

D3859

@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲཛྙཱ་པྲ་དཱི་པཾ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་དང་པོ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཇམ་ དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཕྱིར་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཡིས། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྟོགས་ དང་།།སྙེམས་རྒོལ་ཐམས་ཅད་ཚར་བཅད་པ། །ཐོབ་འགྱུར་དེ་ཕྱིར་བདེ་གཤེགས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་། །བསམ་པ་ཐག་པས་ཕྱག་འཚལ་ནས། །བླ་མའི་ མཐུ་ཡིས་བདག་གིས་ནི།།དེའི་དོན་གསལ་བར་རྣམ་བཤད་བྱ། །གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ནི་ལས་སམ་བསྟན་བཅོས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དོན་དམ་པར་ནི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། འཕགས་པ་གླང་པོའི་ རྩལ་གྱི་མདོ་ལས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་འདི་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པས་བསྟན་བཅོས་འདིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་ནས་གུས་པར་གྱུར་པས་འདི་ལ་མོས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།ལ་ལ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ ན་ནི་ཡི་གེ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན།ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེས་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་ལ། གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ། །སྤྲོས་པ་ ཀུན་ཞི་བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན།།ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ཡི་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །ས་ཀུན་འབྱོར་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ལ་ ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཁྱད་ པར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའོ། །རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེགས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡང་དག་པར་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རོ།།བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཐུགས་སུ་ཆུད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལེགས་པར་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་ ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

印度语称为：般若灯论广释。藏语称为：智慧灯广释。第一卷。顶礼三宝。顶礼文殊童子。顶礼大师尊者观自在修行者。
由于以智慧灯，能通达般若波罗蜜多，并能摧伏一切傲慢论敌，为获得此故，至诚顶礼善逝及诸菩萨。依靠上师加持力，我当明晰地解说其义。
由于世间趣入有果之事业或论典，而不趣入无果之事，故于中观论典中，通达一切法之真实性是世俗谛中所安立之果。胜义谛中则无果之分别，如圣象力经中所说：'涅槃界离一切果'。
由此通达真实性，将能通达般若波罗蜜多。如是即能通达空性、无自性、无生之身涅槃。因此，具慧者了知此论具有不可思议一切智果之果德后，应当恭敬而生起信解。
有人心想：世尊证悟具何等相之真实后，论典之真实若是无文字，如何宣说？为何宣说？因此，论释者首先以赞颂方式说道：
'于善离诸分别之法性，寂灭一切戏论，能摧恶慧翳障，虽非言语境界，为利诸地假说宣演，顶礼于彼。'
其中，应理解为'顶礼于宣说法性者'。其中，'法性'是差别之基，'善离分别'、'寂灭一切戏论'、'能摧恶慧翳障'、'非言语境界'这四者是其差别。
其中，'于'指佛世尊。'法性'指一切法之真实。关于'善离分别'，'分别'即是分别心的活动称为分别。'善'即是真实、无颠倒。'离'即是断绝，指佛世尊证悟法性时，善离我性、他性、有、无等诸分别，此即称为'善离分别'。

།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གཟུང་ངོ་། །སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ དང་།སྐྱེ་བ་དང་། འགགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །ཀུན་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་བུད་ཤིང་མེད་པས་མེ་ཤི་བ་ལ་ཞི་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཐུགས་སུ་ཆུད་ན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་ཞེས་བྱའོ།།བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ངན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ངན་པ་སྟེ། བདག་གི་ངོ་བོ་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སེམས་པའི་བློ་ནི་ངན་པའོ། །རབ་ རིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ངན་པ་དེ་ཉིད་རབ་རིབ་སྟེ།བློ་ངན་རབ་རིབ་ནི་མུན་པའོ། །སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ངན་པའི་རབ་རིབ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན་པས་བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་ནོ། །འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེལ་བའོ། །ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ལ་བློ་ངན་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་འཇོམས་པའི་ངང་ཚུལ་ ཡོད་པ་དེ་ནི་བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཟང་ ཟིང་གི་ཕྱིར་བསྟན་ཏམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ས་ཀུན་འབྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ས་ཀུན་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའོ། །འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ས་ཀུན་འབྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའི་རྒྱུ་དང་། ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ། སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་བ་ དང་།བློ་ངན་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་འཇོམས་པ་ཅན། ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ་རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྤྲོས་པ་ཀུན་ ཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཞིང་། ས་ཀུན་འབྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ལ། བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ལ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན།འོ་ན་དེ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་ལ་ལན་གདབ་པའི་དོན་དུ། ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་རྒོལ་བའི་ལན་ཡིན་ནོ།

'等'字包含了对色、声、香、味、触、法等的分别执着。关于'离诸戏论'，'戏论'是指言语的行为，即对蕴、界、处、生、灭等诸相的表述即是戏论。'离'是指一切寂灭的意思，比如因为没有柴火而火熄灭称为寂灭。因此，如果通达了诸法的真实性，世尊便寂灭了一切戏论，这就是'离诸戏论'。
关于'能破恶慧翳过患'，'恶慧'是指不好的智慧，即对自性、他性、有无等的思维是恶慧。'翳'即是恶慧本身如同翳障，恶慧之翳即是黑暗。'过患'是指恶慧之翳本身就是过患，所以称为恶慧翳过患。'破'是指消除。'能'是指诸法真实性具有破除恶慧翳过患的本质，这就是'能破恶慧翳过患'。
'非言语境界'是指不可言说的意思。虽然非言语境界，但是诸法真实性是通过假立而宣说的。若问是否为了获得利养恭敬等世俗利益而宣说？答：不是。那么为什么要宣说呢？为此说'为成就诸地'。'诸地成就'是指一切地的成就。'成就'是自在的异名。'为诸地成就'是指为了一切地的成就，即为了一切地成就的因和获得一切地成就。'宣说'是指已经宣说的意思。
如是，对于佛世尊所证悟的一切法真实性，远离分别执着，离诸戏论，能破恶慧翳过患，虽非言语境界，但为成就诸地而假立宣说的这一真理，我致敬礼。或者，'法性'是差别所依，而'离诸分别'、'离诸戏论'、'能破恶慧翳过患'这三个词是它的差别，'为成就诸地'是目的，'宣说'是业。
对此有人说：如果诸法真实性是非言语境界且不可言说，远离一切戏论，那么怎么能宣说呢？为了回答这个问题，所以说'虽非言语境界但是通过假立而宣说'，这是对质疑者的回答。

།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་དང་།སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་བ་དང་། བློ་ངན་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་འཇོམས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་མཚོན་པ་དེ། ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མ་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ སུ་རུང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་།ས་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གོ། །དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་གནས་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ ཡང་རྣམ་པར་མི་གནས་པའམ།མཚན་ཉིད་གཉི་ག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པ། རྣམ་པར་མི་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཉི་མའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་གནས་པ། རྣམ་པར་མི་གནས་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ན་ཆོས་གཅིག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ནས་ཁ་རོག་པར་འདུག གམ།གཏམ་གཞན་དག་སྨྲ་བར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གནས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གནས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་དངོས་ པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ།དེའི་སྤྲོས་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དག་པ་དང་མ་དག་པ་གཉིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་ ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཡུལ་རྣམས་ མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་།བདག་གི་ངོ་བོ་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།


如是，对于佛陀世尊以三种特征所说明的一切法之真实性，即远离分别与善巧、息灭一切戏论、以及能摧破愚痴翳障过患等所表示的，为了一切地之圆满，从回答诤论者的角度而宣说的这些，我致礼敬。
或者，关于所谓'法之真实'，'法'是指能持自相之故称为法。世俗法的自相有二种：不清净的本性和清净的本性。
其中不清净的本性是指色法的可见性等自相，以及地等和所依等的自性。清净的本性是指一切法无自性以及无生之相。
对此，有人说：'若无自性是一切法的自相，则此对诸法而言是共相，因此它将成为共相。如所说：一法之空性，即是一切空。因此既不安住于自相，也不安住于共相，或者将成为二相皆无。'
为此回答说：因此一切法不住、完全不住，此说明了最上乘之理，如《圣日藏经》所说：'大王，一切法皆不住、完全不住。'
也不会成为无相，因为当说一切法皆无自性时，若说一法无自性后保持沉默，或谈论其他事情时，则此时安住于自相。当如色无自性一般，说受等诸法也无自性时，则此时安住于共相，因此这不能成为过失。
或者，诸事物离一性与异性的自性是自相，其戏论是共相。因此，这些世俗法具有清净与不清净二种自相，故称为法。
'真实'是指这些法的真如，真如即是不颠倒、真实、如实等异名。
'远离分别'是指胜义中因所取境的自性、他性、有、无等相未生故，以及远离执著自性、他性、有、无等相的分别故。

།སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལས་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ཚིག་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་ པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་།བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན། ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གྱི་ ཁམས་མ་ལུས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བསྐུལ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡི་གེ་མེད་པ་ཡང་ཡི་གེ་དག་གིས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་དེ་སྐད་ བསྟན་པའོ།།ཡང་ན་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་ཚིག་བླ་དགས། འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་ ཡིན་པ་དེ་དག་ཏུ་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་པའོ།།ཡང་ན་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཇི་ཞིག་སྒྲོ་བཏགས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ལ་རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་པའོ། །ས་ཀུན་འབྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། །ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དེ་དེ་དང་བཅས་པའོ།།ས་ཀུན་འབྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ས་ཆ་དང་བཅས་པ་གང་གིས་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་བསྟན་པ་ནི་ཆ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་དེ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་པ་ཡིན།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ཡོད་པ་ཡིན། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ཡོད་པ་ཡིན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་ རྟེན་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་གྱུར་པ་འམ།།མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུ་བསྟན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ན་ གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ།རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

所谓'息灭一切戏论'，经中说'不加观察思维不说话'，因此远离分别思维的本性的分别，以及息灭无余言说的戏论。
所谓'虽非言语境界'，是说法性真如超越言语的境界。又佛世尊以大悲心缘念一切众生界，虽然法性真如非言语境界、无文字，也以文字来显示。
所谓'假立'，是指假立为法性真如而显示，即显示为所谓法性真如。或者所谓'假立'，是指法性真如的言词标签，无灭、无生、无断、无常、非异义、非一义、无来、无去等，如实无倒地假立而显示。
或者所谓'假立'，是指于法性真如上假立，那么假立什么呢？于该法性真如假立'远离分别'、'息灭一切戏论'、'摧破愚痴翳障过患'这三种说法而显示。
关于'具足诸地'，'地'是指欲界、色界、无色界。'诸'是指具有部分，'部分'是指细微部分，具有这些。
'具足诸地'是说世尊以何具足诸地而显示法性真如，连细微部分也无不显示。如《圣般若波罗蜜多经》中说：'依般若波罗蜜多，世间有如大娑罗树的刹帝利，有四大天王天众等，乃至有非想非非想处天众。依般若波罗蜜多，世间有预流果，乃至有一切相智。'因此说世尊为具足诸地而显示法性真如，这是善说。
'显示'是指为调伏难调者而显示诸法实相无自性，或为断除一切无明黑暗而显示如同日光般的法性真如。对此顶礼。
或者'于显示法性真如者顶礼'中，此处'于'是差别所依，'远离分别'和'息灭一切戏论'二者是其差别。

།ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། བློ་ངན་ རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་གང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཇི་ལྟར་འགགས་ནས་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བྲལ་བ་དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་ལེགས་བྲལ་བའོ། །སྤྲོས་པ་ཀུན་ ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་བའི་མཚན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདི་ལ་ཁ་ཅིག་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་ཤིང་ཚིག་གི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྟོད་པར་བྱ་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེ་སྟོན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་ཞེས་རྒོལ་བས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལན་གདབ་པའི་དོན་དུ་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གང་ཟག་གང་གིས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ལ་བསྟོད་པར་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་བསྟོད་པའི་ཚིག་འདི་དང་འབྲེལ་བ་མེད་ པར་འགྱུར་ཏེ།འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྟོན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་ཆོས་དེ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྟོན་པར་མཛད་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྟོན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་གང་གིས་ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ། སྤྲོས་པ་ཀུན་ཞི་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད། བློ་ངན་རབ་རིབ་སྐྱོན་འཇོམས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གཅིག་གིས་མཚོན་པ་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་སྦྱར་དུ་རུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་གྱི་དབང་གིས་ཚིག་བསྒྱུར་ཞིང་སྦྱར་དུ་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན གང་གི་ཁྱིམ་བརྩིགས་པ་དེ་བོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སྔར་ལ་ལ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ པའི་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་བསྟན།ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཡི་གེ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན། ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བས་ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་བསྟན་ཅེ་ན། མཚན་ཉིད་ བཞི་འམ་མཚན་ཉིད་གསུམ་མམ།མཚན་ཉིད་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཡི་གེ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅེ་ན། ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཅེ་ན། ས་ཀུན་གྱི་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྣམ་ པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'法性'是差别的基础，'摧毁愚痴翳障过患'是它的差别。其中，'善离分别'是指通过正确无误的方式，某人的分别念完全止息而不再生起，如是善巧地远离，这就是'善离分别'。'寂灭一切戏论'是指由此而使一切戏论寂灭，这就是'寂灭一切戏论'。
因此，具有如是善离分别的特征，以及具有如是寂灭一切戏论特征的佛世尊，为了一切地的圆满而宣说法性，我向他顶礼，应当如是理解。
对此，有人质疑说：如果世尊超越分别和戏论，且不是言语的对境，那么应当如何赞叹世尊？世尊又如何合理地宣说呢？
为了回答这个问题，所以说'虽非言语境，然依增益说'。无论是能赞叹的补特伽罗，还是所赞叹的世尊，这两者怎么会与这赞叹的言语无关呢？实际上是有关联的。
至于说'世尊又如何合理地宣说'，虽然不是言语的对境，但是通过增益而宣说法，世尊的宣说怎么会不合理呢？实际上是完全合理的。
又有人这样想：为了断除'为一切地的圆满而宣说法性、善离分别、寂灭一切戏论的是谁'这样的疑惑，所以说'向具有法性这一特征基础，以及以摧毁愚痴翳障过患这一不共特征所表征的佛世尊顶礼'。
如果问：'由彼'和'向彼'如何能够连接？答：可以根据意义的需要而转变词语并连接。比如'召唤建造了房屋的天授'这样的例子一样，这里也可以理解为'向宣说了法性的佛世尊顶礼'。
如是，通过前面所说的这些方面，解释了前文所说的'有人生起世尊以何种特征证悟并宣说真实性，法性无文字却如何宣说，为何而宣说'这样的想法的答案。
关于以何种特征证悟并宣说真实性，答：证悟并宣说具有四种特征或三种特征或一种特征的真实性。关于法性无文字却如何宣说，答：虽非言语境但依增益而宣说。关于为何宣说，答：为了一切地的圆满而宣说。这就是详细的解释。

།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་དང་། དགོས་པ་དང་ བཅས་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བཙལ་བའི་ཀླན་ཀ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ཕལ་ཆེར་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་བརྣག་པ་མི་བཟོད་པ་ན། གལ་ཏེ་འདིས་མདོ་མཛད་པས་རང་ གི་འགྲེལ་པ་ག་ལས་འཇིགས་མེད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་པས་བཏགས་པ་ལ་འཐག་པ་དང་འདྲ་བས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བརྩམས་པ་འདི་མི་དགོས་སོ།།འོན་ཏེ་ དེར་མ་བཤད་པ་འདིར་འཆད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མདོ་ལས་ལྷག་པ་རང་གི་བློས་རྣམ་པར་བཤད་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཁོང་ནས་དབྱུང་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་གཉིས་ཀ་བསལ་བའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དག་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་དང་།ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་བཀའ་སྩལ་མོད་ཀྱི། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་མི་ རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་ནས་ལུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ ཚིག་ལེའུ་ཡང་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་དོན་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་གོ། །ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཚིག་ལེའུར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཁོ་ནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བདག་གི་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་མེད་པས་སོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གང་དུ་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་གཞིག་པའི་ཕྱིར་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དག་གོ། །དེ་ཁོ་ན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་གསལ་ བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་དག་གོ།།དེ་ཁོ་ན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དག་གོ། །དེ་ཁོ་ན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སུན་དབྱུང་བ་ལྟར་སྣང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་ གསལ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་དོ།།དེ་ཁོ་ན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་གོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱས་པའོ།

如是对世尊以自他二利不可思议无上果报相应之法性真实宣说之功德赞叹，以及论典之殊胜果报、具足必要性，并以遣除他人寻求之诽谤门中宣说者，即是造释论之智者。其他大多数人不能忍受阿阇黎清辨所作之解释，认为若此论作者于自释中无所畏惧地宣说般若波罗蜜多之理相，其相即是所说之相，则因此于最初已作解释，如同织物再织一般，此番所作解释实属无用。
若说于彼未说而于此处解说，则如是亦不应以自智超越经典而作解释，以如是遮止故，因此造释论者首先为遣除此二种预设立场，阿阇黎亲口宣说唯以偈颂随顺比量与能破之明显及真实，并具足息灭恶见网罗之般若波罗蜜多之理。
然因梵行同伴中有些人不能了解，故为令彼等了解，当如教典所说解释中观论。其中'阿阇黎亲口'之语表明离慢。'偈颂'者，即是偈颂亦是作用，即成办所欲义、现前成就及成办等。'唯'字表明唯以彼等偈颂，故此中无我之士夫力。
'比量与能破之明显及真实'者，即于般若波罗蜜多之理中，为成立自宗故，宣说比量之明显及真实，为破除他宗故，宣说能破之明显及真实。其中'比量之明显'者，即极为清净之文字、词句及语言。'真实'者，即非似比量。或者，'明显'者即是词句之体性，'真实'者即是义理之体性。
如是，'能破之明显'者亦是极为清净之文字、词句及语言。'真实'者，即非似能破。或者，'明显'者即是词句之体性，'真实'者即是义理之体性。'宣说'者即是明显宣说。

།ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གང་དུ་དབུ་མ་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསལ་བར་རྗོད་པ་དག་གིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ སུན་དབྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གང་དུ་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསལ་བ་དག་ཀྱང་དབུ་མ་པས་སུན་དབྱུང་བའི་དེ་ ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དེར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་གཅིག་གོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ངན་པ་སྟེ། བདག་གི་ངོ་བོ་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བའི་ལྟ་བའོ།།ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་དེ་ཉིད་དྲ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་དྲ་བས་གཡོགས་ནས་རང་དགར་འགྲོ་མི་ནུས་པ་དང་འདྲ་བར་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བས་བསྒྲིབས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ངན་པ་དེ་ཉིད་དྲ་བ་དང་འདྲ་ བས་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བའོ།།ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གང་ལ་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། གང་གིས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་ པ་སྟེ་ཤེས་རབ་གང་མི་དམིགས་པ་དེར་ཕྱིན་ཅིང་སོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཕྱིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཚུལ་ཏེ།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་འམ། གང་གིས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དོན་ཁྲིད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་གང་གིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་བསྒྲལ་ ཏེ།བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ལོ།

或者，在般若波罗蜜多的方法中，中观派所运用的推理明显阐述，以破斥他方的真实性，这就是推理、破斥的明晰和真实性的阐述。
或者，在般若波罗蜜多的方法中，他人所运用的明显推理，中观派也以破斥的真实性来阐述，这就是推理、破斥的明晰和真实性的阐述。
在般若波罗蜜多的方法中，不仅仅只是推理、破斥的明晰和真实性的阐述，般若波罗蜜多的方法也具有平息恶见网的特性。
其中，'见'即是'见解'的意思，二者意义并无差别，是同一个意思。'恶见'即是'错误的见解'，即是将事物见为有自性、他性、存在、不存在等的见解。
'恶见网'即是恶见本身如同网罗，就像被网罗覆盖而不能自由行走一样，被恶见网遮蔽就不能趣向涅槃，因此恶见如同网罗，故称恶见网。
'具有平息'是指般若波罗蜜多的方法中具有平息恶见网的本性，这就是具有平息恶见网的特性。这是什么呢？因此说'般若波罗蜜多的方法'。
其中'般若'是指分别的特征，即是能够分别诸法、安立诸法的智慧称为般若。'波罗蜜多'是指无所缘的特征。'彼岸'即是无所缘，般若到达无所缘之处，这就称为般若波罗蜜多，即是无所到达。
'方法'即是般若波罗蜜多的方法，即是宣说般若波罗蜜多特征的法。或者般若波罗蜜多本身就是方法，即是引导一切法无所缘，或者引导他人相续中的义理。
或者，如同积累无量福德智慧资粮，从世间轮回牢狱中解脱，圆满一切意愿的如意宝珠般引导，这就是方法。

།བཀའ་སྩལ་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དེ་བསྟན་ཅིང་བཤད་ཀྱང་ངོ་།།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྟ་བ་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་མཆོག་གི་འགྲོ་ བ་རྣམས་སོ།།དེ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་གོ་བ་དག་གིས་ཏེ། མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། སུན་དབྱུང་བ་དག་མ་བསྟན་པར་རང་གིས་ཉེ་བར་སྦྱོར་མི་ནུས་པ་དག་གིས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རིགས་པ་མེད་པར་ལུང་ཙམ་གྱིས་ནི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་མི་འགྲུབ་སྟེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་ཡོད་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས། །དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི། །མེད ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས།།ཅི་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་བ་མིན། །དེའི་ཕྱིར། དོན་གང་ལུང་དང་རིགས་པ་ཡིས། །ལེགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། །སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་མེད་པ་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་ཉེ་བར་སྦྱོར་མི་ནུས་པ་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་འདོད་ནས་སོ།།ཡང་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་སྤྲིན་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། ལིཙྪ་བཱི་གཞོན་ནུ་ འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་ན་དགའ་བ་ལུང་བསྟན་པ་ལས།ང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་འདི་རྒྱལ་པོ་མཐར་འགྲོ་ཞོན་གྱི་དུས་ན་དགེ་སློང་ཀླུ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ནས་ངའི་བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། རིམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། །བདེ་གཤེགས་མྱ་ངན་འདས་འོག་ཏུ། །ཚུལ་རྣམས་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དེ། །དུས་དག་འདས་ནས་བྱུང་བ་ནི། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ ཁྱོད་ཤེས་བྱོས།།ལྷོ་ཕྱོགས་བྷེ་ཏའི་ཡུལ་དུ་ནི། །དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཆེར་གྲགས་པ། །དེ་མིང་ཀླུ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ། །ང་ཡི་ཐེག་པ་འཇིག་རྟེན་དུ། །བླ་མེད་ཐེག་ཆེན་རབ་བཤད་ནས། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབས་ཏེ། །བདེ་བ་ཅན་དུ་དེ་འགྲོའོ། །ཞེས་ གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེས་ཐེག་པ་མཆོག་འདི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བསྟན་ནས། གང་དག་མ་མོས་ཤིང་མ་རྟོགས་པ་ན་ངེས་པའི་དོན་ནི་དྲང་བའི་དོན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་ལ། དྲང་བའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་པ་དེ་དག་གིས་ རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་ནས་སོ།

虽然已经宣说，即是这样以推理和破斥来阐明真理，以及宣说真实义，息灭恶见之网，具足般若波罗蜜多之法而宣说开示。
所谓'同梵行者'，即是与其梵行和见解相同的人们，即是大乘道的修行者。
其中有些人，是指需要详细解说才能理解的人，而非仅仅提及便能理解的人。
所谓'不能思议'，是指那些若不宣说推理和破斥就无法自行运用的人。
因此'为使他们理解'，是指若无推理而仅凭教证，所欲求之事物不能成立。如圣天论师所说：'若仅以有之言，事物即成有，则以无之言，何不成无耶？因此，义理以教证和正理，善加阐明宣说，前后无相违者，诸圣者当受持。'如是所说。因此，为使那些需要详细解说才能理解，而不能运用推理和破斥的人们理解。
或者，'为使他们理解'，是指在此世尊于《大云经》中，对离车童子'见之令众生欢喜'授记说：'我涅槃之后，在王末护时，有比丘名为龙树，将阐明我的教法，后来在净光世界成为如来，号为智源光。'
同样在《楞伽经》中也说：'善逝涅槃后，持法者出现，经过时间后，大慧汝当知。南方贝多国，比丘大名称，其名唤为龙，破有无二边。于世说我乘，无上大乘法，证得欢喜地，往生极乐国。'
因此，他以破除有无二边的方式宣说此最上乘，对于那些不信解者，将了义说为不了义，将不了义说为了义。因此，为使那些未理解者得以理解。

།ངེས་པའི་དོན་དང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་གང་དག་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བུ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་། མཐོང་བ་པོ་དང་། སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པ་དང་། བདག་པོ་མེད་པ་ལ་བདག་པོ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། ། མདོ་སྡེ་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་དང་། གསོ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག མེད་པ་དང་།བདག་པོ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་བར་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སྟོང་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བཤད་པ་ལྟར། །ངེས་དོན་མདོ་སྡེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས། །གང་ལས་ སེམས་ཅན་གང་ཟག་སྐྱེས་བུས་བསྟན།།ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་པ་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བར་འདོད་ནས་སོ།།ལུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བློས་མ་ཡིན་པར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བརྩམས་པ་འདི་ཟློས་པ་དང་དོན་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ལུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་དང་དྲང་བའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་དག་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་དོན་དང་དྲང་བའི་དོན་བཟློག་པ་ལེགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དབུ་མའི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོ་སྟེ་ཚིག་ལས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་དབུ་མའི་ལམ་འདི་མཆོག་དང་སྙིང་པོ་ཡིན་པའོ། །གསུང་རབ་གཞན་དག་ནི་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་མཐའ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ལ། དབུ་མ་ནི་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་མཐའ་སེལ་བས་དེའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་ཡིན་ པས་དབུ་མ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དག་གི་ནང་ནས་བཏུས་པའི་ཕྱིར་དབུ་མའོ། །ཡང་ན་དབུ་མ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐའ་ སྤངས་པས་འདིར་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་པ་སྟེ།མཐའ་གཉིས་སྤང་བའི་ཐབས་ནི་བསྟན་བཅོས་འདི་མཐའ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་འཆད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མཐའ་གཉིས་སྤང་བ་ལ་ངོ་མཚར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དངོས་པོའི་མཐར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་ལ།དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ།

关于了义和不了义的定义，在《圣无尽慧所说经》中说道：'什么是了义经？什么是不了义经？凡是经中宣说我、众生、命、养育、士夫、补特伽罗、意生、意子、作者、受者、知者、见者等种种名相，以及于无主宣说有主的经典，这些都称为不了义。凡是经中宣说空性、无相、无愿、无为、无生、无起、无实、无我、无众生、无命、无养育、无士夫、无补特伽罗、无主，乃至解脱门的经典，这些都称为了义。'
在《圣月灯经》中也说：'如来所说空性，应知是了义经的特征。凡是宣说众生、补特伽罗、士夫的法，应知都是不了义。'
因此，'为使未悟者悟入'就是说为使他们理解的意思。'欲令他们悟入'是指希望他们能够理解。'如教'是指不依靠自己的见解。这样，此著作也不会成为重复和无义，因为是为了开启那些不善于推理和破斥的众生的智慧而作。
或者，'如教'是指如实地解释了义和不了义的内容，因此为了断除颠倒了义和不了义的过失而作解释也无过失。
关于'中观'，'中'是指精要，在一切言教中，这中道是最殊胜和精要的。其他圣教因为显示断常二边，所以不是精要；而中观因为能遣除断常二边，所以是精要，因此称为中观。
或者，'中观'是指从般若波罗蜜多的无生等法义所摄的如虚空般的论典中摘取而成，故称中观。
或者，'中观'是指远离实有和实无二边，在此显示中道。虽然此论全部都在解说远离二边的方法，但为了令对远离二边生起惊叹的人们，仅略说一分：胜义中一切法无生，故既无执著实有边，也无执著实无边。

།འདི་ལྟར་ཞིག་ནས་མེད་པ་ལྟར་དངོས་པོ་ཞིག་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་གདགས་ཏེ། དཔེར་ན་རིང་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐུང་ངུ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཚུ་རོལ་དུ་གདགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་པས་དངོས་པོ་མེད་པའམ།གང་ལ་ལྟོས་ནས་གདགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །དངོས་མེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྟན་ བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་རྣམས་འཆོས་པའི་ཕྱིར་དང་།ངན་སོང་བའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དགྲ་འཆོས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་སོ།།ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཞི་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ གསུམ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་སོ།།བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ན། འགྲེལ་པ་ཕྱེད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བརྩམས་པ། འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ལུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་ པ་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་དགོད་པར་འདོད་ནས་དང་པོར་སྦྱར་ཏེ།བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རིགས་པའི་འབྲེལ་བ་དང་། དོན་གྱི་འབྲེལ་པའོ། ། དེ་ལ་རིགས་པའི་འབྲེལ་བ་ནི་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའོ། །དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། རིགས་པའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་དང་པོར་བླ་མ་དམ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞིང་། ཕྱིས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱའོ།

如此，由于事物的毁灭而假立无事物，就像依靠长而假立短，依靠彼岸而假立此岸一样。然而，由于胜义中无有事物生起，因何毁灭而成无事物？又依何而假立？如同论师所说：'若事物不成立，无事物亦不成。众生说事物转变为他者，即是无事物。'
所谓论典，是因为能调伏烦恼怨敌，能救护恶趣怖畏，故称为论典。或者，所谓论典，是因为能调伏分别怨敌，能获得不可思议稀有的三身，故为论典。
或者，所谓论典，是因为开示寂静法，开示增上戒学、增上心学、增上慧学三学，开示释迦牟尼如来所说的三解脱门，故为论典。
'当解说'的意思是，因为这些原因，所造释论分别解说，非无果报，当依教义如实解说中观论典，此为语义。
其中，'说论典关联'中的'其中'一词，是为了想要陈述论典关联语而首先安立。'论典'一词，如前刚刚已作解释。'关联'有二种：理路关联与意义关联。
其中理路关联是上师传承，即说明佛世尊与造论者如何出现的因缘。意义关联是宣说支分义，即通过宣说理路关联本身而宣说诸论文的支分义。
其中，首先当说明殊胜上师佛世尊出现的因缘，之后当说明造论者出现的因缘。

།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་མངའ་བ། བསྐལ པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཁུར་བཞེས་པར་མཛད་པ་ན།གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་རང་གི་སྲོག་དང་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་མངའ་བས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་ཤིང་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་གཟིགས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་མངོན་པར་བསྲུབས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད རྩི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ།གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བརྙེས་ནས། ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ། སྐྱེ་བ་དང་ན་ཚོད་དང་། རིགས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་ལས་འདའ་བ་མེད་པ། མུ་ སྟེགས་བྱེད་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཚིག་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པ་དང་།འབྲས་བུ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་ན་འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་ མཚན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཐུགས་རྗེ་དམ་ པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་མངའ་བ།བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཁུར་བཞེས་པར་མཛད་པ་ན། གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཐུགས་རང་གི་སྲོག་དང་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་མངའ་བས།འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་ཤིང་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་གཟིགས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་མངོན་པར་བསྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏོ།།འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བརྙེས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།

因此，为了阐明此义，世尊以殊胜大悲生起广大欢喜之智慧，于无量亿万百千劫中担负不可思议福德智慧资粮重担之时，具足利他相续之心，即便舍弃自身性命之痛苦亦不生厌倦。
观见世间生灭、断常、来去、异一等戏论网密布而无光明，以智慧搅动所知大海，获得远离一切诸法真如甘露之一切戏论网、不依赖他人、无分别智后，
以最上乘为诸众生宣说缘起珍宝，超越生、年龄、种姓、地域、时间，不共外道、声闻、缘觉，依世俗谛和胜义谛宣说生与无生等。
此句之略义即是显示佛世尊之因以及自利他利二相之果。
若详释其义，即是世尊昔日行菩萨行时，成就何因而证得无上正等正觉之自利果相，并以最上乘为诸众生宣说缘起珍宝之利他果相？
佛世尊之因即是：以殊胜大悲生起广大欢喜之智慧，于无量亿万百千劫中担负不可思议福德智慧资粮重担之时，具足利他相续之心，即便舍弃自身性命之痛苦亦不生厌倦。
观见世间生灭、断常、来去、异一等戏论网密布而无光明，以智慧搅动所知大海等句所显示。
自利果相即是获得远离一切诸法真如甘露之一切戏论网、不依赖他人、无分别智等句所显示。

།འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་ རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ།སྐྱེ་བ་དང་ན་ཚོད་དང་། རིགས་དང་ཡུལ་དང་། དུས་ལས་འདའ་བ་མེད་པ། མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་མངའ་བ། འཇིག་ རྟེན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ཞིང་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་བསྟན་པར་དགོངས་པ་ན།གང་གི་ཕྱིར་བདག་མ་གྲོལ་བས་གཞན་དགྲོལ་བར་བྱ་བ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཁུར་བཞེས་པར་མཛད་པ་ན།གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པས་རང་གི་སྲོག་དང་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་མངའ་བས། འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མུན་ནག་ཐིབས་པོ་དང་འདྲ་བར་འཁྱམས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ལ་གཟིགས་ནས།ཤེས་རབ་རི་རབ་ཀྱི་སྲུབ་ཤིང་ལྟ་བུས་ཤེས་བྱ་འོ་མའི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་བསྲུབས་པའི་རྒྱུ་དེས་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་བརྙེས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས།འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།བླ་མ་དམ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་སྦྱར་བས་རིགས་པའི་འབྲེལ་པ་སྦྱར་བར་བལྟའོ། །ད་ནི་ཡི་གེའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ།།འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་སྦྱར་གྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་ལྡན་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་དང་མི་སྦྱར་ཏེ། འདི་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་ པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་འཇིག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འདས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་ལྷའི་བུ་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།ཡང་ན་བདུད་བཞི་ལས་དེའི་འཇིགས་པ་བྲལ་ཞིང་མི་འབྱུང་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་བདུད་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་འཇིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བརྫུན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཡང་ན་བསོད་ནམས་དང་མངའ་དབང་གི་སྐལ་བ་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།

其他果的特征，即是以最胜乘对众生宣说缘起珍宝，超越生、年龄、种姓、地域、时间，非与外道、声闻、缘觉所共，依世俗谛和胜义谛，以生与无生等言说而宣说，此即是义理关联。其中义理关联的配合是这样的：世尊往昔行菩萨行时，具有以殊胜大悲而生起欢喜的智慧，悲悯世间，思欲以最胜乘向众生宣说缘起珍宝时，思维'自己未解脱而欲解脱他人，此非其处'，于是在无量百千万亿劫中，担负不可思议福德智慧资粮重担。
以利他相续而生的难行，即使失去自身性命的痛苦也毫不厌倦。观见世间生灭等戏论之网如浓密黑暗般流转，无如日般出世间智慧光明，以智慧须弥山churning杵搅动所知乳海，以此因获得自利特征一切真实甘露，现证无上正等正觉后，
以最胜乘对众生宣说其他果的特征即缘起珍宝，依世俗谛和胜义谛以生与无生等言说而宣说。殊胜上师佛世尊出现的因缘即是如此，这是以义理关联配合而应视为理路关联。现在解释文字的含义：'此中'即是指示。'此中世尊'是指在出世间道中的世尊，而非世间道中的无爱子等贤者，因为这本身即是世尊的事相。
'世尊'是因为出世间道超越并离开世间的毁坏，故称世尊。或者因为降伏一切烦恼、蕴、天子、死魔故称世尊。或者因为从四魔中解脱其怖畏且不生故称世尊。或者因为通达四魔所生怖畏无实且虚妄故称世尊。或者因为具足福德和威力福分故称世尊。

།ཡང་ན་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས། ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི། །ལུས་ཅན་དག་ལ་རབ་སྟོན་ཀྱང་། །དེ་ལ་བརྙེས་པ་མི་མངའ་བས། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་ བསྐྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་མངའ་བའོ།།ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་ཤིང་སྣང་བ་མེད་པར་གཟིགས་ནས། ཨེ་མ་ འོ་ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ལོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་ན་འཇིག་རྟེན་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པས་སོ།།དེ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་དམ་པ་དེས་སྤྲོ་བ་རབ་ ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་དེས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ཞིང་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའི་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་ལ་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།།རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་བསྐྱེད་པ་འམ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའི་ཤེས་རབ་བོ།།མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་ཤིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཟིགས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།འདི་ལྟར་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དང་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་ ཞུས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ཏུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་ འབྱུང་སྟེ།སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པར་མ་མོས་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།

又如《圣不退转轮经》中说：'虽为众生示现如虚空般的诸法，于此无有厌倦，因此称为薄伽梵。'如是所说。对此，薄伽梵在往昔行菩萨行时，诸佛薄伽梵成就何因？为此说'具有以殊胜大悲生起欢喜之智慧'等。
菩萨若具有以殊胜大悲生起欢喜之智慧，即是具有以殊胜大悲生起欢喜之智慧者。'以殊胜大悲'是指菩萨见到世间漂泊于常断等戏论稠密网中而无光明时，想到'呜呼，世间苦啊'，如是思维时对世间生起大悲故。
其中'大悲'是指救护痛苦的特征。'殊胜'是指广大，因缘于一切世间故。'以殊胜大悲生起欢喜之智慧'是指因生起大悲之缘故，悲悯世间，思维当以最上乘为诸众生宣说缘起珍宝之智慧。
'欢喜'是指思维当以最上乘为诸众生宣说缘起珍宝。'生起'是指最上生起，或为每一众生而生起。'智慧'即是般若，是思维当以最上乘为诸众生宣说缘起珍宝之智慧。
'具有'是指如是菩萨若具有以殊胜大悲生起欢喜之智慧，即名为具有以殊胜大悲生起欢喜之智慧者。菩萨见到世间漂泊于常断等戏论稠密网中而无光明时生起大悲，此如何得知？
如是《圣宝云经》、《梵天所问经》、《陀罗尼自在王所问经》等经中说：'其中如来大悲为何？善男子，如来大悲具足三十二相，于十方无量无边世界中以不可思议自性而生起。
三十二为何？即：一切法虽无我，然众生不信无我，是故如来对众生生起大悲。'

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་ མེད་པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། གནས་མེད་པ་དང་། གཞི་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། བདག་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཤི་འཕོས་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།།ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་རྩོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་ཞུགས་པར་གཟིགས་ནས་དེ་དག་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་ཞེ་སྡང་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་ འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་ཞིང་ལམ་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པ་ལམ་གོལ་བ་ལ་གནས་པ་ཡིན་གྱི།དེ་དག་ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་གཟུད་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ན་བརྐམ་ཞིང་འདོད་པའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་སྟེ། ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་འཕྲོག་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་འཕགས་པའི་ ནོར་དད་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ནོར་ལ་དགོད་དོ། །ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་བུ་སྨད་དང་། ཁྱིམ་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་ལ་སྲེད་པས་འཁོལ་བ་སྟེ། སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྙིང་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ དག་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་རྟག་པ་བསྟན་པར་བྱའོ།།ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་མི་རིགས་པས་འཚོ་བ་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་འདྲིད་པར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ལ་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཆོ་ག་མི་ཤེས་པ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཀྱང་། བདག་ཅག་ནི་ཆོག་ཤེས་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་གྱི་དེ་དག་ལ་གང་འདི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཞི་ཞིང་བདེ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཤིན་ཏུ་ཆོག་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཁྱིམ་གྱི་གནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྟག ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ལས་ཡིད་འབྱུང་ཞིང་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། བསྒྲུབས་པས་ཉེ་བར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ལེ་ལོ་བྱེད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལྷུར་བླངས་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པར་ཆོས་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་བཏང་ཞིང་གང་འདི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དམན་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ ལ་གང་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་བློ་མོས་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ སྐྱེའོ།

一切诸法无有众生、无有生命、无有补特伽罗、无有自性、无有住处、无有根基、无有我所、无有主宰、无有实体、无有生起、无有死亡转生、非烦恼性、远离贪欲、远离嗔恨、远离愚痴、无有来去、无有造作、无有戏论、空性、无相、无愿，然而众生却在发愿行持，因此如来对众生生起大悲心。
哀叹世间住者为相互争执所缚，具有害心之网及嗔恨，为了使他们断除害心之网和嗔恨而宣说正法。
哀叹世间住者具有颠倒，处于危险之道，住于邪道，应当引导他们趣入正道。
哀叹世间住者贪婪且为欲望所压制，不知满足而掠夺他人财物，应当安置他们于圣者七财：信心、戒律、多闻、布施、智慧、惭愧、知耻。
哀叹这些众生被对子女、家庭、财物、粮食的贪著所束缚，对无实质之事执为实有，应当为他们宣说极其无常的道理。
哀叹这些众生以不正当方式谋生，互相欺骗，为使他们获得清净生计而宣说正法。
哀叹这些众生不知正确方法，虽行于利养、恭敬、偈颂，却认为'我等知足'，应当使他们通过极其寂灭痛苦的涅槃而获得真实知足。
哀叹这些众生常乐住于家庭之处——痛苦之器、烦恼之所，为使他们厌离并超越三界而宣说正法。
一切诸法皆由因缘而行，以修行而安住为其相，然而众生对圣者解脱懈怠，为使他们精进修持解脱而宣说正法。
众生舍弃无执著的殊胜智慧、殊胜解脱涅槃，而寻求声闻乘、缘觉乘等下劣乘，为使他们缘取佛智，应当令其心向广大。如是如来对众生生起大悲心。善男子，具足此三十二种相时，如来对众生生起大悲心。

།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་ལ་ཞིག་སེམས་ཅན་དག་ལ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཞིང་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོས་རྒྱས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཐུགས་རྗེ་དམ་པས་སྤྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་བློ་གྲོས་མངའ་བ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ཞིང་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་བསྟན་པར་དགོངས་པ་ན།གང་གི་ཕྱིར་བདག་མ་གྲོལ་བས་གཞན་གྲོལ་བར་བྱ་བ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་ཤིང་སྣང་བ་མེད་པ་དེ་ངེས་པར་དབྱུང་མི་ནུས་ཀྱི། དེའི་ ཕྱིར་བདག་གིས་ཇེ་དང་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པོ་སྙམ་ནས་དེ་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཁུར་བཞེས་པར་མཛད་དོ།།དུས་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུའོ། །དུས་ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མཛད་ཅེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་ དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་པོ་དག་གོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ནི་ཚོགས་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དེ་ཚོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་བརྩོན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གང་གི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ ཅད་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་།སྦྱིན་པ་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ། དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཞལ་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞལ་གྱིས་མི་ལང་བས་གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཁུར་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དོན་ལྷུར ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཀུར་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བཞེས་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁུར་དེ་བསྣམས་པར་མཛད་པ་སྟེ། སྒྲུབ་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་ལྟར་ཁུར་བཞེས་པར་མཛད་པའི་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་ཐུགས་རང་གི་སྲོག་དང་འབྲལ་བའི་སྡུག་ བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མི་མངའ་བས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

因此称为安住于大悲如来。善男子，若有菩萨对众生生起具足三十二种相的大悲心，应当了知此菩萨摩诃萨是以广大威德庄严的福田，不退转而精进利益众生。从此经文中应当了知。
如是具足殊胜大悲心而生起极大欢喜之智慧，悲愍世间，以最上乘法为众生宣说缘起珍宝之妙法时，思维：'我尚未解脱而欲解脱他人，此非其处。我未证得佛果之前，世间漂泊于生灭等戏论稠密之网中而无光明，必定无法救度。因此我应当首先成就佛果之因。'于是在无量亿万百千劫中担负起不可思议的福德智慧资粮重担。
若问佛世尊修行因地时经历多长时间？为此说'无量亿万百千劫'，即三无数劫。若问佛世尊在因地时修何等法？为此说'不可思议的福德智慧资粮'。
其中福德资粮即布施、持戒、忍辱三波罗蜜多。智慧资粮即禅定、般若二波罗蜜多。精进波罗蜜多具有二种资粮的本质，因为二种资粮中都需要精进。
或者，当为他人宣说一切波罗蜜多时，一切皆是以法布施为相的福德资粮；当以无所得相修习一切波罗蜜多，不执著布施物、施者、受者等时，一切皆是以三轮清净为相的智慧资粮。
'资粮'即积聚，是蕴的异名。'不可思议'即无法衡量，福德资粮不可思议，智慧资粮亦不可思议。'重担'即指不可思议的福德智慧资粮，因为对执著自利者而言难以担负。'担负'即荷担此重担，是修行的异名。
'时'字表示在如是担负重担之时，即使面临失去自身生命的痛苦也毫不厌倦而观察世间。

།ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྲས་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་ སུ་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་སྟེ། ཕན་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ གི་སྲོག་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཐུགས་གང་ལ་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་དེ་རང་གི་སྲོག་དང་འབྲལ་ བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་།སྲས་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོའོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ན་རང་གི་སྲོག་དང་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་ ཞེ་ན།བདག་གིས་འཁོར་བ་ན་སྲོག་དང་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དོན་མེད་པ་དུ་མ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྐྱེད་པའི་གཞན་ལ་ཕན་པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་རང་གི་སྲོག་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་འདིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ནི་རྙེད་པ་ བླ་ན་མེད་པའི་བདེ་བས་མངོན་པར་བརླན་པའི་ཐུགས་རྗེ་དེ་རང་གི་སྲོག་དང་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོའོ།།མངའ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་ཐུགས་དེ་ལྟ་བུ་མངའ་བ་དེས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་ ཤིང་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་ཤིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ བའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྤྲོས་པ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་པའོ། །སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འཁོར་བ་སྤྲོས་པ་དེ་ཉིད་འཆིང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྤྲོས་པའི་དྲ་བའོ།།ཐིབས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲ་བ་དེ་ཉིད་མུན་ནག་ཡིན་པས་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོ་སྟེ། འཐོམ་ཞིང་རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ ནི་འཁོར་བར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如果问为什么菩萨对于舍弃一切所有以及爱子等的痛苦不会厌倦，为此说'与利他相应的心'。其中'利他'是指对他人有益，'有益'即是帮助。'利他生起'是指对他人的利益生起，'生起'是'出现'的同义词。'与此相应的心'是指即使失去自己生命的痛苦也不会厌倦的心，与利他生起相应的心就是与利他生起相应之心。
因为与利他生起相应的心即使失去自己生命的痛苦也不会厌倦，所以菩萨对于舍弃一切所有以及爱子等的痛苦不会厌倦。如果问为何思维时即使失去自己生命的痛苦也不会厌倦？
思维：'我在轮回中虽然经历了许多无意义的失去生命的痛苦，但未得到能成就佛果的利他。通过这次舍弃自己的生命，将因利他而获得佛果。'具有这种被无上获得之乐浸润的大悲心，即使失去自己生命的痛苦也不会厌倦。
'具有'这个词是与'菩萨具有如此心而观见世间生灭等戏论网密布而无光明'相连。'世间'是差别的基础，而'生灭、断常、来去、异一等戏论网密布而无光明'是它的差别。
其中'世间'因为会毁灭所以称为世间，指有情世间。'生灭、断常、来去、异一等戏论网密布'是轮回的异名。'等'字包括色声香味触法等。'戏论'即是生灭等本身就是戏论，'戏论'是语言的行为。'戏论网'是因为轮回戏论本身能够束缚，所以称为戏论网。
'密布'是指那网本身是黑暗的，所以戏论网密布，意思是迷乱难以超越。如此，'生灭等戏论网密布'这句话表示'在轮回中'的意思。

།འཁྱམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེར་ཞུགས་པ་སྟེ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མུན་ནག་ཐིབས་པོ་དང་འདྲ་བར་འཁྱམས་པ་བསྟན་ཏོ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དེ་འཁོར་བ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དེ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཚེར་མ་དང་། ཤིང་ལྗོན་པ་དང་། ལྕུག་མའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་པར་སྣང་བ་མེད་པ་དེ་ནས་འབྱུང་བར་མི་ནུས་པ་དང་འདྲ་བར་འཁོར་བ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པར་དེ་ལས་འབྱུང་བར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས ཤིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་འཇིག་རྟེན་དེ་ལ་གཟིགས་ནས་སོ། །དེ་ལ་གཟིགས་ནས་གང་གིས་ཅི་ཞིག་བསྲུབས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་མངོན་པར་བསྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།ཇི་ལྟར་འདི་ན་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དག་གིས་རི་རབ་ཀྱི་སྲུབ་ཤིང་གིས་འོ་མའི་རྒྱ་མཚོ་བསྲུབས་པ་ལས་བདུད་རྩི་གང་བྱུང་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཐུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཆི་བར་འགྱུར་གྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁུར་བཞེས་ཤིང་བསགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ ལ་བཞུགས་ནས་ཤེས་རབ་རི་རབ་ཀྱི་སྲུབ་ཤིང་ལྟ་བུས་ཤེས་བྱ་འོ་མའི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་བསྲུབས་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་གང་བརྙེས་པ་དེ་ནི་ཉག་གཅིག་གིས་བསྟར་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཤེས་རབ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པས་སོ། །ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཉིད་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་བསྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ རྟོགས་པར་མཛད་དེའོ།།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས། འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ ཞིག་བརྙེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བརྙེས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། སྤྲོས་པའི་ དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་དང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །དེ་ཁོ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་ནི་བསླུ་བ་མེད་པའོ།

'漂泊'是指如前所述进入浓密的戏论网中。这表明世间生灭等轮回戏论之网如同浓密黑暗般漂泊。'无光明'是说世间不仅仅是在轮回戏论之网中漂泊，而且是无光明的。这表明没有出世间智慧如同太阳般的光明。
譬如在荆棘、大树和藤蔓形成的浓密丛林中漂泊，无光明而不能从中出离。同样，在轮回戏论之网中漂泊，也因无出世间智慧光明而不能从中出离，因此称为'在浓密戏论网中漂泊且无光明'。
'观见此已'是说世尊昔日行菩萨行时观见此世间。观见此已，用什么搅拌了什么呢？为此说'以智慧搅拌了所知之海'。
就像此处天神与阿修罗以须弥山为搅拌棒搅拌乳海而得到甘露，虽然所有众生饮用也终将死亡。而世尊担负并积累福德智慧重担，安住菩提道场，以智慧如同须弥山搅拌棒般搅拌如乳海般的所知，所获得的一切法真实甘露，即使仅尝一滴也是无上正等正觉的因。
'以智慧'是指以金刚喻定所开显的择法智慧。'所知之海'是说所知本身即是海，因为如海无边际。'搅拌'是指如实了悟真实义。这是说明佛世尊的因。
第二品：如是世尊昔日行菩萨行时，佛世尊成就如是因已，获得何种自利果相呢？为此说'获得一切法真实甘露，善离一切戏论之网，不依他缘，无分别'。
其中'一切法真实甘露'是差别之基，而'善离一切戏论之网'、'不依他缘'、'无分别'这三者是其差别。其中'一切法'是指外在、内在、世间、出世间一切法。'真实'是指一切法的真实性，真实即是不欺诳。

།གང་ལ་དོན་དམ་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་བསླུ་བ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ། །བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རྟོགས་ན་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བས་བདུད་རྩི་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མདོར་ན་ཆོས་ནི་མི་འཚེ་སྟེ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་སྟོང་པ་ཉིད། །འདི་ལ་དེ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཅེས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྲོས པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་སྟེ།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་དེ་ཉིད་དྲ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་དྲ་བས་གཡོགས་ན་རང་དགར་འགྲོ་མི་ནུས་པ་དང་འདྲ་བར་སྤྲོས་ པའི་དྲ་བས་བསྒྲིབས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་དེ་ཉིད་དྲ་བ་དང་འདྲ་བས་སྤྲོས་པའི་དྲ་བའོ།།མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བྲལ་བ་སྟེ། མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །ལེགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་རོ།།འབྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་གང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་ བའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་དེ་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་འདི་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་གྱི་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་སྟེ།རང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་བདུད་རྩི་དེ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པར་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་ བ་སྟེ།བདག་གི་ངོ་བོ་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །བརྙེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཏེ་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

于胜义中无有变异，自性空性即是不欺诳的真实。所谓甘露，即是真实性本身为甘露，众生若证悟此义，则无生、老、病、死，因此一切法之真实性犹如甘露故称甘露。如经中所说：'简言之法无害，涅槃即空性，唯此为真实，诸如来宣说。'
所谓戏论即是语言行为，即蕴、界、处、生、灭等诸相的言说即是戏论。所谓戏论网，即是戏论本身如网，譬如为网所覆则不能自由行走，如是为戏论网所障则不能趣向涅槃，因此戏论本身犹如网故称戏论网。
所谓完全善离，即是一切真实远离。完全即是一切，善即是真实，即无颠倒。离即是断绝。一切法之真实甘露，远离蕴、界、处、生、灭等相的言说戏论网，即是完全善离戏论网。
一切法之真实甘露不仅是完全善离戏论网，如是它也是不依他缘。所谓不依他缘，即是此一切法之真实甘露非由他缘而证悟，而是由自己证悟，即是由自己生起之意。
一切法之真实甘露不仅是不依他缘，如是它也是无分别。所谓无分别，即是远离心的行为，即无有我性与他性、有与无等分别。
所谓证得，即是通达，即获得自利果相无上正等正觉、现前圆满成佛之意。这是显示佛世尊自利果相。

།དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་།ན་ཚོད་དང་། རིགས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་ལས་འདས་པ་མེད་པ། མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ བརྟེན་ནས།སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་འདི་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་འདི་ལ་མོས་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་ལ་ འདི་ལ་མོས་པ་མེད་ན་འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སུ་དག་ལ་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་དང་།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་བླ་ན་མེད་པ་མ་ལུས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ་དེ་ནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུལ་དང་རབ་དང་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཐེག་པ་མཆོག་དེས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་དག་ཐེག་པ་མཆོག་དེས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་དག་གིས་གནོད་པ་མེད་པར་ཡོན་ཏན་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་འོད་དུ་བདེ་བས་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ པོ་བསྐྱེད་པ་ཡན་ཆད་དང་།མཐར་ཐུག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་འཕགས་པ་བྱམས་པ་དང་འཇམ་དཔལ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་རྣམས་ལ་ཅི་ཞིག་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་ དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདིར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་དང་ན་ཚོད་དང་རིགས་དང་། ཡུལ་དང་དུས་ལས་འདའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་ པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ་དཀོན་པ་དང་། རིན་ཆེ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་བྱེད་ པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པས་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེའོ།

如是获得了作为自利果相的无上正等正觉的证悟之后，作为利他果相做了什么呢？为此说道：以最胜乘对众生宣说了殊胜缘起宝，此缘起宝超越生、年龄、种姓、地域、时间，不共外道、声闻、缘觉一切，依世俗谛和胜义谛，以生与无生等言说而宣说。此殊胜缘起宝不共外道、声闻、缘觉一切，因为他们对此无信解。
如果他们对此无信解，那么世尊对谁宣说呢？为此说道：'以最胜乘对众生'。其中最胜乘即是大乘，因为具足方便、智慧、大悲等甚深广大功德，以及成就无上圆满自利利他之故。所谓乘即是菩萨道及其果，因为从此到彼之故。最胜即是殊胜、超胜、第一的异名。
所谓最胜乘众生，即是以此最胜乘无碍于轮回痛苦损害，具足无量功德，迅速安乐地前往佛陀遍光城的一切智者们。他们是谁呢？从初发心菩萨乃至究竟地的圣者弥勒、文殊、观自在等，对他们宣说。对他们宣说了什么呢？为此说'殊胜缘起宝'等。
此中殊胜缘起宝是差别之基，'超越生、年龄、种姓、地域、时间'以及'不共外道、声闻、缘觉一切'这两者是其差别。其中缘起即是一切法的真如，无灭、无生、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义，离戏论而本性寂静的体相。
所谓宝，即是缘起本身为宝，因为如同珍宝般稀有、珍贵、令人欢喜、有益，以及对非人等损害的对治，故称为宝。

།དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་དམ་པར་གྱུར་པས་ན་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། ན་ཚོད་དང་། རིགས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་ལས་འདས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་དག་ལ་དབྲི་བཀོལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལས་འདའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱའོ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་དབྲི་བཀོལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ན་ཚོད་ལས་འདའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ནི་ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ན་ཚོད་ཧ་ཅང་གཞོན་ཆེས་པ་དང་། ཧ་ཅང་རྒན་ཆེས་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ན་ཚོད་ལ་དབྲི་བཀོལ་མེད་པ་ཡིན་ ནོ།།རིགས་ལས་འདའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་རིགས་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རིགས་ལ་དབྲི་བཀོལ་མེད་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལས། དམངས་རིགས་ལ་ ནི་བློ་གྲོས་དང་།།ལྷག་མ་བསྲེག་བྱ་སྦྱིན་མི་བྱ། །དེ་ལ་ཆོས་བསྟན་མི་བྱ་ཞིང་། །དེ་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་བསྟན་མི་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་དབྲི་བཀོལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ལས་འདའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ནི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། གྲོང་དང་གཙུག་ལག་ཁང་ན་འདུག་པ་ཡིན་གྱི་ འདི་ལ་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ།།འདི་ནི་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་ན་འདུག་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡུལ་ལ་དབྲི་བཀོལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་ལས་འདའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་པར་དང་ཉིན་མཚན་ནི་བསྟན་པར་བྱའོ། །དགོངས་ ཀར་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་དུས་ལ་དབྲི་བཀོལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་ན་ཚོད་དང་རིགས་དང་ཡུལ་དང་དུས་ལས་འདའ་བ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་ངོགས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དག་སྟེ། ནོར་ལྷ་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་དང་། སེར་སྐྱ་དང་། གཟེགས་ཟན་དང་། རྐང་མིག་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱལ་དཔོག་གི་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་ལ་མོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གཞན་ལས་ཆོས་ཐོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ དག་གོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་ལ་མོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'殊胜'，是指在一切珍宝中最为殊胜，故称珍宝殊胜，因为一切珍宝皆从此因而生。
此缘起珍宝殊胜，不离于生、年龄、种姓、地域和时间。对于这些没有增减取舍。
所谓不离生者，不能说'此法应对天人所生者说，而不应对地狱、畜生、饿鬼所生者说'，如是于生无有增减取舍。
所谓不离年龄者，不能说'此法应对年富力强者说，而不应对太年轻或太年老者说'，如是于年龄无有增减取舍。
所谓不离种姓者，不能说'此法应对婆罗门、刹帝利说，而不应对吠舍、首陀罗说'，如是于种姓无有增减取舍。如外道典籍所说：'不应予首陀罗智慧，不应施予火葬余烬，不应为其说法，不应为其说戒律'，此处无有如是增减取舍。
所谓不离地域者，不能说'此法应对中土所生及住于城镇、寺院者说，而不应对边地所生及住于墓地、十字路口者说'，如是于地域无有增减取舍。
所谓不离时间者，不能说'此法应于清晨、昼夜说，而不应于黄昏说'，如是于时间无有增减取舍。
此缘起珍宝殊胜不仅不离于生、年龄、种姓、地域和时间，而且与一切外道、声闻、缘觉皆不共。
所谓与一切外道不共者，外道是指为求法而入入处者，如遍入天、大自在天、梵天、迦毗罗、阿罗茶、阿耆多、布拉那、末伽梨等。与彼等一切不共，因为他们对此无有信解。
所谓与一切声闻不共者，声闻是指从他闻法而终尽苦者。与彼等一切不共，因为他们对此无有信解。

།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་སྔོན་དབེན་པ་དང་སྐྱོ་བ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པར་བདག་ཉིད་ གཅིག་པུ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དག་གོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་ལ་མོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ན་ཚོད་དང་། རིགས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་ལས་ འདའ་བ་མེད་པ།མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་དེ་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།སེམས་ཅན་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱར་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུས་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཚངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པས་ སྒྲིབ་པ་ཀུན་རྫོབ་པོ།།ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པས་སོ། །རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་ཅིང་གཡོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འགེབས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གིས་ཅི་ཞིག་བསྒྲིབས་ཤེ་ན། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྒྲིབས་སོ།།བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་བདེན་པ་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ལྟར་བསྡུ་བ་བྱས་ན་ཀུན་རྫོབ་འབའ་ཞིག་བདེན་པར་འགྱུར་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་བདེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ལུང་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུང་ལས་རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་བས། འདིར་དེ་ལ་སྨྲས་པ། ལུང་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ན་དོན་དམ་པར དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འཐད་དེ། ལུང་ལས་འཇམ་དཔལ་ང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་ནས་ཅི་ཡང་མ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་ལངས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于'一切独觉不共'这一说法，'独觉'是指那些由于往昔独处和厌离的习气，不依赖他人，仅依靠自身因缘而现前圆满成佛者。'一切独觉不共'是因为他们对此也无信解。
殊胜如意宝缘起，不离生、年龄、种姓、地域和时间，不共外道、声闻和一切独觉，依何而宣说？为此说'依世俗谛和胜义谛'。
于此，世尊依二谛宣说殊胜如意宝缘起，与方便及方便所生相之法相应。其中，世俗谛是方便相，胜义谛是方便所生相。
其中，世俗谛是所缘相，即有情解脱与未解脱、能诠与所诠、能知与所知的关系相，以及业果关系安立相。胜义谛是一切无所缘相，如《圣梵天胜意所问经》中所说：'梵天，如来菩提是无所缘。'
就词义解释，'世俗'是以真实无颠倒相遮蔽的世俗。'世'是以真实无颠倒相。'俗'是遮蔽覆盖，即遮盖的意思。何者遮蔽何物？有所缘相的世俗谛遮蔽无所缘相的胜义谛。
'谛'是说世俗本身为谛，故称世俗谛。此处有人说：'如此归纳则唯世俗为谛，胜义不成谛。这样也与经典相违，经中说：善男子，若无胜义，则梵行无义。'
对此回答：不违经典。如是，由于诸法无生，以智慧观察所缘时，胜义中无所缘性即是胜义谛。因此，胜义谛亦可成立为谛，如经中说：'文殊，我坐菩提座时唯见无所缘而起。'

།ཡང་ན་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་བདེན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུའི་དེ་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་།ར་བ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་། རི་ལ་ཡང་མི་ཐོགས་པར་འགྲོ་བ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཀུན་རྫོབ་ལས་དོན་དམ་པ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ཁོ་ན་མ་ མཐོང་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་བདེན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུའོ། ། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་ན་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དོན་ཡང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན ཏེ།འདིར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དམ་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བདེན་པས་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་དམིགས་པ་དང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འཕགས་ པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས།རབ་འབྱོར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེའི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་སུ་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དམིགས་ སུ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཀའ་སྩལ་པ་དང་།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྡས་བསྟན་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད་ན་ ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའོ་ཞེས་བདེན་པ་གཉིས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པར་བཀའ་སྩལ་པ་དང་།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་སྟེ། །རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་གསུམ་པ་མེད། །ཀུན་རྫོབ་རྟོག་པས་བཏགས་པ་སྟེ། །དེ་ཆད་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།

或者所谓的所缘，世俗谛的特征是什么，那就是仅在世俗中为真实，所以称为世俗谛，但它在胜义中并非真实。比如四大种也仅在世俗中具有坚性、湿性、暖性和动性的自性，在胜义中则不存在。
如果坚性等在胜义中也存在的话，那么瑜伽士们就不可能直接穿过墙壁，不可能直接穿过篱笆，也不可能无碍地穿过山，世俗与胜义也就不会有差别。这样的话，所有未见真实的众生也都能通达圣者所证悟的真实，就会导致所有众生都见到真实的过失。
因此，所谓的所缘，世俗谛仅在世俗中为真实，所以称为世俗谛。当以智慧观察这个所缘时，在胜义中无所缘，这就是胜义谛，所以胜义谛也并非不存在。
所谓胜义，既是其义又是殊胜，故称胜义。所谓'义'是指所证义，此处是以无所得的方式证悟无所缘的义。所谓'殊胜'是指其本身殊胜，因为是一切法的如实、无颠倒的真实性。所谓'谛'是指在胜义中确实无所缘，故称胜义谛。
世尊依世俗谛和胜义谛宣说了缘起的殊胜宝藏，那么如何知道这两谛具有所缘和无所缘的特征呢？这如《圣般若波罗蜜多经》中说：'须菩提，这一切都是世间言说施设，而非胜义。'
《圣宝云经》中也说：'善巧世俗谛和善巧胜义谛'，其特征是'在世俗中施设色等，而在胜义中色无所缘且无执著；乃至施设菩提及能证菩提，而在胜义中菩提及能证菩提无所缘且无执著。'
《圣无尽慧所说经》中也说：'什么是世俗谛？凡是以世间言说、文字、声音、符号所显示的。什么是胜义谛？连心的行境都没有，更何况文字。'如是宣说了具有特征的二谛。
《圣楞伽经》中也说：'世俗与胜义，从因所生无第三，世俗由分别假立，离此是圣者行境。'

།ཞེས་གསུངས་ ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་གོང་མས་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་ལ། ཕྱེད་འོག་མས་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་འཕགས་པས་རྣམ་བརྟགས་ལྟར། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་ཉིད་མེད། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་ལྟར། །དངོས་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་ པ་ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་གཞན་ལ་མ་གསན་པར། །བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་རང་གིས་གཟིགས། །ཀུན་རྫོབ་གང་ཡིན་དེ་བཞིན་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་གཞན་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་།ཤེས་བྱ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤིན་ཏུ་གཟིགས་ཤིན་ཏུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཤིན་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ ཀུན་རྫོབ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སུ་བརྗོད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་དེའི་སྤྱོད་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པར་དམིགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །ཡང་ན་ གང་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་ཅིང་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀུན་ཏུ་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐད་ཀྱི། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ ན།འཁོར་བ་ལས་ཐར་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་དེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། གང་ལ་ལས་མེད་པ་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ རིགས་གང་ཡིན་པའི་རིགས་དེ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ལས་མི་བྱེད།ངག་གིས་མི་བྱེད། ཡིད་ཀྱིས་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如是说道，上半偈颂宣说二谛，下半偈颂宣说其性相。又从彼中说道：'如诸圣者所观察，诸事物之实性本空，如诸凡夫所观察，诸事物唯是实有。'
又从《圣父子相见经》中亦云：'世间智者不从他闻，此二谛法自己证见，世俗谛者即是胜义，更无第三之谛法。'
如是如来通达世俗谛与胜义谛，所知亦唯世俗谛与胜义谛而已。又彼世尊已极见空性、极为通达、极为现证，故称'一切智者'，此诚为稀有，如是亦说。
其中，世俗谛是如来从世间行为门中所见。所谓世间，即是说理与非理之聚集。世间之行为，即是所缘身语意之一切行为，此即是世俗谛。
或者，凡是世间所行、安住、受用之门中业果相连者，即是世俗。世俗唯是业与业果相连，而非胜义，此理应当。
若于胜义中有业与业果之受用，则解脱与轮回将无差别，是故于胜义中无业与业果之受用。
如《圣宝积经》中所说：'无业无业果者，是为圣者之种姓，凡是圣者种姓者，于彼种姓中不造身业，不造语业，不造意业。'

།དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པ། མ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་ མ་བསྟན་པ།མ་མཉན་པ། ཉན་དུ་མ་བཅུག་པ། མ་ཤེས་པ། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ། མ་མཐོང་བ། མཐོང་བར་མ་བྱས་པ། མ་བཏགས་པ། འཛིན་དུ་མ་བཅུག་པ། མ་རྟོགས་པ། མ་ཐོབ་པ། མ་བོར་བ། མ་བླངས་པ། མ་བསྡུས་པ། མ་བསལ་བ། མི་ཟད་པ། བྱེད་པ་མེད་པ། རབ་ཏུ་མ་ ཞི་བ།མ་སྨད་པ། མ་སྡོད་པ། ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ། མ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ། བདེ་བ་མ་ཡིན་པ། མི་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ། སྙན་པ་མ་ཡིན་པ། མི་སྙན་པ་མ་ཡིན་པ། གཟུགས་མ་ཡིན་པ། གཟུགས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ། གྲངས་མེད་པ། བགྲང་དུ་མེད་པ། འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པ། འཇིག་རྟེན་མེད་པ་མ་ ཡིན་པ།བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་པ། ཀུན་རྫོབ་མ་ཡིན་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ། རྣམ་པར་མ་བསྒྲུབས་པ། གཡོ་བ་མེད་པ། རློམ་སེམས་མེད་པ། བསྐྱོད་པ་མེད་པ། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་ པ།མ་སྤྲོས་པ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་བདེན་པ་གཉིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པ་ལས་ཀྱང་ང་ནི་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པར་སྟོན་ལ།མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཇི་བསྟན་ཞེ་ན། གང་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེན་པར་གྲགས་པ་དེ་ནི་ང་ལ་ཡང་བདེན་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ལ། གང་འཇིག་རྟེན་ལ་མི་བདེན་པར་གྲགས་པ་དེ་ནི་ང་ལ་ཡང་མི་བདེན་པར་ གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གང་བྱེད་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བདེན་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ལ། གང་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་དེ་ནི་མི་བདེན་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་དམ་པ་དེ་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་གང་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་བརྗོད་པ་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དོན་གཅིག་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་དག་བསྡུའོ། །བརྗོད་པ་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་སྟེ།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་བསྡུའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་ པོ་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

胜义谛是不可言说的，不可知的，不可识别的，不可遍知的，未宣说的，完全未宣说的，未听闻的，未令听闻的，未了知的，未识别的，未见到的，未令见到的，未安立的，未令执取的，未通达的，未获得的，未舍弃的，未取得的，未摄集的，未遣除的，不穷尽的，无作为的，未寂静的，未诽谤的，未住立的，非所得的，非未得的，非安乐的，非不安乐的，非悦耳的，非不悦耳的，非色的，非无色的，无数的，不可数的，非世间的，非非世间的，非离的，非烦恼的，非清净的，非世俗的，非涅槃的，未观察的，未成立的，无动摇的，无傲慢的，无迁动的，非有为的，无戏论的，离戏论的。如是色无所缘，乃至一切相智亦无所缘。
如是所说，以及其他无量经典中也宣说二谛。声闻乘中也说：'我说有法即是有，说无法即是无。'此说何义？凡是世间所说为真实的，于我亦说为真实；凡是世间所说为非真实的，于我亦说为非真实。其中，凡是有作因及有理由的即是真实，凡是无作因及无理由的即是非真实。如是，世俗谛和胜义谛二者，于大小乘二方都公认为有所缘相和无所缘相。
如是依世俗谛和胜义谛，以何等言说宣说彼殊胜缘起宝？为此说'以生与无生等言说'。其中，凡是言说有生等的即是生等言说。等字所摄为灭、断、常、来、去、一义、异义等。凡是言说有无生等的即是无生等言说。等字所摄为无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义等。如是，世俗中诸法有生、灭、断、常、来、去、异义、一义等，故世尊依世俗谛以生等言说而宣说。

།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་ བཀའ་སྩལ་ཏོ།།བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་སྦྱར་བས་རིགས་པའི་འབྲེལ་པར་སྦྱར་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་བླ་མ་དམ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པས་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཚིག་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྒྱུ་བསྟན་པ་དང་།འབྲས་བུ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་སྔོན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་ གྱི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་ཏེ།འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་བསྟན་བཅོས་མཛད་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྒྱུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྐྱེ་ བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ།།མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ། ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ དོ།།བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།

胜义中诸法无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义，因此世尊依胜义谛以无生等言说而宣说。'宣说'是'开示'的同义语。这是显示佛世尊利他果相。如是以义理关联配合，以理趣关联配合，这首先是显示至尊佛世尊的生起因。
现在当显示造论的生起因，为此论师亦以如来无生等言词所善说的方式，通达无误真如后，生起强烈欢喜之力，以如所通达的方式对世尊作赞叹。欲造论典，具有大悲之水所润泽之心，为主要摄受随顺众生并欲令通达而说'欲显示'。
此语的摄义即论师显示因及自利、利他二种果相。支分义中，论师先前住在胜解行地时通达何因而获得清净增上意乐地，自利果相获得欢喜菩萨初地，利他果相为主要摄受随顺众生并欲令通达而造论。
论师的因是以如来无生等言词所善说。以'通达无误真如'而显示。自利果相是'生起强烈欢喜之力，以如所通达的方式对世尊作赞叹，欲造论'而显示。利他果相是以'具有大悲之水所润泽之心，为主要摄受随顺众生并欲令通达而欲显示'而显示。这是义理关联。

། དེ་ལ་དོན་གྱི་འབྲེལ་པར་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་དེས་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་པས་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་ནས། འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་ པར་བཞེད་ནས་བསྟན་བཅོས་མཛད་དེ།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་སྦྱར་བས་རིགས་པའི་འབྲེལ་བ་སྦྱར་བར་བལྟའོ། །ད་ནི་ཡི་གེའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་དང་། ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་ དུ་ཆུད་པའི་སློབ་དཔོན་ནོ།།ཡང་ན་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལམ་གྱི་ཆོ་ག་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་སློབ་དཔོན་ནོ། །ཡང་ན་མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ཆོས་འདུལ་བའི་ཆོ་ག་རྟོགས་ཤིང་དེ་ལ་གནས་པས་སློབ་དཔོན་ནོ། །ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྤོང་ བ་འདུལ་བའི་ཆོ་ག་རྟོགས་ཤིང་དེ་ཐོབ་པས་སློབ་དཔོན་ནོ།།ཡང་ན་གཞན་དག་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོ་ག་གསུམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་སློབ་དཔོན་ནོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉག་གཅིག་ཐུགས་རྗེས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་སྔོན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་འདི་སུས་རབ་ཏུ་བསྟན་གང་ཞིག་ཡིན། ཅི་ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན། དེའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེའི་ཚུལ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པར། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ སྨྲས་ཏེ།གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་སུས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེས་དེ་བཞིན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའོ།།དེ་ནི་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་བདེན་པའི་མཆོག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མི་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于意义的联系，是这样的：尊敬的上师也是如此，以如来无生等言词所善巧宣说的，通达无误真如的因，以此果德自利的特征，获得欢喜地菩萨位，以如是通达的方式赞叹世尊。
为造论典，具有悲心之水滋润心意，以利他为主要特征的果德，为欲令众生理解随顺而造论。上师所说的缘起因即是如此，以此意义相连而观察理路的关联。
现在解释文字的含义：所谓'上师'，是通达并了知获得善趣与解脱之法仪的上师。或者是安住于获得彼等之道法仪的上师。或者是通达并安住于起身、礼拜等威仪法律仪轨的上师。
或者是通达并获得调伏贪欲等烦恼的律仪的上师。或者令他人获得善趣与解脱，从威仪中生起，调伏烦恼这三种仪轨而修习，故称为上师。
'亦'字的含义是：不仅是世尊独一无二地以大悲心致力于利益众生，如是上师亦以大悲心致力于利益众生之意。
上师昔日住于胜解行地时，以何因通达获得增上意乐清净地呢？为此说'如来之理'等。此中'如来之理'是差别之基，'以无生等言词善说'与'无误真如'二者是其差别。
其中，此增上意乐清净地获得之因是谁所宣说？是何者？以何宣说？其差别为何？为此说'如来'、'其理'、'以无生等言词善说'、'无误真如'，依次配对。
谁所宣说？为此说'如来'。为何称为如来？因为通达真如，故称如来。所谓真如是什么？即是涅槃。因为不欺诳故称真如，如世尊所说：'比丘们！最上真谛即是此：所谓不欺诳法性涅槃。'

།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ ན་སྨྲ་བ་པོ་དག་མི་འདི་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དག་གོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱིན་གྱི་རླབས་བཞི་པོ་བདེན་པ་དང་གཏོང་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དག་གོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་གོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས རྒྱས་སུ་གཤེགས་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་དག་གོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་སྟེ་དེའི་ ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་དེ་བཞིན་གྱིས་སོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གཤེགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་ཉེ་བར་བསགས་པ་དེས་སོ།།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ནས་མགོ་དང་ གོས་ལ་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ན་ཇི་ལྟར་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་རྒྱབ་ཏུ་མཛད་པ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བརྩོན་པའོ།།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་ ཁོ་ནར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་མགོ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་མིག་དང་ཡན་ལག་དམ་པ་དང་། རུས་པ་དང་རྐང་དང་ལུས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་དཀའ་བ་མཛད་པ་ འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་དག་མཛད་པས།ཇི་ལྟར་གཞན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ནོར་ལྷ་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་དང་། སེར་སྐྱ་དང་། གཟེགས་ཟན་དང་། རྐང་མིག་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱལ་དཔོག་གི་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་འོང་བ་དེ་ལྟར་རོ།

'所谓如来，是指通达之意。譬如世间上说，此人具有通达性。因此，由于他通达涅槃并且完全证悟，现前圆满成佛，故称如来。
或者，所谓如是，即是三解脱门：空性、无相、无愿。所谓来，即是他完全通达这些，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是四圣谛。所谓来，即是他完全通达这些，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是四加持：真实、布施、寂静、智慧。所谓来，即是他完全通达这些，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是一切佛法。所谓来，即是他完全通达这些，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是六波罗蜜。所谓来，即是由这些而成正等正觉，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是极喜等十地菩萨地。所谓来，即是由这些而成正等正觉，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是八支圣道之如是。所谓来，即是由此而成正等正觉，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是于无量无数劫中积累无边福德智慧资粮。所谓来，即是现前圆满成佛，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是发菩提心后，以如头衣着火般的精进，成就一切佛功德时，如同长久以来真实趣入的弥勒等圣者菩萨们作为后盾那样精进。所谓来，即是最初现前圆满成佛，因此称为如来。
或者，所谓如是，即是于三无数劫中，舍弃外内头手足眼胜肢体骨髓身体等无数百千难行，如同其他外道诺天、大自在天、梵天、迦毗罗、尼犍子、阿罗茶、跋陀罗、富兰那等不来那样。'

།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་ཐུགས་རྗེ་དང་བྱམས་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། ། གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མཛད་ནས་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དག་འཁོར་བར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ལ་ སོགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་མཐའ་ཡས་པ་དག་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་མཛད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་མཛད་ནས། ཇི་ལྟར་གཞན་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་འགྲོ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟར་རོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ ན་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་མཛད་ནས། ཇི་ལྟར་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་ཞིང་། ཤེས་བྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བས་དེ་ལྟར་རོ། །གཤེགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའོ།།ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་མཛད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤོང་བར་མཛད་ནས། ཇི་ལྟར་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མི་སྐྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་ རོ།།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གཤེགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སའི་སྟེང་ན་སྒྲོགས་པས་ས་སྟེང་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་དེ་ བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དམིགས་པ་དང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ།།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།

'逝'是指现前圆满成佛，因此称为如来。或者'如'是指如同过去一切如来以慈悲心和慈爱心为利益一切众生安乐而现前圆满成佛那样。
'逝'是指世尊也是现前圆满成佛，因此称为如来。或者'如'是指依靠第四禅定而生起金刚喻定力断除有顶烦恼，不同于外道不了知断除烦恼而轮回那样。
'逝'是指前往涅槃城，因此称为如来。或者'如'是指如同燃灯佛等度化无量有缘众生而入涅槃那样。
'逝'是指世尊也入涅槃，因此称为如来。或者'如'是指断除业障、烦恼障和所知障，不同于其他外道不能前往那样。
'逝'是指入涅槃，因此称为如来。或者'如'是指断除业障、烦恼障和所知障，不因业和烦恼而生，对所知无碍那样。
'逝'是指入涅槃，因此称为如来。或者'如'是指断除业障、烦恼障、所知障以及一切分别戏论，不生起业障、烦恼障、所知障以及分别戏论那样。
'逝'是指入涅槃，因此称为如来。或者'如'是指真如。'逝'是指无所得中得，因此称为如来。或者'如'是指真如。
'逝'是指证悟，因此称为如来。或者'如'是指真如。'逝'是指宣说，因此称为如来，如同在地上宣说称为'地上宣说'一样。
或者'如'是指通达世间和出世间一切法以及世俗谛和胜义谛二谛，如实了知有所缘和无所缘的特征。'逝'是指宣说，因此称为如来。

།ཡང་ ན་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་།བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དྲ་བ་ཐམས་ཅད་དྲུངས་དབྱུང་བར་མཛད་དེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཟད་པའི་གཏེར་བླ་ན་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་མཛད་ནས།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱམ་མ་ལུས་པ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་དང་། འཕོ་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ལྷུམས་ན་ཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་པ་དང་། བཙུན་མོའི་འཁོར་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང་། བདུད་བཏུལ་བ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཛད་པ་གཞལ་དུ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་རོ།།གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྙེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས།ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་པ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་ཀུན་རྙེད་པ་མེད་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་ངེས་པའི་ཚིག་ཇི་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉེན་པའི་སྐྱེ་བོ་སྤོབས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ རྟོགས་པར་བྱ་བ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ཆེར་ནི་མི་དགོས་སོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ པས་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའམ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཚུལ་ཏེ། གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་འམ། གང་གིས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དོན་ཁྲིད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ ན་གང་གིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་བསྒྲལ་ཏེ།བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ཅི་ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་ མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་དེ་དག་གིས་སོ།།རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རམ་མཆོག་ཏུའོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེ་བ་འམ་བཞག་པའོ།

或者，所谓'如是'，是指从我执、我所执、障碍、分别、戏论等一切因缘所生的轮回苦网，全部都要根除，成就无上无尽的珍贵功德宝藏，不可思议、稀有、圆满。如同世尊在轮回期间，于具缘的无量世界中，无分别功用，以往昔愿力，住兜率天宫、降下、入胎、诞生、童子游戏、受用后宫眷属、出家、苦行、趣菩提场、降魔、现证菩提、转法轮、示现大般涅槃等无量事业。
所谓'去'，是指获得无生无灭的法身涅槃，因此称为'如来'。或者，世尊自己在《圣不退转轮经》中说道：'如同凡夫所分别，如是不得菩提果，一切诸法无所得，是故名为如来者。'这是如此确切的语言。为了使怯弱众生生起信心，对如来的词义作了详细解释，不需要更广泛地说明。
若问：获得清净增上意乐地的因是什么？为此说'如来之理'。其中'如来'是指由如来所宣说的，或因为是如来，所以称为'如来的'。'理'是指由如来所宣说的，或是如来的，即是理，以此引导一切法无所缘，或以此引导他相续中的义理。
或者，以此积累无量福德智慧资粮，从世间轮回牢狱中解脱，如同圆满一切意愿的如意宝珠般引导，这就是'理'。若问：以何宣说？为此说'以无生等词而宣说'。
其中'以无生等词'是指以无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义等如前所说的这些词。'宣说'中，'宣'是因为众生具有善缘或是最胜。'说'是指开显或建立。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་ བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་ཅེས། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་ནོར་བ་ ཡང་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ན།ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཚོན་པ་དེ་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་སྔོན་བཞིན་ དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་གྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་ཅེས་ཟེར་ན།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་འདི་ནོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོགས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱིས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ ནི་སྟོང་ལ།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་གིས་ནི་ནོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ནོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་འཕགས་པས་རྣམ་བརྟགས་ལྟར། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་ཉིད་མེད། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་ལྟར། །དངོས་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དེ་ཅི་ལགས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སམ། འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས ཆོས་འདི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལ་ཆོས་འདིས་ཆོས་འདི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་འདིས་ཆོས་འདི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་ལས་འཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཅིང་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་དམ་པར་སྤྱན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་མ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མི་གཏི་མུག་ཅན་སངས་ རྒྱས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དག་དངོས་པོ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནོར་བ་དང་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བྱས་པ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ།

不仅仅是以无生等词语来显示如来之理，而且这也是无错的真如。所谓无错真如即是不颠倒的本性。
对此有人说道：'如果以无生等词语所显示的如来之理有错误的话，那么由于其中有迷惑，就应当另外显示所谓无错真如的差别。然而对于以无生等词语所显示的如来之理这一差别所依，既然如前般无错，为何还要用所谓无错真如这一差别来表示呢？'
对此应当这样回答：有些人以错误的方式理解这一点，认为诸法虽然以凡夫分别所执取的遍计所执自性而空，但以圣者智慧境界的圆成实自性而不空，这是以错误的方式理解。
若问为何这是错误的理解方式？因为世尊在《楞伽经》中说：'如圣者所观察，诸法之实性皆无；如凡夫所分别，诸法唯是实有。'
又在《般若波罗蜜多经》中，具寿须菩提问世尊：'世尊所证悟的法是什么？是世俗谛中证得圆满菩提，还是胜义谛中证得圆满菩提？'世尊答道：'须菩提，如来说证得此法成就圆满菩提仅是世间言说而已，其中并不能找到以此法证得彼法成就圆满菩提这样的事。为什么呢？须菩提，所谓以此法证得彼法成就圆满菩提是有所缘的，由于无二亦无二处，故无任何所得与证悟。'
又在同经中说：'须菩提，如来在胜义谛中不见彼五眼，对此，愚痴者诽谤佛陀，认为应当有所缘之事物。'
关于错误与无错的理解，应当如注释者在涅槃观察品中所作的那样来理解。

།ད་ནི་སྐབས་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཚུལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། བདེ་གཤེགས་མྱ་ངན་འདས་འོག་ཏུ། །ཚུལ་རྣམས་ འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དེ།།དུས་དག་འདས་ནས་འབྱུང་བ་ནི། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཤེས་བྱོས། །ལྷོ་ཕྱོགས་བྷེ་ཏའི་ཡུལ་དུ་ནི། །དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཆེར་གྲགས་པ། །དེ་མིང་ཀླུ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ། །ང་ཡི་ཐེག་པ་འཇིག་རྟེན་དུ། །བླ་མེད་ཐེག་པ་རབ་བཤད་ནས། །རབ་ཏུ་ དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབས་ཏེ།།བདེ་བ་ཅན་དུ་དེ་འགྲོའོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དང་། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀློག་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་སོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུའི་མདོ་ལས། གནས་གང་ཡོད་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་དང་། གཞི་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གནས་གང་ཡོད་ན་སེམས་དེ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ། ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ། སྤྱད་པ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ། སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ། ཆོས་དཀར་པོ་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཤིན་ཏུ བཟུང་བ།བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དེ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།མི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དུས་གསུམ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་སེམས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

现在要说明时机，如是说：通达如来无生等法门之词所善说的无误真如之后，这是指获得菩萨初地极喜地的意思。
如此，在《圣楞伽经》中说道：'善逝涅槃之后，持有诸法门者，经过时间而出现，大智者你当知。在南方贝塔地方，有一位大名闻的比丘，其名唤为龙树，破除有无二边。在世间宣说我的无上大乘之后，证得极喜地，往生极乐世界。'
从论师读诵《般若波罗蜜多》时获得菩萨初地极喜地的传说中可知。
其中'通达'是指证悟，意思是安住于菩萨初地极喜地。
如此，在《圣十地经》中说：'何处有住，为何缘故，以何为基，以何等心生而住于初地，此即为住。其中首先，何处有此心生起，诸佛子，此中众生善根极积，资粮极积，行持极行，于佛出世极为承事，极集白法，为善知识极所摄受，意乐极为清净，具广大增上意乐，具广大胜解，慈悲现前。'
为何生起彼心，是为了欲求佛智，为了获得十力，为了获得大无畏，为了获得佛法平等性，为了救护一切众生，为了清净慈悲大悲，为了获得遍知十方，为了无碍清净一切佛土，为了一刹那通达三世，为了于转大法轮无所畏惧，诸菩萨彼心得以生起。

།གཞི་གང་ལས་སེམས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ། བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྟོབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ།སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ལྡན་པ། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདམས་ངག་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ དང་ལྡན་པ།ནམ་མཁའི་ཁམས་ལྟར་གནས་ཤིང་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ལས་སེམས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་འདྲ་བའི་སེམས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་ཡིན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། མན་ངག་བརྗོད་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བར་ཞུགས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ངེས་ཤིང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ།མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས། སྔོན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ན། ལྷག་པའི་ བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་དེ་ལྟ་བུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས།འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞིག་བརྙེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པས་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ། བསྟན་བཅོས་ མཛད་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྙེས་པ་དངོས་བསྟན་ལ། ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་པར་མཛད་ནས།འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་བརྙེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་པས།འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་བརྙེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།

从何基础生起彼心，即是以大悲为前导，为智慧与本智所摄持，由善巧方便所摄受，以意乐与增上意乐所显示，具足如来无量力，以勇猛力与智力极为分别，具足分别，随顺自生智，于一切佛法中正求智慧与本智教诫，具足法界所遍，如虚空界而住，乃至究竟后际而生起彼心。
如是所生起之心，即是心生起的刹那，菩萨已远离凡夫地，已入无过菩萨位，已生如来种姓，以教诫宣说无有过失，已从一切世间趣中回转，已入出世间趣，安住菩萨法性，善住菩萨住处，通达三世平等性，决定如来种姓并趣向圆满菩提。
诸佛子，安住如是法的菩萨，即是以不动之方式安住于欢喜地。
论中说，安住如是法并以不动之方式善住于欢喜地者，即是通达如来无生等法门所显示的无误真如。
这是论中所说的因。
第三品
如是论中说，先前住于胜解行地时，由通达如是获得清净增上意乐地之因，所获得的自利果相是什么呢？为此，以生起强烈欢喜之力，依所通达之理赞叹世尊，欲造论。
其中'以生起强烈欢喜之力'直接显示获得自利果相，'依所通达之理赞叹世尊'则特别显示为令自身佛法成熟而依所通达之理赞叹世尊后所获得的自利果相。
'欲造论'则特别显示为令外在众生成熟而欲造论所获得的自利果相。

།དེ་ལ་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་དགྱེས་པའི་ཤུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ མང་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་།དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཤུགས་སོ། །དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོའོ། །ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སློབ་དཔོན་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་པས་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་ པར་བརྙེས་པ་མངའ་བ་དེ་ནི་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུའི་མདོ་ལས། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བས་རབ་ཏུ་ དགའ་བ་ནི།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བ་ཡིན་ཏེ། དང་བ་མང་བ་ཡིན། དགའ་བ་མང་བ་ཡིན། རངས་པ་མང་བ་ཡིན། མགུ་བ་མང་བ་ཡིན། དགའ་རླབས་མང་བ་ཡིན། སྤྲོས་པ་མང་བ་ཡིན། མི་འཁྲུག་པ་མང་བ་ཡིན། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་མང་བ་ཡིན། ཁྲོ་བ་མེད་པ་མང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཐོབ་པའི་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །དེ་ལ་མ འོངས་པ་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ཁྱད་པར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཐོབ་པའི་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཕྱིར་ལོག་གོ། །བདག་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ ཉེ་བ་ལ་ཞུགས་སོ།།བདག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་རིང་དུ་གྱུར་ཏོ། །བདག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ། །བདག་ནི་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །བདག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པར་གྱུར་ཏོ། །བདག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ དང་།ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ། །བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཡང་དག་པར་བྱུང་ངོ་། །བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ། །བདག་ནི་འཇིགས་པ་དང་། དངང་བ་དང་། བག་ཚ་བ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'由此生起强大的欢喜之力'，意思是获得菩萨初地极喜地。
其中'欢喜之力'是指因多喜悦而极喜和因所缘而极喜之力。
'强大'是指巨大。
'生起'是指生起后永不分离。
如是，阿阇黎由获得菩萨初地极喜地而具有强大欢喜之力，故称为生起强大欢喜之力。
如此，在《圣十地经》中说道：'因多喜悦而极喜和因所缘而极喜。其中，首先因多喜悦而极喜是：善男子，住于菩萨极喜地的菩萨具有多喜悦，多净信，多欢喜，多欣悦，多满足，多喜波，多愉悦，多不动，多无害，多无瞋。'
因所缘而极喜有两种：未来将获得的所缘而极喜和现在已获得的所缘而极喜。
其中，未来将获得的所缘而极喜是：'善男子，如是住于菩萨极喜地的菩萨，忆念诸佛世尊、诸佛法、诸菩萨、诸菩萨行、清净波罗蜜多、菩萨地差别、菩萨不夺性、如来教诫、随教、圆满成就众生利益、趣入如来智慧之加行而极喜。'
现在已获得的所缘而极喜是再次具足极喜：'我已从一切众生境界中返回。我已趣入接近佛陀。我已远离凡夫地。我已接近智慧地。我已断绝一切恶趣、恶道、邪堕之流。我已成为一切众生的导师。我已接近见到诸如来。我已真实趣入佛境界。我已具足一切菩萨平等性。我已远离恐惧、战栗、怯懦。'而生起极喜。

།ཇི་ལྟར་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དགྱེས་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་གང་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ཁོ་ནས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ། མ་ནོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། ། དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གིས་མངོན་པར་བསྟོད་དེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་པ་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མཛད་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲིན་ལས་སུ་བརྩམས་པར་བཞེད་ནས་སོ། །བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་ བསྟོད་པར་མཛད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་པ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་ལྷ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པས་བརྩམས་པ་དེ་འགྲུབ་ཅིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་ཤིང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ བའི་ཐབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རང་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་ཤིང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས། འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

所谓'如其所证悟的方式赞叹世尊'是指：以如是生起强烈欢喜之力，为了使自身佛法圆满成熟，以如其所证悟的方式赞叹世尊。
其中'如其所证悟的方式'是指：正如如来所证悟的方式，以及如其所证悟的方式，即以无生等词语所显示的，以证悟无误真如的方式。
'赞叹世尊'是指：以下文所说的两个偈颂来赞叹：'缘起无灭亦无生，非断非常无来去，非一非异义非同，离戏寂静而开显，圆满佛陀说法中，最胜者前我顶礼。'
为何要赞叹世尊呢？为此说'因欲造论'，这是指为了使外在众生得以成熟而欲造论。
其中'论'的词义如前所述。'欲造'是指欲开始事业。
为何欲造论时首先要赞叹世尊呢？如是为了使外在众生成熟而欲造论时，为了使自身佛法圆满成熟，首先赞叹礼敬可意之尊，因为通过自身佛法的圆满成熟，所作得以成就，外在众生也将得以成熟。
如是上师已获得欢喜地初地，具足使自身佛法圆满成熟和令外在众生成熟的方便，这是自利果相的特征。
这是宣说上师自利果相的特征。
如是获得欢喜地初地的自利果相，具足使自身佛法圆满成熟和令外在众生成熟的方便后，其利他果相作了什么呢？为此说'以具有大悲心水所润泽之心，为主要度化随顺众生并欲令其通达而欲令证悟'。

།དེ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ལ། སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དེ་གང་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ།།རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དངོས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་བསྟན་བཅོས་མཛད་ཀྱི། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་ སེམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཐུགས་རྗེའི་དངོས་པོ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་དོ། །ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཆུ་དང་འདྲ་བས་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུ་སྟེ་དེས་སོ། །བརླན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་གཤེར་བ་དང་བངས་ པ་དང་ཁྱད་པར་གྱུར་པའོ།།ཐུགས་མངའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བ་དེ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བ་སྟེ་ངེས་སོ། །གང་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་ འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བོའོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་མོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཤེས་པར་འདོད་པས་ སོ།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བོ་གང་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་མོས་པ་དང་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཏེ་ངེས་སོ། །འདི་ལ་གང་ཟག་བཞི་ཡོད་དེ། མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་ གོ་བ་དང་།བཀྲི་དགོས་པ་དང་། ཚིག་ལྷུར་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ནི་མགོ་སྨོས་ཤིང་གླེངས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་གོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་གོ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྤྲོས་ཤིང་རྒྱས་པར་བཤད་ན་དོན་གོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བཀྲི་དགོས་པ་ནི་བསྡུ་བ་བྱས་པའི་དོན་གསལ་བ་ཡང་མི་གོ་ཞིང་ མཚོན་མ་པས་འདི་ལྟར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ།བྱ་བས་ཁྲིད་པ་ན་དོན་གོ་བ་ལོང་བ་དང་འོན་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པའོ།

其中'具有以大悲之水润泽之心'这句话表明了造论的因即为利他果的性相，'为了主要依靠比量并欲通达的众生'这句话表明了造论所利益的对象，'欲令通达'这句话直接表明了利他果性相的造论。
若问为何造论？为此说'具有以大悲之水润泽之心'。上师具有以大悲之水润泽之心，为了主要依靠比量并欲通达的众生欲令通达而造论，并非为了伴随财物的心与利养恭敬而造。
其中'大悲'，大悲的事相即是大悲性。'大悲之水'是因大悲如水而称大悲之水。'润泽'是被大悲之水浸润、沾湿和殊胜。'具有心'是指上师具有被大悲之水润泽之心，即是具有以大悲之水润泽之心。
若问为利益何者而造论？为此说'为了主要依靠比量并欲通达的众生'。为了令主要依靠比量并欲通达的众生理解并利益他们而造论。
其中'为了主要依靠比量并欲通达的众生'，'众生'是因为由业和烦恼所生故称众生。'主要依靠比量'是指信解比量的意思。'欲通达'是指欲理解和了知此中观论。如是，凡是对比量有信解并欲理解和了知此中观论的众生，即是主要依靠比量并欲通达的众生。
此中有四种补特伽罗：略说即解者、广说乃解者、须引导者、执文者。其中略说即解者是仅略说提及便能理解义理者。广说乃解者是广说详释后能理解义理者。须引导者是即使解说简要义理也不解，以比喻说'如是做'也不知，如盲人和聋人般唯有以行为引导才能理解义理者。

།ཚིག་ལྷུར་ལེན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་མི་གོ་ཞིང་ཚིག་ལ་འཆེལ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་མཛུབ་མོའི་རྩེར། ། འཛིན་ཅིང་ཟླ་བ་མི་མཐོང་བ། །དེ་བཞིན་ཡི་གེར་བཞེད་པ་ཡིས། །ང་ཡི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་མཐོང་། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་གོ་བ་དང་། བཀྲི་དགོས་པ་གསུམ་ནི་ཐར་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ལྷུར་ལེན་པ་ནི་ཚེ་དེ་ལ་ཐར་པའི སྐལ་བ་མེད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མི་མཛད་དེ།འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྟ་བཞི་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྟ་ལ་ལ་ཁ་ལོའི་བསམ་པ་ཤེས་ ནས་རྒྱུག་པ་དང་།རྟ་ལ་ལ་ལྕག་གི་གྲིབ་མ་མཐོང་ནས་རྒྱུག་པ་དང་། རྟ་ལ་ལ་ལྕག་གིས་བཏབ་ནས་རྒྱུག་པ་དང་། རྟ་སྐྱོན་ཆགས་པ་ལ་ལྕག་གིས་གཞུས་ཀྱང་རྒྱུག་ཏུ་མི་བཏུབ་པ་དང་འདྲ་བར། གང་ཟག་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་ གདུལ་བའི་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ།བླ་ན་མེད་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་བཙོན་ར་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་འཕགས་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདོད་པའི་རོ་མྱང་བ་རིག་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་ཉེས་དམིགས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ འདོད་པའི་རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་པ་རྣམས་ནི་རོ་མྱང་བའི་མནོག་ཆུང་བ་སྟེ། རལ་གྲིའི་སོ་ལ་སྦྲང་རྩིའི་ཐིགས་པས་བསྐུས་པ་ལ་ལྕེས་བལྡགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཉེས་པ་མང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ མང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་།འཁྲུག་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

执着于文字是完全不理解意义而执着于文字的情况，如《圣楞伽经》中所说：'如同婴儿执着指尖，而看不见月亮，同样执着文字的人，看不见我的真如。'
其中，听到开头就能理解的人，详细解说后能理解的人，以及需要引导的人这三种，是具有解脱机缘的。执着于文字的人在今生没有解脱的机缘，因此佛世尊也不为其说法，这是因为诸佛世尊说法不会没有结果。
这四种人应当知道如同四种马，譬如：有的马理解驾驭者的意图就会奔跑，有的马看到鞭子的影子就会奔跑，有的马被鞭打后才会奔跑，有的马即使被鞭打也不能奔跑。同样地，听到开头就能理解的人，如同听到佛世尊这位无上调御丈夫宣说出离之法后，就能从三有牢狱中出离，例如圣者了解憍陈如那样，这是因为了知欲乐的过患和过失。
其中，所谓'尝味欲乐'是指诸欲的味着微小，如同用舌头舔舐涂抹了蜜滴的剑刃一样。所谓'诸欲过患'，简而言之就是过失众多，即：诸欲具有众多痛苦，具有众多纷争。

།རྒྱས་པར་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ནི་རོ་མྱང་བ་ཆུང་བའི་དོན་གྱིས་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་མང་པོ་དང་ཐུན་མོང་བའི་དོན་གྱིས་ཤའི་ཁམ་ཚད་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཡུན་ཐུང་བའི་དོན་གྱིས་རྩཝའི་སྒྲོན་མ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་མེ་མདག་གི་རླུབས་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཡུན་མི་རིང་བར་གནས་པའི་དོན་གྱིས་ཆུང་བ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་རེ་ཞིག་པའི་དོན་གྱིས་བརྙན་པོ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་བཅག་ནས་རྟོག་པའི་དོན་གྱིས་ཤིང་ལྗོན་པའི་རྩེ་མོའི་འབྲས བུ་ལྟ་བུ་དང་།འདོད་པ་རྣམས་ནི་ལྷག་པར་གཅོད་པའི་དོན་གྱིས་རལ་གྲིའི་སོ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབིགས་པའི་དོན་གྱིས་མདུང་ཐུང་གི་གསལ་ཤིང་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་གྱིས་སྦྲུལ་གྱི་མགོ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་བསྡུ་བ་དང་ བསྲུང་དཀའ་བའི་དོན་གྱིས་འབབ་ཆུའི་ངོགས་ལྟ་བུ་དང་།འདོད་པ་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་འདྲིད་པའི་དོན་གྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་མིག་གིས་མི་རྩོལ་བའི་དོན་གྱིས་མུན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ལམ་འགོག་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ ནི་དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་།འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཆགས་པའི་དོན་གྱིས་འཆིང་བ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་སྐྲོད་པའི་དོན་གྱིས་སླུ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་འཕྲོག་པའི་དོན་གྱིས་ཆོམ་རྐུན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ནི་འཐབ་ཀྲོལ་བསྐྱེད་པའི་ དོན་གྱིས་ཤ་ཁོན་ཅན་ལྟ་བུ་དང་།འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཉམ་ཐག་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཀཽཎྜི་ནྱ་མིག་མི་རྟག་པ་ ཡིན་ནམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལགས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་གོ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། རོ་མྱང་བ་ཆུང་བར་རིག་ པའི་ཕྱིར་དང་།ཉེས་དམིགས་ཆེ་བར་རིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་བཀྲི་དགོས་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་ཆུང་བར་བསྟན་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཆེ་བར་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་།རོ་མྱང་བ་ཆུང་བར་མ་རིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེས་དམིགས་ཆེ་བར་མ་རིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

广说欲望如同骨架，因为味道微小；欲望如同肉块，因为是众多共同之物；欲望如同草火，因为持续时间短暂；欲望如同火炭坑，因为带来巨大痛苦；欲望如同短暂，因为不能长久存在；欲望如同借物，因为是暂时的；欲望如同树梢果实，因为需要折断后思考；
欲望如同剑刃，因为会深深割伤；欲望如同短矛的尖端，因为必定刺穿；欲望如同蛇头，因为具有毁灭性；欲望如同河岸，因为难以收摄和守护；欲望如同幻术，因为迷惑愚者；欲望如同黑暗，因为眼睛无法看透；欲望如同障道，因为阻碍善行；
欲望令人迷惑，因为使人失去正念；欲望如同束缚，因为使人贪著；欲望如同欺骗，因为使人驱逐；欲望如同盗贼，因为夺走功德；欲望如同仇敌，因为引发争斗；欲望即是痛苦，因为使人疲惫不堪。这些就是过患。
出离是指无常、苦、空、无我的教导。就如同对憍陈如所说：'憍陈如，眼睛是无常的吗？''是的，世尊。'广说之人通过理解：简要宣说、广泛解说、分别过患后听闻出离法而得出离。这是因为了知味道微小、了知过患巨大、不了知出离之故。
需要引导的人听闻了味道微小的教导、巨大过患的教导和出离的教导后得到出离。这是因为对欲望过分贪著、不了知味道微小、不了知过患巨大、不了知出离之故。

།འདིར་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཐོས་པ་ཁོ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔོགས་ཤིང་མངོན་དུ་རྟོགས་པར་ནུས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་དཔེ་ཡང་མངོན་དུ་རྟོགས་པར་ནུས་པ་དང་དཔེ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱིས གཏན་ཚིགས་དང་དམ་བཅས་པ་ཡང་མངོན་དུ་རྟོགས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དེ་གང་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་ཡུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ལ་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་བཞེད་པ་མངའ་བས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་སློབ་དཔོན་གང་ལ་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་བཞེད་པ་མངའ་བ་དེ་ནི་ སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་བཞེད་པ་སྟེ།དེས། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་བསྟན་བཅོས་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཆུས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་བས་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད པས་རྟོགས་པར་བཞེད་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གིས་མངོན་པར་བསྟོད་དེ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ བྱེད་པའི་སྐབས་ཉི་ཤུ་བདུན་གྱིས་བསྟན་བཅོས་རྫོགས་པར་མཛད་པ་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གཞན་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲེལ་པ་བྱེད་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་གཉིས་པོ་རིགས་པའི་འབྲེལ་པ་དང་། དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་སྨྲས་པ་ལ། རིགས་པའི་འབྲེལ་པ་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་དག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་དེའི་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད པ་སྐྱེ་མེད་པ།།ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

此处说'为主要针对随后推理的众生并欲令通达'，应知是以提及补特伽罗而得以理解。即如此，仅仅听闻法与有法摄集的少许方面，便能推理并现前通达自方的法与喻，仅仅获得方面之法便能现前通达自方与喻，仅仅听闻喻便能现前通达自身的因与所立，因此，这是显示其他利益果相的论著作者为利益何者而造的对境。
'欲令通达'是说上师具有欲令随后推理为主并欲通达的众生受持此中观论的意乐。如是，上师具有欲令随后推理为主并欲通达的众生受持此中观论的意乐，即是欲令随后推理为主并欲通达的众生通达。
因此，'谁说缘起法，寂灭无生灭，非断亦非常，不来亦不去，非一非异义，离戏说寂静，圆满诸佛语，敬礼最胜者'，如是赞叹世尊而造论。如是上师以大悲心水润泽其意，为令随后推理为主并欲通达的众生通达，以此二偈赞叹世尊。
'非从自他生，非共非无因，诸法于何时，何处皆无生'等二十七品造论圆满，是其他利益果相。这是上师所说的其他利益果相。
如是作关联时说论典的二种关联：理的关联与义的关联。理的关联上师传承如何生起之因所说，其义的关联以支分义说明分别解说彼等，应知是论典的关联。
'谁说缘起法，寂灭无生灭，非断亦非常，不来亦不去，非一非异义，离戏说寂静，圆满诸佛语，敬礼最胜者'，此应结合为'谁说缘起法，敬礼彼'。

།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ་དེས་ནི་ལས་བསྟན་ཏོ། ། གང་གིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་མཛད་པ་པོ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་མཛད་པ་པོ་གང་གིས་ཕྲིན་ལས་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་མཛད་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་གྱི་འབྲེལ པ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདིར་སུའི་མིང་ཡང་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསྟན་ན། འོག་ནས་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་གང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་ཡང་། འདིས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་ཡང་སྐབས་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟའོ། །འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གཞུང་འདིས་སོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་ཅིང་དེ་དག་དང་ཐུན་མོང མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་འགག་པ་མེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བ་སྟོན་པར་མཛད་པའོ།།སྟོན་པར་མཛད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས།འདིར་སློབ་དཔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་བར་དགོངས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པར་སྤྱི་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཡིན་པས་ ཡང་མངོན་ལ།སློབ་དཔོན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་པས་ལྷ་གཞན་ལ་ཕྱག་མི་འཚལ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་བར་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其中'缘起'是差别的所依，'无灭无生，无断无常，无来无去，非异非一，戏论永息称为寂'等是其差别，这表示了业。
'由谁宣说'是差别的所依，'圆满佛陀诸说者之殊胜'等是其差别，这表示了作者。
如是应当理解其意义关联为：向彼作者宣说如是事业者顶礼。
于此若问：此处未明确指出何者之名，下文中说'向彼顶礼'，是向谁顶礼？为了回答此问，虽然'由谁'是普遍之词，但因为此处意在表达具有不共特征的缘起教法的缘故，所以唯与世尊相连。
应当了知'由谁'虽是普遍之词，但在此处唯与世尊相连。'由此'是指由'无灭无生'等所说特征的这些教法。
'具有不共特征的缘起'是指：外道、声闻、独觉等一切所无，与彼等不共的特征，如无灭、无生等，具有这些不共特征的缘起。
'宣说'是指世尊宣说具有不共特征的缘起。宣说的事相即是宣说性，从宣说的角度而言。
'意在表达'是指论师意在表达世尊的功德，即从世尊宣说具有不共特征的缘起这一事业的角度，此处论师意在表达世尊的功德。
'唯与世尊相连'意思是唯与世尊释迦牟尼相连。
这样表示：虽然'由谁'之词未明确指出而是普遍的，但因为是以宣说具有不共特征的缘起的事业而显现为世尊自身，且论师也如是通达，因不礼敬其他天尊，所以必定唯与世尊相连。


།འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འདི་གཙོ་ཆེར་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཡིན་ལ། མདོ་ནི་དོན་སྨོས་ པའི་ཕྱིར་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན།མདོའི་གནས་སུ། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པས་ཆོག་ན། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་ པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ།།འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མང་པོ་དེ་སྙེད་སྨྲས་པས། དེའི་ཕྱིར་མདོ་བྱེད་པས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ལན་དུ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་བསྟན་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་མིང་མ་བསྟན་ན་དེ་མི་རྟོགས་པས་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱད་པར་བསྟན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ གྱི་གཞིའི་མིང་མ་བསྟན་ན་དེ་མི་རྟོགས་པས།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་མིང་དངོས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁྱད་པར་བསྟན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཁྱད་པར། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་ རྟག་མེད་པ།།འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་དག་བསྟན་ཀྱང་ངོ་། །ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་མིང་མ་བསྟན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དེ་དག་གི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མ་ བསྟན་ནའོ།།དེ་མི་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་མི་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་བསྟན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི།དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མི་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་གཉི་ག་སྨོས་སོ། །མདོ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་ མཚན་ཉིད་དག་སྨོས་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་འདིར་ནི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲེལ་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བའོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་དེ་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཞེས་ཟློས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡུལ་ འདི་ན་གྲོང་དང་གྲོང་དག་ཉམས་དགའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་དང་དེ་དག་དང་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པར་ཕྲད་ཅིང་འབྲེལ་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་ཕྲད་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ བུའོ།

这里有人说：'如果此论典主要是分析义理，而经典是说明义理所以称为经典的话，那么在经典中只说『向宣说缘起的圆满佛陀中最殊胜者顶礼』这些就够了，为什么要说『缘起无灭亦无生，无断无常无来去，非一义非异义者，寂灭戏论善宣说，圆满佛陀语中尊，我今稽首敬礼彼』这么多话呢？因此造经者说错了。'
对此回答说：'缘起'这个词，是因为如果只说明特征而不说明特征所依的名称，就无法理解，所以要说明。
其中'因为'这个词的意思是'如此'，即如此说明特征，如果不说明特征所依的名称就无法理解，所以直接说明了'缘起'这个特征所依的名称。
'虽说明特征'是指特征所依的'缘起'的特征：'无灭亦无生，无断无常无来去，非一义非异义者，寂灭戏论'等虽然说明了。
'如果不说明特征所依的名称'是指如果不说明'无灭亦无生'等这些特征的所依'缘起'的名称。
'则无法理解'是指无法理解'无灭亦无生'等这些特征是属于什么的。
'说明了它'是指说明了'缘起'这个特征所依。
即使只说'向宣说缘起的圆满佛陀中最殊胜者顶礼'这些，也无法理解那个缘起具有什么样的特征，所以说明了特征所依和特征两者。经典中也说明特征所依和特征，因此大师说得很好。
关于'缘起'这个词，在这里说明诸大师见解的差异。
有些人说：因为'缘'这个词的连接词表示重复的意思，'起'表示相遇的意思，'生'这个词表示产生的意思，所以'缘起'就是依靠这个那个、相遇而生起。对此，有些人说是指中观宗的某些论师说：因为'缘'这个词的连接词表示重复的意思，是指各自确定的因缘这个那个上'缘'这个词的连接词表示重复的意思，所以说'缘'。'表示重复的意思'是指在各自确定的因缘这个那个上重复'缘'，比如说'此地村与村悦意'这样。'起'表示相遇的意思，是指各自确定的因缘这个那个与任何果相遇相关的意思，比如说'秤杆高低相遇相关'这样。

།འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མཚན་ཉིད་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་སྔ་མ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཕྲད་ནས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་རང་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་སྐད་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སོ་སོར་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ན་རེའོ། །སོ་སོར་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཤིང་འབྱུང་བ་སྟེ།ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་གི་དོན་སྔ་མའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་སྐད་ཅིག་སོ་ སོ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཤིང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་རང་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་དེ་སྐད་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཡང་ མི་རུང་སྟེ།མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལ་དོན་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པས་རང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་དབུ་མ་པའི་ གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་སྔ་མ་དག་གཉིས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རུང་སྟེའོ།

'生起'这个词是表示产生的意思，因为是果的特征生起和产生的意思。'缘起'这个词是指如此依靠各自确定的因缘，依靠并关联而生起，所以称为缘起，这是词义。'依靠彼此相遇而生起'这是总结前面词义的内容，即依靠并相遇各自确定的因缘而生起果，这是词义。'有人说'这是指非释论者本人而是中观宗论师某些人这样说的意思。'其他人说各自具有坏灭性的生起即是缘起'中，'其他人说'是指其他中观宗论师。'各自具有坏灭性的生起'是指各自确定的因缘在每一刹那都具有坏灭性的诸果的聚集和生起，即相遇而生起的意思。'缘起'这是总结前面词义的内容，即各自确定的因缘在每一刹那都具有坏灭性的诸果的聚集和生起，这就是缘起，这样显示。'有人说'是指非释论者本人而是其他中观宗论师这样说的意思。'非他者'即不是这样，因为'依靠眼和色等而生起眼识'这句话中两种含义都不存在。'非他者'即非他者就是自己，也就是释论者本人。因此释论者本人说前两位中观宗论师所说的两种解释都不合理。'这也不合理'是指前两位中观宗论师所解释的两种观点都不合理。

།མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ གསུངས་པ་འདི་ལ་དོན་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི།དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སོ་སོར་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུང་ ལས།དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་མེད། །དེ་གཉིས་བར་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དུ་དེ་ནི་གནས་འགྱུར་བ། །དེ་ཡོད་མ་ཡིན་དེ་མེད་མིན། །ཞེས་གསུངས་པས། ལུང་དེས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་ཡང་མེད། གཟུགས་ལ་ཡང་མེད། གཉི་གའི་བར་ན་ཡང་མེད་དེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དེ་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན།མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེས་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་ཕྲད་པར་རུང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་དང་ཕྲད་པར་ཡང་རུང་མོད་ཀྱི། ཡོད་ན་འབྱུང་བར་ཡང་བྱ་མི་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་རྐྱེན་དང་མི་ཕྲད་པའི་ལུང་དེས་ན་དེ་དང་དེ་ལ་རྟེན་ ཅིང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་དོ།།སོ་སོར་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ འགག་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཚོགས་ཤིང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དེ།འབྲས་བུ་ཡང་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཉིད་ན་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་སོ་སོར་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དོན་དེ་གཉི་ག་མེད་པས་ དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མ་རུང་ན།འོ་ན་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ་འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྐྱེན་འདི་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་དང་། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་དུས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པས་མྱུ་གུ་ འབྱུང་བ་དང་།ནང་གི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པས། མེར་མེར་པོ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། མཁྲང་གྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པ་དག་འབྱུང་བའོ། །འདི་སྐྱེས་པའི་ ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་མེད་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདབ་མ་དང་།སྦུ་གུ་དང་། སྡོང་པོ་དང་། སྦལ་མིག་དང་། མེ་ཏོག་དང་། གྲ་མ་དང་། སྦུན་པ་དང་། སྲུས་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། ནང་གི་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་མེད་པས་མེར་མེར་པོ་དང་། ནུར་ ནུར་པོ་དང་།ནར་ནར་པོ་དང་། མཁྲང་གྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པ་རྣམས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བཙའ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུས་སྐྱེ་བའོ།

关于所说'依靠眼根和色法而生起眼识'这一说法，由于两种含义都不存在，即所谓'依靠彼此相遇而生起'以及'各自具有坏灭性的诸法的生起'这两种含义都不存在。
其中，'依靠彼此相遇而生起'这一含义为何不存在呢？为此经中说道：'彼识不在眼中存，亦不住于色法中，不在二者之中间，非有非无亦非住。'
根据此经，眼识既不在眼根中，也不在色法中，也不在二者之间。眼识无有安住之处，既非存在也非不存在，因此眼识的生起是不存在的。
既然眼识本身不存在，那么作为其生起之因缘的眼根、色法、光明、虚空以及作意等，如何能与之相遇相依？实不应理。
假使眼识存在，则可与彼等相遇，但若已存在则无需再生起。因此，根据眼识不存在故不与缘相遇的经文，'依靠彼此相遇而生起'之义不存在。
至于'各自具有坏灭性的诸法的生起'这一含义为何不存在呢？因为各别确定的因缘在每一刹那都会坏灭，它们在生起时尚未完全形成就已在每一刹那中灭去，故无法聚集而产生果报，因此果的生起也不存在。
果报在生起时也会在每一刹那中坏灭，所以'各自具有坏灭性的诸法的生起'之义也不存在。
如果这样两种含义都不存在，中观派的这两种宗义不应理的话，那么此处缘起的含义是什么呢？
为此说道：'此有故彼生，此生故彼生'，具有此等缘的含义即是缘起的含义。此处注释者即说缘起的含义是如此这般。
其中'此有故彼生'是指：外在的种子、地、水、火、风、空、时界等存在故而芽生；内在的业、烦恼、精液、血、地、水、火、风、空、识等存在故而胚胎、凝酪、肉团、坚肉、支节等生起。
'此生故彼生'是指：外在无违缘故，因芽的生起而生叶、茎、干、节、花、枝、糠、皮、谷实等；内在无违缘故，因胚胎、凝酪、肉团、坚肉、支节等的生起而生出生时的身体。

།ཡང་ན་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་བའོ། །འདི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུན་པ་དང་། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ས་མང་པོ་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྐྱེན་འདི་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐྱེན་འདི་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་སྐྱེ བ་ཉིད་དེ།འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བས་ཏེ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་མ་ཐག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྐྱེན་འདི་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཟེར་རོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་འབྱུང་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ནི། འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་དང་མི་ཕྲད་ དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་མི་འགྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དོ། བར་ ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞི་མེད་པའི་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་སངས་རྒྱས་པ་ལ་རྒོལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རིགས་ པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་བསྒྲུབས་པ་ལ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་བསྐམ་པར་གྱུར་པའི་སྐབས་འདིར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་བསྐམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་འདིར་སྐབས་མེད་ བཞིན་དུ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་དགྲས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེའོ།།གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བའི་དུས་དེའི་ཚེའོ། །འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའམ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུའོ།།རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་གན་དུ་འགྲོ་ཞིང་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་འམ། རྐྱེན་རྙེད་ནས་སོ། །ཕྱིས་འབྱུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབྱུང་ན་ནིའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་སྨྲར་རུང་བ་ཞིག་ནའོ།

所谓'此有故此生'是指：由于有眼、耳、鼻、舌、身、意诸根，以及色、声、香、味、触、法等存在，所以产生眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识等果。
所谓'此生故此生'是指：当眼识等生起时，与之俱生的受、思、想、欲、触等众多心所法也随之生起。同样也可应用于瓶、毯等事物。
关于'具此缘性之义'，'具此缘性'是指依赖因缘而生，即如前所说'此有故此生，此生故此生'。
所谓'有人说这是缘起之义'，是指注释者说'此有故此生，此生故此生'这种具此缘性之义就是缘起之义。
这里有人说：'如果果在生起之前已与缘相遇然后才生起，则可称为缘起。但是果在生起之前并不与缘相遇，因为它尚不存在。因此，缘起一词不成立。'
若说'缘起'与'生起'二者同时发生则无过失的话，但缘起一词中不可能有两个同时的动作，就如'沐浴而食'一样。没有作者的话，也不可能有无基础的动作，就像石女之子不可能行走一样。这是语法学家对佛教徒的诘难之词。
这里指在以经教和理证成立缘起义时，使一切对方辩论者心惊胆战之时，因为已使无因论者和不顺因论者等一切人心惊胆战。
所谓'有人说'是指某些人虽无机会却随从语法学派而作敌对辩论。
'若在生起之前'是指在果生起之时之前，即果尚未生起之时。'果'是指芽或眼识等果。'与缘相遇'是指趋向缘而与缘相遇或得到缘。'然后生起'是指之后果芽或眼识生起。'则可称为缘起'是指佛教徒们可以称之为缘起。

།ཅི་སྟེ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ལུང་བོར་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ ཕྱིར་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་དང་མི་ཕྲད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་དང་མི་ཕྲད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མེད་པའི་ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བར་ནི་དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་མ་བྱུང་ཞིང་ མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་མི་ཕྲད་དེ།འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་ལས་འདུས་བྱས་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་མི་འགྲུབ་པོ།།གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་པའི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་དུས་གང་གི་ཚེ་ཁོ་ན་ ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དུས་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཁས་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་མི་ཕྲད་པའི་ཉེས་པ་སྔར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་ལ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ སངས་རྒྱས་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་ཡང་།སངས་རྒྱས་པ་དག་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་པ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་ཡོད་པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དྲིས་པ་ན་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་འབྲས་བུ་དེ་སྔ་ན་མེད་ པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན།དེའི་ལན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ། །པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ རོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་ན་མེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལའོ། །བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་པ་ སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྔ་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི་འཕྱི་བས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་ བའི་བྱ་བ་ནི་སྔ་ལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི་འཕྱི་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果佛教徒们为了成立'缘起'这一说法，抛开自宗经典而说'果在生起之前与缘相遇然后才生起'，为此就说'在生起之前果不与缘相遇'。
为什么在生起之前果不与缘相遇呢？为此说'因为是无的缘故'。在生起之前果不能与缘相遇，因为那时果本身尚未生起而不存在，所以不能与缘相遇。如是，因为佛教徒的经典中说'有为法是从无中生起'的缘故。
因此，'缘起'这一名词不成立，即以如上所说的理由，佛教徒们的'缘起'这一名词不成立。
如果说'缘起'和'生起'二者同时承认则无过失的话，'又'是语法学家本身观察佛教徒的意趣而作出的迎疑。如果佛教徒们说正当缘起时果才生起，因此前面所说的'因为果不存在故不与缘相遇'的过失也不存在，'缘起'这一名词也将成立。
即使佛教徒们如此说，也应当询问佛教徒们自身：果的生起是在不存在时同时缘起呢？还是在存在时缘起？
如此询问时，如果佛教徒们承认'果在先前不存在时缘起，因此称为缘起'，对此应当回答：'缘起'这一词中两个动作不会同时存在，因为说'而'（par）的缘故，如说'沐浴而食'一样。
此中，'在缘起这一词中'是有法，'两个动作不会同时存在'是所立法，'因为说而（par）的缘故'是能立法，'如说沐浴而食一样'是譬喻。
'在缘起这一词中'是指在果以功能方式先前不存在的'缘起'这一词中。'两个动作不会同时存在'是指'缘起'的动作和'生起'的动作二者不会同时存在，'缘起'的动作在先，'生起'的动作在后，这两个动作不会同时存在。
为什么不存在呢？因为说'而'（par）的缘故，即因为在佛教典籍中说'缘起'的缘故。因此'缘起'的动作在先，'生起'的动作在后的缘故。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྔ་ལ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི་འཕྱི་བས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དང་།འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་ཡོད་པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་སྟེ། འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་སྔ་ན་ཡོད་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་པ་དག་ཟེར་ན།དེའི་ལན་དུ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞི་མེད་པའི་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། གཞི་མེད་ པའི་བྱ་བ་མི་རུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན།མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞི་མེད་པའི་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ན་ནི་གཞི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེད་ པས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པར་རུང་སྟེ།དཔེར་ན་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོའི་མི་ཡོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེད་པ་སྟ་རེས་བྱ་བ་ཤིང་བཅད་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་རུང་བ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་ནང་གི་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་བྱེད་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཡང་ འགྲུབ་པར་རུང་བ་ཞིག་ན།སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འདོད་པས་གཞི་མེད་པའི་བྱེད་པས་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་གཞི་མེད་པས་བྱེད་པ་སྟ་རེ་ཡོད་ཀྱང་དེས་བྱ་བ་ཤིང་བཅད་པ་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བྱེད་པ་ པོའི་དངོས་པོ་ནང་གི་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུ་མེད་ན་གཞི་མེད་པས་བྱེད་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོད་ཀྱང་དེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་རུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་གཞི་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་མི་རུང་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞི་མེད་ པའི་བྱ་བ་མི་རུང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་ནང་གི་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེད་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་གཏན་མེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེད་པ་ རྐང་པས་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་ནང་གི་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པས་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མི་རུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་སངས་རྒྱས་པ་ལ་རྒོལ་བའི་ཚིག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁས་ལེན་ན་ནི་ལམ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

那么这是什么样的呢？比如说'洗完后吃'这样的话，就像'洗完'这个动作在先，'吃'这个动作在后，这两个动作不会同时发生。同样在这里，因为说'巴'字，所以'缘起'这个词中的'缘'这个动作和'起'这个动作两者不会同时发生，因此当没有果时，不能说是同时'缘起'。
如果佛教徒们说：'当有（果）时才缘起，果以潜在方式先存在，依靠因缘而缘起。'对此回答说：'没有作者也就没有无基础的动作，因为不存在，就像石女儿的行走一样。'
在这里，'没有作者'是有法，'无基础的动作不合理'是所立法，'因为不存在'是能立法，'如同石女儿的行走'是比喻。
关于'没有作者就没有无基础的动作'这一点，是说如果有作者，则依托该基础的作用产生动作是合理的。比如，当有砍树的作者（人）存在时，依托于他的斧头的作用能够完成砍树的动作。同样在这里，如果有内在作者的实体（补特伽罗）存在，那么依托于他的因缘作用产生果的动作是合理的。
但是在佛教的教义中承认无作者，所以无基础的作用不能产生动作。就像没有砍树的作者时，因为没有基础，即使有斧头这个工具也不能完成砍树的动作。同样，如果没有内在作者实体（补特伽罗），即使有因缘的作用，也不能合理地产生果的动作。
因此，'在无基础上不能产生果的动作'这是宗。'因为不存在'是宗法。为什么没有作者就不能有无基础的动作呢？因为没有内在作者实体（补特伽罗），所以不能合理地有依托于他的因缘作用产生果的动作。
这是什么样的呢？就像石女儿的行走一样。比如石女儿根本不存在，所以依托于他的脚步行走的作用也不存在。同样，这里因为没有内在作者实体（补特伽罗），所以因为没有基础，因缘作用产生果的动作是不合理的。
因此，说'当果以潜在方式存在时同时缘起'也是不合理的。这就是声明论者对佛教徒的诘难之词。
这是不好的，因为如果承认无果生起的性质的动作，则必然导向确定的道路。


།ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་པས་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དགག་པ་དང་།ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བ་དགག་པའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྣམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་པས་མེད་ པ་ལས་འབྱུང་བ་དགག་པ་དང་།ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བ་དགག་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པ། དགག་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ མེད་པ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁས་ལེན་ན་ནི་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འབྲས་བུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁས་ལེན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་སྔ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁས་ལེན་ན་ནིའོ། །རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ན་རེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཉིད་ལས། པར་ ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་དཔེར་ན་ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལམ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པར་ཁྱོད་རང་གི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ། པར་ཞེས་ བརྗོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ། བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཁྱོད་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བ་དགག་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་ཕྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་བྱེད་པས་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་ཞེས་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཡང་ངོ་། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བརྡ་ སྤྲོད་པ་པ་ན་རེ།བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞི་མེད་པའི་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་འདོད་ལ།གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལས་ཀྱང་ནང་གི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ན་རེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞི་མེད་པའི་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། ད་ནི་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་པའི ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དང་པོར་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡང་ཡོད་དེ། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལམ་ ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ།མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ ཕྱིར་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།འདིར་ཡང་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།

好的，这是对这段藏文的翻译，这段文字主要讨论了因明（逻辑学）中的一些辩论，特别是关于“有”和“无”产生的问题：

**翻译：**

“因为在‘有’产生的一方，也未能成立理由的意义。” 这句话是针对语法学家（བརྡ་སྤྲོད་པ་པ）既否定“无”产生，又否定“有”产生这两种论点而说的。解释者为了回应这两种论点，才说了这句话。

“那是不好的”，这句话是说，语法学家既否定“无”产生，又否定“有”产生的这两种论点是不好的，是有过失的。

“如何不好呢？” 针对这个问题，首先，在否定“无”产生的一方，如果承认“无果产生”的自性作用，那么就自相矛盾了。 “如果承认‘无果产生’的自性作用”，是指如果承认“果”在先前具有依缘而生的自性作用。 “那么就自相矛盾了”，是因为先前语法学家说：“依缘而生的词语，不可能同时有两个作用，因为有‘之后’的说法，比如‘洗澡之后吃饭’。” 这种论证是不成立的，因为根据你自己的宗义，有“之后”的说法，比如“张开嘴之后睡觉”和“铺好路之后行走”这样的两个作用，同时存在于一个主体上。因此，你说“依缘而生的词语，不可能同时有两个作用，因为有‘之后’的说法，比如‘洗澡之后吃饭’”，这个理由对你自身来说是不成立的。

在否定“有”产生的一方，“因为在‘有’产生的一方，也未能成立理由的意义。” 这句话是说，在“果”以潜在的方式先前存在，之后通过因缘的作用而显现，并被认为是“产生”的一方，也是如此。 “因为未能成立理由的意义”，是因为先前语法学家说：“没有作者，无根基的作用也是不可能的，因为没有，就像石女的儿子行走一样。” 这个理由的意义，即成立“作者存在”的意义，是不成立的。因为根据佛教的教义，万物都是由因缘产生，而没有作者。根据数论等教义，除了内在的快乐和痛苦之外，也没有作者。因此，你说“没有作者，无根基的作用也是不可能的，因为没有，就像石女的儿子行走一样”，这个理由的意义，即成立“作者存在”的意义，是不成立的。

第四品。现在将依次解释“因为自相矛盾”和“因为未能成立理由的意义”这两种过失。首先，为了解释“因为自相矛盾”的过失，即使一个主体同时具有两个作用，也是可能的，因为有“之后”的说法，比如“张开嘴之后睡觉”和“铺好路之后行走”。 “因为自相矛盾”，这句话是说，先前语法学家说：“依缘而生的词语，不可能同时有两个作用，因为有‘之后’的说法，比如‘洗澡之后吃饭’”，这个例子对你自身来说是不成立的，因此，用例子来证明的道理也是不成立的。

这里，“即使一个主体同时具有”这句话是所立宗。

**解释：**

这段文字主要围绕以下几个核心概念展开：

*   **有无之辩：** 讨论事物是如何产生的，是“无”中生有，还是“有”中生有，或者两者都不是。
*   **语法学家（བརྡ་སྤྲོད་པ་པ）：** 这里指的是持特定观点的论辩者，他们既否定“无”产生，也否定“有”产生。
*   **因明（逻辑学）：** 这段文字运用了因明的逻辑推理方法，分析论证中的过失。
*   **自相矛盾（རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་）：** 指的是论证者自身的观点与所提出的理由相矛盾。
*   **未能成立理由的意义（གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་）：** 指的是论证者所提出的理由无法证明其所要证明的结论。
*   **依缘而生（རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་）：** 指的是事物由因缘和合而生，而非独立存在。
*   **作者（བྱེད་པ་པོ）：** 指的是事物产生的创造者或主宰者。

**主要论点：**

1.  **驳斥语法学家的观点：** 这段文字主要驳斥了语法学家既否定“无”产生，又否定“有”产生的观点，指出其论证中存在自相矛盾和理由不成立的过失。
2.  **指出自相矛盾：** 语法学家认为“依缘而生的词语，不可能同时有两个作用”，但实际上，他们自己的宗义中也存在一个主体同时具有两个作用的情况，因此自相矛盾。
3.  **指出理由不成立：** 语法学家认为“没有作者，无根基的作用也是不可能的”，但实际上，佛教和数论等教义都认为万物由因缘产生，而没有作者，因此其理由不成立。
4.  **强调因缘和合：** 这段文字暗示了佛教的因缘观，认为事物由因缘和合而生，而非由单一的作者或无中生有。

**总结：**

这段文字是一段典型的因明辩论，通过逻辑推理和分析，指出论敌的过失，并阐述自己的观点。它探讨了“有”和“无”产生的问题，以及因缘和合的重要性，体现了佛教逻辑的严谨性和思辨性。



བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ ན་ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལམ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེ་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྔར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ན་རེ་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ།པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དམ་བཅས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་མ་ངེས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡང་ཡོད་ པས།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་ཅེ་ན། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྔ་ལ་འབྱུང་ཞེས་ བྱ་བའི་བྱ་བ་ནི་འཕྱི་བ་མ་ཡིན་ཏེ།པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལམ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དུས་གང་གི་ཚེ་ཁོ་ན་ན་ཁ་གདངས་ པའི་དུས་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་ན་ཉལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་ཁ་གདངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་།ཤིང་རྟས་དུས་གང་གི་ཚེ་ཁོ་ན་ན་ལམ་ཁྱབ་པར་བྱས་པའི་དུས་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་ན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་། བྱེད་པ་པོ་ཤིང་ རྟ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་ལམ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དེ། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་བ་སྟེ།ཁྲུས་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བཟའ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། པར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཁ་གདངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དང་། ཉལ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་ལ། ལམ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ བྱ་བ་དང་།འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱང་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །དཔེ་དེ་མི་རུང་བས་དེས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་མི་རུང་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྲང་ མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ཡང་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ན་རེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ ཡང་གཞི་མེད་པའི་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་མ་གྲུབ་པས་དེས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པར་སྟོན་ཏོ།

这是所要证明的法，即'两个动作也可以同时存在'，'因为说了par（即同时）'这是能证的法。'例如张口而睡'和'遍满道路而行'这是譬喻。'因为不确定'这是说明譬喻本身不确定的因。
关于'一个作者具有的两个动作也可以同时存在'，是针对先前声明论者说'两个动作不能同时存在，因为说了par（即同时），如沐浴而食'的立宗、因和喻的不确定性进行说明。由于一个作者具有的两个动作也可以同时存在，因此在缘起的词语中也表示两个动作可以同时存在。
为什么存在呢？因为说了par（即同时），即在佛教论典中说了'缘起'的缘故。因此，'缘起'的动作不是在先，'生起'的动作不是在后，因为说了par（即同时），一个作者具有的两个动作也可以同时存在。
这又是怎样的呢？例如'张口而睡'和'遍满道路而行'，就像天授在张口的同一时刻也在睡觉，这里也是一个作者天授具有的'张口'和'睡觉'两个动作同时存在。又如车在遍满道路的同一时刻也在行进，这里也是一个作者车具有的'遍满道路'和'行进'两个动作同时存在。
'因为不确定'是指先前声明论者说'两个动作不能同时存在，因为说了par（即同时），如沐浴而食'的这个譬喻不确定所以不成立。虽然'沐浴'和'食用'这两个动作不能同时存在，但因为说了par（即同时），'张口'和'睡觉'这两个动作可以同时存在，'遍满道路'和'行进'这两个动作也可以同时存在，因此声明论者所说的譬喻和因不确定故不成立。
由于该譬喻不成立，所要表达的义理也不成立，因此承认'缘起'和'生起'二者如天平高低般同时存在并无过失。
为了指出'因的义理存在未成立'这一过失，所以说'在有作者和无作者的情况下也会出现如前所说的过失'。这是说明先前声明论者说'无作者则不应有无基础的动作，因为不存在，如石女儿的行走'，这个用来证明有作者的因义未成立，因此所立的宗也就失坏了。

།བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པོའི་ལུང་ལས་རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་ པོའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཁྱོད་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་འདོད་ལ།སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འདོད་པས། བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་ངོ་། །ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁྱོད་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་ཡང་ངེད་ལ་མ་གྲགས་ལ། ངེད་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཁྱོད་ལ་མ་གྲགས་པས་ན། གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྒོལ་བ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དེ་ཡང་སྤང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ སྨྲས་པས།རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ངོ་ཚ་བོར་ནས་བདག་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་གྲུབ་ཀྱང་གཞན་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་གྲགས་པས། བདག་གིས་ཀྱང་གཞན་གྱི་གཞུང་བསྒྲུབ་དགོས་པས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་སྨྲ་སྟེ། དེས་ན་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་གྲགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཏོ་ཞེ་ན།འོ་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་ལས་དང་། གང་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འབྲལ་བ་དང་། གཞི་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས། ཆོས་བདག་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ།།འོན་ཏེ་དེ་དག་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་སུན་འབྱིན་པའི་གྲུབ་པ་གསལ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ཡང་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ གཞན་དག་ན་རེ།སྔར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ། འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལས་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་འདིར་ཇི་ལྟར་ལས་ཉིད་འབྲས་བུར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་ པ་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་བསྟན་པའོ། །ལས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་འབྲས་བུ་དེ་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ན་ལས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བསྟན་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

所谓'对于有作者和无作者也'是指：在此，根据声明论者的教典说'自主即是作者'，你认为有作者，而在佛教论典中则认为无作者，所以对于有作者和无作者这两方面也是如此。
'因为会产生如前所说的过失'是指：如前所说，对于从已有而生的观点，因为因的内容对于已有不成立的缘故，会产生过失。因为你认为有作者对我们不成立，我们认为无作者对你也不成立，所以对任何一方因的内容都不成立。如说'应取宗法对于立论者和对论者都确定者'的缘故。
如果声明论者为了避免因的内容不成立的过失而承认无作者，那么你先前说'从有作者的宗义而生'的说法就会违背自己的承许。
如果抛弃羞耻说：'虽然我承认有作者，但对他人来说无作者是成立的，因为我也需要成立他人的宗义，所以说无作者。因此有的因的内容不会不成立'。
为此说'如果说他人所承认的因，则会有太过的过失'。如何说明呢？如果虽然在自己的宗义中成立有作者，但因为在佛教徒的论典中承认无作者，所以我也承认无作者，那么作者、作用、所作、业、所施予、分离、基础等所有作者的遮遣以及其他与声明论者宗义不相符的法，如无我等也应当承许。
如果不承许这些，那么也不应说承认无作者。如此以缘起声的破斥成立明显地显示了缘起声也是成立的。
此处有人说：先前对中观论典说'通达一切法的真实性在世俗谛中安立为果'，如果该果是由作为因的其他业所获得，那么在此如何说业本身为果？为此说'是业'。
'所说'是指论典的果即是所说。'是业'是指论典的果即是所说本身是业，因为当显示该果时成为业的缘故。如同所说'业有三种：身业、语业和意业'。
所说的是什么呢？因此说：'无灭亦无生，无断亦无常，无来亦无去，非异义非一。'

།ཚིག་གི་དོན བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་ཆེན་པོ་ལས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཡིན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་འདི་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འཕགས་པ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས།ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འགག་པ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟེན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་ ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།འོང་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་དུ་བརྡས་ཐ་སྙད་དུ་བསྟན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།

这八种词义，是世尊从般若波罗蜜多大论中所宣说。这也是般若波罗蜜多的含义，论师通达了这个道理，所以是通达了真实义。如来以无生等言词所明确宣说的不错谬的真如也正是这个。对世尊的赞颂所要表达的也是这个。
如何确知这八种词义是从般若波罗蜜多中所产生的呢？为此说道：在《圣般若波罗蜜多经》中说：'诸天子，此甚深般若波罗蜜多具有空性相、无相相、无愿相、无造作相、无生相、无灭相、无烦恼相、无清净相、无自性相、无所依相、无断相、无常相、非一义相、非异义相、无来相、无去相。'
'诸天子，此甚深般若波罗蜜多具有虚空相。诸天子，此甚深般若波罗蜜多是一相，即无相之一相。'
'诸天子，此甚深般若波罗蜜多是如来以世间言说表示，而非胜义谛'等等，从这些经文中可以了知。

།ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་འཕགས་པ་སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། འཕགས་པ་བྱམས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ནི་འོང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། འགྲོ་ བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ལེའུ་ལས། བྱམས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། ཆད་པ་མེད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། རྟག་པ་མེད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་འཁོར་ ལོ་དང་།འོང་བ་མེད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་ བཞེད་ནས་ཞེས་སྨྲ་ན།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་ན། འདིར་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་དག་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྨོས་པ། བསྟན་བཅོས་ནི་མ་སྨོས་པས་དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་ སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་ནི།དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པ་མེད་པར་ངག་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མི་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལན་གྱི་ཚིག་ཉེ་བར་དགོད་པའི་དོན་ལའོ། །ཚིག་གི་དོན་ རྟོགས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པར་དམ་ཚིག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་རོ།།ངག་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མི་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པ་མེད་པར་ངག་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མི་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ པས་སོ།།འདི་ལ་ཚིག་བསྡུས་པ་ནི་ངག་ཡིན་ལ། ངག་བསྡུས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྡུས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གོ་རིམས་དེ་དག་ནི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་བྱ་བ་ཙམ་བརྗོད་པ་སྟེ། འདིར་ནི་འགག་པ་མེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དག་རེ་རེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ངག་གི་དོན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་བསྡུས་པ་སྟེ།འདིར་ནི། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་ འཚལ་ལོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གིས་དོན་མང་པོ་བསྡུས་པས་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཅིག་བསྟན་པ་ནི་ངག་གི་དོན་ཞེས་བྱའོ།

这八种词义不仅仅出现在般若波罗蜜多中，如是也出现在圣者华严经等无量其他经典中。如圣者弥勒在自己的解脱传记中所说：'菩萨们的证悟是无来的证悟、无去的证悟、无生的证悟、无灭的证悟、无断的证悟、无常的证悟、非异义的证悟、非一义的证悟'。
同样在圣者方广游戏经中，在转法轮品中也说：'弥勒啊，那是无生之轮、无灭之轮、无断之轮、无常之轮、非异义之轮、非一义之轮、无来之轮、无去之轮。'以及在其他诸多经典中也广泛出现这八种词义。
此处有人说：'向世尊恭敬顶礼后欲造论'，如果想造论就应当造论，而在此处仅仅先说了无灭等八种词义，却未说造论，因此论师说错了。对此前说的回答是：'于此若不了知词义，则不能理解语句、品和论的意义，因此首先应当说明词义。'这就是此处的论述。
'于此'这个词是用来引出回答的。'若不了知词义'是指不理解词义或除了理解词义之外。'不能理解语句、品和论的意义'是指若不了知词义则不能理解和通达语句、品和论的意义。
在此，简略的语句是'语'，简略的语是'品'，简略的品是'论'。这些次第是一切论典的次第。
其中'词义'是指仅仅表述名称和作用，在此如'无灭'、'无生'、'无断'、'无常'、'无来'、'无去'、'非异义'、'非一义'等，每一个都称为词义。
'语义'是指总摄词义，如此处：'能说缘起法，无灭亦无生，无断亦无常，无来亦无去，非一非异义，寂灭诸戏论，圆满正觉尊，诸说中最胜，我今稽首礼。'以如是偈颂总摄多义，完整显示义理，这称为语义。

།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་བསྡུས་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། འདིར་ནི་རྐྱེན་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཉི་ཤུ་རྩ་ བདུན་བསྟན་པ་དག་རེ་རེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ།།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་མཐའ་དག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་དབུ་མའི་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱེད་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྤྱི་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པ་མེད་པར་ངག་དང་།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མི་རྟོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་འགའ་ལ་ཡང་ལུགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་མེད་དེ། ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པས་ ངག་གི་དོན་སྟོན་ལ།ངག་གི་དོན་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་སྟོན་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་རྟོགས་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་མཛད་ལ། ཚིག་དང་ངག་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཅིག་ཅར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ཚིག་ཏུ་གདོན་དུ་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་གོ་རིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པའི་མདུན་དུ་ཡི་གེའི་དོན་འགྲོ་བས། ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཡི་གེའི་དོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡི་གེའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་རྡུལ་ཕྲན་དང་། །ཆུ་དང་ལྕགས་དང་རི་བོང་དང་། །ལུག་དང་གླང་དང་ཉི་ཟེར་དང་། །སྲོ་མ་ཤིག་དང་ནས་དང་སོར། །ཁྲུ་དང་མི་དང་གཞུ་དང་ནི། །རྒྱང་གྲགས་དང་ནི་ དཔག་ཚད་རྣམས།།བསྒྲེ་བས་ལམ་གྱི་རྩོམ་པ་དག་།ཅི་རིགས་སུ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་།ཅེས་བྱ་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བདུན་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་བདུན་ལ་ཆུ་རྡུལ་གཅིག་གོ། །ཆུ་རྡུལ་བདུན་ལ་ལྕགས་རྡུལ་གཅིག་གོ། །ལྕགས་རྡུལ་བདུན་ལ་རི་བོང་རྡུལ་གཅིག་གོ། །རི་བོང་རྡུལ་བདུན་ལ་ ལུག་རྡུལ་གཅིག་གོ།།ལུག་རྡུལ་བདུན་ལ་གླང་རྡུལ་གཅིག་གོ། །གླང་རྡུལ་བདུན་ལ་ཉི་ཟེར་རྡུལ་གཅིག་གོ། །ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་བདུན་ལ་སྲོ་མ་གཅིག་གོ། །སྲོ་མ་བདུན་ལ་ཤིག་གཅིག་གོ། །ཤིག་བདུན་ལ་ནས་གཅིག་གོ། །ནས་བདུན་ལ་སོར་གཅིག་གོ། །སོར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་ཁྲུ་གང་ངོ་། །ཁྲུ་ཕྱེད་དང་ བཞི་ལ་མིའི་སྲིད་དོ།།ཁྲུ་བཞི་ལ་གཞུའོ། །གཞུ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ། །རྒྱང་གྲགས་བརྒྱད་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་གོ་ཞེས་བཤད་དེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲེ་བས་དཔག་ཚད་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་རྩོམ་པ་དག་།བདུན་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་། ཕྱེད་དང་བཞི་དང་། བཞི་དང་ལྔ་བརྒྱ་དང་། བརྒྱད་འགྱུར་གྱིས་ཅི་རིགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་རྩོམ་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པས་དེ་དང་པོར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་དང་འདྲ་བར། འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་དང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང་ངག་དང་ཚིག་གི་དོན་ཅི་རིགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་རྩོམ་པ་ནི་ཡི་གེ་ཡིན པས།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡི་གེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བར་རིགས་ན། མ་བརྗོད་པས་གོ་རིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཚིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པ་ བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེའོ།

所谓'品的意义'是指通过语言的总义而圆满了解当下的意义，此处是指观察缘等二十七品，每一品都称为'品的意义'。
所谓'论的意义'是指完全圆满了解所有品的内容，此处是指完全圆满了解《中论》所有偈颂的整体意义称为'论的意义'。
因此，若不了解词义，就无法了解语句、品和论的意义。所以首先应当阐述词义，这是因为任何造论者都没有不同的次第，通过了解词义而显示语句的意义，通过了解语句的意义而显示品的意义，通过了解品的意义而显示论的意义。
词、句、品和论不能同时一起合并宣说，因此，此处按照次第首先阐述词义，所以论师并未说错。
此处有人说：'即便如此，你的次第也有错误。因为在词义等之前应有字义，词义等是从字义因而产生，所以首先应当详细了解字义。'
例如：'极微尘与微尘，水尘与铁尘及，兔尘与羊尘牛，日光尘与虮虱，麦粒指节肘尺，人身弓量声里，由此积聚道量，如理而作安立。'
七个极微尘成一微尘，七个微尘成一水尘，七个水尘成一铁尘，七个铁尘成一兔尘，七个兔尘成一羊尘，七个羊尘成一牛尘，七个牛尘成一日光尘，七个日光尘成一虮，七个虮成一虱，七个虱成一麦粒，七个麦粒成一指节，二十四指节成一肘，三肘半成人身长，四肘成一弓，五百弓成一声里，八声里成一由旬。
如是说明，由极微尘等积聚而成由旬等道量，以七倍、二十四倍、三又二分之一倍、四倍、五百倍、八倍等如理安立一切，其最初组成是极微尘，所以应当首先说明。
同样，此处论、品、句、词的意义如理安立一切，其最初组成是字，因此应当首先阐述字义，而未阐述，所以次第有错。这是前者的观点。
对此，有些中观宗论师回答说：'词等的意义是对句等意义有所帮助，而词的一部分如同道路般前行。'
所谓'有些人说'是指非注释者的某些中观宗论师。

།ཚིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དང་ངག་གི་དོན་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ དོན་རྣམས་སོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ངག་གི་དོན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་གཉིས་བསྡུའོ། །ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངག་གི་དོན་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ལའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་གཉིས་བསྡུའོ། ། ཕན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་གྱིས་ནི་ངག་གི་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ངག་གི་དོན་གྱིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་ན་ངག་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས། འདིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་འགྲོ་ བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རྐང་པ་ནི་ལམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ལ་ཕན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཡན་ལག་གི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ངག་ ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འདིར་དང་པོར་བསྟན་ཏོ།།ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་ལས། པ་དཻ་ཀ་དེ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ཟུར་གཉིས་ སུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ།ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་ཀྱང་བྱ། རྐང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྐང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཚིག་ གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡི་གེའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡི་གེའི་དོན་དེ་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡི་གེའི་སྒྲ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ན་ ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་ལྷག་པའི་དོན་གཞན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡན་ལག་གི་གཙོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ མ་ཡིན་པས་འདིར་མ་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ལྡོག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྐང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། རྐང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པའི་ཡན་ ལག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ།རྐང་པའི་ཉིང་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྟིང་པ་དང་སོར་མོ་ལ་སོགས་པའོ། །རྐང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟིང་པ་དང་སོར་མོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཡན་ལག་གི་གཙོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བའི་ ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡི་གེའི་དོན་ཀྱང་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡན་ལག་གི་གཙོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་འདིར་མ་བསྟན་ཏོ།

'词等诸义'是指词义、句义和品义。'等'字包含句义和品义两者。'句等诸义'是指句义、品义和论义。'等'字也包含品义和论义两者。'是有益'是指能产生殊胜，即词义能使句义明显而产生殊胜，句义能使品义明显而产生殊胜，品义能使论义明显而产生殊胜。因此，在此若了知词义，也能了知句、品和论义，所以此处首先说明词义，这是从作用方面显示随行。
对此也有相似的比喻，譬如脚对于行走道路是有益的，因为是行走道路的主要支分，同样，词义对于理解句等诸义也是有益的，因为是理解句等诸义的主要支分，所以此处首先说明。
'词的一分如同行走'中，此处'词的一分'在梵语中称为'padaika-deśa'，由两个词组合而成，既可说是'词的一分'，也可说是'脚的一分'。词的一分对句等诸义并非有益，譬如脚的一分对行走并非有益一样。
其中'词的一分'是指成为词义的一分，即构成词义的因——字义。成为词义一分的字义对句等诸义并非有益，因为当说'ka'等字音时，由于诸字无有支分，不能理解更多的其他义，所以不是理解句等诸义的主要支分。因此，词的一分对于理解句等诸义并非有益，所以此处未说明，这是从否定方面显示遮遣。
对此若问何为不相似的比喻，故说'如同脚的一分对行走并非有益'。'脚的一分'是指成为脚支分的一分，即成为脚支分的脚跟和手指等。成为脚一分的脚跟和手指等对行走并非有益，因为不是行走的主要支分，同样，成为词一分的字义对于理解句等诸义也并非有益，因为不是理解句等诸义的主要支分，所以此处未说明。

།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲེས་པས་དཔག་ཚད་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་རྩོམ་ པ་དག་ཅི་རིགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ལམ་གྱི་ཚད་ཀྱི་རྩོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་བསམ་པ་ཡིན་པས།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་པོར་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རིགས་ཀྱི། འདིར་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པའི་རྩོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པའི་སྐབས་སུ་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་བསམ་པ་ཡིན་པས།ཡི་གེའི་དོན་དང་པོར་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མི་རིགས་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་རྒོལ་བ་དེ་ནི་དཔེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དབུ་མའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་སྐད་ཟེར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དང་། དེའི་ལན་དུ་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་འདིར་འགྲོ་བ་ ལ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེའི་ལན་འདི་སྐད་བཏབ་ན་རིགས་ཀྱི།དེའི་ལན་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་ ཀྱི།སྔར་བརྟགས་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པས་རང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་། དེའི་ལན་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཚིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དང་། ངག་གི་དོན་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་དེ་དག་གོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ངག་གི་དོན་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་གཉིས་བསྡུའོ། །འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའི་འདུ་བྱེད་དང་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་སེམས་ལ་སྐྱེད་པས་ སོ།།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་པ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ངག་གི་དོན་ཡིན། ངག་གི་དོན་ གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པས།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ངག་དང་ཚིག་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ ཉིད་དུ་སྟེ།ཡན་ལག་གི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རོ། །རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོས་ཤིང་གཤའི་ཞེས་བྱ་བའོ།

由极微尘等积聚而成的由旬等道路的建立，是在道路度量建立的场合思维事物，因此应当首先详细了知极微尘，而在此了知词等义是在论典差别生起的建立场合思维了知义理，因此不应首先详细了知字义，故从极微尘取譬而论难，此譬喻也不成立。'如是'之声，是说某些非释论者中观宗论师如是说的意思。
从前说引出并作为其回答，某些中观宗论师说：'词等义是对语等义有所助益，如同词的一分之道路行进。'对此，在此处以行进为作用而对前说作如是回答是合理的，而某些人所说的回答是不合理的，为了成立这一点，非他者说：'词等是由生起诸行而对了知论典义理一切支分有所助益，而前所观察则不合理。'
其中'非他者'是说非他即自身，也就是释论者。因此，释论者对前说及某些人所说的回答如是说。'词等'是指词义、语义及品义等。'等'字包含语义及品义二者。'生起诸行'是指生起心中的思维行与忆念行。'论典义理一切支分'是指论典义理具足一切支分，即论典义理明显化的支分是品义，品义明显化的支分是语义，语义明显化的支分是词义，因此论典义理明显化的支分品、语、词一切全部的意思。'对了知有所助益'是指对所应了知有所助益，即是支分的主要性。'合理'是指应当、恰当的意思。

།དེ་ལ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཤེ་ན། དཔེར་ན་གོམ་པ་གཅིག་པུས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་ མི་ནུས་ཀྱི།གོམ་པ་སྔ་མས་གོམ་པ་ཕྱི་མ་ལ་སྦྱོར་བའི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་དེས་གོམ་པ་གཞན་འདོར་ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་ནུས་པ་དང་འདྲ་བར། འདིར་ཡང་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པར་ བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི།འདི་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་པས་ནི་བློའི་འདུ་བྱེད་དང་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་དེས་ཚིག་གི་དོན་སྔ་མ་འཛིན་ཅིང་ཕྱི་མ་མི་བརྗེད་པས་ཚིག་གི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ ངག་གི་དོན་བརྗོད་ནས་ཀྱང་བློའི་འདུ་བྱེད་དང་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་ལ།འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་དེས་ངག་གི་དོན་སྔ་མ་བཞིན་འཛིན་ཅིང་ཕྱི་མ་མི་བརྗེད་པས་ངག་གི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་དང་། ངག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་བརྗོད་པས་ཀྱང་བློའི་ འདུ་བྱེད་དང་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་ལ།འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པ་དེས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་སྔ་མ་འཛིན་ཅིང་ཕྱི་མ་མི་བརྗེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པས་ཀྱང་བློའི་འདུ་བྱེད་དང་ དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་ལ།འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པ་དེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་སྔ་མ་འཛིན་ཅིང་ཕྱི་མ་མི་བརྗེད་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། །སྔར་བརྟགས་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་ཚིག་ ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཞེས་བརྟགས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པས་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ངག་གི་དོན་མ་བྱུང་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་ངག་གི་དོན་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་མ་བྱུང་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མ་བྱུང་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལམ་དུ་ འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ནི་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་ལ། ཡི་གེ་ལ་ནི་ཐ་སྙད་མེད་པས་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས། འདིར་ཡང་དང་པོར་མ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་རྐང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ ནི་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།

对此，如何理解词等诸行作为论典义理完整领悟的助缘？譬如单靠一步无法到达他处，而是前步与后步相连产生行走，由此行走而迈出其他步伐，如此相续方能到达他处。
同样在此，也不是仅仅通过诠释词等的含义就能对句等的含义有所助益，而是通过诠释词义产生心的造作和念的造作，由此造作而能持守前词义且不忘后词义，从而有助于完整领悟词义。
同样，在领悟词义后诠释句义时也产生心的造作和念的造作，由此造作而能如前持守句义且不忘后句义，从而有助于完整领悟句义。
在领悟句义后诠释品义时也产生心的造作和念的造作，由此造作而能持守前品义且不忘后品义，从而有助于完整领悟品义。
在领悟品义后诠释论典义理时也产生心的造作和念的造作，由此造作而能持守前论义且不忘后论义，从而有助于完整领悟论典义理。
'前述观点不合理'是指先前某些中观论师主张词等诸义能助益句等诸义的观点不合理。为什么呢？因为一切法非刹那性，词义一诠释即灭，故不能助益尚未生起的句义。
同样，句义一诠释即灭，也不能助益尚未生起的品义；品义一诠释即灭，也不能助益尚未生起的论义。
先前'词的一分如同行走'的观点是正确的。词的一分是指字母，字母无有名言，故不能产生造作，因此不能助益句等诸义，此处最初未说明。譬如脚的一部分不能助益行走一样。
因此，说'论师说得不对'的前述观点并非如此。

།ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེ་དག་དེའི་ལན་གྱི་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་དང་།འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་གཞུང་འདི་ཉིད་ལ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བར་བྱེད་པའི་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་ཏེ། འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་ བཞེད་ནས་ཞེས་སྨྲས་ན།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་ན་འདིར་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་དག་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྨོས་ལ། བསྟན་བཅོས་ནི་མ་སྨོས་པས་དེའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་ནི།དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པ་མེད་པར་ངག་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མི་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་ཡིན་ནོ།

从前说者中提出的那些问题，对此中观派的一些宗义论者和注释者所说的这部论著，即对《般若灯论广释》的作者，另一位名为功德施的论师是这样说的：'此处有人说，若说顶礼世尊后欲造论，则欲造论者应当造论，然而此处仅仅说了无灭等八种词义，却未说造论，因此论师所说有过失'，对于从前说者中提出的这个问题的回答是：由于不了解词义就不能理解语言、论典和论著的意义，因此首先应当阐述词义，这就是此论文的含义。

།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ རྣམས་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ལ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་པ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིགས་ཀྱི།སྔར་བསྟན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ལན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། སྔར་གཞན་དག་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དེ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའི་ ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་ན།འདིར་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་དག་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྨོས་ལ། བསྟན་བཅོས་ནི་མ་སྨོས་པ་དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་ དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས།དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པ་མེད་པར་ངག་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མི་རྟོགས་པས། དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གིས་ལན་བཏབ་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལས་རྒོལ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དེ་ ལྟར་ན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་གོ་རིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ནི་ངག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན། འོ་ན་འདི་ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡི་གེའི་དོན་དང་པོ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་ བྱ་དགོས་ཏེ།དཔེར་ན་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་དང་པོ་རྩོམ་པ། ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་རྡུལ་ཕྲན་དང་། །ཆུ་དང་ལྕགས་དང་རི་བོང་དང་། །ལུག་དང་གླང་དང་ཉི་ཟེར་དང་། །སྲོ་མ་ཤིག་དང་ནས་དང་སོར། །ཁྲུ་དང་མི་དང་གཞུ་དང་ནི། །རྒྱང་གྲགས་དང་ནི་དཔག་ཚད་རྣམས། །བསྒྲེ་བས་ལམ་གྱི་རྩོམ་པ་དག་། ཅི་རིགས་སུ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་།ཅེས་བྱ་བས་དཔག་ཚད་ལ་སོགས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་དང་པོ་རྩོམ་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པས་དེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་ངག་དང་ཚིག་གི་དོན་ཅི་རིགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད ཀྱི་དང་པོ་རྩོམ་པ་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡི་གེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་རིགས་ན། མ་བརྗོད་པས་གོ་རིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་སུ་རྒོལ་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་རང་ཉིད་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། ཚིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཚིག་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པས་ཡི་གེ་རྣམས་ཀློག་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པས་ན་ཚིག་དང་། ངག་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཡི་གེའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པ་བརྗོད་ན། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་ཀྱི། རྒོལ་བ་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡི་གེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་སྔར་བརྟགས་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཡི་གེའི་སྒྲ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ན་ཡི་གེ་ རྣམས་ལ་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་ལྷག་པའི་དོན་གཞན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཡི་གེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཕྱི་མས་བཤད་པའི་ལུགས་འདི་ལ་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་དག་ ཕལ་ཆེར་ནི་སྙིང་པོར་མི་འཛིན་ཏོ།

有人说：'词等的意义是对语句等的意义有所帮助，如同词的一部分是在道路上行走一样'，这是论敌的话。其他人则认为：'词等的行为生起时，对于理解论典的全部支分意义有所帮助，而前面所说的观点是不合理的'，这是对前者的回答。
那么他们说了什么呢？先前有人说：'如果说为了赞叹世尊而想造论，那么想造论者就应当造论。在这里，仅仅先说了无灭等八种词义，而没有说论，因此论师所说是错误的。'这是前主张的含义。
对此，注释者回答说：'如果不理解词义，就无法理解语句、品和论典的意义，因此首先应当说明词义。'针对这个论点，有些论敌说：'即便如此，你的次第也有错误。因为词等的意义是对语句等的意义有所帮助，所以应当首先说明词义。'
那么，按照这种说法，就应当首先说明作为词的一部分的字义。比如在开始行路时，'微尘与极微尘，水与铁与兔子，羊与牛与日光，虱子与麦与指，肘与人与弓箭，以及俱卢舍、由旬，依次组合而成道，如理而作安立。'由此可知，由旬等道路的开始是从微尘开始，所以应当首先说明微尘。
同样，在这里论典、品、语句和词义的一切安立中，最初的组成是字，因此应当首先说明字义。但是没有说明，所以次第有错误。'对于这个直接的质难，此处的注释者，即非他者自身是这样说的：
词等是具有支分的，因此除了自体之外还有其他的意义。通过说明词等能生起读字的行为，所以当说明词、语句和品的意义时，能生起字的行为，就能帮助理解论典的一切支分意义。
因此，首先说明词义是合理的。而论敌说应当首先说明字义的前述观点是不合理的。因为说'ka'等字音时，字是没有支分的，所以不会理解出更多的其他意义，因此首先说明字义是不合理的。'这就是他的回答。
对于后期论师所解释的这种观点，大多数中观宗的论师都不认为是精要的。

།དེ་ལྟར་ན་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྡུས་པ་འདི་ཉིད་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱེད་པ་དག་གི་ལུང་དང་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱིས་རྣམ་ པར་བཤད་དོ།།འདི་ཉིད་དོན་དམ་པ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡེ་ སྣོད་གསུམ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་ཅིང་དོན་རྣམ་པ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེའི་ཕྱིར་ལུང་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ དངོས་མེད་དེ།།མ་བྱུང་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །གང་གིས་ཕུང་པོ་ཀུན་བསླངས་པ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད། །ལྔ་ཕུང་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཆོས་ཀུན་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་དག་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་དུ། །བཤད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་མངོན་པ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ན། འོན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བསྟི་གནས་ཡིན་གྱི། དེ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོའི་མདོ་དང་། བདེན་པ་པོའི་ལེའུ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ བསྟན་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོའི་མདོ་དག་ལས་དེ་དག་ཀྱང་མཐར་སྟོབས་བཅུ་མངའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིགས་པས་རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཐེག་པ་རྣམ་གཞག་ཡོད་མིན་ཏེ། །ང་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ། །བྱིས་པ་ རྣམས་ནི་དྲང་བའི་ཕྱིར།།ཐེག་པ་ཐ་དད་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ཡང་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྲངས་མེད་པའི་གཞིའི་འཁོར་བར་གནས་པས་ ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྙིང་སྟོབས་ཆུང་ངུ་རྣམས་དེ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་བྱ་བར་མི་སྤྲོ་བས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་དྲང་ཞིང་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཐ་དད་པར་ཡང་བཀའ་སྩལ་ཏེ།འདི་ལྟར་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཐར་པ་མྱུར་བ་སྲིད་གསུམ་གྱི། །ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་ཅི་ཞིག་མ་རྟོགས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཉིད་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་རྣམ་གྲོལ་རྣམ་པ་གསུམ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་ཉིད་དང་ནི། །དེ་བཞིན་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང་། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སྤངས། ། ཞེས་གསུངས་སོ།

如是，以礼敬偈所摄的这些内容是论典的主体。这八种词义，是论师自己以经典和理证的方式，通过二十七品来详细解释的。
这就是胜义的对法，因为在此安立并完全了知诸法的胜义相，并且以此现证涅槃、获得涅槃的缘故。
三藏所说的是世俗对法，因为它只是宣说诸法的差别相，如坚性、湿性、暖性、动性等，而未说明实义的缘故。
因此，其他经典中也说：'五蕴无实体，从无中而生，谁能生诸蕴，彼无有生起。五蕴之体相，即是诸法相，虽说彼体相，实无有体相。'
若问：如果三藏所说的对法是世俗的，那么就不能现证涅槃，这样一来，声闻和独觉就没有涅槃，岂不是违背了所承许的吗？
不会违背所承许，因为他们的涅槃只是休息处，而不是真实的涅槃。如《妙法白莲华经》、《真实品》、《寂静决定神变经》、《三昧门经》等中以理广说：'他们最终将获得十力。'
《圣楞伽经》中也说：'无有诸乘别，我说唯一乘，为摄诸愚者，分别说诸乘。'
此中所说何义？乘只有一个，即是能获得佛果的大乘。由于这需要长时间修行、需要在无数痛苦的轮回中修行、需要以无数百千难行来修行的缘故，
小志者对此不能精进，因此世尊为了引导凡夫、声闻和独觉这些乐于下劣的众生，而宣说了不同的乘。即为了那些精进者而说'三有速解脱'，因此为他们安立了声闻乘和独觉乘。
若问：声闻和独觉未证悟什么，以致他们希求成佛？为此说：'彼等三解脱，法无我性及，如是平等智，烦恼解脱断。'

།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་གི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཤིང་ཞིག་ནི། །རླབས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རབ་གཡེངས་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཉན་ཐོས་རྨོངས་པ་ཡང་། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རབ་ཏུ་གཡེངས། །ཞེས བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཆོས་བདག་མེད་པ་མ་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་ཐ་སྙད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེར་མངོན་པར་ཞེན་པས། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་མ་ཕྱིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འཁོར་ བར་མི་སྐྱེ་ཞིང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་དག་གིས་ཀྱང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཤིང་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ན་ཐམས་ཅད་དུ་འཁྱམས་ཡང་འབྱིང་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་མཐར་ཐུག་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཕྱིར་ཡང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་འདའ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཐོབ་ནས། །བསྐལ་པའི་བར་དུ་དེ་མི་ཟད། ། ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་པ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ནི་གང་དག་ཡིན། ཁྱད་པར་ནི་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་ཀུན་ཏུ་འབྲེལ། །ཀུན་ནས་སློང་བ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་བརྒྱལ། །དེ་དག་ཟག་མེད་དབྱིངས་ན་འཁོད། །ཅེས གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ནི་ཡོད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། འདུ་ཤེས་མེད་པས་བརྒྱལ་བ་བཞིན་དུ་འཁོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་གླང་ཆེན་རྫབ་སོང་བ། །ཕན་ཚུན་རྒྱུག་པར་མི་བྱེད་ལྟར། །ཏིང་འཛིན་མྱོས་པར་ བྱིང་བ་ཡི།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གང་གི་ཚེ་ཡུན་རིང་པོ་འདས་ནས་སད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་ ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཅིང་།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབ་པ་ཡང་བྱས། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤང་བ་ཡང་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་བག་ཆགས་རྩད་ནས་འཇོམས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་བསྒོམས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཏེ།ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཇི་ སྐད་དུ།ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ར་རོ་བ། །ཆང་དང་བྲལ་ནས་སད་པ་ལྟར། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ང་ཡི་སྐུ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་བདེན་པ་པོས་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང་། ངས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果问声闻、独觉和佛陀的诸法相离的那些众生去向如何？为此说道：'如同大海中的木头，被波浪所剧烈摇动，如是声闻愚痴者，也为相所剧烈动摇。'
如何解释呢？因为他们未能通达法无我，所以对法的世俗自相执著，因此未能到达佛陀涅槃的究竟。为断除烦恼而不生轮回，也不为轮回过患所害。譬如木头在海中漂泊，却不会沉没一样。如说：'于此无有究竟，也不会再退转。'
当他们入于涅槃等持时，遮止一切心、意、识的分别，经过数百无数劫。因此说：'获得等持身已，经劫而不尽。'
他们住于等持时有何功德？有何殊胜？为此说：'烦恼习气相连，断除一切现行，等持醉而昏迷，彼等住无漏界。'
如何解释呢？虽有烦恼习气，但无烦恼现行，如同无想昏迷般安住。因此经中说：'如同大象陷泥中，不能往来奔走般，等持醉而沉没的，声闻们亦如是住。'
当他们经长时间后醒来时，诸如来劝请他们，虽已断尽烦恼但因得生自在力而示现受生，并圆满福德智慧资粮，断除习气相续，证得一切种智。
如经中说：'声闻和独觉以修习断除习气根本的等持，证悟无漏法界，复次超越世间，圆满无漏法界证悟之资粮后，获得不可思议法身自在。'又如说：'如同醉酒之人，离酒而得醒般，如是彼等得我，所说佛法之身。'
因此说'唯一乘'是善说。《圣谛者所说品》中也说：'我未安立声闻乘和独觉乘。为什么？因为如来离种种想故。'

།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན་པར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར། མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉི་ཚེ་བར་ཡང་འགྱུར། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར། ངས་ཆོས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ མཁྱུད་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ལྟར་ང་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་གང་དང་གང་སྟོན་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འབབ་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བབ་པ། ཕྱོགས་ གཅིག་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐེག་པ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་གཞུང་ལས་ཀྱང་། གང་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀུན་དུ་བསྟན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དེ་ནི་འདོད་ན་བསྐལ་ པ་འམ།བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དུ་མ་དག་ཏུ་ཚེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྒྲུབས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་དང་།མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་བཟློག་པར་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐའ་ཡས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དག་གི་ལྟར་རྟུལ་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟི་གནས་དེར་བསྟིས་ནས། ཕྱིས་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་།ད་ནི་སྐབས་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་གང་དག་སྨྲས་པ་དེ་དག་གི་དོན་དག་མཐུན་པའི་མིང་ནི་གང་དག་ཡིན། འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་ཞིག་བསྟན། དོན་གཅིག་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་པ་དང་། མེད་པ་དང་། ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ བ་སྟེ་འབྱུང་བ་དང་སྲིད་པ་དང་འཕེལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་ཞེས་བྱའོ།།ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་འབྲེལ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་འབར་བ་དང་། ཆུའི་འོད་པ་འབབ་པའི་རྒྱུན་འབབ་པའི་རྒྱུན་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུན་དེ་ཆད་ པ་ནི་བར་དུ་ཆད་ཅིང་མི་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་ནི་ཆད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གང་གིས་སྔོན་ཉེ་བར་མཚོན་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིས་ཀྱང་ཉེ་བར་མཚོན་པར་ འགྱུར་ཞིང་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུར་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཡུལ་ཐག་ཉེ་བར་ཚུར་འོང་བ་ནི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕར་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐག་ཉེ་བ་ནས་ཡུལ་ཐག་རིང་པོར་ཕར་འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་ཞེས་བྱའོ།

如果如来对某些人宣说大乘，对某些人宣说缘觉乘，对某些人宣说声闻乘，那么这就成为如来心意不清净，也成为执著过失，也成为大悲心有限，也成为种种想的过失，也成为我对法作师长的执取。然而，我对众生所说的一切诸法，都是为了获得一切智智，趣向菩提，趋入大乘，趣入一切智性，获得一分真实。如是所说，因此没有建立不同乘的差别。
从其他部派的论典中也说：'若有人修习并多次修持四神足，若愿意则可住世一劫或更多劫。所谓更多劫是指加持多生命，在无数劫中修持佛法，最终现前证悟无上正等正觉。'
因此，诸佛世尊令佛种姓者和不定种姓者从发起声闻缘觉之心中回转，因为安住在这种禅定中的人们会失去无边众生利益，信等诸根也会如同外道从有顶天死后转生一样变得迟钝。声闻缘觉种姓者则是以涅槃为依止处，之后以此次第获得无上正等正觉，如是所说。
第五品。附带解释已足，现在应当成立此处，对于所说的'无灭'等八种文句义，其相应的名称是什么？'无灭'表示什么？乃至'非一义'表示什么？为此说道：'灭'即是坏灭，所谓坏灭、消失、损减即是'灭'。'生'即是产生，所谓产生、存在、增长即是'生'。'断'即是相续断绝，'相续'是指连续不断的关联，如灯火燃烧的火焰和水流的相续。相续的断绝即是中断而不生起，这就是'断'。'常'即是一切时中安住，是指具有一切时中安住的本性，以前以某种形相显现，之后仍以同样形相显现而不改变，这就是'常'。'来'即是趋近，是指从远处向近处来，这就是'来'。'去'即是远离，是指从近处向远处去，这就是'去'。

།ཐ་དད་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དོན་ཐ་དད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་སྒྲ་སྐད་དང་།རྣམ་པ་དང་ཡོན་ཏན་དག་གིས་དོན་ཐ་དད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལ་མེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཁ་དོག་དང་སྒྲ་སྐད་དང་རྣམ་པ་དང་ཡོན་ ཏན་དག་གིས་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུ་ལ་མེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། འཇིག་པ་དང་མེད་པ་དང་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་པའི་འགག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་འདི་ལ་མེད་པའོ།།འདི་ལྟར་དེ་ལ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ལུང་ལས། དེ་ལ་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ ལམ་ནང་ངམ་འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འགའ་ལ་ཡང་འགག་པ་མེད་པ་དེ་དམིགས་སུ་མེད་པས་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་གཅིག་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་འདི་ལ་དོན་གཅིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་པ་དང་། མེད་པ་དང་། ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་པའི་འགག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་འདི་ལ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་འདི་ལ་མེད་པའོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་བཀག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །ཆད་པ་དང་རྟག་པ་བཀག་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུའོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་བཀག་པ་ནི་གཉི་ གར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འགག་པ་བཀག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆད་པ་བཀག་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྟག་པ་བཀག་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འོང་བ་བཀག་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འགྲོ་བ་བཀག་པ་དང་། ཐ་དད་དོན་མིན་ཞེས་བྱ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་བཀག་པ་དང་། དོན་གཅིག་མིན་ཞེས་བྱ་བས་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་བཀག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེའོ། །འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་གཅིག་པ་ཉིད་བཀག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་བཀག་གོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མ་བཀག་སྟེ། །འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འགག་ པ་ཡང་ཡོད།སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷས་བྱིན་ནི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་གཞན་མེད་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད་པ་དང་རྟག་པ་བཀག་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ ཆད་པ་དང་རྟག་པ་བཀག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བཀག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་དེ། བསྐལ་པའི་དང་པོ་ཚུན་ཆད་ནས་རྩཝ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་དག་ད་དུང་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དང་།འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པས་རྟག་པ་འགའ་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'差异义'是指意义不同，即以颜色、声音、形状和功德等方面意义不同，例如水与火的差异，这就称为'差异义'。
'同一义'是指意义无差别，即非他义，是指在颜色、声音、形状和功德等方面意义无差别，例如不同于水火的差异，这就称为'同一义'。
其中'无灭'是指此中无有灭，这是说什么呢？以'坏灭'、'消失'、'损坏'等词所表示的灭，在通达法性真如的方式中是不存在的。
如是，其中丝毫无所证得，如经中所说：'其中连微尘许法也不可得，故称无上正等正觉'。
因此，对于外在或内在、世间或出世间的任何法，都无有灭，因为无所缘故称为'无灭'。
乃至'非一义'，是说此中无有一义，这是说：如同以'坏灭'、'消失'、'损坏'等词所表示的灭在通达法性真如的方式中不存在一样，
'生起'、'断灭'、'常住'、'来'、'去'、'差异义'、'同一义'等词所表示的含义，在通达法性真如的方式中也都不存在。
对此，有人说：否定灭、生、差异性和同一性是就胜义谛而言；否定断灭和常住是就世俗谛而言；否定来去是就二谛而言。
其中'其中'是指以'无灭'否定灭，以'无生'否定生，以'无断'否定断灭，以'无常'否定常住，以'无来'否定来，以'无去'否定去，以'非异义'否定差异性，以'非一义'否定同一性，如前所说。
'有人说'是指某些中观宗论师说。'否定灭、生、差异性和同一性是就胜义谛而言'，是说诸法的灭、生、差异性和同一性特征在胜义谛中被否定。
在世俗谛中则未否定，因为在世俗谛中，就世间言说而言，一切法皆有灭，也有生，因为瓶子、毛毯等有差异性，因为说'天授即是祭授'等无他故为同一性。
'否定断灭和常住是就世俗谛而言'，是说诸法的断灭和常住不仅在胜义谛中被否定，在世俗言说中也被否定。
如是，即使在世俗谛中诸法也无断灭和常住，因为从劫初以来草等相续相连至今仍未断绝，因为世间一切法无常故不见有任何常住。

།འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་བཀག་པ་ནི་གཉི་གར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་བཀག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉི་གར་བཀག་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ ཅད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་དམ་པར་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་བརྟག་པའི་སྐབས་ནས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དགག་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ དངོས་པོ་ཁ་ཅིག་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་དང་།ཁ་ཅིག་ཐ་སྙད་དུ་བཀག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གཉི་གར་བཀག་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་འདི་ནི། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཀག་པར་འདོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཡིན་ ལ།ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་བཀག་པར་འདོད་པའི་ལུང་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་སྟེ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛད་པ་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཞེད་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པས་རང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་འདིར་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་ནི་ཐམས ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་རོ།།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དགག་པའི་སྐབས་འདིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དོན་དམ་པར་བཀག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་སློབ་དཔོན་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་མཛད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དགག་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དགག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དོན དམ་པའི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་གྱི།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ངེས་པར་གཟུང་བ་ལས་དོན་དམ་པར་དགག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་གཞན་ དུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་ཡང་མི་འགལ་ཞིང་།ལུང་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཞན་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།གང་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང་ལུང་དང་འགལ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ལ་ཁྱད་པར་འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་སྟེ་དེ་ལའོ།

所谓'来去二者皆遮'是指诸事物的来去在世俗谛和胜义谛两者中都被遮破。如是，即使在世俗谛中，一切有为法都是刹那坏灭的本性，所以无有来去，这是依据宗义所说。在胜义谛中，也是由于论师自身在观察来去品中遮破了来去。
如是，某些事物在胜义谛中被遮破，某些在世俗谛中被遮破，某些在二谛中都被遮破的这种解说方式，是为了避免与世间相违以及避免与经教相违而作的解说。如是，有些人主张诸事物在世俗谛中被遮破，这与世间相违；有些人主张诸事物在胜义谛中被遮破，这与经教相违。
其他人则不然，此处一切都在胜义谛中被遮破，这是为了确定把握。在其他方面也无相违，因为对所说的差别之基的差别无有相违，且因为作者所说即是最胜意趣。
所谓'其他人则不然'是指非他即自，也就是注释者自身。因此，注释者自身认为此处对灭、生等的遮破，一切都是在胜义谛中遮破。
'此处'是指在遮破灭、生等的这个场合。'一切'是指灭、生等一切。'在胜义谛中遮破'是指在胜义谛中无有灭、生等。为什么呢？因为当论师通达胜义谛之相时，在开示般若波罗蜜多之理的此处，意在遮破诸事物的灭、生、断、常、来、去、异义、一义等。
为什么要在胜义谛中遮破这一切呢？为此说道'为了确定把握'。如是，一切言词都必须确定把握，而这确定把握唯在胜义谛境，而非在世俗谛境。
'在其他方面也无相违'是指对诸事物的灭、生等，不仅仅是从确定把握而在胜义谛中遮破而已，如是在其他方面也不与世间相违，也不与经教相违，而且这一切灭、生等也都在胜义谛中被遮破。
其他方面又是什么呢？为此说道'因为对所说的差别之基的差别无有相违'。对什么无有世间相违和经教相违呢？为此说道'对所说的差别之基的差别'，即般若波罗蜜多之理缘起，其中具有无灭、无生等差别，如前所说的差别之基的差别，即是对此而言。

།དེ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང་། ལུང་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་དོན་གྱིས་ཉེས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང་། ལུང་དང་འགལ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒལ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཡང་ན་གཞན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མི་འགལ་བ་དང་། དོན་གྱིས་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་མཛད་པ་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་བཞེད་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང མི་འགལ་ཏེ།འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །མཛད་པ་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པ་མཆོག་ནི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས། འདིར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བདེན་པ་ གཉིས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་མཛད་པ་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉི་ག་བསྟན་པའི་སྒོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བཞེད་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛད་པ་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ལ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་པ་ལས་སྐབས་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བཞེད་པ་མཆོག་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཛད་པ་པོའི་བཞེད་པ་མཆོག་གི་ཕྲིན་ལས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པས། འགག་པ་ དང་།སྐྱེ་བ་དང་ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། རབ་འབྱོར་ འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་ཚིག་གི་སྒྲར་བརྗོད་ པ་ནི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་གང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་ བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཞི་བའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་གང་ལ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་འབྱུང་གི་།གང་ལ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དེ་ལ་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ ཀྱི་སྤྲོས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རམ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ནི་གཞན་ གྱི་ནོར་དབྲོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་མ་ཞི་བ་ཡིན་ལ།ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་གནོད་པ་བྱེད་པས་མ་ཞི་བ་ཡིན་གྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།

关于'因为无有违背'这句话是说：因为对于此义，既不违背世间，也不违背教证。因为此义实际上无有过失，所以他人不能争辩说有违背世间和违背教证。
或者说'在其他方面也不相违'这句话是说：不仅仅是因为确定把握而不相违，因为实际无过失而不相违，而且因为这是造论者所说的最高意趣，所以也不相违。所有这些灭、生等在胜义中都被遮破。
'由造论者所说'是指：根据声明论的特征，作者的最高意趣即是业。在此，宣说缘起二谛事业的造论者是世尊。世尊通过宣说世俗谛和胜义谛二者的方式来说明。
'因为是最高意趣'是说：造论者世尊既欲说世俗谛，也欲说胜义谛，而在此处世尊所欲说的最高意趣是胜义谛，因此造论者的最高意趣事业是胜义，应当了知所有这些灭、生、断、常、来、去、异义、一义等在胜义中都只是被遮破的。
如是，世尊在《般若波罗蜜多经》中也说：'须菩提，这一切都是世俗施设的宣说，而非胜义。'
关于'离戏寂静'是说：因为息灭对言说自性的执著。其中，'言说'是指将所说事物现前后以语言音声表达，这称为言说。'自性'是指那个言说的本性。'执著'是指对言说自性有执著、贪著、过度贪著，这就是对言说自性的执著。'息灭'是指完全平息，因为息灭对言说自性的执著故称为离戏寂静。
如是，若有想要言说的执著，则会生起言说自性的戏论；若无想要言说的执著，则不会生起言说自性的戏论而趋于寂静。
关于'寂静'是说：或因为远离一切损害，或因为自性空。其中，'因为远离一切损害'是说：从此而来的贫穷等苦的损害，因为精进于夺取他人财物等而不寂静，也因为生起嗔恨等烦恼而造作损害故不寂静。而此缘起因为远离一切损害故是寂静。'因为自性空'是说：因为是无生相，故自性空，因此也称为寂静。

།བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀའ་སྩལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། ། སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། གང་གིས་བསྟན་ཅིང་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན པོ་འདི་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་བདག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་ན་ཆོས་རྣམས་སོ། །གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བར་ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་ལེན་པ་འམ། ཡང་དང་ ཡང་དུ་ལེན་ཅིང་འགྲོ་བས་ན་གང་ཟག་གོ།།ཆོས་དེ་དག་དང་གང་ཟག་དེ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དང་གང་ཟག་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ།།འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་དང་གང་ཟག་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་རྣམས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་གཏན་མེད་དོ་ སྙམ་པ་འམ།ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་སྙམ་པའོ། །དེ་ལས་ཟློག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཡང་དག་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡང་ན་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས། དེས་ནི་ཆོས་ཀུན་དངོས་ མེད་པ།།སྤྲོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་། །སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་པས། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྨྲ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྨྲ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྣམས་ནི་གང་དག་ཡིན། དེ་དག་ཅི་ཞིག་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ནི་སྨྲ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་ ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་དག་ཅི་ཞིག་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ནི་སྨྲ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྨྲ་བ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

'教法'这一词是指所宣说的，即与'任何缘起，无灭无生，无断无常，无来无去，非异非一，离戏寂静所说教法'相连。'任何所说所宣'是其同义词。
'圆满佛陀'是指世尊，因为他如实通达无颠倒的法无我和人无我。在此大乘中，无我有两种：法无我和人无我。其中'法'是指具有世俗谛和胜义谛二谛性相的诸法。'补特伽罗'是指在轮回中一再受生或一再取受轮回者。
所谓'法和补特伽罗无我'是指诸法和补特伽罗远离自性。'性'是指法无我和人无我的实际即是法无我和人无我性。'如实通达无颠倒'是指如实无颠倒地通达法无我和人无我性。
对诸法和补特伽罗的颠倒认识是：要么认为胜义中诸法和补特伽罗无我，世俗中也完全不存在；要么认为如同世俗中一切事物存在那样，胜义中一切事物也存在。与此相反即是如实无颠倒通达。'故'是说因为如实无颠倒通达，所以世尊称为圆满佛陀。
或者说因为正等觉悟、觉悟一切，所以也称为正等圆满佛陀。或如圣不退转轮经中世尊自说：'彼知诸法皆无实，无戏论无自性，如幻化而成佛，是故称为佛。'
'诸说者'是指声闻、缘觉和菩萨等说法者，因为他们无颠倒宣说缘起，从而开示获得善趣和解脱的道路。若问：'诸说者'是指谁？因说什么而称为'诸说者'？为此说：'诸说者'是指声闻、缘觉和菩萨等说法者。
若问：因说什么而称为'诸说者'？为此说：因为他们无颠倒宣说缘起，从而开示获得善趣和解脱的道路。即声闻、缘觉和菩萨因为无颠倒宣说缘起，从而开示获得善趣和解脱的道路，故称为'诸说者'。

།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་ བྱེད་པའོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེས་མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མཐོ་རིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་། མི་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ། །བྱང་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསླུ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མཐོ་རིས་དང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་། མི་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །མཐོ་རིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ ལམ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་སོ།།མཐོ་རིས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། །བྱང་གྲོལ་རྣམ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པའོ།།ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་སྨྲ་བ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན།འོ་ན་གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟོན་པ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས།ཇི་ལྟར་སྨོས་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

关于'正确宣说缘起'这一说法，即以无明为缘而有诸行等十二缘起支的顺行和逆行方式，正确无误地宣说。
'自性'是指正确宣说缘起的事物就是正确宣说缘起的自性。
因此，由于正确宣说缘起自性能够指示获得善趣和解脱之道，故称为'诸说者'。
其中'善趣'是指欲界天人、色界和无色界等。
'解脱'是指有余依涅槃和无余依涅槃两种涅槃。
'获得之道'是指不欺诳之道，即：获得善趣欲界天人之道是十善业道；获得善趣色界之道是四种禅定；获得善趣无色界之道是四种无色定；获得二种解脱之道是以正见等为相所摄的八圣道支及其眷属。
'由于指示'是指声闻、独觉、菩萨等说法者也是由于以正确宣说缘起自性而指示获得善趣和解脱之道，故称为'诸说者'。
'最胜'是指殊胜，即如所说具有无灭、无生等相的缘起教法，圆满正觉者是声闻、独觉、菩萨诸说者中的最胜者，故说'向其顶礼'。
此处有人问：如果声闻、独觉、菩萨等也是以正确宣说缘起自性而指示获得善趣和解脱之道，那么宣说缘起的圆满正觉者为何是声闻、独觉、菩萨诸说者中的最胜者？对于这一前提问题，注释者回答说：'因为宣说了如前所述具有殊胜特征的无误缘起。'

།ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བ་གང་ལ་སྔར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཁྱད་པར་འགག་པ་མེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པ་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། ཉན་ ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི། དེ་ལྟ་བུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི། དེ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་འདུད་པར་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་བས་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ཞིང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྨྲས་པ་ཐམས་ ཅད་བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་སྔ་མ་དེ་དག་ཉིད་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་གཞུང་ལས་གྲགས་པ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་ཀླན་ཀའི་སྐབས་མ་རྙེད་ནས། འདིར་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་གཞན་ཀློག་ཅིང་སྒྲའི་ཉེས་པས་ སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་གྲུབ་པའི་སྐབས་འདིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་སྔ་མ་དེ་དག་ཉིད་ན་རེའོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན། ཇི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་བས་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ཞིང་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་དེ་ལ་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་བསྟན་པས། དེས་ན་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་འགལ་བ་དང་། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཇི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་དེ་ལ། འདིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་པར་བསྟན་པས། དེས་ན་འདིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་འགལ་བས། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་ རུང་བས་ཞེས་ཟེར་རོ།

所说的具有无倒特征的缘起，即是指对于缘起，前述的无灭、无生、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义、寂灭戏论、寂静等特征无颠倒，这就是具有无倒特征的缘起。
所说'因为如是宣说'是指世尊宣说了如是具有无倒特征的缘起，而声闻、缘觉、菩萨等并非如是说，因此世尊是他们中最殊胜者。因此向他顶礼。'向他顶礼'的意思就是应当礼敬。
此处有人说：'如果是缘起，怎么会是无生?如果是无生，则不应称为缘起，这样就与自语相违，成为立宗的过失。由此否定了其义，如说一切所说皆是虚妄。'这是指前面那些论敌在语法论典中找不到对缘起一词的过失，于是在此用因明的方法，读诵其他论典，以词义过失来诽谤。
'此处'是指如是成立缘起一词的场合。'有人说'是指前面那些论敌说。'如果是缘起，怎么会是无生?如果是无生，则不应称为缘起，这样就与自语相违，成为立宗的过失'，这是论题。
其中'如果是缘起，怎么会是无生'，是说：中观师你所说的缘起具有无生等特征，在此'缘起'是差别所依，'无生'等是其差别，由此说明此处'缘起'之词与'无生'之词相违，如果是缘起则怎么会是无生?
'如果是无生则不应称为缘起'也是如此，中观师你所说的缘起具有无生等特征，此处'无生'等是差别，'缘起'是其差别所依，由此说明此处'无生'之词与'缘起'之词相违，如果是无生则不应称为缘起。

།རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ཞིང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་ཁྱེད་ཀྱི་རང་གི་དམ་ཚིག་དང་འགལ་ཞིང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བ་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་ཡིན་ ལ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བ་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དང་།གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དཔེར་ན་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེར་ན་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་གྲགས་པའི་དཔེ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ན་རེ། བྷ་ར་ཏ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བརྫུན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་རང་གི་ཚིག་བདེན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བྷ་ར་ཏ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེའི་ནང་དུ་དེ་སྐད་ཟེར་བ་དེ་རང་གི་ཚིག་ཀྱང་འདུས་པས། དེས་ན་རང་གི་ཚིག་བདེན་པར་བསྒྲུབ པའི་རང་གི་ཚིག་དང་ཡང་འགལ་ཞིང་།བྷ་ར་ཏ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བརྫུན་པར་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཚིག་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རང་གི་ཚིག་སྨྲས་པ་དེའི་དོན་ལ་ཡང་སྐུར་པ་བཏབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་འདྲ་བར། འདིར་ཡང་དབུ་མ་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་རང་གི་ཚིག་དང་ཡང་ འགལ་ཞིང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་ཟེར་ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བ་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་ཡིན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ཡིན། སྐྱེ་བ་མེད་ པ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བ་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་སྔ་མ་དེ་དག་ཉིད་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་གཞུང་ལས་གྲགས་ པའི་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་ཀླན་ཀའི་སྐབས་མ་རྙེད་ནས།འདིར་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་གཞན་ཀློག་ཅིང་། སྒྲའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །རྒོལ་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་ན་ནི་སྐྱོན་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁས་བླངས་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ནས། དེ་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པར་མ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་སྤང་བའི་ཚིག་ཉེ་བར་དགོད་པའི་དོན་དེ་ལའོ།

'与自己的言语相违且成为立宗过失'这句话是说，因此中观派你们的自宗誓言相违且成为立宗过失。说是缘起，又说无生，这是与自己的言语相违；说无生，又说缘起，这就成为立宗过失。
以此诽谤其义故，这是宗法。'以此诽谤其义故'是说，当承许缘起时，以此诽谤无生之义故；当承许无生时，以此诽谤缘起之义故。
譬如说'一切所说皆是虚妄'，这是譬喻。'譬如说一切所说皆是虚妄'是显示在因明论中著名的譬喻，譬如有人说婆罗多等人所说一切皆是虚妄。
又如某人为了证明自己的话是真实，说婆罗多等人所说一切皆是虚妄，由于'所说'之声和'一切'之声中也包含了他所说的这句话，因此与证明自己的话是真实相违，且成为立宗过失，即认定婆罗多等人的话是虚妄。以其所说'一切所说皆是虚妄'这句话本身也诽谤了自己所说话的意义。
同样在此，中观派你们也被安立为与自己的话相违且成为立宗过失。如此，说是缘起又说无生，这是与自己的话相违，说缘起即是诽谤无生之义；说无生又说缘起，这成为立宗过失，说无生即是诽谤缘起之义。
这是前诤论者们在声明学论典中找不到对缘起之声的特征提出过失的机会后，在此以因明派的方便，阅读其他因明论典，以声音的过失来寻找过失的人们所说。
对此诤论的回答，此处论释者说：若是立宗说一切缘起皆无生，则确实有此过失，然而由于'一切'之声摄集了世俗缘起的承许，且胜义中也承许有缘起，并未诽谤它，因此因的意义不成立。
'对此'是指将要陈述遮除与自语相违的言语之义。

།འདི་ལ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་ན་ནི་སྐྱོན་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས།འདིར་གལ་ཏེ་དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེད་མེད་པ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་ན་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ ཞིག་ན།དེ་ལྟར་དམ་འཆའ་བར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དེར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱོན་དེར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཁས་བླངས་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁས་བླངས་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་མི་བྱེད་པས་རང་གི་ཚིག་དང འགལ་བའི་སྐྱོན་དེར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཁོངས་སུ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པ། ཁས་བླངས་ནས་དེ་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པར་མ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་ནས།ཡང་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པར་བྱས་སམ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་ནས། ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པ་བྱས་ན་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཁོ་བོས་ནི་བདེན་པ་གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་ཁས་བླངས་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་ཡང་མ་བྱས་ལ། བདེན་པ་གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཁས་བླངས་པའི་བདེན་ པ་དེ་ཉིད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁས་བླངས་པ་ཡང་མ་བྱས་པས་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཁས་བླངས་པ་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་དང་།དོན་དམ་པར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པ་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ལ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་ པ་དབུ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱེད་པ་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས།རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་འདི་བརྗོད་དེ། དབུ་མ་དང་བརྒྱ་པ་ནི་ལྟ་བ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ཀྱང་། དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྐྱོན་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

关于此，佛教徒的真谛有两种：世俗谛和胜义谛。对此，为了说明如何在世俗中与自语相违，若主张'一切缘起皆无生'，则将有此过失。中观论师的宗义是：在世俗中承许一切事物从各自确定的因缘中生起。
在此，若中观师在世俗中说一切事物从各自确定的因缘中生起，之后又无差别地立宗说一切事物在世俗中无生，则将有自语相违的过失。然而并不如此立宗，因此不会有自语相违的过失。
为何不会有此过失？因为以'一切'之声摄集了世俗缘起的承许。前面所说'一切事物从各自确定的因缘中生起'中的'一切'之声，摄集了世俗缘起的承许，因此不立'一切缘起皆无生'的宗，故不会有自语相违的过失，因为不包含在'无生'之语中。
在胜义中也未承许有缘起后又予以诽谤。此说明：若在胜义中承许一切事物从各自确定的因缘中生起，而后又在胜义中说'一切事物无生'而予以诽谤；或在世俗中承许一切事物从各自确定的因缘中生起，而后又在世俗中说'一切事物无生'而予以诽谤，则将有自语相违的过失。
然而，我既未在承许缘起的谛中承许无生，也未在承许无生的谛中承许缘起，因此不会有自语相违的过失。
因此，因义不成就。由于以'一切'之声摄集了世俗缘起的承许，且在胜义中也未承许有缘起后又予以诽谤，所以你对我所说的自语相违过失的因义不成就。
上座法护在为圣天菩萨所造的《中观百论》作注释时也提出了此自语相违的过失。由于中观与百论见解相同，因此应知上座法护是在不了解中观论典的意义的情况下妄加过失。

། དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དེའི་ལན་དུ་ལུང་འཐད་པ་དང་བཅས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཡང་འཁོར་བསྡུས་པ་ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ བཅས་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་དཔེར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཡང་འཁོར་སྡུད་པ་ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་ན་དགེ་བ་ནི་ཐར་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་གཞན་ནི་ཅུང་ ཟད་མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་ང་ནི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་མངོན་པར་དགའ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཤང་བ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡང་དྲི་ང་བ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འཁོར་བ་སྡུད་པ་ལ་ལྟོས་ན་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་ གུས་པར་བྱས་ཏེ་བསོད་ནམས་དག་བྱའོ།།གུས་པར་བྱས་ཏེ་བསོད་ནམས་དག་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི། འདོད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ནས།དེ་དག་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནར་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་དགེ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཁས་བླངས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཡང་ དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཡང་འཁོར་བ་སྡུད་པ་ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་ པ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ འགའ་ཞིག་གིས།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བདག་མ་མཆིས་ན། ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སེམས་དུལ་བ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། །དུལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདེ་བ་བསྐྱེད། །ཅེས་བཀའ་སྩལ་པས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་བདག་དང་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན། བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་མེད་བདག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་ དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར།འདིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྨྲས་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བརྗོད་ན་ནི་དེས་ན་ རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་གང་གིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པའི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་བརྒལ་བར་བྱ་བའི་རིགས་སོ།

为了以教证和理证回答彼所立之过失，例如布施等虽非胜义善，但在《摄众经》中说为'诸善'，又如承许识为我后说'胜义中识非我'之所立不成为所立过失等。
其中'例如布施等虽非胜义善，但在《摄众经》中说为诸善'这句话说明什么呢？对此，胜义中善唯一是解脱，其他丝毫不存在。因此，布施等非胜义善。如世尊说：'诸比丘，我于微小有为生起亦不生欢喜，为何？如微小粪便亦有臭气故。'
因此，布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧等功德非胜义善。然而，就摄集轮回而言，亦说为'诸善'。如世尊说：'诸比丘，应恭敬行诸福德。恭敬所行福德之异熟，是可欲、可爱、可乐、悦意。'
因此，如是所立不成为所立过失。若说布施等非胜义善后，又说彼等唯是胜义善，则彼时成为所立过失。若承许布施等为世俗善后，又承许彼等唯非世俗善，则彼时亦成为所立过失。
然而，如布施等虽非胜义善，但从摄集轮回而说为诸善不成为所立过失一样，此处诸法虽胜义无生，但说世俗中从各别决定因缘而缘起，不成为所立过失。
'如承许识为我后说胜义中识非我之所立不成为所立过失'这句话说明什么呢？有人向世尊请问：'世尊，若无我，则如何与善不善业及果相连？'世尊答道：'调伏心为善，以调心生乐。'
由此，世俗中承许识为我及我性后，见苦等谛时说'识非我，我非具识，识中无我，我中无识'，如是所立不成为所立过失。同样，此处诸法虽胜义无生，但说世俗中从各别决定因缘而缘起，不成为所立过失。
若说此成为所立过失，则自部诸人亦应以所立过失诘难如是宣说的世尊。

།འཐད་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ ལྟ་བུའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་སྤྲུལ་པར་མཛད་པ་དེ་ལ་མགོ་ དང་།རྒྱབ་དང་། ལྟོ་དང་། རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་ལ། དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས། སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་ སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་ནོར་བུ་དང་།གསང་སྔགས་དང་། སྨན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཇི་ལྟར་ས་ཕྱོགས་རླན་པ་ལ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་གདུངས་པ་ན་ ནམ་མཁའ་ལ་རླངས་པའི་སྨིག་རྒྱུ་ཆུར་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་བ་ལ་ཆུའི་ཡོན་ཏན་མེད་པས་ཆུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།འདིར་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་དག་གིས་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་དང་། ལུང་དང་འགལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བ་དག་གིས་རྒོལ་བར་ བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྲིས་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འོག་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་རྒྱ་ཆེར་བཟླས་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་དགག་པར་རིགས་ཏེ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་གཞན་དག་འདི་ལ་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་དང་དམངས་རིགས་ཡ་མཚན་བསྐྱེད་པ་ཡང་རང་བཟོའི་ཉེས་པ་གཞན་སྒྲུབ་པས་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་གཞན་དག་ན་རེའོ། །སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་ འགག་པ་དགག་པར་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་མཛད་པས།འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་དེ་ལ་འདིར་རྒོལ་བ་གཞན་དག་ན་རེ། ཚིག་དེ་མ་ལེགས་ཏེ། འདིར་དངོས་པོ་སྐྱེས་ནས་འགག་ པར་འགྱུར་གྱི།མ་སྐྱེས་ན་མི་འགག་པས་འདིར་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས། འགག་པ་བཀག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དེའི་གོ་རིམས་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བརྗོད་ཀྱང་སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ། དེའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་བཀག་པར་ རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟེ།དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བ་བཟུང་ངོ་། །སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་གང་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ གྱི་འགག་པ་སྟེ་འགག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ།

如何合理呢？为此，譬如幻化的人生起时并非以人的本性而生，同样，如幻术和阳焰般的内处自性生起也是世俗谛，而非胜义谛，因此无过失。如何说明呢？譬如如来或如来的具神通声闻所化现的幻化人，虽具有头、背、腹、手足等而生起幻化人，但其中无心及心所、受、心、想、作意、触等，故无以人的本性而生。同样，如同幻师以宝石、咒语、药物等因缘所生之人无心及心所等，不计为有情故无以人的本性而生。又如潮湿地面被阳光照射时，空中出现水汽阳焰而误认为水，因无水的功德故无以水的本性而生。如是内处自性计为有情的诸蕴生起也是世俗谛生起，胜义谛则无生，因此于此无成为所立过失之过。
在此论典解释中，于一切品时，对于他人以自语相违、与教相违、与世间相违、与现量相违、与比量相违等诸多诤论，其一切答复即是此释论所写，应当了知，以下不必一再广述。
其他人说：'应当在生之后遮遣灭，因为彼是前行故，如断'。此是其他诤论者认为于此即使以理之相亦无过失，其后对女人和首陀罗生起稀有亦是以他造过失而诽谤。'其他人说'是指其他诤论者说。'应当在生之后遮遣灭'是指造论者说：'无灭无生，无断无常'等论典建立之语时，此处其他诤论者说：'此语不善。此处事物生已而灭，若未生则不灭，故此处以无灭遮遣灭，以无生遮遣生，其次第不合理。如是，即使说无生无灭，也应当先遮遣生，其后遮遣灭'。此是所立法。'因为彼是前行故'是宗法。'彼'字指生。'是前行故'是指凡是灭之前有生者即是以生为前行，即灭是以生为前行故。'如断'是譬喻。

།དེ་ལ་ཆད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་མདོ་བྱེད་པས། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པ་ཞེས་ སྨྲས་པས།སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་ཆད་པ་བཀག་པ་བཞིན་ཏེ། ཆད་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་འོག་ཏུ་ཆད་པ་བཀག་པ་ནི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་པའི་རྒྱུན་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་འོག་ཏུ་ཆད་པ་བཀག་པ་བཞིན་དུ་ འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་དགག་པར་རིགས་ན།འགག་པ་སྔར་བཀག་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་བཀག་པས། དེའི་ཕྱིར་མདོ་བྱེད་པས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་གཞན་དག་འདི་ལ་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེས་པ་མེད་པར་ གྱུར་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་དང་དམངས་རིགས་ཡ་མཚན་བསྐྱེད་པ་དང་རང་བཟོའི་ཉེས་པ་གཞན་སྒྲུབ་པས་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་རྒོལ་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགག་པ་སྔོན་དུ་ འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཕྱིས་དགག་པར་ཁས་མ་བླངས་པས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཕྱིས། དགག་པར་ཁས་མ་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་ མ་ཡོད་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགག་པ་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས།དེས་ན་སྐྱེ་བ་སྔར་བསྟན་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་བསྟན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་དགག་པར་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ སྐྱེ་བ་ཡང་ཤི་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདས་མ་ཐག་པའི་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་དགག་པ་ཁོ་ནར་ཡང་ཁས་མ་བླངས་ལ། འགག་པ་སྔོན་དུ་ འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཕྱིས་དགག་པར་ཁས་མ་བླངས་པའོ།།གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་དགག་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་སྟེ། ཇི་རེ་ཞིག་འགག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆད་པ་ བཞིན་པས།འགག་པ་ཕྱིས་དགག་པར་བྱ་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་དགག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་དགག་པར་བྱ་བ་མ་ངེས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པ་འདི་ལ་ཚིག་གི་སྐྱོན་ མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་གཞན་ཡང་དགག་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཚིག་གིས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་བསྟན་བཅོས་གང་ལ་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཚིག་དོན་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཚིག་གི་དོན་ འདི་ནི་སྔར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་ལ།ཚིག་གི་དོན་འདི་ནི་ཕྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། སྟན་བཅོས་འདི་ལ་ནི་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཀག་པས་བཞེད་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་ལས་གང་ ཁོ་ནའི་དགག་པ་སྨྲས་པ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

对于'如同断灭'这句话，是你的论著作者说的。'无灭无生，无断'这样说的次第中，在'无生'之后说'无断'，如同在生起之后遮遣断灭一样。由于断灭是以生起为前提的缘故，在遮遣生起之后遮遣断灭是合理的。
就像这样，生起的相续灭尽的特征就是断灭，因此，如同在遮遣生起之后遮遣断灭一样，在这里也应该在遮遣生起之后遮遣灭尽才对。然而却先遮遣灭尽后遮遣生起，因此论著作者的说法是错误的。这是其结论。
这是说其他论辩者们虽然以理证特征也无过失，之后又以女人和首陀罗生起稀有及其他臆造过失来作诽谤的人们如此说。
对于如此论辩，这里注释者回答说：由于轮回无始的缘故，也未承许后来遮遣以灭尽为前提的生起，因此有不定因的过失。
关于'由于轮回无始的缘故，未承许后来遮遣以灭尽为前提的生起'这句话是这样表达的：如果轮回有开始，诸事物的灭尽就一定是以生起为前提，因此应该先说生起然后说灭尽，同样也应该按这个次第在遮遣生起之后遮遣灭尽。
然而由于轮回无始的缘故，内在诸事物的生起也是以死亡即刚刚过去的灭尽为前提，外在诸事物的生起也是以从一因到另一因相续的灭尽为前提，这是可见的。因此既未承许唯在生起之后遮遣灭尽，也未承许后来遮遣以灭尽为前提的生起。
'有不定因的过失'是说，你所说的应该在生起之后遮遣灭尽的理由有不定过失。到底是因为灭尽以生起为前提而如同断灭一样应该后来遮遣灭尽呢？还是因为生起是从灭尽因而生，所以不确定应该后来遮遣生起，因此你的理由不成立。这是其结论。
正因为这个理由有不定过失，所以上师所作不仅仅是在文字上无过失而已。如此说到'而且遮遣不依赖生起的次第'等，因此在文字上也无过失。这样连接。
这是表明：对于以实有方式安立语义的论著，应该说这个语义先安立，那个语义后安立。但在这部论著中，由于认为遮遣'灭尽'和'生起'等这些语义全部就能成立所要表达的意思，因此对这些语义无论遮遣哪一个，都与无分别智相顺应。

།དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་ཕྱི་དགག་པའི་རིམ་པ་དང་ཚིག་གི་གོ་རིམས་ངེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐབས་འདིར་མི་དགོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་བརྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ ཀྱི་དོན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཇི་ལྟར་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལ་སྒྲ་དང་སྒྲའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་།རང་བཟོའི་མཚན་ཉིད་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པ་ལྟ་བུ་མི་དགོས་སོ། །ཚིག་གཞན་དུ་བྱས་ན་ཡང་ཐལ་བ་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་ཁོང་ ནས་མདོ་མཛད་པ་ལ་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཉིད་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་ཚིག་གཞན་དུ་བྱས་ན་ཡང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཚེ། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཞེས་སྨྲས་ནས་ཡང་དེའི་ཚེ་ཡང་ཁྱོད་ན་རེ། ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་མ་བརྗོད་ཅེས་རྒོལ་ཞིང་རྟོག་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ།གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་སྨྲས་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ན་རེ། ཅིའི་ཕྱིར། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཞེས་མ་བརྗོད་ཅེས་རྒོལ་ཞེས་རྟོག་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པའི་ཚིག་དེ་ནི་གྱི་ནའོ།།ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ལན་གྱི་ལམ་དེ་དག་གིས་ཉེས་པར་བརྟགས་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པའི་སྐབས་འདི་ལ་རྒོལ་བ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། བསྟན་བཅོས་འདིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་མི་བཟོད་པས་དེའི་ཕྱིར།རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་དགག་པར་འདོད་པ་དག་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིར་འདུས་བྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས་ཀྱང་།བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བཟོད་པས་འདིར་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་གང་ལ་སྡེ་པ་གང་ དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ཞེས་བྱའོ།།སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོམས་དང་རིས་དང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་དོན་གཅིག་གོ། །པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེར་གཏོགས་པ་དག་གོ། །ལས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་སྡེ་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདིའོ། །བརྩམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་འཇུག་པ་དང་འདི་བྱ་བའོ། །དགག་པར་འདོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་མི་བྱ་ཞིང་དགག་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་དགག་པར་འདོད་པ་དག་གོ།།ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་དགག་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

因此，在此处不需要前后否定的次第和词句的确定次序。所以说'因为是观察义理'，因为此处是论典中观察诸法实相的本性，所以不需要像声明学中那样观察声音和声音的自相以及自造的相。即使词句改变，过失相等地存在，所以无过失，这不仅仅是从内在原因而言对造论者无有过失，而且如此，即使词句改变，诘难观察太过相等地存在，因为当说'无灭无生'时，你又会说：'为何不说无生无灭'而作太过的诘难观察；当说'无生无灭'时，你又会说：'为何不说无灭无生'而作诘难观察，由于太过相等地存在，所以你的诘难观察语句是无意义的。
'无过失'是说注释者以这些答复方式观察过失时，对于论师所造的此处，其他诤论者所说的过失是不存在的。
第六品。此论中破除一切有为法的实有性，因此连佛教徒也不能接受此论，所以自部中有些想要遮止造论的人说：'缘起无生等特性是无为法，在我们的观点中也成立，所以缘起并非声闻不共，因此造论是不合理的'。这是说此论中破除一切有为法的实有性，因此连佛教徒也不能容忍此论，此处声闻毗婆沙师如此说。
其中'自部中'，'自'是指自方所属的部派，'部'与'类'、'品'、'众'是同义词。'等'是指属于彼等。'中'字是限定词，即唯从自部中，而非从他部中的意思。'有些'是指声闻毗婆沙师。'论'是指此中观论。'造'是指造作此中观论、思维此论及作此论。'想要遮止的人'是指那些不想造作此中观论而想要遮止的人，即是想要遮止造论的人。'说'是指那些想要遮止造论的人如此说。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ།ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་ མ་ཡིན་པ་དང་།དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ། བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ལུས་སུ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ ལྡན་པ་དེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ།འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པས་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་བཞི་པོ་དག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་འདུས་མ་བྱས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། །རྡུལ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་རིམ་གྱིས། སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པ་ དང་།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྒྱུ་གཅིག་ ནས།གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་བོང་བ་གནམ་འགྲོ་ལ། །ལག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་པ་དང་། །དེ་ཉིད་འབབ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས། །དེ་ལ་འཕེན་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་གོ། ། ཞེས་གསུངས་པས། དཔེར་ན་བོང་བ་གནམ་དུ་འཕངས་པ་ལ་ནི་ལག་པའི་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་ལ། དེ་ཉིད་ཐུར་དུ་འབབ་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་པས། དེ་ལ་ཡར་འཕེན་པ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི། ཕྱིར་འབབ་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་དེ་དེ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ ཤེས་པ་འདི་ལ་ཡང་དང་པོ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ།མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་འདུས་མ་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་སོ།

所谓'具有缘起无生等特征'是指从般若波罗蜜多中所说的，以缘起为基础，具有无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义等特征，这就是在此《中论》论典中所建立的主体。
'因为是无为法'是说，如此从般若波罗蜜多中所说的具有无生等特征的缘起，你们中观派说，因为不是有为所以是无为，因此不与声闻等共同。
'在我方也不成立'是说，如果这样的话，在我们声闻毗婆沙师一方，具有无生等特征的缘起也成立为无为性，这是因为在我们一方承认四无为法是实有的。是哪四种呢？即虚空、非择灭、择灭和真如。
我们所说的具有无生等特征的缘起无为法是什么呢？即如'入于不净观、微尘、界念住'等，接着是暖位、顶位、忍位、世第一法、无漏法智忍、法智、类智忍、类智等十六心刹那次第，在一切有学道最后，以金刚喻定灭尽烦恼，所生起的尽智与无生智，这就是我们所说的具有无生等特征的缘起无为法。
为什么称为缘起，又为什么称为无为呢？因为它是由一因至一因相续而生，所以称为缘起；因为它没有直接因，所以称为无为。如说：'譬如石上抛，手力为其因，彼之下坠时，则无有动因。'
譬如石头被抛向空中时有手的力量为因，而其下落时则无因，因此上抛时有直接因，下落时无因而是由相续因所生。同样，我们所说的尽智与无生智，最初从修习不净观等有相续因故称为缘起，无直接因故称为无为。
因此，从般若波罗蜜多中所说的具有无生等特征的缘起无为，在我们一方也是成立的。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་རིགས་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམ་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་འདི་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་ བཅོས་འདིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་པས།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་མི་བཟོད་པས། ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་རྒོལ་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་སྔར་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་འདུས་མ་བྱས་དང་།ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་སྨྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམས་པ་ནི་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁོ་བོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ། བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ལུས་སུ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་ནི། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དགག་པའི ཚུལ་གྱིས་སྟོན་ལ།ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་ཁས་ལེན་པས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'缘起非是与声闻不共'这句话的意思是，如此从般若波罗蜜多中所说的缘起，具有无生等特征的无为法，在我方也成立，因此缘起非是与声闻不共，而是完全共同的，这是其语义。
'因此造论不应理'这句话是说，由于这缘起是与声闻不共的，所以在此造论，即造作名为'中观'的论典是不应理的，这是在遮遣造论的意思。
由于此论典否定一切有为法的实有性，因此连佛教徒也不能接受此论典，所以声闻毗婆沙师们如此说。
对此诤论的回答，此注释者说：'具有无生等特征的缘起是以遮遣的方式宣说的缘故，以及对于缘起是无为有的宣说，并无推理为证故'等。
这是对前文声闻毗婆沙师们说'由于具有无生等特征的缘起是无为的缘故，在我方也成立，因此缘起非是与声闻不共'的回答。
般若波罗蜜多中所说的无为缘起，与声闻毗婆沙师宗义中所说的无为缘起有极大差别，因此缘起是与声闻不共的，所以造作此论典并非不应理，这是其所要表达的。
'具有无生等特征的缘起是以遮遣的方式宣说的缘故'这句话是说，我从般若波罗蜜多中所说的特征之基——缘起，具有无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义等特征，在此'中观'论典中安立为论体的内容，是以'无生、无灭'等遮遣的方式来宣说的。
而你们则是将'无生'等执为实有的方式来承许，由于有如此极大的差别，所以缘起是与声闻不共的，因此造论并非不应理，这是其语义。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ན་རེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ན་མི་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་ནི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱར་མི་རུང་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དགོས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དེ་ཡང་ཁྱོད་ལ་མེད་པ། ཁྱོད་སུན་དབྱུང་ བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་ནི་ང་ལ་ཡོད་པས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པས།ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། སྔར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་དང་། འདིར་གལ་ ཏེ་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ དུ་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་མ་ཐག་ཏུ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི་ བཟོད་པ་དང་།ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་རིམ་གྱིས་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྐྱེན་ དང་པོ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ངེས་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེའོ། །དེ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ རྐྱེན་ངེས་པ་དང་པོ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ཟད་ཀྱི།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཉིད་མེད་པས་དེས་ན་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རྟོག་ནའོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ བཀག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཆོས་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

对于'缘起是无为法'这一说法，由于没有推理依据，如果声闻毗婆沙师你们说：'缘起虽然不是以实在的方式存在，但是如果说它是无为法的存在，那也不行。'因为对于缘起是无为法的说法没有推理依据。对于缘起是无为法的说法，仅仅用语言是无法向他人解释的。如果需要推理量，而你们既没有推理的明证也没有真实性，我却有破斥的明证和真实性，因为差别极大。缘起不是与声闻共同的，因此造论是合理的，这是结语。
'如果认为从确定因缘所生的是无为'这句话是注释者对声闻毗婆沙师疑问的回应。前面已经通过'对于缘起是无为法的说法没有推理依据'来说明破斥的明证和真实性。这里，如果声闻毗婆沙师为了说明缘起是无为法存在的推理明证和真实性而认为从确定因缘所生的是无为，那也是不合理的。
关于'如果认为从确定因缘所生的是无为'中的'确定因缘'是指：如所说的不净观入门、数息念等，乃至暖、顶、忍、世第一法、无漏法智忍、法智、类智忍、类智等十六心刹那，依次通过一切有学道最后的金刚喻定，生起断尽烦恼和了知不再生起的智慧，这其中从最初的不净观修习等相续诸缘，即是'确定因缘'。
'从彼所生'是指从那确定因缘所生的断尽和了知不再生起的智慧。'认为是无为'是指那断尽和了知不再生起的智慧仅仅是从最初不净观修习等相续因缘所生，对此没有无间的直接因，因此就无为果的意义而言，认为是无为。
如果这样认为也是不合理的。为什么不合理呢？因为已经否定了生起，所以其法性是不可能的。'因为已经否定了生起'是指你所说的从确定因缘所生的断尽和了知不再生起的智慧的生起，我已从胜义谛的角度否定了。

།དེའི་ཆོས་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེའི་ ཆོས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཆོས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཀྱང་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རྟོག་ ན་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་མེད་ལ། ཁོ་བོ་ལ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཡོད་པས་ དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ ཏེ།རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པས་དེ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱེད་ འདི་སྐད་ཅེས་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི།མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་མ་སྨྲས་པས་དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ལ་ཟེར་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཁོ་བོ་ནི་རྒྱུ་བརྒྱུད་པའམ། མངོན་སུམ་དུ་སྨྲ་བར་ འདོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཉིད་བཟུང་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུ་བརྒྱུད་པའམ། མངོན་སུམ་གང་ཡིན་པ་དེའི་བྱེ་བྲག་མི་སེམས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་ བྱས་མ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན།གནས་པ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྤང་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ལུང་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུང་ལས། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ དེ་མེད་པས་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པས། སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'由于其法性不可能的缘故'这句话是说，彼生起的法性是无为性，这是不可能的，因为如此，你从确定缘而生起的灭尽和不生智慧的生起，我已从胜义谛的角度否定了，所以彼生起的法性无为性也不可能，因此，你认为从确定缘而生起的是无为性，这也是不合理的。
因此，对于你显示缘起是无为有的论点，既无比量的明证也无真实性；而我则有破斥你所说缘起是无为有的明证和真实性，所以创作不共声闻的论典并非不合理。
此外，为了破斥声闻毗婆沙师认为从确定缘所生是无为性的观点并显示真实义，说道：'生起是无为，因为具有因故，如住'。其中'生起非无为'是宗，即现在和未来烦恼的灭尽和不生智慧的生起，那不是无为。
'因为具有因故'是宗法，为什么生起不是无为呢？因为具有因，如此，你们毗婆沙师承许灭尽和不生智慧的生起是从确定缘而生，因此由于具有因故不是无为。
如果你们说：'所谓从确定缘而生是说从间接因而生，并非说从直接因而生，因此中观师你们的因不成立'，即便如此，我也不主张说是间接因或直接因，而是执取法的共相而作推理，不考虑间接或直接因的差别，所以我的因并非不成立。
'如住'是喻，为何显示生起因为具有因故非无为呢？如住，譬如有为法的住也因为具有因故非无为，同样，烦恼的灭尽和不生智慧的生起也因为具有因故非无为。
假使为了遮遣生起非无为性而不承认生起有因，那么就会成为无因论者，也违背教证，如经中说：'诸佛的事物不从无因生起'。
'由于比量无彼故非不合理'是总结，如是通过比量对声闻毗婆沙师而言没有所谓共同的缘起，所以论师造论并非不合理，这是语义。

། བསྟན་བཅོས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སངས་རྒྱས་པ་དག་ལས། ཁ་ཅིག་བློ་གྲོས་ངན་པའི་དྲ་བས་གཡོགས་པ་དག་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར། རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། ། འགག་པ་མེད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ཞིང་། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ན་རྒྱུ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཇིག་པའི ཕྱིར་རོ།།དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། །ནོར་བུ་འམ་བུད་ཤིང་ངམ་ཉི་མ་དང་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་པ་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ལ། སངས་རྒྱས་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་བློ་གྲོས་ངན་པའི་དྲ་བས་གཡོགས་པ་དག་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པས་འདིར་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་དེ་སྐད་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དག་ལས་སོ། །གཞན་དག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གོ། །འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་དེ་གསུང་རབ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་བདེན་ན། འདིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དེའི་དོན་མ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ན་རེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་སྐྱེ་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཏེ་གསུང་རབ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནིའོ།

在此论中从般若波罗蜜多所说的缘起之特殊基础，具有无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义等特征。对此，有些佛教徒为愚痴之网所覆，错解其义，因此，有一些声闻部派说道：'所谓无生是因为无有他生，如同非自在天一样。无灭是因为无有外道所遍计的灭，如同无我一样。无断无常是因为依因生果，果生时因灭的缘故。无来无去是因为在生处即灭的缘故。非异义非一义是因为不可说是一体或他体的缘故，如同宝石、薪木或阳光所生之火一样。如此缘起是经典的道理，并非声闻不共之法，因此无需造论。'
此处是说，对于此论中从般若波罗蜜多所说的缘起之特殊基础，具有无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义等特征的教说，有些佛教徒为愚痴之网所覆，错解其义，此处是指一些声闻经部如是说。
'自部'是指声闻经部。'其他'是指声闻经部中的一些人。'如是说'是指声闻经部中一些人如是说。他们说，具有无生等八种特征的缘起虽然出自经典是真实的，但此处造论者未理解其义。因此他们说：'无生是因为无有他生，如同非自在天一样。'其中'无生'是宗，即经典中所说的缘起之特殊基础的特征中的无生。

།དེ་ལས་གཞན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ།འདི་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལས་གཞན་འབྲས་བུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འམ།ཡང་ན་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལས་གཞན་འབྲས་བུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ནི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བར་དང་། ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་ མཁའ་དང་དུས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་དང་།འཇིམ་པ་དང་དབྱུག་གུ་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། སྐུད་པ་དང་། ཆུ་དང་མེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་བུམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་དང་ཚིག་པ་དང་། ཐག་བཟངས་དང་། འུལ་བུ་དང་། སྣས་ཁྱེར་དང་། ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ ཚོགས་པ་ལས་སྣམ་བུ་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་རིགས་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ། །དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ན། དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་ལས་དངོས་ པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་ཤེས་ཏེ།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་བོན་དང་རྐྱེན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་མང་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ མ་ཐོབ་པ་སྟེ།དེ་ལ་ལུས་གཟུགས་དངོས་ལས་གཞན་པའི་ལུས་གཟུགས་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་ལུས་གཟུགས་དངོས་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འགག་པ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་ འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནིའོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་འགག་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ པ།ཇི་སྐད་དུ། ཚངས་པ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་འབྱིན། །དྲག་པོས་སྐྱེ་དགུ་སྡུད་པར་བྱེད། །སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། །རང་བྱུང་གནས་སྐབས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བུའི་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་འགག་པ་ལ་ རྒྱུ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ།ཇི་སྐད་དུ། ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་དག་འཇིག་པའི་བསྐལ་པའི་མཐར་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བུའི་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ ན་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་ངང་གིས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་འགག་པ་ནི་ཡོད་དོ།

除此之外无他生故这是宗法，如是眼、色、光明、虚空、作意等诸缘和合之时，除此之外不生耳等诸识果、瓶布等果、芽茎等果，故说无生。或者说眼识果之外，不生耳等诸识果、瓶布等果、芽茎等果等异类，故说无生。诸法并非一切方面都无生，因此依眼色等缘生眼识，乃至依意法生意识，依种子、地、水、火、风、空、时等因缘和合而生芽，依泥团、杖、轮、线、水火等因缘和合而生瓶，依棉花、纱线、织机、梭子、经线、绳等因缘和合而生布，如是同类因缘生同类果是有的。
'如非自在'是喻，譬如说诸法从自在天生，则知诸法从非自在天生，如从业惑生诸生，从种子因缘生芽。或者'如非自在'是说，所谓自在天获得神通，能一成多，非自在天未得神通，虽其身相外无第二身相生，然非其身相本身不生，诸法无生亦应如是观。
'无灭'亦是宗，经中所说差别之基缘起的差别即是无灭。由于外道所遍计的无灭故亦是宗法，如是外道遍计灭有因，如说：'梵天放出世间，湿婆摄诸众，神我住平等，自性三时位。'如是遍计的灭是无有的，或者外道遍计灭有因，如说：'业所生者于坏劫末当灭。'如是遍计的灭是无有的。诸法并非一切方面都无灭，因此诸法自然刹那刹那灭是有的。

།བདག་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་བདག་གི་དངོས་པོ་ལུས་སམ། མཐེ་བོ་འམ་ནས་འབྲུ་འམ་ཁྲེ་རྒོད་དམ་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་བོང་ཚོད་ཙམ་གྱི་ནང་གི་བྱེད་པའི་ སྐྱེས་བུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་བདག་དེ་མེད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགག་པ་མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཆད་པ་མེད་པ་དང་།རྟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནིའོ། །རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ན་རྒྱུ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་ ལ་བརྟེན་ཏེ་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྒྱུན་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མེད་པ་ཡིན་ན།གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཉིད་ན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འགག་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཏེ།གསུང་རབ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནིའོ། །སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་གང་ནས་ཡུལ་གཞན་ དུ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་འགག་པ་ཡང་མེད་དེ།གང་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇིག་པས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེས་པ་ན་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་གཞན་དེ་ཉིད་དུ་འཇིག་པས་འདིར་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནིའོ། །དེ་ཉིད་ དང་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ནོར་བུའམ་བུད་ཤིང་ངམ་ཉི་མ་དང་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་ནོར་བུ་མེ་ཤེལ་དང་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་འམ། བུད་ཤིང་དང་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་འམ། ཉི་མ་དང་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནོར་བུ་དང་བུད་ཤིང་དང་ཉི་ མ་དག་ལས་སོ་སོར་བཙལ་ན།ནོར་བུ་དང་བུད་ཤིང་དང་ཉི་མ་དག་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མེ་དེ་ནི་ནོར་བུ་དང་བུད་ཤིང་དང་ཉི་མའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་དེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་པ་བཞིན་དུ།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དོན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'如同无我'这也是比喻。譬如外道虽然承认在身体或拇指或谷粒或野鸡或大米粥等体积大小之内有作业的补特伽罗我，但是虽然无有此我，五蕴的自性并非不存在。同样地，诸法的无灭也应如是观察。
所谓'无断无常'也是论题。即经典中所说的特殊所依缘起的特征无断无常。因为依靠因而生果，果生时因灭的缘故，这也是论题的法。如是，所谓断即是不相续的特征，由于依靠因而以因力生果，这是相续的特征生起，因此无断。由于果生之时，性相相违的因灭，因此无常。
所谓'无来无去'也是论题。即经典中所说的特殊所依缘起的特征无来无去。'因为在生处即灭'这也是论题的法。如是，从一处到另一处的来去之法也无灭，因为凡是生起的在生处即灭故无去他处，凡是在他处生起的生已即在彼生处灭故无来此处，因此无来无去。
所谓'非异义非一义'也是论题。即经典中所说的特殊所依缘起的特征非异义非一义。'因为不可说是一体与他体'这也是论题的法。如是，诸法从何因缘所生，既不可说与彼因缘是一体，也不可说与彼因缘是他体，因此非异义非一义。
所谓'如同宝珠或柴薪或太阳接触所生之火'这也是比喻。譬如从宝珠火晶接触所生之火，或从柴薪接触所生之火，或从太阳接触所生之火，若于宝珠、柴薪、太阳中分别寻求，在宝珠、柴薪、太阳中皆无火，因此因果二者非一体。由于彼火从宝珠、柴薪、太阳之缘所生故非异体，因此因果同类性亦非异体。同样地，诸法从何因缘所生，与彼因缘既非异义亦非一义。

།དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པས་སོ།།ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཐུན་མོང་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གསུང་ རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་པས།ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ལ། སངས་རྒྱས་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་བློ་གྲོས་ངན་པའི་དྲ་བས་ གཡོགས་པ་དག་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པས།ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དག་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་རྒོལ་བ་དེའི་[(]ལེན་[,]ལན་[)]དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་དེ་ནི་མང་པོ་ཡང་ཡིན། དེ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་སྟོན་པས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་མི་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་སྟོན་པས་ ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན།ཁོ་བོ་ནི་ཁྱེད་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པས་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་བོན་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཁས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ ཀྱིས་རང་གི་ངང་གིས་འགགས་པས་འགག་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་།རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་ཆད་པ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ན་རྒྱུ་འགགས་པས་རྟག་པ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་ཡུལ་གཞན་ཉིད་དུ་འཇིག་པས་འོང་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་ཡུལ་འདི་ཉིད་དུ་འཇིག་པས་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་དག་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པས་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་རིགས་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པ་འབྱུང་བས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག ཐམས་ཅད་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་སྟོན་པས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དང་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་ཤིན་ཏུ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།

所谓'如是缘起是经典的道理'，是指具有无生、无灭等八种特征的如是缘起，是佛陀教言中所说的具有无生等特征的缘起。
所谓'并非声闻不共'，是因为如是缘起在三藏中也有，因此并非声闻不共，而是共同的。
所谓'因此不需造论'，是说如是具有无生等特征的缘起是经典的道理，是与声闻共同的，因此这里不需造作名为《中论》的论典。
所谓'有人这样说'，是指对于此论中从般若波罗蜜多所说的特殊所依缘起，即具有无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非一义、非异义等特征的缘起的阐述，一些佛教徒中被愚痴之网覆盖者，因错解其义，有些声闻经部师如此说。
对此诤论，此处注释者说：'虽然这很多且复杂，但并非如此。'为了说明这点，由于我们正是将生本身显示为无生的自性，承许具有无生等特征的缘起，因此有极大差异，所以并非不需造论。
若问'所谓将生本身显示为无生的自性'是何意？我们对你们声闻经部所承许的依眼与色等而生起眼识，依种子及缘而生起苗芽等的生，正是将此生显示为无生的自性；同样，对于你们承许的由自然灭故有灭，依因生果故无断，果生时因灭故无常，生于他处而灭故无来，生于此处而灭故无去，因缘中无果故非一义，从同类因缘生同类果故非异义等，我们将这一切都显示为无灭等的自性。由于承许具有无生等特征的缘起，与你们有极大差异，因此非常需要造论。

། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་བླངས་པ་ཉིད། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་སྟོན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ།ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་ཁས་བླངས་པ་དང་། ཁོ་བོས་ཁས་བླངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་མི་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ ཆེ་བས་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམ་མི་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དགོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་བཏབ་པ་དང་། འདིར་གལ་ཏེ་ དམིགས་པ་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་དག་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ དང་འདྲ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཇི་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་ བདེ་བ་དང་།འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་།འདུ་བྱེད་འགགས་ པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་འགག་།མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པས་རེག་པ་འགག་།རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་བ་འགག་།ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག་། སྲེད་པ་འགགས་པས་ལེན་པ་འགག་།ལེན་པ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག་།སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་འགག་།སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'因为承认具有缘起无生等特性'是说，我并非如你所承认的生灭等，而是如般若波罗蜜多中所说的以无生、无灭等为自性的缘起，即具有无生、无灭等特性的所依特性基础的缘起。
所谓'这是极大的差别'是说，你所承认的和我所承认的缘起有极大的差别，因为般若波罗蜜多中所说的具有无生等特性的缘起不是与声闻共同的。
所谓'因此并非不需要造论'是说，正因为有如此极大的差别而不共声闻，所以这里论师造作《中论》并非不需要，而是确实有必要，这是其意趣。
如此回答了'不需要造论'的说法之后，这里如果有执著者这样说：'从般若波罗蜜多中所说的具有无生等八种特性的缘起，因为远离缘起的特征，如同数论等外道的论典一样，不是佛说。'
什么是缘起的特征呢？即是顺行、逆行以及因果事相。
其中什么是顺行呢？即是世尊所说的十二缘起支：'即是以无明为缘而有诸行，以行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦及苦恼。如是唯有此大苦蕴生起。'
什么是逆行呢？即是：'以无明灭而行灭，以行灭而识灭，以识灭而名色灭，以名色灭而六处灭，以六处灭而触灭，以触灭而受灭，以受灭而爱灭，以爱灭而取灭，以取灭而有灭，以有灭而生灭，以生灭而老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦及苦恼灭。如是唯有此大苦蕴灭去。'

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་ནི་འབྲས་བུའི དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མ་རིག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ ཉིད་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིང་དང་ གཟུགས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རེག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། རེག་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རེག་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་ནི་རེག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་ནི་སྲེད་ པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ།སྲེད་པ་ནི་ཚོར་བའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། སྲེད་པ་ནི་ལེན་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ལེན་པ་ནི་སྲེད་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ལེན་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ནི་ལེན་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་ དང་།སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ནི་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཁྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་འདི་ལ་མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། འདིར་དེའི་ལན་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སྡང་བས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཤིང་། །སྡང་བས་ཆོས་རྣམས་ མི་མཐོང་སྟེ།།མི་གང་ཞེ་སྡང་བརྟེན་པ་ནི། །དེ་ཚེ་མུན་པས་མུན་ནག་འགྱུར། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གི་དྲི་མ་མང་པོའི་ལིང་ཏོག་གིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་ལོང་བ་ལྟ་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་། སྟོན་ཀའི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ནས་ ཤར་བའི་ཟླ་བ་ལྟར་གསལ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་།ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐམས་ ཅད་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྟག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འོང་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་དོན་ཐ་དད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་དོན་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྟག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པས་འོང་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པས་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པས་དོན་གཅིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

什么是因和果的体性呢？是这样的：无明是因的体性，行等其余十一支是果的体性。或者说，无明是诸行的因的体性，诸行是无明的果的体性；诸行是识的因的体性，识是诸行的果的体性；识是名色的因的体性，名色是识的果的体性；名色是六处的因的体性，六处是名色的果的体性；六处是触的因的体性，触是六处的果的体性；触是受的因的体性，受是触的果的体性；受是爱的因的体性，爱是受的果的体性；爱是取的因的体性，取是爱的果的体性；取是有的因的体性，有是取的果的体性；有是生的因的体性，生是有的果的体性；生是老死等的因的体性，老死等是生的果的体性。
你说这些缘起的特征在你所说的无生等特征的缘起中是不存在的，因此不是佛说。对此应当这样回答：世尊说：'以嗔不知诸法，以嗔不见诸法，若人依止嗔恨，彼时暗成黑暗。'这是善说。因此你的智慧之眼为众多嗔恨垢染所蒙蔽如盲人一般，虽有如秋天天空中升起的明月般清晰的缘起特征——顺行、逆行以及因果体性的功德，却看不见。
如是，此缘起中也具有一切特征。即：以生为缘而灭，以生为缘而断，以生为缘而常，以生为缘而来，以生为缘而去，以生为缘而义异，以生为缘而义一，这是杂染的顺行。即：以无生故无灭，以无生故无断，以无生故无常，以无生故无来，以无生故无去，以无生故无义异，以无生故无义一，这是清净的逆行。

།འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་འགག་པ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་ཆད་པ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་རྟག་པ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་འོང་བ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་འདིར་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་།ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་གྱི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ དང་།ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཉི་ཚེ་ལ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།འདིའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགག་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདིའི་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ནང་གི་ དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཀྱང་འགག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་འདིའི་ལུགས་སུ་འབྱུང་ བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་གྱི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པའི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་ཁྱབ་ཀྱི། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པའི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་དངོས་པོ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིའི་ལུགས་སུ་ འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱབ་ལ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པས་འགག་པ་མེད་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

也就是说，由于有无生故有无灭，由于有无生故有无断，由于有无生故有无常，由于有无生故有无来，由于有无生故有无去，由于有无生故有非异义，由于有无生故有非一义，这就是清净的顺序。
此外，具有无生等八种特征的缘起的顺序和逆序的特征遍及内外一切事物，而十二支的顺序和逆序的特征仅遍及内在事物。这是因为十二支的顺序和逆序的特征仅存在于内在事物，而不存在于外在事物。
因为此顺序的特征是，如同内在事物由生的缘故而灭，同样外在事物也由生的缘故而灭；此逆序的特征也是，如同内在事物由无生故无灭，同样外在事物也由无生故无灭。
此外，具有无生等八种特征的缘起的顺序特征遍及一切染污和清净事物，而十二支的顺序特征仅遍及染污事物，不遍及清净事物。这是因为十二支的顺序特征仅存在于'以无明为缘生诸行'等染污事物，而不存在于清净事物。
因为此顺序特征以'由生缘而灭'等遍及染污事物，以'由有无生故有无灭'等遍及清净事物。

།གཞན་ཡང་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་འདིའི་རྒྱུའི་རྩ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་རྒྱུའི་རྩ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པའི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་དག་གི་རྒྱུའི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉི་ཚེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་ཡང་འགག་ པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་རྒྱུའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཡང་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པས་དམིགས་པ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་།ད་ནི་སྐབས་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ད་འདི་མན་ཆད་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད པར་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་དག་གིས་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་ཉིད་བཤད་པར་རྩོམ་པའི་མགོ་འདྲེན་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་ བསྟོད་ནས།ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་བསྟན་པར་དགོངས་པ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་པོར་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་ དང་གཉིས་ཀ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་།རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་བརྟགས་པ་ན། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཐད་པ་མི་བཟོད་པར་རང་ལ་ངེས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་སྐབས་བརྩམ་པ་མཛད་དོ་ཞེས བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ།ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྒྲ་དང་དོན་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ། གང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། ། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་མངོན་པར་བསྟོད་ནས་སོ།

此外，具有无生等八种差别相的缘起，其根本因是一切杂染和清净诸法的直接因，而十二支的根本因并非一切杂染诸法的直接因。如是，十二支的根本因无明仅是诸行的直接因，而非其余支分的直接因。又此中，杂染的根本因生起等是一切杂染诸法的直接因，清净的根本因无生等亦是一切清净诸法的直接因。如是，具有无生等八种差别相的缘起，具足一切缘起之相，故你所立因义不成。此非非佛说，实乃佛说。
第七品。旁说已足，今当建立正论。从此以下，当解释论典正文。为此，论师赞叹世尊宣说具有无生等不共差别相的缘起。此等开启论典正文之解说。论师如是赞叹世尊已，欲如自所证一切法之真实而为他说，首先欲说无生，观察他人所计执的生起分别，谓诸法从自生、从他生、从共生、无因生等。以理教观察，生起于一切方面皆不应理，依自所确定而宣说无生，由此造作观缘品第一品。
其中'论师'即圣龙树。'赞叹世尊宣说具有无生等不共差别相的缘起'，即如般若波罗蜜多所说，差别所依的缘起，具有无生、无灭等不共差别，如前所说的文义，以此赞叹世尊：'诸缘起寂灭，无生亦无灭，不断亦不常，不来亦不去，非一义非异，离戏论寂静，圆满正等觉，最胜说法者，我今稽首礼。'

། སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པས་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་བསྟན་སླ་བར་དགོངས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱིས་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག མེད་པ།།འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་དོན་བརྒྱད་པོ་དག་གིས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་པ་དེ་ལས་འདིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་པོར་བསྟན་པས། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་གཞན་བསྟན་སླ་བར་དགོངས་ ནས་སོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་པོར་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་མོད་ཀྱི། འདིར་དེ་དག་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་དང་པོར་བསྟན་ན།འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་བསྟན་སླ་བས། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་པོར་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་སོ། །འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། སྔར་ཡང་སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་དགག་པར་རིགས་ཏེ། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གླེངས་པའི་ཚེ་ཁྱེད་ན་རེ། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་གོ་རིམས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ཉེས་པ མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན།འདིར་ཡང་དེའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འགག་པ་མེད་པ་དང་པོར་བསྟན་པའི་རིགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་པོར་བསྟན་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ལན་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྔར། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་ འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།འགག་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་བརྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་དེ་དག་གི་དོན་བསྟན་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་ན་འགག་པར་འགྱུར་གྱི། མ་སྐྱེས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་རྒྱུན་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ ཆད་པ་ཡིན་གྱི།མ་སྐྱེས་ན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་པ་མ་ཞིག་པས་རྟག་པ་ཡིན་གྱི། མ་སྐྱེས་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་པ་ཡུལ་གཞན་ནས་འོང་བས་འོང་བ་ཡིན་གྱི། མ་སྐྱེས་པ་ན་འོང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བས་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། མ་སྐྱེས་ན་འགྲོ་ བར་མི་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱེས་པ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་དོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་གྱི། མ་སྐྱེས་ན་དོན་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་པ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པས་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་གྱི་མ་སྐྱེས་ན་དོན་གཅིག་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་བཀག་ ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་རྟེན་ཡང་ཕལ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ན། བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་མངོན་ པར་ཞེན་པ་སྤངས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།འདིར་སློབ་དཔོན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་པོར་བསྟན་པར་བཞེད་དོ།

'当思考到通过宣说无生而容易显示无灭等特性时'这句话的意思是：论师想到'我应当如实地向众生宣说我所了悟的一切法的真实性'，于是以'无灭无生，无断无常，无来无去，非一非异'这八种词义建立论典的主体。在此，首先宣说无生，是因为思考到这样能容易显示无灭等其他特性。
'欲先宣说无生'这句话是这样解释的：虽然在前面建立论典主体时首先安立了'无灭'这一词义，但在此处宣说这些内容时，如果首先宣说无生，那么无灭、无断、无常、无来、无去、非异、非一等就容易宣说，因此欲先宣说无生。
这里有人说：'以前你们在别人说『应当在生之后否定灭，因为灭是以生为前提，如断』时，你们说『因为轮回无始，所以生灭没有确定次序，因此说'无灭无生'是没有过失的』。那么在这里也应当按照那个次序首先宣说无灭，为什么要主张首先宣说无生呢？'
对此应当这样回答：前面说'无灭无生'没有过失，是因为轮回无始，灭不依赖于生的次第，而且是为了观察义理而如此说的。但在这里宣说这些义理时，若生则有灭而未生则不灭，生的相续断绝是断而未生则不断，已生未坏是常而未生则不常，已生从他处而来是来而未生则不来，已生往他处而去是去而未生则不去，已生以相异故是异义而未生则不异，已生以相同故是一义而未生则不一。
因此，灭等一切都以生为因，遮止因则果也不生；而且世间大多极其贪著生，执著于生，此论典为断除贪著和执著而作，断除贪著和执著则能获得涅槃，所以这里论师欲先宣说无生。

།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ དམ་པར་ན་ཉིད་ཀྱི་བློ་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དགོངས་པ་ཉིད་མི་མངའ་བས།འདི་ལྟར་གཞན་དག་གིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ གང་དག་གིས་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་གཟུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་མདུན་དུ་བཞག་པ་མཛད་པ་སྟེ་དམིགས་པར་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལས། ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར། གཞན་དག་ནི་གཞན་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཁ་ཅིག་ནི་གཉི་ག་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར། གཞན་དག་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེའོ། །རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་བརྟགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ད་དག་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ་རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་བརྟགས་པ་ནའོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་འཇིག་ རྟེན་དང་ལུང་ལ་གྲགས་པ་དག་གོ།།ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་དག་སྟེ། དེ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། ཆོས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ ཡང་མེད་དེ།མིང་དང་བརྡ་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ལུང་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའི་གཞན་དག་ལ་ནི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ལུང་ནི་ཡིད་ཆེས་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཉེས་ཟད་ ལུང་དུ་ཤེས་པར་བྱ།།ཉེས་པ་ཟད་པས་བརྫུན་གྱི་ཚིག་།སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་རྒྱུ་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་དང་ལུང་དེ་དག་གིས་བརྟགས་པ་ནའོ། །སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཐད་པ་མི་བཟོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལས་དང་། གཞན་ལས་དང་། གཉི་ག་ལས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུའོ། །འཐད་པ་མི་བཟོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འཐད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པར་ མི་བཟོད་པར་རོ།།རང་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་མི་འཐད་མི་རིགས་པར་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ན། སློབ་དཔོན་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ངེས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའོ། །དེའི་དབང་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་ལ་ངེས་པ་སྐྱེས་པ་དེའི་དབང་གིས་ཏེ།དེའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་ མིན།།དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

因此说'现前观察他人所遍计的生起分别'这句话。其中'他人所遍计'是指，就胜义而言，自身智慧中本无生起分别的意趣，如是其他人遍计胜义中有生起的那些生起分别，现前观察。'生起分别'是指，以诸分别而遍计执取生起的那些，即是生起分别，是'生起相'的异名。'现前观察'是指置于心前，即是'缘取'的异名。
那些生起分别是什么呢？因此说：'如是从诸说生起者中，有些说诸事物从自生，其他说从他生，有些说从二者生，其他说从无因生。'现前观察这些生起分别。
'以理与教观察'是指现前观察那些生起分别后以理与教观察。其中'理'是指因、喻及世间、教典所共许。'教'是指般若波罗蜜多等一切经典，如其中世尊说：'须菩提，所谓色，唯是法假立，于此法假立中无生亦无灭，唯是名言施设而已'等等。此教也应说是如来的教言，其他则无教言之相，如说：'教是可信语，应知无过者为教，以无过故无因由说妄语。'是故以此等理教观察。
'于一切种生起不能安立'中，'生起'是指他人所遍计的生起分别。'一切种'是指从自、从他、从二者、从无因等四边一切方式。'不能安立'是指不能安立生起之正因。'自得定解'是指，当论师了知诸事物的生起以彼等方式不合理不应理时，于论师自身胜义中一切法无生如是通达的定解生起。
'由此'是指由论师自身生起定解之力，由此力想：如我通达一切法实相，亦当如是教示其他众生，故说：'不从自他生，不从二俱生，亦非无因生，诸法于何时，何处皆无生。'

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་གིས་རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་བརྟགས་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན།།གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ནིའོ། །དམ་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དམ་བཅས་པ་ གཅིག་གོ།།གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དམ་བཅས་པ་གཉིས་པའོ། །གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པའོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དམ་བཅས་པ་བཞི་པའོ། །དམ་བཅས་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་འམ་ བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་བྱས་ཤིང་མང་དུ་མ་བྱས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཡ་མཚན་ཅན་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་དག་གྱེས་པ་ན་རྒོལ་བུ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྱོགས་བཞི་པོ་འདིའི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཤིང་། འདི་ལས་གཞན་པའི་ རྣམ་པ་ལྔ་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཁོ་ན་མཛད་དོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འགྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྐྱེས་པ་ ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ལས་ཇི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ལས། སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་ སྟེ།དེས་ན་བདག་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། བདག་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་ མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཉིས་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ ཡང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟར་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གང་ལས་དོགས་པ་སྐྱེ་ན་འདིར་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་ ཅེས་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སྦྱོར་ཏེ།བདག་ཉིད་དང་། བདག་གི་དང་། ཤེས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། ཉེ་དུ་དག་ལ་སྦྱོར་བས། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་དང་། ཤེས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། ཉེ་དུ་དག་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར། འདིར་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བཤད་དེ།དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是说道：如同我以正理和教证观察时，如实地随见诸事物的生起并如实通达其本性。众生也应以此修行方式通达实相。因此，应当宣说此中观论典阐述修行方式。这是立宗的总说。
所谓'这'，即是'不从自生，不从他生，不从二生，不从无因，诸事物于何处，生起皆不存在'之偈颂。
'立宗'是指：'诸事物不从自生'是第一立宗；'不从他生'是第二立宗；'不从二生'是第三立宗；'不从无因生'是第四立宗。'立宗之总'即是配合或宣说。
若问为何仅立四种立宗而不多立？如是九十六种外道分裂为三百六十三种论师，彼等一切皆摄于此四边，除此之外别无第五种，故唯立四种立宗。
其中，首先'不从自'是什么？这是解释者自问的问句。作为回答，注释者说：'生起皆不存在'等。不从自是什么？即'从自，生起皆不存在'。'等'字摄'诸事物于何处'，故说明'从自，诸事物于何处，生起皆不存在'。
'应当一一配合'是指：'从自，诸事物于何处，生起皆不存在'；'从他，诸事物于何处，生起皆不存在'；'从二，诸事物于何处，生起皆不存在'；'从无因，诸事物于何处，生起皆不存在'。如是应当一一配合。
'从自'即是'从自身'的同义语。若有疑问为何解释'从自'即是'从自身'的同义语？因为'自'字有五种含义：自身、我所、意识、自在天、亲属。为了遮除我所、意识、自在天、亲属等义，故说'从自'即是'从自身'的同义语，意即诸事物不从自身生起。

།དམ་བཅས་པ་ཙམ་གྱིས་བསམས་པའི་ཚིག་གིས་དོན་མི་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཚིག་ཙམ་གྱིས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསམས་པའི་ཚིག་གིས་དོན་ མི་འགྲུབ་ན་ནི་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བསམས་པའི་ཚིག་གིས་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་གྱིས་བསམས་པའི་ཚིག་གིས་དོན་མི་འགྲུབ་སྟེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་ཡོད་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས། །དངོས་པོ་ཡོད་ པར་འགྱུར་ན་ནི།།མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས། །ཅི་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་བ་མིན། །དེའི་ཕྱིར། དོན་གང་ལུང་དང་རིགས་པ་ཡིས། །ལེགས་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། །སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་མེད་པ་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོར་ བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བཤད་དགོས་པས།སྔར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་དེ་ཉིད་དང་པོར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚད་མ་བྱེད་པར་འདོད་པའི་ཚད་མ་ཉིད་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ པས།འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སུ་གཟུང་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ། འདི་ལྟར་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་ སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གང་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བདག་ལས་ཞེས་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་གང་ལ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བདག་ལས་ཞེས་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཡང་སྨྲ་བ་པོ་དག་ ན་རེ།ལྷས་བྱིན་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་ལྷས་བྱིན་བདག་ལས་ཞེས་ཟེར་བ་དང་འདྲ་བར། འདིར་ཡང་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་བདག་ལས་ཞེས་སྙད་གདགས་སུ་རུང་ལ། བདག་ལས་ཞེས་སྙད་དུ་གདགས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་གཟུང་ངོ་།།དཔེར་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་དེའི་དབང་གིས་དཔེ་བསྟན་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་དཔེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི དཔེ་དེའོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཆོས་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སོ། །ཡང་ན་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བསྡུ་བར་བྱའི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཞེས་ནི་བསྡུ་བར་མི་བྱའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་ཡང་གང་ ཞེ་ན།སྐབས་འདིར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཏེ་གཏན་ཚིགས་སོ།

通过'仅仅立誓的意向语言不能成就目的'这句话表达了以下含义：如果仅仅通过语言，上师认为无生的意向语言不能成就目的，那么其他人认为有生的意向语言也应该能够成就目的，但实际上并不能成就。因此，仅仅立誓的意向语言不能成就目的。正如圣者龙树上师所说：'若仅以有的语言，事物即成为有，则仅以无的语言，为何不成为无？'因此，'凡是通过圣教和正理，善加阐明宣说，前后无有矛盾的义理，诸圣者皆当受持。'
如前所述简略宣说之义，现在应当广作解释。之前说'无从自生'，因此，此处首先应当成立这一点。所以这里说'应当执持有性即是宗法'。欲成立量的量即是正理，此处'诸事物无从自生'这一宗法应当执为因，即是说自性有性。
若问：如何自性有性是宗法？对此回答：'如是，从自即是施设于自性有'。'如是'一词表示'因为'之义。因为对于任何事物，凡是有自性自体者，皆可施设'从自'之名，由于已有者不再生起，所以有性即是无生宗法之因。
'从自即是施设于自性有'是说，任何事物若有自性，即是自性有，对此可以施设'从自'之名。例如在世间上，说话者们说'天授自性有时说天授从自'，同样在此处，事物若是自性有，则可施设'从自'之名。若事物可施设'从自'之名即是自性有，而有性不再生起，因此应当执持有性即是无生宗法之因。
通过'例如依据所立和能立法'这句话表达以下含义：对于法处内处等所依，凡是有所立法即无从自生，以及能立法即有性二者的缘故，应当显示譬喻，这是其含义。
其中'譬喻'是指下文将出现的'胜义中诸内处无从自生决定，因为是有故，如同识之有性'这个譬喻。'所立法'是指所立即是法，故称所立法。或者，既是所立又是法，故称所立法，应当如是结合，而不应结合为'所立之法'。若问所立法是什么，在此处应当配解为'无生'。'能立法'是指无从自生之无生的能立法即因。

།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གང་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དབང་གིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡོད་པའི་དབང་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཅན་དེའི་དཔེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་དགོས་པའོ།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ ཅན་གྱི་དཔེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་རྒོལ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཅན་དེའི་དཔེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའོ།།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའོ། །དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གྲགས་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ།།ཆོས་ཅན་དེའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་ གྲགས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པས།དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དཔེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དཔེ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་དཔེ་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གང་ལས་དོགས་པ་སྐྱེ་ན། འདིར་བདག་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་བརྡ་ སྤྲོད་པ་ལས་དགག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མེད་པར་དགག་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་དེའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར། འདིར། བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བཤད་དེ། དངོས་ པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའི།བདག་ལས་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་ནི་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་དགག་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དགག་པ་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་དང་། །ཚིག་གཅིག་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།།དེ་ལྡན་རང་ཚིག་མི་སྟོན་པ། །མ་ཡིན་གཞན་པ་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

如果问什么是能证的法，在此处应当理解为'存在性'。'由于力量'这句话是说，对于内处等有法，所要证明的法——不从自生这一存在的力量，以及能证的法存在性这一存在的力量，必须显示该有法的比喻如意识的存在性等。
为了显示这一点，说'因为是所立和能立的法为共许的有法的比喻'。对于内处等有法，所要证明的法——不从自生为能立者和所立者双方所共许，能证的法存在性为能立者和所立者双方所共许，这就称为所立和能立的法为共许的有法。
因为是该有法的比喻，所以比喻必须依据所立和能立的法来显示。其中'所立法共许'是指不从自生为能立者和所立者双方所共许。'能立法共许'是指证明无生的能立法存在性为能立者和所立者双方所共许。
'具有这二者的有法'是指具有所立法共许和能立法共许这二者的内处等有法。'该有法的比喻'是指意识的存在性等。例如，对于意识存在性这一有法，所立法不从自生为能立者和所立者双方所共许，能立法存在性为能立者和所立者双方所共许。
同样在此处，对于内处等有法，所立法不从自生为能立者和所立者双方所共许，能立法存在性为能立者和所立者双方所共许，这样显示。因此说'因为是所立和能立的法为共许的有法的比喻'。
如所说：'凡是具有所立和因的随行遍的比喻，即是同法喻。'
关于'非从自'这一否定应视为无遮的意义。如果有人怀疑：为什么在此说'从自'这一否定应视为无遮的意义？因为在语法中说：'否定有二种：无遮和非遮。'因此为了遮除非遮，在此说'非从自这一否定应视为无遮的意义'。
意思是应当视为诸法无有从自生的无遮义，而不应视为有非从自生的非遮义。这两种否定的特征如说：'以义显否定，一语作能立，具彼自语不显，非遮异于他。'

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དགག་པ་གང་དོན་གྱིས་གོ་བ་སྟོན་པ་དང་། ཚིག་གཅིག་གིས་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱིས་གོ་བ་དང་། དངོས་པོ་སྒྲུབ་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པ། དཔེར་ན་རྒྱལ་རིགས་ལ་རྒྱལ་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པར། བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སྟོན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་པ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དགག་པ་གང ཡིན་པར་དགག་པ་ལས་གཞན་པ་མེད་པར་དགག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བ་བསྟན་པ་ལས་གཞན་པ་དང་། ཚིག་གཅིག་གིས་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལས་གཞན་པ་དང་། དོན་གྱིས་གོ་བ་དང་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ལས་གཞན་པ་དང་། རང་གི་ ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ལས་གཞན་པ་མེད་པར་དགག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགག་པ་ལྷུར་ལེན་ཏེ་དགག་པ་ཁོ་ན་དེའི་དགོས་པ་ཡིན་ཞིང་ གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དགག་པ་ཙམ་བྱེད་ལ།དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ནའམ་དངོས་པོ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱིས་གོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་དགག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་གིས་སྟོན་ཏེ་དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་ཅེས་དགག་པ་ཙམ་ཉི་ཚེ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་དགག་པར་སྤངས་ཏེ་མེད་པར་དགག་པ་གཟུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེད་པར་དགག་པ་དེ་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འདིར་གཟུང་གི་།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ ཕྱིར་འདིར་མི་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པར་དགག་པ་གང་ལས་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། འདོད་པས་སྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའོ། །དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ མེད་པར་དགག་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འདིར་མེད་པར་དགག་པ་གཟུང་བར་བྱའི། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་དགག་ པ་ཙམ་ཁོ་ན་བྱེད་ཅིང་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྟོགས་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གང་ གི་ཕྱིར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པ་དེའི་ཕྱིར།དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་དགག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་བྱེད་ཅིང་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་ དེ་དག་ནི་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་དེ་དག་ཉིད་དུ་དྲ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་འདིས་གཡོགས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲོ་བར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་དེ་དག་ཉིད་དྲ་བ་དང་འདྲ་བས་དྲ་བའོ། ། དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དེ་དགག་པ་ནི་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པ་སྟེ། རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པ་ངེས་སོ།

如是说，以义理可知的遮遣，以及以一个词语建立事物，以及以义理可知和具有建立事物，以及不以自身词语显示，例如对于刹帝利不以'刹帝利'这个词语来显示，而是以'非婆罗门'这个词语来显示，这应当视为别遮。
其他是其他的意思是，除此之外的遮遣，即除别遮之外的无遮，这是其词义。
'其他'是指除了以义理可知的显示之外，除了以一个词语建立事物之外，除了具有以义理可知和建立事物之外，除了不以自身词语显示之外的。
'是其他'是指这是除别遮之外的无遮的意思，即不是显示以义理可知的特征，而是专注于遮遣，仅以遮遣为其目的，仅仅否定他人所承许的，而不建立事物的真实性或无事物的真实性，既不具有以义理可知性，也不具有事物性，而具有遮遣性，以自身词语显示，例如仅仅作'非婆罗门性'这样的单纯遮遣。
为什么要舍弃别遮而取无遮呢？为此说'因为遮遣为主'，即因为无遮是以遮遣为主，所以在此取用，而别遮因为是以成立为主，所以在此不取用，应当如是理解。
'遮遣为主'是指从无遮中遮遣为主，以及以意乐和意愿能够成立的，这就是遮遣为主。
'因为遮遣为主'是指因为遮遣为主的缘故，在此应当依止于无遮，这是其词义。
或者，'因为遮遣为主'是指中观论典因为是以遮遣为主，所以在此应当取用无遮，而不应取用别遮。
为什么在中观论典中仅仅作遮遣而不作事物的建立呢？为此说'如是思维一切分别网通过遮遣而成就无分别智慧具足一切所知境'，'如是'一词表示'因为'的意思，即因为成就具足一切分别网，所以在中观论典中仅仅作遮遣而不作事物的建立，应当如是理解。
'一切分别'是指对诸事物从自生、他生、共生、无因生而起的分别，这些称为一切分别。
'网'是指即这一切分别即是网，如是当被这一切分别网覆盖时，不能趣入称为一切法无所得的解脱，因此，这一切分别如同网一样，故称为网。
'以遮遣'是指遮遣一切分别网，即确定遮遣一切分别网。

།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྟོགས པར་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་དང་། ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། གཟུང་བ་དང་། དམིགས་པ་མ་ལུས་པ། ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་འགྲུབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་ མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་འགྲུབ་པར་རོ།དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་མེད་པར་དགག་པ་འདིས་འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི། གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པར་མི་བཞེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ ཞེས་བསྒྲུབས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།གལ་ཏེ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཁོ་ན་བྱེད་ཅིང་། མེད་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མི་བྱེད་ན་ནི་དེས་ན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། དགག་པ་ཁོ་ན་ཙམ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པས་དེས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་བཞེད་དེ། འདི་ལྟར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ བ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དགག་པའི་སྒོ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མ་ཡིན་པར་ དགག་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་དེ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་འདིར་མི་བཞེད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་མཛད་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་ མཐའ་སྟེ།བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དོན་གྱི་མཐའ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཛད་པའི་མཐའ་དང་ཇི་ལྟར་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལས། གཟུགས་ ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གཞན་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'具有无分别智慧所知一切境'是指：凡是无分别智慧中所应知、所应证悟、所应遍断的一切，以及境界即行境、所取、所缘的一切，具有这些的即称为'具有无分别智慧所知一切境'。
'为成就此'是指为成就具有无分别智慧所知一切境。'意趣故'是'意愿故'的同义语。
或者，通过此无遮遣除一切分别网，为成就具有无分别智慧所知一切境的意趣，即是随顺的意思。
此处所说'成就具有无分别智慧所知一切境'是出世间世俗谛的安立，而在转依的本质上并不承许胜义中有智慧的成就。如同《般若波罗蜜多经》中所说：'若行于智慧生起，则非行于般若波罗蜜多。'
若执持别遮，由于彼是以证成为主，以证成'诸法无生'而显示无生，将违背所作边际。此句表达如下：
若仅执持别遮而不执持无遮，则由于别遮是以证成为主，不能仅成立遮遣，因为别遮是通过证成'诸法无生'而显示无生性的存在，这也不被承许，因为违背所作边际。
'彼以证成为主故'是指：该别遮是以证成为主，即通过遮遣'诸事物有生'而证成'无生存在'。
为显示此义而说'以证成诸法无生而显示无生故'。该别遮是通过证成'诸法无生'而显示无生性存在，故以证成为主。
此处不承许此义，为何？因此说'将违背所作边际'。
其中'所作边际'即是宗义，因为是诸大士所作的究竟义理决定。'违背彼'即是'与彼相违'的意思。
为显示如何违背所作边际，故说'因为经中说：若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多'。即在《般若波罗蜜多经》中，有人问世尊：'世尊，菩萨如何行于般若波罗蜜多时，非为行于般若波罗蜜多？'世尊答道：'若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多。'

།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས། གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ན་ལུང་དང་འགལ་བས་འདིར་ནི་མེད་པར་དགག་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་སྙེགས་སོ།།འདིར་ངེས་པར་གཟུང་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་པོའོ། །བདག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པའོ། །བདག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ གཟུང་བ་གསུམ་པའོ།།དེ་ལ་འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་པོ་སྟེ། དོན་འདིར་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་ ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དག་ལྟར་གཟུང་ན་གཉི་ག་ཡང་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་ པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ན། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ངེས་པར་གཟུང་བ་གསུམ་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཁོ་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་གསུམ་པ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ཁོ་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ན། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་འདི་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་བཞེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་མི་བཞེད་དེ། གཉི་ག དེ་ཡང་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མི་བཞེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་ཞེ་ན། སྔར་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་དང་།གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་ལ། འདིར་ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པར་གཟུང་བ་གསུམ་པ་དང་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་འདི་གཉིས་སྔར་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'如果执着于色法的生起，就不是在修行般若波罗蜜多'等所说的道理。如何解释呢？般若波罗蜜多是远离一切关于生起和无生等分别念的，所以当菩萨连无生的分别念也不执着时，才是在修行般若波罗蜜多。因此，如果执着于非遮，就会违背经典教义，在此应当只依止于无遮。
在此应当确定诸法确实无有从自性生起。'确定'一词是指'唯一'的意思。这里的确定有三种：第一种确定是'诸法确实无有从自性生起'；第二种确定是'诸法唯独不从自性生起'；第三种确定是'诸法唯独不从自性生起'。
其中，'在此应当确定诸法确实无有从自性生起'是第一种确定，意思是应当确定诸法确实无有从自性生起。'若作其他确定'是说，如果按照下文所说的第二种和第三种确定来理解，两者都会有过失，所以是不合适的。
为了说明第二种确定，说道'唯独不从自性生起，那么是什么呢？必定是从他性生起'。这是第二种确定，如果确定诸法唯独不从自性生起，那么就会产生'是从他性生起'的过失，所以这是不合适的。
为了说明第三种确定，同样说道'唯独不从自性生起，那么是什么呢？必定是从自性和他性生起'。这是第三种确定，如果确定诸法唯独不从自性生起，那么就会产生'是从自性和他性生起'的过失，所以这也是不合适的。
为什么第二种和第三种确定不合适呢？因此说'这也不被认可'。第二种和第三种确定都不被论师所认可，因为两者都有承认有生起的过失。为什么不认可呢？因为'违背所作的结论'。
怎样违背所作的结论呢？在前面立宗的总说部分已经承认诸法不从自性生起、不从他性生起、不从二者生起、不从无因生起，而这里第二种确定说明从他性生起，第三种确定说明从自性和他性生起，这两者都与前面的立宗相违背。

། འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིར་སྦྱོར་བ་དང་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི། འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར རོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་སྟེ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛད་པ་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་བཞེད་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ ཞེས་སྨྲས་པས།འདིར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགག་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་རྫས་དང་དངོས་པོ་དང་གཞིའི་སྒོ་ནས་དགག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཏེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པའི ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སུ་བྱས་པའོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་ལ་བདག་ གིར་བྱེད་པ་སྟེ།ཡོ་བྱད་གྱ་ནོམ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་དང་པོར་བྱས་ནས། ཡོ་བྱད་ངན་པ་དང་ཁྱོན་ཆུང་ངུའི་བར་དག་ལ་བདག་གིར་བྱེད་པས་བདག་ཅེས་བྱའོ། །བདག་དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སུ་བྱས་པ་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་།མཆེད་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཏེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཞི་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་གང་ལ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ སོ།།དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞིའི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ ཞེས་བྱའོ།

此处所说的'应成语'是指，在阐述诸法不从自生的这一论题中，应成及具有应成的语句即是：下文中的有法、所立法、能立法以及所引譬喻等。
其中'应成语'是指具有应成的语句，即具有比量、因及喻的意思。
胜义中内处诸法决定无自生，因为是有故，如同识的存在性一般。其中'胜义中'是指如前所说非他，此处一切胜义遮遣，为了确定把握之故。
其他方面也不相违，因为如所说差别所依的差别无有相违故，因为作者所说即是最胜意趣故。
此处无生的遮遣也是胜义遮遣。其中'胜义中'是指胜义中从实体、事物及基础方面遮遣生起，这也是安住于世俗谛而对胜义境进行遮遣，并非胜义本身，因为胜义中无有言说故，遮遣的名言也不存在。
其中'内处诸法'是所比度的前提，即有法。'决定无自生'是能比度的前提，即所立法。'因为是有故'是能立法即因，是前提的性质。'如同识的存在性一般'是譬喻，是同法喻。
'内'是指自己加持并安住之处。'自'是指执为己有，即先取用优良广大的资具，乃至劣质狭小的资具都执为己有，故称为'自'。由此自加持并安住处故称为'内'。
'诸处'是指心与心所生起、出现及广大增长故称为处，即眼、耳、鼻、舌、身、意等。
'内处诸法'是所比度的前提即有法。其中'所比度'是指从不可得而比度无事物，从自性而比度无常，从果而比度因的基础，此处即是无自生所比度的基础内处诸法。
这即称为前提，'前提'是摄集法与有法的前提，此处即是所立法'无自生'与作为能立基础的有法'内处诸法'这二者所摄集的前提称为前提。

།དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གཞི་གང་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉིག་ལ་གྲགས་པ་དང་། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སོ། །སྐྱེ་བ་མེད་ པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་པའོ།།བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་ པའི་ཕྱོགས་ཏེ་སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གང་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། །ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་སྙད་གདགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་རྒྱུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བ་དང་། བདག་ལས་ཞེས་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ།

所谓'彼即有法'，'有法'是指作为所要推度的基础，具有所立和能立二法的那个对象即是有法。在此处，'内处等'作为基础，所要成立的法是'无从自生'，这是能立者和所立者双方都承认的；而'从自生是无'这个能立的法，也是能立者和所立者双方都承认的，具有这两者的即称为有法。
'从自'是指从自体存在性。'决定无生'是指诸事物决定不从自体存在性而生。'决定无从自体生'，这是推度的宗，即所立法。
其中，'推度'是指从不可得推度无事物，从自性推度无常，从果推度因。在此处，是对推度基础内处等推度无从自生。
'彼即宗'中，'宗'是指包含法与有法的宗。在此处，所立法'无从自生'和作为所立基础的有法'内处等'这两者所包含的宗称为宗。
'彼即所立法'中，所立法是指无事物、无常和因。在此处，是对有法内处等所要成立的法'无从自生'即是所立。
'因有故'是指因为自体存在的缘故，这样'从自'是可以假立于自体存在之上的。'因有故'这是能立法因，是宗法。
其中，'能立法'是指能成立无事物、无常和因的能立法不可得、自性和果。在此处，能立所立法'无从自生'的能立法是'因有故'。这样，'从自'是可以假立于自体存在之上，而内处等具有自体存在性。对于已存在者则无再生，因此'因有故'是成立无从自生的能立法。
'彼即因'中，'因'也是指成立无事物、无常和因的因不可得、自性和果。在此处，能成立所立法'无从自生'的因是'因有故'。内处等为何无从自生？因为存在的缘故。内处等是自体存在，而对于已存在者则无再生，因此'因有故'是成立无从自生的因。

།དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལས་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་དཔེ་སྟེ། འདིར་དཔེ་ནི་རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཆོས་ཅན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་ བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

此即称为宗法。所谓宗法，是包含了法与有法的宗之法，包括不可得、自性和果。在此处，所要证成的法是'无从自生'，有法是'内处等'，合称为宗，其法是'因为存在'。为什么内处等无从自生呢？因为存在的缘故。内处等若本身已经存在，则已存在者不需再生，因此'因为存在'是包含法与有法的宗之因法，故称为宗法。
如'如同有知识自性'中，'有知识'是数论等典籍中所说'士夫的自性是有知识'的说法，是我论的异名。'自性'是指有知识的事物即是有知识自性。'如同有知识自性'是譬喻，是同法喻。
其中，譬喻是指具有所立和能立法的有法之譬喻。在此，譬喻是对具宗法的所比度'有知识自性'，其中能比度宗即所立法'无从自生'为能立者与所立者双方共许，以及能立法即因宗法'存在性'为能立者与所立者双方共许这二者的结合。

།དེ་ཉིད་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཕྱོགས་འདི་ན་དངོས་པོ་མེད་དེ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་མི་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་འདི་ནི་ཤིང་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ། ཚང་མང་འདི་ན་མེ་ཡོད་དེ་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་དཔེར་ན་ཆོས་ཅན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་ལ། ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཅན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ལ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་བདག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སུ་བྱས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་ལ། ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡུལ་འཛིན་ནུས་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ།དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་ བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་ ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ།།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདྲ་བ་ལས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འདོད་ལ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་འདིས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འདོད་ལ།རྒྱུ་འདི་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྲུབ་པོ།།གཞན་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཅེ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དགག་པ་མི་མཐུན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་ན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这就是所谓的同法喻。所谓同法喻是指：从所缘而推知无实物的同法喻，如'此处无实物，因为未见到作为所知对象的瓶子'；从自性而推知无常的同法喻，如'此是树，因为是娑罗树'；从果推因的同法喻，如'此厨房有火，因为有烟冒出'。
在此情况下，例如有法'识的存在性'，在立论者一方是以'识的存在性'而为所知，在对论者一方是以'世俗谛中识的存在性'而为所知。对此，所立法'无自生'为立论者和对论者双方所共许，能立法'存在性'也为立论者和对论者双方所共许，由于这两者都存在，故称为有法。即'有法识的存在性无自生，因为是存在的缘故'。
同样在此，有法'内入处等'在立论者一方是以'由自加持而安立'而为所知，在对论者一方是以'世俗谛中能取境'而为所知，如同声音被认为是刚发即有一样。对此，所立法'无自生'为立论者和对论者双方所共许，能立法'存在性'也为立论者和对论者双方所共许，由于这两者都存在，故也称为有法。即'内入处等也决定无自生，因为是存在的缘故，如识的存在性'。
因此，凡是存在者皆无生，如识的存在性。内入处等也是存在性，所以它们也无生。如果认为虽然同样是存在性，但内入处等有生而识的存在性无生，那么就应当说明：由于这个原因认为内入处等有生，而由于这个原因认为识的存在性无生的差别理由。
因为主张自生者不承认识的存在性在已存在的状态下生起，所以内入处等也可成立从自身存在中无生。
再者，为何承认诸事物的生起呢？若认为是为获得未得的自体而生，如果内入处等在生起之前已有自体，那还需要观察它们的生起做什么？因为已说过'已生者不再生'。
而且也会有相违的否定：若已存在则不应生，若要生则不应存在。

།གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ནི་འགལ་ ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་བུམ་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་དང་འོ་མ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་གསལ་བར་ཡོད་པ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགག་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདིར། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉི་ཚེ་ ཆོས་ཅན་དུ་གཞག་ཅེ་ན།དེ་ནི། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གང་མཐོང་བ། །དེ་ནི་ཀུན་ལའང་མཐོང་བར་འདོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའི་རིགས་པས། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེར་གཞག་ཏུ་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉི་ཚེ་ཆོས་ཅན་དུ་གཞག་གོ།། །། བམ་པོ་བརྒྱད་པ། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་མ་བསྟན་པས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོག་གེ་པ་དག་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་རྒོལ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འགྲེལ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་གེ་པ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྔར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་མ་ བསྟན་པས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་མི་འདྲ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཉིས་ མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་མ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་དེ་མ་བསྟན་མ་བཤད་པས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྔར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་མ་བསྟན་པས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་ པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་གསུམ་ལྡན་པའི་རྟགས་བསྟན་པ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན། །ལྷག་མ་ཚུལ་གཉིས་བཏགས་པ་ནི། །དཔེ་ཡིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཚུལ་གསུམ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །ཚུལ་གསུམ་པོ་དག་ལ་རྟགས་ཀྱང་གསུམ་སྟེ། མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའོ།

再者，已经存在于世间的事物再生起是矛盾的。比如，在世间中能够明显看到瓶子能够盛装蜂蜜、水、牛奶等作用的事物，是不会再生起的。
如果胜义中内外一切事物都无有从自身生起而灭，那为什么在此处仅仅将内处安立为所立法？对此，
'于一事物中所见到的，认为于一切中都能见到。一法的空性是什么，即是一切法的空性。'如此所说的道理，
若证成内处无有从自身生起，则外处等一切法也将证成无有从自身生起；若将内处安立为所立法，则外处等其他法可以安立为因和喻，因此仅仅将内处安立为所立法。
第八品
如果说因为未显示从异品返回，所以存在性不是因，这是对论理家们在解释时以因不定过失而提出的质疑的回应。
其中'如果'这个词，是解释者本身对论理家们质疑的迎接语。
'因的存在'是指解释者前面所说的'因为内处存在'这个作为内处无有从自身生起的因。
'因为未显示从异品返回而非是因'中，'异品'是指法与有法不同品的词义异品。'从异品返回'是指在异品中无有所立和能立二法，称为从异品返回。
'因为未显示'是指未显示未说明从异品返回。'非是因'是指解释者前面所说的'因为内处存在'作为内处无有从自身生起的因，那个不是因。
为什么呢？因为未显示从异品返回，所以'因为存在'这个因不确定，因此不是因。由于它不是因，所以也不能成立所立法，这是语义。
其中因的定义是这样的：'具足三相的能立，住于宗法性中。其余二相的假立，由喻例来显示。'由此说明具足三相的能立。
其中三相是：存在于所推理的对象中、存在于同品中、决定不存在于异品中。在三相中因也有三种：不可得因、自性因、果因。

།དེས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱི་རྟགས་གསུམ་ནི།མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ནི། འདི་ན་དངོས་པོ་མེད་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་པ་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་འདི་ལ་རྒྱུ་ཡོད་དེ་འབྲས་བུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱི་རྟགས་གསུམ་ནི། མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཕྱོགས་འདི་ན་དངོས་པོ་ མེད་དེ།དམིགས་པའི་རེག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་འདི་ནི་ཤིང་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཚང་མང་ འདི་ན་མེ་ཡོད་དེ་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱི་རྟགས་གསུམ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ། ཕྱོགས་འདི་ན་དངོས་པོ་ཡོད་དེ་དམིགས་པའི་རེག་བྱར་གྱུར་པའི་ བུམ་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ། ནམ་མཁའ་རྟག་སྟེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ། ཁྲོན་པ་འདི་ན་མེ་མེད་དེ་བ་མོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་དགོས་ན། འདིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པས། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟགས་ཀྱང་ཡོད། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟགས་ཀྱང་ཡོད་ན། འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟགས་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང ནས།གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ན། དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་འདི་དང་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཉིས་ ལྡོག་པ་མེད་པས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ལྡོག་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟགས་ཀྱང་བསྟན་དུ་རུང་བ་ཞིག་ན། ཁོ་ བོ་ཅག་ལ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར།དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལྡོག་པ་མེད་པས་འདིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟགས་བསྟན་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对于所要推理的对象，具有肯定存在性质的三相因是：从不可得推理无事物时，即'此处无事物，因为不可得'；从自性推理无常时，即'声音无常，因为是所作'；从果推理因时，即'此处有因，因为见到果'。
在同品上肯定存在性质的三相因是：从不可得推理无事物的相似法喻，'此处无事物，因为不见可触知的瓶子'；从自性推理无常的相似法喻，'此是树，因为是娑罗树'；从果推理因的相似法喻，'此灶中有火，因为有烟冒出'。
在异品上决定不存在性质的三相因是：从不可得推理无事物的相异法喻，'此处有事物，因为见到可触知的瓶子'；从自性推理无常的相异法喻，'虚空是常，因为是无为'；从果推理因的相异法喻，'此井中无火，因为有寒气'。
如此，若要以具足三相的因来说明因的定义，此处说'内处决定不从自生，因为是有'，已说明了在所推理对象上肯定存在的相；又说'如同识是有'，已说明了在同品上肯定存在的相。如此，由于未说明在异品上决定不存在的相，因此因的定义不完整，所说的'是有'这个因不确定，故非正因。
对此回答说，此处论释者说：'正因为无异品，故无遮遣，因此此处及一切处皆无过失。'其中'正因为无'是说正因为无异品，即对我们中观派而言，内处不从自生的异品'从他生'是完全不存在的。'故无遮遣'是说由于异品不存在，所以无所立和能立二者的遮遣。若有不从自生的异品'从他生'，则应在彼处遮遣所立和能立二者，从而应说明在异品上决定不存在的相。然而对我们而言，由于不从自生的异品'从他生'完全不存在，所以在彼处无所立和能立的遮遣，因此此处不需说明在异品上决定不存在的相。

།འདི་དང་ཐམས་ ཅད་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་འདི་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱི་ཉེས་པ་མེད་ལ།འདི་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལྡོག་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་སྟེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་གཉིས་ནི་ལྡོག་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།སྨྲས་པ། གང་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་གྲང་ན། ཁོ་བོས་ ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གཏན་ ཚིགས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ལྡོག་པ་ཡང་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟགས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། དམ་བཅས་པ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་སམ། འོན་ཏེ་ རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས།དེས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པོ། །འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ནི་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དེ། སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བ་ ལ་གྲངས་ཅན་དག་ལས་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བའི་སྐབས་འདིར་རོ།།གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལས་གྱེས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་དོ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་དག་ལས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་གཉི་ག་སྨྲ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ཁ་ཅིག་གོ། །ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དངོས་ པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །དམ་བཅས་པ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ ལ་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།ཅི་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་ གསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པའོ།

所谓'此及一切皆无过失'是说，不仅此论式中没有因不定的过失，不仅仅是此处，而且如此，此论中以下所有的论证都没有此过失。此处所说：若有相违品，则应说所立和能立法的反面，如'声是无常，因为是所作'的相违品'虚空是常，因为是非所作'这样的情况下，在相违品中，所立和能立法'无常'和'所作'二者是相反而不存在的。
有人说：若无相违品者，则无所立和能立法的相违。因此，我方'不从自生'这一主张的相违品，若认为是'从他生'，我已承许一切种都无生，因此我方根本无相违品，故无相违，因此因无过失。因的性相也非不具足，如是因为我方根本无相违品，故因于彼处本性不转即是相违，以相违品决定无有之理而有因相。
此处，有些数论师反驳说：此立宗的含义是什么？'从自'是指从果的自性，还是从因的自性？这有何差别？若是从果的自性，则是成立已成；若是从因的自性，则是相违之义，因为一切有生法皆从因的自性而生故。
此处如是遣除因过失时，有些主张果、因、二者自性的数论师为了成立诸法生起，以诽谤阿阇黎'诸法不从自生'之立宗过失的方式而作反诘。
此处，'此处'即如是遣除因过失的此处。'诸数论师'即从传说有二十五种数论分支中。'有些'即从彼等中主张因、果、二者的某些。'反驳'即彼等为成立诸法生起，以诽谤阿阇黎'诸法不从自生'之立宗过失的方式而作反诘。
'此立宗的含义是什么'即中观师立'诸法不从自生'时，'从自'的含义是什么，此乃寻求过失之语。'从自'是说：此中一切法的自性有二种相：果的自性和因的自性。其中，果的自性是以显现方式而有。

།རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ན་ནི་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རིགས་ན་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་ལས་འབྲས་བུ་གང་གི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པ་དེ་རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྱེས་པས།ཁོ་བོས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་གླེང་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ བུའི་བདག་ཉིད་ལས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་གལ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱོགས་དེ་གཉི་ག་ཡང་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བསྒྲུབ་ན་ནིའོ།།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཡུལ་འཛིན་ན་ནུས་པ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ ཅད་ལ་གྲུབ་ཟིན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡུལ་འཛིན་ནུས་པ་འབྲས་བུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་དེ་ནི་དཔེར་ན་སྨྱོན་པའམ་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་དག་བུམ་པ་བྱས་ཟིན་པ་ ཡང་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ནི་འགལ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བསྒྲུབ་ན་ནིའོ། །འགལ་ བའི་དོན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་འབྲས་བུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་གྲགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ མེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ཅན་ཏེ་ནང་དང་ ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་དོ།།རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུའི་ནུས་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེར་མེར་ པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་ལ།མྱུ་གུ་ཡང་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། བུམ་པ་ཡང་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

因的本性是从具有果的功能的因的自性存在中产生，如果从不具有果的功能的因中产生，那么稻谷的种子也应该生出大麦的苗芽，但是并不生出，因此从某因中产生某果的自性存在，从该因中产生，所以我所说的'诸法从自生'，是从自因的自性中存在而产生的。而你所立'内处不从自生'的'从自'是什么意思呢？
是从果的自性中吗？是指从果明显的自性存在中不生起吗？还是从因的自性中，即从具有果的功能的因的自性存在中不生起呢？这两种情况会如何呢？两种立场都有过失。
为了说明这一点，说道：'若从果的自性中，则成已成'。若从果的自性中，即若要证明从果明显的自性存在中不生起。'已成而证'是指如此则你的因会有已成而证的过失。如此，此处眼等处具有取境功能明显的自性存在者也无生起，这在一切世间已经成立，若要证明从中不生起则是已成而证。
如此，你证明内处从取境功能果明显的自性存在中不生起的言说，就如同疯子或被鬼附身者说'已造的瓶子还要造'的言说一样，成为已成而证的过失。
'若从因的自性中，则是相违义'中，'若从因的自性中'是指若要证明从具有果功能的因的自性存在中不生起。'相违义'是指如此则你的因会有相违的过失。即在世间中，从具有果功能的因如胚胎等的自性存在中，内处明显的自性生起是众所周知的，若要证明果不生起，则与世间共识相违。
为了说明这一点，说道：'一切有生者皆从因的自性存在中生起'。'一切有生者'是指凡是有生起的事物即是有生者，即一切内外处。'从因的自性存在中生起'是指那一切有生者都从具有果功能的因的自性存在中生起，这是世间共识。如此，一切内处也都从胚胎等因的自性存在中生起，种子也从种子的自性存在中生起，瓶子也从泥团的自性存在中生起。

།དེ་ལྟ་བས་ན་གལ་ཏེ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ སྒྲུབ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་གྲགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བ་ལ།གྲངས་ཅན་དག་ལས་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ ལས་སྐྱེ་བ་ཙམ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ཡང་བདག་དང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སུན་དབྱུང་བའི་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་སུན་དབྱུང་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགལ་བའི་དོན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཙམ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་གའི་བློ་མཐུན་པའི་དོན་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན། ཁོ་བོས་ནི་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་མ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་སམ། རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱེ་བྲག ཏུ་བརྗོད་པ་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནར་བདག་ལས་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཁོ་ནར་འགོག་པར་བྱེད་ལ།ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་སམ། འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་པ་བྱས་པས་དེས་ན་འུ་བུ་ཅག་བློ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཀག་ པ་འདི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ ཁྱོད་ན་རེ།སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བརྟག་གི་ཉོན་ཅིག་།ཅི་མྱུ་གུའི་རྒྱུའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མྱུ་གུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་གཞན་ཡིན། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་ཁོ་བོ་ནི་ བདག་དང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་སེལ་བའི་ཕྱིར་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་མྱུ་གུའི་རྒྱུའི་ས་བོན་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，如果证明不从作为因的自性中产生，则与世间所知一切有为法皆从因的自性中产生相违背，这是针对如此遣除能立过失时，
数论派中有一些主张果、因及二者自性者，为了成立诸法的生起，对于阿阇黎证明诸法不从自生时所立的过失，以诤论的方式作为敌论者而如是说。
对此说法的回答，此处注释者说：'这是不好的，因为仅是遮遣从自生。因为也遮遣从因的自性以及从自他二者而生。因为已完全领受具有功能相的所知性，故无过失。'
其中'这是不好的'是指两种破斥的方式都是似破斥，所以不好。即是已成而证及非相违义故。
云何是已成而证？为此说'因为仅是遮遣从自生'。此中'已成而证'是指对于立论者与敌论者二者皆同意的义，又以其他能立而证明。然我并未说'于果的自性中有则无生'，如是并未特别说'从果的自性或从因的自性'，仅仅遮遣从自生而已。
而你则特别说'从果的自性或从因的自性'，因此我们见解不一致，所以我遮遣诸法从自生这一点并非已成而证。
云何非相违义？为此说'从因的自性'等。即使成立诸法不从因的自性生，也不会成为与世间共识相违的义。
如是，你说'一切有生法皆从因的自性中有而生'，对此且听我分析：所谓芽的因即种子，它是芽的自性还是他性？应当观察是其中之一。
对此，我遮遣从自他二者而生，故不成为相违义。此说明：若芽的因即种子是自性，即种子即是芽，则所说'无从自生'是善说。

།ཅི་སྟེ་མྱུ་གུའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ས་བོན་བདག་ཉིད་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འོག་ཁོ་ན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་བརྟག་གི།།ཅུང་ཟད་སྡོད་ཅིག་།དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བ། འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ཁོ་ན་ལས་ནུས་པ་སྨྲ་བ་གཞན་ཁ་ཅིག་དཔེ་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དག་ ན་རེ།ཁྱེད་ཀྱིས་སྔར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་སྨྲས་པའི་སྐབས་སུ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་དཔེ་བླངས་པ་དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་དྲོ་ བ་ནི་མེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་འདྲའོ།།དེ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དེ་འདི་ལྟར། བློ་ཡིས་དོན་ནི་གནས་བྱས་པ། །སྐྱེས་བུས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས། གང་གི་ཚེ་བློས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་བྱས་ཤིང་སྐྱེས་བུ་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཤེས་ པ་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེའི།ཇི་སྲིད་དུ་བློས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དོན་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་མ་བྱས་ཤིང་སྐྱེས་བུ་ལ་འབུལ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་། གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་མེད་པས་གཏན་ ཚིགས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་བླངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བས་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བློའི་རྩོལ་བས་མ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་བོས་དཔེ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་དཔེའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་ སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེར་བསྟན་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ལ་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ གྲངས་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་བོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དཔེ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དཔེ་ལ་སྐྱོན་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི།གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དཔེ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ཉིད་ ཀྱི་དཔེར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་ཉེས་པ་མེད་པའོ།།འདི་ལ་གཞན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདི་ལའོ།

如果芽的自性与种子自性是相异的，那么为此在下文将专门阐述诸事物不从他生的时候再作观察。且慢片刻。如此消除了能立因的过失。此处，数论派等说有功能的其他一些人对喻例提出过失说道：'你先前说内处等决定不从自生，因为是有故，如同识的有性'的言说中，以识的有性作为喻例是不合理的。识的有性是士夫的自性，如同暖性是火的自性一样。而且它并非一切时都存在，如此：'心识所缘取诸境，士夫即能作思维。'如是所说，当心识缘取声等境并呈现给士夫时，识的有性才生起；只要心识未缘取声等境且未呈现给士夫，识的有性就不生起。因此，识的有性虽然以功能相而恒常存在，但以显现相而非恒常存在，所以以识的有性作为有性因的喻例，其相不具足，成为能立的过失。'对此前主张的回答说：'以摄取具有功能相的识的有性故，亦无过失。'此说明：当心识未作功用时，识的有性处于功能相状态的有性，我即是将此作为喻例而说，因此无有喻例过失。其中，'识的有性'即是先前'内处等决定不从自生，因为是有故，如同识的有性'中作为有性因的喻例的识的有性。'具有功能相'是说识的有性具有功能相，而且数论派承许士夫一切时中都有此功能相的有性。'为摄取'是说我摄取具有功能相者作为有性的喻例，故能立因的喻例无过。'亦'字的意思是说，不仅仅因为摄取具有功能相故能立因的喻例无过，而且因为摄取具有显现相故能立因的喻例也无过。'无过失'是说因此以识的有性作为有性因的喻例无有喻例过失。对此，其他论师则如是解释：'诸事物不从自性生，因为其生起成为无义故，且成为生起无穷故。'此中，'对此'是说在成立诸事物不从自生的此一论题中，论师佛护如是解释。

།གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྟན་ བཅོས་འདིའི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་མང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་དང་། ཙནྡྲ་ཀཱིརྟི་དང་། དེ་བ་ཤརྨ་དང་། གུ་ཎ་ཤྲཱི་དང་། གུ་ཎ་མ་ཏི་དང་། སྠི་ར་མ་ཏི་དང་། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཉིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་ཡོད་པ་ལས་དེ་དག་ཕལ་ལས་གཞན་ པས་ཏེ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་དང་སྦྱར་རོ།།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ།།བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་དེ་ལས་སོ། །སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའོ།།དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་བྲལ་བ་ནི་དོན་མེད་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་ན་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་སྔོན་མ་བྱུང་བ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། རྣམ་པ་དེས་མ་ཤི་བའི་བར་ དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདིར་དེ་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བཟློག་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་དེའི་ཆོས་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་ དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་གྲགས་པར་ཟད་ཀྱི།ཇི་ལྟར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཡོད་པ་བདག་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དཔེ། །དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

'其他'这个词的含义是，对此论典有许多注释者，即：亲教师尊前、上座佛护、月称、提婆设摩、功德吉祥、功德慧、坚慧，直至亲教师清辩本人等，其中除了其他人，这里是指上座佛护。上座佛护解释说：诸法不从自生，因为它们的生起将成为无义，并且将成为无穷尽。其中'诸法'是指内外诸处。'从自体'是指从自身，这是动词词尾，即从彼。'不生'是指胜义中。为何诸法不从自体生呢？因为它们的生起将成为无义。'它们的生起'是指那些事物的生起。'无义'是指离开意义即是无义，也就是无果。'性'字，它们的生起无义的事物即是它们的生起无义性。'因为它们的生起将成为无义'这句话表明：如果诸法从已有者生起，则它们的生起将成为无义，因为从已生者中不会产生任何未曾有的特殊性。
另外，因为将成为无穷尽的生起，如果已有者也要生起，则会再次生起，以此方式将一直到死亡之前都在生起，因此必定成为永远无法圆满的生起。这就是上座佛护在证成诸法不从自生的这一论题中所作的解释。
这是不合理的，因为未说明因和喻，也未破除他人所说的过失。也因为这是可以攻破的言论，即通过与此处所诠相违的所立和法的相违义显现，将导致诸法从他生，生起有果，以及生起有终点，因此将与所作的结论相违。这是注释者本人用来证明上座佛护的解释不合理的文字。其中'这是不合理'是对上座佛护的解释作出的判断。为什么不合理呢？因为未说明因和喻，这是说：在那个解释中，仅仅陈述了'诸法不从自生'这一命题而已，并未说明诸如'因为有何因故不从自生'这样的理由，也未说明'有者于自身无生的比喻，如同已有的认识一样'这样的譬喻，所以是不合理的。

། གཞན་ཡང་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་བརྗོད་ཅིང་སྒྲུབ་པ་རྫོགས་པར་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་མ བསལ་བས།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་རྒོལ་བ་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། དེ་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་ཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐབས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པ། དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པ་སྐྱེ་བ་ འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པ་སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས། གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བཟློག་པས་ཇི་ལྟར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་ པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་ཆོས་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པས་སོ།།དེའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེའི་ཆོས་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་ བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་དོན་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ དོན་སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པས་སོ།

再者，由于未能消除他人所说的过失的缘故。即使对此说明了因和喻，完整地阐述了论证，但对于主张从他生的观点，他人所说的过失必定会产生，而你也未能消除这些过失，因此，由于未能消除他人所说的过失，这是不合理的。
此外，为何这是不合理的呢？因为这是可以被诘难的言论。佛护论师所作的解释，由于是可以被他方诘难的言论，所以也是不合理的。'又'这个词的意思是，不仅仅是因为未说明因和喻，以及未能消除他人所说的过失而不合理，而且因为这是可以被诘难的言论，所以也是不合理。
为了说明这一点，说道'对于此处所说的内容的反驳'。此处所说的内容是什么呢？就是佛护论师自己所解释的：诸法不从自性中生起，因为它们的生起将变得无意义，并且会导致无穷生起。
所谓'与此相反'是指与此处所说内容相反，即与'诸法不从自性中生起'相反的'诸法从他性生起'；与'因为它们的生起将变得无意义'相反的'生起具有果报'；与'会导致无穷生起'相反的'生起有其终点'。因此，由于这是可以被诘难的言论，所以是不合理的。
如何成为可以被诘难的言论呢？为此说道'因为所要证明的内容和其性质的相反意义显现'。'所要证明'是指要证明'诸法不从自性中生起'。'其相反意义显现'是指与'诸法不从自性中生起'相反的意思'诸法从他性生起'显现。
'其性质'是指所要证明的性质，即证明'诸法不从自性中生起'这一命题的性质，也就是'因为它们的生起将变得无意义'和'会导致无穷生起'。
'其相反意义显现'是指与'因为它们的生起将变得无意义'相反的'生起具有果报'，以及与'会导致无穷生起'相反的'生起有其终点'这些意义显现。

།དེ་དག་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་གླགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་ པས་ནི་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་ནི་སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་འདྲི་བའི་ཕྱོགས་ སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུང་ལས། དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མི་བཞེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་མི་བཞེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་ཡོད་པར་མི་བཞེད་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་ལུང་དང་འགལ་བས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་རང་དགར་སྦྱར་བ་ལ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རི་ བོང་གི་རྭ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ཁོ་ན་ལས་ནུས་པ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ཁོ་ན་ལས་ནུས་པ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ན་རེའོ། །འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ། རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ཕྱོགས་སྔ་མ་རང་དགར་སྦྱར་ བ་ལ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན།རི་བོང་གི་རྭ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བསྟན་པས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་པ་ དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་རང་དགར་སྦྱར་བ་ལ་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་ སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དབུ་མ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའོ།།རང་དགར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་སྟེ་ངེས་སོ། །སྦྱར་བ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལའོ། །སེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果问到'通过遮遣这些的意思显现会有什么机会'，为此说道：'因为诸事物从他生，生有果，生有终尽的缘故'。
所要成立的'诸事物不从自体生'这一遮遣的意思显现，就会有'诸事物从他生'这样的机会；由于遮遣'以彼等法生无义'这一意思显现，就会有'生有果'这样的机会；由于遮遣'以彼法生无终尽'这一意思显现，就会有'生有终尽'这样的机会。
如果问'如此有何过失'，作为前述引申的前主张的回答说道：'将与所立宗违背'。如此，根据论师的教言，将违背'不许诸事物从他生'、'不许生有果'、'不许生有终尽'的宗义。
因此，上座佛护的解释由于与立宗和教言相违，故非正理。其他人说：'诸事物不从自生'这一说法不合理，因为是对任意安立的前主张进行遮遣，如同遮遣'三界从兔角生'一样。这是数论派等能力论者对中观派所说'诸事物不从自生'这一论证进行比量否定的言论。
其中'其他人说'是指除数论派外的其他能力论者。此处'诸事物不从自生'是有法，'不合理'是所立法，'因为是对任意安立的前主张进行遮遣'是能立法，'如同遮遣三界从兔角生'是譬喻。
其中'诸事物不从自生'这一说法，是指中观派立论'内处不从自生，因为存在的缘故，如同识的存在性'这一立宗、因、喻的言说。'不合理'是指中观派所说'诸事物不从自生'这一论证从比量的角度来说不合理的立宗。
'对任意安立的前主张进行遮遣'中，'前主张'是指中观派要破斥的前主张，即中观派自己先前所说'有些主张生的论者说诸事物从自生'。'任意'是指自己的想法即决定。'安立'是指增益。'遮遣'是指破斥。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དབུ་མ་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བསྟན་པས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དབུ་མ་པས་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བདག་ལས། ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་སྔར་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་དག་ལས་སུ་ཡང་དེ་སྐད་མི་ཟེར་བར་དབུ་མ་པ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རང་དགར་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེའི་སྒོ་ནས་བརྟག ན་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རི་བོང་གི་རྭ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བ་སེལ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་སུས་ཀྱང་རི་བོང་གི་རྭ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཁས་མ་བླངས་པར། འགའ་ཞིག་གིས་བྱུང་རྒྱལ་ཁོ་ནར་རི་བོང་གི་རྭ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཤིང་། དེའི་ འོག་ཏུ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དེ།རི་བོང་གི་རྭ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བར། འདིར་ཡང་སུས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཁས་མ་བླངས་པར་དབུ་མ་པ་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལས། ཁ་ ཅིག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་རང་དགར་སྦྱར་ཞིང་།དེའི་འོག་ཏུ་ཁྱེད་རང་ཉིད་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁོ་བོས་འདི་ལྟར་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་བཞིན་དུ་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེ་འམ།མྱུ་གུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་བཞིན་དུ་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ནི་ཁས་མ་བླངས་ཀྱི། འདི་ལྟར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ལས་གསལ་ བར་སྐྱེ་བ་དང་།མྱུ་གུའི་ནུས་པ་ཡང་ས་བོན་སོ་སོར་ངེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ལས་གསལ་བ་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་ཞེས་མི་ཟེར་བཞིན་དུ། ཁྱེད་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་རིགས་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ཁོ་ན་ལས་ནུས་པ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགོག་པར་བྱེད་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་འགལ་བས་རྒོལ་བ་དེ་ལ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར།ནུས་པ་དང་གསལ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་ ཡང་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་ སྦྱར་རོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནུས་པ་དང་གསལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་དེ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་དེ་གཉིས་སྦྱོར་བ་གཅིག་ཁོ་ནས་ནུས་པ་དང་གསལ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྟོན་ཏོ།

如是说道：中观派主张内处不从自生，因为是有故，如同识的存在一样，如此立宗，并以因和喻阐述的言论不合理。为什么呢？因为中观派所要破斥的前宗如是说'从自生者，有些说诸法从自生'，如前所说，在诸生论者中无人如此说，而是中观派自行安立，对此'诸法无从自生'而作破除，因此以此比量推理不合理。
这是如何呢？如同遮破兔角生三界一样。譬如，无人承许从兔角生三界，而某人随意说'从兔角生三界'，然后他自己又破斥说'从兔角生三界'是不合理的。同样，在此处也是无人承许'诸法从自生'，而是你中观派自己说'诸生论者中，有些说诸法从自生'，如此自行安立前宗，
然后你们自己又破斥说'诸法无从自生'，这样做也是不合理的。如是说道：我如是不承许内处以显现的体性而有却从自生，或者不承许芽以显现的体性而有却从自生，而是如此：由于内处的功能在肉团等位时存在，因此从功能生起显现，又由于芽的功能在各别确定的种子中存在，
因此承许从功能生起显现。所以，我们并未说'诸法从自生'，而你们却破除说'诸法无从自生'，这是不合理的。这是数论派等功能论者对中观派所说'诸法无从自生'的立论所作的比量破斥。
对此比量相违的诤论，此处论释者为了以比量相违回答，说道：'功能与显现是不异体性故，如同自体，从彼生即是从自生，故前宗成立。'此中，'功能体性'是有法，'与显现体性功能体性不异'是所立法，'不异体性故'是能立法，'如同自体'是譬喻。
'从彼生即是从自生，故前宗成立'是量果。关于'功能与显现'，此处以一个比量证明彼二不异，于功能与显现二边示现。

། དེ་ལ་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་རྒྱུ་ལ་སྔ་ན་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས། གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནུས་པ་དང་གསལ་བ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་གཉིས་ཡོད པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱིས་འབྲས་བུ་རྐྱེན་གྱི་བྱེད་པས་བསྒྲུབས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། སྐབས་འདིར་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཐ་མི་དད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། གསལ་ བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པར་སྒྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་ཅེ་ན། བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ནུས་པ་དང་གསལ་བ་དེ་གཉིས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཐ་མི་དད་ཅེ་ན། རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མི་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་གསལ་བ་བདག་གི་བདག་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པ་ བཞིན་དུ་ནུས་པ་ཡང་གསལ་བ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར།གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མ་དད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔེར་ན་ནུས་པ་བདག་གི་བདག་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པ་བཞིན་དུ། གསལ་བ་ཡང་ནུས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་དོ། །དེ་ ལྟར་ནུས་པ་དང་གསལ་བ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་མི་ནུས་པ་དང་། གསལ་བ་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ནིའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ནུས་པ་དང་གསལ་བ་གཉིས་བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གསལ་བ་བདག་ལས་གསལ་བ་བདག ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་སོ་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གྲངས་ཅན་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཉིད་ཡིན་པས། ཁོ་བོས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཕྱོགས་སྔ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོས་ ཕྱོགས་སྔ་མ་རང་དགར་སྦྱར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དམ་བཅའ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེའི་འཐད་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། གྲངས་ཅན་ཁྱེད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཁོ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཁོ་བོས་ཕྱོགས་སྔ་མར་བྱས་[(]པ་འ་[,]པོའི་[)]ཁོ་བོ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སེལ་ཞིང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྱོགས་རྣམ་པར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་རིགས་པ་བརྗོད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་རང་དགར་སྦྱར་བ་ལ་སེལ་བར་བྱེད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

关于'能力'这一词，数论派认为结果的能力先前存在于因中，这就是所谓的能力。在此，能力的本性是所要证成的法，从显现的本性来看，能力的本性是无差别的，而且所证的法即能力与显现二者的本性也是无差别的，因此称为有法。
'显现'一词，是数论派认为果通过缘的作用而成就获得自性，这就是所谓的显现。在此处，要证成显现的本性与能力的本性无差别，因此显现的本性与能力的本性无差别是所要证成的法。
此处由于同类因无差别故而证成无差别。为何显现的本性与能力的本性无差别呢？因为自性无差别，即能力与显现二者的自性无差别，所以显现的本性与能力的本性无差别。
怎样无差别呢？由于同类因无差别故称为无差别。这又是如何呢？如同自我的自性，譬如显现与自我的自性无差别一样，能力也与显现无差别，因此显现的本性与能力的本性无差别。
同样，譬如能力与自我的自性无差别一样，显现也与能力无差别，因此显现的本性与能力的本性无差别。
如此表明能力与显现二者无差别即是量果，为了说明这一点，所以说'从彼生即是从自生'。'从彼生'即是从能力与显现无差别中生起。
这样表明：由于能力与显现二者自性无差别，如同自我的自性一样，唯从显现的本性中唯生显现的本性，这是已经成立的——此为语义。
因此说'从自生'，即显现从自身唯生显现自身。这样表明：诸事物从自生这一点确实是你们数论派自己的宗义，所以我并非以不真实的观点强加于你们——此为所显。
前宗已成立是说，我并非随意安立前宗，而是如前所述的立宗、因、喻的道理，正是由于你们数论派的宗义中说诸事物从自生，所以我的前宗已经成立。
因此，你们宗义中说诸事物从自生，我正是以此作为前宗，我否定并破斥诸事物从自生，这完全是合理的——此为语义。
'虽然观察诸宗，为了说明不合理，取彼无过失'这是注释者表明即使是自行安立前宗来否定也无过失的文句。

།དེ་ལ་ཕྱོགས་རྣམ་པར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་ སྐྱེའོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་འགག་པར་སྨྲ་བས་འདི་ལ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་འདི་དག་ཅི་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་གཞན་ནམ། གཉིས་སམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྣམ་པར་བརྟག་དགོས་པས། དེའི་ ཕྱིར་ཁོ་བོས་ཕྱོགས་རང་གིས་རྣམ་པར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཉེས་པ་མེད་ཅེ་ན། མི་རིགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་ པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པ་དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཕྱོགས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་སོ། །ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་ལས།དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རིགས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་ནའོ། །རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། དམ་བཅས་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ བཞི་བཀོད་པ་ལས།ཇི་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་བདག་གིས་བསྟན་ཟིན་ཏེ། བདག་གི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པར་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་བདག་གིས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་དང་པོ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བམ་པོ་དགུ་པ། ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་ གཉིས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁོ་བོས་སྔར་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་རྣམ་པ་ བཞི་བཀོད་པ་ལས།དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་དང་པོ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་གཉིས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་ ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན།གཞན་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་དག་གོ།


关于'即便已经观察诸方'这句话，是说即使没有任何人承许诸事物从自生，但主张生灭的人对此应当观察：这些生起的事物，是从自生？还是从他生？还是从二者生？还是无因生？因为必须观察前述诸方，所以我说即便自己观察诸方也无过失。
为什么无过失呢？为了说明不合理的缘故。'不合理'指的是生起。'为了说明'是为了破除。这样表明：为了破除诸事物胜义中生起不合理，即便观察诸方也无过失。'完全领受彼'是说完全领受破除生起。'无过失'是说没有违背比量的过失。
如是，首先'诸事物无自生'是从前面所立总纲：'诸事物无自生、无他生、无二生、无无因生'中，总结说明诸事物无自生的部分。其中'如是'是说如前所说无过失的比量正理存在，所以成立诸事物无自生。'首先'这个词是关于次第，从所立总纲四种形式中，首先我已经说明了诸事物无自生，不仅我说明了诸事物不单从自生，而且我还要以其他方式说明诸事物无生，这是其意义。
'诸事物无自生'是说已成立诸事物胜义中无自生。第一个所立总纲已经解释完毕。
卷九。现在要成立第二个所立总纲。对此，如果问'非从他'又是什么？回答说是'任何事物于任何处，生起永远都非有'这一语境。这样表明：我前面所立的四种总纲中，第一个所立总纲'诸事物无自生'已经成立。其后现在要成立第二个所立总纲'诸事物无他生'。
其中'非从他又是什么'是注释者自己的提问语。作为回答，注释者说'任何事物于任何处，生起永远都非有'这一语境，即从他生什么不存在呢？从他生'任何事物于任何处，生起永远都非有'，这是其语境。其中'任何事物'指内外粗细诸法。

།གང་ན་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ན་ཡང་ངོ་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་དངོས་པོ་གང་དག་།བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་གང་ན་ཡང་སྐྱེས་པ་དུས་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པའོ།།ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནམ་ཡང་ངམ། རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པས་བརྟག་པའི་གནས་སྐབས་ནམ་ཡང་ངོ་། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། མི་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་ནི་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་དམ་བཅའ་བའི་སྤྱི་བཀོད་པ་དང་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ སུ་དེ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་ན་གཞན་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ལས་དོགས་པ་སྐྱེ་ན། འདིར་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་གཞན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཡུལ་འཁོར་དང་།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དང་ཕས་ཀྱི་དགྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྦྱོར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར། འདིར་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བཤད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ དང་།རིགས་མཐུན་པ་དང་། རིགས་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགག་པའི་དོན་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གཞན་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པའི་དོན་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྔར་བདག་ལས་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་སྨྲས་པས་མེད་པར་དགག་པ་དང་། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། དགག་པ་གཙོ་ ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས། དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བས་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ སྟོན་པའི་ཕྱིར།མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུང་ལས། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས། མ་ཡིན་པར་དགག་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་དང་། འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ།

'所谓任何处'是指我方和他方。'生从未有'是指，从胜义谛而言，无论内外、细粗诸事物，在我方和他方任何处都从未有生。
'从未'是指过去、未来、现在三时中从未，或自宗他宗观察时从未。
'非有'是指如其他论中所说：'诸事物于任何处，生起从未有'，应视为无遮之义，而不应视为非遮之义，即不应理解为'无生是有'。
这是如前所说的'首先安立总的承许，在成立第一个论点时，若问何谓非从自生，即应与'生从未有'等一一配合'的这一语境。因此说明了如其他论中所说：'诸事物于任何处，生起从未有'。
'从他'是指'从对方'的同义词。若问从何处生疑，此处解释'从他'即是'从对方'的同义词，是因为'他'字可用于他国、他方、外敌等多种含义，为了遮除这些含义，故解释此处'从他'即是'从对方'的同义词，意即诸事物不从自性、同类、异类等其他过失而生的意思。
广说遮遣义及其所含如前者，是指此处'非从他'的遮遣义及其所含如前'非从自'的遮遣，应视为无遮义。为何如此？因为如前所说'是故以遮遣为主'，以及解释中观论典是以遮遣为主。
若问以遮遣为主有何果？如前所说'是故如此遮遣一切分别网，为成就无分别智具足一切所知境而作'，即解释以遮遣为主能遮遣一切分别网，为成就出世俗谛安立的无分别智具足一切所知境而作。
若执持非遮，则因以成立为主，说诸法无生即是显示无生，将违背所作之究竟。如经中说：'若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多'，由此说明执持非遮的过患。此处应当确定诸事物决定无从自生。

།གཞན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་ན་བདག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཁོ་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ ན།བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་བཞེད་དེ། མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས། ངེས་པར་གཟུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལྟར་གཟུང་ན་ གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཞན་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་ དགག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར། མཛད་པའི་མཐའ་ དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཏེ།ལུང་ལས། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་ན་གཞན་ཁོ་ན་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཁོ་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་མི་བཞེད་དེ། མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་ནི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་གི་དོན་ཁོ་ནར་རྩོལ་བར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཞན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལས་ལྟ་སྐྱེ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཆུ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། གཏན་ཚིགས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདིར་ཡང་གཞན་གྱི་གཞན་ཉིད་ཆོས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་འབྲས་ བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ཉིད་དང་།འབྲས་ བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ།འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཕན་ཚུན་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

如果执着其他方式，就不会单从自身产生。那么是什么呢？应当确定是从他者产生，同样地，也不是单从自身产生。那么是什么呢？应当确定是从自身和他者产生，这也不被认可，因为远离了造作的边际。由此所说，在三种执着方式中应当采取第一种执着方式，如果采取第二种和第三种执着方式，就会导致从他者产生以及从自身和他者产生的过失。如同此处所说，'非从他生'这个否定应当视为无遮的含义，因为否定是主要的，如此通过否定一切分别之网，成就无分别智慧具足一切所知境界的意趣。
如果执持遮遣，由于是以成立为主，通过证成'诸法无生'来显示无生，因此远离造作的边际。如经中说：'若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多。'因此在此处应当确定诸事物唯不从他生。
如果执着其他方式，就不会单从他者产生。那么是什么呢？应当确定是从自身产生，同样地，也不是单从他者产生。那么是什么呢？应当确定是从自身和他者产生，这也不被认可，因为远离了造作的边际。如前所述类推。
首先，诸事物从自身产生是不合理的。如此一切都只为自身利益而努力，而不为他者利益而努力。在这种情况下，当诸事物不能从自身产生时，怎么可能从本质和形态不同的他者产生呢？就像火不会从本质和形态不同的水中产生一样。
为什么诸事物不从他者产生呢？为了说明理由，此处也说'他者的他性是法，故现见是宗法'。如何解释呢？就像内处不从自身产生的论题中，宗法是存在的，同样在此处，果位的眼等内处成为他者的论题中，缘起的胚胎、肉团等他者不生的论题中，缘起的胚胎、肉团等他者的果位眼等内处的他性，以及果位眼等内处他性的缘起胚胎、肉团等他性是能立法，故现见是宗法。果位眼等内处与缘起胚胎、肉团等相互他性的存在是宗法，因此显示现见是宗法。

།དེ་ལ་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་ངོ་། །གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་ པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དང་།རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་གྱིའོ། །གཞན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པའི་གཞན་ཉིད་དེ།འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པའི་གཞན་ཉིད་དེ། རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་མ་ཡིན པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་ཏེ།དེ་ལྟར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ལ། རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་གཞན་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་ཏེ། འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དཔེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་སྦྱར་ཏེ།དཔེ་གང་ལ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

此处'在这里也'的意思是，在证明诸事物不从他生的这一场合。'他的'意思是，对于果法眼等内处而言，作为他者的缘如胚胎、凝酪等他者的，以及对于胚胎、凝酪等缘而言，作为他者的果法眼等内处他者的。'他性'意思是，对于胚胎、凝酪等作为他者的那些缘而言的他性，即果法眼等内处对于胚胎、凝酪等作为他者的那些缘而言存在他性，以及对于果法眼等内处作为他者的那些而言的他性，即胚胎、凝酪等诸缘对于果法眼等内处作为他者的那些而言存在他性。
'以非法'意思是以能立法，即如是对于胚胎、凝酪等作为他者的那些缘而言，果法眼等内处存在他性，以及对于果法眼等内处作为他者的那些而言，胚胎、凝酪等诸缘存在他性，凡是这些，即是证明果法眼等内处不从他生的能立法。因为果法眼等内处对于胚胎、凝酪等作为他者的那些缘而言存在他性时，也不从他生，所以果法眼等内处的他性也是证明不从他生的能立法。
而胚胎、凝酪等诸缘存在他性时，不是果法眼等内处存在他性的缘，所以胚胎、凝酪等诸缘的他性也是证明不从他生的能立法。'宗法显现'意思是表明：如是他的他性是能立法，故宗法显现，即因为对于证明果法眼等内处不从胚胎、凝酪等他生的所立宗而言，因也是他性，对于证明胚胎、凝酪等他者不是果法眼等内处存在他性的缘的所立宗而言，因也正是他性。
'喻是依彼力'意思是，喻是依所立和能立法的力，因为是具有所立和能立法共许的有法的喻故。'彼'字是与所立和能立法相连，意思是：凡是与宗相顺，具有所立法'不从他生'和能立法'他性'的喻，即是同法喻，这是其义。

།འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིར་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་སྟེ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛད་པ་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཞེད་པ་མཆོག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས།འདིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པ་ཡང་དོན་དམ་པས་དགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་རྫས་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་གཞིའི་སྒོ་ནས་དགག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཏེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ། ཆོས་ མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སུ་བྱས་པའོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་ལ་བདག་གིར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡོ་བྱད་གྱ་ནོམ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་དང་པོར་བྱས་ནས་ཡོ་བྱད་ངན་པ་དང་། ཁྱོན་ཆུང་ངུའི་བར་དག་ལ་ བདག་གིར་བྱེད་པས་བདག་ཅེས་བྱའོ།།བདག་དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སུ་བྱས་པ་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། མཆེད་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཏེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས སུ་དཔག་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཞི་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་གང་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་བསྡུས་པའི་ ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ།

此处'所应用的语句'是指在阐述诸法不从他生的这一论题中，所应用的带有论式的语句，即下文所说的有法、所立法、能立法和譬喻等相互关联的内容。
其中'应用的语句'是指带有论式的语句，即具有比量、因和喻的语句之意。
胜义中内处诸法不从其他缘生，因为是他故，如瓶。其中'胜义中'是为了区别前文所说的非他，此处是从胜义的角度予以否定而作为确定。
另外也不相违，因为对所说的差别依处的差别没有相违之处，且是作者所说故而是最殊胜的意趣。因此，此处否定从他生也是从胜义的角度来否定。
其中'胜义中'是指从胜义的角度否定从他生的实体、事物和本质。这也是立足于世俗谛而对胜义境进行否定，因为在胜义中无有言说，所以也没有否定的言说。
其中'内处诸法'是所比度的前提，即有法。'不从其他缘生'是所比度的结论，即所立法。'因为是他故'是能立法即因，是前提的属性。'如瓶'是譬喻，是同法喻。
'内'是指自身所摄受并安住的。'自身'是指执为己有，即先取用优良广大的资具，乃至最后取用低劣狭小的资具，因此称为'自身'。由此自身所摄受并安住的称为'内'。
'诸处'是指心与心所生起、出现、增长、广大之处，即眼、耳、鼻、舌、身、意等处。'内处诸法'是所比度的前提，即有法。
其中'所比度'是指由不可得而比度无事物，由自性而比度无常，由果而比度因的基础。在此语境中，'不从其他缘生'即是所比度的基础——内处诸法。
'前提'是指包含法与有法的前提。在此语境中，所立法是'不从其他缘生'，而作为所立基础的有法是'内处诸法'，这两者所构成的即称为前提。

།དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གཞི་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་།དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ ནི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །གཞན་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་སོ། །སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་འདི་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་གཉིས་སྨོས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་སུ་ཟིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་དག་ན་རེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་ས་བོན་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འཇིག་ རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་ཟིན་པ་ལ།ད་ཁྱེད་ཀྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་གྲུབ་པ་ལས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ལས་ སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་སུ་ཟིན་ན་ཡང་།དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་ལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་བྱས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་ དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་དང་།སྐབས་འདིར་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གང་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།

所谓有法，即是所要推理的基础，具有所立和能立二法者即是有法。在此处，内入处等是基础，从彼等之他缘不生是立敌双方所共许，从彼等之他缘不生即是能立法，此二者皆为立敌双方所共许，具有此二者即称为有法。
所谓'彼等之缘'，即是内入处等之特殊缘。所谓'从他'，即是从特殊缘如胚胎、凝酪等异于果之诸缘。所谓'不生'，即是内入处等不从彼等之他缘而生。
为何在此立内入处等不从他生之宗时，要说'彼等之缘'及'从他'二种差别？若仅说内入处等不从他生，则他人会说：内入处等不从种子、地、水、火、风、空、时、因缘等他缘而生，此为世间共许，今汝立内入处等不从他生，乃成立已成。为遣除此说，故说'彼等之缘'。
若仅说内入处等不从彼等之缘生，由于宗未以'他性'差别而限定，则宗法性不能作为因，故说'从他'。'从彼等之他缘不生'即是比量之宗，为所立法。
其中，比量即是从不可得比量无实，从自性比量无常，从果比量因，此处则是于所比量基内入处等上比量从彼等之他缘不生。此即是宗，宗即是摄法与有法之宗。
此处，所立法即'从彼等之他缘不生'，及所立基有法'内入处等'，摄此二者即称为宗。此二者为所立法，所立法即无实、无常、因等，此处即于有法内入处等上所立之法'从彼等之他缘不生'是所立。

།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས།རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན། གཞན་ ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མིག་ལ་ སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མི་ དམིགས་པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་ཅེ་ན།གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་ཆོས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། གཞན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན། གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།

'由于是他者'这句话是指，果位的眼等内处，相对于缘起的凝酥状、稠酪状等其他状态而言是他者，因为果位的眼等内处相对于缘起的凝酥状、稠酪状等其他状态而言，确实是他者，而在此他者性中也无从他生，因此果位的眼等内处由于是他者，故彼等不从其他缘而生。'由于是他者'这句话是能立法因，是宗法。
其中'能立法'是指无事物、无常、因能立法、不可得、自性和果，在此语境中，所要证成的法即'彼等不从其他缘而生'，其能立法是'由于是他者'，即如此：果位的眼等内处相对于缘起的凝酥状、稠酪状等其他状态而言确实是他者，而在此他者性中也无从他生，因此'果位的眼等内处由于是他者'即是证成'彼等不从其他缘而生'的能立法。
此即称为因，因也包括无事物、无常、因能立因、不可得、自性和果，在此语境中，所要证成的法即'彼等不从其他缘而生'，其能立因是'由于是他者'。为何内处不从其他缘而生？由于是他者性故。内处相对于缘起的凝酥状、稠酪状等其他状态而言是他者性，而在此他者性中也不从其他缘而生，因此'由于是他者'即是证成'彼等不从其他缘而生'的因。
此即称为宗法，宗法也包括摄持法与有法的宗法、不可得、自性和果，在此语境中，所要证成的法即'彼等不从其他缘而生'与有法'内处'所摄持的宗之法即'由于是他者'。为何内处不从其他缘而生？由于是他者故。内处相对于缘起的凝酥状、稠酪状等其他状态而言是他者性，而在此他者性中也不从其他缘而生，因此'由于是他者'是摄持法与有法的宗之因法，故称为宗法。

།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན པའི་ཕྱིར།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ གང་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་དཔེ་སྟེ།འདིར་དཔེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་གང་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་ གྲགས་པ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་གཉིས་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་ པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཕྱོགས་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་དེ།དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་འདི་ནི་ཤིང་ཡིན་ཏེ་ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ། ཚང་མང་འདི་ན་མེ་ཡོད་དེ་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་དཔེར་ན་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྐྱེན་ གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཅན་བུམ་པ་དེ་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་།དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་དེ་ལ་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

'例如瓶子'这句话是说，比如瓶子对于内处的缘如凝酪状、稠酪状等其他状态而言是他性，因为瓶子是他性，所以不从内处的那些缘如凝酪状、稠酪状等其他状态中产生。同样地，此处内处对于它们的缘如凝酪状、稠酪状等其他状态而言也是他性，因为内处是他性，所以它们不从那些缘如凝酪状、稠酪状等其他状态中产生。
'例如瓶子'这是譬喻，是同法喻。其中'譬喻'是指具有所立法和能立法的有法。此处譬喻是指所推度的有法瓶子，对于所推度的所立法'不从那些缘等其他状态中产生'为立论者和对论者双方所共许，以及能立法因'他性'为立论者和对论者双方所共许这两者。
这两者称为同法喻。'同法喻'是指从不可得推知无事物的同法喻，如'此处无实物，因为未见应被认知的瓶子'；从自性推知无常的同法喻，如'此是树，因为是娑罗树'；从果推因的同法喻，如'此厨房有火，因为有烟冒出'。
在此语境中，譬如有法瓶子为立论者和对论者双方所许，对于内处的那些缘如凝酪状、稠酪状等其他状态而言是他性为双方所共许，对此所立法'不从那些缘等其他状态中产生'为立论者和对论者双方所共许，以及能立此'不从其他缘中产生'的因'他性'为立论者和对论者双方所共许这两者，故称为有法。对有法瓶子而言，不从那些缘等其他状态中产生，因为是他性。
同样地，此处有法内处为立论者和对论者双方所许，对于内处的那些缘如凝酪状、稠酪状等其他状态而言是他性为双方所共许，对此所立法'不从那些缘等其他状态中产生'为立论者和对论者双方所共许，以及能立此'不从其他缘中产生'的因'他性'为立论者和对论者双方所共许这两者，故称为有法。对有法内处而言，也不从那些缘等其他状态中产生，因为是他性，如同瓶子一样。

།དེའི་ཕྱིར་གང་དང་གང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན ནོ།།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དུ་འདྲ་བ་ལས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ལ། བུམ་པ་ལ་ནི་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འདོད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་རྒྱུ་འདིས་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འདོད་ལ། རྒྱུ་འདིས་ནི་བུམ་པ་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་རྐྱེན་དག་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་བོ།།གཞན་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཅེ་ན། གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ ལས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན།དེ་དག་ལ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། གཞན་ཉིད་ནི་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དགག་པ་མི་མཐུན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཅི་སྟེ་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་ན་ནི་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གཞན་ཉིད་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་འགལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་བུམ་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་དང་འོ་མ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་ གསལ་བ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དམ་པར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉི་ཚེ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ཅེ་ན། དེ་ནི། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ གང་མཐོང་བ།།དེ་ནི་ཀུན་ལའང་མཐོང་བར་འདོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའི་རིགས་པས། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེར་བཞག་ཏུ་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉི་ཚེ་ཆོས་ཅན་དུ་གཞག་གོ། །ཡང་ན་དོན་ དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགོག་པར་བྱེད་དེ། །དེ་ལ་ ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་སྔ་མས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས།དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འབྲས་བུ་བཀག་པ་ཡང་ ཚད་མ་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།

因此，凡是他性的事物，就不从其他诸缘而生，譬如瓶子。内处诸法也是他性，因此它们也不从其他诸缘而生。如果认为虽然同样是他性，内处诸法可以从其他诸缘而生，而瓶子却不从其他诸缘而生，那么这时就应当说明，为什么以这个理由认为内处诸法可以从其他诸缘而生，而以这个理由认为瓶子不从其他诸缘而生的差别理由。
因为主张从他生的人们不承认瓶子在他性的情况下从其他诸缘而生，所以内处诸法也因为是他性，所以已经证明它们不从诸缘而生。
再者，为什么承认诸事物从他生呢？为了获得尚未获得的他性本质，所以承认它们从其他诸缘而生。如果内处在从其他诸缘而生之前就已经是他性，那么认为它们从其他诸缘而生又有什么用呢？因为已经说过他性不再从他生。
再者，否定也会相互矛盾：如果是他性就不应该没有从他生，如果从他生就不应该是他性。再者，世间上他性从他生是相违的，比如世间上瓶子能够执持蜂蜜、水、牛奶等作用的明显他性，从未见到从他生。
如果胜义中要否定内外一切事物从他生，为什么这里只安立内处为所立法呢？这是因为如经中所说：'于一法所见，即许见一切，一法空性者，即是诸法空。'以此理趣，如果证成内处不从他生，外处等一切法也都能证成不从他生，而且如果安立内处为所立法，外处等其他法可以作为因和喻，所以这里只安立内处为所立法。
或者，胜义中想要说明他性的眼等内处的能成诸缘决定不是缘，因为是他性的缘故，譬如棉絮等。这是在遮遣诸缘不是缘。其中'或者'这个词是说，前面的论式是从果位的眼等内处对胚胎、凝滑等他性诸缘而言是他性，所以不从其他诸缘而生这样遮遣果位，这也是一种正量。

།འདིར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་དག་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྐྱེན་དགག་པ་འདིར་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་སྟེ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་ འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།མཛད་པ་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཞེད་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས། འདིར་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་རྣམས་ རྫས་དང་དངོས་པོ་དང་བཞིའི་སྒོ་ནས་དགག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལ་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་སྐྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཏེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་ཡང་ཡིན།བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡང་ཡིན། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཞེས་བྱའོ།།བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྐྱེན་དུ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་གིས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་ལ་ སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ལས་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་ སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུ་བ་བྱའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་། རྐྱེན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུ་བ་བྱའོ།།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཏེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།

在此，如果相对于那些果位的眼等内处，诸如胚胎期的凝酪位、凝滑位等是他性，那么它们就不是眼等内处的缘。这就是说，在此否定缘的论证中也是一种量。
'胜义中'这个词，如前所说非他性，在此一切胜义中否定，为了确定把握。其他方面也不相违，因为如前所说差别之所依的差别无有相违，且因为作者所说即是最胜意趣。由此所说，在此诸缘非缘的否定也是在胜义中否定。
其中'胜义中'是指在胜义中从实体、事物和四方面否定诸缘。这也是安住于世俗谛而对胜义境进行否定，在胜义中因为是不可言说的，所以连否定的言说也没有。
其中，他者所欲说的'成就眼等内处'是所推度的前提，即有法。'决定非缘'是能推度的前提，即所立法。'因为是他性'是能成立的法，即因。'如线等因'是譬喻，即同法喻。
其中，他者所欲说的成就眼等内处，是指那些作为眼等内处之果的缘如凝酪位、凝滑位等，既是他性，又是所欲说，也是成就眼等内处，应当以此差别来总摄。
其中'他'是指那些缘如凝酪位、凝滑位等相对于转变为眼等内处之果的那些，是他性，故称为他。'所欲说'是指其他主张缘的论者欲说那些凝酪位、凝滑位等为缘性，故称为所欲说。
'成就眼等内处'是指那些缘如凝酪位、凝滑位等在世俗中是成就眼等内处的，故称为显现成就眼等内处。
其中'眼等内处'是指内处中有眼、耳、鼻、舌、身、意等，这就是总摄为眼等内处。
'成就眼等内处'也是指，从业、烦恼、精液、血液、凝酪位、凝滑位等诸缘中有成就眼等内处的，那些就总摄为成就眼等内处。
他者所欲说的成就眼等内处，这是所推度的前提，即有法。

། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཞི་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་གང་ལ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་གོ།།དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གང་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཆོས་ཅན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་གཞི་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་།རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས།འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་སྟོན་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་གཞི་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ།།དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་ དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཆོས་ཅན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་རྒྱུ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་ཅན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་ གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ མ་ཡིན་པར་ངེས་པའོ།

关于所谓'所推理'，是指从不可得而推理无事物，从自性而推理无常，从果而推理因的基础。在此处，所谓'确定非缘'即是想要表达的其他推理对象基础，也就是成就眼等内处。
这即是所谓'宗'，宗是指包含法与有法的宗，在此处，即是包含所立'确定非缘'这一法，以及作为所立基础的有法'想要表达的其他眼等内处诸能成就者'这两者的宗称为宗。
这即是所谓'有法'，有法是指作为推理对象基础，具有所立和能立二法者即是有法。在此处，即是'想要表达的其他眼等内处诸能成就者'这一基础上，具有辩方与敌论双方共许的所立法'确定非缘'，以及辩方与敌论双方共许的能立法'是他性'这二者，即称为有法。
所谓'确定非缘'，是指胚胎、凝酪等诸法在胜义中并非眼等内处诸果的缘的否定。'确定非缘'这一说法表示推理，是所立法。
关于所谓'推理'，是指从不可得而推理无事物，从自性而推理无常，从果而推理因。在此处，即是对想要表达的其他推理对象基础——眼等内处诸能成就者推理确定非缘。
这即是所谓'宗'，宗是指包含法与有法的宗。在此处，即是包含所立'确定非缘'这一法，以及作为所立基础的有法'想要表达的其他眼等内处诸能成就者'这两者的宗称为宗。
这即是所谓'所立法'，所立法是指无事物、无常和因。在此处，即是对有法'想要表达的其他眼等内处诸能成就者'所要成立的法'确定非缘'。
所谓'因为是他性'，是指相对于胚胎、凝酪等诸缘的果——其他眼等内处而言是他性，因为胚胎、凝酪等诸缘相对于果——其他眼等内处而言是他性，所以确定不是其他眼等内处诸果的缘。因此，由于胚胎、凝酪等诸缘是他性，故确定不是其他眼等内处诸果的缘。

།གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་ འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པས།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་།ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཤེ་ན། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན།གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་ བ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཅན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་ བ་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་ཆོས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་།ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཤེ་ན། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན།གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་དང་། ཚིག་པ་དང་། ཐག་ཟངས་དང་། འུལ་བུ་དང་། སྣས་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཐག་ཤ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་སྤུན་དང་། ཚིག་པ་དང་། ཐག་ཟངས་དང་། འུལ་བུ་དང་། སྣས་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཐག་ཤ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

'由于是其他'这是能证的法和因，也是宗法。其中能证的法是指无实、无常、因的能证法、不可得、自性和果，在此处所要证成的有法'决定非缘'，即是能证的法'由于是其他'，如是，对于果位眼等内处所成为其他的诸缘如羯剌蓝、頞部陀等，相对于彼等而言是其他性，彼即决定非是果位眼等内处所成为其他的诸缘，因此'由于羯剌蓝、頞部陀等是其他'即是能证'决定非缘'之法。
彼即名为因，因也是无实、无常、因的能证因、不可得、自性和果，在此处所要证成的法'决定非缘'，即是能证的因'由于是其他'，欲说其他的眼等内处能成就者，为何决定非缘？由于是其他，即对于果位眼等内处所成为其他的诸缘如羯剌蓝、頞部陀等，相对于彼等而言是其他性，若是其他性者，彼等决定非缘，因此'由于是其他'即是能证'决定非缘'之因。
彼即名为宗法，宗法也是摄持法与有法的宗法、不可得、自性和果，在此处所要证成的有法'决定非缘'以及有法'欲说其他的眼等内处能成就者'所摄持的宗之法'由于是其他'，欲说其他的眼等内处能成就者，为何决定非缘？由于是其他，即对于果位眼等内处所成为其他的诸缘如羯剌蓝、頞部陀等，相对于彼等而言是其他性，若是其他性者，彼等决定非缘，因此'由于是其他'即是摄持法与有法的宗之因法，故名宗法。
如因线等之喻，即如因线、织线、铜线、毛线、鼻绳等线相对于眼等内处所成为其他者而言是其他性，因线、织线、铜线、毛线、鼻绳等线是其他性者，决定非是眼等内处诸缘，如是，此中羯剌蓝、頞部陀等相对于果位眼等内处所成为其他者而言是其他性，羯剌蓝、頞部陀等是其他性者，决定非是果位眼等内处诸缘，应当如是配合。

།དཔེར་ན་རྒྱུ་ སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ།ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་དཔེ་སྟེ། འདིར་དཔེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས། ཆོས་ཅན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ།རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་ལས། དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཕྱོགས་འདི་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་འདི་ནི་ཤིང་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཚང་མང་འདི་ན་མེ་ཡོད་དེ་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་དཔེར་ན་ཆོས་ཅན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལ། འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན། གཞན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་དག་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་།རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཅན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དུ་གྱུར པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དང་།རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒོལ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ ཡོད་པས་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཆོས་ཅན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་དང་གང་ གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དུ་ འདྲ་བ་ལས་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ལ།རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་འདིས་ནི་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་རྐྱེན་ ཡིན་པར་འདོད་ལ།རྒྱུ་འདིས་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།

例如'因缘、兄弟等'这是譬喻，是同法喻。其中'譬喻'是指对于所要证成的有法和能证的法，具有这两者的譬喻。在此，譬喻是所推度的宗，有法因缘、兄弟等，对于所推度的宗要证成的有法'决定非缘'这一点，为能立者和对论者双方所共许，以及能证的法、因'是他性'这一点，也为能立者和对论者双方所共许，具有这两者。
这就称为同法喻。所谓同法喻，如从不可得推知无实法的同法喻：'此处无实法，因为不可得所应知的瓶子不可得故'；从自性推知无常的同法喻：'此是树，因为是娑罗树故'；从果推知因的同法喻：'此厨房有火，因为有烟冒起故'。
在此语境中，譬如有法'因缘、兄弟等'为能立者和对论者双方的宗，对于果位的眼等内处成为他者时，承认为他性，对于这些要证成的法'决定非缘'为能立者和对论者双方所共许，而证成'决定非缘'的能证法'他性'也为能立者和对论者双方所共许，具有这两者，故称为有法。
'因缘、兄弟等这些决定非缘，因为是他性故'。同样在此，有法'欲说为他的眼等内处的能成者'为能立者和对论者双方的宗，对于果位的眼等内处成为他者时，承认为他性，对于这些要证成的法'决定非缘'为能立者和对论者双方所共许，而证成'决定非缘'的能证法'他性'也为能立者和对论者双方所共许。
具有这些，故也称为有法。'欲说为他的眼等内处的能成者也决定非缘，因为是他性故，如因缘、兄弟等'。因此，凡是他性者，决定非缘，如因缘、兄弟等。欲说为他的眼等内处的能成者也是他性，所以它们也决定非缘。
如果认为虽然同样是他性，但欲说为他的眼等内处的能成者是缘，而因缘、兄弟等非缘，那么这时就应该说明：由于这个原因欲说为他的眼等内处的能成者是缘，而由于这个原因因缘、兄弟等非缘，这样的差别理由。

།གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་དུ་སྨྲ་བ་དག་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་དག་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འདོད་ པ་དེའི་ཕྱིར།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གྲུབ་བོ། །གཞན་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཅེ་ན། གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་སྔ་རོལ་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་ལ་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྟག་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། གཞན་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་དགག་པ་མི་མཐུན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ལ། ཅི་སྟེ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གཞན་ཉིད་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ནི་འགལ་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་བུམ་པ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཆུ་དང་། འོ་མ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་གསལ་བ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན། རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར འདིར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཉི་ཚེ་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ཅེ་ན།དེ་ནི། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གང་མཐོང་བ། །དེ་ནི་ཀུན་ལའང་མཐོང་བར་འདོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་ གསུངས་པའི་རིགས་པས།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཆོས་ཅན་དུ་བཞག་ན།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེར་གཞག་ཏུ་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཉི་ཚེ་ ཆོས་ཅན་དུ་གཞག་གོ།

因为说缘者不承认因线等其他性的状态是缘，所以，所说的其他眼等内处的成就者也因为是其他性而决定成立为非缘。
复次，为何承认诸事物的缘性呢？若说是因为令获得未获得的其他性自体而承认为缘，如果所说的其他眼等内处的成就者在成为缘之前已是其他性，则于彼等观察为缘有何用？因为已说'其他性非是他缘'。
复次，也成为相违的否定，若是其他性则非他缘，若是他缘则非其他性。
复次，世间中其他性是他缘是相违的，如是世间中瓶子能作持蜜、水、乳等作用的明显其他性，未见是他缘故。
若胜义中否定一切内外事物的缘为非缘，为何此处唯立所说的其他眼等内处的成就者为所立法？
彼由'于一法中所见者，彼于一切亦许见，一法空性即是彼，即是一切之空性'所说之理，若成立所说的其他眼等内处的成就者非是缘，则成立外缘等一切缘皆非是缘故，及若立所说的其他眼等内处的成就者为所立法，则外缘等其他可立为因相与譬喻，故此处唯立所说的其他眼等内处的成就者为所立法。

།།བམ་པོ་བཅུ་པ། འདི་ལ་གཞན་སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་འགལ་ཏེ། འདི་ལྟར་དབུ་མ་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་ལེན་ཅིང་།དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ནས་གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་འགལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དེ་གཉིས་ཀྱི། །ཁྱད་པར་གྱི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད། །ལོག་པར་སྒྲུབ་ཕྱིར་འགལ་བ་ནི། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དྲིས་པས་འདིར་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་དེ་འགལ་ཡང་བདེན་གྲང་ན། གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས འགལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱེད་པ་འདིའི་རྩ་བ་བཞི་པ་མ་ཐོས་སམ་ཅི་ན།དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཁོ་བོ་ལ་གཏན་ཚིགས་འགལ་བའི་སྐྱོན་འདི་ལྟ་བུ་རྗོད་པར་བྱེད། འདི་ལྟར་འགལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱེད་པ་འདིའི་རྩ་བ་བཞི་པ་ལས། གནོད་པ་མེད་ན་ འགལ་བ་ཡིན།།ཞེས་འབྱུང་བས། གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལུང་གི་གནོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་གི་གནོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོའི་ གཏན་ཚིགས་དེ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་ཐམས་ཅད་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་དེ་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ དཔེར་ན་ལྟག་ཆོད་དག་ལས་འདི་སྐད་དུ།སྒྲ་ནི་མཉམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བཙལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་བཙལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་གནོད་པ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་མཐུས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཞིག་ན། འདི་ལ་ལུང་དང་། མངོན་སུམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་སྒྲ་ནི་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་མཐུས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་གནོད་པ་ཡོད་དོ། ། འདིར་གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནོད་པ་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་དེ་ཡང་དབུ་མ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་ལེན་ལ། འདིར་མེར་མེར པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས།དེས་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡོད་དོ།

第十品。对此，其他论师智藏以自己的注释所说的因相'他性'这一点是相违的。也就是说，中观师承许眼等内处的缘起如凝酪状、稠糊状等是世俗谛，如此承许之后，当想要说明胜义谛中的他性时，成立眼等内处的凝酪状等不是内处的缘起，因为是他性的缘故，如同棉花等的因一样，当如此安立言词时，如同胜义谛中棉花等不是眼等的缘起一样，世俗谛中也如同棉花等不是眼等的缘起那样，凝酪状等也如同棉花等一样在世俗谛中也不是眼等的缘起。因此，'他性'这一因相与凝酪状等缘起在世俗谛中不是眼等的缘起相违，如所说：'法与有法二者的差别之体性，由于颠倒成立故为相违。'如此询问时，对此应当这样回答：如果是这样，我的因相虽然相违也是真实的吧，长老智藏难道没有听闻《相违相品》的第四根本颂吗？因此，为何要毫无差别地对我说出如此因相相违的过失呢？如是在《相违相品》的第四根本颂中说：'无有能害则相违。'因此，如果长老智藏所说的相违本身没有教证的能害、世间的能害、自语的能害、现量的能害、比量的能害，那么此时我的因相就是相违的。如果长老智藏所说的相违本身有这五种能害中的任何一种，那么此时我的因相就不是相违的。长老智藏所说的相违就如同诡辩中所说：'声音不是所闻，因为寻找即得的缘故，如同瓶子。'如是从'寻找即得'这一因相中应当说明有无能害的相：如果由见力不能遮遣彼比量，则无能害，然而在此由教证、现量、世间见到声音是所闻性，由见力能遮遣彼比量，故有能害。在此，如果问长老智藏所说的相违如何有能害？如是长老智藏也是中观师，因此他也承许凝酪状等是内处的世俗谛缘起，而在此说凝酪状等在世俗谛中也不是眼等的缘起，因此首先长老智藏所说的相违就有教证相违的能害。

།ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ལ་ནི་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གྲགས་ལ།འདིར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས། དེས་ན་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་ གནོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དྲུག་པོ་དག་དབང་པོ་སོ་སོའི་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེ་ལ། འདིར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པས།དེས་ན་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདིར་གནས་བརྟན་བློ་ བརྟན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པས།དེས་ན་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ སྐྱེ་སྟེ།འགའ་ཞིག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ཏེ། བུམ་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། ཆུ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགའ་ཞིག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགའ་ ཞིག་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལས་འདིར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པས།དེས་ན་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་ གྱིས་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ལུང་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་དེ་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་འདི་སྐད་ཅེས་གཞན་དག་རྣམ་པ་དེས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་འགལ་བར་བརྗོད་ཀྱི། ཁོ་བོ་ནི་དེ་སྐད་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ ཡང་གལ་ཏེ་གཞན་དག་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་།དབང་པོ་སོ་སོའི་ཤེས་པ་དག་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་ལེན་ན། གཞན་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ ལས་ཐར་པ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་རྟོགས་ནས་འཇིག་རྟེན་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་གྲགས་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་ པར་སྒྲུབ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པའི་འགལ་བའི་སྐབས་མེད་དོ། །ཡང་ན་ཁོ་བོས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་མ་བླངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཁོ་ བོས་དེ་སྐད་ཁས་མ་བླངས་པ་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་ཁས་བླངས་ཤེ་ན། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ ཁས་བླངས་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་འགལ་བའི་སྐབས་མེད་དོ།

世俗谛是依世间言说而说的。在世间，内处等在世俗谛中是从胎位等缘而生的，这是众所周知的。在此说胎位等在世俗谛中也不是眼等的缘，因此上座智坚所说的相违之处，也有与世间相违的过失。
从眼等处所，在世俗谛中生起缘取境的六种无分别眼识等，是各自根的现量，而在此说胎位等在世俗谛中也不是眼等的缘，因此上座智坚所说的相违之处，也有与现量相违的过失。
上座智坚所说相违的言论，也唯是世俗谛中的生起，而在此上座智坚自己说在世俗谛中胎位等也不是眼等的缘，因此上座智坚所说的相违之处，也有与自语相违的过失。
眼等诸处在世俗谛中生起，因为能利益某些有情的缘故，譬如瓶子。瓶子在世俗谛中生起，因为以能盛水等而利益某些有情，同样内处等也在世俗谛中生起，因为以能取境等而利益某些有情。而在此说胎位等在世俗谛中也不是眼等的缘，因此上座智坚所说的相违之处，也有与比量相违的过失。
如是，上座智坚所说的相违之处，由于有教证等的过失，所以我的因不是相违的。
如果上座智坚这样说：'其他人以那种方式说你的因相违，我并不这样说。'那么，如果其他人承许唯在胜义谛中眼等和各根识生起，不承许在世俗谛中生起，那些人也无法摆脱自语相违、比量相违和世间相违的过失。
如此，已说'了知世间义后，应当如世间而修'，因此在世间中，外内诸法的生起是众所周知的，如果其他人成立在世俗谛中外内诸法无生，由此就成为与世间共识相违的过失。因此上座智坚所说的相违之处是没有机会的。
或者，我并未承许在世俗谛中诸法也不从他生，当我未如此承许时，就没有任何相违。
若问：'那么你承许什么？'如《成实论》中说：'缘起法性者，暂时非是真，亦非异于彼，故非断非常。'我如是承许，因此我的因没有相违的机会。

།དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་བརྟན་བློ་བརྟན་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ཏེ་པོར་ཞུགས་པར་སྣང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་འགྲེལ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་འགྲེལ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚད་མ་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་ན་ཞེས་དོགས་པ་བསུ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།འདིར་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཏེ། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་།དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ ཚིགས་དེའོ།།གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཏེ། དབུ་མ་པས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ།།དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དམ་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་ རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དང་།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའོ། །དེའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，上座部论师坚固成就者似乎进入了极端的见解。
如果说'因为是他者'这个理由不成立，是因为它是所立宗的一部分。
比如说'声音是常住的，因为是声音'这样的说法。这是对生起论者以正理派的方式解释时，说明'他性'这个因不成立。
其中'如果'这个词，是用来迎接这样的疑问：如果生起论者以正理派的方式解释时，说明'他性'这个因不成立的这种量是这样的话。
这里'因为是他者'这个理由是有法，即中观派说'胜义中内处不从其他缘生，因为是他者'，以及'胜义中所说的他者，眼等内处的生起因不是缘，因为是他者'这个能立。
'不成立为因'是所立法，即中观派所说的'因为是他者'这个理由，不能成立'从其他缘不生'以及'他者不是缘'这样的推理。
'是所立宗的一部分'是宗法，其中'所立'是指中观派立'内处不从其他缘生'以及'所说的他者，眼等内处的生起因不是缘'这样的宗。
'其一部分'是指'其他缘'和'他者不是缘'中的'他性'的含义，即'因为是他者'这个理由。因为'从其他缘不生'的一部分是'因为是他者'，'他者不是缘'的一部分也是'因为是他者'。

།དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ། འདི་ལ་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཚོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དམ་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྲ་ཉིད་ཆོས་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ལ་སྒྲ་ཉིད་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སུ་ཡང་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྒྲུབ པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ལ། རྟག་པ་ཉིད་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སུ་ཡང་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྒྲ་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ལ། སྒྲ་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡུས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སུ་ཡང་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དཔེ་དེ་དང་འདྲ་བར་ འདིར་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཞན་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་འགྲེལ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ནི་མི་ རྟག་སྟེ།སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མཐོང་བས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་འགྲེལ་བར་བྱེད་པའི་ གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་འདི་ལ་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ་སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་དཔྱོད་པ་ཅན་གྱི་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིག་བྱེད་དང་། སྙན་ཚིག་གི་རིག བྱེད་དང་།སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ལས་སྙན་ཚིག་གི་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྟེ། ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་དོ།

比如说'声音是常住的，因为是声音'这样的例子，在此逻辑论著中，将主张命题的一部分作为因的三种不适合的情况进行分类：比如'声音是常住的，因为是声音'，这是有法的主张命题的一部分，如此将声音本身作为有法，又将声音本身作为能立的法，因此这也不适合作为因。
比如'声音是常住的，因为是常住的'，这是所立义的一部分，如此将常住本身作为所立的部分，又将常住本身作为能立的法，因此这也不适合作为因。
比如'声音是常住的，因为声音是常住的'，这是法与有法结合的命题的一部分，如此将'声音是常住的'作为法与有法结合的部分，又将'声音是常住的'这个法与有法结合的部分作为能立的法，因此这也不适合作为因。
如同这个例子一样，在此中观师你的因'不从他缘生，因为是他'以及'他缘非是缘，因为是他'，这也是主张命题的一部分，因此不适合作为因。这是主张生起的论师们用正理派的方便解释说因'他性'不成立而如此说的。
对此说法的回答，此处论释者说：'这是不好的。诗歌的声音是无常的，因为是声音，如同鼓声一样'，由此见到主张命题的一部分可以成立为因，所以因是不定的。这表明主张生起的论师们用正理派的方便解释说因'他性'不成立的说法是不对的。
其中'这是不好的'是说主张生起的论师们用正理派的方便说中观师的因'他性'因为是主张命题的一部分而不成立的说法是不好的，意思是说这样的安立在此论式中没有这样的特征。
为了说明这一点，说'诗歌的声音无常，因为是声音，如同鼓声一样'，这是以特殊为主张而以共相为主张法的例子。此中'诗歌的声音'是有法，'无常'是所立法，'因为是声音'是能立法，'如同鼓声一样'是譬喻。
其中'诗歌的声音'是外道毗陵迦派的四种吠陀：即《梨俱吠陀》、《夜柔吠陀》、《沙摩吠陀》和《阿闼婆吠陀》中的《沙摩吠陀》的声音，是文字的本体。

།སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མི་རྟག་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་ ཆོས་ཅན་ནོ།།མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ་དེ་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེ་ན། སྒྲ་ སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡང་མི་རྟག་སྟེ། སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་འདི་ནི་ཤིང་ཡིན་ཏེ་ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྱོར་བའི་ཚིག་འདི་ལ་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ། སྒྲ་སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པས་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ། གཞན་སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པས་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ་སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ དམ་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་དང་། རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་མི་རྟག་པར་དམ་བཅས་པ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་བརྗོད་ པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་གཞན་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ། སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་དཔེ་གཉི་ག་ལ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་མཐོང་བས་སོ། ། གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ བ་ལྟ་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་མ་བྱས་ལ།སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་མ་བསྟན་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ལ། དཔེར་ན་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓诗歌的声音，这个特殊的有法，所要证成的法是无常，能证的法是声音的总相，因此这两者存在，故为有法。'是无常'这句话是要证明这特殊的诗歌声音是无常，即对其无常性进行推理。'因为是声音'这句话表明是总相方面的法，即在说明为什么这特殊的诗歌声音是无常呢？因为是声音的总相，所以是无常。
'譬如大鼓声'这句话是说，就像特殊的大鼓声是无常的，因为是声音的总相一样，这特殊的诗歌声音也是无常的，因为是声音的总相。这就像'这是树，因为是娑罗树'这样的说法一样。
这样表明：比如在这个论式中，把特殊的诗歌声音作为前陈，而表明声音总相是前陈的属性，虽然这是所立宗义的一部分，但不能作为因。同样在这里，当把他人所计的胎位如凝酪位、凝滑位等特殊的他性作为前陈时，表明他性总相是前陈的属性，虽然这是所立宗义的一部分，但可以作为因。
为了说明这一点，说道'由见所立义一分成立为因'。这表明了把特殊性作为前陈时总相是前陈的属性的意义。其中'所立'是特殊的，就像诗歌声音和大鼓声这些特殊声音被立为无常一样，这里也立说内处不从它们的特殊他缘而生，以及所说的其他能成就眼等内处的特殊法不是缘。
'其义一分'是指总相，就像'因为是声音的总相'一样，这里也表明'因为是他性的总相'。'见成立为因'是说，当把特殊性作为前陈时，表明总相是前陈的属性，这在所立和喻例两者中都见到成立为因。
'因不决定'是说，主张有生者们说因是所立义的一分，如'声音是常，因为是声音'这样的说法是不决定的。这样，比如'声音是常，因为是声音'这样的说法，没有把特殊性作为前陈，也没有表明总相是前陈的属性，虽然是所立义的一分，但不能作为因。而'诗歌声音无常，因为是声音'这样的说法则可以。

།དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ ཕྱོགས་སུ་བྱས་ལ།སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྤྱི་བཏང་སྟེ་ཁྱད་ པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར།ཅི་རེ་ཞིག་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་སྙན་ཚིག་ གི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མཐོང་བ་དེ་གཉིས་གང་ཡིན་པ་མ་ངེས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མི་རུང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་པ་དག་ལས་གཞན་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་ལས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་ རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་དག་།འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ། རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་ འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་རྗོད་པར་བྱེད་པར་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལ་གལ་ཏེ་དགག་པ་འདིས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་མ་ལུས་པར་བཀག་པ་ཡིན་ན་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་དགག་པ་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།སྐྱེད་པ་ཉིད་བརྟག་པ་བྱ་བས་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་དག་གི་རྟེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཀག་པ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་བཀག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་འདི་ སྙམ་དུ།ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་གི་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་བཀག་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་ པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བོ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་དགག་པ་འདི་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་གཟེགས་ཟན་གྱི་སློབ་མ་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ། །ལས་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ།།བྱེ་བྲག་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་བྱས་ཀྱང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་ལས་གཞན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པ་མངོན་པར་འདོད་པའོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་རབ་དག་སྟེ། གང་ལ་དེའི་ཕ་རོལ་ན་ཕྲ་རབ་གཞན་མེད་པ་དེ་ནི་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཅེས་བྱའོ།།ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ཡང་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། གཞན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི་བདག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

例如，像'这是大鼓的声音'这样的特殊情况作为论题，而表明是一般性质的法则，虽然是所立命题的一部分，但由于已经被看到成立为因，因此你主张生起的这个因是不确定的，所以不合理。
这样表示：当舍弃一般而取特殊为论题时，法与有法变得合理，因此，难道仅仅因为是所立命题的一部分，例如'声音是常住，因为是声音'这样的说法就不能作为因吗？
或者像'诗歌的声音是无常的，因为是声音，如同大鼓的声音'这样的说法中，所立命题的一部分被看到成立为因，这两者哪一个是不确定的，因此你的因不合理。
对于胜论派以外的人们，他们明显认为仅从极微尘逐渐形成二微尘等，依次产生地、水、火、风等类别的有部分实体，为了反驳他们，如果认为'因为是他性'这个因的含义是属性，那就是对自身不成立的意思。
如果认为是其他的含义，那就会与世间共识相违背。这表明外道胜论派对'他性'这个因的解释，存在对自身不成立和违背世间共识的过失。
对此，如果这个否定已经完全否定了主张诸事物从他生的观点，为什么还要特别指出否定胜论派呢？因为这样通过考察所生和能生的关系，在否定了内在诸事物不从他缘生起时，外在诸事物也同样被否定不从他缘生起。
然而，有些无知者会这样想：'内在诸事物的生起已被否定，但外在诸事物的生起未被否定，因此如果外在诸事物的生起存在，那么内在诸事物的生起也就不是无实体的。'
因此，为了否定外在诸事物的生起，以及为了利益初学者的理解，才特别指出对胜论派的否定。
'胜论派'是指外道食米喇的弟子，称为外道胜论派。'从'这个词表示确定的意思。仅仅是从胜论派而非其他，因为胜论派由于愚昧，即使作了外在诸事物生起的否定也不能理解。
'从他极微尘'是指胜论派认为从作为因缘的他性极微尘产生作为果的地、水、火、风等类别的有部分实体。'极微尘'是指最极微细的微尘，即再没有比它更微细的微尘就称为极微尘。
'仅从'这个词也是表示确定，意思是仅仅从他极微尘而非从自身。

།དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇིག་པ་ཆེན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཚེས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་ སོ་སོ་ནས་མཆེད་པ་ཁོ་ན་དག་ལས་སོ།།རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཙམ་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ལས་གཞན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་ལས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་ པའི་རིམ་གྱིས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་སྟེ།དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དང་དབང་ཕྱུག་གིས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་དེས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་བདས་པས་ས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གསུམ་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེའི་རིམ་གྱིས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས། སྐྱེ་བ་གྲུབ་པ་མངོན་པར་འདོད། ཅེས་གྲགས་པའི་རིམ་གྱིས་སོ། །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་གང་ལས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ཞེས བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་སྟེ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གང་ལ་ཆ་ཤས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ཞེས་བྱའོ། །རྫས་དེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བའོ།།སྐྱེ་བ་དེ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པའོ། །རྫས་སྐྱེ་བའི་གྲུབ་པ་དེ་དག་མངོན་པར་འདོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་གང་དག་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པ་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་རྫས་སྐྱེ་བར་འགྲུབ་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་དག་གོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལས། འཇིག་རྟེན་འཇིག་ཅིང་སྟོངས་པའི་ཚེ་ན་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཕྱོགས་ཆ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་སོ་ན་རྟག་པར་འདུག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་འཆགས་པའི་ཚེ་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྤྲུལ་འདོད་པའི་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་དེས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ ཡིན་པའི་དབང་གིས་བདས་པས།ས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་ཁོ་ནར་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་དེ་ལ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གསུམ་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ དེ་དེ་ནི་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེའི་རིམ་གྱིས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཤིན་ ཏུ་གཡོ་ཞིང་འདུག་གོ།

因此，在大毁灭时期等时，唯独从各个大种微尘等开始。对于主张由二微尘等次第而成就地、水、火、风等名称具分之物质生起者，即是除胜论派外，唯从微尘由二微尘等次第而成就地、水、火、风等名称具分之物质生起的那些显现执著者。
其中'由二微尘等次第'是指，依据他们的论典，在世界形成之时，以及大自在天的意愿，以及那些有情业已成熟，因此由法与非法之力推动，从地等微尘中首先使二微尘结合，这称为二微尘物质。
其后于二微尘物质上结合第三微尘，这称为二微尘之微尘。其后由二微尘之微尘的次第，以弹指之时而显现执著成就地、水、火、风等名称具分之物质生起。
关于'地、水、火、风等名称具分之物质'，具分之物质中有地、水、火、风之名称者，即称为地、水、火、风等名称具分之物质。'名称'即是名字，即地、水、火、风之名称。'具分之物质'即是物质中有地、水、火、风等分之微尘者，即称为其具分之物质。
'物质生起'即是地、水、火、风等名称具分之物质生起。'生起成就'即是地、水、火、风等名称具分之物质生起成就。'显现执著物质生起成就者'即是胜论派中显现欲求地、水、火、风等名称具分之物质生起成就者，即是显现执著物质生起成就者。
此说明：依外道胜论派之论典，在世界毁灭空无之时，地、水、火、风之微尘以无方分的方式各自恒常安住。其后在世界形成之时，大自在天生起化现世界之欲望。其后由那些有情之业已成熟，因此由法与非法之力推动，
从地等微尘中首先使二风微尘结合，这称为风之二微尘物质。其后于风之二微尘物质上结合第三风微尘，这称为风之二微尘之微尘。其后由风之二微尘之微尘的次第，以弹指之时使风之微尘开始组成果法物质，因此首先风之大蕴极为动摇而住。

།དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་དེ་ལ་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གསུམ་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེའི་རིམ་གྱིས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་གི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཤིན་ཏུ་གཡོ་ཞིང་འདུག་པ་དེའི་སྟེང་དུ་ཆུའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་དང་ཡང དུ་ཤིན་ཏུ་འཁྱིལ་ཞིང་འདུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་སའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་དེ་ལ་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གསུམ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། དེ་ནི་སའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་ བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེའི་རིམ་གྱིས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ཆུའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཤིན་ཏུ་འཁྱིལ་ཞིང་འདུག་པ་དེའི་སྟེང་དུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་ཤིང་ལྷུན་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཆགས་ཤིང་འདུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་དེ་ལ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གསུམ་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་མེའི་ རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེའི་རིམ་གྱིས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གྱིས་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་འབྲས་བུའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་ཤིང་ལྷུན་གཅིག་ཏུ་ གྱུར་པ་དེའི་སྟེང་དུ་མེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབར་བ་རབ་ཏུ་འབར་བ་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་འབར་བ་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་སྲེག་པར་འདུག་པར་འགྱུར་རོ།།མེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་དབང་ཕྱུག་གི་མངོན་པར་འདོད་པས་ཚངས་པའི་སྒོ་ང་ཆེན་པོ་གསལ་ཞིང་འབར་བ་འདུག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཚངས་པའི་སྒོ་ང་ཆེན་པོ་གསལ་ཞིང་འབར་བ་དེ་སྨིན་ཅིང་འཕྲུགས་པའི་ནང་ནས། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེས་པོ་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གདོང་བཞི་པ་ལ་རལ་པ་ཅན་པདྨའི་སྐྱེ་གནས་ནས་བྱུང་བ་པདྨའི་སྟན་ལ་འདུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེས་པོ་ཚངས་པ་དེས་སྐྱེ་དགུ་ཐམས་ཅད་བྱས་ནས།འཇིག་རྟེན་འཆགས་ཤིང་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་ཅེས་གྲག་གོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རིམ་པ་དེས་ས་ལ་སོགས་པ་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་རྩོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་མེ་གྱེན་དུ་འབར་བ་དང་། རླུང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། ཡིད་དག་ནི་མ་མཐོང་བས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ན་བསྐལ་པ་དང་པོའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མེ་གྱེན་དུ་འབར་བ་དང་། རླུང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་དང་ ཆོས་མ་ཡིན་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་དེ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔར་བསྟན་མ་ཐག་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དོ།

同样地，将两个极微尘结合，这称为两个水极微尘的物质。然后，在两个水极微尘的物质上，再结合第三个水极微尘，这称为两个水极微尘的微尘。之后，两个水极微尘的微尘，以打响指的时间间隔，逐渐形成水极微尘的果实物质。因此，在其下方，巨大的风聚不断地剧烈运动，在其上方，巨大的水聚不断地剧烈旋转。
同样地，将两个地极微尘结合，这称为两个地极微尘的物质。然后，在两个地极微尘的物质上，再结合第三个地极微尘，这称为两个地极微尘的微尘。之后，两个地极微尘的微尘，以打响指的时间间隔，逐渐形成地极微尘的果实物质。因此，在巨大的水聚不断剧烈旋转之上，形成了坚固而完整的巨大地轮。
同样地，将两个火极微尘结合，这称为两个火极微尘的物质。然后，在两个火极微尘的物质上，再结合第三个火极微尘，这称为两个火极微尘的微尘。之后，两个火极微尘的微尘，以打响指的时间间隔，逐渐形成火极微尘的果实物质。因此，在坚固而完整的巨大地轮之上，形成了熊熊燃烧、遍处燃烧、化为一体的巨大火聚。
在巨大火聚中，由自在天的意愿，出现了光明闪耀的大梵天卵。从这光明闪耀的大梵天卵成熟破裂中，出现了一位称为一切世间之祖的梵天，他具有四面，头戴发髻，从莲花中诞生，坐于莲座之上。这位一切世间之祖的梵天创造了一切众生，世界由此形成并安住，据说他们是这样认为的。
如果有人问：如何确知极微尘按所说的次序组成地等具有部分的物质？答：如此，火向上燃烧，风平行流动，极微尘和意识是看不见的，但在最初劫时的业力作用下，火向上燃烧、风平行流动等现象，这是法与非法的力量。
所谓'反驳'是指那些胜论派对中观派保持反驳立场，即安住于刚才所说的论证，这是其含义。如何反驳呢？因此，如果认为'因为是他者'这一能立的意义是属性，那对自身来说就是不成立的意义。

།དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ལས་དོན་དམ་ པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དོ། །ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་བྱུང་བ་ལས།ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བའི་ ཚིག་གི་དོན་དྲུག་གང་ཞེ་ན།རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། འདུ་བའོ། །དེ་ལ་རྫས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་། ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་། ཡིད་དོ། །ཡོན་ཏན་ གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་དང་། གྲངས་དང་། བོང་ཚོད་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། ཕྲད་པ་དང་། བྱེ་བ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། མིག་གི་བློ་དང་། རྣ་བའི་བློ་དང་། སྣའི་བློ་དང་། ལྕེའི་བློ་དང་། ལུས་ཀྱི་བློ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། སྡང་བ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱས་པའི་ཤུགས་དང་། འབད་པའོ། །ལས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདེགས་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། འགྲོ་བའོ། ། སྤྱི་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་སྟེ་སྤྱི་ཆེན་པོ་དང་། ཉི་ཚེའི་སྤྱིའོ། །བྱེ་བྲག་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །འདུ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་དང་འདིར་འདུ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་པའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ནང་ནས། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་ན་ནི་རྡུལ ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།གཞན་དེ་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས། འདིར་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་པའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་ བཞིའི་ནང་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་གམ་ཞེས་ཟེར་རོ།

说到'如果认为是其他的意思，则成为共许的过失'这句话，'因为是他者'这个中观派论式的语句中，胜义中内处等不从其他缘生，因为是他者，以及胜义中所说的其他，想要表达眼等内处的生起诸缘非是缘，因为非是他者，所说的就是中观派因的意思'因为是他者'。
'因的意思'也就是中观派因的意思，即'因为是他者'。
'如果认为是功德'是指中观派因的意思'因为是他者'，是否认为是从胜论派的宗义中所说的六句义中功德类别中的'他者'，若如此认为则是不成立的意思，因为是自身不成立的缘故。
那么胜论派宗义中的六句义是什么呢？实、德、业、总、别、和合。
其中实有九种：地、水、火、风、空、时、方、我、意。
德有二十四种：色、香、味、触、数、量、别性、合、离、彼性、非彼性、眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、乐、苦、欲、嗔、法、非法、力、行。
业有五种：举、下、屈、伸、行。
总是什么？有性，即大总和小总。
别是什么？即从彼分出的差别。
和合是什么？即此与彼的和合。
如是，在胜论派的这六句义中，从二十四种功德中，若具有'他者'性，则说那些极微也是'他者'，若不具有'他者'性，则说那些极微也'非他者'。因此，这里你中观派的因'因为是他者'，是否认为是从胜论派六句义中二十四种功德中的'他者'性所具有的，从而说胜义中内处等不从其他缘生，以及所说的其他，想要表达眼等内处的生起诸缘非是缘？

།རང་ལ་ མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ནང་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པས་ཁྱོད ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ངེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བའི་གཞན་དེས་ཁྱོད་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ དོན་ཉིད་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོན་ཏེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ ལས་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་འབྱུང་བའི་ནང་ནས་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་འབྲས་བུ་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གཞན་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གཞན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་གཞན་ དག་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའོ།།གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ། འབྲས་བུ་རྣམས་རྐྱེན་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་ བུ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་ན།དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་ན་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གཞན་དག་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་གཞན་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་ བས་དེའི་ཕྱིར།ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ལས་གཞན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་ལས། རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཞིང་།དབུ་མ་པ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་སྤྱིའི་ཆོས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ སྟེ།གཏན་ཚིགས་ཉིད་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡོན་ཏན་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ས་ཞེས་བྱ་ བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་མེའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ ན་རེ།དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྟོན་ཏོ།

所谓'对你自己未成立的意义'是指：你所说的因的意义是'其他'，因为这是从我们的宗义中产生的六种句义中的二十四种功德之一的'其他'相应，你认为内处等不从其他缘生，想要说明其他的眼等内处不是能成就的缘，确实如此地认为。如此，我们宗义中所说的'其他'对你自己是未成立的意义，因此你的因对任何一方都是不成立的，所以不合理。
所谓'若认为是其他的意义'是指：若认为中观派因的意义'是其他故'不是勝论派宗义中所说的六种句义中的功德，而是其他的意义，则与世间共识相违而成为过失，所以不合理。
若认为是胜论派宗义之外的其他意义，则内处果等的其他缘如胚胎、凝滑等，以及外处果如芽等的其他缘如种子等，因为是其他故，果不从彼等其他缘生，其他缘也非是缘，如此认为。
所谓'成为共识的过失'是指：如此，你的因的意义'是其他故'，认为果是异于缘故不从其他缘生，缘是异于果故非是缘。如此则与世间乃至牧童妻子都共许果从其他缘生，其他缘是果的缘的共识相违而成为过失。因此，你的因有违背世间共识的过失，所以不合理。
所谓'如是说'是指：胜论派等认为唯从极微，依次由二微等生起地、水、火、风等具分实体的数量而成立，他们如是说并作为中观派的敌论者而反驳。
对此说法，此处论释者回答说：'这是不好的，因为他者的心识因是共相法唯一成立，因为因是总说的缘故，认为是功德性或他性也是其他的缘故。也不会成为共识的过失，因为所立是特殊的缘故。胜义中地的极微不能组成称为地的实体，因为是极微的缘故，如火的极微。同样，火的极微也不能组成火的实体'等也应当说。
此处是说，前面胜论派说：'中观派的因的意义是其他故，若认为是功德则对自身未成立。若认为是其他的意义则成为共识的过失'，这是不好的，是似能破。

།དེ་ལ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་སྤྱིའི་ཆོས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཏེ། གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའོ།།སྤྱི་དེའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ཚོགས་དེའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའོ། །སྤྱི་དེའི་ ཆོས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཡང་རྐྱེན་དེ་དག་གི་གཞན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།རྐྱེན་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དེའི་གཞན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྤྱི་དེའི་ཆོས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་སྤྱིའི་ཆོས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་སྤྱིའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེ་འམ།དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁས་མ་བླངས་པར་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱི་ཐུན་མོང་གང་ཡིན་པ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་སྤྱིའི་ཆོས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ པས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་དབུ་མ་པ་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་མ་ཡིན་པས།ཁྱེད་བྱེ་བྲག་པ་ན་རེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ཡོན་ཏན་ཉིད་དམ་ གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་པ་ཡང་སེམས་པ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་པ་ཁྱེད་ན་རེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་རྟོག་གམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ ཡིན་པར་རྟོག་ཅེས་ཁྱེད་དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེ་ནི་བསམ་པ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསམ་པ་འདི་ལ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གྲགས་པའི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོན་ཏན་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་དམ་འཆའ་ཞིང་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས བསྒྲུབ་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ།

对此，所谓'这不是好的'是指毗婆沙师所说的那些并非能破，而是似能破的意思。为了说明是似能破，故说'唯有他识因的共相法成立'等。
其中，'他识因'是指能生起了知他性的认识之因、理由和作因，即他识因，也就是诸处及其诸缘。'彼等之共相'是指法，即他识因诸处及其诸缘的共相。
'共相之法'是指该共聚的法，也就是诸处对诸缘是他性，诸缘对诸处也是他性。'唯有共相之法成立'是指彼处对彼等缘唯是他性，彼等缘对彼处也唯是他性，因此唯有共相之法成立。'唯有他识因的共相法成立'这是宗。
如何是唯有他识因的共相法成立呢？为此说'因为总说因性'，这是宗法。其中'因性'是指中观派的因'是他故'。'总说'是指未特别承许是毗婆沙宗所说的德性抑或是其他义，而是说明自性即共同的总体为因性，
因为他识因的共相法唯成立，所以'他性'之义对中观派自身并非不成立义，你们毗婆沙师说'若认为因义是德性则对自身不成立'这是似能破。
'思维彼是德性或他性也是其他思维故'是指前面毗婆沙师你们说：'是他故'这个因的含义，是思维为毗婆沙宗所说的德性还是思维为其他义，你们如此思维是其他思维，因此在此时不需要诸事物不从他生的因相这一思维，这是意思。
'不成为共称所害'是指前面毗婆沙师说'若认为'是他故'这个因的含义是异于德性的其他义，则成为共称所害'，对此立宗说这也不成为共称所害，并证明这是似能破。这也是宗。
如何不成为共称所害呢？为此说'因为是特殊立宗故'，这是宗法。

།དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟློག་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐབས་མེད་དོ།།ད་ནི་སྔར་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མ་བཀག་པ་དེས་ན་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་གནོད་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར།བྱེ་བྲག་པ་དག་ལས་གཞན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་ལས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཆ་ཤས་ ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དག་དགག་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བཀག་སྟེ། ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛད་པ་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ བཞེད་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས།འདིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ས་ལ་སོགས་ པའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་རྫས་དང་དངོས་པོ་དང་གཞིའི་སྒོ་ནས་དགག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ།འདི་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་ རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ།སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་ སུ་བརྟགས་པའི་སའི་རྫས་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡོད་པ་དེ་ནི་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་ཡིན་ནོ།།རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཆ་ཤས་ཅན་གྱི་རྫས་ས་ཞེས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ་སྤྱིའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་བསྟན་པས། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ།།དཔེར་ན་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། སའི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་དག་ལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྤྱི་ཡོད་པའི་ཕྱིར།སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

关于'这是特殊的立宗'的解释是：由于在胜义中说'诸处无从他生'，但并不否定世俗中诸处从他生，因此不会有世间共识的过失。
现在，为了回应之前有人认为'由于未遮遣外在事物的生起，因此内在事物的生起也无过失'的想法，
为了反驳胜论派以外的其他论师所主张的'唯从极微中，依次由二微等，生起具有部分的地水火风等诸大种差别的实体'的观点，
因此说'在胜义中，地的极微不能构成名为地的实体，因为是极微的缘故，如同火的极微'等。
'在胜义中'这个词，是因为前面所说的'非他'在此处是完全从胜义的角度遮遣的，为了确定把握。
其他方面也不相违，因为对所说的所依和能依的差别无有相违，且因为是造论者所说故为最胜意趣。
因此，在此处否定极微等构成实体也是从胜义的角度否定，应当如是理解。
其中'在胜义中'是指从胜义的角度否定极微构成地等实体，从实体、事物和基础的角度进行否定。
这也是安住于世俗谛而对胜义境进行否定，因为在胜义中无有言说，所以也无有否定的言说。
其中'地的极微'是有法，因为具有所立法'不能构成名为地的实体'和能立法'因为是极微'这两者，故称为有法。
'不能构成名为地的实体'是所立法，因为立宗说地的极微不是构成名为地的实体的因。
'名为地的实体'是指胜论派所遍计的地的实体，即有'地'这个名称的实体。
'不能构成'是指作为部分的地极微不能作为因来构成具有部分的名为地的实体。
'因为是极微'是能立法，当问及'为何特殊的地极微不能构成名为地的实体'时，因为是普遍的极微的缘故。在此也是以特殊为前提而说明普遍的法，由此立宗的一分即成为因。
'如同火的极微'是譬喻，即如同火的极微因为有'极微'这个共相，所以不能构成名为地的实体一样，地的极微也因为有'极微'这个共相，所以也不能构成名为地的实体。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སྙན་ཚིག་དང་རྔ་བོ་ ཆེའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ།སྒྲ་སྤྱིའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པས་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཕྱོགས་སུ་ བྱས་པ་ལ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྤྱིའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པས། དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་མེའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དོན་དམ་པར་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་ཆུ་ཞེས་བྱ་ བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ། ། དོན་དམ་པར་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་རླུང་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་གང་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉིད་མཐོང་བ་དེ་ལ་རླུང་གི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར ན་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ།སྤྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ངེས་པར་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་རུང་བས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་ཤིང་རྟ་དང་མྱུ་གུ་ ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དགག་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་སྤྱིར་དགག་པ་འདིས་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་དག་འབའ་ཞིག་གིས་བཀག་པ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་རང་གི་སྡེ་པ དག་གི་ཡང་བཀག་པ་དེའི་ཕྱིར།འདིར་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ན་རེ། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེས་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ནི་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དཔེ་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་དང་། དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་དག་ལས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ན་རེ། དབུ་མ་ པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།དཔེ་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་དང་། དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་རོ།

如是说道：例如，诗歌的声音是无常的，因为是声音的缘故，如同大鼓的声音。以此将诗歌和大鼓的声音作为特殊方面，而说明声音一般是其性质，虽然这是所立宗义的一部分，但仍可作为因。同样在此，以他人所计的地界微尘作为特殊方面，而说明微尘一般是其性质，虽然这是所立宗义的一部分，但仍可作为因。
同样，火界微尘也不能构成火的实体等等也应当如是说。这是说：胜义中地界微尘不能构成所谓地的实体，因为是微尘的缘故，如同火界微尘。同样，胜义中水界微尘也不能构成所谓水的实体，因为是微尘的缘故，如同风界微尘。胜义中火界微尘也不能构成所谓火的实体，因为是微尘的缘故，如同水界微尘。胜义中风界微尘也不能构成所谓风的实体，因为是微尘的缘故，如同地界微尘。
对此，凡是见到微尘性的地方，就不见有风的实体性，如同地界微尘。以此特殊方面，说明是一般方面的性质，虽然必定是所立宗义的一部分，但仍可作为因，应当了知。同样，对于外在的瓶子、毛毯、车辆、芽等从各自确定的因缘而生的诸法的破斥，也应当随理了知。
第十一品。此破斥他生不仅仅破斥他宗，也破斥自宗，因此，此处阿毗达磨论师们说：'若以他性是指空无果法功能，则因不成立；若以他性是指不空无果法功能，则喻无所立法。'这是说，对于中观派所说的他性因及瓶子、线等喻，说一切有部论师们说因不成立及喻无所立法。
其中，'阿毗达磨论师们'是指在诸部派中有阿毗达磨之宗义者，他们即是说一切有部论师。'说'是指说一切有部论师们对于中观派所说的他性因及瓶子、线等喻，说因不成立及喻无所立法。

།གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་རྣམ་པ་གཉིས་བྱས་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།རྐྱེན་གཞན་དག་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ དེ་དག་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་འདི་ལྟར་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་དག་།གཅིག་ནི་འཕེན་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། །གཉིས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད། །ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲགས་པས་དེའི་ཕྱིར་འཕེལ་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མེར་མེར་པོའི་གནས་སྐབས་སུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ནུས་ པ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དབང་པོ་མ་ཚང་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མེར་མེར་པོ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ།མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པས་སྟོང་པ་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་ སོགས་པ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ལྟོས་ན་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ།བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ལ་བྱའམ། འོན་ཏེ་དེས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ལ་བྱ་ཞེས་གལ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དཔེར་ན་གཞན་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི་ཞེས་གལ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'他性'，是指先前中观派认为，胜义中内处不从其他缘而生，因为是他性故，如瓶子。以及胜义中欲说他性的眼等内处，其能成就者定非是缘，因为是他性故，如棉线等。以此二种论式，说明诸处不从他缘而生，以及他缘非诸处之缘的因，即是所说的'他性'。
声闻毗婆沙师们如是寻求诸缘中果的功能：他们说'一为引业，二为圆满'，据说因此，引业于羯罗蓝位中引生眼等功能，圆满业则令眼等圆满，使诸根不缺。如是，诸处功能住于羯罗蓝中，对彼等而言，羯罗蓝等是他性；对羯罗蓝等而言，诸处功能也是他性。因此，这称为'不空于果功能的他性'。
非如是者，即空于诸处功能，如瓶子和棉线等无有诸处功能，对诸处而言，瓶子和棉线等是他性；对瓶子和棉线等而言，诸处也是他性，因此这称为'空于果功能的他性'。
因此，此处声闻毗婆沙师们说：中观派的因'他性'，是指空于果功能的他性，还是不空于果功能的他性？如是安立二种选择。
若指空于果功能者，即若中观派你所说的因'他性'是指空于果眼等诸处功能的他性，如他瓶子和棉线等，则...

།འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དཔེར་ན་གཞན་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་གཞན་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་བརྗོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པ་ཞིག་ན།ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ལ་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཞན་སྤྱིར་བརྗོད་པས། འདི་ལྟར་དེས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་ གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་གཞན་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་གཞན་དག་རྐྱེན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་མ་ ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་མིག་གིས་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེས་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་དེས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་ན་ནི་ཞེས་གལ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མེར་མེར་པོ་ལ སོགས་པ་ལྟ་བུ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པས་གཞན་དག་ རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ལ།དཔེར་ཡང་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལས་བླངས་ན་ནི་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ལ་དཔེ་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལས་བླངས་པ་འདི་ལྟར་དེས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་མཆེད་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་གཞན་ཉིད་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དཔེ་བུམ་པ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འབྲས་བུའི་སྐྱེ་མཆེད་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་།རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་གཞན་ཉིད་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མེར་མེར་པོ་ ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བས།དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པས་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

如果有人问：'缺乏果效的他性'，比如说把瓶子和棉线等作为他性来作为因，有什么过失呢？为此说'因的含义不成立'。
在证明处所不从缺乏果效的他性诸缘而生，以及诸缘缺乏果效的他性非是缘的这一主张中，如果说明因是'因为是缺乏果效的特殊他性'这样的特殊因的话，因的含义是可以成立的。
但在这两个主张中，仅仅笼统地说'因为是他性'，这样一来，处所虽然不从缺乏果效的他性诸缘而生，但可能从不缺乏果效的他性诸缘而生；诸缘虽然缺乏果效的他性非是缘，但不缺乏果效的他性可能是缘，因此在证明无生和非缘时，因的含义有错乱，所以不成立。
就像说'声音是常住的，因为是眼所取，如同色法'这样。
如果说'如果用不缺乏（果效）的（他性）'，这是指中观派的因'他性'，如果说以不缺乏眼等处所果效的他性，比如羯罗蓝等作为你中观派的因，这是设定前提。
如果问：以不缺乏果效的他性，比如羯罗蓝等作为因有什么过失？为此说'则喻将不具所立法'。
在证明处所不从不缺乏果效的他性诸缘而生，以及诸缘不缺乏果效的他性非是缘的这两个主张中，如果以具有不缺乏果效的所立法他性的譬喻来举例，譬喻就会具有所立法。
但在这两个主张中，以'如瓶子和棉线等'为喻，是取了缺乏眼等处所果效的瓶子和棉线等为例，这样一来，以不缺乏果效的他性处所不从他缘羯罗蓝等而生的譬喻——瓶子是缺乏果效的他性，这个譬喻不具有不缺乏处所果效这一所立法。
以及证明羯罗蓝等缘不缺乏果效的他性非是缘的譬喻——棉线等是缺乏果效的他性，这个譬喻也不具有羯罗蓝等不缺乏果效的他性这一所立法。
因此，由于譬喻和因不相符，譬喻不具有所立法。就像说'声音是常住的，因为无体，如同极微'这样。这是说声闻毗婆沙师们这样说的。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་གཞི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་པ་སྤྱིའི་ཆོས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ལྟག་ཆོད་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་དབུ་མ་པས་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་དམ་དེས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལྟག་ཆོད་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཞི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་པ་སྤྱིའི་ཆོས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་དམ་དེས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ ཉེས་པ་དེ་གཉི་ག་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བྱས་པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་དུ་མ་དག་ལ་གནས་པར་བཞི་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་རྣམས་དང་། བུམ་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞི་དེ་ཉིད་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞི་ལས་གཞན་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞི་གཞན་ཡིན་ལ། གཞི་གཞན་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་གཞི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་རྣམས་དང་། བུམ་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའོ། །གཞི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་དང་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། རྐྱེན་ རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན།བུམ་པ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་རྣམས་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་རྣམས་དང་བུམ་པ་ལས་གཞན་ ཉིད་ཡིན་པས་དེ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་རྣམས་དང་། བུམ་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའོ། །གཞི་གཞན་ལ་ ལྟོས་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་སྤྱི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་སྤྱི་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་རྣམས་དང་། བུམ་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའོ། །གཞི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེད་པ་ སྤྱི་དེའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྐྱེན་རྣམས་དང་། བུམ་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱིའི་ཆོས་དེ་ཁོ་བོས་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་དོ་ཞེའམ།དེས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་གཞན་ཉིད་ཅེས་སྤྱིར་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于如此所说的回答，此处解释者为了普遍宣说基于他物的他性之心生起的共同法故，诡辩即是似不成立及似不具足能立。这表明中观派未对所谓他性这一因是空无果效的他性还是不空无果效的他性作出区分而是普遍宣说，因此毗婆沙师所说的诡辩即因义不成立的说法并不明确且不仅如此，是似不成立，而所说比喻不具足能立的说法也不明确且不仅如此，是似不具足能立。
其中'基于他物的他性之心生起的共同法普遍宣说故'表明：我的因即所谓他性，未区分是空无果效的他性还是不空无果效的他性，而是普遍宣说'他性'，因此没有这两种过失。
其中'基'是指具有所作性、生起性等多法，即处所、缘、瓶子、经纬线等。该基即是依他，即除此基外的其他基是他基，依于他基的基即是依他基，如处所、缘、瓶子、经纬线等。
依他基即是生起他性之心，即处所异于缘、瓶子、经纬线等，缘异于处所、瓶子、经纬线等，瓶子异于处所、缘、经纬线等，经纬线等异于处所、缘、瓶子，因此是他性，且在世间能生起他性之心，故为生起他性之心，如处所、缘、瓶子、经纬线等。
依他基生起他性之心即是共相，即所谓他性存在于共相中，如处所、缘、瓶子、经纬线等。依他基生起他性之心的共相法即是他性，即处所、缘、瓶子、经纬线等共相法他性是我所说的因。'普遍宣说故'是指我未将因即所谓他性区分为空无果效的他性或不空无果效的他性，而是普遍宣说为因。

།དེ་ལྟར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་སྤྱིར་བརྗོད་པ་ དེའི་ཕྱིར།ཁྱོད་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟག་ཆོད་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་ཐབས་སུ་སྨྲ་བ་དེ་སྟེ། སྔར་ཆོས་མངོན་པ་དག་ན་རེ། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་ནུས་ པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་དེས་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའོ། །མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ལ་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ ན་མེད་པས་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི།མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཁོ་བོས་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བརྗོད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ལ་ཁོ་བོའི་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་མེད་པས་སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཁོ་བོས་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུའི ནུས་པས་མི་སྟོང་པའི་གཞན་ཉིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བརྗོད་པས།ཁོ་བོའི་དཔེ་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། དོན་དམ་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པས་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། མུ་སྟེགས་རིགས་པ་ཅན་དག་ན་རེ། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། དཔེ་དང་དངོས་ཀྱི་ཆོས ཅན་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་རིགས་པ་ཅན་དག་གོ། །ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་རིགས་པ་ཅན་ དག་ན་རེ།འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དོན་དམ་པར་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པ་དེའི་ཕྱིར། དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། དཔེའི་ཆོས་ཅན་བུམ་ པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་ལ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། དངོས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྐྱེན་རྣམས་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པས་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ ལ་གཞི་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཞི་དཔེ་དང་དངོས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའོ།།དེ་ལྟར་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如是我的因法'他性'这一总说，因此，你的诡辩是似不成立及似不具能立，应当如是总结。其中'诡辩'是指诡辩说法，即前述阿毗达磨论师说：'他性'若是指无果效用性，则因义不成立；若是指非无果效用性，则喻无能立法。
'似不成立'是指对你而言，我的因义不成立的显现及其本身不存在，故是似不成立而非不成立，因为我未特别说明因法'他性'是指无果效用的他性，所以我的因义'他性'是成立的。
'似不具能立'是指对你而言，我的喻无能立法的显现及其本身不存在，故是似不具能立而非不具能立，因为我未特别说明因法'他性'是指非无果效用的他性，所以我的喻如瓶、线等具有能立法'他性'。
其他论师说：'因为胜义中未承许内外处，所以法有不成立，因为所依不成立，故成为你的不成立义过失。'此说明外道正理论师说：中观师胜义中未承许内外处，故喻与有法不成立，因为因的所依不成立，中观师的因法'他性'成为不成立义过失。
其中'其他论师'是指外道正理论师。'说'是指外道正理论师如是说。'胜义中未承许内外处'是指中观师胜义中未承许外处及内处。因为如是胜义中未承许内外处，故'你的法有不成立'。
其中'法有不成立'是指因为胜义中未承许外处，故喻法有瓶、线等不成立；因为未承许内处，故有法眼等及其缘不成立。如是法有不成立故，你中观师的因所依不成立。
其中'所依不成立'是指因法'他性'的所依喻与有法不成立。如是所依不成立故，你中观师的因法'他性'成为不成立义过失。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། དཔེའི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་ལ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་བོ། ། དཔེ་དང་དངོས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། ཐ་སྙད་དུ་དེའི་གཞི་བུམ་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ མཆེད་རྣམས་དང་།གཞན་ཉིད་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་མི་འཐད་པས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དཔེ་དང་ཕྱོགས་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བུམ་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། གཞན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།དཔེ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་པས། རིགས་པ་ཅན་དག་གི་ཚིག་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ།།དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་བརྗོད་པ་དང་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའོ། །གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་དང་རྟེན་དང་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ དང་།གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་བརྗོད་པའི་གཞི་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་གཞི་ཡིན། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཐ་སྙད་དུ་དཔེ་བརྗོད་པའི་གཞི་བུམ་པ་དང་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་གཞི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་།གཏན་ཚིགས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་གཞི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་དེའི་གཞི་བུམ་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་དང་།གཞན་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཕྱིར། རིགས་པ་ཅན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མི་འཐད་པས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁོ་བོ་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་ སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས།གཞི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་པས། རིགས་པ་ཅན་དག་གི་ཚིག་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་ བཅོས་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་དཔེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྐྱོན་འདོགས་པ་དག་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལན་གདབ་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལ་གཞན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལའོ།

如是说道：中观派因为胜义中不承认外处，所以譬喻法处的瓶子和布等不成立，因为不承认内处，所以直接法处的眼等及其特殊缘分的主张不成立。由于譬喻和直接法处不成立，因此因的所依不成立，所以你中观派的'他性'这个因成为不成立义的过失。
对于这样的说法，此处论释者回答说：在世俗中承认其所依瓶子和眼等诸处及他性，所以上述过失不合理，这不是正理。这表明中观派在世俗中承认譬喻、主张和因的瓶子、眼等诸处及'他性'等，因为譬喻和特殊主张成立，所以因的所依成立，因此所说的因不成立的过失不合理，故而正理派的这些言论不是正理。
其中'世俗中'即是胜义中。'其'是指譬喻的陈述、主张的安立和因的运用。'所依'是所依、依处、处所的异名。其所依是什么呢？因此说'瓶子和眼等诸处及他性'。'瓶子'是譬喻陈述的所依，'眼等诸处'是主张安立的所依，'他性'是因的运用所依。
'承认'是指在世俗中承认譬喻陈述的所依瓶子、主张安立的所依眼等诸处和因的运用所依他性等。如是在世俗中承认其所依瓶子、眼等诸处及他性，因此你们正理派所说的过失不合理，这不是正理，应当如是总结。
这是说：在世俗中我有瓶子等，所以不是无譬喻；有眼等诸处，所以特殊主张不是不成立；因为所依成立，所以因是成立的，因此所说的因不成立的过失不合理，故而正理派的这些言论不是正理。应当了知此论中对于一切处说无譬喻等过失者，一切处论释者自身回答的方式都是如此。
此处其他人解释说：诸事物不从他生。为什么？因为会有一切从一切生的过失。这是说在诸事物不从他生的成立语境中，论释者佛护阿阇黎如是解释。其中'此处'是指诸事物不从他生的成立这一方面。

།གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་མང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་དང་། ཙནྡྲ་ཀཱིརྟི་ དང་།དེ་བ་ཤརྨ་དང་། གུ་ཎ་ཤྲཱི་དང་། གུ་ཎ་མ་ཏི་དང་། སྠི་ར་མ་ཏི་དང་། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་ཡོད་པ་ལས། དེ་དག་ཕལ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་དང་སྦྱར་རོ། །གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་ སྐྱེ་བ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཏེ།ཇི་ལྟར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དང་། རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འབྲུ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་དེ། ཇི་ལྟར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་ལ་ སོགས་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གནས་བརྟན་ བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ན་དེ་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་བཟློག་པར་བྱས་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གམ་གཉི་གའམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། གླ་སྒང་སླེ་ཏྲེས་སྐྱུ་རུ་ར་དག་རིམས་ལ་ ཕན།།སྨད་འཚོང་རྣམས་ལ་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་འགའ་ཡང་མེད། །སྨྱིག་མའི་སྨྱིག་མདེའུ་དག་ནི་ལྕི་ཞིང་ཁ་བག་ཡོད། །ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དག་ནི་ཚ་བའི་དུས་ན་བསིལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་ བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་དེ་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེས་ནའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ལ་སྟེ་དེ་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་འདིས་སྐྱོན་འདི་མཐོང་ངོ་། །གླགས་ ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་རྒོལ་བ་གཞན་གྱི་གླན་ཀའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ དང་སྒྲུབ་པ་བཟློག་པར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ།

所谓'其他'这个词，对此论典作注释的人很多，也就是说，有从亲教师开始，上座部佛护，月称，提婆设摩，功德吉祥，功德慧，坚慧，直至阿阇黎清辨本人等人，其中除了他们大多数人之外，是指上座部佛护。上座部佛护解释说：诸事物也不从他生。为什么呢？因为会导致一切从一切生的过失。其中'诸事物'是指内外处。'也不从他生'是说诸事物不仅不从自生，而且也不从他生。为什么呢？如果从他生的话，说'因为会导致一切从一切生的过失'。'因为会导致从一切生'是指从一切缘，就像从凝酪等生眼等那样，同样也会导致从谷物等、棉花等、草茎等生眼等的过失。因为谷物等也是异于眼等的缘故。
'因为会导致一切生'是指一切果，就像从凝酪等生眼等那样，同样也会导致从凝酪等生芽等、毛毯等、草席等的过失，因为芽等也是异于凝酪等的缘故。因此，上座部佛护如是解释说诸事物不从他生。
因此，由于这是有漏洞的言论，若将所立和能立颠倒，则诸事物应成从自生，或从二者生，或从无因生，或从某些生某些，因此将与前宗相违。再者，说'因为会导致一切从一切生的过失'这一点，既无能立也无能破，这是无关联的，例如：'岩盐、细辛、诃子能治疾病，妓女们心中毫无所爱，竹制箭矢沉重且有缝隙，月光在炎热时节清凉'这样的说法。这是注释者本人证明上座部佛护的解释不合理的言论。
其中'因此'是指因为上座部佛护如是解释的缘故。'对此'是指对上座部佛护的解释，即此注释者见到了这个过失。'由于是有漏洞的言论'是说，上座部佛护的解释由于有其他论敌诡辩的漏洞，所以不合理的意思。为了说明如何是有漏洞的言论，说'若将所立和能立颠倒'，其中'所立'是指'诸事物也不从他生'。

།སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་གཉིས་བཟློག་པར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པ་བྱས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གམ་གཉི་གའམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པར་བྱས་ན་འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གམ་གཉི་གའམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལས། དངོས་པོ་གང་ དག་གང་ན་ཡང་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གམ་གཉིས་སམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཞལ་གྱིས་མ་བཞེས་ལ། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ འདིས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གམ་གཉིས་སམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་རྣམ་པར་བཤད་པས། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར།འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་མི་བཟློག་པར་སོ་ན་བཞག་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་ སུན་དབྱུང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་དུ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་མ་བཟློག་པར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་སོ་ན་བཞག་ན་ཡང་ངོ་། །འོ་ན་ཐམས་ ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ཡིན་ན།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེས་ན། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རང་གི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ལ། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་ལས་འགའ་ཡང་མ་བརྗོད་པས། དེ་ལ་གཞན་སུན་དབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཡོད་དོ།

所谓'证成'是指'诸事物不从他生'这是能证之法，因为会导致一切从一切生的过失。如果对这两者进行否定，即对所证'诸事物不从他生'进行否定，就会导致诸事物从自生或从二者生或无因生的过失，对能证'一切从一切生的过失'进行否定，就会导致某些从某些生的过失。因此，上座佛护的解释是有漏洞的言论，所以不合理。
如果这样，诸事物从自生或从二者生或无因生，以及某些从某些生有什么过失呢？为此说'将与前宗相违'。如此，论师在前宗中说：'诸事物于何处，生起皆不存在。'因此不承认诸事物从自生或从二者生或无因生，以及某些从某些生。而上座佛护的这个解释承认诸事物从自生或从二者生或无因生，以及某些从某些生，因此将与论师的前宗相违。
如果上座佛护为了避免与前宗相违的过失，这样说：'如果我不否定所证和能证，而保持原样有什么过失呢？'为此说'即便如此，也将导致一切从一切生的过失，因为这里没有能证和所破，所以这是无关的。'这里'即便如此'是指即使按照字面保持上座佛护的解释不否定所证和能证。
那么'将导致一切从一切生的过失'有什么过失呢？为此说'因为这里没有能证和所破'。因为这里所证是'诸事物不从他生'，而上座佛护解释说'因为将导致一切从一切生的过失'，由于说一切从一切生不是宗法，所以没有自己的能证，而上座佛护的解释也没有说明与现量等相违等宗过，所以也没有对他的破斥，因此有过失。

།སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཉེས་པ་བསྟན་པའི ཕྱིར།དེ་ནི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རང་གིས་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲས་ པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་གཉིས་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གླ་སྒང་སླེ་ཏྲེས་སྐྱུ་རུ་ར་དག་རིམས་ལ་ཕན། ། སྨད་འཚོང་རྣམས་ལ་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་འགའ་ཡང་མེད། །སྨྱིག་མའི་སྨྱིག་མདེའུ་དག་ནི་ལྕི་ཞིང་ཁ་བག་ཡོད། །ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དག་ནི་ཚ་བའི་དུས་ན་བསིལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་སྨན་དཔྱད་དང་། འདོད་པ་བསྟེན་པ་དང་། གཡོས་མཁས དང་།དུས་ཚིགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལ། རྩ་བ་བཞི་པོ་དག་ལྟག་འོག་གི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དག་མ་བཟློག་པར་སོ་ན་བཞག་ཏུ་ཟིན་ན་ཡང་ སྔར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་སྨྲས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་ངོ་། ། དེས་ན་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེས་ནའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་གཉིས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པས་གསུམ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་ནི་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་ པར་ཕྱེ་བ་དང་།རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བས་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དག་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདིས་ནི་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་དག་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁོ་བོས་སྔར་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་རྣམ་པ་བཞི་བཀོད་པ་ལས་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་དང་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་གཉིས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ད་ནི་དམ་བཅས་པ་སྤྱིའི བཀོད་པ་གསུམ་པ་དངོས་པོ་རྣམས་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་དག་ཁོ་ནའོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཏེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བའོ། །རྣམ་ པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ།ས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ས་བོན་རྒྱུའོ། །བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ས་དང་ ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ།

为了说明无有能立和能破的过失，说'这是无关联'。如此，先前说'诸事物不从他生'，之后又说'应成一切从一切生'，如此，自己先前说无生，之后又说一切从一切生，这两者无有关联，所以这样的解释是不合理的。
为了说明无关联的解释不合理的比喻，说'譬如：山艾、细辛、诃子等治疗发热病，妓女们心中无有所爱，竹箭沉重且有裂缝，月光在炎热时清凉'。譬如这个偈颂中说明医药、享欲、烹饪和季节状况，这四句之间上下无有关联。同样，上座佛护的解释，即使承许所立和能立未被遮破，但先说'诸事物不从他生'，之后又说'应成一切从一切生'，这其中无有能立和能破，所以这种无关联的解释是不合理的。
因此，'诸事物不从他生'是总结说明诸事物不从他生。其中'因此'是指如前所说的比量相。'如此诸事物不从他生'是说明胜义中内外诸事物已成立不从他生。
第二总立宗已说完。现在应成立第三总立宗。为此，数论师认为从已分别和未分别的作因等以及种子相生起名为芽的果，他们认为从二者生起，因此对他们说'非从二生'。'非从自他二者'是其意思等。
这是为了遮破外道数论师认为诸事物从自他二者生起的观点而说'非从二生'。这样说明：我先前安立的四种总立宗中，第一总立宗'诸事物不从自生'和第二总立宗'诸事物不从他生'已经成立。之后现在应成立第三总立宗'诸事物不从二生'。
其中'数论师'专指外道数论师。'作因'是指名为芽的果的因缘，即已分别和未分别。'已分别'是指以分别方式安住的部分，即地等缘。'未分别'是指非以分别方式安住的，即种子因。为了说明已分别的作因，说'地等'，即地、水、火、风等。

།བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ནས་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་རྣམས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དང་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་ས་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལས་སོ། །འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གང་ལ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡོད་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་དག བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་།རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་ས་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དག་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ངོ་། །གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་ རྒྱུ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དང་གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་འཇིམ་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་དང་། རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ལས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་ སྐྱེ་བ་དང་།གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མྱུ་གུ་དང་། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚིག་པ་དང་། ཐག་ཟངས་ལ་སོགས་པ་དང་། ལག་ཆ་དང་། སབ་མ་མཁན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་འབྲས་བུ་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སབ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་ བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ གྲངས་ཅན་དག་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་ གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明未分别的作因，故说'种子'一词，即稻等谷物。'性相'是指地等和种子的性相。'从彼等'是指分别的作因和未分别的作因，即地等和种子的性相等。'说果芽生'是指名为芽的果，即有芽这个名称的果，称为果芽。'说生'是指外道数论派说从分别的作因和未分别的作因，即地等和种子的性相中，生出名为果芽。
'由思从二生'是指认为诸事物从自他二者生起，因为从未分别的作因即种子的性相中，生出名为果芽的性相无差别，故诸事物从自生；又因为从分别的作因即地等的性相，与名为果芽的性相有差别，故诸事物从他生。
同样，因为从未分别的作因即泥土、棉絮、芦苇等的性相中，生出果即瓶子、毛毯、席子等的性相无差别，故诸事物从自生；又因为从分别的作因即芽、轮等，以及烧制、纺织等，以及工具和席子匠等的性相，与果即瓶子、毛毯、席子等的性相有差别，故诸事物从他生。
同样，因为从未分别的作因即凝酪等的性相中，生出果即眼等的性相无差别，故诸事物从自生；又因为从分别的作因即业和烦恼等的性相，与果即眼等的性相有差别，故诸事物从他生。
因此'于彼等'是指如是数论派认为从二者生起，故龙树上师为破除彼说，对彼等宣说'非从二'。'非从二'是什么意思呢？因此说'即非从自他二者'之语。

།དགག་པའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་སྔར་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་སྨྲས་པས།མེད་པར་དགག་པ་དང་དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པས།དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བས་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པས་ འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྒྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་དང་། འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ངེས་པར་ གཟུང་ན་བདག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཁོ་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་བཞེད་དེ། མཛད་པའི་མཐའ་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས།ངེས་པར་གཟུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལྟར་གཟུང་ན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ ཡང་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྒྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ན་ནི། དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྒྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར། མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་ན་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཅིག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཁོ་ན་ ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་བཞེད་དེ། མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཉིས་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཉིས་ལས་ དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

所谓'遮遣的意义如前'是指：此处'非从二者'的意义，如同前面'非从自生'的遮遣，应当视为无遮的意义。为什么呢？因为说'为此遮遣为主'，如同解释说遮遣为主和中观论典是以遮遣为主的缘故。
遮遣为主的果是什么呢？为此说'如是遮遣一切分别网，为成就无分别智慧具足一切所知境而意趣'，如同解释说以遮遣为主而遮遣一切分别网，由出世俗谛安立无分别智慧具足一切所知境而成就故。
若执著非遮，因为是以成立为主，以成立'诸法无生'而显示无生的缘故，将违背离边，如经中说'若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多'，由此说明执著非遮的过患。
此处应当确定诸事物唯是不从自生。若作他种确定，则成为仅非从自生，那又如何？则必定成为从他生；如是仅非从自生，那又如何？则必定成为从自他生，这也不许，因为违背离边故。由此说明在三种确定中应当如第一种确定，若如第二和第三种确定，则将成为从他生和从自他生之过。
如是此处也应当视'非从他'的遮遣为无遮的意义，因为遮遣为主，及如是遮遣一切分别网，为成就无分别智慧具足一切所知境而意趣故。
若执著非遮，因为是以成立为主，以成立'诸法无生'而显示无生的缘故，将违背离边，如经中说'若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多'故。
此处应当确定诸事物唯是不从二者生。若作他种确定，则成为仅非从二者生，那又如何？则必定成为从一生；如是仅非从二者生，那又如何？则必定成为从无因生，这也不许，因为违背离边故。如前所说应当如理配合。这是语义。
'是什么'是注释者自己的提问语。
作为其回答，注释者自己说：'是『任何诸事物，生者亦非有』的语境'。即配合为：从二者是什么非有呢？是『任何诸事物，生者永非有』的语境。

།དེ་ལ་དངོས་པོ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་དག་གོ། །གང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ ན་ཡང་ངོ་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་དངོས་པོ་གང་དག་བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་གང་ན་ཡང་སྐྱེས་པ་དུས་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནམ་ཡང་ངམ། རང་གི་སྡེ་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་ནམ་ཡང་ངོ་། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་མེད་པར དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།མི་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་ནི་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དམ་བཅས་པ་སྤྱིའི་བཀོད་པ་དང་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ ཅེ་ན།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཉིས་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་ལས།དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དང་།གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱོགས་དང་།གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་ཏེ། འདི་ལ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པ་དེ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྒྲུབ་པས་དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་འདིར་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་ཏེ།གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཟླ་འབྱོར་པ་འམ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ཉིད་ ཕྱོགས་འདིར་ཡང་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ན་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་གྲངས་ཅན་དག་གི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ།

所谓'彼等诸事物'是指内外以及细分与粗分等。'于任何处'是指我方和他方。'生起于任时皆非有'是指从胜义谛而言，内外以及细分与粗分等诸事物，无论在我方还是他方任何处，在任何时候都不存在生起。'任时'是指过去、未来、现在三时，或者自宗和他宗所观察的任何时分。'非有'是指，对于'彼等诸事物于任何处，生起于任时皆非有'应当理解为无的遮遣义，而不应理解为非生的遮遣义。
所谓'此为此处'是指前文所立总体安立的第一个成立处，即'首先，非从自生'等，应当与每一个配合，如前所说的处所，即是'彼等诸事物于任何处，生起于任时皆非有'这两句。
'为何'是释论者自身提出的疑问语。作为回答，释论者自身意在说明：由于双方所说的能立已得到确定，且因为没有能证明从二者生起的比量故。这是阿阇黎的密意。
其中'由双方所说的能立'是指前文遮遣从自生一方和遮遣从他生一方两者所说的能立。此中，遮遣从自生一方所说的能立是：'胜义中，内处等非从自生，以有故，如所知性'，如前所说。遮遣从他生一方所说的能立是：'胜义中，内处等非从彼等缘他生，以是他故，如瓶等。或者，胜义中，欲说他者所说的眼等内处的能成者非是缘，以是他故，如棉絮等'，如前所说。
'由彼等能立得以确定'是指由前文所配的能立，于此处也同样配合，因而得以确定。'得以确定'即是相应或遍及，意即那些双方所说的能立，于此处也同样运用之故。
由此表明：胜义中，数论派以觉慧所遍计的果即芽，非从作因未分别的种子相生起，以有故，如所知性。

།དོན་དམ་པར་གྲངས་ཅན་དག་གི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ། དེ་དག་གི་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གྲངས་ཅན་དག་ གི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་རྣམས་དང་། གལ་ཏེ་གཏན་ ཚིགས་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་པ་མ་བསྟན་པས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་འདི་དང་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། ཅི་སྟེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ།དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དམ་ བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མཐོང་བས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒལ་བའི་ལན་རྣམས་ཀྱང་འདིར་སྔ་མ་དག་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་གྲངས་ཅན་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྒྲུབ་པ་གཏན་ ཚིགས་དང་དཔེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར།ཡང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཐ་དད་པར་རྟོག་པའི་དོན་ཏེ། ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ ཟད་དེ།འདི་ལྟར་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དགོངས་པའོ། །དགོངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་འདི་གཉིས་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། གཅེར་བུར་རྒྱུ་བའི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པས་དེའི་ཕྱིར།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱོགས་འདི་ཡང་འཁོར་ལོ་ བཞིན་དུ་བསྐོར་ཏེ་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་རྒྱལ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་མུ་སྟེགས་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་ བར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བའི་ཕྱོགས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཉིས་ལས། དངོས་ པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དག་བཀའ་སྩལ་བར་བསྡུའོ།

胜义中，数论派以其分别心所计度的果实即芽，不从他们所说的作因即地等差别的其他法中生，因为是他性故，如瓶。胜义中，数论派以其分别心所计度的其他所说的作因即地等差别诸法非是缘，因为是他性故，如因线等。
如是等言词，若谓因法之有性未显示异品之返遍故非是因，则因为是无故，于彼无返遍，故此及一切无过失等诸辩论道理。
若谓'因为是他性故'不应为因，因为是所立义之一分故，如'声是常，因为是声故'。此非善说，因为见'诗歌声是无常，因为是声故，如大鼓声'以所立义之一分成立为因故，因不定性等诸辩论答复，于此如前当知配合。
又因为无显示从二生之比量故，此是密意者，谓数论派认为诸法从自他二者生起之见解仅是言说而已。如是，于彼数论派之主张，无有显示诸法从二生之比量能立因喻故。又诸法不从二生。
'又'字表差别义，由于以二边所说之能立皆得以理解故，不仅仅是不从二生，如是又因为无显示从二生之比量故不从二生，此是差别义，此是尊者之密意。'密意'即是意趣，此是尊者密意:'诸法于任何处皆无生起'。
第十二品。为破除裸行派之宗故，说'不从二生'等者，此表示由于裸行外道亦说诸法从自他二生，故为破彼，尊者如转轮般宣说此破除从二生之宗。
其中'裸行派'即外道胜论派之见解持者裸形外道。'彼等之宗'即是说诸法从自他二生。'为破除故又'即是为破除裸行派之宗故，尊者说'不从二生'等。'等'字摄'诸法于任何处皆无生起'等。

།དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་གསེར་གྱི་སོར་གདུབ་ནི་གསེར་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་པ་དེ་དག་ནི་གསེར་གྱི་སོར་གདུབ་ནི་གསེར་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་པ་དག་གི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱོགས་ནི།དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་པའི་ཕྱོགས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གཉིས་ལས། དངོས་པོ་གང་ དག་གང་ན་ཡང་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་པ་དེ་དག་གསེར་གྱི་སོར་གདུབ་གསེར་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ན། གསེར་གྱི་སོར་གདུབ་ཀྱི་ རྣམ་པ་དེའི་རྒྱུ་རིགས་མཐུན་པ་གསེར་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར།བདག་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་གསེར་གྱི་སོར་གདུབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་རྐྱེན་རིགས་མི་མཐུན་པ་མེ་དང་གསེར་མགར་དང་། མགར་སྤྱད་དང་། བསྲེག་པ་དང་། བརྡུང་བ་དང་། བཀྲུ་བ་ལ་ སོགས་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར།གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་མིའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྲོག་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སམ་ སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྲོག་དང་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྲོག་གི་རྣམ་པ་སྟེ་རྒྱུ་རིགས་མཐུན་པ་མིའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྲོག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་ བདག་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་ལ།གང་གི་ཕྱིར་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྲོག་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྲོག་གི་རྣམ་པ་དེ་རྐྱེན་རིགས་མི་མཐུན་པ་མིའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་ སྨྲའོ།།དེས་ན་དེ་དག་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲོག་ནི་རྐྱེན་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། སངས་རྒྱས་ པ་དག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ།ཡང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲོག་ནི་རྒྱུ་རིགས་མཐུན་པ་སྲོག་གི་རྫས་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ཞིང་། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་ལ་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་། རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་གཞན་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བས། དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཤེས་ལྡན་དག་ཇི་རེ་ཞིག གཏམ་ཞིག་ཉོན་ཅིག་།མི་གཅིག་ཅིག་གིས་ཆོམ་རྐུན་པ་གཅིག་དང་མི་བསད་པ་གཅིག་བཟུང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་བ་དང་། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ཆོམ་རྐུན་པ་དེ་ལ་ཀཱཪྵཱ་པ་ཎ་ལྔ་བརྒྱའི་ཆད་པས་བཅད། མི་གསོད་པ་ནི་ཀཱརྵཱ་པ་ཎ་སྟོང་གི་ཆད་པས་བཅད་དོ།

如果问他们是如何思维的？为此这样说：由于他们说金手镯是从金和火等自他而生，所以如此。'如此'这个词的含义是'因为'的意思。因为裸行外道他们看到金手镯是从金和火等生起时，正因为这样，他们主张事物从自他而生。因此，裸行外道的思维所执著的观点，就是主张事物从自他二者而生。
因此，为了破除裸行外道的观点，上师说'二者中，任何事物，任何时候，生起皆不存在'这一观点。这样表明：因为裸行外道他们看到金手镯从金和火等生起时，看到金手镯的形态从同类因即金而生，因此主张从自生；因为看到金手镯的形态从异类缘即火、金匠、工具、烧、打、洗等他者而生，因此主张从他生。
同样，因为看到人身状态的生命从无始无终的自性实体的善恶业所造，而生为天等身或地狱等身时，天等身的状态生命和地狱等身的状态生命的形态从同类因即人身状态的生命而生，因此主张从自生；因为看到天等身的状态生命和地狱等身的状态生命的形态从异类缘即人身的其他种类而生，因此主张从他生。
因此，他们说佛教徒所说的证明诸事物无自生，是成已成过，因为说生命从异类缘即身体的其他种类而生。佛教徒所说的证明诸事物也无他生，也正是成已成过，因为说生命从同类因即生命实体而生。因此，他们说两种：即从自生也从他生，是常也是无常，是一也是异。因此，中观师对他们应该这样说：
智者们且听一言：一个人抓住一个盗贼和一个杀人犯，献给国王，然后国王对那个盗贼判处五百迦利沙波拿的罚金，对杀人犯判处一千迦利沙波拿的罚金。

།དེ་ནས་ཡང མི་གཞན་ཞིག་གིས་ཆོམ་རྐུན་པ་ཡང་ཡིན་ལ།མི་གསོད་པ་ཡང་ཡིན་པའི་མི་གཅིག་བཟུང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་བ་དང་། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་མི་དེས་ཉེས་པ་གཉི་ག་བྱས་སོ་ཞེས་ཆད་པ་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་བཅད་དོ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁོ་བོས་ཁྱོད་ཀྱང་ཆད་པ་ཉིས་ འགྱུར་གྱིས་གཅད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆད་པ་ཉིས་འགྱུར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་གི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སམ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་གི་བདག་ཉིད་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་གི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སམ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་གི་བདག་ཉིད་དེའི་རྐྱེན་མིའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དག་ལས སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་གིས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དག་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སམ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ན་རེ། གསོད་སེམས་མེད་པར་ཡང་གང་ན་སྲོག་ཆགས་ཡོད་པ་དེར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས།དེས་ན་ཁྱིམ་པ་དག་ཉིན་རེ་བཞིན་ཁ་ཟས་ཀྱི་གཡོས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། ལྷ་དང་། མགྲོན་དང་། དགེ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པ་དང་། གཏོར་མ་དང་། སློང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་ མོང་ཁོ་ནར་གཡོས་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།འདིར་ཡང་འབྲུ་དང་། ཆུ་དང་། ཤིང་དང་། ལོ་མ་དང་། ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བརྟེན་པ་དེ་དག་གསོད་པར་བྱེད་པས་དེར་སློང་མོ་ལེན་པ་དང་། ཟ་བ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཐར་པ་མེད་ ཅིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་གི་ཕྱིར་འདུག་གནས་གང་དག་བྱེད་པ་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གི་ཕྱིར་ལྷ་ཁང་གང་དག་བྱེད་པ་དེར་ཤིང་དང་ཕ་གུ་དང་། འཇིམ་པ་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྟོབས་པ་དག་ཏུ་ཡང་སྲོག་ཆགས་ མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་འཆི་བར་འགྱུར་བས།གལ་ཏེ་ལོངས་སྤྱད་ན་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བས་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་ལ་ཐར་པ་མེད་ཅིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ན། ཁྱེད་ཅག་གིས་དེར་ཡང་འཇུག་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་རྫིང་བུ་དང་། ལྟེང་ཀ་དང་། ཁྲོན་པ་དང་། ཆུ་སྦྱིན་པའི་ཁང་པ་དག་ཏུ་ཡང་སྲོག་ཆགས་དག་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་བས་དེ་ཡང་བཏང་དགོས་ལ། དེས་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་ཆུ་དང་ཁ་ཟས་མིད་པར་བྱེད་པའི་ཆུ་དེ་དག་ཏུ་ཡང་སྲིན་བུའི་རིགས་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་དག་སྐྱེ ཞིང་འཆི་བར་འགྱུར་བས་དེར་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཁྱེད་ལ་ཐར་པ་མེད་ཅིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། ས་དང་ཆུ་དང་། མེ་དང་རླུང་དང་། ཤིང་ལ་སོགས་པ་ནི་རེག་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་གཅིག་པ་ སྲོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་བཟའ་བ་དང་།བཅའ་བ་དག་ཟོས་པ་ན་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཟོས་པར་འགྱུར་བས་ཁྱེད་ལ་ཐར་པ་མེད་ཅིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

后来，另一个人抓住了一个既是盗贼又是杀人犯的人，并将他献给国王。于是国王说此人犯了两种罪过，便判处双倍惩罚。就像这个传说一样，我也要对你处以双倍惩罚。
关于双倍惩罚是这样的：在胜义谛中，裸形外道们所分别认知的天等身体，或者地狱众生等身体的生命本质，不从自身而生，因为是存在的缘故，如同意识存在一样。
在胜义谛中，裸形外道们所分别认知的天等身体，或者地狱众生等身体的生命本质，不从其他条件如人身等其他种类的身体而生，因为是他性的缘故，如同瓶子一样。
在胜义谛中，其他外道所承许的人身等，决定不是天等身体或地狱众生等身体的生命本质之缘，因为是他性的缘故，如同棉线等一样。
另外，你们的修行并不能获得解脱。就像你们所说的，即使没有杀生之心，只要在有生命的地方就会与非福德相应。因此，在家人每日所做的饮食，是为了儿子、妻子、神灵、客人、沙门等，以及供养、布施等共同所做的烹饪。
在此过程中，凡是依靠谷物、水、树木、树叶、树枝等生存的众生都会被杀害，因此在那里乞食和食用都与非福德相应，既无法获得解脱，还会堕入恶趣。
为裸形外道所建造的住处，为外道所建造的神庙，在使用木材、砖瓦、泥土、水等材料时，会有无量无边的众生死亡。如果享用这些，就会产生非福德，所以裸形外道和其他外道既无法获得解脱，还会堕入恶趣，因此你们也不应该进入那里。
另外，在池塘、水坑、水井、施水处等地方也有众生生死，所以这些也要舍弃。因此，当裸形外道们饮用水和食物时，在那些水中也有数百千种虫类生死，这也与非福德相应，所以你们无法获得解脱，还会堕入恶趣。
另外，你们说地、水、火、风、树木等因为具有触觉根，所以是具有一根的有情。因此，当你们食用固体食物和咀嚼食物时，就等于吃了众生的肢体，所以你们无法获得解脱，还会堕入恶趣。

།གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་དག་ཤི་བ་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བར་ཁྱེད་ཅག་འདོད་པའི་ཕྱིར། སྐམ་ས་དང་ཆུ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སྐྱེ་བ་པོ་ཕྲ་མོ་གྲངས་མེད་པ་དག་བརྟེན་པས་ཁྱེད་ཅག་འགྲོ་བ་དང་འགྲེང་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་ བའི་གཡང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་པོ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེས་ན་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཐར་པ་མེད་ཅིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལྡུམ་བུ་ཨཉྫ་ལི་ཀ་རི་ཀ་དང་། ས་མང་ག་དག་ འཛུམས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་མན་ད་ལ་ཀ་རི་ཀ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྲ་དང་ཀོ་ལྤགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་མེས་བསྲེགས་ན་འཛུམས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདབ་མ་དང་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱི་རུའི་མྱུ་གུ་དང་། གསེར་དང་ བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ལྗོན་པ་ཉམས་པ་རྣམས་ཕྱིར་གསོར་རུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་ཉམས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རི་མོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཉམས་པ་གསོར་རུང་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ལྗོན་པ་དང་ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁབ་ལ་སོགས་པ་ལྕགས་ལས་བྱས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱིས་འདྲེན་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། འགྲོ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དུས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སེམས་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ བ་དག་ན་ཡང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་དུས་སུ་ནགས་ཚལ་རལ་གྲིའི་ལོ་མ་ཅན་དང་།མེ་འབར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལྷ་དག་ལ་ཡང་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་ ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བའི་དུས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཤིང་ལྗོན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་འཕྲོག་པ་ལྷའི་ན་བཟའ་དང་།དབུ་རྒྱན་དང་། གདུ་བུ་རྒྱན་ཅན་དང་། དཔུང་རྒྱན་དང་། དོ་ཤལ་དང་། སེ་མོ་དོ་འཕྱང་བ། མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་འབྱེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པ་ ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། ཟས་ཆུང་ངུ་རྩུབ་མོ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བོང་བུ་རྩཝ་དང་ཕུབ་མ་ཟ་བ་རྣམས་ དང་།ལས་མི་དང་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་རླུང་དང་ལྷགས་པ་དང་། ཉི་མ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

再者，你所说的非法是堕入恶趣的因，因为你们认为即使是非故意导致生命死亡也会成为非福德。由于无数微小生命依附于陆地、水中和空中，你们行走、站立、坐卧时也会导致无边无际的生命死亡，因此你们无有解脱而将堕入恶趣。
再者，你们说：'植物等是有知觉的，因为曼陀罗花等会开合，就像曼陀罗虫等生命一样。'这个理由也是不确定的，因为头发和皮革等虽无知觉，但遇火也会卷曲收缩。
再者，你们说：'植物等是有知觉的，因为会生长叶子和枝条等，就像人等一样。'这个理由也是不确定的，因为珊瑚芽、金子和琉璃等虽无知觉，但也会生长。
再者，你们说：'植物等是有知觉的，因为受损的树木可以恢复，就像受伤的生命一样。'这个理由也是不确定的，因为绘画等虽无知觉，但受损也可以修复。
再者，你们说：'植物等是有知觉的，因为树木和枝条等会移动，就像生命的肢体等一样。'这个理由也是不确定的，因为针等铁制品虽无知觉，但也会被磁石吸引、抓住和移动。
再者，你们说：'植物等是有知觉的，因为会按时生长，就像有情一样。'这个理由也是不确定的，因为在地狱中，造作不善业者感受痛苦时，剑叶林和燃烧的火等虽无知觉也会生长；在天界中，造作善业者享受快乐时，珍宝树极其悦意，装饰着天衣、头冠、臂环、臂钏、璎珞、耳环，点缀着各种花朵等，虽无知觉也会生长。
再者，你们的苦行折磨、拔头发、食用少量粗糙食物等行为并非是息灭烦恼的因，因为可见驴食用草料和糠秕，劳工和贱民等被风、寒、日晒、蚊虫、长嘴虫、毒蛇等触恼折磨的人们也会生起强烈的贪欲。

།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། ལྷ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ཤི་བ་རྣམས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཁྱེད་ལ་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བབ་ཅོལ་དུ་སེམས་གཡེངས་པར་གྱུར་པ་ཁྱེད་ལ། ལྷ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྗེས་སུ དྲན་པ་དང་།བསམ་གཏན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་བཞིན་དུ་འཆི་འཕོ་བ་མེད་པས་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྦྱོང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཤི་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འུག་པ་པ་ དག་གིས་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་ཏེ།སྨྲས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བདེན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འུག་པ་པ་དག་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་ པའི་ཚིག་མི་ལྡན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འུག་པ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ན་རེ། གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ནི་བརྫུན་ཏེ། སྨྲས་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ནི་མི་བདེན་ཏེ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར། གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ལ་ཡང་སྨྲས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཁྱེད་ན་རེ། སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་ཐར་པའི་ཚིག་གི་དོན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྨྲས་པས། རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་སུན་དབྱུང་བ་བྱས་པས། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་མ་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་རང་དགར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་མེད་མིན། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཡོངས་ཤེས་པ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཐར་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱི་གཙུག་ལྟ་བུའི་ཐར་པ་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་སྐབས་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་སྤྱིའི་བཀོད་པ་གསུམ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་བསྒྲུབས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པོ་ ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དམ་བཅས་པའི་སྤྱིའི་བཀོད་པ་གསུམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་བཞི་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁོ་བོས་སྔར་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་རྣམ་པ་བཞི་བཀོད་པ་ལས། དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་བཞི་པ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དའམ་ད་ལྟར་ཏེ། ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་བཞི་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

还有，你说：'如同忆念悦意天神和专注禅定一样，死者将往生善趣'这一说法对你来说也不成立。因为你被痛苦所扰乱而心散乱，既无法忆念悦意天神，也无法专注禅定而死亡，所以在裸行时期死亡的人们只会投生于地狱、畜生、饿鬼等处。
还有，裸行派说'数论等派的言论是真实的，因为是说出来的，如同佛陀的教言'这种说法，对于承认数论等派言论为真实的论证是有害的。因为裸行派认为数论等派的言论是不相应的，而且裸行派的这个能立因也是不定的。因为你们也说'数论等派的言论是虚妄的，因为是说出来的，如同佛陀的教言'。
还有，你们说'佛陀的教言不真实，因为是说出来的，如同数论等派的言论'，这个能立因也是不定的。因为你们对外道的言论虽然也是说出来的，却认为是如实的。
还有，你们说'因为佛教徒说胜义中没有他们解脱言语的对境，所以他们自己驳斥了自己，我们不需要去驳斥'，这只是你们不了解佛教宗义而随意说的。因为佛教宗义中说：'涅槃非无实，何有其实性，通达有无实，无生称解脱。'
还有，你们所说的世间顶髻般的解脱存在的说法，将在观察涅槃的时候详细分析。这里只是顺便说说，应当成立此处的论题。
因此'非从二生'是总标第三个命题的结论。其中'因此'是指通过前述的推理所成立。'非从二生'是指证成胜义中诸法不从二生。
总标第三个命题已经解释完毕。现在要成立总标第四个命题，即'故非无因生'。'无因'是词尾的意思等等。
这是说明：我之前安立的四种总标命题中，第一、第二、第三个命题已经成立。接下来现在要成立第四个总标命题，即诸法不从无因而生。其中'现在'即是现在或此时，应当理解为'现在要成立第四个总标命题'。'故非无因生'等等。

།འདིར་ཡང་རྒྱུ་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་ དགག་པ་འདི་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྒྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ལུང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དངོས་པོ་ རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ།།གཞན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཡོད་ པ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་བཞེད་དེ།མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོར་གྱུར་ པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གཏན་མེད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མི་མཐུན་པ་གཞན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་ སོགས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོར་རྒྱུ་མེད་པར་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་དག་གོ། ། གང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ན་ཡང་ངོ་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་དངོས་པོ་གང་དག་བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་གང་ན་ཡང་སྐྱེས་པ དུས་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།

此处'非无因'这一否定词应当理解为无遮的含义，这是因为否定是主要的，并且意在通过否定一切分别之网，成就具足一切所知境的无分别智慧。
若执著为别遮，则因为肯定为主，以肯定的方式说'诸法不生'来显示无生，就会违背离诸边际的宗旨。因为经中说：'若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多'。
在此应当确定诸事物决定不从无因而生。若作其他确定，则成为'唯从无因不生，那又如何呢？从因生'的确定，同样地也会成为'唯从无因不生，那又如何呢？从有因和无因生'的确定，这也是不许的，如前所说，因为违背离诸边际的宗旨。
无因有两种：非事物性的和事物性的。其中非事物性的是指完全否认因的事物性的主张，即顺世外道的宗义中主张诸事物从无因而生。事物性的是指承认有不相顺的其他因事物性的主张，即从胜性、自在天等作为因的宗义中主张不相顺为因。
首先应破除从非事物性的无因生，因此说'无因者，即是无因的词义'。'无因'即是'无因'的词义。
'是什么'是释论者自己提出的疑问词，意为'从无因中什么不是'。作为其回答，释论者说：'此处是指任何诸事物，任何时皆无生'的语境。
其中'任何诸事物'是指内外粗细诸法。'任何处'是指我方和他方。'任何时皆无生'是指在胜义中，内外粗细诸事物，无论在我方还是他方，在任何时候都不生。

།ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནམ་ཡང་ངམ་རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་ནམ་ཡང་ངོ་། །ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ ན་ཡང་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་མེད་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། མི་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་ནི་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་དང་པོ་སྒྲུབ་ པའི་སྐབས་སུ་དེ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ ན་ཡང་།།སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་བྱ་བ་དེས་གྲངས་ཅན་དག་ཁོ་ནའི་གྱེས་པ་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་འབུམ་བྱས་པས་དེ་འདི་སྐད་ཅེས། སེམས་ཅན་ སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དག་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ།།འདས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ནས་འདིར་འོང་བ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡང་བུ་རམ་དང་།ཆུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། ཕབས་དང་། འབྲས་ཕྱེ་དང་། ཤིང་ཤུན་ལ་སོགས་པ་སྨན་བསྡུས་ཏེ་མནན་པ་ལས་བུ་རམ་ཆང་གི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རོ་དང་མཐུ་དང་སྨིན་པ་ཐ་དད་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བ་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འོངས་ཏེ་འདིར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི།འདི་ལྟར་བུ་རམ་དང་། ཆུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་དང་། ཕབས་དང་། འབྲས་ཕྱེ་དང་། ཤིང་ཤུན་ལ་སོགས་པ་སྨན་གྱི་རྫས་དེ་དག་ཉིད་བསྡུས་ཏེ་མནན་པའི་མཐུ་ལས་བུ་རམ་ཆང་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་མེད་པར་ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཤའི་ཕུང་པོ་རི་རབ་ཙམ་སྤུངས་ཏེ། དེར་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཆར་བབ་པར་འགྱུར་ན། དེར་ཤའི་ཕུང་པོའི་ཚད་ཁོ་ ན་ཙམ་གྱི་སྲིན་བུའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།ཅི་དེ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འོངས་སམ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་དུ་མ་དག་གིས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་པས་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ངན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས།དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གལ་ཏེ་གཞན་དག་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚུལ་དུ་དྲི་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།

'所谓永远，是指过去、未来、现在三时永远，或者自宗他宗观察的任何时候。所谓不存在，是指无因，应当理解为否定'任何事物在任何处都永远不从无因而生'的意思，而不应理解为肯定'不生是存在的'的意思。这是所说的情况，即前面所立的第一总论证的场合中，对于'首先不从自生'这一说法，如果问是什么，即'永远不存在生起'等，应当与每一个相配。如前所说的情况，因此说明'从无因，任何事物在任何处，永远不存在生起'。对此，大仙人世间眼依据数论派的一个分支，造了十万颂的顺世外道宗义，其中这样说：众生并非因为在他世积累善恶业而在此世出生，过去世也不存在，从彼处来此处的也不存在，从此处所去的他世也不存在。如是，无需业和烦恼为因，仅由糖、水、余甘子、天木香、酵母、米粉、树皮等药材和合压制，即可产生不同种类的甘蔗酒，具有不同的味道、功效和成熟度。这些也并非从他世而来此处出生，而是由糖、水、余甘子、天木香、酵母、米粉、树皮等药材和合压制的力量而成为如是甘蔗酒。同样，内处也无需业和烦恼，从精血等和合而生。再者，假如堆积须弥山般大小的肉团，在那里降雨七日，则会生出与肉团等量的虫群，难道那么多的众生是从他世而来吗？'以如是等诸多似是而非的比喻认为是从无因而生，为了断除这些等邪见，龙树菩萨说：'从无因，任何事物在任何处，永远不存在生起。'若问为什么，这是注释者自己观察他人为什么认为无因不生的想法而以迎疑的方式提问。因此，意在说明是由于无有能证明此义的比量，以及有违比量和共许的过失。这样表明：你所要成立的从无因而生之义，因为无有能证明此义的比量，如是仅是空言，因此诸事物不从无因而生。'

།གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐྱོན་གཉི་ག་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་ དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དང་། གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན ཡིན་ལ།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་ བླངས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་རྣམས་འདིར་ཆོས་ཅན་དུ་བྱའོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ནི་འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤྱི་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ ཅེས་བྱ་བ་སྤྱི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ལ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྤྱི་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དོ། །ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སོ།

再者，由于你主张无因生有推理所害的过失，以及有世间共识所害的过失，所以诸事物不从无因而生。'再者'这个词的含义是总摄两种过失之义，这是经典作者的意趣。意思是说，你主张无因生的道理，既无能证之推理，又有推理所害及世间共识所害的过失，所以诸事物不从无因而生，这是经典作者的意趣。
如果问：如何有推理所害的过失？为了说明这点，故说'其中推理所害'等。为了说明如何有推理所害的过失，故说：世俗谛中所承许的内处诸事物不从无因而生，因为具有共相和别相的缘故，如同苗芽。
其中，'世俗谛中所承许的内处诸事物'是有法，'不从无因而生'是所立法，'因为具有共相和别相'是能立法，'如同苗芽'是譬喻。
其中，'世俗谛中所承许的内处诸事物'是指中观师在世俗谛中所承许的内处诸事物，即眼等，这些是此处的有法。'不从无因而生'是要证明这些世俗谛中所承许的内处诸事物不从无因而生，这是此处的所立法。
关于'因为具有共相和别相'，'具有共相'是指眼等六处有'处'这个共相。'具有别相'是指眼等六处有眼、耳、鼻、舌、身、意这些各自的别相。
或者，'具有共相'是指一切处都有'诸处'这个共相。'具有别相'是指有'人的诸处'、'天的诸处'、'旁生的诸处'等别相。'相'指共相和别相的事物即是共相和别相。'具有'意为具有共相和别相，这是此处的能立法。

།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་ལ་ཡང་མྱུ་གུ་ཐམས་ཅད་ལ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་ བའི་རིགས་སྤྱི་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་ལ།འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་། ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུ་བརྒྱུད་པ་ལས་སྐྱེ་བས་རྒྱུ་མེད་པ་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུ་བརྒྱུད་པ་ལས་སྐྱེ་བས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་ནི་འདིར་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགོངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་གྲགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་སྣམ་བུ་དང་རྩི་རྐྱང་དག་ ལས་སབ་མ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ལ་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གྲགས་པས། ཁྱོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་ བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་ལ་ནི་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགོངས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་དངོས་པོར་གྱུར་ པ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ངན་པ་སྟེ། ཆུང་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡང་ན་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ངན་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་ སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་སྔར་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ངན་པ་ལ་ཡང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ངན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ངན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ ཆུང་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུང་མ་ངན་པ་སྐྱོན་ཆགས་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཡོད་ཀྱང་ཆུང་མའི་བྱ་བ་ནི་མི་བྱེད་པས་དེ་ལ་ཆུང་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བུ་ངན་པ་སྐྱོན་ཆགས་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཡོད་ཀྱང་བུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པས་དེ་ལ་བུ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ།ངོ་བོ་ཉིད་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ངན་པ་སྐྱོན་ཆགས་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པས་དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

例如'如同芽'这句话是这样的：芽也有一切芽都称为芽的共同类别，也有稻芽和麦芽等差别性。比如芽在世俗谛中具有共相和别相，所以不是从无因而生。如此，从无始以来的因果相续而生，所以不是从无因而生。同样，在世俗谛中所承许的内处诸事物也具有共相和别相，所以不是从无因而生。如此，从无始以来的因果相续而生，所以不是从无因而生。这就是此处的同法喻。
如此，首先对于你主张从无因而生的论点，由于有违背比量的过失，所以诸事物不从无因而生。如果问有何种共许的违害过失，为了说明这点而说'共许的违害'等。由于有如何共许的违害过失，为了说明这点而说：'在这世间，凡是存在的都是从因而生的共许，如从棉花因生毛毯，从草茎生草席等'。
这是说：从牧牛女开始，毛毯和草席等都是从有因而生的共许，你在世俗谛中主张内处诸事物从无因而生的道理，由于有违背共许的违害过失，所以诸事物不从无因而生。如此，首先不是从非事物的无因突然而生。现在要破除从事物的无因而生，因此说'或者无因'即是恶因，如同说'无妻'等。
'或者无因'即是恶因，是指与自性、大自在等主张为因的宗派相违背的主张为因。其中'或者'的意思是，不仅仅是前面所说的非事物的无因，而且另一方面'无因'也可以指事物的恶因，这是词义。'无因即是恶因'是说由于不能作为因的作用，所以如同无因一样称为无因。虽然以自性而有，但由于不能产生，所以这恶因称为无因。
这又是如何呢？如同说'无妻'等，例如虽然有作为事物的恶妻有过失，但不能作妻子的作用，所以称为无妻；虽然有作为事物的恶子有过失，但不能作儿子的作用，所以称为无子。同样，自性、大自在等主张为因的宗派相违背的主张为因，虽然有作为事物的恶因有过失，但不能作因的作用，所以也称为无因。

།རྒྱུ་ངན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ དངོས་པོ་གྱུར་པ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པས་རྒྱུ་ངན་པ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དུས་དང་། སྲེད་ མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཚངས་པ་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་། མ་ནུ་དང་། གནམ་གྱིས་བསྐོས་པ་དང་། པར་སིག་རྣམས་ཀྱི་དྲུ་བཱ་ན་དང་། བར་བར་རྣམས་ཀྱི་ཡུ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་བསྡུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྒྱུ་ མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དུས་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དང་། ཚངས་པ་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་། མ་ནུ་དང་། གནམ་གྱིས་བསྐོས་པ་དང་། དྲུ་བཱ་ན་ དང་།ཡུ་ན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངན་པས་མེད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་ བ་དགག་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ རྣམས་རྒྱུ་ངན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ངན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཁོ་བོས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་དགག་པར་ནུས་པའི་གནོད་པ་ཁྱོད་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་ དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ངན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱོན་གཉི་ག་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་ངན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ངན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པས་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྒྱུ་མེད པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་རིམ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ།

什么是恶因？这是注释者自己提出的疑问。作为回答，注释者说：'自性、大自在天、神我、胜性、时间、无欲子等'。'等'字包括了梵天、生主、摩奴、天命、波斯人的都瓦纳和希腊人的优那等。
为什么说这些是无因？因为它们不是真实的。自性、大自在天、神我、胜性、时间、无欲子、梵天、生主、摩奴、天命、都瓦纳和优那等，这些都不是真实的自性因，因为虽然它们在世俗谛中是实有的，但并不能产生事物，由于其劣性如同无有，所以不是因。
现在要破斥从无因实有中产生的说法，所以说'诸法不从无因生'等。如果问为什么诸法不从无因生？意在说明'因为没有能证明从彼生的比量，以及会有比量所破斥的过失'。
这是在说：由于没有能证明诸法从你所说的自性、大自在天等生起的比量，因为这只是空谈而已，所以诸法不从恶因生。
而且，你主张诸法从恶因自性、大自在天等生起的所有论证，都会遭到我用比量破斥的过失，因此诸法不从恶因生。'以及'一词是总结这两种过失的意思。
'意在说明'的意思是：经典作者意在说明由于没有能证明诸法从你所说的恶因自性、大自在天等生起的比量，以及你的这个主张会遭到比量破斥的过失，所以诸法不从恶因生。
这是总的破斥从无因实有中产生的说法。现在将依次破斥主张从无因实有中产生的各种说法。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་གང་ཡིན། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གྲུབ་པའི་ མཐའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ། ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་པདྨ་དག་གི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། ལོ་མ་དང་། ཆུ་བ་དང་། འདབ་མ་དང་། ཟེ་བ་དང་། སྙིང་པོ་མཛེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྨ་བྱ་དག་གི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། ཨནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་ལ། མཇུག་སྒྲོའི་ཚོགས་དག་གི་མདོངས་བཀྲ་ཞིང་འཚེར་བག་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས ཅི་བསྟན་ཞེ་ན།སྔར་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་ བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་བཟོད་པས།འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་དོན་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དེ་ལའོ། ། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་དོན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལས་རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་སྟེ། འཇིག་ རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བྱེད་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་བྱའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་མིག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་འདིར་ནང་གི་ སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་པདྨ་དག་གི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། ལོ་མ་དང་། ཆུ་བ་དང་། འདབ་མ་དང་། ཟེ་བ་དང་། སྙིང་པོ་མཛེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྨ་བྱ་དག་གི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། ཨནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་ལ། མཇུག་སྒྲོའི་ཚོགས་དག་གི་མདོངས་བཀྲ་ཞིང་འཚེར་བག་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སུ་བྱས་པའོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཚམ་ལ་བདག་གིར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡོ་བྱད་གྱ་ནོམ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་དང་པོར་བྱས་ནས། ཡོ་བྱད་ངན་པ་ དང་ཁྱོན་ཆུང་ངུའི་བར་དག་ལ་བདག་གིར་བྱེད་པས་བདག་ཅེས་བྱའོ།།བདག་དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་གནས་སུ་བྱས་པ་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱའོ།

那么，首先无因实体自性论者的宗义是什么？如何诸法不从自性生？为此，首先为了说明自性论者的宗义。其中，自性论者说：内处是从自性生，因为成就种种身体的缘故。譬如莲花的颜色、形状、叶片、茎、花瓣、花蕊、花心美丽，以及孔雀颈部如大青金刚宝石，如靛青般深蓝，尾羽众多光彩夺目闪耀。这说明了什么？
先前中观师说诸法不从无因生，因为无有能证明从彼生的比量，且有比量所能破除。对此，自性论者不能忍受'无有能证明从自性生的比量'之说，于此示现能证明从自性生的比量及自宗观点。
'其中'一词是指特别指出无因实体生的论点。'首先'一词是表示次第之义，即在无因实体生诸论者中，首先说明自性论者的观点。'自性论者说'是指无因实体自性生论者如是说。
其中'自性'是指不依赖一切事物，以自体性真实成立，俱生非造作，此即名为自性。'自性论者'是指主张诸法从自性生者，即外道顺世派的大仙人世间眼。'诸自性论者'一词是指随大仙人世间眼宗义者，即顺世外道。
其中，此处'内处'是有法，'从自性生是所立'是所成立法，'因为成就种种身体'是能立法。'譬如莲花的颜色、形状、叶片、茎、花瓣、花蕊、花心美丽，以及孔雀颈部如大青金刚宝石，如靛青般深蓝，尾羽众多光彩夺目闪耀'是譬喻。
其中关于'内处'，'内'是指我所加持并安立。'我'是指适宜并执为我所，即先取上妙广大资具，乃至劣小资具皆执为我所，故称为我。由此我加持并安立者，称为'内'。

།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། མཆེད་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ གཉིས་ཡོད་པས་དེ་ནི་འདིར་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདི་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །ལུས་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བརྒྱན་པ་དང་སྤྲས་པའོ། །འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། དབྱིབས་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་ དང་།ཟླུམ་པོ་དང་། གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པས་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་བའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ ཏེ།དཔེར་ན་པདྨ་དག་གི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པ་དང་། རྨ་བྱ་དག་གི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་པ་དག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡང་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ལུས་སྣ་ཚོགས་ གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡང་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྐྱེའོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་པདྨ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚོ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་མཚོན་པ་སྟེ། དེས་ན་པདྨ་མ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཀུ་མུ་ད་དང་། དྲི་མཆོག་དང་། པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ དག་སྤྱིར་གཟུང་ངོ་།།ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། ལོ་མ་དང་། ཆུ་བ་དང་། འདབ་མ་དང་། ཟེ་བ་དང་། སྙིང་པོ་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་མདོག་མཛེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པའོ། །དེས་ན་པདྨ་ལ་སོགས་པ་མཚོ་ ནས་སྐྱེས་པ་གང་དག་ལ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་།དབྱིབས་མཛེས་པ་དང་། ལོ་མ་མཛེས་པ་དང་། ཆུ་བ་མཛེས་པ་དང་། འདབ་མ་མཛེས་པ་དང་། ཟེ་བ་མཛེས་པ་དང་། སྙིང་པོ་མཛེས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། ལོ་མ་དང་། ཆུ་བ་དང་། འདབ་མ་དང་། ཟེ་བ་དང་། སྙིང་པོ་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན། པདྨ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་མཛེས་པ་དེ་དག་སུ་ཞིག་ཆུར་ཞུགས་ཏེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་བཀྲ་ཞིང་མཛེས་པ་དག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ པོ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་བྱེད་མི་ནུས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྱིན་པ་པོ་གཅིག་གིས་དེ་དག་བྱེད་ནུས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ལུས་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་ ཀྱང་མ་བྱས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྨ་བྱ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ནང་གི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དག་གི་དཔེ་ཡིན་ནོ།

所谓处，是指心和心所生起、出现以及增长、广大之处，即：眼、耳、鼻、舌、身、意等。对于这些内处，主张从自性中生起所应成立的法，以及为成就种种身体的能成立法这两者，此处是有法。
'从自性中生起'是指，承许这些内处不依赖一切事物，由自性本身真实成就，是俱生非人造的，此处是所成立的法。
在此推理中，将'从自性中生起'这一所成立法，以及'内处'这一有法二者合一，即是宗。
关于'因为成就种种身体'，'身体'是指自性，'种种'是指各种各样、装饰和庄严。'成就'是指白色、红色、蓝色、黄色等颜色，以及长、短、圆、方等形状所成就的种种身体，这是此处内处从自性中生起的能成立法。
这是如何呢？因此说'譬如'等。譬如莲花的美丽色彩等，以及孔雀颈部呈现深蓝色等，都是无作者而由自性如此生起一样，内处的色彩和形状等种种身体的成就，也是无作者而由自性如此生起，应当如此理解。
其中'莲花'是指从池中生长的，因此包括红莲、青莲、白莲、香莲、白莲等。
'色彩、形状、叶子、茎、花瓣、须、蕊美丽'是指，凡是具有美丽颜色等的，即是色彩等美丽。因此，凡是从池中生长的莲花等，具有美丽的色彩、美丽的形状、美丽的叶子、美丽的茎、美丽的花瓣、美丽的须、美丽的蕊，这些就是'色彩、形状、叶子、茎、花瓣、须、蕊美丽'。
'如是'是指，譬如那些莲花等的美丽色彩等，有谁入水使其具有各种美丽的色彩和形状呢？即使有众多作者也无法做到，一个作者或生产者怎么可能做得到呢？同样地，内处以色彩和形状等成就的种种身体，也是无任何作者而从自性中生起，这是此处的结论。
'孔雀'这个例子是内在有情的比喻。

།དེ་ལ་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། ཨནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྨ་བྱ་གང་དག་ལ་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་།ནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་ཨནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ དོག་མཐོན་ཀའི་ཤས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ནྡ་རྙིལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། རིན་པོ་ཆེ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། ཨནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་འདྲ་བར་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།རྨ་བྱ་དེ་དག་གི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ཆེན་པོ་དང་། ཨནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་མཇུག་སྒྲོའི་ཚོགས་དེ་དག་གི་མདོངས་བཀྲ་ཞིང་ འཚེར་བག་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།རྨ་བྱ་གང་དག་ལ་མཇུག་སྒྲོའི་ཚོགས་དག་གི་མདོངས་བཀྲ་ཞིང་འཚེར་བག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མཇུག་སྒྲོའི་ཚོགས་དག་གི་མདོངས་བཀྲ་ཞིང་འཚེར་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྨ་བྱ་དེ་དག་གི་མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་རིན་པོ་ཆེ་མཐོན་ཀ་ ཆེན་པོ་དང་།ནྡ་རྙིལ་ལྟར་མཐོན་མཐིང་དུ་འདུག་པ། མཇུག་སྒྲོའི་ཚོགས་དག་གི་མདོངས་བཀྲ་ཞིང་འཚེར་བག་ཡོད་པ་དེ་དག་སུ་ཞིག་ཚོན་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་ཏེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བཀྲ་ཞིང་འཚེར་བག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ ན་ཡང་དེ་དག་བྱེད་མི་ནུས་ན།བྱེད་པ་པོ་དང་འབྱིན་པ་པོ་གཅིག་གིས་དེ་ལྟར་བྱེད་ནུས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ལུས་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་ དམ་འཆའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་རྫས་ཚོགས་པའི་མཐུ་ལས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། བོང་ཚོད་དང་། སྒྲ་སྐད་དང་། བསམ་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དབུ་མ་པ་ ན་རེ།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེས་ན་དེ་ལ་ དམ་པའི་དོན་དེ་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་།སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་བོ། །ཅི་སྟེ་དོན་དམ་པར་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་པདྨ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེས་ནའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དེ་ལའོ། །དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱས་པའི་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྔར་སྨྲས་པ་དེའོ།།དེས་ན་དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་བམ། འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་ གང་།དམ་བཅས་པ་ནི་གང་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ།

其中'颈部方向如同大青金石和因陀尼罗宝石般呈深蓝色'这句话是指，凡是孔雀颈部具有如同大青金石和因陀尼罗宝石般呈深蓝色的，就称为'颈部如同大青金石和因陀尼罗宝石般呈深蓝色'。
其中'大青金石'是指颜色深青且极为浓重，故称'大青金石'。'因陀尼罗'是指那些大青金石中的一种特殊品类，即梵语称为'因陀尼罗'的宝石。这就是说明颈部如同大青金石和因陀尼罗般呈深蓝色。
这些孔雀不仅颈部如同大青金石和因陀尼罗般呈深蓝色，而且尾羽群中的眼状花纹也是绚丽闪耀的。凡是尾羽群中具有绚丽闪耀眼状花纹的孔雀，就称为'尾羽群中具有绚丽闪耀眼状花纹的孔雀'。
就像这样，这些孔雀的颈部如同大青金石和因陀尼罗般呈深蓝色，尾羽群中的眼状花纹绚丽闪耀，即使有许多工匠手持颜料等物，也无法创造出如此各种色彩形状绚丽闪耀的效果。既然众多工匠都无法做到，一个造物主又怎么可能做得到呢？
同样地，内在诸处所形成的各种色彩形状等身体，也是无有任何造物主创造，而是主张从自性中产生的。
如此，外在和内在诸物质聚合的力量，使外内诸事物的色彩、形状、大小、声音和意愿产生差异。因此中观派说：'由于没有从自性产生的推理，所以诸事物不从自性产生'这种说法是不合理的。
第十三品
对于这种说法的回答，此处论释者说道：'因此，如果就世俗谛而言，内在诸处作为世俗认知对境，由于不依赖自主造物主的作用，且完全无人造作，是从确定因缘中产生的话，那就是成立已成之事。如果就胜义谛而言，则无有比喻，因为胜义中并未承认莲花等的产生。'
其中'因此'是指如实事论者所说的那样。'其中'是指对实事论者所作的论证。'所立宗义'是指实事论者所要证成的前述宗义。
因此，首先应当这样询问：'你们认为从自性产生的这个宗义是要在世俗谛中成立，还是要在胜义谛中成立？你们的想法是什么？立宗又是什么？'应当如此询问。

།དེ་སྐད་དྲིས་པ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་།སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ དང་།སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་ཀྱི། དོན་དམ་པར་མི་སྒྲུབ་ན་ནིའོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རྣམས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་དབང་ཅན་ཡིན་ལ། དེའི་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་དང་རྩོལ་བ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་པོ་ རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཞན་ལ་མི་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དེ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་དག་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་ཤིང་རྐྱེན་ངེས་ པ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་དག་ཚངས་པ་ལ་ སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་།རྐྱེན་ངེས་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་། ཚངས་པ་ལ་ སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་ བ་ཡིན་ན་ནི།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་བོན་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ཞེས་ བྱ་བ་དག་གོ།།ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། མིར་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་མིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ ལས་དུད་འགྲོ་དང་།ཡི་དགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། དྲི་མཆོག་དང་། པདྨ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རིགས་མཐུན་པ་ལས། པདྨ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་དེ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

当被如此询问时，若实事论者说'我们是在世俗谛中成立所立宗'，对此应当这样回答：如果在世俗谛中，内处作为世俗知识的对境，由于不依赖自主能作者的作用，且完全是无人所作，是从确定因缘而生，那就成了成立已成之事。
其中，'如果在世俗谛中'是指，如果内处作为世俗知识的对境，由于不依赖自主能作者的作用，且完全是无人所作，在世俗谛中从确定因缘而生，而不是在胜义谛中成立。
'内处'是差别所依，即眼等六内处。'作为世俗知识的对境'是其差别，因为这些内处正是世俗知识的对境和境。
'自主能作者的作用'中，能作者的特征是自主，其作用是运动和努力，故称'自主能作者的作用'，意思是不依他而作。
'不依赖自主能作者的作用'是指，凡是不依赖自主能作者的作用而依赖确定因缘的内处世俗知识对境，称为'不依赖自主能作者的作用'。这与'由于不依赖其作用，从确定因缘而生'相连。
'完全是无人所作'是指，凡是完全不是由梵天等任何人所作，而仅从确定因缘生起的内处世俗知识对境，称为'完全是无人所作'。这与'因为完全是无人所作，从确定因缘而生'相连。
若问：什么是不依赖自主能作者的作用，以及非梵天等任何人所作？就是'内处作为世俗知识的对境'。由于这些不依赖自主能作者的作用，且完全是非梵天等任何人所作，从确定因缘而生，那么实事论者所立宗就成了成立已成之过。
其中，'因缘'是指业和烦恼、精液和血液等，以及种子、地、水、火、风等。
'确定'是指从胚胎等和成为人的业因缘中生起人的处，同样，从成为旁生、饿鬼、地狱众生的业因缘中生起旁生、饿鬼、地狱众生的处，同样，从莲花、青莲、最胜香、白莲等同类种子中生起莲花、青莲等，这就是'确定'。

།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ངེས་པ་དེ་ལས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ལས་ས་བོན་ཡང་འདི་སྙམ་དུ། བདག་ གིས་མྱུ་གུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ལ།མྱུ་གུ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་ས་བོན་གྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་མ་རིག་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུའམ་འབྱིན་པ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཚོགས་པའི་དབང་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ ཐུན་མོང་བའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་ཡོ་བྱད་སོ་སོར་ངེས་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པ་དག་དམ་བཅས་ པའི་དོན་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་པདྨ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་དོན་དམ་པར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ཇི་སྟེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནིའོ།།དཔེ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔེ་མེད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ནི་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་དཔེ་མེད་ ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་པདྨ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ཁྱེད་ཀྱི་ཁོ་བོའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཐོས་སམ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་པདྨ་ ལ་སོགས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་བསྐལ་པ་དུ་མར་རྐང་པའི་མཐེ་བོ་ཡ་གཅིག་གིས་འགྲེང་སྟེ། ལྷ་ཐམས་ཅད་མཉེས་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་ལ་དབུ་མ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་ཞིག་ སྩོལ་ཅིག་ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ལྷ་དེ་དག་གིས་ཁྱོད་ལ་དཔེ་དེ་ལྟ་བུ་སྦྱིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ཡང་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོའི་ལུང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཇུག་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ན། ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཁོ་བོ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས།དེས་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ།

因此，如果从那确定的缘起生起内处世俗智的所缘境，那么你所立的论点就成了成立之上再成立。比如，从任何宗义中，种子也不会想：'我要显现芽'，芽也不会想：'我是被种子显现的'。同样，无明也不会想：'我要显现诸行'，诸行也不会想：'我们是被无明显现的'。如是，若寻求作者，虽然内在的作者或发出者是不可得的，但是由各别确定的因缘和合的力量以及众生共业的力量，世俗谛中生起各别确定的果报受用，这就是法性。你所成立的正是这个宗义，所以是成立之上再成立。
当这样说时，如果胜论师等说他们所立的论点是胜义谛中成立的，那么就应该对他们这样说：在胜义谛中没有比喻，因为在胜义谛中未承许莲花等的生起。其中，'在胜义谛中'是指如果胜论师等要在胜义谛中成立从自性生起的论点。'没有比喻'是说在胜义谛中诸法没有比喻，所以诸法从自性生起的论点不能成立。
如果问在胜义谛中为什么没有比喻，为此说：'因为在胜义谛中未承许莲花等的生起'。难道你们没有听说过'若执著色法无生而修行，则非行般若波罗蜜多'的教言吗？因此，在胜义谛中未承许莲花等一切法生起，所以没有比喻。
而且，即使你用一只脚趾站立千劫，令一切天神欢喜，祈请说：'请赐予我中观宗胜义谛中双方共许的比喻'，那些天神也无法给你这样的比喻，因为世尊只说胜义谛中一切法无生。你的因——'由于成就种种身体'这个理由对任何一方都不成立，就像'因为是所作性'一样。如是，我的教证说：'什么是胜义谛？即是连智慧也不行，更何况文字'，因此，你的因——'成就种种身体'这个意思对我来说根本不成立，所以'内处从自性生起'这个论点仅仅是立论而已。

།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཁོ་བོའི་ཕྱིར་ནི་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྲུབ་པར་འདོད་ལ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་འདི་ཡིན་པས་དེས་ན་ཁྱེད་ཁོ་བོའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འགྲུབ་བོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས།དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་རང་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པས་སྔར་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པ་འགྱེད་པའི་དུས་ན་རྟག་ པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཁྱེད་ཀྱང་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་ལ། འགྱེད་པའི་དུས་སུ་ཁོ་བོའི་ཕྱིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱུས་འགྲུབ་པར་འདོད་པས་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གོ། །ཁོ་བོའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་བརྒལ་བའི་ཕྱིར་ནའོ། །ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྲུབ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་ དམ་འཆའ་ཞིང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྲུབ་པར་འདོད་པའོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ གང་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེས་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་ནིའོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་དང་། དེ་སྒྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱུས་ འགྲུབ་པར་འདོད་པ་འགལ་བའོ།།ཅི་སྟེ་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཀླ་ཀློ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་སྦྱར་ཀྱང་ཕྱོགས་སྔ་མའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་ལན་འདི་སྐད་ ཅེས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པར་དོན་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས།དཔེར་ན་ཀླ་ཀློ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་མ་སྨྲས་པར་དབུས་པའི་སྐད་ཀྱིས་དོན་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་ བ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་སྦྱར་བ་བྱས་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཡོད་ པར་སྨྲ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་ལའོ།།གཏན་ཚིགས་མེད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨོས་པར་དོན་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་སོ།

说无因论者们为了论破我而主张一切都从无因中成立，而所立之事又主张由因成立，这就与前宗相违。这句话的意思是说：你们自性论者的教义是'一切事物从无因中生'，因此你们为了论破我而主张一切事物从无因中成立，但你们所要成立的'诸事物从无因中生'这一命题却不能成立。
为什么呢？因为你们无因论者承许'由于种种身体得以成立'这一因相作为诸事物从无因中生的能立因，这就等于承认诸事物唯从因中生，而非从无因中生。如此一来就与自宗前说相违。
譬如胜论派先前未承认声音是无常，在辩论时却要证成其常性一样。你们也是如此，在自宗教义中说一切事物从无因中生，而在辩论时为了论破我却主张所立事由因而成立，这样就与你们自宗教义相违。
'说无因论者们'指的是自性论者们。'为了论破我'是指为了论破中观派。'主张一切都从无因中成立'是指立誓主张内处等一切事物从自性中生，认为从无因中成立。
'而所立之事又主张由因成立'是指自性论者们立誓主张内处等从自性中生这一所立，认为由'由于种种身体得以成立'这一因相而成立。
'与前宗相违'是指自性论者们教义中主张一切事物从无因中成立的前宗，与主张由因相而成立相违。
如果说：'对于说有因者，若不用因相就无法说明，就像对野蛮人要用野蛮语一样。因此即使运用因相也不会违背前宗'这是说，如果自性论者们对中观派如此回答说：对你们中观派这些说有因者，若不用因相就无法说明道理，就像对野蛮人若不说野蛮语而用中原话就无法说明道理一样。
因此，我们无因论者们为了向你们中观派这些说有因者说明，即使运用因相，对我们来说也没有与前宗相违的过失。这是在预设对方的疑问。
其中'如果'是中观派预设自性论者们疑问的词语。'对于说有因者'指的是对中观派。'若不用因相就无法说明'是指若不说'由于种种身体得以成立'这一因相，就无法说明'内处等从自性中生'这一立誓。

། ཀླ་ཀློ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དབུས་པས་ཀླ་ཀློ་མཐའ་འཁོབ་པ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་མ་སྨྲས་པར་དབུས་པའི་སྐད་ཀྱིས་དོན་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་དབུས་པས་ཀླ་ཀློ་མཐའ་འཁོབ་པ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་ཀྱིས་དོན་བསྟན་ཀྱང་། དབུས་པ་དེ་ཀླ་ཀློ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་བཞིན དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་།དབུ་མ་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་དོན་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དབུ་མ་པ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བའོ། །དེས་ན་གཏན་ཚིགས་སྦྱར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་།།ཕྱོགས་སྔ་མའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྲུབ་པར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེ་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྐད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་རྟགས་ཁོ་ནས་རྟགས་ཅན་གྱི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཀླ་ཀློ་ ལ་ཕྱོགས་འདི་ན་དུ་བ་ལས་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་རྟགས་རྟོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ཐ་དད་པ་བཞིན་པས་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཀླ་ཀློའི་སྐད་གཞན་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ རྟགས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནས་རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་རྟགས་ཅན་གྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་དོན་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་དབུས་པས་རང་གི་དུ་བའི་རྟག་ལས་མེ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་ཁོ་ནས་ཀླ་ཀློ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་ཀྱིས་ཕྱོགས་འདི་ན་དུ་བ་འཐུལ་བ་ལས་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ རྟགས་ཀྱིས་རྟགས་ཅན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན་དེ་ལ་རྟགས་སུ་དུ་བ་རྟོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་སྐད་ཐ་དད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྟགས་ཉིད་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བར་ཁྱེད་ཀྱང་ཁོ་བོ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོན་གོ་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་གཏན་ཚིགས་ཐ་དད་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྱུར་ཏེ་སྟོན་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་སྐད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་ནི་དབུས་པས་ཀླ་ཀློའི་སྐད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཀྱང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །རྟགས་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་སྔོ་བ་ཉིད་དང་ལྷུན་སྟུག་པ་ཉིད་དང་། འཐུལ་བ་ ཉིད་དང་།གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ཁོ་ནས་སོ། །རྟགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་གང་ལ་རྟགས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྟགས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མེའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་རྟགས་ དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྟགས་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དུ་བ་ལས་མེ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་དུ་བ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བཞག་སྟེ་སྐད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ནས། དུ་བའི་སྒྲ་གཞན་གྱིས་མེའི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྐད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཀྱང་རྟགས་དང་གཏན་ ཚིགས་དང་རྒྱུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

'对于未开化者要用未开化者的语言'这句话的意思是，比如说中原人对未开化的边地人，如果不用未开化者的语言而用中原人的语言就无法表达意思，所以中原人虽然用未开化者的语言向边地人表达意思，但不能说这个中原人就是未开化者。同样地，对于实事论者来说，如果不用因明推理就无法向中观师表达意思，所以实事论者虽然用因明推理向中观师表达意思，但不能说实事论者就是承认有因的论者。
因此'即使运用因明推理'的意思是，即使实事论者用'因为能成就各种身体'这样的因明推理来证成'内处是从自性中生起'这样的主张。
说'前说的过失不存在'是指，实事论者认为这与他们宗派中'一切事物都从无因中成就'的前说主张并不相违。
对此说法，注释者回答说：'即使转译成其他语言，也只是用所理解的标志来表示所标之义，就像对未开化者说此处因有烟故有火时，只是理解标志的方式不同而已，所以这不能作为回答。'
这是在说明：即使采用未开化者的另一种语言，也只是用自己所理解的因的方式来表示所要证明的结论，比如中原人用自己从烟推知有火的标志，用未开化者的语言向他们说'此处因有烟升腾故有火'时，对他们来说只是理解标志的语言方式不同而已。同样，你们用因明推理向我表达意思，也只是用另一种不同的因明推理方式来使人理解，所以你们是承认有因的论者。
其中'即使转译成其他语言'是指中原人即使转译成未开化者的另一种语言。'如所理解的'是指如所领悟的。'唯由标志'是指具有青色、浓密、升腾、向上升起等特征的烟这一标志。'所标'是指凡是有标志的所推知对象就叫做所标，在此处是指有烟这一标志的所推知对象火的特征。
'为了表示其义'是指，就像自己从烟推知有火的标志，只是把烟记在心中，转译成另一种语言，用另一个烟字来表示火的意思。因此，即使转译成另一种语言，仍然是有标志、有因、有原因的。

།དཔེར་ན་ཀླ་ཀློ་ལ་ཕྱོགས་འདི་ན་དུ་བ་ལས་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་དབུས་པས་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དུ་བའི་རྟགས་ལས་མེ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བཞག་ནས། ཀླ་ཀློ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་ ཀྱིས་ཕྱོགས་འདི་ན་དུ་བ་འཐུལ་བ་ལས་འདི་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེའི་སྐད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བས་ཐ་དད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།མེ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྟགས་སུ་དུ་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་པས་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཀླ་ཀློ་ལ་ཕྱོགས་འདི་ན་དུ་བ་ལས་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གི་ཚིག་དེ་ལའོ།།རྟགས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་རྟགས་སུ་དུ་བ་རྟོགས་པའོ། །སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་རྟོགས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ་རྟགས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་ རྟོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ཏེ་སྐད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཐ་དད་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མེའི་རྟགས་དུ་བ་རྟོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་དབུས་པའི་སྐད་ལས་ཐ་དད་པ་ཀླ་ཀློའི་གཞན་ཞིག་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱིས། སྐད་གཞན་གྱིས་རྟགས་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་ དང་འདྲ་བར་བྱེད་ཀྱང་དབུ་མ་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན། ཁྱེད་ན་རེ། རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས། ཀླ་ཀློ་ལ་ཀླ་ཀློའི་སྐད་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་གཏན་ ཚིགས་སྦྱར་ཀྱང་ཕྱོགས་སྔ་མའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་ན་དེ་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་རུང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་ན་རེ། མེར་མེར་པོ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐྱེན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་ལ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མུ་སྟེགས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས། མེར་མེར་པོ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་རྐྱེན་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་ལ། བུམ་པ་དང་སྣམ བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་དེ་དག་ན་རེ།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་མིག་གི་སློབ་མ་འཇུག་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་ཏེ། དེས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ལྟ་བ་གཞན་ཞིག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དེ་ལ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ གང་དག་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ།འཇུག་སྟོབས་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་དང་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ན་རེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

例如，对于边地人，在此处由烟推知有火的说法，就如同中原人自己由烟的标志推知有火的标志，心中想着这一点，用边地人的语言向边地人表示'此处由冒烟可知有火'的那个人，仅仅是语言转换的差别而已。说烟是表示有火的标志，这就是说有因的论者。
对此，即对向边地人表示'此处由烟推知有火'的那个人的言语。'了知标志'是指了知烟是火的标志。'生起'是指标志的了知生起，即成为标志的了知。'方法'是指标志了知生起的方法，即语言的特征。'如同差别'是指对此了知烟是火的标志生起的方法，仅仅是说出了与中原人语言不同的边地人语言而已。虽然用不同语言表述标志，这与说有因的论者相似，但对中观派来说，正是运用因明论式的本身就是说有因的论者。
'这不能作为回答'是指因此，你们说：'对说有因的论者不能表示无因，就像对边地人要用边地人的语言一样，所以即使运用因明论式也不会有前述的过失'，这样的说法不能作为回答。或者说，这是不能成立的，即所说的论证是不能成立的意思。
如此，由于没有证明从自性生起的推理，这一点确实如此成立，因此一切事物都不从自性生起。
胜论师们说：'胚胎和芽等是从无缘而生，瓶子等是从有缘而生，因为不是从自性生起，所以说一切事物不从自性生起，这是成立之上再成立。'这是说，根据外道顺世外道胜论师的教义，胚胎和芽等某些事物是无缘从自性而生，瓶子和毛毯等某些事物是从有缘而生。他们说：'因为一切事物不是从自性生起，所以中观派证明一切事物不从自性生起，这是成立之上再成立'，这是他们的观点。
其中'胜论师们'是指据说有一位大仙人世间眼的弟子名叫胜论师。他创立了顺世外道的另一种见解，凡是随从这种顺世外道见解的人们就称为胜论师们。因为是胜论师的形式和支分，所以称为胜论师们。他们这样说，应当如是理解。

།མེར་མེར་པོ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐྱེན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་ལ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེར་མེར་པོ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། འཁྲང་གྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པ་ཅན་དག་དང་། མྱུ་གུ་དང་། འདབ་མ་དང་། སྦུ་གུ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། སྦལ་མིག་དང་། མེ་ཏོག་དང་། གྲ་མ་དང་། སྦུན་པ་དང་། སྲུབས་དང་། འབྲས ཐུག་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་མེད་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་དང་བཅས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ།།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེར་མེར་པོ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ སྒྲུབ་པ་ནི་རུང་ན།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་བཀག་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ལས་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་ན་རེ། གྲུབ་པ ལ་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཏེ། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འཇིམ་པ་དང་། དབྱུ་གུ་དང་། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ ཉིད་དང་།རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་དེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། མྱུ་གུ་དང་། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སབ་མ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་རོ།།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་ན་རེ། གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཇུག་སྟོབས་ཅན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་མེར་མེར་པོ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་མེད་པ་ ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེར་མེར་པོ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དག་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་དཔྱད་པས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་རོ།

'梅梅波和芽等是从无缘而生'这句话是指：梅梅波、努努波、纳纳波、胎形、手足具备者、芽、叶、茎、干、芽眼、花、穗、糠、节、稻谷等这些，是从无缘自性而生的，他们如是说。
'瓶等是从有缘而生'这句话是指：瓶等器物，是从有缘有因而生的，他们如是说。
'因为不是从自性生'这句话是指：瓶等从有缘而生的这些，双方都承认不是从自性而生。
'一切事物都不从自性生'这句话是指：中观派所说一切事物都不从自性生。
'已成之理重复成立'这句话是指：中观派说一切事物不从自性生，这就成了已成之理重复成立的过失。因为如此：对于梅梅波和芽等不从自性生的论证是可以的，但对于瓶等从有缘而生的事物，双方都已承认不从自性生的情况下，再去证明它们不从自性生，就成了已成之理重复成立的过失，他们如是说。
对于这种说法的回答，这里论释者说：'因为已遮破一切从一切生，所以这是不合理的。'这表明中观派已在胜义中遮破了从一切缘生一切果，所以入论者说'已成之理重复成立'是不合理的。
其中'从一切'是指从一切缘，即具有梅梅波等相、种子等相、泥团、转轮等相、棉线等相以及无因相的一切。'一切'是指一切果，即诸处、芽、瓶、毛毯、草席等一切。'遮破生'是指中观派在胜义中的遮破。'这是不合理'是指入论者说'已成之理重复成立'是不合理的。
而且入论者所计度的梅梅波和芽等从无缘而生的说法，在世俗中必定是从有因而生的，因为是所生法故，因为是乐、苦、疑惑、正知等的有因故，如同瓶子和毛毯等。譬如瓶子和毛毯等因为是所生法故，在世俗中从有因而生，同样，梅梅波和芽等因为是所生法故，在世俗中必定是从有因而生。
如是，'不从自性生'这句话是总结显示无因实有者不从自性生的意思。
其中'如是'是指如理观察所显示的那样。

།རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དག་ལས་རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད པ་དག་གི་འདོད་པ་བསལ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ན་རེ། གང་ཞིག་ཕྲར་གྱུར་གཅིག་པུ་སྐྱེ་གནས་འདུག་།དེ་ཡིས་འདི་ཀུན་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་བྱེད། །དེ་ནི་དབང་བདག་མཆོག་སྦྱིན་ ལྷ་མཆོད་བྱ།།ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ། །སྐྱེ་བ་པོ་འདི་ཤེས་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །བདག་གི་བདེ་སྡུག་བདག་ལ་རང་དབང་མེད། །དབང་ཕྱུག་གིས་བསྟན་ཡང་ན་གཡང་སའམ། །མཐོ་རིས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་དབང་ ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་དག་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ན་རེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་དབང་ཕྱུག་སྟེ།དེས་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་བསྟན་ཏོ། །ཕྲར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕྲར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཕྲ་མོར་གྱུར་ནས་སོ། །གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མེད་པས་ཏེ། དེ་ལ་སྟོང་པའི་གྲོགས་གཞན་ མེད་དེ་རང་དབང་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པའོ།།སྐྱེ་གནས་སུ་འདུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་གནས་མངལ་ཞེས་བྱ་བར་འཇུག་ཅིང་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་ན་འདུག་པའོ། །དེ་ཡིས་འདི་ཀུན་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་བྱེད། །ཅེས་ བྱ་བ་ལ་དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་ཞིག་ཕྲར་གྱུར་གཅིག་པུ་སྐྱེ་གནས་འདུག་།ཅེས་བྱ་བ་དེས་ཏེ། དབང་ཕྱུག་གིས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །འདི་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པ་སྐྱེ་བར་ཡང་བྱེད་ཅིང་འཇིག་པར་ཡང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན། གང་ཞིག་ཕྲར་གྱུར་གཅིག་པུ་སྐྱེ་གནས་འདུག་།དེ་ཡིས་འདི་ཀུན་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་ བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དབང་བདག་མཆོག་སྦྱིན་ལྷ་མཆོད་བྱ། །ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གང་ཞིག་ཅེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གོ། །དབང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་དེས་ན་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་འདུག་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དབང་བདག་ཡིན་ནོ། །མཆོག་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་གུས་ཤིང་འདུད་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་ལ་བསམས་པའི་དོན་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཆོག་སྦྱིན་ཡིན་ནོ། ། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་དང་གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་གསལ་བས་ན་ལྷའོ། །མཆོད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་མཆོད་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་སོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང གི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་སློབ་དཔོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

'再者'这个词是关于次第的，意思是首先从无因的实体中，不会从自性中如此产生，这是其含义。'不从自性中产生'是指已经证明无因的实体不会从自性中产生诸法。现在要破除那些认为无因实体大自在天为因的观点。
关于这点，首先为了说明认为大自在天为因者的宗义，那些认为大自在天为因者说：'某者变得微细独一住于生处，由彼生灭一切此等，彼即自在施胜应供天，具功德作者获得极寂静。此生者无有知，自身苦乐于己无自在，由大自在天指示或堕处，或唯往生天界。'这就是说明认为大自在天为因者的宗义。
其中'那些认为大自在天为因者说'是指其他外道中认为一切内外诸法从大自在天为因而生者这样说。'某者'指大自在天，这表明了特殊的基础。'变得微细'等是说明大自在天的功德，以这些说明其特征。
其中'变得微细'是指变成微细分。'独一'是指无他，即其中无有空性的其他伴侣，唯是自主的。'住于生处'是指因为他产生一切事物，故称为生处，即众生出生之处，称为胎，住于生处之处。
'由彼生灭一切此等'中，'由彼'指前面所说'某者变得微细独一住于生处'者，即大自在天。'一切此等'指这三界一切。'生'指生的特征。'灭'指灭的特征。'作'是指他使这一切三界无余生起也使其灭去的意思。
那么，'某者变得微细独一住于生处，由彼生灭一切此等'是指谁呢？为此说：'彼即自在施胜应供天，具功德作者获得极寂静。'其中'彼即'与前面所说'某者'相连，指大自在天。'自在'是指大自在天的主宰，因为大自在天的主宰使三界一切安住，所以他是自在。
'施胜'是指施予殊胜，他对恭敬礼拜者施予心中所愿，因此是施胜。'天'是以光明威严胜过一切且明亮故为天。'应供'是因为具有这些功德故应当供养，因此是应供。'具功德作者'意思是增长功德的作者，因为以具功德性故无有师长，所以称为具功德作者。

།ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ གིས་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་བསྟན་ཏེ།བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཕྲ་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་པོར་གྱུར་པ་དང་། དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། གར་ཡང་ཕྱིན་པ་དང་། འདོད་དགུར་ལྡན་པ་དང་། དགའ་མགུར་གནས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ། གང་ཞིག་ཕྲར་གྱུར་གཅིག་པུ་སྐྱེ་གནས་འདུག་།ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་ཕྲ་བ་བསྟན་ཏེ། ལག་པ་དག་དང་རྐང་པ་དང་། །མིག་དང་བཞིན་དང་ལུས་རྣམས་ཀྱི། །མང་པོ་བྱེད་ཅིང་འཇིག་བྱེད་པས། ། དེས་ན་ཕྲ་རབ་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡིས་འདི་ཀུན་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་ཡང་བསྟན་ཏེ། མཁའ་དང་རླུང་དང་ས་དང་ནི། །ཆུ་དང་མེ་དག་གནས བྱེད་ཅིང་།།སྡུད་པ་དང་ནི་རྒྱས་བྱེད་པས། །དེས་ན་ཡང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་དབང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་བདག་པོར་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ། འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་དབང་ བྱེད་ཅིང་།།གནས་པ་དག་དང་རྒྱུ་བ་དག་།གང་དག་གང་འདོད་དེ་བྱེད་པས། །དེས་ན་བདག་པོར་གྱུར་ཅེས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉི་ག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །མཆོག་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་དབང་ ཕྱུག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ།བདག་ལ་རག་ལུས་རང་དབང་ཅན། །འགའ་ལའང་འཇིགས་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཐམས་ཅད་དབང་དུ་གྱུར་པས་ན། །དེས་ན་དབང་དུ་གྱུར་ཅེས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དབང་ བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་གར་ཡང་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། ཡུལ་དང་བཟའ་བ་བཅའ་བ་དང་། །གཞན་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་གང་བསམས་པ། ཡིད་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་མི་སྡོད་པས། །དེས་ན་གར་ཡང་ཕྱིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་ལྷ་རྣམས་ནི་ཡིད་ ཀྱིས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ལ།རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་ཚིག་གིས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །མཆོད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་མཆོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ན་མཆོག་གྱུར་ཅིང་། ། གནས་པ་དག་དང་རྒྱུ་བ་དང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་གྱིས་རྗེད་པས་ན། །དེས་ན་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་འདོད་དགུར་ལྡན་ཏེ། སྙིང་སྟོབས་རྡུལ དང་མུན་པ་གསུམ།།དེ་དག་གང་ལ་གནས་གྱུར་པ། །མིག་འབྱེད་ཙམ་གྱིས་བྱེད་འགྱུར་བས། །དེས་ན་འདོད་དགུར་ལྡན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འདོད་དགུར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་ དགའ་མགུར་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།།ཐར་པའམ་ཡང་ན་ལྷ་ཡི་ལུས། །གང་དུ་བདག་ཉིད་འདོད་པ་དག་།ཐམས་ཅད་འདོད་པས་ཐོབ་འགྱུར་བས། །དེས་ན་དགའ་མགུར་གནས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ནི་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་གང་འདོད་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་ དགའ་མགུར་གནས་པ་བསྟན་ཏེ།སྐྱེ་བ་པོ་འདི་ཤེས་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་དབང་ཕྱུག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།

'获得极为寂静'是指以极为寂静的特征获得解脱的意思。或者'获得极为寂静'是指修行并获得那个的人。这些说明了八种自在功德。八种是什么呢？微细、轻快、应受供养、成为主宰、具有威力、随处可至、如意具足、安住欢喜。这一切都用一个偈颂来说明。其中'某者成为微细独自生住'这句说明了微细功德。如所说：'手和脚，眼和面以及身体，造作和毁坏众多，因此称为极微细。'这说明了造作和毁坏有情世间。'他使这一切生灭'这句说明了轻快功德。如所说：'住持虚空风地，以及水火等，收摄以及广大，因此称为轻快。'这说明了造作和毁坏器世间。'他是主宰'这句说明了主宰功德。如所说：'主宰一切众生，住处以及运行，随欲作何事，因此称为主宰。'这说明了造作和毁坏有情世间和器世间二者。'赐予殊胜'这句说明了具有威力功德。如所说：'依赖于自己自在，无有任何畏惧，一切皆得自在，因此称为具威力。'这说明了对一切众生作利益和损害的威力。'天'这句说明了随处可至功德。如所说：'处所饮食嚼食，以及意所思维，随意而行不住，因此称为随处至。'这说明了诸天以意成就一切，诸王以语成就一切，瑜伽师仅以发心即成就一切的道理。'应供'这句说明了应受供养功德。如所说：'三界中最胜，住处以及运行，为一切众生敬，因此称为应供。'这说明了为一切众生所供养。'具功德'这句说明了如意具足功德。如所说：'勇气尘暗三者，住于何者之中，仅以开眼即成，因此称为如意。'这说明了一切功德随欲而作。'获得极为寂静'这句说明了安住欢喜功德。如所说：'解脱或者天身，随欲往生何处，一切如愿获得，因此称为安乐住。'这说明了获得所欲的善趣和解脱，说明了安住欢喜。'此生者无有知识'这句说明了众生无有自在。

།བདག་གི་བདེ་སྡུག་བདག་ལ་རང་དབང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་དེ་ཁོ་ནར་མ་མཐོང་བ་དེ་ལ་བདག་གི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་ པ་དང་།དབྲི་བའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན་གང་གི་མཐུས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་གིས་བཏང་ཡང་ན་གཡང་སའམ། །མཐོ་རིས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་དབང་ ཕྱུག་གིས་བཏང་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ངན་སོང་དང་མཐོ་རིས་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་གིས་བཏང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཡང་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཐོ་རིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའོ། ། འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུས་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། ལ་ལའི དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་དབང་ཕྱུག་གང་ཡིན་པ་དེས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཡིད་ལ་བསམས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་དབང་ཕྱུག་གང་ཡིན་པ་དེས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ནིའོ།།དམ་བཅས་པ་ཙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཡིད་ལ་བསམས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཡང་དབང་ཕྱུག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ ཅན་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེ་ཡིན་པར་ སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་ཕྱུག་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་འགྲོ་བ་མཐའ་ དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་ན།དོན་དམ་པར་ལྟ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རུང་རེ་སྐན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་ཕྱུག་དེ་བདེན་པ་གཉི་གར་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་དགག་པ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁྱེད་ན་རེ།དབང་ཕྱུག་གིས་བཏང་ཡང་ན་གཡང་སའམ། །མཐོ་རིས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །ཞེས་ཟེར་བས། དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ནི་འགྲོ་བ་མཐོ་རིས་སུ་བཏང་བ་ལ་ལའི་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། ངན་སོང་དུ་བཏང་ བ་ལ་ལའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'我的苦乐不由自主'这句话的意思是说，对于未见到的那个人，没有产生或减少我的快乐和痛苦的能力，这是其含义。
那么，通过谁的力量获得快乐和痛苦呢？为此说：'由大自在天发配，或堕入深渊，或上升天界。'
这表明由大自在天发配，众生将往生恶趣或天界。
其中'大自在天发配'是指认为大自在天是因。'深渊'是指三恶道的特征。'天界'是指天人和人类。'必定往生'是说由大自在天之因必定往生。
对此说法的回答，此注释者说：'这只是立论而已。大自在天即使在世俗谛中也不可能是一切众生产生的因，因为他是某些人欢喜和痛苦的因，如牧牛人一样。'
这说明具有八种功德的大自在天能作为上升天界、解脱和地狱等众生的因这种说法只是立论而已，因此这只是他们的想法而已。
其中'这'指的是具有八种功德的大自在天能作为上升天界、解脱和地狱等众生的因的说法。'只是立论'是指仅仅是他们的想法，没有推理的明证和真实性，这是其含义。
此处'大自在天'是有法，'即使在世俗谛中也不可能是一切众生产生的因'是所立法，'因为是某些人欢喜和痛苦的因'是能立法，'如牧牛人一样'是比喻。
其中'大自在天'是指大自在天因论者所设想的具有八种功德的大自在天。对此，所立法是'即使在世俗谛中也不可能是一切众生产生的因'，能立法是'因为是某些人欢喜和痛苦的因'，因有这两者，所以称为有法。
'即使在世俗谛中也不可能是一切众生产生的因'是说，该大自在天即使在世俗谛中也不可能是内外一切众生产生的因，更何况在胜义谛中能作为一切众生产生的因呢，这是其含义。
否定大自在天在二谛中都不可能是一切众生产生的因，这是所立法。
'因为是某些人欢喜和痛苦的因'是说，你们说：'由大自在天发配，或堕入深渊，或上升天界。'因此，大自在天对被发配到天界的某些人是欢喜的因，对被发配到恶趣的某些人是痛苦的因。

།འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་བའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་ནི་བ་ལང་གང་དག་ལ་རྩཝ་དང་ ཆུ་དང་ཕྲུག་པ་ལ་སོགས་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།བ་ལང་གང་དག་ལ་དབྱུག་པ་ལ་སོགས་པས་རྡེག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ སེམས་ཅན་གང་དག་མཐོ་རིས་སུ་གཏོང་བ་དེ་དག་གི་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།སེམས་ཅན་གང་དག་ངན་སོང་དུ་གཏོང་བ་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ནི་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་འཐོབ་པར་ བྱེད་ནུས་པས་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པས།སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དབང་ཕྱུག་གི་ཚིག་ནི་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཁོ་བོ་ཅག་མ་ཐུབ་ན་དབང་ཕྱུག་ཁོ་བོའི་དགའ་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་ལ།དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་གཞན་ཐུབ་པ་ན་དབང་ཕྱུག་གཞན་གྱི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས། ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འབྲས་བུ་དགག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་སྦྱིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འབྲས་བུ་ འགོག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པས་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་མ་ཟད་དེ། ཡང་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་འདིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་ སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ ན་དབང་ཕྱུག་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྟེ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་སྟེ།བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་གང་ལ་མིང་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

不应该是一切众生产生的因，这是证明其不应该是一切众生产生的因的能立法。如同牧牛人一样，就像牧牛人对某些牛用草、水和保护等方式给予帮助，是它们欢喜的因，而对某些牛用棍棒等打击，是它们痛苦的因，因此不应该是一切众生产生的因。同样，大自在天对某些众生送往善趣，是他们欢喜的因，对某些众生送往恶趣，是他们痛苦的因，因此不应该是一切众生产生的因。
如果说大自在天能够使众生获得善趣和恶趣，所以不成立是欢喜和痛苦的因，因此佛教徒的因不成立的话，这样说是错误的。因为大自在天的言论是错误宣说，当大自在天论者不能胜过我时，大自在天是我欢喜的因，当大自在天论者胜过他人时，大自在天也是他人痛苦的因，所以我的因不是不成立的。这是首先破除因。
现在要破除果，因此，或者确定众生不具有唯一的造作因即大自在天，因为是所量的缘故。如同大自在天布施，即使在世俗谛中诸法也不从彼生起。这表明即使在世俗谛中一切众生也不是从因即大自在天生起的，这是遮破果的显示。
其中'或者'的意思是，不仅前面破除大自在天不是因，诸法不从大自在天生起，而且或者以这个破除众生不是大自在天的果的论证，也显示诸法不从大自在天生起。这里'众生'是有法，'确定不具有唯一的造作因即大自在天'是所立法，'因为是所量的缘故'是能立法，'如同大自在天'是譬喻，'即使在世俗谛中诸法也不从彼生起'是量果的配合。
其中'众生'是指一切内外众生，对此有所立法'确定不具有唯一的造作因即大自在天'和能立法'因为是所量的缘故'这两者，因此称为有法。关于'确定不具有唯一的造作因即大自在天'，'因'是指造作众生的因，即所谓的造作者大自在天。什么是那个因呢？因此说'造作者'，即大自在天论者所遍计的一切众生的造作者所谓的大自在天。为了显示这个而说'大自在天'，因造作者之名为大自在天者，即是因造作者大自在天。

།གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་དང་ལྡན་པར་བརྟགས་པ་སྟེ། གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའོ། ། མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་དེའི་འབྲས་བུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་དབང་ཕྱུག་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་གཞལ་བར་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་དབང་ཕྱུག་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཀྱང་། དབང་ཕྱུག་ནི་བསམ་གཏན་པ་བློ་མཉམ་པར་གཞག་པ། རྣལ་འབྱོར་གོམས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ཁོ་བོའི་གཞུང་ལས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་གཞལ་བྱ་ཉིད་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར ཇི་ལྟར་དབང་ཕྱུག་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་དེ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དག་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ།།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་ལྟ་ཞོག་གི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་ཕྱུག་ རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དམ།གཞན་དུ་གྱུར་པའམ། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་རྟོག་ན་ཡང་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཡང་། ཅི་དབང་ཕྱུག་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དམ་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའམ། གཉིས་ཀར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུའི་ བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་བཀག་ཟིན་ལ།དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་བཀག་ཟིན། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བར་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ཡང་། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཡིན་ནའང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་རྒྱུ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཡིན་ནའང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་དབང་ཕྱུག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཡང་ངོ་།།འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་གལ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་གྱུར་པའམ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་གལ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།

'所谓具有唯一，是指作为众生之因的造作者大自在天是唯一具有者的观点。唯一即是无他。'
'所谓决定非是，是指认为大自在天为因者所遍计的因大自在天所说的唯一，其果报众生决定非是，这是要证明众生非大自在天果报的所立法。'
'所谓因为是所量，是指众生是所量、所断、所证，故非大自在天之果报，这是证明众生非大自在天果报的能立法。'
'所谓如同大自在天，是指如你教中所说，大自在天是禅定者、心入定者、修习瑜伽者的所量。在我教中，世俗谛中大自在天这一词义也是所量，因此，如同大自在天是所量故，大自在天自身非大自在天自身的造作者，因为自身对自身造作相违的缘故。同样，大自在天也非众生的造作者，因此众生决定非具有唯一因的造作者大自在天。'
'为显示量果，说即使在世俗谛中诸法也不从彼生。暂且不论胜义谛，即使在世俗谛中诸法也不从大自在天生，此为语义。'
'若大自在天是因，则应成为果的自性，或异性，或二者，任择其一观察，也因前已说破，以及将破有无生故，诸法胜义中不从大自在天生。此说明：若许大自在天是因，则大自在天是三界果报的自性，或异性，或二者，任择观察。其中若是果报自性，则前已破自生；若是异性，则前已破他生；若是二者，则前已破共生，故胜义中诸法不从大自在天生。'
'众生也应观察是有或无从大自在天生。彼亦如下破：有何需缘助，无为谁之缘，故胜义中诸法不从大自在天生。'
'其中所谓若大自在天是因等，是显前说破因比量的明显及真实。'
'所谓若大自在天是因，是指即使如许大自在天为因者的教义，大自在天是诸法之因。'
'所谓果的自性，是指因大自在天是三界果报的自性的假设。'
'所谓或异性，是指或者因大自在天是异于三界果报的假设。'

།གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ན་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། གཞན་ དུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་གལ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་རྟོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་སྔ་མ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཏུ་རྟོག་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྟོག་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ན་དབང་ཕྱུག་ལས་དབང་ཕྱུག་སྐྱེ་བའམ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ནི་སྔར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པའི་སྐབས་སུ།དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་རིགས་པས་འདིར་ཡང་ དོན་དམ་པར་དབང་ཕྱུག་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའམ། དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞན་ དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་།གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེ་ལ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ན་དབང་ཕྱུག་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བའམ། འཇིག་རྟེན་ གསུམ་གྱི་རྐྱེན་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ཡང་སྔར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ན་དོན་དམ་ པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་རིགས་པས་འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་དབང་ཕྱུག་གཞན་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དབང་ཕྱུག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།

'所说的'或者是因大自在天与果三界之主的自性相同，或者是变成其他的吗'是作为假设而说的。
'无论是哪一种'是指在前面三种假设中无论是哪一种。
如果问这样假设有什么过失，为此说'因为前面已说过否定'。
其中，如果是果的自性，则因为前面已说过从自生的否定。如果成为果的自性，则因大自在天的果即是三界的自性，这样就会成为从大自在天生大自在天，或从三界生三界，对此的否定在前面否定从自生时已说过：'胜义中内处诸法决定不从自生，因为是有，如同有识'的道理，在此也可说'胜义中大自在天决定不从自生，因为是有，如同有识'，或者'胜义中三界决定不从自生，因为是有，如同有识'。
如果是变成其他，则因为前面已说过从他生的否定。如果因与果成为异体，则因大自在天与果三界成为异体，这样就会成为从大自在天生三界，或三界的缘是大自在天，对此的否定也在前面否定从他生时已说过：'胜义中内处诸法不从彼等之他缘所生，因为是他，如同瓶子'，或者'胜义中欲说为他的眼等内处的能成者决定非是缘，因为是他，如同棉絮等'的道理，在此也可说'胜义中三界不从彼等之他缘大自在天所生，因为是他，如同瓶子'，或者'胜义中欲说为他的三界的能成者大自在天决定非是缘，因为是他，如同棉絮等'。

།གཉི་གར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པས། ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལས་གཞན་ཡིན་པས་གསལ་བ་ ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་དགག་པ་ཡང་སྔར་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དགག་པའི་སྐབས་སུ།ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་རིགས་པས།འདིར་དབང་ཕྱུག་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་ བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དབང་ཕྱུག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་འབྲས་བུ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས། ཅི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འོག་ནས། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཞེས་འབྱུང་བས། འགྲོ བ་ཡོད་པ་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྐྱེན་དབང་ཕྱུག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་བས། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ནི་རྐྱེན་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།འོག་ནས། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས། འགྲོ་བ་མེད་ན་དབང་ཕྱུག་དེ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པའི་རྐྱེན་དུ་གང་ཡང་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་བས། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡང་རྐྱེན་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དགག་པ་དང་འབྲས་བུ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་གཉི་གའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བྱས་པ་དེའི་བསམ་པ་གང་ ཡིན།རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ཏམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འགོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་དུ་བགྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུའི་ལས་དབང་ཕྱུག་ ཅེས་བྱ་སྟེ།གནས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡར་སྐྱེ་བ་དང་། མར་དབྲི་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

即便是二者，也如前所说要遮破从二者生起，因为三界的能力即是大自在天，从能力生起即是从自生，三界的显现是异于大自在天的，从显现生起即是从他生。如此说的话，对此的遮破也如前在遮破从二者生起时，以二边所说的论证已包含其中，以及无有遮破从二者生起的比量故，应当如是理解。如所说的道理，此处三界的能力不从大自在天生，因为已有故，如同已有的心识。同样，三界的显现也不从大自天生，因为是他故，如同瓶子。或者，胜义中所说为他者的大自在天决定非为缘，因为是他故，如同因线等。
第十四品。'由于也将遮破有无生起故'等，即是显明前述果的遮破比量。此说：应当如是问对方：'你是认为已有的世间从大自在天生，还是认为无有的世间从大自在天生？'如是问时，若说已有的世间从大自在天生，故说'由于也将遮破有生故'。如下文所说：'若有何需缘'，因为世间已成立故，说明大自在天之缘有何作用，故已有的世间不从大自在天这个缘生。
若说无有的世间从大自在天生，故说'由于也将遮破无生故'。如下文所说：'若无为谁缘'，若世间无有，则大自在天为谁之缘？如同兔角无有不成为任何之缘一样。故无有的世间也不从大自在天这个缘生。'诸法胜义中不从大自在天生'是对前述因的遮破和果的遮破二种比量的总结。
此处作'诸法胜义中不从大自在天生'的总结，其意为何？若问：'是否承许世俗中诸法从大自在天生？'故此处遮破'诸法胜义中不从大自在天生'。若问：'为何说大自在天是有情世间和器世间种种因的业？'因为能生住、出生、坏灭、安乐、痛苦、增长、减少故。对此说：'在名言方面，是成立已成'。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཅི་སྟེ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་ འདོད་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་དུ་བགྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་ལས་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གནས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡར་ སྐྱེ་བ་དང་།མར་འབྲི་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལ་ཡང་གྲུབ་པས། དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་ནི་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་གཟུང་ངོ་། །སྣོད་དུ་བགྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་ བ་དང་།གླིང་དང་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་རི་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་མཚན་ཉིད་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་གཟུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་དང་སྣོད་དུ་བགྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་དེའི་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་ ཚད་ཀྱི་མོས་པས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།སྣ་ཚོགས་དེའི་རྒྱུའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་དེ་ཉིད་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་ལ་ སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བར་མ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་འབྱུང་བའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའོ། །བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། ཡར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ནས་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡར་སྐྱེ་བའོ། །མར་འབྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོ་ལ་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ལོ་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མར་འབྲི་བའོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་དང་སྣོད་དུ་བགྲང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན། དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་འདིར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་ཏེ་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། སྣོད་དུ་བགྲང་བའི་འཇིག་ རྟེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུའི་ལས་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如是说道：如果有人认为大自在天是因，那么在世俗谛中，对于有情世间和器世间各种现象的成就之因——善业和不善业称为大自在天。为什么呢？因为它能产生世间的安住、生起、毁灭、快乐、痛苦、增长和衰减。然而，在世俗谛方面，由善业和不善业之因而成就种种世间这一点，在佛教教义中也已成立，因此这是对已成立之事重复论证的过失。
'如果'这个词是用来迎接那些认为大自在天是因的人们的疑问。所谓有情世间，是指六道轮回中出生的世间。所谓器世间，是指风轮、水轮、金轮以及地狱、大洲、须弥山等诸山，以及欲界和色界的宫殿等器世间的特征。
所谓有情世间和器世间的'种种'，是指在颜色、形状和大小等方面具有不同特征。'种种的因业'是指能显现这些种种现象的因，即那些有情的共业，包括善业和不善业。这些业被称为大自在天，为什么呢？因为它能产生安住等。
其中，'安住'是指世界在二十个中劫中安住的特征。'生起'是指从最初风轮的形成直到地狱的出现，世界形成的特征。'毁灭'是指当坏劫来临时，由于没有地狱等众生，器世间毁灭。'快乐'是指天人和人类的快乐。'痛苦'是指轮回的痛苦。
'增长'是指众生寿命从十岁增长到八万岁。'衰减'是指在最初劫时，众生寿命从无量岁减少到十岁。'能够产生'是指这些上述的世间安住等现象都是由业所产生，因此说有情世间和器世间种种现象的因业就是大自在天。
如果这样说的话，这在世俗谛方面是重复论证已成立之事。因为在此，由于是作者的缘故，在佛教中业的主宰性已经成立。但在胜义谛中则不然，这是经过思考后所说的。在佛教中，在世俗谛方面，有情世间和器世间种种现象的因业是大自在天这一点是成立的，但在胜义谛中则不然，因为在胜义谛中连业的生起也不承认。

།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། གང་ལ་ལས་མེད་པ་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ མེད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ལ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པའི་རིགས་དེ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་བྱེད། ངག་གི་ལས་མི་བྱེད། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཁོ་བོས་སངས་རྒྱས་པ་ལ་དགའ་བས་ལས་ ཀྱི་མིང་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་གཞན་དབང་ཕྱུག་ལས་ཡིན་པར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས། བསྐལ་ པའི་དང་པོ་ནས་དབང་ཕྱུག་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ལ།ཁྱོད་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱས་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་དེ་ལ་ཡང་བློ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཀྱང་ཡོད་ལ། དབང་ཕྱུག་ལུས་གང་གིས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པའི་ལུས་དེ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དབང་ཕྱུག་དང་བདག་གི་ལུས་ཆོས་དང་ཆོས་མ ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྐལ་པ་དང་པོའི་ལུས་ཀྱང་སྔོན་བྱས་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ད་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་གང་ཡིན་པ་བཞིན་ ནོ།།གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཅི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཐོབ་བམ། འོན་ཏེ་བསོད་ནམས་མེད་པས་ཐོབ། །གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་དེ་ཐོབ་ན་ནི་དེས་ན་བསོད་ནམས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་དེ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པ་གཞན་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བསོད་ནམས་མེད་པས་དེ་འཐོབ་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བསོད་ནམས་མེད་པ་གཞན་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དེ་ཅི་ཤེས་པ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་ས་དང་། རི་དང་། ལུང་དང་། ཨནྡ་རྙིལ་དང་། བོང་བ་དང་། ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་ཨ་མྲ་ས་བོན་མངར་པོ་ལས་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་མངར་པོ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དང་། ས་བོན་སྐྱུར་བོ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱུར་པོ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དང་། ཀུ་བའི་ས་བོན་ཁ་བ་ལས་ཀུ་བའི་འབྲས་བུ་ཁ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ས་དང་། རི་དང་། ལུང་དང་། ཨནྡ་རྙིལ་དང་། བོང་བ་དང་། ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་མཚན་ཉིད་ལས་རྒྱུའི་ཡོན་ ཏན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་མཐོང་བས།དེས་ན་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་ ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཡང་དབང་ཕྱུག་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།།འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱིས་དབང་ཕྱུག་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་མ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

正如《圣宝积经》中所说：'无业及无业果者，是为圣者之种姓，凡是圣者种姓者，于其种姓中不造身业，不造语业，不造意业。'他人也不能说：'我因喜欢成佛而称业为自在天'，因为他人不承认自在天是业。
再者，由于你不了解无始以来的业和烦恼的性质如前所说是因，故从劫初便执著自在天是三界的创造者，你认为'我'是无造作的，因此自在天并非一切的创造者。
彼我亦具有智慧、快乐、痛苦、欲望、嗔恨、善法、不善法等功德，自在天所依之身体能感受快乐和痛苦，此身也是由善法和不善法之因而成就，因此，如同自在天和我的身体从善法和不善法之因而生一样，一切众生在最初劫的身体也是从往昔所造的善法和不善法之因而生，因为是快乐和痛苦生起的因，如同现在众生的身体一样。
再者，所说的自在天八种功德，是通过福德获得还是无福德而获得？若是通过福德获得，则因依赖福德，该自在天不是三界生起的因，如同其他具有福德的众生一样。若认为是无福德而获得，则自在天不是因，如同其他无福德者一样。
再者，于此你的自在天是有知还是无知？若承认有知，则土地、山岳、山谷、砖瓦、石块、树木等器物也应成为有知，因为果如因的本性而生，如同甜的芒果种子生甜的芒果果实，酸的种子生酸的果实，苦的苦楝种子生苦的苦楝果实一样。
土地、山岳、山谷、砖瓦、石块、树木等那些是无知的，因此自在天不是它们的因。若承认是无知，则因为见到因的功德为先导是果的功德，因此六道中出生的众生也将成为无知，所以自在天不是它们的因。
再者，若承认自在天是三界的因，则三界也应当获得自在天的八种功德，然而未见三界具有自在天的八种功德，因此自在天不是众生的创造者。

།གཞན་ཡང་འདི་ན་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཅི་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བྱེད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱེད་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དབང་ཕྱུག་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བྱེད་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་ ཕྱུག་གིས་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་དབང་ཕྱུག་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན། འོ་ན་ནི་དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་དབང་ཕྱུག་ལས་ཀྱི་དངོས་པོའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ དངོས་པོ་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གི་ཚིག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་བྱེད་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་རྔོན་པ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་རྔོན་པ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར། དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ན་དབང་ཕྱུག་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། དབང་ཕྱུག་ནི་རྟག་པར་འདོད་པས། རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཚ་བའི་རྒྱུ་མེ་འབར་ན་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལ་དབང་ཕྱུག་གཅིག་པུར་འདོད་ན་དེ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཡང་དེའི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་གང་ལ་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བ་དེ་ལ་གཅིག་ པ་ཉིད་མེད་དེ།དཔེར་ན་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བས་དེས་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཡང་རྟག་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་ ཆ་ཤས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བར་འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་མང་བའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེས་ན་གཅིག་པ་ཉིད་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་གཅིག་པ་ཉིད་ དུ་འདོད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ནི་ཆ་ཕྲ་བར་འདོད་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ནི་རགས་པ་དག་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དབང་ཕྱུག་དབང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན། ཅི་སྟེ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཡིན་ ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་དུ་ནི་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་གིས་རྩེད་མོའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱིན་པར་བྱེད་དམ། རྒྱུ་མེད་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་གྲང་ན། གལ་ཏེ་རྩེད་མོའི་ དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱིན་པར་བྱེད་ན་ནི་དགའ་བ་སྐྱེ་བས་དེས་ན་དགའ་བ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་ནོ།

再者，此处善业与不善业，是由自在天所作，还是认为由世间所作？若认为是由自在天所作，那么如此一来，自在天也将感受地狱众生的痛苦。若认为是由世间所作，那么如此一来，自在天所作将成无用，且世间将遇到非所作之事。
若不承认自在天是业的作者，那么自在天就不是一切的作者，因此自在天不是业的实体的作者，同样，自在天也不是其他实体的作者。若由自在天的言语而世间造业，那么如同猎人等人因所造之业而堕入恶趣一样，自在天也将堕入恶趣。
再者，若自在天是一切的因，则该自在天也是痛苦的因，而自在天被认为是常住的，因为果随因生，所以痛苦也将成为常住，因此痛苦将无有边际，譬如火燃烧时热性本质不断相续一样。
再者，若认为此自在天是唯一的，那么如何能成为多样？因此三界也将成为唯一、无分、微细，然而事实并非如此，所以自在天不是众生的作者。若说自在天虽然是唯一，但因其意愿多样，故三界成为多样，对此所说：凡见到意愿多样者，彼即无有唯一性，如众人群一样，因此自在天也不能成为作者。
再者，若认为自在天是常住、微细、无分的，因果随因生，则三界也应成为常住、微细、无分，然而事实并非如此，所以自在天不是众生的作者。再者，若认为自在天遍及一切处，因三界众多，自在天也将成为众多，因此无有唯一性。若认为是唯一，则不能遍及一切处。
再者，自在天被认为是微细的，而遍及一切处是粗大的，那么自在天怎能遍及一切处？若遍及一切处，又怎能是微细的？如虚空般虽是唯一却不能遍及一切处，如此诸法若与虚空等同，因未生故，如同驴角。
再者，自在天是为游戏而创造世间，还是无因而创造？若为游戏而创造世间，则因生喜乐，故依赖于喜乐，因此不是自在天。

།གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་དེའི་དགའ་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཅད་པ་དང་། གཤེགས་པ་དང་། བསྲེག་པ་དང་། བཙོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་དང་།དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་དག་གིས་བདེ་བ་མ་ཐོབ་པ་དང་། །ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པས་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་པ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ དང་།ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་པ་དག་ཕྱུང་བས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་སྲིན་པོ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་ཞི་བར་འགྱུར། འོན་ཏེ་དེའི་དགའ་བ་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་དེ་ ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱིན་པ་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་ཕྱུག་པོ་དང་། དབུལ་པོ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ནད་མང་བ་དང་། གཏོང་ཕོད་པ་དང་། སེར་སྣ་ཅན་དང་། ཚེ་ཐུང་བ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། བླུན་པོ་དང་། མཁས་པ་དང་། ཆོས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་ བས་འཇིག་རྟེན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་དོ།།ཡང་ན་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་དང་། དཔོན་པོ་དག་གལ་ཏེ་མ་ལེགས་པ་བྱེད་པ་ན་དེའི་གཡོག་འཁོར་རྣམས་མ་ནོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། དེ་སུས་ཀྱང་ཟློག་པར་མི་ བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔག་ཏུ་ཡོད་པར་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་རྫ་མཁན་གྱིས་བྱས་པའི་བུམ་པ་ནི་འདི་སྙེད་དོ། །ཐ་ག་པས་བཏགས་པའི་སྣམ་བུ་ནི་འདི་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ནི་འཇིག་རྟེན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལས་སྣ་ཚོགས་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་དད་པ་རྣམས་ས་ དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་།མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་གསང་བ་བརྒྱད་དུ་རྟོག་ཅིང་དེ་དག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད་པས། དེ་ལྟ་ན་ཆུ་དག་གི་ནང་དུ་བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་དང་། ལྗན་ལྗིན་འདོར་དུ་ཡང་མི་རུང་ལ། རྐུབ་ དང་རྐང་པ་བཀྲུ་བ་ཡང་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ།།དེ་བས་ན་གང་དག་ཆུ་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་པར་སིག་རྣམས་ཀྱང་སླའོ། །གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་དེས་ནི་མ་འོངས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་གཟུགས་ནི་རང་གི་ལུས་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་ གཟུགས་ཟ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་གཅན་ཟིན་སྤྲུལ་པར་མི་བྱ་ཞིང་།དབང་ཕྱུག་ལ་དད་པ་རྣམས་སྤྲུལ་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤྲུལ་པར་མི་བྱ་བའི་རིགས་ན། དེ་མ་ཤེས་པས་སྒྲ་གཅན་ཟིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ ཚེ་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་དབང་ཕྱུག་འདི་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ཁྲོ་བ་བདུན་ཅུ་པ་ལས། གལ་ཏེ་དེའི་བློས་ལྷ་མིན་རྣམས་འཇུག་ན། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དགྲ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོད་ པར་མི་བྱ་ན།།དེ་ཡིས་དགེ་བསྙེན་གྱིས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ།

此外，如果那位大自在天的欢喜是由于地狱众生被砍断、被杀害、被焚烧、被煮等痛苦所折磨，以及投生为旁生者互相吞食等恐怖而无法获得安乐，饿鬼们因饥渴等而痛苦不堪，人类遭受生、老、病、死、爱别离、怨憎会、忧愁、痛苦等逼迫而产生的，那么他就是罗刹，怎么会是寂静的呢？如果他的欢喜是从悲心中生起的，那么悲心是不会产生这样的痛苦的。
此外，对于富人和穷人、无病和多病、慷慨和吝啬、短命和长寿、愚笨和聪明、有法和持戒等差别而造成世间的分别，既无欢喜也无悲心。或者说，诸大自在天的行为就是如此，就像国王和官员做了不好的事情时，他们的随从说'这没关系'，谁也不去阻止一样，你也是如此。
此外，凡是有作者的，其数量都是可以计量的，比如陶工所造的瓶子有这么多，织工所织的毛毯有这么多。但三界是无量的，因此大自在天不是无量世界的创造者。无量众生各种发心的各种业才是各种众生世间和器世间的因。
此外，信奉大自在天的人们认为地、水、火、风、祭祀、虚空、月亮、太阳是八种秘密形相，并向它们顶礼。如此，在水中就不应该排泄大小便和痰液，也不应该洗臀部和脚。因此，那些向水神顶礼的人们造罪也是轻易的。
此外，那位大自在天并不了知未来，因为太阳和月亮的形相是他自己的身体，罗睺罗会吞食日月的形相，因此不应该化现罗睺罗，信奉大自在天的人们应该化现，佛教徒们也不应该化现，但因为他不知道这些，所以化现了罗睺罗和佛教徒们。
当阿修罗们压制诸天时，这位大自在天会站在阿修罗一方，如《七十忿怒》中所说：'如果他的心趋向阿修罗，就会成为诸天的敌人。既然不应该供养如来，那么优婆塞又有什么用呢？'

།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་།དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་། དེ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས།བ་ནི་བ་ཐག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན། །ཆུ་ཤེལ་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དང་། །བླག་ཤ་ཡལ་ག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན། །དེ་ནི་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ དང་།འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནི་མི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནི་ཐག་རིང་བ་དང་། དེ་ནི་ཐག་ཉེ་བ་དང་། དེ་ནི་བར་མ་དང་། དེ་ནི་གཉི་ག་དང་། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གང་བས་ན་སྐྱེས་བུའོ། །ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ན་གནས་པས་སྐྱེས་བུའོ། །སྐྱེས་བུ་དེ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ དག་ལ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་སྨྲ་བ་དག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་དབང་ཕྱུག་ ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ལུང་གིས་སྐྱེས་བུ་དེ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བ་ནི་བ་ཐག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན། །ཆུ་ཤེལ་ ཆུ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དང་།།བླག་ཤ་ཡལ་ག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན། །དེ་ནི་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ། བ་ནི་བ་ཐག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པའི་དཔེ་སྟེ། བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟེ་བ་ནས་བ་ ཐག་ཅེས་བྱ་བ་བ་སྤུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བ་ཐག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རང་གི་ལྟེ་བ་ནས་འབྱུང་བ་བ་ཐག་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། བ་ཐག་དེ་དག་གིས་བ་རྒྱ་བྱེད་ཅིང་དེར་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཡང་འགྲོ་བ་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆུ་ཤེལ་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དཔེར་ན་ནོར་བུ་ཆུ་ཤེལ་ཞེས་བྱ་བ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཕོག་ན་ཆུ་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་བུ་ཡང་འགྲོ་བ་གནས་པ་དང་རྒྱུ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། བླག་ཤ་ཡལ་ག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དཔེར་ན་ཤིང་བླག་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནྱ་གྲོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡལ་ག་ཐུར་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་བུ་ཡང་འགྲོ་བ་གནས་པ་དང་རྒྱུ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི དཔེ་གོང་མ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་དོན་ཏེ།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནིའོ།

顺便说一下，这是无因生成事物、认为补特伽罗为因的宗派的观点，以及对此无因生成诸法的破斥。因此，认为补特伽罗为因的人们也立誓说补特伽罗就是一切众生产生的因。
如同蜘蛛是蛛丝的因，如同水晶是水的因，如同榕树是枝条的因，它是一切有情的因。
同样，补特伽罗是一切已生和将生的因。诸如此类，它能使动、使静，它是远的、近的、中间的、两者的，它是一切外在的因等等。
这就是说明了认为补特伽罗为因的宗派的观点。其中，补特伽罗是指充满三界故称为补特伽罗，或者住于身体城中故称为补特伽罗。
'认为补特伽罗为因的人们'是指那些认为补特伽罗为因的人，即吠陀论者。
因此说'他们也立誓说补特伽罗就是一切众生产生的因'，不仅是认为大自在天为因的人们立誓说大自在天是一切众生产生的因，认为补特伽罗为因的人们也立誓说补特伽罗是一切众生产生的因。
认为补特伽罗为因的那些人也用吠陀经典来证明补特伽罗是一切众生的造作者，因此为了说明他们的宗派观点而说：'如同蜘蛛是蛛丝的因，如同水晶是水的因，如同榕树是枝条的因，它是一切有情的因'等。
其中，'如同蜘蛛是蛛丝的因'是认为补特伽罗为因的比喻。蜘蛛是指一种生物，从它的肚脐处生出蛛丝。'如同蛛丝'是说，就像这种生物从自己的肚脐处生出的蛛丝的因一样，蜘蛛用这些蛛丝织网并在其中活动。同样，补特伽罗也是一切众生住、行的因，他们如是说。
'如同水晶是水的因'也是说，就像水晶宝石被月光照射时会产生水一样，补特伽罗也是一切众生住、行的因，他们如是说。
'如同榕树是枝条的因'也是说，就像名为榕树的尼拘陀树是其向下生长的枝条的因一样，补特伽罗也是一切众生住、行的因，他们如是说。
'它是一切有情的因'是以上述三个比喻所表示的意义，'它'指的就是补特伽罗。

།ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ལུས་ཅན་འགྲོ་བ་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དང་། བར་མ་དང་། གཉི་ག་དང་། ཕྱི་རོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བ་ནི་བ་ཐག་རྣམས་ཀྱི་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནིའོ། །བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིག་བྱེད་ལས་སྐྱེས་བུ་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནི་མི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནི་ཐག་རིང་བ་དང་། དེ་ནི་ ཐག་ཉེ་བ་དང་།དེ་ནི་བར་མ་དང་། དེ་ནི་གཉི་ག་དང་། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། དེ་ནི་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། བ་ནི་བ་ཐག་ རྣམས་ཀྱི་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནིའོ། །གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའོ། །མི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །ཐག་རིང་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ཐག་རིང་བའོ།།ཐག་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་དག་གི་ཕན་ཚུན་ཐག་ཉེ་བའོ། །བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དབུས་ན་གནས་པའོ། །གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་གཉི་ག་དང་ལྡན་པའོ། །ཕྱི་ རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཟིན་པའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དང་། བར་མ་དང་། གཉི་ག་དང་། ཕྱི་རོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིག་བྱེད་ལས།ཆེན་པོ་གཉིས་མདོག་མུན་མདུན་གནས། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཁོ་བོས་རིག་།དེ་རྟོགས་འཆི་བའི་འཇིགས་མེད་དེ། །ཐར་ཕྱིར་དེ་ལས་ལམ་གཞན་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་ཡང་། རིག་བྱེད་ལས་ནི་མི་སྨྲ་གང་། །རིག་བྱེད་ལས་ནི་མི་སྣང་གང་། ། ཐམས་ཅད་མེད་པར་བརྗོད་བྱ་སྟེ། །རིག་བྱེད་འདྲ་བའི་ཐོས་པ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། དེ་ནས་གང་གི་ཕྱིར་རིག་བྱེད་ལས་སྐྱེས་བུ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ཉིད་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་དགག་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་བཞིན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྐྱེས་བུ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།

'一切有情之因'这句话的意思是：此补特伽罗是一切有情众生安住、运行、已生、将生、动、不动、远、近、中间、二者、以及一切外在事物生起的因，这是其语义。
同样，'补特伽罗是一切已生和将生之因'等这些话，就是对'彼为一切有情因'这句话的详细解释。
其中'同样'的意思是：如同之前所说的'如牛与牛绳'等三种比喻那样。
'补特伽罗'是指数论派所承许的补特伽罗。
'已生者'是指过去时间中已经产生的事物。
'将生者'是指未来时间中将要产生的事物。
'一切之义'是说所有已生和将生的这一切事物的生起之因都是补特伽罗。
'等'字所包含的是吠陀中所说的'补特伽罗遍住一切'等内容。
同样，'彼能使动'、'彼能使不动'、'彼为远'、'彼为近'、'彼为中间'、'彼为二者'、'彼为一切外在'等这些话，也是对'彼为一切有情因'这句话的另一种详细解释。
其中'同样'也是如同之前所说的'如牛与牛绳'等三种比喻那样。
'彼'指的是那个补特伽罗。
'使动'是指使其运行。
'使不动'是指使其安住。
'远'是指有情世间和器世间之间的远距离。
'近'是指有情世间和器世间之间的近距离。
'中间'是指处于它们之间。
'二者'是指具有这两种含义。
'外在'是指未被执取的。
'一切'是说一切动、不动、远、近、中间、二者和外在事物生起的因都是补特伽罗。
'等'字所包含的是吠陀中所说的：'二大性暗前安住，我知彼即补特伽罗，了知彼无死亡怖，除此更无解脱道'，以及'凡吠陀所不说者，凡吠陀所不现者，皆当说为不存在，无有等同吠陀闻'等内容。
因为吠陀中说'补特伽罗是众生的造作者'，所以他们说补特伽罗是一切众生生起的因。
对于这种说法，注释者回答说：'此处的破斥应如同破斥主张大自在天为因者那样'，这表明否定诸事物从补特伽罗而生。

།དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དགག་པའི་སྐབས་འདིར་རོ། ། དགག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དགག་པ་ནིའོ། །དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་བཞིན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་དགག་པ་ཡང་སྔར་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་དགག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེས་ན་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་སྟེ། །སྐྱེས་བུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འགྲོ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བཞིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དུ་གྱུར་པའམ། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གང་ ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་རྟོགས་ན་ཡང་དགག་པ་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བར་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་དུ་བགྲང་བའི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུའི་ལས་སྐྱེས་བུ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།གནས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡར་སྐྱེ་བ་དང་། མར་འབྲི་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་ལས་ཀྱི་ སྐྱེ་བ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ལྷག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། འདིར་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་དགག་པ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་བཞིན་དུ་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། ཚད་མ་ལྷག་པ་གཞན་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན།བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ལྷས་བྱིན་གྱིས་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ལྷས་བྱིན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་ནི་མཆོད་སྦྱིན་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུར་འདོད་ཀྱི། ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུར་མི་འདོད་ པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཀྱང་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

此处所说，是在否定补特伽罗为因的这一场合。所谓否定，是否定诸法从补特伽罗而生。如同否定大自在天为因一样，是说此处对于主张补特伽罗为因者的否定，也应如前所说对于主张大自在天为因者的否定那样来运用。
因此这样说明：那只是立宗而已。补特伽罗即使在世俗谛中也不应成为一切众生生起的因，因为是某些欢喜和痛苦的因，如同牧牛人一样。或者，众生必定不具有所谓单一的补特伽罗，因为是所量，如同补特伽罗一样，所以即使在世俗谛中诸法也不从彼生。
补特伽罗若为因，则应成为果的自性，或成为他性，或成为二者，若了知为任何一种，由于前已说过否定，以及将要破除有无生起，所以胜义中诸法不从补特伽罗生。
若说：补特伽罗是有情世间和器世间种种因的业，因为能生住、出生、毁灭、快乐、痛苦、增长、减少。对此回答：在名言方面是成立已成。在胜义中则不然，因为胜义中也不承许业的生起，应当如是说。
'更当说余'等，不仅是说此处对主张补特伽罗为因者的否定如同对主张大自在天为因者一样，还应当说其他多余的量。
提婆达多的我不是提婆达多身体和诸根的因，因为是我，如同耶若达多的我一样。此中，'提婆达多的我'是有法，'不是提婆达多身体和诸根的因'是所立法，'因为是我'是能立法，'如同耶若达多的我一样'是譬喻。
其中'提婆达多的我'是指提婆达多的补特伽罗自性即意识存在性。'不是提婆达多身体和诸根的因'是说，提婆达多的我既不是提婆达多身体的因，也不是提婆达多诸根的因，这是所要成立的。
'因为是我'是说即使有我，它也不是提婆达多身体和诸根的因。'如同耶若达多的我一样'是说，譬如在世俗谛中，耶若达多的我被认为是耶若达多自身的身体和诸根的因，而不被认为是提婆达多身体和诸根的因，同样，提婆达多的我也不是提婆达多身体和诸根的因，这是语义。

།ཡང་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། བྱེད་པ་པོ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ དང་།ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཚོགས་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ ཐམས་ཅད་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་དབང་པོའི་ཚོགས་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ།།བྱེད་པ་པོའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ གང་གི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱི་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེ་དག་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་ པོའི་ཚོགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དག་སློབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེ་དག་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་ ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་པས་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བས་རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚད་མ་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་ཡིན།བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བས་རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པའི་བདག་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་གི་རྒྱུར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅིངས་པའི་བདག་དེས་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཆ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

或者，供养者的身体和感官集合的作者不是供养者的我，因为是快乐、痛苦和认知生起的因。譬如天授的身体和感官集合，这也是一种量。在此，'供养者的身体和感官集合'是有法，'作者不是供养者的我'是所立法，'因为是快乐、痛苦和认知生起的因'是能立法，'譬如天授的身体和感官集合'是譬喻。
其中'供养者的身体和感官集合'是指供养者身体集合的所有支分和具支，以及供养者感官集合中眼等一切有形感官。'作者不是供养者的我'是指供养者身体集合和感官集合的生起因不是供养者的我，这是所要证成的。
'因为是快乐、痛苦和认知生起的因'是指供养者的身体和感官集合是快乐生起的因、痛苦生起的因、认知生起的因，它们的作者不是供养者的我。
其中，当供养者的身体和感官集合造福德时，它们是快乐生起的因；当供养者的身体和感官集合造非福德时，它们是痛苦生起的因；当供养者的身体和感官集合学习论典时，它们是认知生起的因。
'譬如天授的身体和感官集合'是指譬如天授的身体和感官集合是快乐、痛苦和认知生起的因，它们的作者不是供养者的我一样，供养者的身体和感官集合也是快乐、痛苦和认知生起的因，它们的作者也不是供养者的我，这是结论。
或者，被束缚的我不是一切地的因，因为是我，如同解脱的我，由此法的自性明显而成为自己承许的过失，这也是一种量。在此，'被束缚的我'是有法，'不是一切地的因'是所立法，'因为是我'是能立法，'如同解脱的我'是譬喻，'由此法的自性明显而成为自己承许的过失'是量果。
其中'被束缚的我'是指被业和烦恼所束缚的我，认为是三界的因。'不是一切地的因'是指被束缚的我不是一切，即三界及其部分的因，这是所要证成的。

།བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅིངས་པའི་བདག་དེ་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲོལ་བའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་དབྱིངས་ན་ཡོད་པའི་བདག་གང་ཡིན་པའོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་གྲོལ་བའི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པའི་བདག་ཀྱང་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གྲོལ་བའི་བདག་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པའི་བདག་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བས་སོ། །རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བཅིངས་པའི་བདག་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་ཁྱོད་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བཅིངས་པའི་བདག་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པ་དེ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་གཏན ཚིགས་ཀྱི་དོན་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན།ལན་བཏབ་ཟིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྔར་ཡང་ན་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་པས་ཆོས་ཀྱི་རང་ གི་ངོ་བོ་གསལ་བས།རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་སེལ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དབུ་མ་པས་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་བདག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་ འདོད་པ་དག་ན་རེ།བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ལན་བཏབ་ཟིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་ཅི་སྟེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ།དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྙན་ཚིག་གི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མཐོང་བས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ། སྤྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སུ་རུང་བ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་བཅིངས་པའི་ བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ།བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སུ་རུང་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'由于是我'这句话是说，被束缚的我是我的本性，因此不是一切地的因。'如同解脱的我'这句话中，'解脱的我'是指从业和烦恼的束缚中解脱，有余依涅槃和无余依涅槃界中存在的我。
这样说明：譬如解脱的我由于是我的缘故，不是一切地的因，同样，被束缚的我也由于是我的缘故，不是一切地的因，这是其含义。
'由法的自性明显'这句话是说，如此通过对我的推理，如同解脱的我不是一切地的因一样，被束缚的我是一切地的因这一法的自性是明显的。
'成为自己承许的过失'这句话是说，如此由于被束缚的我是一切地的因这一法的自性明显，因此你这承许补特伽罗为因者，从你自己的宗义中承许被束缚的我是一切地的因，这与之相违成为过失，这是其含义。
如果说因的内容'由于是我'是承许内容的一部分，所以不成立的话。'已作答故无过失'这句话是说明前面所说'或者被束缚的我不是一切地的因，由于是我的缘故，如同解脱的我，由法的自性明显，成为自己承许的过失'这其中因不成立的过失的遣除。
其中'如果'这个词是中观者迎接承许补特伽罗为因者的怀疑的词语。'因的内容由于是我'这句话是说，注释者为了证成我不是因而说'被束缚的我不是一切地的因，由于是我的缘故'这个因。
'由于是承许内容的一部分故不成立'这句话是说，如果承许补特伽罗为因者说：'由于是我'这不适合作为因，因为是承许内容的一部分，譬如'声是常，因为是声'一样。
'已作答故无过失'这句话是说，如前在证成诸法不从他生的场合中，如果说'由于是他故'这不适合作为因，因为是承许内容的一部分，譬如'声是常，因为是声'一样的话，这是不好的，因为见到'诗歌的声音是无常，因为是声，譬如大鼓的声音'这样承许内容的一部分成立为因，所以因是不定的，如此回答后，对于将特殊作为主题，以共相为能立法是合理的显示一样，
这里也是对于将被束缚的我作为特殊主题，'由于是我'这样以共相为能立法是合理的，所以无过失，这是其含义。

།གང་དག་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནམ་མཁའ་ཐ་དད་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ བཞིན་དུ་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པས་དེས་ན་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་གཞན་དག་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཐ་དད་ པའི་དབང་གིས་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པས།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དེ་དག་གི་ནམ་མཁའ་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་གདགས་པ་བཞིན་པས། དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་དཔེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་ མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡང་ན་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་པས་ཞེས་སྨོས་པའི་དཔེ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་ པ་ཡང་མེད་ལ།རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་གཞན་གང་དག་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གདགས་སོ་ཞེས་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་རྟོག་པ་དག་གོ།།དེ་དག་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནམ་མཁའ་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་གདགས་པ་བཞིན་དུ། དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་གཅིག་པུ་དེ་ལ་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་ བར་གདགས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གཅིག་པུ་དེ་ལའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནམ་མཁའ་ཐ་དད་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཡང་། བུམ་པ་དང་། ཟངས་དང་། རྫ་མ་དང་། རིལ་བ་དང་། གཞོང་བ་དང་། ཆུ་ར་དང་། ཕྲུ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དེ་དག་གི་ནམ་མཁའ་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་གདགས་པ་བཞིན་དུའོ། །དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་ཀྱང་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོའི རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པས་སོ།།དེས་ན་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་ཀྱང་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི། བདག་དེ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ གཏན་ཚིགས་དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་དཔེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ན་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་པས་ཞེས་སྨོས་པའི་ དཔེ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果有人这样说：'我们的自我唯一，就像虚空虽然依据瓶等差别而假立为不同，但实际上是一体，因此由于没有比喻，既不会有推理的过失，也不会有立宗的过失。'这句话是说明，其他主张神我为因的人们说：'我们的自我唯一，依据事物因的差别而假立为多，就像虚空虽然唯一，但依据瓶等因的差别而假立为不同的虚空一样。因此，你们中观派所说的提婆达多的自我不是提婆达多身根的因，因为是自我的缘故，就像耶若达多的自我一样'，或者说'被束缚的自我不是一切地的因，因为是自我的缘故，就像解脱的自我一样'，由于这两个比喻都不存在，所以我们既没有你们的推理过失，也不会有自己立宗的过失。'
'如果有人'是指其他主张神我为因的人们，他们认为神我的本性唯一，依据事物因的差别而假立为多，这样分别思维的人们。当他们这样分别思维时就说：'如是我们的自我唯一'，这是说，对于主张神我为因的人们来说，他们所说的神我这个自我，胜义中本性唯一，这是认为本性唯一。
这又是怎样的呢？'就像虚空依据瓶等差别而假立为不同那样，假立为多'，这是说，对于那唯一的自我，依据事物因的差别而假立为多，这是从世俗名言的角度认为有差别。'对于彼'是指对于那唯一的自我。'就像虚空依据瓶等差别而假立为不同那样'，是说比如虽然虚空唯一，但依据瓶、铜器、陶罐、圆球、木盆、水瓮、篮子等因的差别，而假立为它们各自的虚空那样。'假立为多'是说我们的自我也是唯一，只是依据事物因的差别而假立为多。
'因此由于没有比喻'是说，如此我们的自我也是唯一，它只是依据事物因的差别而假立为多，而那自我胜义中本性唯一的因，因此你们中观派所说的提婆达多的自我不是提婆达多身根的因，因为是自我的缘故，就像耶若达多的自我一样，或者说被束缚的自我不是一切地的因，因为是自我的缘故，就像解脱的自我一样，由于这两个比喻都不存在。

།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལུས་དང་དབང་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ཡང་མེད་དེ།འདི་ལྟར་བདག་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་བདག་དེ་ཉིད་དཔེར་མི་རུང་སྟེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བུམ་པ་དང་ཟངས་བུའི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ རང་གི་དམ་བཅས་པ་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་གྲོལ་བའི་བདག་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བསལ་བས་བཅིངས་པས་བདག་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གསལ་ཏེ། བཅིངས་ པའི་བདག་དང་གྲོལ་བའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བུམ་པ་དང་ཟངས་བུའི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར།གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པའི་བདག་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་གཞན་དག་གིས་བདག་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།ནམ་མཁའ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ ཡང་མི་རུང་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པས་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གིས་ལྷས་བྱིན་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་དང་། བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བའི་བདག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་གཞན་དག་གི་བདག་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ། ནམ་མཁའ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་དཔེ་དེས་མཚོན་པའི་དོན་བདག་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ ཟེར་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པས་དེ་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པས་དེ་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

'推理的过失也不存在'是指对于我们而言，你的推理过失即'天授的我不是天授的身体和感官的因，因为是我的缘故，如同祭祀的我一样'这样的推理也不存在。这是因为，在证成我体时，我体本身不能作为比喻，因为天授的我和祭祀的我，就像瓶子的虚空和铜器的虚空一样是同一本性。
他们说'也不会成为立宗的过失'是指对于我们而言，也不会成为与自己所立'束缚的我是一切地的因'相违背的过失。这是因为，以推理遮遣了解脱的我不是一切地的因，从而证成束缚的我是一切地的因的法的自性未明确，因为束缚的我和解脱的我，就像瓶子的虚空和铜器的虚空一样是同一本性。
对于这样的说法，注释者回答说：'这是不好的，因为虚空是未生的，如同虚空之花一样完全没有实体性，所以说一性成立仅仅是言说而已；而且即使在世俗名言中，对于普遍承认的我也没有证明其一性的推理。'这表明其他主张人是因的论者们以虚空为喻来证成我唯一的说法也不合理，因为虚空是未生的，如同虚空之花一样完全没有实体性，所以说虚空一性成立仅仅是言说而已。
说'我唯一'也不合理，因为即使在世俗名言中，对于佛教徒和外道普遍承认的所谓'我'，主张人是因的论者们也没有能证明天授和祭祀的我、束缚和解脱的我是一性的推理。
'这是不好的'是指其他主张人是因的论者们用以证成我唯一的比喻'虚空一性成立'的说法，以及由此比喻所表示的'我唯一'的说法，都是似推理，所以是不好的。
如果问：为什么说'虚空一性成立'是不好的？为此说：'因为虚空是未生的，如同虚空之花一样完全没有实体性，所以证成一性仅仅是言说而已。'这是在说明：虚空因为未生而无实体性，就像虚空之花因为未生而无实体性，所以不能成立其一性一样，虚空也因为未生而无实体性，所以不能成立其一性。因此，说'虚空一性成立'仅仅是言说而已，所以是不好的。

།ནམ་མཁའ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་མཚོན་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དང་མཆོད་ སྦྱིན་གྱི་བདག་དང་།བཅིངས་པའི་བདག་དང་། གྲོལ་བའི་བདག་ཀྱང་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་མ་གྲུབ་པས། ཁོ་བོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཁས་བླངས་པ་རུང་བས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོས་བཅིངས་པའི་བདག་གི་དཔེ་གྲོལ་བའི་བདག་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཁས་བླངས་པ་ཡང་རུང་བས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ལ་རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ ཡང་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པའི་བདག་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པས་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་ལྷས་བྱིན་དང་། མཆོད་ སྦྱིན་གྱི་བདག་དང་།བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བའི་བདག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁྱོད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ པ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་ན་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ལྷས་བྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། ཅི་སྟེ་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་གྲོལ་བའི་བདག་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་གི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་གཞན་དག་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་གྲོལ་བའི་བདག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པ་ན་རེ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པའི་བདག་ལས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་ནི་གཅིག་ཏུ་ཁོ་ནར་གྲུབ་པས་དབུ་མ་པ་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ། དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་ནི་དབུ་མ་པས་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པའི་བདག་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཡང་ བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།གྲོལ་བའི་བདག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདིའི་བསྡུས་ པའི་དོན་ནི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པར་གཞན་དག་བཅིངས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་གྲོལ་བའི་བདག་ལས་ཐ་མི་དད་པར་སྒྲུབ་སྟེ།དཔེར་ན་གྲོལ་བའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅིངས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡང་བདག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།གྲོལ་བའི་བདག་ལས་ཐ་མི་དད་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པས། དེས་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པའི་བདག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས། དབུ་མ་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ། དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ སྔར་སྨྲས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

由于虚空并非是一体性成立，所以你们的比喻不存在。由此类推，天授我的自我和祭施的自我，以及束缚的自我和解脱的自我也并非是唯一的一体性成立，因此我承认天授的自我与祭施的自我是有差别的这种比喻是合理的，所以我的比喻并非不存在。你们也不是没有比量的过失，我承认束缚的自我与解脱的自我有差别这种比喻也是合理的，所以我的比喻并非不存在。你们也不会不成为自己所立的过失。
如果问：怎么说'自我唯一是一体'这种说法不好呢？为此说道：即使在世俗名言中，也没有能证明普遍承认的自我是一体性的比量。这样表明：即使在世俗名言中，佛教徒和外道普遍承认的所谓'自我'，对于主张补特伽罗为因的人们来说，没有能证明天授和祭施的自我、束缚和解脱的自我是一体性的比量。这样，我在世俗名言中承认所谓'自我'是五蕴的本性，对于这一点，你们没有能证明其一体性的比量，若立为一体性则会有世间共识的违害，因为在世间中未见天授与祭施、婆罗门与旃陀罗等是一体性的缘故。
第十五品。如果说：束缚的自我不异于解脱的自我，因为是自我的缘故，如同解脱的自我。这是说明其他主张补特伽罗为因的人们认为束缚的自我不异于解脱的自我，因此中观师说：'即使在世俗中也没有能证明普遍承认的自我是一体性的比量'这种说法不合理。这样，我们的自我确实成立为一体，因此中观师你们的比喻不存在。我们也没有比量的过失，也不会成为所立的过失。
其中，'如果'这个词是中观师迎接主张补特伽罗为因者的疑问的词语。因此，如果主张补特伽罗为因的人们在世俗中对普遍承认的自我作如此一体性的比量推理，那也是不合理的。在这里，'束缚的自我'是有法，'不异于解脱的自我'是所立法，'因为是自我'是能立法，'如同解脱的自我'是譬喻。
这里的归纳含义是：其他主张补特伽罗为因的人们证成束缚的自我之实体与解脱的自我无别，譬如所谓解脱的自我因为是自我，与自性无别即是不异，同样，束缚的自我的实体也因为是自我，与解脱的自我无别即是不异。因此，即使在世俗中普遍承认的自我也成立为一体性，所以因为中观师的比喻不存在，也没有比量的过失，也不会成为所立的过失，如前所说的情况正是如此。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་གྲོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་གྲོལ་བའི་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དེས་ན་སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ན་རེ། བཅིངས་པའི་བདག་ནི་གྲོལ་བའི་བདག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་པས། བཅིངས་པའི་བདག་དང་གྲོལ་བའི་བདག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པ་དང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དེ་ཁྱོད་ལ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་འདི་ལྟར་དཔེ་གྲོལ་བའི་བདག་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མེད་དེ། ལུང་ལས། མྱ་ངན་འདས་ལ་ཕུང་པོ་མེད། །གང་ཟག་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་གནས སྐབས་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་བདག་གིས་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གྲོལ་བའི་བདག་ཡོད་པས་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁོ་བོས་སྔར་བཅིངས་པའི་བདག་ནི་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བའི་བདག་བཞིན་པས་ཞེས་སྨྲས་པས་ཇི་ལྟར་གྲོལ་བའི་བདག་ ཉིད་དེ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བཅིངས་པའི་བདག་ཀྱང་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས། ཡང་ཁྱོད་ལ་རང་གི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གྲོལ་བའི་བདག་ཀྱང་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པའི་བདག་བཞིན་དུ་བཅིངས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ།།དཔྱད་པ་རྒྱས་པ་ནི་བདག་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མཛད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བདག་གི་རྫས་གཞིག་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གོ། །གཞན་ཡང་། རིག་བྱེད་འདྲ་བའི་ཐོས་པ་མེད། །ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ལས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་དེ་ལ་རེ་ཞིག་རིག་བྱེད་བརྟག་པར་བྱས་ཏེ། ཅི་རིག་བྱེད་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རིག་བྱེད་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ནི་རིག་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཅི་རིག་བྱེད་དེ་བདག་ལས་སྐྱེས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་ལས་སམ། འོན་ཏེ་གཉིས་ལས་སམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རིག་བྱེད་དེ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ།།རིག་བྱེད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་རིག་བྱེད་འགྲུབ་པར་འདོད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།རིག་བྱེད་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རིག་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྷ་ར་ཏ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་བཞིན་ནོ།

对于如此所说的回答，此处作解释者说：由于在无余涅槃界中解脱的自性存在性和一性都不成立，因此如前所说的过失不能避免。
这是说，由于在无余涅槃界中解脱的自我存在性不成立，因此主张补特伽罗为因者说：'束缚的自我与解脱的自我并非相异，因为都是自我的缘故，如同解脱的自我'，这个比喻不成立。由于束缚的自我与解脱的自我的一性不成立，因此有比量的过失以及承许的过失，如前所说的过失你无法避免。
这样显示：在我方，由于没有解脱的自我作为比喻，因此你所立的比喻不存在。如经中说：'涅槃中无蕴，补特伽罗不存在。'因为如是所说。
若想：由于可以以有余依的状态显示解脱的自我为比喻，所以不是没有能立的比喻。即便如此，我前面也说过：'束缚的自我不是一切地的因，因为是自我的缘故，如同解脱的自我'，如同解脱的自我因为是自我而不是一切地的因一样，束缚的自我也因为是自我而不是一切地的因。
因此，你将有自相矛盾的过失，而且解脱的自我也因为是自我，应当如同束缚的自我一样成为束缚。
详细的观察将在观察自我品中作。这是说，对一切论师遍计的自我实体的破斥，将在第十八品中由论师自己来作，这里只是顺便说明。
另外，对于所说'无如吠陀的闻'，对于从吠陀语言中说补特伽罗是作者的说法，首先应当考察吠陀：是生起的还是未生起的？
如果吠陀是生起的，那么吠陀就是无常的，因为是所生的缘故，如同瓶子。
再者，这吠陀是从自生、从他生、从二者生，还是无因生？首先，吠陀决定不从自生，因为是存在的缘故，如同已有的认识。
吠陀不从其他缘生，因为是他者的缘故，如同瓶子。或者，所欲说的其他，即字等作为吠陀成立的缘决定不是缘，因为是他者的缘故，如同棉线等。
吠陀不从二者生，因为被前述两边的能立所摄，且无从二者生的比量。
吠陀不从无因生，因为无能显示的比量，且有比量和共许的违害过失。
再者，吠陀不从无因生，因为是字的聚集，如同《摩诃婆罗多》等论典。

།ཅི་སྟེ་རིག་བྱེད་དག་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རིག་བྱེད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་གང་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། ཁྱོད་ཀྱི་རིག་བྱེད་རྟག་པར་འདོད། །ཅེས་གྲགས་ན་ཅི་དེ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ རྟག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་དམ།འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འདོད། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་རིག་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བསྲེག་བྱ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རྟག་པར་ གྲུབ་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དེ།རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཁྲོ་བ་བདུན་ཅུ་པ་ལས། དེ་ཡི་རྟག་ཉིད་གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན། །རྟག་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡི་རྟག་ཉིད་གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་ནའང་། རྟག་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་ཉིད་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འདོད་པ་དེ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་བུའི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་ན་ཡང་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འདོད་པ་དེ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ།རིག་བྱེད་ཀྱང་གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ལས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི་རྒྱུ་མེད་ པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་འདོད་པ་བསལ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུའི་མཐར་ཐུག་པ་ཅན་གྱི་གསལ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཁས་ བླངས་ནས་དེ་དག་ན་རེ།ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་གང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་དང་། གྱོ་མོ་དང་། སྣོད་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས དང་།འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་རང་བཞིན་བྱེད་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ ཅེས་བྱའོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་སྐད་ཟེར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果吠陀是未生的，那么就不存在吠陀，因为是未生的缘故，就如同虚空中的花朵一样。这也将违背世间共识，因为在这个世间中，凡是已生的就称为存在。
再者，如果你认为吠陀是常住的，那么是通过因而成立常住性呢？还是通过无因而成立常住性？如果认为是通过因而成立常住性，那么吠陀就是无常的，因为有因的缘故，就如同可燃物一样。如果认为是通过无因而成立常住性，那么'吠陀'这个词就没有意义，因为无因的缘故，就如同石女之子一样。
正如《七十空性论》中所说：'若其常性有因者，常性即非是常性。若其常性无因者，常性亦非是常性。'这就像说，如果人的常住性有因，由于有因的缘故，所认为的常住性就不成为常住性。如果人的常住性无因，由于无因的缘故，所认为的常住性也不成为常住性。
同样，吠陀若有因，由于有因的缘故就不成为常住性；若无因，由于本性完全不存在的缘故，也不成为常住性。因此，从吠陀的言语中说作者是补特伽罗的说法是不合理的。
现在应当破除那些认为无因的实体以自性为因的主张。首先为了说明认为自性为因者的宗义，认为自性为因的人们承认从梵天等乃至芽等显现的因是自性。
他们说：内在差别的因必定是乐、苦和痴，因为具有这些的缘故。如同世间中，凡是具有某物的，就知道是由那物所生，例如檀香木屑、皮革、容器和装饰品等。同样，内在差别也具有乐、苦和痴，因此，以上述理由，内在差别的因就是乐、苦和痴。
色、受、想、行、识等蕴的特征也应当理解为乐、苦、痴的本性，因为是蕴的缘故，如同受蕴一样，因此能立也不是不成立。
这就是说明认为自性为因者的宗义。所谓'认为自性为因者'，是指其他外道中认为自性是作因、因相和因的那些人。'是'这个词表示确定。意思是只有认为自性为因的那些人这样说，而其他人则不是这样说的。

།ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུའི་མཐར་ཐུག་པ་ཅན་གྱི་གསལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསལ་བ་གང་དག་ལ་དང་པོར་ཚངས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནས་ཐ་མ་མྱུ་གུའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུའི་མཐར་ཐུག་པ་ཅན་གྱི་གསལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།གསལ་བ་དེ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བ་དེའི་རྒྱུ་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་རྒྱུར་ འདོད་པ་དག་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུའི་མཐར་ཐུག་པ་ཅན་གྱི་གསལ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ནས།དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ཚངས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྩཝ་དང་གེལ་བའི་བར་དང་ལྡན་པའི་གསལ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གསལ་བའི་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པར་འདོད དོ།།འདི་ལ་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལས་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་འདོད་དེ། དེ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ནི་ཡང་བ་དང་། གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །རྡུལ་ནི་གཡོ་བ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །མུན་པ་ནི་ལྕི་བ་དང་གནས་པའི་མཚན་ ཉིད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ། རངས་དང་མགུ་དང་ཀུན་དགའ་དང་། །བདེ་དང་ཞི་བའི་སེམས་ཉིད་དག་།ལན་འགའ་ཡང་ནི་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་དག་སྙིང་སྟོབས་ཡོན་ཏན་ནོ། །མི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་གདུངས་དང་། །མྱ་ངན་འདོད་དང་མི་བཟོད་དག་།གང་དུ་སྣང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །དེ་ དག་རྡུལ་གྱི་རྟགས་སུ་འདོད།།རྨོངས་དང་དེ་བཞིན་གཏི་མུག་དང་། །བག་མེད་གཉིད་དང་གཡེལ་བ་དག་།ལན་འགའ་ཡང་ནི་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་དག་མུན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་དེ་དག་ཆ་མཉམ་པ་ཉིད་ དང་མཚུངས་པ་དང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་།གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་ཤས་ཆེ་བར་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །གཙོ་བོ་དེ་ཡང་བྲམ་ཟེ་སེར་སྐྱའི་མངོན་སུམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་བྲམ་ཟེ་སེར་སྐྱས་ཚངས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མཐོང་གི་དེས་གཙོ་བོ་དེ་ནི་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།གཙོ་བོ་རྟགས་མེད་པ་མི་གསལ་བ་དེ་ལས་ཆེན་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་འགྱུར་བ་ཙམ་དུ་སྐྱེའོ། །ཆེན་པོ་ལས་ང་རྒྱལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེའོ། །ང་རྒྱལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྡུལ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་ རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་སྙིང་སྟོབས་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་། ངག་དང་། རྐང་པ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐུབ་དང་། མདོམས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་ སོགས་པ་ལྔ་ནི་བློའི་དབང་པོ་དག་ཡིན་ནོ།།ངག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བློའི་དབང་པོ་དག་ཏུ་ཡང་གནས་པར་བྱེད་ལ། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ཏུ་ཡང་གནས་པར་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་མུན་ པ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་དེ་ཙམ་ལྔ་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲ་དེ་ཙམ་དང་། རེག་དེ་ཙམ་དང་། རོ་དེ་ཙམ་དང་། གཟུགས་དེ་ཙམ་དང་། དྲི་དེ་ཙམ་མོ།

所谓'从梵天等直至芽的诸显现'是指，凡是从最初的梵天等直至最后的芽为止的显现，这些就称为'从梵天等直至芽的诸显现'。
'这些显现生起'是指诸显现的产生。
'承认自性为其生起之因'是指，承认自性为因的那些人认为从梵天等直至芽的诸显现的生起之因是自性，也就是勇识、尘性和暗性这三德平衡的状态，称为最胜。
这里的要义是：从最初的梵天直至根茎等的一切显现，其显现之因即是自性，也就是勇识、尘性和暗性这三德平衡的状态，称为最胜。
对此，数论派的典籍中承认勇识、尘性和暗性这三德。其中勇识的本性是轻盈和明亮；尘性的本性是运动和趋入；暗性的特征是沉重和静止。
如所说：'欢喜、满足、极喜、安乐和寂静等心，有时显现，这些是勇识之德。不悦、热恼、忧愁、贪欲和不耐等，以显现之理由，承认这些是尘性之相。愚痴以及无明、放逸、睡眠和懈怠等，有时显现，这些是暗性之德。'
当这些勇识、尘性和暗性处于平等、均衡、一致的状态，没有任何一种占据优势时，这就称为最胜。
这最胜也不是迦毗罗仙人的现量所见，因为他们的典籍中说：'迦毗罗仙人见到梵天的生起，但他不见那最胜。'
从无相、不明显的最胜中，生起稍许广大和变异的大。从大中生起极为明显的我慢。这我慢有三种：转变所生、尘性所生和元素所生。
其中，从转变所生的我慢中，以勇识占优势者生起十一种根，即：眼、耳、鼻、舌、身、意、语、足、手、肛门和生殖器。
其中眼等五根是觉知根，语等五根是作业根。意根具有二者的本性，既安住于觉知根中，也安住于作业根中。
从元素所生的我慢中，以暗性占优势者生起五唯，即：声唯、触唯、味唯、色唯和香唯。

།རྡུལ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་གཡོ་བ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་འགའ་ཞིག་ལ་ཆུང་མ་བྲམ་ཟེ་མོ་ཞིག་དང་དམངས་ མོ་ཞིག་གཉིས་ཡོད་ལ།བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་ནི་བུ་བཅུ་གཅིག་བཙས་ལ། དམངས་མོ་ལ་ནི་བུ་ལྔ་བཙས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་བྲམ་ཟེ་མོ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ལ། བུ་བཅུ་གཅིག་ལྟ་བུ་ནི་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །དམངས་མོ་ལྟ་བུ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ལ།བུ་ལྔ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་ཙམ་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེ་ལྟ་བུ་ནི་རྡུལ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་། དེ་ཙམ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ལ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྩ་བའི་རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ལས་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་གང་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ལས་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་གཙོ་བོ་ལས སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་དང་དེ་ཙམ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ཙམ་ལས་ནམ་མཁའ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ཙམ་ རང་བཞིན་ཡིན་ལ།གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ཙམ་ང་རྒྱལ་ལས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ཙམ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རེག་དེ་ཙམ་ལས་རླུང་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་རེག་དེ་ཙམ་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རེག་དེ་ཙམ་ང་རྒྱལ་ལས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་རེག་དེ་ཙམ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ ཕྱིར་གཟུགས་དེ་ཙམ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་ཙམ་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་ཙམ་ང་རྒྱལ་ལས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་ཙམ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རོ་དེ་ཙམ་ལས་ཆུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་རོ་དེ་ཙམ་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རོ་དེ་ཙམ་ང་རྒྱལ་ལས་སྐྱེ་བ་ དེའི་ཕྱིར་རོ་དེ་ཙམ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་དྲི་དེ་ཙམ་ལས་ས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་དེ་ཙམ་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དྲི་དེ་ཙམ་ང་རྒྱལ་ལས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་དེ་ཙམ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་འགྱུར་བ་ འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཙོ་བོ་དང་ཆེན་པོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་གཙོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདུན་ནི་རང་བཞིན་དང་འགྱུར་བ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྐྱེས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་ ལྔ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་སྐྱེས་བུ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཆ་ལུགས་གང་དག་གིས་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཤེས་པས། །རལ་པའམ་བྱི་བོ་འམ་གཙུག་ཕུད་ཀྱི། །བསྟི་གནས་གང་དུ་དགའ་བ་དེར། །གྲོལ་འགྱུར་ འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད།།ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་མི་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་དག་ན་རེ། ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འཇིག་ རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་གང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ།དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་དང་། གྱོ་མོ་དང་སྣོད་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

从微尘而生的我慢动摇较大的是二者的本性，譬如有一婆罗门有两个妻子，一个是婆罗门女，一个是首陀罗女。婆罗门女生了十一个儿子，首陀罗女生了五个儿子。其中，婆罗门女好比是从变异而生的我慢，十一个儿子好比是十一根。首陀罗女好比是从大种而生的我慢，五个儿子好比是五唯。婆罗门好比是从微尘而生的我慢。其中，大、我慢和五唯既是自性也是变异。根本自性唯是自性而非变异。为什么呢？因为从胜性生大故，胜性是自性；因为胜性不从任何处生故，胜性也是不变异。因为从大生我慢故，大是自性；因为大从胜性生故，大也是变异。因为从我慢生诸根和五唯故，我慢是自性；因为我慢从大生故，我慢也是变异。因为从声唯生虚空故，声唯是自性；因为声唯从我慢生故，声唯也是变异。因为从触唯生风故，触唯是自性；因为触唯从我慢生故，触唯也是变异。因为从色唯生火故，色唯是自性；因为色唯从我慢生故，色唯也是变异。因为从味唯生水故，味唯是自性；因为味唯从我慢生故，味唯也是变异。因为从香唯生地故，香唯是自性；因为香唯从我慢生故，香唯也是变异。因此，五大种和十一根这十六者唯是变异而非自性。胜性、大、我慢和五唯这八者中，胜性唯是自性而非变异。七者既是自性也是变异。这二十四者连同神我共二十五。若人了知包括神我在内的这些，无论处于何种形态皆得解脱。如说：'了知二十五谛者，无论是结发、剃发或留发髻，随其所乐住处皆得解脱，于此无疑。'如是所说。主张自性为因者他人不能了知，因此主张自性为因者说：内在差别的因必定是乐、苦和痴，因为具有彼等故。如是世间中若某物具有某性，则知彼是彼因所生，如檀香木屑、陶器、容器和装饰等。

།འདིར་ཡང་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ དང་།གཏི་མུག་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་གང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེའི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་དང་། གྱོ་མོ་དང་སྣོད་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ།དེ་དག་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་ལ་སོགས་པ་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ ལ་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་སྟོབས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རངས་དང་མགུ་དང་ཀུན་དགའ་དང་། །བདེ་དང་ཞི་བའི་སེམས་ཉིད་དག་།ལན་འགའ་ཡང་ནི་སྣང་ གྱུར་པ།།དེ་དག་སྙིང་སྟོབས་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་གདུངས་དང་། །མྱ་ངན་འདོད་དང་མི་བཟོད་དག་།གང་དུ་སྣང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །དེ་དག་རྡུལ་གྱི་རྟགས་སུ་འདོད། །ཅེས་ བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། རྨོངས་དང་དེ་བཞིན་གཏི་མུག་དང་། །བག་མེད་གཉིད་དང་གཡེལ་བ་དག་།ལན་འགའ་ཡང་མི་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་དག་མུན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམ་འཆའོ། །དེའི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང ཞིག་གང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་ཁམས་ན་ཡང་ངོ་། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་གོ། །གང་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གང་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དེ་ནིའོ། །དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དེའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གྲགས་པའོ།

此处'内的差别等'是有法，'因是乐、苦、痴为定'是所立法，'由具有彼故'是能立法。如是世间中若某物与某物相应者，即知彼为彼之因，此是其比量。譬如旃檀木屑、瓶、装饰等，此是譬喻。
此中略义为：内处眼等相互特征各异之差别，其因定为乐、苦、痴，即勇德、尘性、暗性，因为彼等具有勇德、尘性、暗性三德故。如旃檀木屑等因具有旃檀等而成为旃檀等所生一样。
'内的差别等'是指内处眼等相互特征各异之差别。'乐'即勇德，如说：'欢喜、满意、欣悦、安乐、寂静之心，偶尔显现者，彼等是勇德之性质。'
'苦'即尘性，如说：'不悦、热恼、忧愁、贪欲、不忍等，于何处显现之理由，彼等许为尘性之相。'
'痴'即暗性，如说：'迷惑以及愚痴、放逸、睡眠、懈怠等，永不显现者，彼等是暗性之性质。'
'由具有彼故'是指：内处眼等差别具有勇德、尘性、暗性等性质故，立内处等之因是自性。为作其比量故，说'如是世间中若某物与某物相应者，即知彼为彼之因'。
内处眼等相互特征各异之差别，其因为何显然是乐、苦、痴？为显示其比量故，说'如是世间中'等。'如是'之词义为'何故'。'世间中'即在众生界中。'某物'即某事物。'与某物相应'即与某性质相应。'彼'即彼事物。'知为彼之因'即知具有彼性质之因而闻名。

།དེའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་དང་གྱོ་མོ་དང་སྣོད་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་དག་ཀྱང་ཙནྡན་གྱི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཙནྡན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ཁམ་པའི་གྱོ་མོ་དག་ཀྱང་ཁམ་པའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཁམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ཁར་བའི་སྣོད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁར་ བའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཁར་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་དང་།གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གསེར་གྱི་རྒྱན་དག་ཀྱང་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་གསེར་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་ དོན་གྱིས་མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གཏི་མུག་དང་ལྡན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན། ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་ སུ་འགྲོ་བའི་གཞུང་གཟུགས་པའོ།།གཞུང་གཟུགས་པ་གཞན་བཞི་པོ་ཚད་ཀྱི་གཞུང་གཟུགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གཞུང་གཟུགས་པ་དང་། ནུས་པ་འཇུག་པའི་གཞུང་གཟུགས་པ་དང་། རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་གཟུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་འདིར་མ་བྲིས་ཏེ། གཞུང་གཟུགས་པ་ལྔ་དང་། གཞུང་གཟུགས་པ་མེད་པ་ལྔ་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དེ་དག་གིས་རྟག་ཏུ་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ལྔ་ནི་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་ཁོ་བོ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་མུན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་མ་གྲུབ་པས ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་རང་ཉིད་ཀྱི་དོགས་པ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཚིག་ནི་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་ བྱེད་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ ཡང་གཟུགས་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ཕུང་པོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ ཀྱང་།སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་མུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་སྟེ་དེ་དག་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཚོར་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདེ་བའི་ཚོར་ བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་འདྲ་བར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了说明其譬喻，故说'譬如旃檀木片、陶器、容器和装饰等'。就像旃檀木片具有旃檀的自性，因此它们是由旃檀所生；陶土制品具有陶土的自性，因此它们是由陶土所生；陶制容器等具有陶土的自性，因此它们也是由陶土所生；手镯、臂钏等金饰品具有黄金的自性，因此它们也是由黄金所生，如是等等。
这是以譬喻所表达的意义作结：因此，同样地，内在差别也都具有乐、苦和愚痴，所以如前所说的理由，内在差别的因是乐、苦和愚痴。这是随行的论式。
其他四种论式，即量的论式、因果论式、功能运作论式和种种自性论式在此未写。以这五种论式和五种非论式的区分，常常用来证成内在差别有五种因。
如果佛教徒说：'对我来说，诸蕴具有勇德、尘性和暗性的性质尚未成立，因此你的因的内容不成立'。为此，数论派自己证成这个疑问。
因为对任何人来说，不成立或怀疑的言词都有待于证成的特征，所以色、想、行、识蕴的诸蕴也应当被理解为乐、苦、愚痴的本性，因为是蕴的缘故，如同受蕴。因此，因的内容并非不成立。
在此，'色、想、行、识蕴'是有法，'应当被理解为乐、苦、愚痴的本性'是所立法，'因为是蕴'是能立法，'如同受蕴'是譬喻，'因此，因的内容并非不成立'是结论。
此中要义是：色等四蕴也应当被理解为勇德、尘性和暗性的本性，因为是蕴的缘故，如同受蕴。譬如受蕴因为是蕴，所以应当被理解为乐、苦、愚痴的本性。正如说'乐受'、'苦受'一样，色等四蕴也因为是蕴，所以它们也成为乐、苦、愚痴的本性。因此，由于它们具有这些性质，所以如前所说的因的特征并非不成立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་ཙནྡན་ལ་སོགས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་སྔ་མ་དེ་ ལ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སུན་དབྱུང་བ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་ཙནྡན་དང་། གྱོ་མོ་དང་། སྣོད་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་མེད་དོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་བོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དཔེ་མེད་པས། དེས་ན་གྲངས་ཅན་ངག་གི་སྒྲུབ་པ་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་གང་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་དང་། གྱོ་མོ་དང་། སྣོད་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་ཡང་དཔེ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་ པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།སྒྲུབ་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་གང་ལ་གཟུགས་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་གཏི་མུག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་དཔེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་གཏི་མུག་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆ་གཅིག་གི་དཔེས་སྟོང་སྟེ། རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཡོད་དོ། །དོན་དམ་ པར་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར།དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྦྱོར་བ་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔེར་བཞག་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལ་གཏི་མུག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྦྱོར་བ་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་ དང་།འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་དག་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ཅིང་། འདུ་ བྱེད་རྣམས་ལ་གཏི་མུག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་བྱེད་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་རེ་ཞིག་ཚོར་བ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་ཕུང་པོའམ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་འམ་གཏི་མུག་ལས གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་སོ།

对于如此所说的回答，此处由注释者说道：'此处由于旃檀等胜义谛中不成立故无有譬喻'等。其中'此处'是指对前述论证，此处注释者说出了破斥。
'旃檀等胜义谛中不成立故无有譬喻'是指在我方，旃檀、锅子、容器、装饰等在胜义谛中不成立，故你的譬喻不成立。因为胜义谛中一切事物皆不生，故旃檀等在胜义谛中不成立。
因此，你所说'由于具有彼性质'的这个譬喻不成立，所以数论派所说'内在差别的因是乐、苦、痴，因为具有彼性质。如同世间上，若某物具有某性质，则知彼为其因，如旃檀木屑、锅子、容器、装饰等'的前述论证也因无有譬喻故因不成立，仅是立宗而已。
对于第二个论证，'应当了知色、想、行、识等蕴的特征也是乐、苦、痴的本性'这一论证，即便在世俗谛中譬喻也不成立。
因此，即便在世俗谛中，由于愚痴属于行蕴，故譬喻不成立。这是说，因为受蕴中无有愚痴，所以所立法的一部分无有譬喻。首先在世俗谛中就有此过失。在胜义谛中，由于受蕴不生，故有譬喻法不成立的过失。
若作如是结合：色、受、想、行、识等蕴是乐、苦、痴的本性，因为是蕴的缘故，如同行蕴。即便如此，以行蕴为譬喻的论证也完全是空的，因为虽然行蕴中有愚痴，但其中无有乐与苦。
若作如是结合：色、想、识三种特征的蕴是乐、苦、痴的本性，因为是蕴的缘故，如同受蕴与行蕴。即便如此，虽然受蕴中有乐苦，行蕴中有愚痴，但受蕴与行蕴中任一都不确定。
究竟是如同受蕴与行蕴二者那样，色、想、识三蕴也具有乐、苦、痴呢？还是色、想、识三种特征的蕴因为是蕴的缘故，如同受蕴或行蕴，而具有乐、苦或愚痴中的任一，这是不确定的。

།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་གཞན་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྗེས་ སུ་དཔག་པས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གྲངས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་སྤྱི་དང་ལྡན་པར་འདོད་ཅིང་། གྲངས་ ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་སྒྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར།འདིར་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་ཆོས་དེ་རྣམས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཡང་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་གཞན་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན།དཔེར་ན་ཤེས་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཏེ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་སྒྲུབ་པའོ། །གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། ཆོས་གང་དང་གང་གཞལ་བྱ་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཤེས་པ བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་གཞུང་ལས་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ངེད་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་གྱི་གཞུང་ལས། ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེས་ བུ་ནི་གཞལ་བྱ་ཡང་ཡིན་ལ།།དེ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་ཕྱིར་ན་གྲངས་ཅན་དག་གིས་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།

除了乐和苦之外没有其他知觉存在的诸法，必定不是乐和苦的本性，因为是所量的缘故，如同知觉一样，因此，这也不应该由比量来推理。
数论派的论典中认为色、受、想、行等性相的诸法具有乐、苦、痴三种功德，为了破除数论派诸法具有这些功德的论点，此处以色、受、想、行等非识的诸法作为有法，证成这些法不是乐和苦的本性。
此中，'除了乐和苦之外没有其他知觉存在的诸法'是有法，'必定不是乐和苦的本性'是所立法，'因为是所量'是能立法，'如同知觉一样'是譬喻，'因此，这也不应该由比量来推理'是结论。
'除了乐和苦之外'是指除了受蕴之外，应当理解为'彼知觉存在'。'没有知觉存在的诸法'是指非识蕴的诸法，即色、受、想、行。'必定不是乐和苦的本性'是证成非识蕴的诸法，即色、受、想、行等法必定不是乐和苦的本性。
'因为是所量'是说，由于色、受、想、行等是所量，所以必定不是乐和苦的本性，因为任何是所量的法，都必定不是乐和苦的本性。
'如同知觉一样'是双方共许的譬喻。'知觉'在数论派的论典中称为'补特伽罗'，在我们佛教的论典中称为'识'。因此，就像数论派论典中所说的'知觉'即补特伽罗虽然是所量，但不承认它具有乐、苦等功德一样，色、受、想、行等诸法也因为是所量，所以必定不是乐和苦的本性。
'因此，这也不应该由比量来推理'是说，由于上述理由，数论派所说的'内在差别的因必定是乐、苦、痴的本性'这一说法，即使以中观派的比量也是不合理的，这是结论。

།གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས། དབུ་མ་པས་དཔེར་ན་ཤེས་པ་བཞིན་པས་ཞེས་ཤེས་པ་ལས་དཔེ་བླངས་པ་དེ་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཁྱེད་ལ་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་དཔེ་མ་ གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་ན།ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་སྤྱིར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལས་དཔེ་ཉིད་བླངས་པས་དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ནི་ཁྱེད་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་ གྲགས་ལ།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པས་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྤྱིར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་སྤྱིར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལས་དཔེ་ཉིད་བླངས་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་གཙོ་བོ་ལས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ དག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལུགས་དགག་པའི་ཕྱིར།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་ཆེན་པོ་ནི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བཞིན་པས་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འདིར་ཡང་གཙོ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན། རང་བཞིན་རྒྱུར་ འདོད་པ་དག་གིས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ཕན་ཡོན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་རྟགས་མེད་ཅིང་མི་གསལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆེན་པོ་ལ་སོགས་ པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཙོ་བོ་དེ་ཆེན་པོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་བློ་དང་ཡིད་དང་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དང་། དེ་ཙམ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་དག་གི་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཙོ་བོ་དེ་ནི་རྟགས་མེད་ཅིང་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་ པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ།།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཡང་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཙོ་བོ་ཡང་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་ དག་གིས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་གཙོ་བོ་རྟགས་མེད་ཅིང་མི་གསལ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པའི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལ་དབུ་མ་པས་དེ་མི་གསལ་བས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་རྒྱུར་འདོད་པ དེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གལ་ཏེ་གསལ་བའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བྱ་ན་ནི། དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ནི་དབུ་མ་པས་གྲངས་ཅན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་སྔར་བསྒྲུབས་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གལ་ཏེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱ་ན་ནི། དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་མི་གསལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་བུ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

假设数论师如此说：'中观师以识为喻，从识中取譬，而识即是神我，这在你们看来是不成立的，因此中观师的譬喻不成立。'
对于这个前说的回答，此处论释者说：'仅从普遍成立的识中取譬，因此并非无有譬喻。'所谓识即是识的差别，这在你们称为神我，在我们也称为识，因此这识是普遍成立的。如是仅从普遍成立的识中取譬，因此我的譬喻并非不成立。
现在为了破斥主张自性为因者所说的'从最胜性生出大等真实'的观点，此处论释者说：'最胜性不是大等真实的因，因为不明显的缘故，如同神我。因此损害了主张自性为因者的自比量。'
此中，'最胜性'是有法，'不是大等真实的因'是所立法，'因为不明显'是能立法，'如同神我'是譬喻，'损害了主张自性为因者的自比量'是结论。
其中，所谓最胜性即是自性，是指勇德、尘性、暗性三德平衡，无相且不明显者。'不是大等真实的因'是指，证明该最胜性不是大、我慢、觉、意、业根诸根，唯量和大种等真实的生因。'因为不明显'是指，由于该最胜性无相且不明显，故非大等真实之因。'如同神我'是指，如同神我因不明显故非大等真实之因，同样，最胜性也因不明显故非大等真实之因。
'损害了主张自性为因者的自比量'是指，数论师主张无相且不明显的最胜性是大等真实之因的自比量，中观师以其不明显故非因的比量破斥了主张最胜性为因的观点。
假设对'因为不明显'这一因的含义，若是指明显之前的状态，则有譬喻不具能立法之过；若是指有识，则因的含义得以成立。这是中观师预设数论师疑问的话语。数论师说：'中观师先前所立的因——因为不明显，如果是指大等明显之前的状态即最胜性，则有譬喻不具能立法之过，因为最胜性的不明显性在神我中是没有的。'

།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་གསལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཙོ་བོ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དབུ་མ་པས་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་སྔར་གཙོ་བོ་ནི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གལ་ཏེ་གསལ་བའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བྱ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་པོ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་འགྱུར་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། གཙོ་ བོ་ནི་རྟགས་མེད་ཅིང་མི་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཙོ་བོ་མི་གསལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི། དེས་ན་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་སྔར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བཞིན་པས་ཞེས་སྨྲས་ པས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནོ།།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་སྔར་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །མི་ལྡན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་མི་གསལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་བུ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་ཡང་རྟགས་མེད་ཅིང་མི་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་གསལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དབུ་མ་པས་སྔར་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ། གཙོ་བོ་ནི་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་གསལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཙོ་བོ་ལ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རམ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་ན་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་སྤྱིར་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྟག་ཆོད་ དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱིས་སྨྲས་པ། དེ་ནི་དབུ་མ་པའི་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པའོ། །གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་ བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདི་ལྟར་ཆོས་སྤྱིར་བཟུང་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ཀྱི། དེའི་བྱེ་བྲག་བཟུང་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་དང་བུམ་པའི་མི་རྟག་པ་སྤྱིར་བརྗོད་པ་དང་འདྲ་བར་གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུའི་མི་གསལ་བ་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果是对于有知的情况而言，则因不成立，也就是说，有知的不明显性在胜论派的主物中是不存在的。对此，'如果'这个词是中观派用来迎接那些认为自性为因者的疑问的词语。'因为不明显'这个因的意思，是指中观派先前所说的主物不是大等真实的因，因为不明显的缘故，这就是所说的因义。
如果是对显现之前的状态而言，这里'显现'是指大，因为大仅仅是些微变化。'显现之前的状态'是指主物，因为主物是无相且不明显的。
因此，如果说主物的不明显性就是因，那么就会有喻体不具备所立法的过失。'喻'是指中观派先前所说的'如同士夫'的士夫。'所立法'是指中观派先前所说的'因为不明显'这个因。'不具备的过失'是指主物的不明显性在士夫中是不存在的。
如果是对有知而言，'有知'是指士夫的自性，它也是无相且不明显的。因此，如果说有知的不明显性就是因，那么因义就不成立。'因义'是指中观派先前所说的'因为不明显'，即主物因为不明显故不是大等真实的因。'不成立'是指有知的不明显性在主物中是不存在的。
如此，他们说中观派的宗法是不合理的。对于这种说法，注释者回答说：这是不好的，因为因是总说的缘故，或者即使别说，也因相互关联而总归为一，所以这种诡辩是似不成立。
其中，'这是不好的'是指数论派所说的既不是中观派的喻体不具备所立法，也不是因义不成立，所以是不好的。'因是总说的缘故'是指总摄法而推度，而不是执取其别相而推度，如同总说声和瓶的无常性一样，总说主物和士夫的不明显性，因此不是不具备所立法。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་ན་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་སྤྱིར་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་མི་གསལ་བ་ཉིད་སོ་སོར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དོན་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་སྤྱི་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤྱོད་པའི་དུས་ན། སྒྲ་ནི་ལྐོག་མ་དང་། རྐན་དང་མཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་པས། དེ་ལྟར་སྒྲ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་། བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་དང་དབྱུག་གུ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་པས། དེ་ལྟར་བུམ་པ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་ན་ཡང་དོན་ཉེ་བར་སྦྱར བས་སྒྲ་དང་བུམ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྤྱིར་གསར་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བྱེད་ནུས་པ་བཞིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཁོ་བོ་གཏན་ཚིགས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྤྱིར་བརྗོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་ བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྟག་ཆོད་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་ཐབས་སུ་སྨྲ་བ་དེ་སྟེ། སྔར་རང་བཞིན་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་དག་ན་རེ། མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གལ་ཏེ་གསལ་བའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བྱ་ན་ནི། དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་བྱ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའོ། །མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ལ་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མེད་པས་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། མ་གྲུབ་པ་ ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ།ཁོ་བོས་གཏན་ཚིགས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རམ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་ན་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་སྤྱིར་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་དང་དུས་དང་ སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་སྤྱིར་དགག་པ་ཡང་དབང་ཕྱུག་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུའི་ཚིག་གི་དོན་དགག་པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དགག་པ་འཐད་པ་ཉིད་སྦྱར་དུ་རུང་བས། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་དུས་དང་ སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་སྤྱིར་དགག་པ་ཡང་དབང་ཕྱུག་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་སོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྔར་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ མི་རུང་སྟེ།ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་བཞིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་ སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དུ་གྱུར་པའམ། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དབང་ཕྱུག་ལས་དབང་ཕྱུག་ སྐྱེ་བའམ།འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དབང་ཕྱུག་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ།

具体来说，'虽然分别说明，但由于相互关联而总体归一'是指：虽然分别说明胜性和神我不明显这两个方面，但由于意义相互关联而归为一体。例如在说明宗法时，声音是由喉咙、上颚和嘴唇等条件产生的，这样就分别说明声音的所作性这一宗法，瓶子是由泥土、棍棒和轮盘等条件产生的，这样就分别说明瓶子的所作性这一宗法，但通过意义的相互关联，能够将声音和瓶子的无常性总体上作为新的无差别性质，因此因的意义也不是不成立的。
因此，我说'因为因不明显'这一总说，所以你的诡辩是似不成立的。
其中'诡辩'指的是错误的论证方式，即前面主张自性为因的那些人说：'不明显'这一因的意义，如果是指显现之前的状态，则有喻体不具备所立法的过失；如果是指有认识，则因的意义不成立。
'似不成立'是指对你来说我的因的意义不成立，由于明显和真实性的缺乏而显得似不成立，但并非真的不成立。因为我说'因不明显'是总说，或者即使分别说明，也由于相互关联而总体归一，所以我的因的意义是成立的。
对于主张自性、时间和无欲子为因的观点，也应如同对自在天的驳斥那样来看待。这句话表明：对于所有应该驳斥的因的含义，都可以应用驳斥自在天为因的合理论证，因此说'对于主张自性、时间和无欲子为因的观点，也应如同对自在天的驳斥那样来看待'。
这应该这样理解：前面在驳斥自在天为因的场合中说，那只是一种主张而已。自在天即使在世俗谛中也不可能是一切众生产生的因，因为它是某些人快乐和痛苦的因，就像牧牛人一样。或者，众生确定不具有名为自在天的单一能作因，因为是所量，就像自在天一样，所以即使在世俗谛中诸法也不从它而生。
如果自在天是因，那么它应该是果的自性，或者是异性，或者是二者兼具。其中如果是果的自性，那么因自在天就是三界的本质，这样就会导致从自在天生自在天，或者从三界生三界的过失。对此的驳斥是：胜义中自在天决定不从自身而生，因为是有，如同已有的认识。胜义中三界决定不从自身而生，因为是有，如同已有的认识。

།གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དབང་ཕྱུག་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བའམ། དབང་ཕྱུག་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འཇིག རྟེན་གསུམ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་དབང་ཕྱུག་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པས་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལས་གཞན་ཡིན་པས་གསལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་དགག་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ གྱི་ནུས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དབང་ཕྱུག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཙོ་བོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ བ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ།གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཙོ་བོ་བཞིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཙོ་བོ་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་འམ། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་ བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི།རྒྱུ་གཙོ་བོ་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་ལས་གཙོ་བོ་སྐྱེ་བའམ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་གཙོ་བོ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་གཙོ་བོ་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ པས།གཙོ་བོ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བའམ། གཙོ་བོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ འཇིག་རྟེན་གསུམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།གཉི་གར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ ལས་གཞན་ཡིན་པས་གསལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་དགག་པ་ནི་གཙོ་བོ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གཙོ་བོ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་ པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་གཙོ་བོ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

即使是成为他者，因为作为因的自在天与果三界成为他者，所以从自在天生三界，或者自在天成为三界的缘，对此的破斥是：胜义中三界不从他缘自在天生，因为是他者的缘故，如同瓶子。胜义中所说为他者的三界不由自在天成就，因为是他者的缘故，如同棉花等因。
即使是二者，三界的功能是自在天，从功能生是从自生，三界的显现是异于自在天，从显现生是从他生，对此的破斥是：从自在天不生三界的功能，因为已存在的缘故，如同已有的认知。从自在天也不生三界的显现，因为是他者的缘故，如同瓶子。胜义中所说为他者的自在天决定非缘，因为是他者的缘故，如同棉花等因。
如同所说，此处胜主即使在世俗中也不应成为一切众生生起的因，因为是某些欢喜和痛苦的因，如同牧牛人。或者，众生决定不具有名为胜主的单一作因，因为是所量的缘故，如同胜主，因此即使在世俗中诸法也不从彼生。
若胜主为因，是成为果的自性，或成为他者，或成为二者。其中若是果的自性，因胜主是三界的自性，则从胜主生胜主，或从三界生三界，对此的破斥是：胜义中胜主决定不从自生，因为已存在的缘故，如同已有的认知。胜义中三界决定不从自生，因为已存在的缘故，如同已有的认知。
若成为他者，因为胜主异于果三界，所以从胜主生三界，或胜主成为三界的缘，对此的破斥是：胜义中彼三界不从他缘胜主生，因为是他者的缘故，如同瓶子。胜义中所说为他者的三界不由胜主成就，因为是他者的缘故，如同棉花等因。
若成为二者，三界的功能是胜主，从功能生是从自生，三界的显现异于胜主，从显现生是从他生，对此的破斥是：从胜主不生三界的功能，因为已存在的缘故，如同已有的认知。从胜主也不生三界的显现，因为是他者的缘故，如同瓶子。胜义中所说为他者的胜主决定非缘，因为是他者的缘故，如同棉花等因。

།གཞན་ཡང་གཙོ་བོ་སྐྱེས་པའམ། མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡོད་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་གཙོ་བོ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཕྱིར་གནོད་པར་གྱུར་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གཙོ་བོ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་གཙོ་བོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི རྒྱུ་ནི་དུས་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ན་རེ། དུས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱིན་ཅིང་། །དུས་ཀྱིས་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་སྡུད་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་སད་བྱེད་པས། །དུས་ནི་འདའ་བར་དཀའ་བ་ཡིན། །དེ་བཞིན་དུ། སྲུང་བ་སུམ་བརྩེགས་འོབས་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་། །དམག་མི་སྲིན་པོ་ནོར་ ནི་ནོར་སྦྱིན་སྦྱོར།།གང་གིས་བསྟན་བཅོས་པ་སངས་ཚད་མཉམ་པ། །སྒྲ་སྒྲོགས་བུ་དེའང་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉམས། །དེ་བཞིན་ནོར་ལྷ་གང་གི་ཞང་ཡིན་ཞིང་། །ནོར་རྒྱལ་གང་གི་ཕ་ཡིན་པ། །འཇིགས་མེད་ཁྲོ་བོའང་བསད་གྱུར་པས། །དུས་ནི་འདའ་བར་དཀའ་བ་ཡིན། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་ ལ་སོགས་པ་དང་།ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ས་བོན་དང་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་ཀྱང་། འདི་ལ་དུས་མེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དུས་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་སྤྱིར་དགག་པ་ཡང་དབང་ཕྱུག་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་དུས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དུས་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དམ། གཞན་དུ་གྱུར་པའམ། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། རྒྱུ་དུས་དེ་འབྲས་བུ་ འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དུས་ལས་དུས་སྐྱེ་བའམ།འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། དེའི་དགག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དུས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་ གསུམ་དུས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་དུས་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དུས་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བའམ། དུས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་ དེའི་དགག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་དུས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དུས་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉི་གར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་ནི་དུས་ཡིན་པས་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ནི་དུས་ལས་གཞན་ཡིན་པས་གསལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ པས།དེའི་དགག་པ་ནི་དུས་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དུས་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ།

此外，主要是由已生或未生的某物所产生的吗？如果是已生的存在，那么如此主物就是无常的，因为是有生的缘故，如同瓶子一般。也因为对比量有所违背的缘故。如果主物是未生的，那么如此主物就是不存在的，如同虚空之花一般。
同样，认为时间是因的那些人也认为众生生起的因是时间。他们说：'时间使诸物生起，时间使众生聚集，时间使人睡眠与醒觉，时间是难以超越的。'
同样，'三重护城河如海洋，军队如罗刹，财富如毗沙门所赐，由其所造论如日等量，声名远扬的儿子也因时间力而衰败。'
同样，'是财神的舅父，是财王之父，无畏忿怒尊也被杀，时间是难以超越的。'
同样，虽然有眼等诸根，以及树木等的因如精血、种子、土地等，但他们说若无时间，诸物不会生起。因此，为了破除这点，应当像破除自在天一样来破除认为时间是因的观点。
在此，即使在世俗谛中，时间也不能作为一切众生生起的因，因为它是某些欢喜与痛苦的因，如同牧牛人一般。或者，可以确定众生不具有一个称为时间的作者因，因为是所量的缘故，如同瓶子一般，所以即使在世俗谛中诸物也不从其生起。
若时间是因，那么它是以果的自性、他性或二者皆是的方式存在？若是果的自性，则因时与果三界为一体，将导致时间从时间生起，或三界从三界生起，对此的破斥是：胜义中时间决定不从自生，因为是有的缘故，如同已有的认识。胜义中三界决定不从时间生，因为是有的缘故，如同已有的认识。
若是他性，则因时与果三界互为他性，将导致三界从时间生起，或时间成为三界的缘，对此的破斥是：胜义中三界决定不从他缘时间生，因为是他性的缘故，如同瓶子一般。胜义中所说的他性不能成为建立三界的时间，因为是他性的缘故，如同棉花等因一般。
若是二者皆是，则三界的潜能即是时间，从潜能生即是从自生；三界的显现异于时间，从显现生即是从他生。对此的破斥是：从时间不生三界的潜能，因为是有的缘故，如同已有的认识。从时间也不生三界的显现，因为是他性的缘故，如同瓶子一般。

།དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་ པ་དུས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དུས་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དུས་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ལ་ཕྱིར་གནོད་པར་གྱུར་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་དུས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དུས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ན་རེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། ང་ནི་སྦྱིན་བྱེད་ཟ་བ་པོ། །ང་ནི་ཟས་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་།ང་ནི་བྲམ་ཟེའི་ལུས་གནས་ན། །ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་དུ། གང་དག་ལྷ་དག་དང་བྱེད་ཅིང་། །དད་ལྡན་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དག་།དེ་དག་ང་ལ་ཀུན་ཏིའི་བུ། །བྱས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བརྟེན། །ཞེས སྨྲས་པ་ལྟ་བུ་དང་།གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་འཇིག་པའི་ཚེ་དྲང་སྲོང་མར་ཀན་དེ་ཡང་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལྟོར་ཞུགས་པས། འགྲོ་བ་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་འདི་དག་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བ་ར་ཏའི་གཏམ་རྒྱུད་ཆེན་པོའི་ལུང་ལས་ཀྱང་། ཁྱབ་འཇུག་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་དག་གི་ཚེ་ན། སྲིད་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་འདི་ཁྱབ་འཇུག་གི་ལུས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། སྲེད མེད་ཀྱི་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་སྤྱིར་དགག་པ་ཡང་དབང་ཕྱུག་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བ་ལང་རྫི་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འགྲོ་ བ་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་བཞིན་པས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་དུ་གྱུར་པའམ། གཉི་གར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུའི་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། རྒྱུ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལས་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་སྐྱེ་བའམ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ནི དོན་དམ་པར་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ དེ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས།གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱེ་བའམ། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་དགག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

胜义中确定不是所说的他者之缘，因为是他者的缘故，如因布等。复次，时间是已生或未生何者能作为生因？若是已生，则时间是无常，因为是有生法的缘故，如瓶子。又因为对比量有所违害。若是未生，则时间是无，如虚空花。
如是，承许无爱子为因者亦认为众生生起之因是无爱子，他们说：如其所说：'我是施者食者，我是食物与众生主，我住于婆罗门身，食用并布施。'同样：'若有诸天与作者，具信精进诸众生，彼等于我贡底子，依止先前所作业。'
又因为外在大种灭时，仙人摩羯陀入毗湿奴腹中，见到众生住、行等，因此无爱子即是众生生起之因。同样，从《摩诃婆罗多》圣教中亦说：'当毗湿奴显现种种形相时，悉达多等见到一切世间摄于毗湿奴身中'，因此无爱子即是众生生起之因。
因此为破彼，说'应如破大自在天般总破承许无爱子为因者'。此中，无爱子即使在世俗中亦不应是一切众生生起之因，因为对某些生喜或苦恼的缘故，如牧牛人。或者，确定众生不具有名为无爱子的单一作者因，因为是所量的缘故，如无爱子，故即使在世俗中诸法亦不从彼生。
若无爱子是因，则应成为果之自性、他性或二者，其中若是果之自性，则因无爱子即是三界果之自性，应成从无爱子生无爱子，或从三界生三界，其破法为：胜义中确定无爱子不从自生，因为是有的缘故，如已有之识。胜义中确定三界不从自生，因为是有的缘故，如已有之识。
若是他性，则因无爱子异于果三界，应成从无爱子生三界，或无爱子是三界之缘，其破法为：胜义中三界不从他缘无爱子生，因为是他的缘故，如瓶子。胜义中确定所说他者三界不成立无爱子为能成，因为是他的缘故，如因布等。

།གཉི་གར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་ནི་སྲེད་ མེད་ཀྱི་བུ་ཡིན་པས་ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལས་གཞན་ཡིན་པས། གསལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་དགག་པ་ནི། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་སྐྱེ་ བ་མེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཕྱིར་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར རོ།།འོན་ཏེ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ཡང་། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་ འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ན། དེས་སྙིང་རྗེ་མེད་པར། ན་ར་ཀ་དང་། སྐྲ་ལྡན་དང་། སྟོབས་མཆོག་ལ་སོགས་པ་སྲོག་དང་ནོར་བདག་དང་བྲལ་ བར་བྱས།འོན་ཏེ་དེས་སྐྱེ་དགུ་བསྲུང་བའི་དོན་དང་། ཆོས་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་ལྷ་དང་བྲམ་ཟེའི་ཚེར་མར་གྱུར་པ་སྡིག་པ་ཅན་ཆོས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ལྷ་མ་ཡིན་དག་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེས་བདག་རང་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་སྒྱུ་དང་། གཡོ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གཞིག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཅི་སྲེད་པས་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་སྙིང་རྗེས་བྱེད། གལ་ཏེ་སྲེད་པས་བྱེད་ན་ནི། དེ་སྲེད་པས འཁོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཕལ་པ་དང་འདྲ་བས་ཇི་ལྟར་འབྱིན་པ་པོར་རུང་།འོན་ཏེ་སྙིང་རྗེས་བྱེད་ན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མ་བཅོམ་པ་དག་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ། གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ནི། དགྲ་བོ་དང་མཛའ་ བཤེས་དག་ལ་བྱམས་སྡང་གི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྷ་མ་ཡིན་དག་ལ་དགྲར་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེ་གཞན་གྱི་ནོར་དང་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་འཕྲོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དག་ཀྱང་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར། དེའི་གཡོས་འགྲོ་བ་འདི་རྨོངས་པར་གྱུར་ཏེ་འཁོར་ བར་བྱིང་ཞིང་འདུག་པ་དེས་ན།དེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱའི། དེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

即便如此，三界的力量是无爱子所生，从力量而生是从自身而生，三界的明显是异于无爱子，从明显而生是从他生，对此的否定是：
无爱子不生三界的力量，因为已存在的缘故，比如已有的意识。无爱子也不生三界的明显，因为是他者的缘故，比如瓶子一样。胜义中欲说他者的无爱子决定非缘，因为是他者的缘故，比如因缘等一样。
再者，无爱子是已生或未生而产生呢？若是已生，则无爱子是无常的，因为是有生的缘故，比如瓶子一样。因为对比量也有违背。若是未生的无爱子，则无爱子是不存在的，比如虚空之花一样。
再者，是有的众生还是无的众生从无爱子而生呢？对此：'若无何为缘？若有缘何为？'如下文将破除。
再者，产生众生的因是大我吗？因此，若是大我，如何无悲悯地使那罗迦、发发、大力等失去生命和财产？
若说为了护持众生和护持正法，而对作为天人和婆罗门之刺、破坏正法的罪恶阿修罗示现惩戒。如此，他也应当摧毁自己和阿修罗们的诡计、虚伪、嗔恨、贪欲、愚痴等烦恼非法产生的种种形态。
再者，若他护持三界，是以贪欲护持还是以悲心护持？若以贪欲护持，则因为被贪欲所役使，与凡夫无异，如何能作为救度者？若以悲心护持，为何对阿修罗的生、老、病、死等苦难不生起悲心？
再者，大我是远离对敌人和亲友的爱憎分别，因此他对阿修罗起敌意也不应理。他也被见到从事掠夺他人财物和他人妻子等行为，因此，由他的虚伪使众生迷惑而沉沦轮回，所以应说他具有非善士的行为，不应称他为善士。

།འོན་ཏེ་ཕྱོགས་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དུག་གིས་སུན་ཕྱུང་བའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་སྐྱོན་བཅབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་འཇུག་གི་ལུས་དེ་ནི་རྟག་པ་དང་ཞི་བ་དང་ཞི་བར་གྱུར་པ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་ལུས་དེ་ཡང་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་མེད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་མཐོང་ན། ཡང་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྲོའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་གལ་ཏེ་ཉ་དང་རུས་སྦལ་དང་ཕག་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དག་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་རྟག་པ་དང་ཞི་བ་དང་ཞི་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་དག་གི་ལུས་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཉ་དང རུས་སྦལ་དང་ཕག་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྟག་པ་དང་ཞི་བ་དང་ཞི་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཉ་དང་རུས་སྦལ་དང་ཕག་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དེ་དག་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཡང་དེ་ལ་ལུས་གསུམ་ཡོད་དེ། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་དང་ གཉི་གའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་བུད་མེད་འཕྱོན་མ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པས་ནི་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དེའི་ལུས་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་ མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་ནང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྟག་པ་དང་ཞི་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ཉེ་བར་བསྡུས་ནས་ཨོཾ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ཅིང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ བརྩོན་པར་བྱེད་ན།གྲོལ་བས་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུ་དང་ཆུང་མ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དག་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་གྲོལ་བར་ མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དུས་ལ་སོགས་པ་འབྱིན་པ་པོ་ཡིན་པར་སོ་སོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚིག་བདེན་ཞིང་གང་གི་ཚིག་མི་བདེན་པར་གཟུང་བར་བྱ། དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ པར་བྱེད་ན་ནི་ཚངས་པས་ཀྱང་བདག་ཉིད་བསད་པ་དང་།ནོར་ལྷ་ཡང་ཚངས་པ་གསོད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཞི་བ་དམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན།གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གོ། །དེས་ན་དེ་ ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་དེས་ན་དེ་ལྟར། དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།

然而，那些被宗派执着之毒所扰乱心意的人们，为了掩盖自己宗派的过失，认为遍入天的身体是常住的、寂静的、另一种寂静的状态，而且那个身体既非存在，也非不存在，也非亦有亦无，一切方式都不可言说，瑜伽师若见到它，就不会再有轮回。对此，如果它异于鱼、龟、野猪等身体，那么它就不是常住的、寂静的、寂静状态，因为它异于彼等，就如同凡夫的身体一样。如果它不异于鱼、龟、野猪等身体，那么它也不是常住的、寂静的、寂静状态，就如同那些鱼、龟、野猪等身体本身一样。
如果说它有三种身体：寂静的、非寂静的和二者兼具的，那么它就如同淫女一般，表面上是寂静的，但实际上是非寂静的。
再者，若说它的身体是常住的这种推测，如果是实有的特征，那么它就是无常的，因为是实有的缘故，如同瓶子一样。如果是无实的特征，那么它就根本不存在，因为是无实的缘故，如同虚空之花一样。也不能是实有和无实二者的特征，因为会有相违否定的过失，因为有和无是相互矛盾的。
所谓'不可言说'也是不合理的，因为已经说它是常住和寂静了。他们说收摄诸根，念诵'唵'字，专注忆念无爱子就能解脱，这也是不合理的，因为有分别念头的缘故。就像专注忆念儿子和妻子的人不能解脱一样，专注忆念无爱子的人也不能解脱。
再者，对于各自认为梵天、遍入天、大自在天、胜性、时间等是造物主的这种观点，应当如何判定谁的说法是真实的，谁的说法是虚妄的？如果认为他们是同一的，那么梵天就会自杀，财神也会杀梵天了。
再者，关于梵天、遍入天、大自在天的身体是最寂静的这种推测，是已生的还是未生的？如果是已生的，就会成为无常，因为是有生的缘故，如同瓶子一样。如果是未生的，就根本不存在，因为是未生的缘故，如同虚空之花一样。附带说明到此为止。
因此，如是诸法不从无因而生，这是由于如上所述已经遮破了从有实体和无实体而生，所以如是诸法不从无因而生。

། །།བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ན་རེ། བདག་ ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན།།གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལས་གསལ་བར་སྨྲ་བ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་ཚིག་བརྒྱུད་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་ངེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་ ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་བརྒྱུད་པས་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་གསལ་བར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྨྲས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་སྔར་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མ་སྐྱེས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཀྱང་སྨྲས་པས་བདེན་ནོ་ཞེས་ཚིག་ བརྒྱུད་པས་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ན་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱི། ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་ངེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་ཡང་ གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཁྱེད་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་བརྒྱུད་པས་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་གྲངས་ཅན་གསལ་བར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གང་དག་གཅིག་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་དག་གཅིག་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དཔེར་ན་མར་མེས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་ན་རེ།དཔེར་ན་མར་མེས་མུན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་སྔ་ནས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་དག་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན། དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དག་མར་མེ་མ་སྐྱེས་པས་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་གསལ་བར་བྱེད་པས་གསལ་བ་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་ བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མར་མེ་ལས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དག་མར་མེ་མ་སྐྱེས་པས་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་དེ་མི་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་རྟའི་རྭ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་གསལ་བར་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་རྟའི་རྭ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་གསལ་བར་བྱར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་ནམ་ཡང་གསལ་བར་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་གསལ་བ་མེད་དོ།

第十六品。数论派中有一些人说：'非从自生，非从他生，非从二生，非无因生。任何事物，任何时候，生起皆不存在。'虽然所说不生是真实的，但是却能显现。这段话的总义是：数论派中主张显现的人们对中观派以间接言辞加以成立过失的诽谤。在此，你说不存在的东西以那些方式不生，而存在的则能显现，这在我们的教义中也是成立的，所以你是在已成立的事上再立论，这是以间接言辞加以诽谤。
其中'数论派中有一些人说'是指在数论派中有许多宗派，其中主张显现的人们如是说。'所说的那些'是指中观派先前所说的。'虽然不生是真实的'是指先前不存在的东西，以自、他、二者及无因的那些方式不生，这在我们的宗派中也说过，所以是真实的，这是以间接言辞所说。
'但是能显现'是指先前已存在的被因缘显现。因此，中观派你说不存在的东西以那些方式不生，而存在的则能显现，这在我们的教义中也是成立的，所以你是在已成立的事上再立论，这是以间接言辞加以诽谤。对于他们这样说，作为回答，此处论释者对他们如是问道，即对那些主张显现的数论派如是问道。
其中'何者显现'是指何种事物显现的意思。'如何显现'是指以何种方式显现的意思。'如果说比如灯照亮瓶子等'是指如果他们说：比如灯照亮处于黑暗状态的瓶子等，同样地，诸缘也能显现本来一直存在的大等差别。
对于这样说的人们，应当如是问道：'未生的瓶子等如何被未生的灯显现？'这是在说明：你们所举的能显与所显成立的例子中的瓶子等和灯，在我方胜义谛中都是未生的，那么未生的瓶子等如何能被未生的灯显现呢？不能显现。因此，未生的马角永远不可能被显现，就像马角未生永远不可能被显现一样，未生的瓶子等也永远不可能被显现。如是，首先在胜义谛中没有显现。

།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པར་ ཁས་བླངས་ན་ཡང་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མར་མེ་དེ་དག་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མར་མེས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། གསལ་བར་བྱེད་པས་གསལ་བ་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མི་འགྲུབ་པས་གསལ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་བུམ་པ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བུམ་པ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་ཡང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། གསལ་ བར་བྱེད་པས་གསལ་བར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་བླངས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མར་མེས་བུམ་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ལ་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། མར་མེས་ བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི།སྔོན་མེད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་ན་རེ། མར་མེས་བུམ་པ་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར། བུམ་པ་སྔ་ ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་དེ་སྔོན་མེད་པས་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་སྔོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དེ་མར་མེའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ད་ལྟར་གཟུང་བ་དེ་མར་མེའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་ལ། མར་མེ་བྱུང་ བས་གཟུང་བར་བྱེད་ན་འོ་ན་ནི་མར་མེས་གཟུང་བ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་པས།དེ་ལྟ་ན་མར་མེས་གཟུང་བ་སྔ་ན་མེད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་དག་ན་རེ། མར་མེས་བུམ་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་མུན་པ་དང་བཅས་པ་ན་སྔོན་མེད་པས་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མུན་པ་དང་བཅས་པ་ན་སྔོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མུན་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྔོན་མེད་པས་སོ།།དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མུན་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྔོན་མེད་ལ། མར་མེ་བྱུང་བས་མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་ན།འོ་ན་ནི་མར་མེས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མར་མེས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་སྔ་ན་མེད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

以下是对'为建立世俗谛的道理而承许彼等存在'的解释：为了建立世俗谛的道理，即使承许瓶子等和灯等存在，但在世俗中灯也不能显现先前已存在的瓶子等，因此不能成立所显现和能显现的譬喻，这表明无显现。
其中'为建立世俗谛的道理'是指为了建立世俗谛中瓶子和灯等法存在的道理。'即使承许彼等存在'是指即使承许瓶子和灯等存在，也就是说在世俗中瓶子等和灯等是存在的。
'应当说'是指即使在世俗中承许瓶子等作为所显现和能显现的譬喻，也应当说明如何在世俗中没有通过因缘显现先前已存在的事物。
'灯对瓶子做什么'是对他方的质问语，表明灯不能显现先前已存在的瓶子等，而是产生先前不存在的，因此不是显现者。
如果说'若是执取'，是指如果他们说：'因为灯使瓶子成为所执取，所以能显现先前已存在的瓶子。'
对此回答说'因为先前不存在故而产生彼'。'先前不存在'是指在灯之前没有执取。'产生彼'是指现在的执取在灯之前不存在，因灯而有执取，那么灯就是产生先前不存在的执取，因此灯是产生先前不存在的，而不是显现先前已存在的。
若说'如果使成为眼识的所取'，是指如果他们说：'因为灯使瓶子成为眼识的所取境，所以能显现先前已存在的。'
对此回答说'因为有暗时先前不存在故而产生彼'。'有暗时先前不存在'是指眼识的所取性在有暗的状态时先前不存在。'产生彼'是指眼识的所取性在有暗的状态时先前不存在，因灯而成为眼识的所取，那么灯就是产生先前不存在的眼识所取性，因此灯是产生先前不存在的眼识所取性，而不是显现先前已存在的。

།ཅི་སྟེ་ བུམ་པ་གཟུང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་དེ་དག་ན་རེ། མར་མེས་བུམ་པ་གཟུང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་ངོ་། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་མེད་པ་ན་བུམ་པ་གཟུང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་མུན་པ་སེལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྔོན་མེད་ལ། མར་མེ་བྱུང་བས་བུམ་པ་གཟུང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་ན། འོ་ན་ནི་མར་མེས་བུམ་པ གཟུང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་མུན་པ་སེལ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མར་མེས་བུམ་པ་གཟུང་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་མུན་པ་སེལ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་འདི་སྐད་ཅེས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ དང་།རེག་པར་བྱེད་པའི་རྫས་ལ་རེག་པར་བྱ་བ་ནི་མུན་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ནི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ལན་དུ་འོན་ཏེ་གཟུང་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཉིད་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཡང་མར་མེས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། དེ་ལ་འོན་ཏེ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རེག་པར་ཡང་བྱ་བའི་རྫས་དེ་མུན་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནིའོ། །དེ་ཉིད་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་རེག་པར་བྱ་བའི་རྫས་མུན་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད སྣང་བ་ཡིན་པས་སོ།།ཡང་མར་མེས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་ན་སྣང་བ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡང་མར་མེས་གསལ་བར་བྱ་མི་དགོས་པས། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མར་མེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་སྔོན་མ་གསུང་བ་ཕྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ན།རེག་པར་བྱ་བའི་རྫས་དེ་མུན་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་བལྟ་བར་བྱ་བའི་རྫས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་མར་མེས་སྣང་བར་བྱ་མི་དགོས་པས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མར་མེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་རེག་པར་བྱ་བའི་རྫས་དེ་མུན་པ་ དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་མར་མེས་སྣང་བར་བྱེད་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་མར་མེས་སྔ་ན་མེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ ཡིན་ཏེ།མར་མེ་ཕྱུང་བར་ན་སྣང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབུ་མ་པས་ཕྱོགས་ལ་ བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་མུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་འདུག་པ་མར་མེས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ན་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་། མུན་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་མཉམ་དུ་འགག་ལ། བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་དང་སྣང་བའི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་མར་མེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་བུམ་པའི་དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་ཀྱི།བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མུན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྔར་འགགས་པ་ཕྱིས་སྣང་བར་མི་བྱེད་པས་གསལ་བར་ བྱེད་པ་ཞེས་ནི་མི་བྱ་སྟེ།བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་འགགས་པ་མར་མེས་སྣང་བར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལའོ།

如果说'当灯消除妨碍执取瓶子的黑暗时'这句话，是说如果他们说：'因为灯消除妨碍执取瓶子的黑暗，所以是显明先前已有的'，那么对此的回答是'正是造作彼'。'正是造作彼'的意思是：在没有灯时，消除妨碍执取瓶子的黑暗这件事先前并不存在，由于灯的出现而消除妨碍执取瓶子的黑暗，那么此时灯正是造作先前不存在的消除妨碍执取瓶子的黑暗这件事，因此灯是产生先前不存在的消除妨碍执取瓶子的黑暗，而不是显明先前已有的。
如果对方这样说：'可见物和可触物在有黑暗的状态下也是存在的，因此之后变得明显就是显明'，对此的回答是'如果是可执取的，那么它本身就是显现的，那还要灯做什么'。其中'如果是可执取的'是指如果可触物在有黑暗的状态下就已经是可执取的。'它本身就是显现'是指如果可触物在有黑暗的状态下就已经是可执取的，那它本身就是显现的。'那还要灯做什么'是指如果先前就是显现的，那就不需要灯来显明，因此灯也就不是显明者。
这是在说明：如果所谓显明是指先前未被执取后来被执取，那么如果可触物在有黑暗的状态下就已经是可执取的，那它本身就显现为可见物，因此也不需要灯来使其显现，所以灯也就不是显明者。如果可触物在有黑暗的状态下不是可执取的，而是后来被灯显现，那么这样灯也是产生先前不存在的，而不是显明先前已有的。
在我们的观点中，所谓瓶子是四大种和四大种所造的聚合，当灯出现时与光明同时生起，因此即使在世俗谛中，也是作为事物从自因相续而生的能作因，由于是与光明同时生起的因，所以认为是显明者。这是在说明中观派的观点：所谓瓶子是四大种和四大种所造的刹那性聚合，当它处于黑暗状态时被灯显明时，瓶子的前一刹那和黑暗的刹那同时灭去，瓶子的后一刹那和光明的刹那也同时生起，因此灯即使在世俗谛中也是作为瓶子事物从自因相续而生的能作因的方式而成为显明者，而不说是显明已在黑暗状态下灭去的瓶子刹那，因为灯并未显现已灭去的瓶子前一刹那。其中'在我们的观点中'是指我们佛教的宗义中。

།བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ནམ། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་དངོས་པོའོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གོ། །འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ལས་གྱུར་པའོ། །ཚོགས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས པའི་ཚོགས་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མའི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །མར་མེ་བྱུང་བ་ན་སྣང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པས་མར་མེས་བུམ་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བུམ་པ་ནི་ སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པས་བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མི་མཐུན་པ་སྔ་མ་འགགས་པའི་འོག་ཏུ་སྐད་ཅིག་མ་མི་མཐུན་པ་ཕྱི་མ་གཞན་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་མུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྔ་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མར་མེའི་ གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི།དེས་ན་མར་མེས་དངོས་པོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་གྲང་ན། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བུམ་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་གཞན་ནི་མུན་པ་ དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགག་ལ།བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་གཞན་ནི་མར་མེ་བྱུང་བ་ན་སྣང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་མར་མེས་དངོས་པོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མར་མེ་ནི་བུམ་པའི་དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱི། བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མུན་པའི་ གནས་སྐབས་སུ་སྔར་འགགས་པ་ཕྱིས་སྣང་བར་མི་བྱེད་པས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྟེ།བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུན་འདྲ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་གང་དུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ན། སྣང་བ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་དངོས་པོ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མར་མེ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བུམ་པ་དེ་སྣང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མར་མེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'瓶'也者，即是名为瓶的名称，或者说是以瓶之声词所诠表的事物。
'大种'是指地等四大种。
'所造色'是指以大种为因的诸色，即由四大种所生。
'是聚'是指彼等极微尘的聚集，而彼等也是刹那的聚集。
所谓'灯生时与光同时而生'，是说由于是刹那性，故说明灯不能显现先前已有的瓶。
由大种及所造色聚所成的瓶，因为是刹那性，所以瓶的前后不同刹那，前刹那灭后，后刹那另生。
因此，若大种及所造色的刹那在黑暗状态下先前所存在者，即是在灯的状态时也生起的话，则可说灯能显现先前已有的事物。
然而由大种及所造色聚所成的瓶是以刹那相续而生，故瓶的前一刹那与黑暗同时灭去，瓶的后一刹那则于灯生时与光同时而生，因此灯不能显现先前已有的事物。
因此，即使在世俗谛中，事物也是从自因相续而生的能作因，这是说：
因此，即使在世俗言说中，灯对于瓶体从自因泥土等相续生起并不造成障碍，故从作为因的角度而言是能显现者，而非显现在黑暗状态下已灭的瓶的刹那，故不能称为能显现因。
此中有二种因：能作因与能显现因。
其中能作因是指大种及所造色聚的性相，即欲生起的前刹那，从该能作因中，事物从自因相续生起相似相续的一切显现时，因为不障碍彼显现的生起，所以光明也是瓶等的能作因。
能显现因仅是数论派执为先有事物的证因而已，应知即使在世俗谛中也是不存在的。
若问：如何是灯即使在言说中也是事物从自因相续而生的能作因？
为此说'因为是与光同时生起的因'，即在世俗谛中，因为灯是与光同时生起的瓶之因故。

།གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བུམ་པ་སྣང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མར་ མེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་བུམ་པའི་དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་ཀྱི།བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མུན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྔར་འགགས་པ་ཕྱིས་སྣང་བར་མི་བྱེད་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ ཞེས་ནི་མི་བྱ་སྟེ།བུམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་པ་མར་མེས་སྣང་བར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་དགག་པ་ཡང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གིས་གསལ་བར་བྱེད་དམ། གཞན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དམ། གཉིས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་གསལ་བར་བྱེད་གྲང་ན། དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་དགག་པ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ། ཡོད་པའི ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་ སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གིས་གསལ་བར་མི་བྱེད་པར་ངེས་ཏེ་གསལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གསལ་བ་གཞན་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་གིས་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། །གཞན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་གཉི་གས་གསལ་ བར་མི་བྱེད་དེ།ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་ག་གསལ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པས་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་སྟོན་ པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །གཞན་ཡང་མུན་པ་ཡང་གསལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མི་གསལ་བ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ གདོན་མི་ཟ་བར་ཟེར་བར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆེན་པོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། དབང་པོ་དང་། དེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚོགས་རྣམས་ མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

'所谓认为是能显现的'是总结语，如是，由于灯是与瓶子显现同时生起的因，所以灯在世俗谛中也是从瓶子事物自身因相续而生的作用因的角度而被认为是能显现的，而不是说能显现瓶子刹那在黑暗时已灭的后来显现，因为瓶子前刹那已灭的不被灯显现。
胜义谛中如同破除生一样，破除显现也是相同的，这句话是这样说的：诸事物是由自身显现，还是由他者显现，还是由二者显现，还是无因显现呢？胜义谛中如同破除生一样，破除显现也是相同的。
如同胜义谛中内处不从自生，因为是有故，如同已有的识一样。胜义谛中内处不从其他缘生，因为是他故，如同瓶子一样。或者，胜义谛中所说的他者，眼等内处的成就者不是缘，因为是他故，如同棉花等因一样。
胜义谛中内处不从自他二者生，因为被二边所说的能立所摄故，又因为无从二者生的比量故。胜义谛中内处不从无因生，因为无显示此的比量故，又因为有比量和共许的违害过失故。
如是所说，此处也是胜义谛中诸事物决定不自显现，因为是显现故，如同其他显现一样。胜义谛中诸事物不被其他缘显现，因为是他故，如同瓶子一样。或者，胜义谛中所说的他者，瓶等事物的显现者决定不是缘，因为是他故，如同棉花等因一样。
胜义谛中诸事物不由二者显现，因为被二边所说的能立所摄故，又因为无显示二者显现的比量故。胜义谛中诸事物不由无因显现，因为无显示此的比量故，又因为有比量和共许的违害过失故。
此外，黑暗也应成显现。对方说必定说'使不显现成为显现'，因此说'不显现不能显现'。为什么呢？因为大等是不显现故，即大和我慢和大种和根和唯量等真实聚是不显现故，如同虚空之花是其比喻。

།དེས་ན་དེ་ལྟར་གསལ་བ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ ཞིང་།དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དེས་ན་གསལ་བ་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གཞན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ།སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདི་ལའོ། །གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་མང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་དང་། ཙནྡྲ་ཀཱི་རྟི་དང་། དེ་བ་ཤར་མ་དང་། གུ་ཎ་ཤྲཱི་དང་། གུ་ཎ་མ་ཏི་དང་། སྠི་ར་མ་ཏི་དང་། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་ཡོད་པ་ལས་དེ་དག་ཕལ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་དང་སྦྱར་རོ། །གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མི་ མཐུན་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་དུས་ ཚིགས་དང་དུས་མེད་པར་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། རྒྱུ་རིགས་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། འབྲས་བུ་རིགས་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས རྣམ་པར་བཤད་པ་དག་བསྡུའོ།།དེ་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འགོག་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་འདིར་དེ་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་ པ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་དེས་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་འགའ་ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།

因此，如此明显也不好，这是总结。之前数论派说：'虽然是未生，但是会显现'，并且主张事物存在的证明就是显现，这是不好的。如此，以前所说的这种方式，显现不能证明事物存在。
对此，其他人对'诸事物不从无因而生，因为若是如此则一切时中一切皆从一切生等过失'作如是解释，这是说明在证明诸事物不从无因生的这一论述中，论师佛护如是解释。
其中'对此'是指证明诸事物不从无因生的这一论述。'其他人'这个词是指此论典有许多注释者，如：亲教师、上座佛护、月称、提婆设摩、功德吉祥、功德慧、坚慧，乃至论师清辩本人等，从这些人中除其他人，即指上座佛护。
上座佛护解释说：'诸事物不从无因而生，因为若是如此则一切时中一切皆从一切生等过失。'其中'诸事物'是指内外诸处。'从无因'是指从无因及不相顺因。'不生'是指胜义谛中。
为何诸事物不从无因生？若从无因生，则成一切时生的过失。若诸事物从无因生，则无论季节时间与否，皆应恒时生起。
又成从一切生的过失，若诸事物从无因生，则应从一切不相顺因生起。又成一切皆生的过失，若诸事物从无因生，则一切不相顺果皆应生起。'等'字是摄集'一切作为无义'等过失的解释。
如是，一切时生、从一切生、一切生、一切作为无义等过失皆不存在，因此诸事物不从无因生，这是上座佛护对证明诸事物不从无因生的这一论述所作的解释。
对此仍有可议之处，若欲显明所立与能立相违语义，则此说明：诸事物从因生起，有时某些生起，作为有果，这是不合理的，因为有前述过失。

།ཅི་སྟེ་གཞན་དུ་ན་ཡང་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་ བཤད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་འདིས་སྐྱོན་འདི་མཐོང་ངོ་། །གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་རྒོལ་བ་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཇི་ལྟར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་གཉིས་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་།སྒྲུབ་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་ བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལན་འགའ་ཁ་ཅིག་ལས་ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མངོན་པར་འདོད་ནའོ། །དེ་དག་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་གླགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་དེས་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་། ལན་འགའ་ཁ་ཅིག་ལས་ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་ནི་ལན་འགའ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་ནི་ཁ་ཅིག་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་ དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་ནི་ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་འདོད་ན་ནི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།

另外，如果是其他情况，也是没有关联的意义。'如前所述'这句话是注释者用来证明长老佛护所作的解释不合理的话语。
'对此'这句话是指对长老佛护所作的解释，即注释者看到了这个过失。
'因为是有漏洞的言说'这句话的意思是，长老佛护所作的解释是其他论敌能够寻找过失的言说，因此不合理。
为了说明如何是有漏洞的言说，所以说'如果想要显示所立和能立的反面意义'。'所立'是指'诸事物不从无因而生'。'能立'是指用来证明'诸事物不从无因而生'的法，即'因为会导致一切时中从一切生起的过失'和'因为会导致一切努力无果的过失'。
'如果想要显示这两者反面的言说意义'是指，如果想要显示所立'诸事物不从无因而生'的反面意义即'诸事物从因而生'，以及能立'因为会导致一切时中从一切生起的过失'和'因为会导致一切努力无果的过失'的反面意义即'有时从某些生起'和'努力有果'。
如果问到想要显示这些反面言说的意义时会有什么漏洞，因此他这样说明：'诸事物从因而生'、'有时从某些生起'以及'努力有果'。
如果想要显示所立'诸事物不从无因而生'的反面言说意义，就会有'诸事物从因而生'这样的漏洞；如果想要显示能立'因为会导致一切时中生起的过失'的反面言说意义，就会有'有时生起'这样的漏洞；如果想要显示能立'因为会导致从一切生起的过失'的反面言说意义，就会有'从某些生起'这样的漏洞；如果想要显示能立'因为会导致一切生起的过失'的反面言说意义，就会有'某些生起'这样的漏洞；如果想要显示能立'因为会导致一切努力无果的过失'的反面言说意义，就会有'一切努力有果'这样的漏洞。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་འདྲི་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུང་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པས། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གམ་གཞན་ནམ་གཉིས་སམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བཀག་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་སྔར་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་སྨྲས་ལ། ད་འདིར་དངོས་པོ རྣམས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལན་འགའ་ཁ་ཅིག་ལས་ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པར་སྒྲུབ་ན་སྔར་སྨྲས་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོའི་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་མི་བཟློག་པར་སོ་ན་བཞག་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་གཞན་དུ་ན་ཡང་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་གཞན་དུ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་མ་བཟློག་པར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་སོ་ན་བཞག་ན་ཡང་ངོ་། །འོ་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ། དེའི་འོག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རང་གིས་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་གཉིས་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་ རུང་ངོ་།།དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ། དཔེར་ན། གླ་སྒང་སླེ་ཏྲེས་སྐྱུ་རུ་ར་དག་རིམས་ལ་ཕན། །སྨད་འཚོང་རྣམས་ལ་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་འགའ་ཡང་མེད། །སྨྱིག་མའི་སྨྱིག་མདེའུ་དག་ནི་ལྕི་ཞིང་ཁ་བག་ཡོད། །ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དག་ནི་ཚ་བའི་དུས་ན་བསིལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། གནས་བརྟན་བུདྡྷ པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་མ་བཟློག་པར་སོ་ན་བཞག་ཏུ་ཟིན་ན་ཡང་། སྔར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་སྨྲས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ སྨྲས་པ་དེ་ལ་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་ངོ་།།དེས་ན་དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེས་ ནའོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་བཞི་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

作为对'如果这样的话有什么过失'这一前主张的回答，从中引出'这是不合理的，因为会产生前面所说的过失'这样的回答。
如此，在上师的教言中说道：'任何事物在任何处，生起这事从未有。'由此说明，诸事物不从自生，不从他生，不从二者生，也不从无因生，这一道理在前面上座部佛护自己已经承许过。
说过'诸事物不从无因而生'，而现在若要成立诸事物从因而生，以及有时从某些因生起某些果等，就会产生与前面所说相违的过失。
如果上座部佛护为了避免前面所说的过失，这样说道：'我把所要成立的和能成立的不加反驳地保留着有什么过失呢？'因此说'如果换作其他方式也是没有关联的意义，如前所述'。
其中'如果换作其他方式也是'的意思是，如果把上座部佛护的解释保留所要成立的和能成立的，不加反驳按字面意思保留的话。
那么这样有什么过失呢？因此说'是没有关联的意义'。这样说'诸事物不从无因而生'之后，又说'会导致一切时中一切从一切生起等过失'。
如此一来，自己先前说无生，之后又说一切时中一切从一切生起，这两者之间没有任何意义上的关联，所以这种解释是不合理的。
为了说明因为没有关联意义而解释不合理的比喻，所以说'如前所述'。如同前面上座部佛护解释诸事物不从他生时举例说明没有关联意义的场合中说：
'例如：山艾、细辛、诃子能治疾病，妓女们没有真心所爱之人，竹制箭矢沉重且有缝隙，月光在炎热时节清凉。'就像这样。
在这里也是，即使把上座部佛护的解释保留所要成立的和能成立的不加反驳，先前说'诸事物不从无因而生'，之后又说'会导致一切时中一切从一切生起等过失'，这其中没有关联意义，所以这种解释不合理。
因此'如是非从无因'这句话是总结说明诸事物不从无因生起。
其中'因此'是指依据前面所说的推理特征。'如是非从无因'是说明胜义中内外诸事物不从无因和不相应因而生得以成立。
第四个总立宗已经解释完毕。

།ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་བཞི་པོ་ཇི་སྐད་ བསྟན་པ་དེ་དག་གི་དོན་དངོས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་ལས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་ རྒྱུ་མེད་མིན།།ཞེས་གསུངས་པ་ལ། བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉིས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཉིས་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་དག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་དག་གོ། །གང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཛད་པའི་མཐའ་དང་། སོ་སོའི་རྒྱུད་གྲུབ་པ་དག་ལ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ན་ཡང་ ངོ་།།ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་འགའ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནམ་ཡང་ངམ། རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་དག་བརྟག་པའི་གནས་སྐབས་ནམ་ཡང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ སོགས་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལས་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པོ། །ད་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། རྐྱེན་རྣམ་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། རང་དང གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྷ་ཡུལ་དང་སའི་སྟེང་དག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ།ཁོ་བོས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་བཀག་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་དགག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རིགས་པས་ སྐྱེ་བ་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་།རང་གི་སྡེ་པ་དག་མདོ་མཛད་པ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བར་རྟོག་པ་ན། སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་དང་། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། རང་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། །ལྷ་ཡུལ་དང་ས་སྟེངས་དག་ན། །རྐྱེན་རྣམ་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པར་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་བོས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་བཀག་ཟིན་པས། ད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་དགག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི ཚིག་ཡིན་ནོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་སྡེ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ཞེས་བྱའོ། །སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོམས་དང་རིས་དང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་དོན་གཅིག་གོ།

现在将要阐述前面所说的四种总的承诺的实际含义。因此说'任何事物在任何时候，生起皆不存在'这句话应当分别配合。在总的承诺中说'非从自生非从他，非从二者非无因'，对此，从自、从他、从二者、从无因中是什么不存在呢？从自生，'任何事物在任何时候，生起皆不存在'；从他生，'任何事物在任何时候，生起皆不存在'；从二者，'任何事物在任何时候，生起皆不存在'；从无因，'任何事物在任何时候，生起皆不存在'，应当如此分别配合。
'任何事物'是指染污和清净的事物，即内外、细粗等事物。'任何时候'是指自宗的究竟和各自相续成就等，即自方和他方。'皆'是指任何一次，即过去、现在、未来三时，或者自宗和他宗观察的任何时候。
因此，缘起无生等与外道等不共的特点得以成立。因为如此以理观察时，诸事物从自、从他、从二者、从无因生起都不合理，所以般若波罗蜜多中所说的特殊基础缘起的特点——无生、无灭、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义，与外道、声闻、独觉等一切不共的特点得以成立。
现在自宗所说：'四缘即是因，所缘及无间，增上亦如是'，世尊在经典和阿毗达磨论中，于自他教法及天界人间中宣说。这表明：我已经破除了外道所计执的生起。现在要破除声闻所计执的生起。虽然已经以理破除了生起，但自宗有些造论者认为与经典相违，说世尊在经典和阿毗达磨论中，于自他教法及天界人间中宣说：'四缘即是因，所缘及无间，增上亦如是'，说有这四缘。
其中'现在'这个词，是说我已经破除了外道所计执的生起，现在要破除声闻所计执的生起的意思。'自宗'中，'自'是指自方所有的宗派即是'自'。'宗'与部类、品类、群体是同义。

།པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེར་གཏོགས་པ་དག་སྟེ། ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ ཅད་དོ།།དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རིགས་པས་སྐྱེ་བ་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་རང་གི་སྡེ་པ་དག་མདོ་མཛད་པ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བར་རྟོག་པ་ན་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རྣམ་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དག་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་སུས་བསྟན་ཞེ་ན། སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །གཞུང་གང་ལས་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །སྡེ་སྣོད་ལས་རང་གི་གཞུང་ལུགས་དང་སའི་སྟེང་འབའ་ཞིག་ན་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པར་བཀའ་སྩལ་ཏམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྷ་ཡུལ་དང སའི་སྟེང་དག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རང་གི་གཞུང་ལུགས་དང་། གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། མཐོ་རིས་དང་ས་བླ་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་ལས་རྐྱེན་ཉིད་བཞི་བཀའ་སྩལ་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་དང་། རྐྱེན་གྱི་རིགས་ནི་རྐྱེན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། །བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིགས་སོགས་ཀྱིས། ། ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་བཞི་པོ་ཁོ་ན་བཀའ་སྩལ་པ་དེའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལྔ་པ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྐྱེན་མདུན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་འདི་དག་ཉིད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས ཏེ།སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྐྱེན་ནི་མདུན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ ལྟར་མདུན་དུ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་མདུན་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལྟར་སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྐྱེན་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར།རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

'所谓彼等，即是属于彼等者，即一切声闻经部和毗婆沙师等。
所谓彼等所说，即是虽以理遮破生起，然自部派等于造经论时，认为违背教证，而作如是说，此乃安立前宗。
四缘即是因，所缘及等无间，主缘亦复如是。世尊宣说四缘：因缘、所缘缘、等无间缘及增上缘。
若问此四缘由谁所说，应知由导师所说，即是世尊所说。
若问从何经典中所说，应知从经藏和对法论中所说。
从经藏中，是否仅就自宗和人间说有四缘耶？非也。故说于自他诸宗及天界人间皆有宣说，即于自宗、他宗、天界及一切地上皆有四缘。
其中经藏中说四缘性：即因缘性、所缘缘性、等无间缘性及增上缘性。缘之类即名缘性。
云何如是？如对法论中说：'四缘生心及心所，三缘生二等至法，余法从二缘而生，非从自在等因生。'
由于唯说四缘故，说'第五缘实非有'。
何故无第五缘？故说：'其他部派所计之前生缘、有缘、无缘等亦摄于此等中故。'
所谓其他部派，即圣上座部等。彼等所计之缘，即前生缘、有缘及无缘等。
彼等亦摄于此四缘中。即如前生缘者，谓诸根现前所生，此即摄于所缘缘中故。
所谓有缘，即摄于因缘及增上缘中故。
所谓无缘，即摄于等无间缘中故。
如是，其他部派所计诸缘亦摄于此四缘中故，说'第五缘实非有'，此说甚善。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་དུ་ འགྲོ་བ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། བྱེད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། །སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཀུན་དུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་དང་། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ འདོད།།ཅེས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལས། བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་དག་འདིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་སྟེ། ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་དང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། འབྱུང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དང་། །སེམས་དང་མཚན་ཉིད མཚན་གཞི་བཞིན།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་དག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི བསྟན་བཅོས་ལས།སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ནི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ ལས།རང་རིས་ས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། རང་གི་རིས་དང་། རང་གི་ས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། རིས་ནི་ལྔ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་རོ། །ས་ནི་དགུ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ བརྒྱད་དོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་ དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་པས་ན། སྲིད་ པའི་རྩེ་མོའི་ས་པའི་བར་དག་ཀྱང་དེའི་ས་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于因缘，即俱生、同分、相应、遍行、异熟这五种因。这五种因都称为因缘。如《阿毗达磨论》中说：'能作及俱生，同分与相应，遍行及异熟，因有六种相。'其中，能作因是增上缘，故此处将其余五因立为因缘。
其中，俱生因如《阿毗达磨论》中说：'俱生为互果。'互者，即相互之意。诸法相互为果且互相资助者，即为相互俱生因。其如何？如《阿毗达磨论》中说：'大种及心所，心与相及事。'即如四大种相互为俱生因，心与心所法互为俱生因，有为法之生、住、灭三相亦与所相之事互为俱生因。
同分因如《阿毗达磨论》中说：'同分因为相似。'即相似诸法为相似诸法之同分因。例如：五种善蕴互为善法之同分因，烦恼性者亦为烦恼之同分因，无记性者亦为无记法之同分因。是否一切相似者皆为相似法之同分因耶？答：不是。那么如何？《阿毗达磨论》中说：'同类同地。'即同类同地之相似法。类有五种：从见苦所断乃至修所断。地有九种：欲界及八种禅定、无色界。
其中，见苦所断法唯为见苦所断法之同分因，而非其他。如是乃至修所断法亦唯为修所断法之同分因，而非其他。其中，欲界所摄法唯为欲界所摄法之同分因，而非其他。初禅地法亦唯为初禅地法之同分因，而非其他。乃至有顶地法亦唯为其地法之同分因，而非其他。

།དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་དང་ མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི།མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་དུས་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་དང་། དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས ལས།རྟེན་མཉམ་རྣམས་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། གང་དག་རྟེན་མཉམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མིག་གི་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་ པར་བྱའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། དུས་དང་། རྫས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། །ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་རང་གི་སར། །ཉོན་ མོངས་ཅན་གྱི་སྔར་ཀུན་འགྲོ།།ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། རང་གི་ས་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྔར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་ བ་གཉིས་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་། མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་གཅིག་དང་། མ་རིག་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན། །ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བོན་རུལ་པ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྲེད་པས་མངོན་པར་མ་བརླན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་མ་བརླན་པའི་ས་བོན་དྲུངས་པོ་བཞིན་ ནོ།།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཁམས་གང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些一切都不是因，那么是什么样呢？如《阿毗达磨论》中说：'先前已生者'，即先前已生者是后者生起和未生者的同分因，而未来者不是同分因。
所谓相应因，如《阿毗达磨论》中说：'相应因是心和心所'。相应因即是心和心所。
如此，由不同时间、不同因缘、不同所缘而生者，也将成为互为相应因。为了遮遣这种情况，《阿毗达磨论》中说：'所依相同者'，即具有相同所依的心和心所，彼此互为相应因。
'相应'是指无差别，例如：眼识所依的眼根刹那，也是与之相应的受等诸法的所依，如是乃至意识所依的意根刹那，也是与之相应的受等诸法的相应者，应当如是了知。
凡是相应因者也是俱生因，因为所依、所缘、行相、时间、事物相同的缘故。
所谓遍行因，如《阿毗达磨论》中说：'遍行即是自地中，烦恼的前遍行。'即自地的遍行法先前所生者，是后来诸烦恼法的遍行因。
这些包括见苦所断的五见、见集所断的二见、见苦集所断的二疑、一个不相应无明、一个相应无明，这十一随眠称为遍行因，因为缘于自界的缘故。
所谓异熟因，如《阿毗达磨论》中说：'异熟因唯是不善及有漏善法。'异熟因是诸不善法和有漏善法，因为是具有异熟性的缘故。
为何无记法不能成就异熟？因为力量微弱，如腐败的种子。为何无漏法不是？因为未被爱润，如未被润湿的干枯种子。
不相应行法也不是，因为它们不能成就与任何界相应的异熟。

།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ བཅས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གཟུགས་ཡིན་ལ།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་སྒྲ་ཡིན། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་དྲི་ཡིན། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་ པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་རོ་ཡིན།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་རེག་བྱ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གང་ཆོས་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ནམ་ཡང་དེའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ལན་འགའ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ལས་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགག་པ་ལ་ཕྱོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་མ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གང་ལ་གནས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཚོགས་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་འདི་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་པས་ མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་གཟུགས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་མི་འདྲ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལན་འགའ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ལན་འགའ་ནི་འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།ལན་འགའ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདྲེན་མ་ཡིན་ལ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་འདྲེན་མ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་བྱེད་ པའི་རྒྱུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དག་གི་ནང་ནས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། བྱེད་པའི་རྒྱུའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་པ་སྟེ། རང་གི་སྡེ་པ་དང་མདོ་མཛད་པ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བར་རྟོག་པ་ན། སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་ པའི་བསྟན་བཅོས་ལས།རང་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལྷ་ཡུལ་དང་སའི་སྟེང་དག་ན་རྐྱེན་བཞི་པོ་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པར་བཀའ་སྩལ་པ། སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་མེད་པས། རྐྱེན་བཞི་པོ་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ནོ།

所说'所缘缘是一切法'，应当如理配合。即：眼识及其相应法的所缘缘是色，耳识及其相应法的所缘缘是声，鼻识及其相应法的所缘缘是香，舌识及其相应法的所缘缘是味，身识及其相应法的所缘缘是触，意识及其相应法的所缘缘是一切法。任何法作为任何法的所缘，它永远不会变成非所缘，即使有时不作为所缘，但因为具有所缘的性质故称为所缘，如同薪虽不燃烧仍称为薪一样。
等无间缘是除最后一个之外的已生起的心和心所，这是说：心和心所法趋向灭时，它们是未来将生起者的等无间缘。'除最后一个'是说除阿罗汉最后一刹那的心和心所，阿罗汉依止何种心刹那而入涅槃，那一聚不是等无间缘，因为不再生起故。此等无间缘既是等无间又是缘，故称等无间缘。
因此，色法不是等无间缘，因为生起不相似故。如是，欲界色法之后，有时生起欲界表色，有时生起欲界无表色，有时生起欲界有漏色，因为色法现前不相续，而等无间缘是相续的。
增上缘即是能作因，这是说增上缘就是六因中的能作因。其中能作因，如阿毗达磨论中说：'除自余为能作因。'即除了能作因自身外，一切法都是有为法生起的能作因，因为处于不障碍生起的状态。
'唯从彼四转异者生'是说明自部的宗义，当有人认为自部和经典作者违背教证时，佛陀在经典和阿毗达磨论中宣说：在自他教义和天界人间中有因缘、所缘缘、等无间缘、增上缘四缘，其他部派所计的第五缘是不存在的，所以主张唯从异于果的这四缘生起果。

།དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་མདོ མཛད་པ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བར་རྟོག་པ་ན།མདོ་མཛད་པས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་མང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པ་ལས། བདག་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ པར་དམ་བཅས་པ་དག་ནི་རུང་ན།གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སངས་རྒྱས་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ པ་དེ་ལའོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སོ། །དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་ལས། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་དམ་བཅས་པར་གྱུར་པའོ། །དམ་བཅས་པར་ གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་བྱས་པར་གྱུར་པའམ།དམ་བཅས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཡང་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ལ། སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྐྱེན་བཞི་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་དེ་འགོག་པར་བྱེད་པས། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའམ། བྱེ་བྲག་པ་དག་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།། །། བམ་པོ་བཅུ་བདུན་པ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ནི་སྔར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས། རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེའི་ལན་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ལ་སོགས པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།རང་བཞིན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་དང་པོར་མདུན་རོལ་དུ་སྔ་བ་ཡིན་པས་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲའི་སྦྱོར་བས་ནི་ཚོགས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་བསྡུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པའོ།།དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕྱོགས་དང་དུས་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། ། ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་དགག་པའོ།

对于论著作者说'诸事物不从他生'这一立宗，这将违背自宗所承许的说法。这是指自部论师们认为《阿毗达磨俱舍论》违背经典时，《俱舍论》作者说：'非从自他生，非共非无因，诸法于何处，毕竟不得生。'这一总的立宗中，虽然承许不从自生、共生和无因生是合理的，但说不从他生的立宗，这将违背佛教徒的承许，因此不合理。这是前者的观点。
'对于'是指对于承许四缘唯从他生的观点。'论著作者'是指圣龙树。'诸事物不从他生'是指以'非从他'说明从他生，'诸法于何处，毕竟不得生'的立宗。'所立宗'是指已作立宗或具有立宗。这是不合理的。为什么呢？因此说'将违背所承许'。怎样违背呢？因为论师也是佛教徒，而在一切部派的经典中，世尊说诸事物从四缘等他生，而他却否定这点，就如同说毗婆沙师立声常或胜论师立声无常一样。
第十七品。对此说法的回答，此处注释者说：'诸法之自性，于缘等非有。'此处是对前面自部所说'缘有四种者，谓因及所缘，等无间增上，第五缘非有'这一前说的回答。
其中'诸事物'是指眼等，即眼、耳、鼻、舌、身、意等。'自性'是指自体性。'缘等'是指精血等，即因为缘是最初在前的，所以说是精血等。'等'字的运用还包含聚合、自在天等其他。'等'是指因缘和合。'自在天'是指承许自在天为因者所计。'等'字还包含方位、时间、虚空等。'非有'是否定，即否定诸事物从因等诸缘生的观点。

།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དེ་དག་སུའི་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་ཉིད་ན་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་ཉིད་ན་མེད་པས་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དེ་དག་སུའི་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་ སྐྱེ་བ་ལྟ་ཕར་ཞོག་སྟེ།རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཇེ་སྒྲུབས་ཤིག་།དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྐྱེན་རྣམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་དག་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་བཅས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་གནོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁོ་བོས་སྔར་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་ལན་དེ་ཉིད་འབྱུང བར་འགྱུར་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་སྔར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྐྱེན་བཞི་བཀའ་སྩལ་པའི་ ལུང་དཔེར་བསྟན་པ་དེ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་དག་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཚོད་དཔགས་སུ་བརྟགས་ནས། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་ངེས་པར་མི་འཛིན་གྱི། གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི། །གཞན་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི། །བདག་ལས་ མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པས་དེས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེའི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་དོན་མེད་པར་རྒོལ་བར་རང་གི་ཚོད་དཔགས་སུ་བརྟགས་ནས།རྐྱེན་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། རྐྱེན་རིགས་མཐུན་པ་གཞན་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ རང་གི་སྡེ་པ་དག་གོ།།སྒྲུབ་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཚོད་དཔགས་སུ་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེའི་དོན་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་ཞིང་དོན་མེད་པར་རྒོལ་བ་རང་གི་ཚོད་དཔགས་སུ་བརྟགས་ནས་སོ།།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་ངེས་པར་མི་འཛིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བོན་ལ་ སོགས་པ་ཇི་སྙེད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་ངེས་པར་མི་འཛིན་གྱི་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་གཞན་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི་བདག་ལས་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ རིགས་མཐུན་པ་གཞན་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་འཛིན་པས་སོ།

由于没有彼故，彼等缘成为谁之他者，此句显示如下：若眼等诸事物之自性在胚胎等诸缘之前即已存在，则依彼而诸缘可称为他者，然而眼等诸事物之自性在胚胎等诸缘之前并不存在，故由于无彼，彼等缘将成为谁之他者？不会成为他者。
暂且不论生起，且先证成诸缘是他性。即使存在彼，亦无从彼生起，此句显示如下：即使存在所谓诸缘之他者，从彼等亦无眼等之生起。
为何即使存在彼，亦无从彼生起？为此说已说比量之过失故。虽然你们承许眼等诸事物从因等诸缘他者生起，然而对此承许，我已说过能破之比量故，此处亦将生起同样答复：眼等诸事物不从因等诸缘他者生起，因为是他故，如因之棉等。
因此说不能破彼者，谓不能破自部先前引证世尊所说四缘之教证。
有些人推测证成之义非真实，说：我等并非决定诸事物唯从他生，而是决定凡是生起者，唯从他生，非从自生。故说即使有非缘之他性亦无生起。
此段之摄义为：先前中观师说眼等诸事物不从因等诸缘他者生起，因为是他故，如因之棉等。对此证成，认为其义非真实且无义，以自己推测而诤论，说非从异类缘他者生起诸事物，而是从同类缘他者生起诸事物。
其中'有些人'指自部。'推测证成之义非真实'指先前中观师说眼等诸事物不从因等诸缘他者生起，因为是他故，如因之棉等。认为此证成之义非真实且无义，以自己推测而诤论。
'我等并非决定诸事物唯从他生'指我等并非决定眼等诸事物唯从胚胎等缘、棉等因、种子等一切他者生起。
'凡是生起者，唯从他生，非从自生而决定'指凡是眼等所生者，唯从胚胎等同类缘他者生起，而非从自生，如是决定。

།དེས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འཛིན་པ་དེས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་ དག་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ལྟོས་ན་གཞན་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་དག་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཚིག་དེ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ དགག་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་འདོད་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིག་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་གཞན་ཁོ་ན་ལས་ ཡིན་གྱི།བདག་ལས་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པས་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་དེའོ། །བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཚིག་དེའི་སྐབས་ཀྱིས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དེའི་འབྲས་བུ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནིའོ།།དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་འདོད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཁྱོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཚིག་དེའི་སྐབས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་རྣམས་དོན་དམ་པར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་ཅིང་།བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དེའི་འབྲས་བུ་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནིའོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་ པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་ བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཁྱོད་ལ་འདིར་ཡང་འོང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་ སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ན་རེ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ། འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལས་གཞན་པ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ ཁྱོད་ཁོ་བོའི་དཔེ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།སྔར་ཁོ་བོས་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པས། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བུམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཁྱོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如果说虽然从非缘等的其他存在，但是没有生起，这句话是说：由于如此确定，从非缘如棉花等和种子等不同类的其他，对于眼等事物而言，虽然存在其他性，但是从彼等不会生起眼等事物这些不同类的其他。对此所说的回答，此处注释者说：
对此，如果该语句是着重于遮遣从自生，则是成立所许。若是着重于显示未生者从他生，则如是也成为与质难相等的过失，因此彼亦不应理。
其中'该语句'是指'凡是生起者，唯从他生，决定执持非从自生'的这个语句。'如果是着重于遮遣从自生'是指如果以该语句的语境着重于遮遣从自生，并执取从他生的立场，则是如此。
由此将如何？'是成立所许'，即如果如此，则你正在成立我的所许。'若是着重于显示未生者从他生'是指如果以该语句的语境显示有为法未生者究竟从他生，并执取遮遣从自生的立场，则是如此。
由此将如何？'则如是也成为与质难相等的过失，因此彼亦不应理'，即先前我作如是质难：究竟内处不从彼等缘他生，因为是他故，如瓶。又究竟所说为他的眼等内处的能成者，决定非是缘，因为是他故，如棉花等。此等质难，于此处对你也将成为过失，因此彼亦不应理。
若说'唯无从他生'是遮遣彼之外的生起，则是成立譬喻。即若你说'唯无从他生'是遮遣果位眼等处之外的瓶、毛毯等不同类从缘胚胎等不同类他生，则如是你正在成立我的譬喻。
因为先前我说'如瓶'和'如棉花等'，由是他故，如从胚胎等不生瓶，由是他故，如棉花等非是眼等之缘，你正在成立此义。

།དེ་ལྟར་ན་དེས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ནི།།རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་དང་པོ་དེས་ན་སློབ་དཔོན་གྱི་འབྲས་བུ་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། འབྲས་བུ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན་ནའོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་དག་ལས་འབྱུང་བའོ། ། འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་མེད་དོ། །དེས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེ་འུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་ན་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ སྙད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་གདགས་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།།རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་དག་ལས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་ སྙད་གདགས་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ནག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གུ་པྟ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་ རྣམས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་དག་ལས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་མེད་པ་སྟེ།རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །དེས་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མེད་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如是，彼说眼等于精血等缘中无有，以及眼等诸缘亦为彼等所空性之法。此说明：'诸事物之自性，于缘等中非有。'此半偈颂说明上师所说果位之眼、耳、鼻、舌、身、意诸处于精血等缘位中无有之分位法，以及果位眼等之缘精血等亦为果位彼等所空性之分位法。
'若无自体事，则无他体事。'若于缘等中无自体事，则他体事即从他生。生即是生起，于诸缘中无有。此说明所成立之义。此下半偈颂说明：若眼等自体事于缘胚胎等位时无有，则于诸缘中无有他体事之名言。如是，依于果位眼等自体事而安立缘胚胎等为他体事，然果位眼等自体事于缘胚胎等位时实无所有。缘胚胎等于何所依而成他体事？实不成也。由诸缘中无有他体事故，亦无从他生，此说明所成立之义。
'他体事即从他生'者，安立他体事之名言，是依于他而生起，如依那嘎而成古扎为他。'生起即是生'者，生起之词义为生，依于他而生起即是依于他而生之意。'于诸缘中无有'者，'他体事即从他生'此于诸缘中无有，以诸缘位中无有果位之自体事故，无所依故，于诸缘中无有他体事之名言。'此说明所成立之义'者，由于诸缘中无有他体事之名言故，无从他生，此说明所成立之义。

།དེ་ལྟར་ན་འདི་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དཔེ་མངོན་པས་འབྲས་བུ་དང་། རྐྱེན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་ པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྲས་བུ་དང་རྐྱེན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གཉིས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དཔེ་ནི་བུམ་པ་ཡིན་ལ། རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་ པ་ཡིན་པར་མངོན་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འབྲས་ བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གཅིག་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་། མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། དེ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་མེར་མེར པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐག་ཟངས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྐྱེན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གཉིས་པ་ཡིན་ ནོ།།འདིར་ཡང་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། དེ་དག་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་ཐག་ཟངས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཐག་ཟངས་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་ དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཀའ་སྩལ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ དེས་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཀའ་སྩལ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

如是，此亦如前例所显，从果和缘方面作为能立的两个语句，即是说：如同前面否定从他生的场合中，'胜义中内处等不从彼等他缘而生，因为是他故，如瓶'，以及'胜义中欲说他所诠的眼等内处，决定非是能成就之缘，因为是他故，如经纬等'，从果和缘方面作为能立的两个语句所说那样。
此处亦然，处等不从彼等他缘而生的比喻是瓶，诸缘非是缘的比喻是经纬等，由显现故，从果处和缘羯剌蓝等方面作为能立的两个语句。
'胜义中眼等诸处不从精血等诸缘而生，因为于彼等中无故，如瓶'，此是从果方面作为能立的第一个语句。
此中，'眼等诸处'是有法，'不从精血等诸缘而生'是所立法，'因为于彼等中无故'是能立法，'如瓶'是譬喻。
譬如瓶因于羯剌蓝等中无故，不从羯剌蓝等而生，如是眼等诸处亦因于缘羯剌蓝等中无故，彼等亦胜义中不从缘羯剌蓝等而生。
如是'胜义中精血等诸缘非是能生眼等诸处，因为由彼等空故，如经纬等'，此是从缘方面作为能立的第二个语句。
此中，'精血等诸缘'是有法，'非是能生眼等诸处'是所立法，'因为由彼等空故'是能立法，'如经纬等'是譬喻。
譬如经纬等因由眼等诸处空故，非是能生眼等诸处，如是羯剌蓝等诸缘亦因由眼等处空故，彼等亦胜义中非是能生眼等诸处。
是故，应知世尊说胜义中诸法不从因等四缘而生。此说：由彼二种能立语句观察，故应知世尊说胜义中诸法不从因等四缘而生，此说结语。

།འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བས་བློ་གྲོས་ དཀྲུགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་བཀའ་སྩལ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ སྨྲ་བས་སོ།།རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་སོ། །བློ་གྲོས་དཀྲུགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་གང་གི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བས་དཀྲུགས་ཤིང་རྨོངས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་ མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བས་བློ་གྲོས་དཀྲུགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱའོ།།རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་ཞིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ལས་འདྲེན་པ་མཛད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བས་བློ་གྲོས་དཀྲུགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་ བདེན་པ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཕྱི་རོལ་དང་།ནང་གི་རྐྱེན་ས་བོན་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་མྱུ་གུ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་གྲགས་པའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བསྟན་ཅིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་ བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་བཀའ་སྩལ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས།བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་བཞིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་དག་གི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྔ མ་གཞན་དག་གིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་རྣམས་སོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ ནི་མེད་དེ་དེ་གཉིས་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ས་མཚུངས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྔར་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ བཅས་པའོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་དག་ནི་ཡིན་གྱི། སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ དང་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་གཉིས་ལས་སྐྱེའོ།

那么，世尊为什么宣说这四缘呢？为此，由于对那些被无因论者和非正因论者扰乱智慧的众生生起悲悯，为了显示世俗谛如实安住的情况，应当知道宣说了因缘、所缘缘、等无间缘和增上缘。
'无因论者'是指顺世外道的宗派论者。'非正因论者'是指无爱子和大自在天等的宗派论者。'智慧被扰乱的众生'是指那些智慧，也就是般若，被无因论和非正因论所扰乱迷惑的众生。
'悲悯'是指世尊释迦牟尼对这些众生生起悲悯，引导他们远离恶趣。'为了显示世俗谛如实安住的情况'是指为了显明从无始以来，世俗谛中外在和内在的缘，如种子和胚胎等产生苗芽和眼等的这种共识如何安立。
'应当知道宣说了因缘、所缘缘、等无间缘和增上缘'，如《阿毗达磨论》中所说：'四缘生心心所法，三缘生二种定法，其余从二缘而生，非由自在等渐次。'应当如是了知。
心和心所是由因缘、所缘缘、等无间缘和增上缘四种缘产生的。其中，它们的因缘是全部五因。所缘缘是相应的五境和一切法。等无间缘是前一刹那未被间断的心和心所。增上缘是除自体外的一切法。
灭尽定和无想定这两种定是由因缘、等无间缘和增上缘三种缘产生的。这两种定没有所缘缘，因为它们不会缘取对境。
这两种定的因缘有两种：俱生因是生等，同类因是同地的前生善法。等无间缘是与定相应的心及其相应法。增上缘是除自体外的一切法。
这些定是由心的造作而生，所以是心的等无间，但由于会障碍心的生起，所以不是相应等无间缘。其余的不相应行法和色法是从因缘和增上缘二缘而生。

།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་གཅིག་པོ་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་དེ། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་རྣམས་བཀའ་སྩལ་པར་ཁས་བླངས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ན་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་ པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཁོ་བོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་རྣམས་བཀའ་སྩལ་པ་ལ་དོན་དམ་པར་དགག་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པའི་གནོད་པ་དང་། གྲགས་པའི་གནོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་ གི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་དག་ དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཡང་འདི་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་།མདོ་སྡེ་པ་གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་དཔྱད་པར་ བྱ་སྟེ།དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་རིགས་སམ་མི་རིགས་པར་འགྲོ་བར་བྱ་སྟེ། རིགས་པས་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ། རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གོ།།སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་མིང་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ཉིད་དུ་འདུས་པས་དེའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ངེས་པར་བྱ་སྟེ་བརྗོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་མདུན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་ བློ་དང་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མིང་ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པར་ཟད་ཀྱི།མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དུ་འདུས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ ངེས་པར་བྱ་སྟེ་བརྗོད་དོ།

诸事物如前所说唯从因缘而生，一切众生并非仅从自在天、神我、胜性等单一因而生。若是自在天或其他任何单一因，则一切众生应当同时产生，然而诸事物却显现为次第生起等，因此应知佛说无有自在天等单一因。
因此不会违背所承许，如前所说的内容在此也应当运用。若承许世俗中有诸缘而在世俗中否定，则会违背所承许。同样，若承许胜义中有生而在胜义中证成无生，如此也会违背所承许。
然而我是在世俗中承许诸缘而在胜义中否定，世俗中有生而胜义中无生，因此不会有违背所承许、违背共识、违背现量、违背比量以及违背自语的过失。
或者另作分析，即'诸事物的自性，于缘等中非有，若无自体事物，则无他体事物'这一偈颂的另一种解释方式。
对于那些主张诸事物从他生的人也应当如此观察，即对于主张诸事物从他生的有部和经部等自宗，也应当以另一种方式观察此偈颂，应当与他们一起以理观察诸事物是否合理从他生。
关于此，'缘有四种：因以及所缘、等无间、增上性'，你们认为这些能生事物。
其他部派所计度的以及胜论派等所计度的名称虽异，但以性相而言都摄入其中，因此应当确定并说'第五缘实不存在'。这是说，某些佛教徒所计度的前生、有、无等，以及胜论派所计度的二微、三微、四微和合等，以及处、根、觉、勤勇等所计度的内容，这些仅是名称上的差别，从性相上来说并无差别，因此它们也都摄入这四缘之中。由于如此，所以确定并说'第五缘实不存在'。

།དོན་དམ་པར་དེ་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་དཔྱད་ན། དོན་དམ་པར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་མི་རིགས་ ཤིང་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། ཇི་ལྟར་ཞེས་འདྲི་ན་དེའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་དང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་།རྣ་བ་དང་སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྟར་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་བཞིན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་རྐྱེན་སོ་སོ་དང་འདུས་པ་དག་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐྱེན་སོ་སོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སམ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སམ། ཁུ་ཆུ་འམ་ཁྲག་སོ་སོ་ལའོ། །འདུས་པ་དག་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་དག་ལའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་ མོང་མ་ཡིན་པ་ཚོགས་པ་དང་གཞན་དག་ལ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཚོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་ཐུན་མོང་བ་ཚོགས་པ་ལའོ། །གཞན་དག་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དང་དབང་ཕྱུག་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ངོ་། །ཡོད་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་སོ་སོ་དང་འདུས་པ་དག་དང་།རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་ཐུན་མོང་བ་ཚོགས་པ་དང་གཞན་དག་ལ་ཡང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ན་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཚེ་ ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ།གང་གི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དང་དོན་དམ་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེས་པ་ཆ་ཕྲ་བའམ་རགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ ན།།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་རྐྱེན་སོ་སོ་དང་འདུས་པ་དག་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་ཡང་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ དེའི་ཚེ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བས་སོ།

所谓'就胜义而言，这些绝不应该是他性'，是在说明'或者应当另作观察'这一语境。如果观察自宗所遍计的因等四缘，从胜义的角度来说，绝不应该也不合理是他性。
如果对方问'如何'，为此说'诸事物的自性，于缘等中实不存'等。
'诸事物'是指内在的、细分的和粗大的。'内在的'是指眼、耳、鼻、舌、身、意。'细分和粗大的'是指极微尘和如色等境的功能，这是词义。
'自性'是指自体，也就是自性。
'缘等'首先是指各别的缘和和合的缘。'各别的缘'是指业或烦恼或精血各别。'和合的缘'是指总体。'等'字包含因和作因共同和不共同的聚合以及其他。'因和作因共同和不共同的聚合'是指因缘不共同和共同的聚合。'其他'是指无爱子、自在天、胜性等。
'不存'即是不存在的意思。这是说，在各别的缘和和合的缘，以及因和作因共同的聚合和其他中，寻求眼等处的自性细分和粗大都不合理，这是词义。
当问'如何'时，是对方问'何时不存在'和'如何不存在'两个方面。对于'何时不存在'，为此说'生起之前'，即在眼等未生起的阶段，这是词义。
对于'如何不存在'，为此说'世俗谛和胜义谛'。如是，即使在世俗谛中，处的自性在胚胎等阶段生起的细分或粗大也不存在，在胜义谛中也因为未生而不存在。
'若无自体事，他体事亦无'是说，如果所承许的自体事物本身就不存在，诸缘中怎么会有他体事物的他性呢？这是在说明：在各别的缘和和合的缘中，处的自性细分生起都不存在时，胚胎等缘怎么能说是他性呢？不能说，所以。

།ཇི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རིང་པོ་དག་ཡོད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐུང་ངུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་རིང་པོ་མེད་པས་ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ ན་རེ།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་འམ་རགས་པ་ཡང་མེད་པས། རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་ན། འོན་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྙིང་ལ་བཞག་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་རྣམས་ གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།བྱེ་བྲག་པ་དག་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས་མིག་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འདོད་ པ་བློ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་རྐྱེན་དེ་དག་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པའི་དབང་གིས་སོ་ཞེའམ། གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སོ་ཞེས་སྙད་འདོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་བློ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་ནས། རྐྱེན་དེ་དག་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་ པའི་དབང་གིས་སོ་ཞེ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་སྟེ་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ན་རེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་འམ་རགས་པ་ཡང་མེད་པས་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གཉིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་ན། འོན་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གང་ དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྙིང་ལ་བཞག་སྟེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སོ་ཞེས་སྙད་འདོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས་མིག་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ ཞེས་སྙད་འདོགས་ནའོ།།དེ་ལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་འབྱུང་བ་ལས་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་སོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ གང་ཞེ་ན།རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། འདུ་བའོ། །དེ་ལ་རྫས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་། ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་། ཡིད་དོ། །ཡོན་ཏན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། གྲངས་དང་། བོང་ཚོད་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། ཕྲད་པ་དང་། བྱེ་བ་དང་། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། མིག་གི་བློ་དང་། རྣ་བའི་བློ་དང་། སྣའི་བློ་དང་། ལྕེའི་བློ་དང་། ལུས་ཀྱི་བློ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། སྡང་བ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱས་པའི་ཤུགས་དང་། འབད་པའོ།

如果问：诸缘中怎么会没有他物的他性呢？为此说'正是没有他性，因为没有他的根据'这样的意思。就像眼等的自性是诸缘的他性的根据、作因和因，因为依靠它而说诸缘为他，比如有长时依靠它而说短一样。然而，由于没有作为说诸缘为他的根据的处的自性，诸缘就不成为他，就像没有长就不成为短一样，这就是其意趣。
'如同诸缘中没有他物的他性那样是上师的意趣'这是语句的结尾。如是，诸阿毗达磨论师说：'由于诸处的自性无论细分或粗分都不存在，诸缘中确实没有他物的他性，这是真实的。然而，认为眼等是从胚胎等之后产生的那些，把这些记在心中，依靠它们，诸缘成为他。'
胜论师们也这样说：'虽然没有眼等，但由于具有称为他性的功德，诸缘也成为他性。'对这两种前主张的回答，这里注释者说：'如果认为事物生起的观念安立于心，那些缘成为他，是依靠观待的力量，或者说由于具有他性而安立'等等。
其中，'如果认为事物生起的观念安立于心，那些缘成为他，是依靠观待的力量'是指诸阿毗达磨论师说：'由于诸处的自性无论细分或粗分都不存在，诸缘中确实没有他物的他性，这是真实的。然而，认为眼等是从胚胎等之后产生的那些，把这些记在心中，依靠它们，诸缘成为他。'
'由于具有他性而安立'是指胜论师们也这样说：'虽然没有眼等，但由于具有称为他性的功德，诸缘也成为他。'
其中，'由于具有称为他性的功德'是指在胜论派的宗义中出现的六句义中功德这一类中具有称为他的功德。其中，胜论派宗义中出现的六句义是什么呢？实、德、业、总、别、和合。
其中，什么是实？有九种：地、水、火、风、空、时、方、我、意。什么是德？有二十四种：色、声、香、味、触、数、量、别异、结合、分离、彼性、非彼性、眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、乐、苦、欲、嗔、法、非法、行力、努力。

།ལས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདེགས་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། འགྲོ་བའོ། །སྤྱི་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་སྟེ། སྤྱི་ཆེན་པོ་དང་། ཉི་ཚེའི་སྤྱིའོ། །བྱེ བྲག་གང་ཞེ་ན།དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །འདུ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་དང་འདིར་འདུ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་པའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། ཡོན་ཏན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ནང་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པས་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྙད་འདོགས་ནའོ། །དེ་ནི་ཐ་སྙད་ ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དེ་དག་ལ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་སྙིང་ལ་གཞག་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་དུ་འདོད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་དུ་ འདོད་ན།དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་གི་གཞན་ཉིད་ནི་ལྟོས་པས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཅི་ལ་ཡང་མི་ལྟོས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་རྣམས་དང་ གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་རྐྱེན་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་དུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན།རྐྱེན་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པས་དེས་ན་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གཟུང་དུ་ མི་རུང་ངོ་།།འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་ པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ཐ་སྙད་དུ་གཞན་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྔར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ དང་།རྐྱེན་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཞན་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྔར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཟིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པ་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཅན་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཆ་ཕྲ་ བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཕྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་པས།འབྲས་བུ་གསལ་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མི་གནོད་དོ་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་རྐྱེན་རྣམས་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་ པས།དེས་ན་གཞན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་དོ།

什么是业？有五种：举起、放下、屈、伸和行走。什么是总相？即存在，包括大总相和小总相。什么是别相？即从中分出的差别。什么是和合？即此处与彼处的和合。
如是毗舍师迦派的六句义中，在二十四种功德中，由于具有所谓'他性'，因此诸缘也成为他性，这样安立名言。这仅仅是名言而已，因为它们没有他性的自性。这是这样说的：如此认为处所的自性是后从诸缘而生的见解记在心中，如果依此认为诸缘是他性，以及由于具有所谓'自性'的功德而认为诸缘是他性，那么如此，它们的他性是由观待而作，并非由自性而有，因此这仅仅是名言而已。
所谓'自性'是不观待任何事物的，例如火的热性，因此如果承认处所后生者以及不观待所谓'他性'的功德，诸缘中若有所谓'他'的存在，则应当可以执取说'彼等诸缘以自性是他'，然而诸缘以自性无有他性的实体，因此不应执取诸缘有他性的实体。
不应执著于此，是说因此不应执著于承认诸缘有他性实体的这一立场。如果此处对方说：'你在名言中承认诸缘是他性，因此诸缘成立为他性，从他生也得以成立'，为了回答这个从上下文推导出的前主张，此处释论者说：'即使名言中有他性，胜义中无从彼生，如前已说。'
这是这样说的：如此，对于我来说，即使世俗中处所等和诸缘互为他性，但胜义中从彼等诸缘不生眼等处所，如前在成立无从他生的场合中已经说明：胜义中内处不从彼等他缘而生，因为是他故，如瓶子。或者，胜义中所说的他，欲成就眼等内处者定非是缘，因为是他故，如棉絮等，如是已说。
数论派反驳说：事物的自性以微细的本质确实存在于诸缘中，而且承认后来使之显现，因此虽然果尚未显现，由于诸缘成立为他性，这不会有妨害。这段话的摄义是：先前中观派说诸缘中连眼等的微细自性也无，因此由于无有他性，从他生也无。

།ཞེས་སྨྲས་པ་ཉེ་བར་ཐོས་ནས། འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ལས། གསལ་བར་སྨྲ་བ་དག་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་དེ། གང་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སུན་དབྱུང་བ་འདི་ རིགས་ཀྱི།ཁོ་བོ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆ་ཕྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཁས་ལེན་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ས་བོན་གྱི་ནང་ན་ཡང་རྩ་བ་དང་། སྡོང་པོ་དང་། ཡལ་ག་དང་། ཡལ་ག་ཕྲ་མོ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཕྱིས་ གསལ་བར་བྱེད་པར་ཁོ་བོས་ཁས་བླངས་པས།དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་རེ་ཞིག་གསལ་བར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གསལ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་རིགས་ པས།ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཤད་པ་དེ་མི་གནོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ལ་ནི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ གསལ་བར་སྨྲ་བ་དག་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་བསྟན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁྱོད་ཇི་ལྟར་འཇིམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་དང་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་ དག་གི་བདག་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་ཡོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བསྟན་པར་མི་ནུས་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ན།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཆ་ཕྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གསལ་བའི་ལན་ཡང་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གསལ་ བ་ནི་ལན་དུ་མ་བཀག་ཟིན་ན།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གླེང་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གྲངས་ཅན་དག་ལས་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་ བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།གལ་ཏེ་དབུ་མ་པ་ཁྱེད་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་མྱུ་གུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་མྱུ་གུའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ མེད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན་ནི། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་སྨྲ་བ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འོན་ཏེ་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་ པའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ཡོད་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་མེད་པས་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

听到这样说后，这里数论派中的显现论者们作为反驳者而立论说：'对于主张事物本性连微细部分都不存在的那些人的观点，这样的破斥是合理的。但我们承认事物的本性在胚胎等缘中是以微细的形态存在的。比如尼拘陀树的种子内部也具有根、干、枝、细枝等生长的潜能，而且我们也承认这些后来会显现。因此，虽然眼等果报暂时尚未显现，但由于它们的本性以微细形态在先前就已存在，所以相对于这些，诸缘是有差异性的。因此，对于我们显现论者来说，从他生是合理的。你所说的无他生并不能破斥我们的观点，而只能破斥其他主张无果的论者。'
对此，论释者回答说：'这是不好的'等。这是论释者在破斥显现论者。'因为世间所知的瓶等事物的微细本性难以证明'这句话的意思是：就像你们无法在世俗谛中证明，在泥土、棉线、芦苇等状态下存在着瓶、毯子、席子等的微细本性，更何况胜义谛呢？因此，事物的本性在诸缘中连微细形态都是完全不存在的。
由于对显现的回答已经完成'这句话是说：因为你们的显现论已多次被驳斥，为何还要再提？因此，你们承认后来会显现的观点也是不合理的。'其他数论派者说'是指能力论者和常住论者这样说。'如果证明从无果功能的其他缘中不生果报，这就成了成立已成之过'这句话是说：能力论者们说，如果中观师你们要证明从不具有眼等处和芽等果报功能的其他缘如棉线等中不会产生眼等处和芽等果报，那么你们的这个论题就犯了成立已成之过。因为对于一切世间来说，从不具有眼等处和芽等果报功能的其他缘如棉线等中不会产生眼等处和芽等果报这一点已经成立。
如果说'就是无生'的话，由于承认了常住论，就违背了前宗'这句话是说：常住论者们说，如果中观师你们说诸法无生，那么'已经存在却无生'就是常住，而这在你们的宗义中是不存在的，因为你们承认了这一点，所以这违背了你们的教义前提。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ལན་བཏབ་པ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུའི་ནུས་པས་སྟོང་པ་དག་ཀྱང་རུང་། འབྲས་བུའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པ་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོས་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ཅུང་ཞིག་ཡོད་ པར་ཁས་བླངས་ན་ནི་དེས་ན་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་དངོས་པོ་རྣམས་གཙོ་བོ་དང་དུས་དང་གཞན་གང་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པས་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ མེད་པས་དེས་ན་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དག་ཉིད་ལུང་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་གནས་ལས་སྐྱེའོ།།གནས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡུལ་མེད་ན་མི་སྐྱེའོ། །ཡུལ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མུན་ཁྲོད་དུ་མི་སྐྱེའོ། །སྣང་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་སྐྱེའོ། །ནམ་མཁའ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྟ་འདོད་པ་མེད་ན་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ནི་མིག་དང་།གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་དེ་བསྐྱེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལས་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་བུད་མེད་འདི་གཟུགས་དང་ལྡན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས དང་།སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་དེས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེད་པར་འདོད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དེ་ཡང་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ་ཞེས་དམ་འཆའ་བ་ ཡིན་ནོ།

对于如此所说，作为解释者在此回答说'这不是好的'等言语。这表明解释者作出了回答。
由于从一切方面遮止生起，这句话表明：无论是以果实的功能为空，还是不以果实的功能为空，我从胜义谛的角度遮止一切事物的生起，因此不会有成立已成之过失。
也不是恒常存在，因为即使在世俗名言中也未承认无生事物的存在。这句话表明：如果我承认无生事物有所存在，那么就会有恒常存在的过失，但由于我承认诸事物不从主要因、时间或其他任何因缘生起，因此无生事物即使在世俗名言中也不存在，所以无生中没有恒常存在，因此这也不是好的。
'其他人说'是指毗婆沙师和经部师仅凭经典无法成立生起，因此随顺语法学支分，以另一种方式成立生起。
关于'诸缘本身不能生果'这一点，眼识从眼根处生起。即使有眼根，若无对境则不生。即使有对境，在黑暗中也不生。即使有光明，被墙壁等遮蔽的色法也不生。即使有虚空，若无观看意愿则不生。因此眼识生起的缘是眼根、色法、光明、虚空和作意等，然而仅仅这些缘并不能产生眼识这一果。
如是，认为产生识的作用与眼根、色法、光明、虚空和作意等诸缘相应而产生。关于这一点，在语法学中表达相应义的缘，例如说'此女人与美貌相应故称为有色者'，同样，产生识的作用也与眼根、色法、光明、虚空和作意等诸缘相应，认为由这个与缘相应的作用产生眼识这一果。
'我们也能说那是存在的'是宣称那个与缘相应的作用也是存在的。

།དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཕྲུ་བ་དང་། ཆུ་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་། མེ་དང་བུད་ཤིང་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཕྲུ་བ་དང་ཆུ་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་མེ་དང་བུད་ཤིང་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཕྲུ་བ་དང་། ཆུ་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་། མེ་དང་། བུད་ཤིང་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་འབྲས་བུ་འབྲས་ཅན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་མིག་དང་། གཟུགས་ དང་།སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་ པའི་ཚད་མ་དེས་ན་དབུ་མ་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་འདིས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དཔེའི་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་དེ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་དོན་དམ་པར་ཁས་མི་ལེན་པས། ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་པ་དག་གིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དཔེའི་ རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་དབུ་མའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་དེ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁྱེད་ཟེར་བ་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་ཁས་མི་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཡང་ན། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དངོས་པོ་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བརྟག་པའི་དོན་ཏེ། བྱ་བ་རྐྱེན་དང ལྡན་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་གཅིག་པོ་འདིས་སྔར་ནི་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེ་སུན་ཕྱུང་ངོ་། །ད་ནི། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་གཅིག་པོ་འདིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་ པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

胜义中，识的生起作用能产生自己的果，因为具有缘故。譬如煮饭的作用具有锅、水、米、火、柴等诸缘一样。对此，'识的生起作用'是有法，'能产生自己的果'是所立法，'因为具有缘故'是能立法。'譬如煮饭的作用具有锅、水、米、火、柴等诸缘一样'是譬喻。
就像煮饭的作用因为具有锅、水、米、火、柴等诸缘，所以能产生饭这个果一样，识的生起作用也因为具有眼、色、光明、虚空、作意等诸缘，所以胜义中能产生识这个果。
因此，他们说先前所说的比量会被后来的论式所破。这是结语。以上述量理，中观宗先前所说的比量如下：'胜义中，内处不从其他诸缘生，因为是他故，如瓶。或者，胜义中，欲说为他的眼等内处的能成者非是缘，因为是他故，如棉花等。'对于这些比量，我们的后来论式会予以破斥。
对此说法，作为回答，论师自己在此解释说：'作用非具缘'等。因为如上所说的譬喻的后来论式中，我们不承认胜义中有煮饭的作用，所以对方的能立有不完整譬喻的过失。这是破除譬喻。
因为论理家们说如上所说的譬喻的后来论式能破中观先前所说的比量，而我们中观派不承认胜义中有煮饭的作用，所以对方的能立有不完整譬喻的过失。
或者，'作用非具缘'是说胜义中识的生起作用不具有缘，因为后面将破斥有果无果的生起。这是破斥识的生起作用这一事物。
'或者'这个词表示另一种观察的意思。以'作用非具缘'这一根本偈颂，先前破除了煮饭的作用这个譬喻。现在以'作用非具缘'这一根本偈颂破斥识的生起作用这一事物。因此说'胜义中识的生起作用不具有缘'。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་འམ་མེད་པ་ཞིག་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན་དེ་ཡང་།མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་ཕྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ ན་ནི།བྱ་བས་ཡང་བསྐྱེད་མི་དགོས་ལ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་དེ་སྐད་བརྗོད་ན་ནི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་གཞི་མེད་པས་བྱ་བ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་ནི་ཁྱབ་བདག་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་བདག་མ་གྲུབ་པས། གཞི་མེད་པའི་ཁྱབ་བདག་ཀྱང་མེད་པས་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞི་མ་གྲུབ་པས་བྱ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་རང་གི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་ན་ཡང་འགལ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ ཉིད་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ།མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་ལེན་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དོན་དམ་པར་ཁས་ལེན་ པས་དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་ན་ཡང་དེ་ ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་གྲགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀུན་རྫོབ་པར་འདོད་པས་དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དེས་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་རང་གི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？因此说'有果和无果的生起后面将被破除'。这是这样表示的：如此，若要以生起识果来证成有作用，那么这识果是有还是无，是由具缘的作用所生呢？对此：'于无有之义，缘亦不相应，若无何为缘，若有缘何为？'后面将要破除。因为如果识果已有，则不需要作用再生；如果识果不存在，如同虚空之花，因为无有所依，作用也就不存在，所以作用不是生识的缘。
若就胜义而言，由于作用未生，因此所立因义不成立。这是这样表示的：如果就胜义而言，说由于具足眼、色、光明、虚空、作意等缘的缘，能生起识的作用能生自果，那么如此，由于作用未生，你的因义不成立。如此，由于胜义中识本身未生，因无作用之所依，作用也未生。
譬如说'我是遍主，因为一切处安乐'，由于我不成立，无所依的遍主也不存在，所以'因为一切处安乐'这个因义不成立。同样，在此由于胜义中无识，因为所依不成立，作用也不存在，所以'作用具缘能生自果'这个因义不成立。
若总的这样说，也是相违之义。识体生起的具缘作用是世俗智的对境，因为是若无则不生。这是这样表示的：如果对方说：'中观师承许识生起的具缘作用是世俗的，而我们承许是胜义的，因此对双方来说因义都成立。所以，就胜义而言，由于具足眼、色、光明、虚空、作意等缘的缘，识生起的作用能生自果。'若总的这样说，那么你的因义'由于具缘'是相违之义。
如此，你们认为我们中观师所承认的因是世俗的，因此识体生起的具缘作用是世俗智所取的对境，用它来证成胜义中识生起的具缘作用能生自果，这是相违之义。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མེད་ན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འབྱུང་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན་ཡང་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འབྱུང་སྟེ།དཔེར་ན་མེ་མེད་ན་ཡང་དུ་བ་མི་འབྱུང་ལ། དུ་བ་མེད་ན་ཡང་མེ་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུས་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ དུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་ཁྱོད་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་འདོད་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར། འགལ་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་གཞན་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་འདི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ ནི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་འདི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་འདི་ལའོ། །གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཕལ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། གནས་བརྟན་ བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་དང་སྦྱར་རོ།།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་འདོད་པས་དང་པོར་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ། །བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་གིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི དཔྱད་པ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ་སྟེ།དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为什么呢？因为是不相离的缘故。也就是说，'识的自性生起的作用具有缘'这一说法与'是世俗智的对境'这两者是以不相离的特征相关联的缘故。
因为若无'识的自性生起的作用具有缘'这一说法，则'是世俗智的对境'这一说法也不会产生；若无'是世俗智的对境'这一说法，则'识的自性生起的作用具有缘'这一说法也不会产生。
譬如无火则无烟，无烟则无火，以此特征相关联。因此，在此'识的自性生起的作用具有缘'是成立为世俗智的对境，而非成立为胜义智的对境。
所以，你说'在胜义中由于识生起的作用具有缘的缘故而能生起自果'这一主张已经破坏，因此是相违的意义。
对此，其他人说'诸事物从自、他等生'这一说法与我们有何相干？如是，眼等是生起眼识的缘，如同锅等是煮的作用一样，为了破除所说的事物生起之理，故说'作用不具缘'。
因为在识已生、未生及正生时，识的生起作用都不合理，这是论师佛护对'作用不具缘'这一根本偈颂第一句的解释阐述。
其中'对此'是指对'作用不具缘'这一根本偈颂第一句的解释处。'其他'一词是指异于此论其他注释者，是指长老佛护。
长老佛护欲解释此第一根本偈颂，首先说明他方观点：'诸事物从自、他等生'这一说法与我们有何相干？如是，眼等是生起眼识的缘，如同锅等是煮的作用一样，这是说明事物生起之理。
其中'他人'是指主张生起的其他人对长老佛护说明事物生起的他方观点。'诸事物从自、他等生，这一说法与我们有何相干'是指主张生起者们如此说：其他主张生起者说内外诸处事物从自、他、二者及无因而生这一观察于我们有何用？无有用处。

།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྐྱེན་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་དོ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཕྲུ་བ་སོགས་པ་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ཕྲུ་བ་དང་ཆུ་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་བསྟན་ཅིང་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་རྐྱེན་དང ལྡན་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་བྱ་བ་མེད་དེ་ འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་བྱ་བ་མེད་དེ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་བྱ་བ་མེད་དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དང་གཉིས་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྲུ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་དང་།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱོགས་ཕྱི་ མ་དེ་གཉིས་ག་ཡང་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་འཐད་པའི་རིགས་པ་གཞན་མེད་པས།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་སུན་མི་ཕྱིན་ལ། རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞུང་མི་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

我们是这样认为的：如此，眼等是产生眼识的缘，这是说，缘眼、色、光明、虚空、作意等是产生眼识果的作用缘。
那么这是如何呢？譬如锅等是煮的作用一样，这是说，譬如锅、水、大量米、火、柴等是煮饭的作用缘一样，眼等缘也是胜义中产生眼识的作用缘。
所谓'显示事物生起'是指其他主张生起者如此显示并成立事物的生起。为了破除这个，说'作用不具缘'，解释为：因为识已生、未生、正生时产生识的作用都不合理。
这是上座佛护自己的后一观点。其中'为了破除这个'是指为了破除其他主张生起者显示事物生起的前一观点。'作用不具缘'这是说，是指论师所说。
'因为识已生、未生、正生时产生识的作用都不合理'这是表明：已生的识没有作用，因为果已生故。未生的识也没有作用，因为无缘故。所谓'正生时'是指趋向生起，对此也无作用，因为未生故。
'这不合理，因为仅是前后两者的立宗而已'这是注释者自己证成上座佛护的解释不合理的文句。其中'这不合理'是立宗说上座佛护的解释不合理。
为什么不合理呢？因为仅是前后两者的立宗而已。这是表明：其他主张生起者说诸事物从自他等生起，这与我们何干，如此眼等诸缘是产生眼识的，譬如锅等是煮的作用一样，显示事物生起的前一观点，
以及上座佛护自己为了破除这个而解释说'因为识已生、未生、正生时产生识的作用都不合理'的后一观点，这两者都仅是立宗之语而已，没有其他正确的理由，既不能破除他人观点，自己的观点也不能成立。

།འདིར་སུན་ཕྱུང་བའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཡང་སྐབས་འདིར་སྨྲས་པ་སྟེ། སུན་ཕྱུང་བའི་ དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ན་རེ།རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་དེ་སྐྱེད་པར་འདོད་དོ། །ཁོ་བོ་ ཅག་གིས་དེ་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ།དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཕྲུ་བ་དང་ཆུ་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་མེ་དང་བུད་ཤིང་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་ སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དབུ་མ་པས་སུན་ཕྱུང་བའི་དོན་རང་གི་ཡིད་ལ་བཞག་ནས།ཁོ་བོས་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སུན་ཕྱུང་བ་ནི་བདེན་ཏེ་ཁས་ལེན་ཏོ་ཞེས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སོ། །དེ་ལྟར་སུན་ཕྱུང་བའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འདིར་རྣམ་པ་ གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མེད་པས་དཔེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རེ་ཞིག་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་དོན་ དམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར།འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཕྲུ་བ་དང་ཆུ་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་། མེ་དང་བུད་ཤིང་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མེད་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རེ་ཞིག་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པས་དེ་ལ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་ཡང་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེས་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་བུད་མེད་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་པས་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་པས་དེས་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་ དཔེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལ་གང་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རང་གིས་འབྲས་ཆན་ཚོས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་ཡང་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

此处'驳斥后强加而说'是指：有主张生起的论者在此处所说，'驳斥后强加'是指先前主张生起的其他论者说：'诸缘单独不能生果，比如识的生起作用需要眼、色、光明、虚空和作意等缘具足才能产生。'
我们能够说明这是存在的，胜义中识的生起作用能生自果，因为具足诸缘的缘故。譬如煮饭的作用需具足锅、水、米、火和柴等诸缘。因此，前述的比量会被后来的论理所破。
中观者驳斥了这个论证，将驳斥的意思记在心中后，强加说：'你驳斥我所说的论证是对的，我承认。'如此驳斥后强加，在此用另一种方式证成生起。
因此，即使由于作用未生而作用不具足诸缘导致无有譬喻，但是作用是存在的，所以应当如随行所在那样说比量。这是说：即使胜义中煮饭的作用未生，因此煮饭的作用不具足锅、水、米、火和柴等诸缘而我的譬喻不存在，但是煮饭的作用是存在的，对此何须具足诸缘？
即使不具足诸缘，作用存在就能生自果。譬如即使女人不具足容貌，但女人的实体存在就能做自己的事情。同样，即使作用不具足诸缘，但作用本身存在就能生自果。因此，应当如因明和譬喻随行所在那样说比量。
识的生起作用能生自果，因为是作用的缘故，譬如煮饭的作用。对此，'识的生起作用'是有法，'能生自果'是所立法，'是作用'是能立法，'譬如煮饭的作用'是譬喻。
对此，凡是有作用者，彼即有能生自果性。譬如煮饭的作用有作用性，故能使饭熟。同样，识的生起作用也有作用性，故能生自果识。这是他们所说的。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་དུ།སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། །རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་བྱས་པའི་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་མེད་དེ། སྔ་མ་བཞིན་པས་སྨྲས་མ་ཐག་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྒྲུབ་པ་ དེ་འདིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་གཉིས་པ་འདིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་མེད་ཅིང་རྒྱུ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འཚེད་པའི་བྱ་བར་འགྱུར། དེ་བས་ན་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་བྱས་པའི་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་མེད་དོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།སྔ་མ་བཞིན་པས་སྨྲས་མ་ཐག་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དག་གིས་འབྲས་ཆན་འཚེད་པའི་བྱ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་དོན་དམ་པར་ཁས་མི་ལེན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། གཞན་དག་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་གཞན་དུ་སྨྲས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་བཤད་པ་དེ་ལ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏི་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་གཞན་དུ་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར སྦྱར་རོ།།གང་གི་ཕྱོགས་ལ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། །བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིས་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དེ། སྐྱེ་བར་སྨྲས་པ་གང་གི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ པའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་གང་གིས་ཁས་ བླངས་པ་དེའི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱིས། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། མེད་པ་ལ་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས། ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ བྱ་བ་ཡང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར།བྱ་བ་མེད་པ་ལ་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡོད་ན་ནི་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཡོད་ན་ནོར་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། བྱ་བ་མེད་པས་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་ རིགས་པས་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་གྲུབ་སྟེ།དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྩ་བ་དང་པོའི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说的回答，论师自己在此解释说：'无有不具缘之作用。'这是说，没有任何作用不是由具缘性所特别造成的。如前所述，即成为刚才所说的过失，以此表明：对于宣说生起者的论证，在此以这第二个偈颂来破斥。
关于这点，由诸缘的作用，因此称为作用，如果没有锅等诸缘和因，怎么会有煮的作用？因此，没有任何不被具缘性所特别造成的作用。为什么呢？因为如前所述会成为刚才所说的过失，即如前所说，我们胜义谛中不承认煮饭的作用，所以对方的论证成为不完整譬喻的过失。
第十八品。其他人则对偈颂的含义作另外解释，即对'作用不具缘，无有不具缘之作用'这两个偈颂的含义解释中，注释者功德慧论师如此另作解释。
由于在某一方主张生起的作用是以识为自性，因此说'作用不具缘'。这是说，功德慧论师如此解释：在主张生起者的立场中，产生识的作用即是识的自性，产生识的作用以识为自性，当具足眼、色、光明、虚空和作意等诸缘时才能生起，因此为了破斥承认事物生起的那一方的立场，论师说'作用不具缘'。
为什么作用不具缘呢？因为产生识的作用如同识一样是不存在的，对于不存在者，具有之义的缘也不合理。这样表明：在某一方主张产生识的作用是以识为自性的立场中，产生识的作用即是识本身，所以只要识未生起且不存在，产生识的作用也未生起且不存在，对于不存在的作用，具有之义的缘也不合理，因此作用不具缘。
如果作用存在，则具有之义的缘是合理的，比如说当提婆达多存在时，可以说具有财富。但是因为作用不存在，具有之义的缘也不合理，所以'因为具缘'这个因不成立。这是第一根本颂的解释。

།གང་གི་ཕྱོགས་ལ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ན། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གུ་ ཎ་མ་ཏི་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དེ།སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གང་གི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་དེས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་གང་གིས་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར་ནི།སློབ་དཔོན་གྱིས། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་རང་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་རང་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་མེད་དེ་འདི་ལ་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེས་ན་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། །གང་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ནི་རང་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་འདིའི་ཡོད་པ་ཉིད་བཅལ་ཏེ་བྱ་བ རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

由于在某一方面不成为自性且以自性成立的缘故，所以说'无有不具缘之作用'这句话。对此，大师功德慧如是解释说：在主张生起的一方，识的生起作用并非是识的自性，因为生起作用异于识且以自性成立，不具缘而能生起识，因此为了破除承许事物生起存在的那一方的观点，大师说'无有不具缘之作用'这句话。
为何说无有不具缘之作用呢？因此说'由于不具缘故自身不存在'。此处显示：在主张识的生起作用非识自性且以自性成立具缘的那一方，由于识的生起作用不具缘故自身不存在，因此无有不具缘之作用。此中作用的自性是由诸缘所作，因此称为具缘的作用自性。
凡是不具缘者，由于自身不存在的缘故，无有不具缘之作用。如是，由于你自己衡量此作用的存在性而承许作用不具缘的缘故。'有人说'这句话是注释者本人在破斥大师功德慧的解释。

།སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་མི་ རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་འདོགས་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་བྱ་བ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་སྐྱེད་པ་ཐ་སྙད་དུ་མ་བཏང་བས་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་ཞེ་ན།དབུ་མ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བས་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་འདོད་པས་སྐྱེད་པར་འདོད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་བླངས་ཤིང་མ་བཏང་བས་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིས་བྱ་བ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ པ་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་སྤྱིར་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། །འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིས་དོན་དམ་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་སྨྲས་པར། འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཁོ་ནར་བྱ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་ ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་བྱ་བ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་སྐྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་འདོགས་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནུས་པའི་བྱ་བ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་གིས་ དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་འདོད་པ་སྐྱེད་པ་ཐ་སྙད་དུ་མ་བཏང་བས་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་རྐྱེན་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བས་མིག་ གིས་གཟུགས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ལ།གཟུགས་ཀྱང་མིག་གི་མདུན་ན་འདུག་པས་གཟུགས་ཀྱང་མིག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ལ། ནམ་མཁའ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པས།དེ་ལྟར་ཕན་འདོགས་པ་དེའི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གང་གི་ཚེ་སྐྱེད་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་ཤིང་མ་བཏང་བས། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དེ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིས་མེད་པ་ལ་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ ཡང་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཚེད་པའི་བྱ་བ་དང་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལ་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བུད་མེད་ཡོད་ན་དེ་གཟུགས་དང་ ལྡན་པ་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཞེས་བརྗོད་དུ་རུང་བ་དང་།ལྷ་སྦྱིན་ཡོད་ན་དེ་ནོར་དང་ལྡན་པ་ལ་ནོར་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དུ་རུང་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་གནས་བརྟན་གུ་ཎ་མ་ཏིའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ ཕྱོགས་དང་པོ་ཤོས་སུན་དབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

论师功德慧所说'识的生起作用如同识一样不存在'这种解释是不合理的。为什么呢？因为诸缘互相资助，在刹那间能生起果的作用，获得自性的刹那能生起事物，这种生起在名言中未被舍弃故非不存在。为什么说'识的生起作用如同识一样不存在'这种解释不合理呢？中观师承许识的生起作用能生起事物，这种生起在世俗谛中被承许且未舍弃故非不存在。论师功德慧未区分该作用在世俗谛中存在、胜义谛中不存在，而是笼统地说不存在，因此不合理。
这样说明：论师功德慧未说'在胜义谛中作用非所生'，而是不加区分地否定作用，因此不合理。那么应该如何说呢？在世俗名言中，诸缘和合的作用获得自性的刹那能生起事物，这种生起非不存在，因此诸缘互相资助，在刹那间能生起果的作用，获得自性的刹那能生起事物，这种生起在名言中未被舍弃故非不存在。
当眼、色、光明、虚空、作意等境与有境的事物安住时，眼见色故眼对色起作用，色在眼前安住故色也对眼起作用。同样，光明也对眼、色等起作用，虚空也对它们起作用，作意也对它们起作用。如是互相资助的刹那间能生起果的即是获得自性的刹那作用。当该作用生起识的事物时，这种生起在世俗名言中被承许且未舍弃，因此该作用在世俗名言中非不存在，为何说'识的生起作用如同识一样不存在'这种解释是不合理的。
论师功德慧所说'具有义缘对于不存在者也不合理'这也不对。为什么呢？因为具有义缘并非不合理。在世俗中若有煮的作用和生起的作用，则对此具有义缘也非不合理。譬如，世俗中若有女人，则她具有色故可称为'有色女'；若有天授，则他具有财故可称为'有财者'。同样，世俗中若有作用，则具有缘的具有义缘也非不合理。这是首先破除长老功德慧解释的第一方面。

།ད་ནི་སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་ པ་དེ་དང་སློབ་དཔོན་གུ་ཎ་མ་ཏིས་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་རང་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དམ་བཅས་པ་ཙམ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ དང་དཔེ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཚིག་ཙམ་གྱིས་འདིར་ནི་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་དེ་ན་མོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་སུན་མི་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་གཞན་གྱིས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེས་ཀྱང་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པར་མ་གྲུབ་ལ།རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་པས་དེས་ཀྱང་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་། འདིར་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་ བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་གོ།།ཡང་ན་གང་དག་སྐྱེ་བར་སྨྲ་ཞིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདིར་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།གང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གང་དག་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་རང་གི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ ཀྱི།རྐྱེན་གང་དག་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གང་དག་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྟོག་གེ་ ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

现在对于阿阇黎功德慧的第二种解释，其他人说识的生起作用不是以识为自性，而是以自性成立、不具缘而能生自果。对此，阿阇黎功德慧解释说由于不具缘故自体不存在，这种说法也不合理。为什么呢？
如此仅以立宗就想破斥他人的立宗。前后两种观点都没有理由和譬喻，所以都只是立宗的言词而已，仅凭言词在此不能成立所欲证明的义理。'这不是那个'的意思是仅以立宗不能破斥他人。
其他主张生起的人进行反驳，意思是其他主张生起的人认为，作用既不具缘，所以不能成立产生事物，不具缘的作用也不存在，所以也不能成立产生事物，此处是要证成缘能产生事物。
其中'其他主张生起的人'是指那些持有主张生起的宗义的人们。或者说那些主张并证成生起的人们称为其他主张生起的人。'他人反驳'意思是以其他方式证成生起并处于反驳的立场。
因此他们说：眼等一定能生眼识，因为具有作用的缘故，如同种子、土、水、火、风等能生芽一样。此中'眼等'是有法，即眼、色、光明、虚空、作意等诸缘。'一定能生眼识'是所立法。'因为具有作用'是能立法。'如同种子、土、水、火、风等能生芽一样'是譬喻。
凡是具有作用者皆能生自果，如同种子、土、水、火、风等具有作用的诸缘能生自果苗芽，而不具作用的诸缘则不能生芽。同样，眼、色、光明、虚空、作意等具有作用的诸缘也一定能生自果眼识。
因此他们说，以后来的论理可以破斥前面所说的诸比量。这是总结，意思是说：我们的论式可以破斥你们中观派前面所说的证成无生的诸比量，因为对它们构成无错乱的违害。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདིར་བཤད་པ་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པས།སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་གསུམ་པོ་འདིས་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མེད་པས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མིག་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེས་ན་ བྱ་བ་མེད་དོ།།བྱ་བ་མེད་པས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེས་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་ པ་རྐྱེན་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ཞིང་མི་རིགས་པས་སོ།།དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེ་མ་ཚང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་དེ་དག་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བ་ དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པས་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ན་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་དེས་ཁོ་བོ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པས་ལན་བཏབ་པས་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པ་འདི་ལ།སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་དཔེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཚིག་ནི་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདིར་ ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ།དོན་དམ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པར་ཁས་ལེན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་དབུ་མ་ པ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པས།གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་པས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

对于如此所说的回答，解释者自身在此解说：'无作用非是缘'等，其中在此所说的是，对于此成立，解释者以阿阇黎所说的三个根本偈颂显示对方无有譬喻。此中由于胜义中唯遮遣生起故无有作用，因此种子等诸缘不具有彼作用。此说明：凡是眼等诸缘，彼等非是能生眼识之缘。何以故？如是彼等无有作用故。云何？为此而说：在中观论中，此中由于胜义中一切种遮遣生起故，因此无有作用。由无作用故，种子等诸缘不具有彼作用。'彼'字与作用相连，故种子等诸缘不具有彼作用。
无有作用者不应为缘，即种子等诸缘无有作用者不应且不合理为能生芽之缘。由于彼等不成立为缘性故，譬喻不具足。即如是由于无有作用的种子等诸缘不成立为芽之缘性故，由于种子等无有具作用性，譬喻有不具能立法性之过失，此为语义。
因此为后来的论理所破，即由于如是你的能立不具足，故不能破我，此为结语。此中所说，即如是显示譬喻具有能立法而作答，对于此有无错乱相违之过失，诸说生起者作为譬喻能立。如是于任一不成立及怀疑之语，亦是依赖于能立故，有此相故。
因此，谷物等胜义中定有具作用性，因为世俗中如是承许故。凡是世俗中如何承许者，胜义中亦如是，如兔角无有一样。此中，'谷物等'是有法，'胜义中定有具作用性'是所立法，'因为世俗中如是承许故'是能立法，'凡是世俗中如何承许者，胜义中亦如是'是近系之比量，'如兔角无有一样'是譬喻。
譬如你们中观派于兔角无有，世俗中亦承许为无，胜义中亦承许为无。如是你们中观派于谷物等世俗中承许有具作用性，凡是世俗中如何承许者，胜义中亦如是，故谷物等胜义中定有具作用性。

།ཁྱེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་ པ་ཉིད་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་གྲུབ་པས་འདོད་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཅི་ལྟར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པས་དེས་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་དཔེ་གྲུབ་པས། མིག་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། བྱ་ལྡན་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་ཐ་མ་ཤོས་འདིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱ་ལྡན་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་ འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཕར་དྲིས་པའི་རྗེས་ལ་ཚུར་ལེན་གདབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། སྔར། བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་མཇུག་ན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་སྨོས་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་ དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་སྦྱར་ཏེ། འདིར་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པའོ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་ཀྱང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔེ་ ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རི་བོང་ གི་རྭ་ལ་མེད་དེ།།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ སྒྲུབ་པས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་ བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས།འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མཐའ་གཉིས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་མེད་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིམ་པའི་གོང་བུའི་གནས་སྐབས་ལ་སྔ་ ན་མེད་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གྱོ་མོར་གྱུར་པ་ལ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་མེད་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་བུམ་པ་མེད་པ་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བུམ་པ་སྐྱེ་བར་སྣང་ལ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་སྣང་བ་ནི་གཏན་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་། གཏན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་མི་རིགས་སོ།

你也在世俗谛中承认种子等具有作用，因此成立比喻而成立所欲证，这句话表明：如同种子等在世俗谛中具有作用一样，在胜义谛中也存在，因此由种子等具有作用的比喻成立，眼等也在胜义谛中具有产生眼识等的作用，如此所说。
对于如此所说，作为回答，注释者说：'于此所说，是否具有作用？'等等。其中'于此所说'是指对于证成种子等具有作用，以上师所说偈颂根本最后一句来破斥，这是语义。
'是否具有作用'是指询问那些种子等是否具有作用或者没有。'不是'这一语境是指在如此询问之后的回答语，如前所说'不具作用非为缘'之后说'不是'这一否定语的语境，即对'是否具有作用'回答'不是'，在此也证成诸缘不具有作用。
即便如此诸缘也不能成立具有作用，这是说以此推理，在种子等的比喻上也不能成立所证性质。为什么呢？因为即使在世俗谛中兔角也不成立具有作用，这句话表明：因为用来证成种子等具有作用的论证，在世俗谛中兔角也没有。
因为兔角不具有作用，所以比喻缺乏所证性质。在胜义谛中兔角也不成立为无，这句话表明：不仅仅是缺乏所证性质，而且也缺乏能证，因为如同我们承认世俗谛中兔角不存在一样，在胜义谛中不承认兔角是不存在的，因为如此在胜义谛中远离有无等分别。
如《圣宝积经》中所说：'迦叶，有是一边，无也是第二边。'对此，若有生起则会产生四种无的分别：相对于已生而言，泥团状态是本无；相对于此而言，变成瓦片后是坏无；相对于此而言，瓶中无布及布中无瓶是互无；瓶显现为生起而兔角等不显现为生起是毕竟无。
这也是依赖于有生起才如此。对于胜义谛中一切法无生者，本无、坏无、互无、毕竟无等分别都是不合理的。

།ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རི་བོང་གི་རྭའི་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་དཔེ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དབུ་མ་པས་ དོན་དམ་པར་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སུན་ཕྱུང་བ་དང་།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་དོན་དམ་པར་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་གང་དག་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་དག་དུས་དང་ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་པས་མི་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི།གང་གི་ཚེ་དེ་དག་མ་ཧེའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ན་རྭ་ཉིད་དམིགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭའི་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ པས་དཔེ་དེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭའི་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེའི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ ཅན་ཡིན་ལ།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། འི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན། ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡན། ཨུཏྤལ་ སྔོན་པོ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་དཀར་བ་ཉིད་ཅེས་སམ། གཟུགས་ཀྱི་སྦོམ་པ་ཉིད་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་དཀར་བ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྦོམ་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རི་བོང་གི་རྭའི་མེད་པ་ལ་ཡང་།འི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭའི་མེད་པ་ནི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭའི་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དཔེར་ན་ཨུཏྤལ་ སྔོན་པོ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ།ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་རྫས་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ གྱི་གཞིའི་རྫས་རི་བོང་གི་རྭ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེས་ན་དཔེ་རི་བོང་གི་རྭ་གྲུབ་པས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནའི་དཔེ་གྲུབ་པོ། །དེ་གྲུབ་ པས་མིག་ལ་སོགས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་གཉིས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所说的'并非无过失'是指，因为兔角的比喻中缺乏所立和能立二者，所以谷物等并未成立具有作用。
如果数论师反驳说，即是指先前说生的人们以兔角不存在为喻，中观师以胜义中兔角的不存在性也不成立而破斥。此处数论师认为胜义中兔角的不存在是实有的，用以成立比喻。
他们的宗义是这样的：所谓萨埵、剌阇、答摩三德，虽然依于声等，但因时间和处所隔绝而不可得，当它们转变为水牛的形态时，角就可以被认知，因此兔角的不存在是实有的，所以此喻得以成立。
为了说明'兔角的不存在是实有'，以及因为是差别的所依，如同色和青莲花。此中'兔角不存在'是有法，'是实有'是所立法，'以...说明'是能立法，'如色'是喻依，'因为是差别的所依'也是能立法，'如青莲花'也是喻依。
譬如因为以'色的'来说明故是实有，如'色的白性'或'色的粗性'，因为以'色的'来说明，所以色的白性和色的粗性是实有，同样，对于兔角的不存在，因为以'的'来说明故是实有，因为说明为'兔角的不存在'，所以兔角的不存在也是实有。
又如青莲花是差别的所依，青等性质是它的差别，因此差别所依的实体'青莲花'是实有；同样，兔角也是差别的所依，锐利性等性质是它的差别，所以差别所依的实体'兔角'也是实有。
如此，兔角在胜义中是实有，因此兔角的比喻成立，从而成立了谷物等在胜义中具有作用的比喻。由此成立了眼等确实能产生眼识。
对于这样的说法，注释者回答说'这是不好的'等。'这是不好的'意思是说，你们的这两种证明并不能成立兔角的存在性。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཉིད་དང་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁོ་བོ་ལ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་སམ། ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་གཉིས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་ལ། སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅི་སྟེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཁྱེད་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་མི་ནུས་པར་འདྲ་བས་སྐྱོན་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཅི་སྟེ་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གྲངས ཅན་གྱིས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་དང་དངོས་པོ་དང་གཞིའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པར་སྟོན་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གྲངས་ཅན་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མེད་པར་སྟོན་མི་ནུས པར་འདྲ་བས་སྐྱོན་མཚུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བཀག་ པ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་ཉིད་བཀག་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ཁོ་ བོས་ཁྱེད་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་མཐར་མ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཀག་ཅིང་བསལ་བ་ཁོ་ནས་སོ། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་ལ། གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཙམ ཁོ་བོ་འགོག་པར་བྱེད་ཀྱི།དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་འདོད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་མི་འདོད་པས་དེ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། དངོས་པོར་ལྟ་བ་འགོག་པར་འདོད་པས་ཁོ་བོས་སྐྱེ་བ་འགག་པ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་ མེད་པར་གྲུབ་པ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོས་ཁྱེད་ཅག་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་མཐར་མ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱེད་ཅག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་སྟོན་པར་མི་བྱེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བར་འདོད་པ་ཡང་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་དབུ་མ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ སྟོན་པར་མི་བྱེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐར་ཡང་མ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།

为什么呢？因为胜义中色和青莲花二者的存在性和差别的所依性都不成立，所以譬喻不完整。这样说是表明：对我来说，胜义中色或青莲花二者的所立存在性也不成立，能立差别的所依性也不成立，因此对你来说就成为譬喻的有法不成立的过失，所以这不是好的。
假如说，就像我们不能向你证明色等是存在的一样，你们也同样不能向我们证明色等是不存在的，过失相等。这是表明：假如数论师这样说：就像我们数论师不能向你们中观派证明色、受、想、行、识等在胜义中以实体、事物和基础的方式存在一样，你们中观派也同样不能向我们数论师证明色等在胜义中不存在，过失相等。
对此说法的回答，此处论释者说：'不是这样'等。'不是这样'的意思是过失不相等。为什么呢？因为仅仅通过遮遣生起，具有无生而遮遣了事物性。这表明：因为我仅仅通过遮遣生起，具有无生而遮遣了事物性，所以不像你们不能向我们证明色等存在那样，我能向你们证明色等不存在，因为没有落入实在论的极端，所以过失不相等。
其中，'仅仅通过遮遣生起'是指我们中观派在胜义中遮遣并否定色等的生起。'具有无生'是指这样通过仅仅遮遣生起而成立无生，凡是成立无生者即是具有无生。'遮遣了事物性'是指具有无生者仅仅遮遣他人所遍计的事物性，而不成立无事物性。
为什么呢？因为应当成立所欲求的，我不欲求无实在论见，所以不成立它，而是想要遮遣实在论见，所以我仅仅通过遮遣生起而成立无生，具有无生而遮遣了事物性，因此我能向你们证明色等不存在，因为没有落入实在论的极端，所以过失不相等。
就像你们证明色等存在一样，我们也不证明无事物性。为什么呢？因为也想要断除无实在论见而不作证明。这表明：因为中观派想要断除无实在论见，所以不证明无实在论见，因为没有落入无实在论的极端，所以过失不相等。

།གང་གི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་འཇིག་རྟེན་གསུམ་རབ་ཏུ་འཇིག་པར་ལྟ་བ་དེའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་འཆགས་པར་ལྟ་བ་དེའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པར་ ལྟ་བ་ཡིན་གྱི།དབུ་མ་པས་ནི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་ཉིད་བཀག་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་དངོས་པོར་ལྟ་བ་མེད་ལ། དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བར་འདོད་པ་ཡང་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ གྲུབ་པ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་ན།གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་སྒྲུབ་པར་དངོས་པོ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་ཁོ་བོ་ལ་དངོས་ པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་རྣམས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བར་སྐྱོན་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངེད་དབུ་མ་པ་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོར་ལྟ་བའི་མཐར་མ་ལྷུང་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བར་འདོད་པ་ཡང་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐར་ཡང་མ་ལྷུང་བ་རྣམས་ཁྱེད་གྲངས་ཅན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་ གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བས་སྐྱོན་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མཐའ་གཉིས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ གཉིས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སོ།།དེར་མ་ལྷུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་ལ་མ་ཆགས་པ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་རྣམས་ཏེ། དབུ་མ་པ་དངོས་ པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་རྣམས་སོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གྲངས་ཅན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་རྣམས་དང་དབུ་མ་པ་མི་འདྲ་བས་སོ། །སྐྱོན་ མཚུངས་པར་ཐལ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་རྣམས་གྲངས་ཅན་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བས་སྐྱོན་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

因为数论派观察三界将要毁灭，所以是无见，因为观察三界将要形成，所以是有见。
中观派仅仅通过遮遣生起而具有无生，因遮遣事物自性，所以无实在见；又不显示想要断除无实在见，所以也无无实在见。
如此，若成立无实在的论证，对彼无实在的执著即称为无实在见，因为我想要断除无实在见，所以不成立无实在而是无实在。因为无实在不存在，所以我也无无实在见。
因此，未堕入实在与无实在见二边的诸人，怎会与堕入实在与无实在见二边的诸人相同而有过失相等之过呢？
所说：我等中观派仅仅通过遮遣生起而具有无生，因遮遣事物自性，故未堕入实在见边，又不显示想要断除无实在见，故亦未堕入无实在见边的诸人，与你们数论派堕入实在与无实在见二边的诸人不同，怎会有过失相等之过呢？不会有的。
其中，所谓实在与无实在见，即是执持无实在并分别。
所谓二边，即实在与无实在见的二边就是实在与无实在见二边。
所谓未堕入彼等，即是于实在与无实在见二边无执著者，即是未堕入实在与无实在见二边的诸人，即是中观派未堕入实在与无实在见二边的诸人。
所谓与堕入实在与无实在见二边的诸人不同，即是与数论派堕入实在与无实在见二边的诸人中观派不同。
所谓怎会有过失相等之过，即是中观派诸人与数论派诸人不同，怎会有过失相等之过呢？不会有的，这是语尾词。

།གཞན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། དེ་སྒྲུབ་པར་མི་འདོད་པས་ ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་ཁོ་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བརྣན་ཏེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ལ་དངོས་པོ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་ཡང་དངོས་པོ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་ལ། ཁོ་བོ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་དང དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ་དེ་སྒྲུབ་པར་མི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ཅི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་པོ་དེ་སྒྲུབ་པར་མི་འདོད་ པས་སོ།།ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་ཁོ་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་པོ་དེ་སྒྲུབ་པར་མི་འདོད་པས། ཁྱེད་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་འགོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་འདོད་པ་ཁོ་ན་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་གྲངས་ཅན་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ལྟ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་འདོད་པ་ཁོ་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ཁྱེད་གྲངས་ཅན་པ་དག་གི་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ སྐད་བསྟན་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་ཀ་དགག་པར་བྱ་དགོས་པ་ལས། དེ་ལྟར་གྲངས་ཅན་ཁྱེད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་འགོག་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར། གྲངས་ཅན་གྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པའི་དོན་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པ་ ཡིན་གྱི།གྲངས་ཅན་དག་ཁྱེད་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དོན་ཏེ། བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །བྱ་ལྡན་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་ཕྱེད་འོག་མ་གཉིས་པོ་འདིའི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་སྟེ། དེ་དག་ལ་བརྟག་པའི་གལ་འདི་གཉིས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྐྱེན་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁྱེད་ཅག་ཁས་ལེན་ ཏམ་ཞེས་དྲི་བ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁྱེད་ཅག་ཁས་ལེན་ཅེས་དྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལ་བརྟག་པའི་གལ་གཉིས་དྲི་བ་དེ་ ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་སྟེ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ནའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། འདིར་བཤད་པ། བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ།

此外，由于完全没有证成有和无的推理，因为不欲证成彼，故唯成就我们的主张而非成立自宗。对此进一步解释：'由于完全没有证成有和无的推理'是说，如果你有证成有的推理，则由此可成立有；如果我也有证成无的推理，则由此也可成立无。然而，由于你没有证成有的推理，我也没有证成无的推理，所以说'由于完全没有证成有和无的推理'。
'因为不欲证成彼'是说，由于如此完全没有证成有和无的推理，我们中观派不欲证成有和无这两边见。'唯成就我们的主张'是说，由于我们不欲证成有和无这两边见，如果你要破除无的见解，那就只是成就我们中观派的主张。
'而非成立自宗'是说，你们数论派破除无的见解，这只是成就我们中观派的主张，而不是成立你们数论派自己的宗。这是说明：我们中观派需要破除有和无两边见，而你们数论派破除无的见解，因此，数论派只是成就我们的主张，而不是成立你们自己的宗。
或者，应当询问主张生起者，其中'或者'表示分别义，即对'无作用非缘，有作用存在？'这两个偈颂下半部分的意义作另一种解释。'主张生起者'是指经部和毗婆沙师，应当向他们询问这两种选择。
'果生之前诸缘岂非无作用'是问：在果即眼识生起之前，也就是未生起的阶段，诸缘如眼和色等是否承认无作用？'或是有作用'是问：还是承认在果生起之前诸缘有作用？对于这两种选择的询问，如果按照第一种选择承认，即承认在果生起之前诸缘无作用，那么为了破除这种观点，大师说：'无作用非缘。'

།འབྲས་ བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མ་བརྗོད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར།བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བརྗོད་པའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་གང་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞེ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྐྱེན་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་ པ་དང་བསམ་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བས་སྟོང་ཞིང་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིར་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་ཡང་གང་དག་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན། དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གང་དག་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་ པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་ པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་དགག་པའི་རིགས་པས་དེ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལ་བརྟག་པའི་གལ་གཉིས་བྲིས་པ་དེ་ལ་འོན་ཏེ་ བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་དོ་ཞེ་ན་སྟེ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། འདིར་བཤད་པ། བྱ་བ་ལྡན་ནམ་འོན་ཏེ་ན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།འོན་ཏེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་ལ། རྐྱེན་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉི་གར་ ཡང་སྐྱེ་བ་དགག་པ་བརྟག་པའི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་མ་གྱུར་པ་ལ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ།

'产生果实'这一词的剩余部分是指，'词'是指能完整表达其义的内容。虽然已经说了'不具有作用就不是缘'，但是只要没有说出'产生果实'这个词，阻止生起的意义就不会完整，因此在说了'不具有作用就不是缘'之后，还要说'产生果实'这一词的剩余部分。
如果问不具有作用的是什么的缘不是，就是不是产生果实的缘的意思。为什么不具有作用就不是产生果实的缘呢？因此说'不具有作用'是指空无所要表达的产生果实的作用。这样表明：不具有作用的诸缘，由于空无且远离所要表达和所要思考的确定果实的产生作用，这就是其性质。
如前所说的那些不是能产生它的，因为空无彼性，就像其他的一样。这里'如前所说的那些'是有法，'不是能产生'是所要证的法，'因为空无彼性'是能证的法，'就像其他的一样'是譬喻。
这样表明：如前所说的色等诸缘空无产生眼识果的作用，不是能产生眼识果，因为空无生起的作用，就像其他的棉花等缘一样。'这已经说过'是指前面已经以胜义谛而言，内处不从其他诸缘生起，因为是他性的缘故，如同瓶子一样。或者，胜义中其他所要表达的眼等内处的成立者，决定不是缘，因为是他性，如同棉花等因。已经用这些遮破的理由说明了这点。
如果说是具有作用的话，这是对说有生起者进行二种观察中，如果接受后一种观察，即如果说在果生起之前诸缘是具有作用的。如果这样认为，上师为了遮破这点而说：'具有作用抑或不？'。'不是'是承接上下文。'抑或'这个词是表示观察的意思。
这是说对具有作用的诸缘没有产生果的能力，对不具有作用的诸缘也没有产生果的能力，这是从两个方面观察遮破生起的意思。因此在这里诸缘具有作用是由产生果来说明的。而对于尚未趋向于产生果的不承认，所以能证的意义不成立。

།རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ནིའོ། །འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེད་པ་ནི་འབྲས་ བུ་སྐྱེད་པ་སྟེ་དེས་སོ།།བསྟན་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་དེས་བསྟན་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མཐོང་ནས་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་མ་གྱུར་པ་ལ་ནི་མི་ འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པས་བསྟན་ཅིང་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་རྣམས་ བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པ་དེས་ན་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་སྔར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་ སོགས་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་མིང་གིས་བཟུང་བ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་ རྣམས་ལ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཁོ་བོའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་དུས་ཁོ་ན་ན་རྐྱེན་བྱ་བ་ དང་ལྡན་པ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་འདོགས་པས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བསམས་པ། གང་གིས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་མ་གྱུར་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི།གང་གིས་དེ་སྐད་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་སྐྱོན་དེར་འགྱུར་གྱི། ཁོ་བོས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཁོ་ན་ན་རྐྱེན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ གྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་འདོགས་པས།དེས་ན་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་རྐྱེན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་མདོ་སྡེ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་ན་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་ཁོ་བོའི་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོའི་སྒྲུབ་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གནོད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

'诸缘具有作用性'是指成立眼等诸缘具有作用性。'由生果'是指在世俗谛中产生眼识等果，即由此生果。'若已显示'是指由彼生果而显示及成立，即是见到生果后而推度诸缘具有作用性之故。
又'于未趣向生果者不许'这句话表明：诸缘具有作用性之成立是由生果而显示及成立，此亦唯在未趣向生果之前，眼等诸缘无有作用性故，不许诸缘具有作用性。
因此'能立义不成'是指如上所述之理，主张生起者所说的'眼等唯是能生眼识，因为具有作用故，如种子、地、水、火、风等生芽一样'，此前所说的推理会被后来的论理所破。其能立义'因为具有作用'不成立，如声无有名称所摄持性一样，诸缘亦无有作用性，因此你的能立义不成立，我前说的诸推理也不会被你的后来论理所破。
经部师说：'正当生果之时诸缘具有作用，彼此互相资助而许为缘故，能立义非不成，后来论理亦非无'。此处经部师说：'你中观师认为，由于未趣向生果的诸缘无有作用性，因此能立义不成立'这样说的话，对于承许如此者而言会有此过失，但我等承许正当生果之时诸缘具有作用，处于境与有境之实法中彼此互相资助。
因此，唯于彼果生起之时，眼等诸缘具有作用性而许为缘故，我等经部师的能立义'因为具有作用'之相不是不成立，因为此时诸缘有作用性故。因此，你的前说诸推理也非不被我的后来论理所破，即我的成立'眼等唯是能生眼识，因为具有作用故，如种子、地、水、火、风等生芽一样'此中无有过失，因此生起成立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་ ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།འདི་དག་ལ་བརྟེན་སྐྱེ་བས་ན། །དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་རྐྱེན་ཅེས་གྲག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་ མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་འདི་དག་ལ་འདི་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་སོ།།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་པར་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འབྲུ་ལ་ སོགས་པ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཁྱེད་མདོ་སྡེ་པ་དག་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་གྲག་གོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་པ་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདིར་སློབ་དཔོན་མི་བཞེད་པར་ སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཉིད་དེ་ལྟར་མི་བཞེད་པར་སྟོན་པའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། གྲག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པ་རྙེད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་མི་སྐྱེ་དེ་སྲིད་དུ། །འདི་དག་རྐྱེན་མིན་ཇི་ ལྟར་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འབྲས་བུ་ཇི་སྲིད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཡིན་ པར་འདོད་ཅེས་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེའི་ ཕྱིར་འདི་དག་ལ་རྐྱེན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་རྐྱེན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཁུངས་དཔེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཇི་སྲིད་ དུ་མི་ཀློག་པ་དེ་སྲིད་དུ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཁྱོད་ཉིད་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པ་བླུན་པོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ རྐྱེན་རྣམས་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།

对于如是所说，作为回答，论师说道：'由于依此等而生，故此等称为缘'等。此偈颂是为了破斥经部宗的前说。
'依此等'是说依于种子、地、水、火、风等缘，依止而住。
'由于果生'是说果实即芽生起而出现。
'故此等你们认为是胜义缘而称为'是说由于依此等种子等而生果，因此你们经部宗认为种子等是胜义缘而称为，这是显示经部宗自宗的教义。
'称为'这个词的运用，是表示此处论师不承许。即是说，这是表示龙树论师不如是承许的词，因为'称为'、'也'、'啊'等词是表示他人所许之义。
因此说道：'乃至不生之时，此等何非非缘？'意思是说，果实乃至不生之时，种子等此等怎么不成为非缘呢？
即是说，因为你们认为依于种子等此等缘而生果，所以种子等此等是胜义缘而称为，因此乃至从种子等此等缘不生起名为芽的果实之时，种子等此等怎么不成为非缘呢？必定成为非缘，意趣是说胜义中从彼等无生。
因此说'此等无缘性'的词义。即是说，乃至果不生之时，种子等此等无缘性的意思。
为了明显此义，为了显示世间共许的依据譬喻，说道：'譬如乃至不读书之时，怎么不成为非智者？'
譬如乃至你自己不以知解读书等的力量生起诸行之时，必定成为非智者即愚者。如是此处也是，种子等诸缘乃至不生起芽果之时，必定成为非缘，故彼等无生。

།ཅི་སྟེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་གནོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྟེ་མདོ་སྡེ་པ་དག་འདི་ སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་དུ།ཇི་སྲིད་མི་སྐྱེ་དེ་སྲིད་དུ། །འདི་དག་རྐྱེན་མིན་ཇི་ལྟར་མིན། །ཞེས་བྱ་བས་འབྲས་བུ་ཇི་སྲིད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ལ་རྐྱེན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེས་ནི་ཁོ་བོ་ ཅག་ལ་སུན་ཕྱུང་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་གྱི། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་དེ་དག་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་སུན་འབྱིན་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ་སུན་འབྱིན་པ་དེ་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནོད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་མི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་གཉིས་ཡོད་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བས་འདི་ ལྟར་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གནོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདིར་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྟོན་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་འདིར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱས་པས་དེའི་ཡོན་ཏན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་དེ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ སྟོན་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།རྐྱེན་གང་དག་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རྐྱེན་ཉིད་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་རྐྱེན་མེད་པར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་བཞེད་ཅིང་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་དགོངས་སོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན།དོན་དམ་པར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་དེ་དག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་འདིར་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། །མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་དེ་དག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་པས་བསམས་པའི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དཔྱད་ན་མྱུ་གུ་མི་སྣང་བས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མྱུ་གུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར དེ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ།

如果说'我们在果实生起之前不承认诸缘是缘，因此不会有过失'这样说的话，就是说如果经部师们这样说：中观师说'只要不生起，这些怎么不是非缘'这句话的意思是，果实只要不生起，种子等这些怎么不成为非缘，这些没有缘性，这样说的话对我们并没有任何破斥，因为我们在果芽生起之前不承认种子等诸缘是缘性，而是在果实生起的时候才承认它们是缘性，所以你的破斥对我们不会造成过失。
对于这样的说法，此处注释者说'并非不会造成过失'等。经部师说破斥对我方不会造成过失，这并非不会造成过失。有两个否定时意思就会明白，也就是说这对你的立场确实会造成过失。
为什么呢？因为此处通过显示诸缘在果实生起之前是非缘性，论著作者也意在显示在果实生起时也是非缘性。因为你在此处显示种子等诸缘在果芽生起之前是非缘性，其功德就是在果实生起时也想要显示它们是非缘性。'论著作者意在显示'这句话表明：对于在果实生起之前没有缘性的那些缘，在果实生起时也无缘性，这是论著作者龙树尊者如此显示并如此成立的意趣。
因此怎么说呢？胜义中，种子等在芽生起时不是缘的本性，因为不可说是一体或异体的缘故，如同前刹那的那些一样。此处'种子等'是有法，'在芽生起时不是缘的本性'是所立法，'因为不可说是一体或异体'是能立法，'如同前刹那的那些一样'是譬喻。
这是表明：经部师所想的种子等在芽生起时胜义中不是缘的本性，因为观察种子等时不见芽，所以不可说是一体或异体，因为不能说芽就是种子等这样的一体，也因为种子等生起芽，所以芽不异于种子等，因此不可说是异体，因为不可说是一体或异体，这是理由。

།དཔེར་ན་སྐད་ཅིག་ སྔ་མ་ལ་དེ་དག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་བཞིན་ཏེ།དཔེར་ན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྐྱེན་གྱི་ངོ་ བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།འདིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉིས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྔར་བསྟན་པ་འདིས་ནིའོ། །འདིས་ ཅི་ཞིག་དགག་པར་བྱ་ཞེ་ན།དབུ་མ་པས་སྔར་བསྒྲུབས་པ་དེ་དག་ལ་གང་དག་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དབུ་མ་པས་སྔར་བསྒྲུབས་པ་དེ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབུ་མ་པས་སྔར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པའི་སྤྱི་བཀོད་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་དེ་ ལའོ།།དེ་ལ་གང་དག་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པ་དག་ཇི་སྐད་ཟེར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་དག་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་འམ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའམ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ལ།འོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ངེས་ན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་གཉི་གར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དང་གཉི་གར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ས་ བོན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

例如说'如同前刹那的那些自性'这句话，是指在果尚未生起的前刹那，如同种子等那些自性。譬如在果尚未生起的前刹那，种子等那些并非是缘的自性，同样，在果生起之时，种子等那些也非是缘的自性，这是其意义。
对于'诸事物不从自生、他生及二者生'这一论述，有人说：'这是成立已成，因为果与因二者既不可说是同一性也不可说是他性，虽然不可说，但它们确实能生果。'对此也应如是破除。
'以此'是指前面所说的果与因二者不可说是同一性与他性的特征因。要破除什么呢？对于中观派先前所立，有人为了成立生起而说中观派的论证是成立已成，对此等也应如是破除。
关于中观派先前所立，即'诸事物不从自生、他生及二者生'这一论述，是指中观派在先前立诸事物无生的总论时，已证成诸事物不从自生、不从他生、不从二者生。
对此，主张有生者说了什么呢？因此说'有人如是说：这是成立已成，因为果与因二者既不可说是同一性也不可说是他性，虽然不可说，但它们确实能生果。'
这是说，为了成立生起，对中观派如是说：如果果，如眼等或芽等，与因，如胚胎等或种子等，是同一性的话，则应从自生；若是他性，则应从他生；若果与因二者既是同一性又是差别性，则应从二者生。因此，'诸事物不从自生、不从他生、不从二者生'这是成立已成。
为什么呢？因为果与因二者既不可说是同一性也不可说是他性。虽然不可说是同一性、他性及二者，但缘如胚胎等和种子等，确实能生起果如眼等和芽等。

།དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་དག་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ན་རྐྱེན་ དེ་དག་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་།མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་དེ་དག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ།།སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཡང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བཀག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་བསམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྐྱེན་ཉིད་ཡོད་ པས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འདིར་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།འདིར་ཡང་དེ་དག་གི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཆོས་ཅན་རྣམས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། །རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ ཏེ།དེ་དག་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་ཀྱང་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །དཔེར་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལྡོག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་མེད་དེ། དཔེར་ན་ རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྐྱེན་ཉིད་མེད་དོ། །རྐྱེན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མ་དག་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་ པའོ།།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ནའོ། །ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་གི་ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་གི་རྐྱེན་ཡིན་ གྲང་ན་ཞེས་གལ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ།

对于'这些也应当如是遮破'这句话是这样解释的：经部宗认为，因缘如凝酪状和种子等，在果生起的时候，承许这些因缘，但胜义中凝酪状等和种子等并非眼等和芽生起时的因缘体性，因为不可说是彼性或异性的缘故，如同前刹那的彼等一样，以此说明这些也应当如是遮破。
对于'对诸说生者也作回诘'这句话是说：虽然如此遮破，但诸说生者仍为成立生而坚持因缘定能生果，而处于回诘的立场。
胜义中，彼等生起定能生内处，因为是缘故，如同种子等生芽。对此意趣若问：虽然已证明这些因缘无有作用，无从作用而生，但由于因缘存在，必定从因缘而生，如是思维而以另一方式成立生起。
此中'彼等诸缘'是有法，即业和烦恼以及凝酪状等诸缘。'定能生内处'是所立法，即欲成立彼等因缘有法定能生起眼等内处果的殊胜法。'因为是缘故'是能立法，意思是虽然未成立彼等有作用，但因为是缘的缘故，必定从缘而生。
'如同种子等生芽'是譬喻，即如种子等因为是缘故而生芽，如是业和烦恼以及凝酪状等也因为是缘故定能生起眼等内处。
如是首先说明随行后，为说明返遍而说'若非能生者则无缘性，如兔角'。这是说：兔角因为不存在，所以无有缘性；因为无有缘性，所以也非能生。凝酪状等并非无有缘性而是存在，因此彼等定能生内处。
对此所说，为破除缘性因，此注释者说'此中且说'等。这是引出下面的偈颂。'此中'是指示。
'若胜义中是缘'是说若胜义中业和烦恼以及凝酪状等是内处的缘。'是已有或未有的缘耶'是对果已有或未有作二种观察。

།དེ་དག་གཉི་གའི་ཡིན་པར་ཡང་རིགས་པས་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་མི་དགོས་ལ། འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི་གང་གི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བས་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟགས་ན་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་གཏན་ ཚིགས་མི་རུང་བས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ཡིན་པར་ཡང་རིགས་པས་མི་རུང་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདིར་ནི་དམ་བཅས་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་དམ་བཅས་པ་ དེ་གཉིས་བསྟན་པ།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཕྱེད་འོག་མས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་སྟོན་པ་ནི། མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་བསྟན་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྐྱེན་དུ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་ དེ་སྟོན་པ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་གསུམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་མ་ལུ་ཏའི་ལྕུག་མ་དག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་ཤིང་མ་ལུ་ཏའི་ལྕུག་མ་དག་ཡིན་པར་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།གང་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་ནས་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་ན། གང་གི་ཚེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་གྱི་ ཐ་སྙད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རི་བོང་གི་རྭ་གང་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མ་ལུ་ཏའི་ལྕུག་མ་དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་ དཔེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེས། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་མ་ལུ་ཏའི་ལྕུག་མ་དག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་གང་གི་ཡིན་ པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རི་བོང་གི་རྭ་གང་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་དཔེ་བསྟན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། མྱུ་གུ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པ་དང་མྱུ་གུ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའི་དོན་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་མེད་ན་རྐྱེན་གྱི་ཆོས་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

'通过说'这两者都不合理'表明以下含义：对于已有的果不需要缘，若无果则不能成为任何的缘，通过这个道理观察，作为缘的理由不合理，所以无从缘生，这样表明。因此说'对于无或有的义，缘是不合理的'，为了表明这两者都不合理，龙树上师说了这个偈颂。
这里表明了两个立宗，对于无果不能成为缘是第一个立宗。对于有果不能成为缘是第二个立宗。此偈颂的上半表明这两个立宗，下半则是成立。
其中表明无果的缘如何不合理说'无果何有缘'，对于表明两个立宗中，表明作为无果的缘如何不合理，如羯罗蓝等，此为第三根本偈颂。
此处应知虚空花等无法何有缘如摩卢多茎等，即在世间中，虚空花和兔角无法何有缘如摩卢多茎等应当了知，也不是任何缘。这样表明：如此见到果的自性后说是生起的缘，当诸缘中无有果的自性时，羯罗蓝等和种子等如何能成为缘的名言，不能成为。
因此它们不是虚空花和兔角的任何缘，这是词义。说摩卢多茎等不是虚空花和兔角无法的任何缘，这是结语。这是以相似法的比喻表示。
'无则何有缘'这个根本偈颂，如在世间中虚空花和兔角无法何有缘如摩卢多茎等应当了知，它们不是虚空花和兔角任何的缘这样的词义，这个比喻表明眼等果和芽无法何有缘如羯罗蓝等和种子等应当了知，它们不是眼等和芽无法的任何缘，这是所表达义的相似法的比喻。
果若无则缘的法是无果性，果的法也是无性，这不是以相似法的比喻所表示的义。

།འདི་ སྐད་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་ལ། འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་ན་རྒྱུར་ཡང་གང་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་གང་ཡང་མི་འགྱུར་ བར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས། །མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དམ་བཅས་པ་གཉིས་བསྟན་པ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་དཔེ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། མེད་ན་གང་ གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ།།ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལས། འདིར་ཇེ་དང་པོར་མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་ཤོས་ལ་རྒྱུ་དགག་པ་དང་འབྲས་བུ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དོན་ དམ་པར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ ཡིན།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལ་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་མེད་པའི་ཕྱིར།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དགག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་དགག་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡང་། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་དགག་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ བཅུ་དགུ་པ།ཡང་ན་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་མེད་པར་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ཀྱི། སྐྱེ་བ་ཅན་ནི་སྐྱེ་བར་འདོད་དེ་སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ རྩ་བ་འདི་ནི་ཡང་ན་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུར་གཏན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ཀྱི།མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བ་ཅན་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བའི་དཔེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་ སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

如是说道：因此，当无果时，诸缘即有无果性之法，于果亦有无自性之法，是故若无果则因亦不成，果亦不成，如是次第。
因此，所谓比量即是说：如同论师所言：'于无或有之义，缘皆不应理。'此说明具足宗法之两种立宗，对此，证成与喻依次为：'若无何为缘？若有缘何为？'以此二根本偈颂显示。此中，首先对'若无何为缘'之前者证成，当依次说明遮遣因与遮遣果之二种比量。
胜义中，种子等无缘之自性，因为彼等无果故。譬如虚空无空花故，如虚空。此中，'种子等'为有法，'无缘之自性'为所立法，'彼等无果故'为能立法，'譬如虚空无空花故，如虚空'为喻。
如同胜义中因无空花果故，虚空无缘之自性，如是胜义中因无芽果故，种子等亦无缘之自性，此乃遮遣因。如同遮遣因，为遮遣果故，如是胜义中种子等非芽之缘，因为无故，譬如空花。
此中，'种子等'为有法，'非芽之缘'为所立法，'无故'为能立法，'譬如空花'为喻。如同胜义中因无空花果故，虚空亦非空花之缘，如是胜义中因无芽果故，种子等亦非芽之缘，此乃遮遣果。
第十九品。或者，对于说'不许无中生，而许有生者生，因为先前无故'者，为此而说'若无何为缘'。即此'若无何为缘'之根本偈颂，是为了回应某些主张生者所说：'不许如空花般全无者生，而许如芽般有生者先前无而生，因此你们以空花等为芽不生之喻例，犯有喻不具能立法之过失，故不应理'而说。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་མེད་པ་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་ དུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།མྱུ་གུ་ནི་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་སྐྱེས་ནས་ཡང་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་གི་ཕྱིར། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཉིད་ སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུམ་པ་ནི་སོ་མ་བཏང་བ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྒྲ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་འབའ་ཞིག་མི་རྟག་པར་འགྱུར་གྱི། སྒྲ་ནི་མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་ཕྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་སྤྱི་མཐུན་པས་གང་གི་ཕྱིར་འདིར་མེད་པ་སྤྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དེ་དག་གང་ཁོ་ན་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པས།མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདིས་སུན་འབྱིན་པ་དེ་གསལ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་ན་ཡང་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འདོད་དེ་གང་གིར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་དང་སྐྱེ་བའི་མདུན་རོལ་ན་མེད་པའོ། །སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་གང་གི་མཚན་ ཉིད་སྐྱེ་བའི་མདུན་རོལ་ན་མེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་བུམ་པ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་ མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་དེ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁྱོད་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་ཡིན་པས་དཔེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་འདོད་ལ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་ སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས་དཔེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འཇིམ པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་དང་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་འདོད་དེ།བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་ཡང་འཇིམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་དང་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་ཡང་སྔ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་སྔ་ན་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པར་འདོད་དེ།མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་རོ།

如是说，因为是普遍的无，如同虚空之花一般，芽也无生，所说这些是不合理的。如是，因为虚空之花是无生的缘故，一切时中唯是无，而芽是有生的缘故，仅仅是在先前阶段为无，生起后即成为有。
因此，说'若无，何者为缘'。如是，你们的论证，即你们自己所作，因为是普遍的缘故，如同瓶子一般，声音是无常的说法不合理。为什么呢？因为瓶子具有未经烧制及有形等特征而成为无常，而声音并非如此，因此唯瓶子成为无常，而声音则不然，以此说法即已破除。
此处以共同的普遍性进行观察，因为此处以无的普遍性作为因，故非能破。如是，正是以他们所承许的无，在此证成无生。因此，注释者以'若无，何者为缘'此根本偈颂明示彼破斥，不仅如此，且显示为似能破。
虽然以生起之前无的相状，瓶子、毛毯、草席等并非是无，然而无作为何者之缘而许为谷物等，皆不应理，此为文义。
所谓'生起之前无'即是生起之前、生起面前之无。'生起之前无的相状'即是何等无的相状是生起之前无，即是生起之前无的相状。
以生起之前无的相状，瓶子、草席等尚未生起故为无时，瓶子、毛毯、草席等作为何等无之缘而许为谷物等及羯罗蓝等，无作为何者之缘，谷物等皆不应理，此为文义。
如是说，你认为虚空之花因为是无生的缘故而为永无，故不许为喻因，而瓶子、毛毯、草席等因为是有生的缘故而为先无，故许为喻因。如是，若以先无相状的瓶子、毛毯、草席等为无时，瓶子、毛毯、草席等以先无相状之无作为何等之缘而许为泥土、棉絮、草茎等。
瓶子、毛毯、草席等之无不应成为泥土、棉絮、草茎等任何之缘。如是，眼等及芽若是先无相状，则眼等及芽以先无相状之无作为何等之缘而许为羯罗蓝等及谷物等，眼等及芽之无不应成为羯罗蓝等及谷物等任何之缘。

།དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་སྔ་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ གི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གཏན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་དུ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་བར་འདྲ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ ཕྱིར་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་འདི་དག་གིས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་དམ་པར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་དོན་དམ་པར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པ་ མྱུ་གུའི་ཡང་ཡོད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་འདྲ་བ་ལས་མྱུ་གུ་ནི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ལ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ དམ་བཅས་པ་གཉིས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如此，就像眼睛等和芽是以无前例的性质而不存在，任何条件也不会成为胚胎等和种子等的条件一样，同样地，虚空之花等以完全不存在的性质而不存在，任何条件也不会成为虚空等的条件，因为相似的缘故，所以显示你的因的意义不成立。
因此，唯能令通达，是说因此通过这些因和喻能唯令通达遮遣生起，这是语尾词。
胜义中，种子等不是芽的缘，因为在生起之前不存在的缘故，如同瓶子等。对此，'种子等'是有法，'不是芽的缘'是所立法，'因为在生起之前不存在'是能立法，'如同瓶子等'是譬喻。
譬如胜义中瓶子等因为在生起之前不存在故不是芽的缘，同样地，胜义中种子等也因为在生起之前不存在故不是芽的缘。如同在生起之前不存在对于芽也有，同样地对于瓶子等也同样存在，从这相似性中，认为芽从种子等生起，而不认为从瓶子等生起，这有什么道理？
如此，首先已经成立了'如此，若先无，说为谁之缘'的立宗。现在为了成立第二个立宗，说'对第二方面也'。

།དེ་ལ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་སྟོན་པ་ནི། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡོད་ན་ཡང་མྱུ་གུ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་ འདོད་དེ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དམ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་མྱུ་གུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་ཡིན་ལ།བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དམ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དམ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་གཞན་དག་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ ནི་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཡང་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མདོ་མཛད་པའི་དགོངས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་གང་གི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་ དང་མེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་རྐྱེན་རྣམས་ནི། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་མེད་དེ།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཅན་དག་ལས་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་ བྱ་བ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལས་གང་དག་ནུས་པ་སྨྲ་བ་དང་གསལ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།མདོ་བྱེད་པས། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མུན་པའི་ནང་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མི་གསལ་བ་རྣམས་ ལ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་དག་མི་དགོས་སམ་ཅི།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་མི་དགོས་སམ་ཅི། དེའི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ནི་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་གསལ་བ་ཡང་བསལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་དག་གི་གསལ་བ་ཡང་བསྩལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གསལ་བ་ བསྩལ་བའི་སྐབས་སུ་གྲངས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་དུ་མི་གསལ་བ་བསྩལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于存在的缘如何不合理，对此进行说明：'若已存在，何需缘？'这是说，对此，即使存在，对于芽本身自性的存在，即使在世俗名言中也不承认种子等是缘，因为不依赖于生起的作用。比如已生的事物本身或瓶子等其他事物一样。对此，'此处芽以自性存在'是所依，'即使在世俗名言中也不承认种子等是缘'是所立法，'因为不依赖于生起的作用'是能立法。'比如已生的事物本身或瓶子等其他事物一样'是譬喻。如同已生的芽本身或瓶子等其他已生事物以自性存在，因为不依赖于生起的作用，即使在世俗名言中也不承认种子等是其缘。同样，芽以自性存在也因为不依赖于生起的作用，即使在世俗名言中也不承认种子等是其缘，这是经典作者的意趣。
因此，因的意义不成立。'于无或有之义，缘皆不应理，若无何为缘？'所说的这些，因为芽存在和不存在的缘，种子等是不合理的。主张生起者的因义，胜义中彼等的诸缘，是专门产生内处的，因为是缘的缘故。如同种子等产生芽一样。若非能生者则非缘，如兔角一样，所说的这些是不成立的。
数论师中有人说：'若已存在，何需缘？'这是不合理的，因为有的是诸缘令其显现，有的是令其粗大。这段话的简要含义是：数论师中有主张功能和主张显现者说：经典作者所说'若已存在，何需缘？'是不合理的。为什么呢？比如在黑暗中存在但不明显的瓶子等，难道不需要灯等显现因缘吗？对于从因中以功能形式存在的果，难道不需要地水等令其粗大的缘吗？因此这部经典说得不对。
对于他们这样的说法，在此注释者已经遮除了他们的显现，因为粗大性在有无中如前所说有过失，所以是这样的。'他们的显现也已遮除'是说在前文遮除显现的场合中，数论师所计执的不明显不能令其显现，因为大等是不明显的缘故，如同虚空之花一样等等，已经以多种回答遮除了不明显。

།རགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྔར་ ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།རེ་ཞིག་གྲངས་ཅན་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་རགས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཞིག་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་པ་ཞིག་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རགས་པ་ཉིད་མེད་པ་ཞིག་རྐྱེན་གྱིས་ བྱེད་དོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་གསལ་བ་ཉིད་མེད་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བའི་རྐྱེན་དུ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རགས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཞིག་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། ཡོད་ ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ།།ཞེས་གསུངས་པས་གསལ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རྐྱེན་ཡོད་པར་མི་འདོད་དེ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དམ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་མདོ་མཛད་པ་ ལ་སུན་འབྱིན་པ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་འབྲུ་ལ་སོགས་ པ་རྐྱེན་མེད་པས་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བས་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་སུན་ཕྱུང་བ་ནི་བདེན་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཚེ་ན་རྐྱེན་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་འདོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་དག་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་འབྲས་བུ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཚེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཚེ་ནའོ། །རྐྱེན་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡུལ་ དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་གནས་ཤིང་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་འདོགས་པ་དང་།ས་བོན་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་གྲོགས་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་གནས་ཤིང་གཅིག་ལ་གཅིག་བསྟོད་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ནས་སོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པའོ།།ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་དག་སྐྱེད་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིའོ།

由于粗大性在有和无两方面都会产生如前所说的过失，这句话表达了以下含义：首先应当这样询问数论派：是由缘产生已有的粗大性，还是由缘产生尚无的粗大性？对此，如果说是由缘产生尚无的粗大性，那么正如论师所说'若无何有缘'，表明不存在的明显性如同虚空之花一样不能成为缘，因此会产生这样的过失。如果说是由缘产生已有的粗大性，那么正如论师所说'若有缘何为'，表明即使在世俗谛中也不承认已存在的明显性有缘，因为不需要产生的作用，例如已生之物本身或瓶子等其他物，因此会产生这样的过失。
'这并非'的意思是这并不能对经典作者构成任何诘难。
经部师说：'对于无或有的事物，缘都是不合理的'这句话如果是真实的，表达了以下含义：经部师说，对于果无的立场和果有的立场，由于没有种子等缘，因为不具足缘，所以不能产生，因此'对于无或有的事物，缘都是不合理的'这句话否定了这两种立场是真实的。我们的立场是既不能说有也不能说无的特征，所以既不像胜论派那样主张果无，也不像数论派和毗婆沙师那样主张果有，因此你们所说的证成的过失对我们的立场并不存在。
然而，当果将生起时，诸缘相互资助而获得能生果的自性，胜义谛中承认是缘性，此时由于果正在生起故非无，由于尚未生起故非有。这是经部宗自身的论典中说明果既不能说有也不能说无，因为这样会有过失，所以诸缘唯是能生果。
其中'然而，当果将生起时'是指尚未生起的果，如眼识等和苗芽等，欲使其生起之时。'诸缘相互资助'是指眼、色、光明、虚空和作意等处于境和有境的关系而相互资助，以及种子、水、火、风等处于助缘的关系而相互增上。'依此'是指依止。'生果'是指产生眼识等果和苗芽等果。'能'是指能够产生那些果。

།བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་ཉིད་དེས་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་དག་སྟེ། རྐྱེན་གང་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ ནུས་པའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་དག་གོ།།དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྐྱེན་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཁོ་བོ་ཅག་མདོ་སྡེ་པ་དག་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་སོ། །དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཆོད་པས་དངོས་སུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་ ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པས་སྐྱོན་བརྟག་པའི་གནོད་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། བརྟག་པ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་ པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྟག་པ་དེ་ལ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས།མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་སུན་དབྱུང་བ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་འབྲས་ བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་རྐྱེན་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྟག་པ་འདི་ལ་ ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེས་ན་རྣམ་པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱ་བ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔེ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་འདི་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ།མདོ་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་རྣམ་པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་དེ་འདིར་ཆོས་ཅན་དུ་བྱའོ།

所谓'获得自性'是指能够产生果的自性，即获得因缘的自性。任何因缘获得其自性，即是获得能生果的自性。
'胜义中承许为缘'是指如此获得能生果自性的诸缘，我们经部宗在胜义中承许为缘。
'当时因为果正在生起故非无'是指当时果——眼识等和芽等正趋向于生起，因此不说为无。
'因为未生故非有'是指当时因为一刹那间隔故实际未生，所以非有。
'因此我方无如所说的能立过失'这句话表明：因为在我方，果既不可说为有也不可说为无，所以你方对于果有无两边如所说的能立所观察的过失，在我方是没有的。
对于这种说法的回答，论释者说：'于此说明'。'于彼观察亦'是指经部宗所说的果既不可说为有也不可说为无的观察。对此论释者以'于无有义中，缘亦不应理'这个偈颂进行了破斥。
这表明：经部宗所观察的果既不可说为有也不可说为无，对此缘也不应理。为什么呢？因为不可说为有无，是非二者故，如其他。这是论师的意趣。
在此观察中，不可说为有无是非二者故。因此'非二者故'是因。如是对于果作为所立，其他即是喻，因此说'如其他'是论师的意趣。
此中，凡是主张不可说为有无者，既非无亦非有，故应知胜义中眼等诸法非为眼识和芽等的缘，因为彼等果不可说为有无故，如其他。
此中，凡是主张不可说为有无者，既非无亦非有，这就是有法。经部宗所观察的果不可说为有无，非二者，这是此处的有法。

།དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་རྐྱེན་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མྱུ་གུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་རྒྱུ་དགག་པ་དང་།དོན་དམ་པར་རྐྱེན་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ བྱ་སྟེ་ཞེས་འབྲས་བུ་དགག་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལ། རྐྱེན་ མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།རྐྱེན་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བུམ་པ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།རྐྱེན་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། རྐྱེན་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་རྐྱེན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ་རྐྱེན་མིག་ལ་ སོགས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔེར་ན་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མྱུ་གུ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་དང་ རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་དང་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

胜义中应当了知眼等诸根不是眼识和苗芽等的缘，这是所要证成的法。胜义中缘的眼、色、光明、虚空和作意等，对于果的眼识和苗芽，不可说为有或无，故彼等缘无自性。同样，对于缘的种子等，果的眼识和苗芽也不可说为有或无，故彼等缘无自性，应当了知。这是破除因。
胜义中缘的眼、色、光明、虚空和作意等，对于果的眼识和苗芽，不可说为有或无，故彼等非为缘。同样，彼等的缘如种子等，对于果的眼识和苗芽，也不可说为有或无，故彼等非为缘，应当了知。这是破除果的论证。
由于彼等的果不可说为有或无，这是能立法。为何眼等诸缘对于果的眼识和苗芽无缘的自性，且眼等诸缘也非眼识和苗芽的缘而应当了知呢？因为彼等诸缘的果即眼识和苗芽不可说为有或无的缘故，这是宣说因相。
如同异于彼者，这是譬喻。譬如异于眼识和苗芽之果的瓶子，由于正在生起故非无，由于未生故非有，因为不可说为有或无，眼等诸缘对于果瓶无缘的自性，且眼等诸缘也非果瓶的缘。同样，眼等诸缘对于果的眼识和苗芽无缘的自性，且眼等诸缘也非眼识和苗芽的缘，应当了知。
同样，譬如种子等诸缘对于果瓶无缘的自性，且种子等诸缘也非果瓶的缘。同样，种子等诸缘对于果的眼识和苗芽无缘的自性，且种子等诸缘也非眼识和苗芽的缘，应当了知。
同样，对于毛毯、草席等果，以及因缘的棉絮、草茎等，也应当如理类推。

།འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པར་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བུམ་པ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་བུམ་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། མྱུ་གུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་ པའི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་བཞིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་དག་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སབ་མ་དག་གི་རྐྱེན་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་མྱུ་གུའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་འམ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། ། རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བདེན་ན་ཁོ་བོ་ཅག་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་དག་དབུ་མ་པ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར རྒོལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་ལས།དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་མེད། །དེ་གཉིས་བར་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དུ་དེ་ནི་གནས་འགྱུར་བ། །དེ་ཡོད་མ་ཡིན་དེ་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་ལ། ཁྱེད་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཤད་པ་འདི་གྲུབ་ པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཡང་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཡང་འགྲུབ་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། ཅི་སྟེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་དག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་འབྲས་བུ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གཉི་གར་སྨྲ་བས། དེའི་ཕྱིར། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་ བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དང་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དང་།གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དག་ལ་ནི་རུང་གི་།ཁོ་བོ་ཅག་གཉི་གར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་གར་སྨྲ་བ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་རུང་བས་རྐྱེན་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཅི་སྟེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

此处的略义是：胜义中眼、色、光明、虚空和作意等非为眼识之缘，因为眼识不可说为有或无，如同瓶子。譬如瓶子因正在生故非无，因未生故非有，故不可说为有无。如同眼等非为瓶子之缘一样，眼识也因不可说为有无，故不成为眼识之缘。
同样，胜义中种子等也非为苗芽之缘，因为苗芽不可说为有无，如同彼之外的瓶子、毛毯和草席。譬如瓶子、毛毯和草席因正在生故非无，因未生故非有，故不可说为有无。如同种子等非为瓶子、毛毯和草席之缘一样，苗芽也因不可说为有无，故种子等不成为苗芽之缘。
所谓'这不是答复'是指经部师说：'对于主张果有或无的立场，如所说'于无或有之义，缘则不应理'确实如此，但对于我们主张果不可说为有无的立场则不应理'，这种说法不是答复，即不正确。
若其他人对中观派提出违背宗义的诘难说：'依据你们的经典'彼非在眼色，亦非住二间，彼所住之处，非有亦非无'说明眼识有生，而你们说眼识无生，这与宗义相违。'对于这种潜在的前主张，此处注释者说明：'世俗中离有等自性的事物生起也得以成立。'
这是说：世俗中一切事物从因缘等生起虽不可说为有无而得以成立，但胜义中则不成立，因此无违背宗义。若有人说：'因为二相论者承许果有无之缘性，故无如前所说过失'。
这是指裸行外道中的二相论者说：'依我们的教义，果非有亦非无，故说二相。因此'于无或有之义，缘则不应理'这一说法适用于主张果有的立场、主张果无的立场和主张非二者的立场，但不适用于我们主张二相的立场。因为我们主张果有无二相，诸缘应理，故果从缘生。'此处'若又'之词，应理解为'假设又如是说'。

།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་།ཅེས་བྱ་བས་ནི་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་དག་སྟེ། གང་དག་གཅིག་ཏུ་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཅིག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་།ཅེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གསེར་ལ་སོར་གདུབ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སོར་གདུབ་ ལ་གསེར་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས།འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་ག་ལ་རྐྱེན་ཉིད་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་ པའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དབུགས་མི་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་བསལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར།ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་གཏད་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་གསེར་གྱི་རྫས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཡོད་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་ཏེ་སྐྱེད་པའི་བྱེད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ བུམ་པ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་སྣམ་བུ་བདག་ཉིད་མེད་པའི་རྐྱེན་ནི་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། འབྲས་བུ་གསེར་གྱི་རྫས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་ཉིད་ མེད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པའི་རྐྱེན་ནམ་མཁའི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་སོར་གདུབ་ཀྱི་རྫས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ ཕྱིར།དཔེར་ན་སྣམ་བུ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་སྣ་བུ་བདག་ཉིད་མེད་པའི་རྐྱེན་ནི་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། འབྲས་བུ་སོར་གདུབ་ཀྱི་རྫས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པའི་རྐྱེན་ནམ་མཁའ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དབུགས་མི་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཕྱིན་པའི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་བརྟགས་པ་དེ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར་དབུགས་ཕྱིན་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ལ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དགག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'二种论者'，是指裸行外道。他们既不是完全主张无果，也不是完全主张有果的人，这些人被称为'二种论者'。
'承认有果和无果的缘'是这样表示的：因为在金子中看不到手镯，所以不是有果；因为在手镯中有金子，所以也不是无果。因此，他们承认有果和无果二者都是缘。
他们说'没有如前所说的过失'，是指他们认为中观派所说的'于无或有之义，缘皆不应理'这样的过失在他们的观点中是不存在的。
对于他们这样的说法，此处论释者说：'他们也因为在两边所说的证成而遮破二种论者，故不得安息。'这意思是说，这些二种论者也已被从自生和他生两方面所说的证成而遮破了二种论说，因为被两边所说的证成所困，且没有能证明从二者生起的推理，所以是有畏惧的。
这是表明：如此，裸行外道所遍计的果，若是金子实体自性刹那存在，则不需要火、炭等缘，因为不依赖于生起的作用，如同已经存在的瓶子不需要火、炭等缘一样。
或者，如同毛毯自性不存在的缘不是火、炭等，同样，果即金子实体自性刹那不存在的缘也不是火、炭等，因为自性不存在的缘故，如同虚空花不存在的缘不是虚空一样。
同样，裸行外道所遍计的果，若是手镯实体自性刹那存在，也不需要火、炭等缘，因为不依赖于生起的作用，如同已经存在的毛毯不需要火、炭等缘一样。
或者，如同毛毯自性不存在的缘不是火、炭等，同样，果即手镯实体自性刹那不存在的缘也不是火、炭等，因为自性不存在的缘故，如同虚空花不存在的缘不是虚空一样。
'不得安息'是指没有安息之处。这是表明：如此二种论者所计执的是有畏惧的，因此没有安息之处，因为对于承认果有两种自性的观点，会被否定两种自性的论证所损害。

།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྐྱེན་རྣམས་སྤྱིར་དགག་པ་བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ པ་ཡོད་མ་ཡིན།།བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །བྱ་ལྡན་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ན། །འདི་དག་ལས་རྟེན་སྐྱེ་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་འདི་དག་རྐྱེན་ཅེས་གྲག་།ཇི་སྲིད་མི་སྐྱེ་དེ་སྲིད་ དུ།།འདི་དག་རྐྱེན་མིན་ཇི་ལྟར་མིན། །མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་ རྐྱེན་བཞི་པོ་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་དགག་པ་བསྟན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྐྱེན་རྣམས་སྤྱིར་དགག་པ་བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ད་ནི་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་དགག་པའི་རྣམ་པ་འདོད་པས་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་གོ། །ཁྱད་པར་དུ་དགག་པའི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་དགག་པའོ།།རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའོ། །འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་བྱ་བར་འདོད་པས་སོ། །འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་དགག་པ་འདོད་པ་དེས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་དགག་པའི་རྣམ་པ་འོག་ནས་ འབྱུང་བའི་གཞུང་དེ་དག་བཤད་པར་བྱའོ།།རེ་ཞིག་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་པོ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ཕྱི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དང་པོར་དེ་ཉིད་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམས་སྤྱི་ཡིན་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེད་པའི་ རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྐྱེན་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་སྤྱི་ཡིན་པར་གཞན་དག་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ས་བོན་ཁོ་ན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་བཞེད་དོ།།འོ་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། འོ་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མྱུ་གུ་ནི་ས་བོན་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་སྤྱི་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པ་ནི་ས་བོན་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུའི་རྐྱེན་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་འཐད་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྔར་གཞན་དག་ན་རེ་བསྐྱེད་ པ་ཉིད་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུའི་རྐྱེན་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་གཅིག་པུ་ལས་ཀྱང་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུའི་རྐྱེན་དེ་མི་འཐད་པ་ནི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟུར་གྱིས་ཁས་ བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེད་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས། དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་མེད་པས་སྐྱེད་པ་ཉིད་མེད་ པ་ནི་བདེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是首先说明普遍破除诸缘，这句话表达了以下意思：诸事物的自性，不存在于缘等，若自体事物不存在，他体事物也不存在。作用不具足缘，不具足缘无作用，不具作用非为缘，具作用是否存在？由此等缘生起，故此等称为缘。只要未生起之时，此等非缘如何非？对于无或有的义理，缘是不合理的，若无则说是何者之缘？若有则缘有何作用？
以上四个偈颂破除了因缘、所缘缘、等无间缘、增上缘四缘的总体，因此说'如是首先说明普遍破除诸缘'。
现在想要说明别别破除彼等的方式，其中'彼等'指这四种缘。'别别破除'是指对这四种缘一一分别破除。'方式'是指不同的方式。'想要'是指想要进行这种方式。'说明此'是指想要别别破除彼等者，将要说明下文中一一分别破除四缘的方式。
首先就因缘而言，由于因缘是第一，其他是后面的，所以首先就它进行破除。此处虽然诸缘是普遍的，但认为能生所生之缘才是缘，这句话表达了以下意思：如是种子、地、水、火、风等诸缘虽是产生苗芽的普遍之缘，但他们认为唯有从种子生苗芽，而不从地等生起，因此论主认为，能生所生之缘种子才是因缘。
若说：所生之生是依赖和合，故生起并非单一。这是说，此处有人说：所生苗芽是依赖种子、水、火、风等因缘和合的缘故，生起苗芽并非仅由种子一个原因，因此不是单从因缘生起，如此否定因缘性。由于已破除生起，这种说法虽然正确，
这是注释者先前承认他人所说'生起并非单一'来否定因缘。由于胜义中已破除从一切缘生起，因此从单一种子也不生苗芽，所以承认'生起并非单一'这种否定因缘的说法是正确的。这表达了以下意思：如说：'非从自生起，非从他生起，非从二者生，非无因而生。任何事物于何处，生起永不存在。'由于胜义中已破除从一切缘生起，因此无有因性，所以确实无有生起的意思。

།འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་འཐད་པ་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཞན་དག་ན་རེ། དབུ་མ་པ་འདི་དག་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟད་ཀྱི། རྣམ་པ་གཞན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་མི་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁས་བླངས་ནས། དོན་དམ་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པར་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམ པར་གཞག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེས་ན་དོན་དམ་པར་དེ་དགག་ཏུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁས་བླངས་ནས་སོ། །དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་དེ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའོ། ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའོ། །ཁས་བླངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་སོ། །དོན་དམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་གྱིའོ། །རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པས་དེ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།འདི་ལ་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལ་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཡོད་པ་འམ་མེད་པ་འམ་ཡོད་མེད་ཅིང་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ཡོད་པའོ། །མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མྱུ་གུ་མེད་པའོ། །ཡོད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མྱུ་གུ་ཡོད་མེད་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དོ། །སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པའོ། །ཡིན་པར་ འདོད་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་བསྒྲུབ་པ། །དེ་ཡི་ཚེ་ན་དོན་དམ་པར། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མྱུ་གུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཡོད་མེད་གཉི་ག་མི་བསྒྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་དེ་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་ གཞན་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།ཕྱོགས་གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྐྱེན་ནི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཡོད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ བདག་བཞིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྒྱུས་རྒྱུ་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་ཆོས་མེད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཞན་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ས་བོན་གྱིས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་ པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

然而，在承认世俗因的安立之后，应当解说胜义因的因性如何不合理。这是说，虽然由于否定了胜义中的生起，所以不合理是可以接受的。但是，如果有人说：'这些中观师仅仅只有否定生起的一种形式而已，其他形式什么都没有'，这是不合适的。因此，在承认世俗因的安立之后，应当解说胜义因的因性如何不合理。如果连世俗中的因缘安立都不存在的话，那么在胜义中也就无法否定它了。因此，在承认世俗因缘的安立之后，应当解说在胜义境中因缘的本性如何不合理。
其中，'世俗的'是指世俗的。'因'是指因缘。'安立'是指确定。'承认'是指承认为因性。'胜义的'是指胜义境的。'因的因性'是指安立因缘名言的因性。'如何不合理，应当解说'是指应当证明在胜义中因缘如何不合理，因此诸法不从其中生起。
'在此，因是这个'是指在这世俗因的安立中，承认种子的相为因缘，是这样的意思。'是有或无或亦有亦无而生起'中，'有'是指芽已存在。'无'也是指芽不存在。'亦有亦无'也是指芽既有又无的两种本性。'生起'是指产生。'认为是'是指在世俗中承认。
'此亦'等是显示胜义因的因性如何不合理。'当法不生有及无，亦非有无之时分，彼时于胜义谛中，云何说为能生因？'这是说'确实不是能生'是论点，即在胜义中不能生起果法芽的相为有、无、亦有亦无时，那时因缘确实不是能生起果法的，所以不是因，这是否定。
意思是说：由于已有故、由于无故，如同自性和他性一样会有比量的违害，以及会有二边的过失。这样表明：缘不能生起果法为有，因为已有的缘故，如同自性。就像因不能生起因自身，会有比量的违害。也不能生起果法为无，因为无的缘故，如同他性。就像种子因不能生起瓶等他法，会有比量的违害。

།འབྲས་བུའི་ཆོས་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུས་བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་ཐ་སྙད་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་སྟེ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ བསྒྲུབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དེ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ།འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྟན་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་བསྟན་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནའོ། །ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཅན་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་འམ་མེད་པ་འམ་ཡོད་མེད་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཅིག་སྐྱེད་ཅིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ན་ས་བོན་ལ་རྒྱུ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་དེ་ལ་ཡང་གང་ གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་ཡོད་མེད་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་ཅིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཅན་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཡོད་མེད་གཉིས་ ཀའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་པས་སོ།།མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་བསྐྱེད་ཅིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་བསྐྱེད་པ་ནིའོ། །ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡང་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉི་ག་ཐ་ སྙད་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཀྱང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དོན་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གོ།།ཡང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

果法无论是有还是无二者都不能产生，因为会成为两边的过失，如同自生和他生一样。就像因不能产生自他二者，会成为比量所破一样，这是论师的密意。
如是因为因的因性不合理，所以彼也不合理，意思是如是胜义中因缘这一名言安立的因性不合理，为了显示这一点，果的生起也不合理，这是语尾词。
首先承许世俗因的建立，然后说明胜义因的因性如何不合理。现在要成立所生的果和能生的缘这二者都是世俗，因此说'因的因性是由所生显现成立而显示'等。
'因的因性'是指因缘这一名言安立的因性。'所生'是指彼果，从因中生起且被因所生和所出故为所生，即具有果相的苗芽。'显现成立'是指彼所生的显现成立，即产生果的意思。'显示'是指所生的显现成立，即显示、比量和所成立。
因为不以有等相的自性而显现成立，所以有因从因生是世俗的，这是说：如果果是有或无或亦有亦无的自性而生起显现成立，则种子可以安立因的名言，但是因为胜义中不以有和亦有亦无相的自性而生起显现成立，所以有因从因生是世俗的。
其中'以有等相的自性'是指如前所说的果法有、无、亦有亦无相的自性。'不显现成立'是指因不生起和显现成立。'有因'是指果，因为从因生故。'从因生'是指从因缘所生。'是世俗'是指说为世俗名言的意思。
'因也同样如此而成立'是说：如同果苗芽是世俗的一样，因也唯是世俗的，所以所生的果和能生的缘二者都是世俗的成立了，这是语尾词。
'或者自宗诸师也反驳'中，'或者'是分别义，意思是颂词也可以作另一种解释。'自宗诸师'是指经部和毗婆沙师。'也反驳'是指为了成立生起而住于反驳者的立场。

།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གང་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ།དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་།དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཆོས་ཅན་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འདིར་རྐྱེན་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་དོན་དམ་པར ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལ་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་ཡང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་དོན་དུ་འདོད་པ་གང་ཡིན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རམ། འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གལ་གཉིས་བཟུང་སྟེ། སྨྲ་བ་འདི་ཉིད་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དུ་འདོད་པ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རམ།འོ་ན་དོན་དམ་པར་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རམ། གང་ཡིན་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ན་ནི་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་སྐད་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེས་ན་ཁྱེད་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ནི་ཁོ་བོ་འདོད་པ་ཡིན་པས་ཁྱེད་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་མི་འདོད་པས། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་དམ་པར་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་ཟེར་ན་ནིའོ།།དེ་ལྟར་ན། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་བསྒྲུབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ།

产生内处的因等是确实存在的，因为如来这样说故。如来所说的一切都是如实的，就像说'涅槃寂静'一样。对此，'产生内处的因等'是有法，因为内处眼等的产生之因缘、所缘缘、等无间缘、增上缘等有法在胜义中确实存在，是所要成立的特殊法基故。'确实存在'是所成立的法，因为此处要成立诸缘有法在胜义中确实存在的特殊法故。'因为如来这样说故'是能立法，因为如来说内处产生的四缘在胜义中确实存在故。这是说明因的意义，即它们在胜义中确实存在。
'如来所说的一切都是如实的'是近接的结合，因为如何证明由于如来这样说故四缘在胜义中确实存在呢？如来所说的一切都是如实的，不会有其他变化，这是所成立和能立法的近接结合。'就像说涅槃寂静一样'是譬喻的运用。
对此，'应当质难审察'是注释者以偈颂本身的自性对自部进行质难审察的意思。此处你所承许的因义是什么？是因为如来在世俗谛中如此说故？还是因为在胜义谛中如此说故？持此二种选择而问难，这就是质难审察。你所承许的因义'因为如来这样说故'，是因为如来在世俗谛中如此说故？还是在胜义谛中如此说故？这是质难审察。
若是世俗谛中，则是自身不成立的义。若说因为如来在世俗谛中如此说故，则是你自身不成立的义。因为你的论证是：因为如来在胜义中说四缘存在故，承许在胜义中从彼等生诸法，而此处因义若说是因为如来在世俗谛中如此说故，这是我所承许的，所以是你自身不成立的义。
若是胜义谛中，则说'当法不成立有、无及有无时'。若不愿意自身不成立的义，而说因义是因为如来在胜义中如此说故，则说'当法不成立有、无及有无时'。

།དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ནང་གི་ཆོས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཡོད་མེད་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་གང་ཡང་མི་བསྒྲུབ་མི་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་དོན་དམ་པར་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དུ་རུང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །དེ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།དོན་དམ་པར་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་བསྩལ་ཞིང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་བསྩལ་བ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དོན་དམ་པར་རྒྱུའི་རྐྱེན་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ དུ་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དེ་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཏན་ཚིགས་སུ་འདོད་ན་འདི་ལ་ཡང་ཁྱེད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས།དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མས་རང་གི་དབུ་མའི་འགྲེལ་པ་དཀར་པོ་འཆར་བ་ཞེས་བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་འདིར་སྨོས་ཤེ་ན། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་འདི་སྙམ་དུ བསམས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ཡང་དོན་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་གསུངས་པས། དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པར་ཇི་སྐད་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགགས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ལས་ཏེ། ཐ་མ་མ་གཏོགས་པའོ། །བདག་པོ་ནི་གང་ཡོད་ན་གང་འབྱུང་བ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཁུངས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

在胜义谛的情况下，诸缘的果以及内在诸法的有、无、亦有亦无的自性都不能成立、不能生起，对此如来宣说为胜义谛，怎么能说是合理呢？是不合理的。为什么呢？因为此时已经遮除了果的有无二性的缘。此时，'怎么能说是能生因？如此则不合理。那不是能生因。'这句话的含义是这样表达的：在胜义中，果法的有、无、二者自性的生起都已遮除，诸缘也不生果的情况下，怎么能称为因缘呢？如此则胜义中因缘不合理，这是其含义。
因此，由于胜义中所成立的果的事物和能成立的因的事物都未成立，所以'因为如来如此宣说'这个理由不成立。理由的含义相违这一点是说，如果如来在世俗谛中宣说诸缘存在，认为这是以无则不生的方式作为理由，那么对此你们在世俗谛中成立自性存在就是在胜义谛中成立无自性，如此则与你认为胜义中有自性的主张相违。
'其他人说'是指，阿阇黎提婆设摩在其所著的《中观白光明释》中对这个偈颂的含义如此解释。为什么在此提到这个呢？阿阇黎清辨这样想：因为我认为如来说涅槃的特征是寂静，而且那也确实是胜义有，同样地如来也说四缘是存在的，所以它们也确实是胜义有。
如来是如何说四缘存在的呢？因此，世尊如是说：'因是能作者，所缘是心心所的所缘，等无间是心心所灭已无间者，除最后者。增上是若有则生。'这是引证如来宣说四缘存在的教证，这四句话分别对应四缘。

།དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལ སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་དེའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཏེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་གསུངས་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་གྲུབ་པས།ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པའི་དོན་དངོས་པོ་རྣམས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་དེའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས། ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་སུན་དབྱུང་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ནི། ཁོ་བོས་ཀྱང་རྒྱུ་ཅན་ རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ལ།རྒྱུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར་ཁྱེད་ཀྱིས་འབྲུ་ལ་སོགས་ པ་ལ་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔེའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་རི་བོང་གི་རྭའི་དཔེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མི་འདོད་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་ བསྟན་པ་དེ་ཡང་ཁོ་བོས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དཔེ་དེ་ནི་ཁོ་བོས་རི་བོང་གི་རྭའི་དཔེའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ལན་བཏབ་ཅིང་སུན་ཕྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྲག་དོག་གིས་སློབ་ དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་སུན་དབྱུང་བ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འདི་ལྟར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་སུན་ཕྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་འདི་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་དེའི་གཞུང་ཡང་འདིར་སྨོས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གཞུང་མི་གཟུགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལའོ།

如是说道：'因为因等诸缘以缘的自性而存在，因此能立成立，所欲义不会失坏。'这是对如来所说'如是'的修行教示的总结。如来所说即是如此，不会有所改变，如来也说四缘是存在的，因此因等四缘以自性而存在已成立，所以我们的能立'因为如来如是说故'已成立，我们所欲义'诸事物从缘生'不会失坏而得以成立。
对此所说的回答，论释者自身在此解释说：'因为在世俗谛中如是承许，且已以过失宣说作答，故此非理。'此处所说，即是论释者以此偈颂破斥前说。'因为在世俗谛中如是承许'是说如来所说四缘存在，我也承许有因者从因生是世俗谛，因也同样如此，故已在世俗谛中如是承许，因此你的能立不合理。
'已以譬喻过失宣说作答'是说：如同之前你说种子等在胜义中确实有作用，因为在世俗中如是承许故。凡是世俗中如何承许，在胜义中也是如此，如兔角无的譬喻。对此我说因为胜义中兔角无也未成立，故所说无过。以譬喻过失说明兔角譬喻也是在世俗谛中承许无，而不承许在胜义谛中无，故你的譬喻不成立。
同样，你在此所举'如涅槃寂静'的譬喻，我也是在世俗谛中承许寂静，而不承许在胜义谛中寂静，因此你的涅槃譬喻已被我以兔角譬喻过失作答而破除，所以你的譬喻不合理。这并非出于嫉妒而破斥佛护论师的解释，而是因为不合理而破斥。
虽然不随顺提婆设摩论师，但其解释无过失，因此我随喜此义而在此引述其论。因此提婆设摩论师以'于中观论不立文句之相而完全执取无自性'等而宣说。'于中观论'即是中观师们的宗义。

།གཞུང་མི་གཟུགས་པ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཇི་ཙམ་དུ་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སུན་དབྱུང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཞུང་གཟུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སུན་འབྱིན་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་བྱེད་ཅིང་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པས་འདི་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་འགོག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཞུང་མི་གཟུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་གཞུང་མི་གཟུགས་པ་དེའི་ཚུལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་ པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་ཙམ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།དབུ་མ་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཆོས་འགའ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགག་པར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་ སུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དགག་པར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའོ།།བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་དོན་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་བཀག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་སམ། ཚོར་བ་འམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་འཛིན་པར་འགྱུར་གྱི་མ་སྐྱེས་ན་མི་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་། བདག་ལས་མ་ཡིན་ གཞན་ལས་མིན།།གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་གི་ཚོགས་ཀྱིས་བཀག་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ ཙམ་ཞིག་ཕྱི་ན་ལུས་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་རྣམ་པ་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བསྩལ་བའོ། །རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའོ། །འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་རྣམ་པ་དེ་བྱ་བར་འདོད་པས་སོ།།དབུ་མ་པ་དག་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་རྣམ་པ་འདོད་པ་དེས་སློབ་དཔོན་གྱིས། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་སྒྲུབ་པ། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་སོ། །ཚིག་ ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་ནི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་མི་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་ནི་རྒྱུས་བྱ་བ་མེད་དེ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ལ་ཡང་རྒྱུས་བྱ་བ་མེད་དེ་ འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་རྒྱུས་བྱ་བ་མེད་དེ་གཉི་གའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'不立宗'这一说法是这样解释的：只要不依赖于破斥他人的宗义而建立自己的宗义，这就称为'立宗'。若只是破斥他人的宗义，而完全不建立自己的宗义，也就是说只是否定他人所计度的事物，这就称为'不立宗'。
通过掌握其形相而完全掌握不立宗的方法。由于要宣说无自性，也就是说中观派的宗义中只是要宣说否定一切他人所计度的事物的自性，表明中观派胜义谛中不承认任何法。
其中所要否定的有两种，也就是说中观派要否定他人所计度的事物有两种。'执著能诠'是指对语言的执著。'执著所诠'是指对语言所表达的意义的执著。
其中，通过否定生起而否定了对所诠的执著，这是说：因为色、受、想、行、识生起后才会对这些所诠产生执著、贪著和执取，若未生起则不会如此。而这个生起也是：'非自生非他生，非共生非无因，诸法于何时，何处皆无生。'等教法集合已否定了，因此对所诠的执著是不存在的。
然而，仅仅留下了'色'等诸法这样的语言而已，因此说'欲求遮遣执著能诠的方式'。'否定执著能诠'是指要遮遣这个。'方式'是指否定执著能诠的不同方式。'欲求'是指想要进行否定执著能诠的这种方式。
中观派欲求否定执著能诠的方式，因此论师说：'若法有与无，及有无皆不成，如何成能立因，如是则不应理。'这个偈颂显示了否定执著能诠。
此中总义是指这个偈颂的总义是这样的。'若欲成为因'是指如同种子被称为因是为了产生果实。
而这在果实存在、不存在和二者自性中都不可能，这是说：对于已存在的果实，因就没有作用，因为果实已经产生了，如同瓶子一样。同样，对于不存在的果实，因也没有作用，因为果实不存在，如同虚空之花一样。对于果实二者自性，因也没有作用，因为会成为二者的缘故。

།དེས་ན་རྒྱུར་བརྗོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་མི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུར་བརྗོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་ ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་གཞན་དག་གིས་ཡོད་པར་བརྟགས་པར་མི་རིགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་མི་གྲུབ་པོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མས་རང་གི་འགྲེལ་པ་དཀར་པོ་འཆར་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མར་བཞག་པའི་ཚིག་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་དབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེར་སྐྱེ་བ་སྨྲ་བ་གཞན་ གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མར་བཞག་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་ཞེ་ན།དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སུན་དབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་འདོད་ན། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་ གའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་རྒྱུར་བརྗོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར།རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་མི་རིགས་པས་ཞེས་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་འདོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་ བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རང་གི་དབུ་མའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རང་གི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་ པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མར་བཞག་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སྔ་མར་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐྱེ་བར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་གཏན་ཚིགས་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

因此说'由于没有能进入说为因的作因，所以因的因性不合理'。'能进入说为因的作因'是指能进入安立因的名言的作因，即所生的果。由于它不存在，为了安立因的名言，其他人所认为的因性是不合理的，因此所承许的因不成立。因此，所说'诸事物确实是生，因为有因'这一点不成立。
这是指阿阇黎提婆设摩在其注释《白光明》中，将生起论者他方前宗的语句'不成立'作为提婆设摩阿阇黎自己的破斥。其中作为生起论者他方前宗所立的语句是什么呢？就是所说'诸事物确实是生，因为有因'。
阿阇黎提婆设摩自己破斥'不成立'的理由，就是上面所说的'由于没有能进入说为因的作因，所以因的因性不合理'，这是因为若承许为能成立的因，在有果、无果及二者自性中都不可能。注释者也同意阿阇黎提婆设摩的这个解释。
'其他人说'是指阿阇黎佛护在其所造的中观注释《佛护论》中如是解释此偈颂的含义。
'所说胜义中诸事物确实是生，因为有因'是指阿阇黎佛护在其注释《佛护论》中安立的生起论者他方前宗的语句。其中'胜义中诸事物确实是生'是宗，'因为有因'是因。
'由于不能成立有、无及二者自性，因的相不合理，故因义不成'这是阿阇黎佛护自己对前宗因义不成的后破斥。其中'因义不成'是说生起论者前宗的因'因为有因'这一点不成立。为什么呢？以'由于不能成立有、无及二者自性，因相不合理'表示自己的理由。
'这是不好的'是注释者自己对阿阇黎佛护解释的破斥语。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡང་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མེད། དཔེ་ཡང་མེད། འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་མེད་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མེད། དཔེ་ཡང་མེད་པ་ཡིན། འབྲས་བུ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དམ་ བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མེད། དཔེ་ཡང་མེད་པས་རིག་ཙམ་གྱིས་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་རྐྱེན་ཉིད་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རིགས་པས་དཔྱད་ ན་རེ་ཞིག་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དོན་དམ་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། ད་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་རིགས པས་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར།ད་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པས་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཤེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་ནི། །མེད་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་ བསྟན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། དམིགས་པ་ནི། མེད་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དམིགས་ པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཆོས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བློ་ལ་བཞག་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱུར་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བློ་ལ་བཞག་པ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་བློ་ལ་བཞག་ཅིང་བློ་ལ་བཀོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བ དང་འདྲ་བ་འདི་བསྟན་ཅིང་བཤད་པའོ།།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ནི་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ནི་དམིགས་ པར་བྱ་བ་དང་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པ་ནི་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཆོས་མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བློ་ལ་བཞག་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

若问为何不好？答曰：因为已经回答过了。所说'果不生已有自性'仅仅是立宗而已，既无因也无喻。'果不生无自性'也仅仅是立宗而已，既无因也无喻。'果不生二者自性'也仅仅是立宗而已，既无因也无喻，所以仅凭言说不能破除他方，因为这个道理已经回答过了，所以这不好。
如是，首先'因缘之缘性不合理'，即是如此以理观察，首先所谓因缘这一假名安立的缘性，胜义中作为能生因是不合理的。
第二十品。现在应当观察所缘缘的缘性如何不合理，即如同因缘这一假名安立的缘性以理观察时胜义中不合理是缘性一样，现在所缘缘这一假名安立的缘性也以理观察时胜义中不合理是缘性，应当如是观察。
因此，'此有法之所缘，唯无而示现'，这句话表明：此偈颂是在遮破所缘缘。其中'此有法'是差别之基，'所缘唯无而示现'是其差别。意思是：无所缘的有法，即眼识等安立于心的这些法，世尊宣说其胜义中唯是无所缘。
'有'是'已成'的意思。'无所缘'即是'成为无所缘'的意思。'法'是因为能持自相。眼识等即是法。它们的自相是什么呢？即是能了别性和无作用性，因为持有这些自相故称为法。'此'是指示安立于心的眼识等。即是眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识等安立于心、置于心、如现前显现的这些。
'所缘'是说它们是所缘境，所缘即是所取的意思，即色、声、香、味、触、法等事物是所缘境和所取境，故称所缘。'所缘即所取'是境的意思。'唯无所缘'即是无所缘性。意思是：无所缘的有法，即眼识等安立于心的这些法，世尊宣说其胜义中唯是无所缘性。

།ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་ཅེ་ན། དོན་དམ་པར་དེ་དག་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ པའི་ཆོས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བློ་ལ་བཞག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་ཅེ་ན།དོན་དམ་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ སྟེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྐྱེས་པ་ཡང་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དེ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་ན། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་ དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་ལ། དམིགས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་སྒྲུབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་དམིགས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། གང་དང་གང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ དག་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་མེད་དོ། །གང་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཟུགས་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དག་ཡིན་པར་མདོ་སྡེའི་མཐའ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་དགག་པ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ དགག་པར་བྱ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་བཀག་ན་དམིགས་པ་ཡང་བཀག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ བསྟན་ཅིང་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།འོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་མ་གསུངས་སམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཆོས་མངོན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་གསུངས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་ངེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་དམིགས་པ་ དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་དེར་སྣང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའི་ནོར་ཅན་བཞིན་ དུ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果问何为无所缘？回答：胜义中遮遣彼等生起故。此中，以眼识等法安立于心，如何是无所缘？胜义中世尊遮遣眼识等能缘彼等生起故，色等所缘亦无故。
若有人说：'未生者不能缘，因为不存在；已生者亦不能缘，因为已成就'，此说虽然正确，然而识正在生起时缘于境。对于此前主张，注释者回答说：'正在生起时亦无所缘，因为正在生起故，如色等。'
此中，'正在生起时亦'是有法，即识正在生起时亦是有法，对此成立'无所缘'这一特殊法故。'无所缘'是所立法，因为对'识正在生起时亦'这一有法，要成立胜义中'无所缘'这一特殊法故。
'因为正在生起'是能立法，因为要成立凡是正在生起者皆无所缘故。'如色等'是譬喻，譬如瓶、毛毯等正在生起时无所缘，如是识正在生起时亦无色等所缘。
对于经部所安立的所缘缘为色乃至一切法，也应如是破除。若问：为何要破除？因为识之能缘的作因即是所缘，破除能缘则必定破除所缘故。因此，世尊于胜义中开示宣说此法确实无所缘。
若问：阿毗达磨中不是说六识聚有所缘吗？对此回答：'说有所缘是为安立世俗谛之理故。'阿毗达磨中说六识聚有所缘虽然不错，但那是为确立并显示世俗谛之理而说，并非说胜义中有所缘性。
若问：为安立世俗谛之理而说有所缘是如何？为此说：'由何所缘而生起，因为显现于彼而生起，故说有所缘，并非如有财者般同时相属故。'

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་སེར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་སྔོན་པོ་དང་ སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའི།ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ནོར་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་ནོར་དང་ནོར་ཅན་གཉི་ག་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་དུས་གཅིག་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ལན་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་ པར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་ན་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དགག་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ལན་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ པ་གང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལོག་པར་བརྟགས་པ་དེ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དེ་ དམིགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར།དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །འདི་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་ པ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁུངས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བར་འདོད་ན་ནི་དེ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བར་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་བསྟན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་།མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པས་འདིར་ཡང་ཁྱོད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྒྲུབ་པས་ཁྱོད་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་ འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དོ།།གཞན་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་མཚུངས་པར་ལྟག་ཆོད་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་གཞན་དག་དབུ་མ་པས་སྔར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལ་མི་རིགས་པར་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་སོ་ཞེས་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་ལྟག་ཆོད་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་དམིགས་པ་ མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རིགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་གིས་དབུ་མ་པའི་དཔེ་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་རུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པ་ཁྱེད་ན་རེ། གཟུགས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་སོ།

如是说道：当缘取黄色和蓝色等任何对境时所生起的识，为何于蓝色和黄色等境上，彼识亦显现为蓝色和黄色等相而生起，因此称为'有所缘'。并非如同天授具有财富一般，财富与具财者二者同时相关联之义故而称为'有所缘'。因此，'有所缘'之说法乃是世俗谛中非真实的增益，因为不在同一时间存在。
对此有人回答：因此'如是诸法无所缘'，是说胜义谛中无能缘，即胜义谛中无能缘之识的意思。若说识未生则不应否定其能缘性，对此有人回答：由于无能缘的所缘性本身所作的遍计是不合理的缘故。即某些主张生起的论者遍计执着识非能缘的所缘即色等是存在的，这是不合理的，故而破除此邪执。
如是彼所缘性不合理故，何来所缘存在？此中色等确实是无所缘，此为偈颂之义。为明此义，譬如造作无间罪者，何有现证？此举例说明什么呢？如同造作无间罪者不可能有证悟真理，同样此处也不可能有所缘。
即便如此，彼因之义不成立性及义相违性。若欲以'因为胜义谛中显示因缘'作为因，则于任一方皆不成立。若欲以'为令二者皆成立故，世俗谛中显示因缘'作为因，则世俗谛中显示因缘与胜义谛中无自性及有因果关系，于此你欲证成无自性，而你自身承许有自性，故有相违之义。
对其他人亦作相似的观察而作诡辩，即其他阿毗达磨论师对中观师前说'正在生起者亦无所缘，因为正在生起故，如色'之论证，认为不合理而作相似的观察诡辩，是以正理派的方便作诡辩。
'色是无所缘，因为属于色蕴故'此说法合理，因为论中亦说：'何为无所缘法？色及涅槃。'此是阿毗达磨论师证成中观师所说'如色'之喻为合理的语句。即你们中观师说：'色是无所缘，因为属于色蕴故'此说合理。

།ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་ཤེ་ན། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ དམིགས་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བདེན་ནོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱུང་བ་དེ་ཁས་ལེན་ པས་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་གིས་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དབུ་མ་པ་ཁྱེད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ལ། ཁྱེད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པ་ ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ལུང་དེ་སྔ་ནས་ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིས་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་ དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་དམིགས་ པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རིགས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཁོ་བོས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་དེ། སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་དམིགས་ པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དཔེ་གཟུགས་ལས་བླངས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་དཔེ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཅི་སྟེ་འདི་སྐད་ཅེས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ བདེན་མོད་ཀྱི།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཟུང་བའི་ཡུལ་འཛིན་པར་ བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཟུང་བའི་ཡུལ་འཛིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གཏན ཚིགས་སུ་བརྗོད་ན་ཡང་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་ན་ཡང་ཁྱེད་ལ་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ དམིགས་པ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་དཔེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཁས་བླངས་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若问为何合理？因为在《阿毗达磨论》中也说：'何为无所缘的诸法？色法和涅槃。'因此说色法无所缘是正确的。
对于主张心和心所无所缘性的说法，由于《阿毗达磨论》中说'何为有所缘的诸法？即是心和心所。'因此不合理。这是阿毗达磨论师们用来反驳中观派'心和心所无所缘'的论述。
你们中观派主张心和心所无所缘是不合理的。为何不合理？因为《阿毗达磨论》中说：'何为有所缘的诸法？即是心和心所。'而你们也是佛教徒，你们也承认这个教证，因此这就破斥了无所缘的主张。所以说心和心所无所缘的论证是不合理的。
对此说法，论释者回答说：'这是不合理的，因为可以成立比喻的缘故。'这是说：你说'色法是无所缘的，因为属于色蕴的缘故'，这个论述是合理的，因为论中说'何为无所缘的诸法？色法和涅槃。'同样，我说'正在生起的识也无所缘，因为是正在生起的缘故，如同色法。'以此来证明正在生起的识无所缘，以色法作为比喻是成立的，所以你的论证不合理。
如果说：'由四大种所造的色法因为是色法所以无所缘是对的，但非四大种所造的、正在生起的识因为是正在生起的，所以有所缘。比如非四大种所造的心和心所法正在生起时能执取所缘境，同样，非四大种所造的识也因为正在生起，所以能执取所缘境，因此有所缘。'对于这个前提，论释者回答说：'若以非四大种所造为因，则无有比喻故。'
这是说：即使你说正在生起的识是非四大种所造的，因此有所缘，你也没有比喻。因为就像破除心的所缘一样，心所的所缘也会被破除，因此不能以心所有所缘作为心有所缘的比喻。

།གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ལུང་ལས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ བ།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་གཟུང་བ་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་དེ་དག་གི་དོན་ལ་རྟོག་ན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཟུང་བ་ཉིད་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུང་བ་ནི་ དམིགས་པའོ་ཞེས་དེ་དག་གི་དོན་ལ་རྟོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ལུང་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལས་གཟུང་བ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་གཟུང་བའི་ དོན་ལ་རྟོག་ན་ཡང་ངོ་།།དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཟུང་བ་ཉིད་འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་པ་ལས། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཅི་ལ་དམིགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་ཀྱི་སྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ལྡན་པའི་བར་ལ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཡུལ་ཅི་ལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་པ་མེད་དེ། གང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དག་གི་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་གཟུང་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཀྱི་ རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡུལ་ཅན་ཡང་ ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་འགའ་ཡང་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།

如果承认心和心所无所缘性，那么经中所说'这些是有所缘的诸法，也就是心和心所'，这岂不是与所承认相违背而不合理吗？这是从中引出的前主张。
对此回答，此处注释者说：即使认为所取即是所缘，也将成为遮破心和心所的所取性。
所谓'即使认为所取即是所缘'是指：如果阿毗达磨论师们这样想：经中说心和心所有所取，这个所取就是所缘，如此思维心和心所的所取义。
如此思维也不合理。为什么呢？因为将要遮破心和心所的所取性。为了说明这点，所以说'以所说的方式，未承认胜义中识有能缘性'。
这是说：以般若波罗蜜多所说的方式，其中未说心和心所有所缘性。
为了说明般若波罗蜜多的这种方式，世尊在《二千五百颂般若波罗蜜多经》中说：'当不作色空或不空分别时，菩萨即是行般若波罗蜜多。'
说此之时，胜勇菩萨问世尊：'世尊，菩萨如是行时缘何？'世尊答道：'胜勇，复次，菩萨如是行时不缘于色，乃至不缘菩提。'这表明：行般若波罗蜜多者于色等乃至一切相智之间的任何境都不执著。
为什么呢？胜勇，一切法无所缘，因为诸法中毫无可成为诸识所缘的所取。胜勇，如是色非色境，乃至识亦非识境。这表明：
如同世间和出世间一切都是五蕴，其中能缘是第五蕴的性质，所缘也是第五蕴的性质，由于它们未生，色也不缘色，乃至识也不缘识，因此任何法都不是任何法的行境。

།རབ་ཀྱི་རྩལ་ གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་ངོ་། །འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ། གང་ཟག་གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་མ་འཚལ་མི་མཐོང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འཚལ་མི་མཐོང་བ་དེ་ཅི་ཞེས་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས བྱ་སྟེ།འདི་ལ་སྐྲག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་བརྟགས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་བརྟག་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་བརྟགས་ཟིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དཔྱད་ཅིང་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལའོ།།དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ལའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་དེ་བསྟན་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་དེ་རིགས་པས་དཔྱད་པ་ཆེན་པོས་བསྟན་ཟིན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ ན་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མགོ་གཉིས་པ་དགག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན། འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལམ་པོ་ཆེར་ཞུགས་པའི་མིའི་མགོ་བོ་གཉིས་པ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོམ་རྐུན་པ་ལ་ སོགས་པས་དགག་ཅིང་གཅད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དགག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དབུ་མ་པ་ལ་འདྲི་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འགག་ པ་མེད་ན་ཅི་ཉེས་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་བརྟག་པར་མི་རིགས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་མ་ཐག་ པར་རྐྱེན་ཉིད་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དེ་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོ་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་ཁྱོད་ དོན་དམ་པར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྤྱིར་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་པ་ན་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ཁས་མི་ལེན་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་སྤྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ རྣམས་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

由于不是以殊胜力量所能完全降伏的境界，色不能知见色。乃至识亦不能知见识。此时向世尊请问：'补特伽罗不能以色知见色，乃至亦不能以识知见识，这是为何？'世尊开示道：'不知不见色、受、想、行、识等，即是般若波罗蜜多。对此不应恐惧。'
如是所缘缘亦已观察完毕，即是说所缘缘这一假名安立的缘，如何在胜义中不应理为缘，如是已经观察完毕。现在轮到等无间缘的阶段，应当观察。即是说，如是所缘缘已观察完毕后，其后应观察等无间缘的教法，因为已到了观察的阶段，所以应当观察研究，这是词义。
关于'此中胜义中遮遣一切法一切相故'，此中是指中观论。胜义是指胜义境。一切法是指外、内、世间、出世间一切法。遮遣一切相是指遮遣从自生、他生、共生、无因生等一切方式生起。
由于已经说明诸法无生，即是由于以大理论观察已经说明诸法无生。因此若诸法非无生，则灭不应理。由于无生，如同遮遣双头一样，即是说因为诸法无生，则灭不应理。譬如大路上的人不曾生起第二个头，因为不存在，所以盗贼等无法砍断，同样心与心所法也因为无生而不可灭。
若问由此将如何？即是外道问中观师：如果心与心所法无灭，有何过失？因此论师说：'是故等无间不应理。'由于无灭的缘故，所以观察等无间缘不应理。
胜义中是指在胜义中等无间缘不应理。因此，这本身是所立不成和相违。即是说，若承许胜义中等无间事物为缘，则是所立不成。若承许世俗中等无间事物为缘，则与你欲成立胜义中等无间缘相违。
或者，一般而言，若承许生起，也应解说，即是说，虽然我们中观师不承许胜义中有生，但若在世间名言中总的承许心与心所法生起，那么也应解说在胜义中等无间缘如何不应理。

།འདི་ལ་དེ་མ་ཐག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་འགགས་པ་དེ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚོགས་རིགས་མཐུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ནའོ། །དེ་ཡང་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ མི་རིགས་ཏེ།འགགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་བཞིན་ནམ་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ངོ་། །ཚོགས་སྐྱེ་བར་ འདོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །འགགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགགས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡིན་པས་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་བཞིན་ནམ་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར ཤེས་པ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དུ་མས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དང་།དཔེར་ན་གཟུགས་འགགས་པ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ད་ལྟར་སྐྱེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འགགས་པ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་འགགས་ན་རྐྱེན་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ཏེ།འགགས་པས་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འགག་པ་མེད་པས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཕན་འདོགས་པར་མི་ནུས་པ་དེ་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱིའི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགགས་ན་རྐྱེན་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཀྱང་ཞེས བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།གཞན་དག་བཅས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན། འགགས་བཞིན་པས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ ཕྱིར་དང་།གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པ་འདས་པའི་སྐད་ཅིག་དག་གིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་གྲུབ་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་སོ་སོར་ ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ།།རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ།

关于此处的等无间缘是这样的：如果认为心和心所的聚合灭去的那个是等无间缘的话，这是就世俗谛而言，认为等无间缘是这样的。认为心和心所的聚合刚灭的那个能产生同类的聚合，所以是等无间缘。
那个聚合也不应该是所欲生起的聚合的缘，因为已灭的缘故，如同已灭很久的识或者色法。在此，'那个也'是有法，即已灭的心和心所的聚合。'不应该是所欲生起的聚合的缘'是所立法，即证明不应该是后来所欲生起的心和心所聚合趋向生起的缘。'因为已灭'是能立法，即因为已灭的心和心所聚合已经不存在，所以不应该是所欲生起的聚合的缘。
'如同已灭很久的识或者色法'是譬喻，譬如已灭很久的识因为被多个心刹那间隔，所以不应该是所欲生起的聚合的缘；譬如已灭的色法也不应该是现在生起的心和心所聚合的等无间缘，同样地，已灭的心和心所聚合也不应该是所欲生起的聚合的缘。
如果问为什么已灭的不应该是缘，为此说'已灭则何缘'，这完全不可能是缘，意思是因为已灭的不能对所欲生起的事物有所助益。这是说，不存在的对所欲生起的心和心所聚合丝毫不能助益，因为不存在的缘故。不能助益的不应该是缘，这是其意趣。
'也'字是为了总结否定，即不仅不是等无间缘，也不是一般的缘。'也'字不仅否定等无间缘性，即使加上其他的也不是缘，这是为了总结否定。
如果说因为各别决定的因缘而事物正在生起时，正在灭的开启机会从而有所助益，并且因为没有被其他过去刹那间隔所以成立等无间缘性而无过失的话 - 这是说明对方的想法。其中，'因为各别决定的因缘而事物正在生起时'中，'各别决定的因'是指眼、耳、鼻、舌、身等，'各别决定的缘'是指色、声、香、味、触等。

།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་ནུས་པ་དབང་དེས་ སོ།།དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནའོ། །འགགས་བཞིན་པས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་མ་འགགས་ན་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་ སོར་ངེས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་འགགས་བཞིན་པས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་གྲུབ་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པ་འདས་པའི་སྐད་ཅིག་དག་གིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་ཉིད་འགྲུབ་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལས་གཞན་པ་འདས་པའི་སྐད་ཅིག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་འགགས་པ་སྤྱི་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགོག་པ དེ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་འགྲུབ་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་བཞིན་ནམ་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ ལན་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་གང་དག་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པར་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བསལ་བ་དེར་ཕྲུ་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། གང་དག་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ལ་ནི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་འགགས་བཞིན་པས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར། །དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་ཉིད་གྲུབ་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དེ། །ཞེས་བྱ་བས་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་འདས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་གཞན་པ་འདས་པའི་སྐད་ཅིག་དག་གིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་ཉིད་གྲུབ་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།འགགས་བཞིན་པ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་འགགས་བཞིན་པས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་དེ་དག་ལ་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དབུ་མ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ།དེ་དག་གི་འགགས་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པའི་ཕྱེད་འོག་མ།དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

'由力'是指能力，即由各自确定的因缘之力。'事物正在生起时'是指眼识等事物正在生起之时。'由正在灭时开辟空间而作助益'是说因为若前刹那不灭则后来者不生，所以由各自确定的因缘之力，事物正在生起时，由正在灭时开辟空间而作助益，故等无间缘得以成立而无过失。
若说'由其他过去刹那不间断故，等无间缘得以成立而无过失'，是指除刚灭的刹那外，其他过去刹那不间断，因此说灭是普遍的，如心的刹那，不应否定不间断的心刹那非为缘，这是不合理的。
若说'等无间缘得以成立而无过失'，意思是不会遭受'由于已灭故，如识灭后经久或如色法'这样的推理所损害。
对此的回答是'由于无色法不住于处所故'。对此，凡是有色法具有色者，对它们开辟空间是合理的，如移开瓶子后，瓮便有了空间；但对于无色法不具色的心和心所，开辟空间是不合理的。因此，'由各自确定的因缘之力，事物正在生起时，由正在灭时开辟空间而作助益，故等无间缘得以成立而无过失'这样的回答是不成立的。
此外，由于'六识刚灭者，即是意'之说明刚灭的意是缘，所以那个回答不成立。这是指根据宗义，眼、耳、鼻、舌、身、意六识刚灭的识即是意，因此刚灭的意是缘，所以'由其他过去刹那不间断故，等无间缘得以成立而无过失'这样的说法也不成立。
若认为正在灭者为缘，有些人说：'由于同时故，不应成为等无间缘。'这是说，若有人认为由正在灭者开辟空间而成为缘，对此，释论者等中观师有些人说：他们所说的'正在灭'是指现在，因此会导致因果二者同时的过失，所以那也不应成为等无间缘。其他人则以偈颂后半：'是故等无间不理，若灭何者是缘耶？'是指未生，这里的'亦'字应理解为关涉未生。

།ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པ་དག་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། འགགས་ན་རྐྱེན་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱེད་འོག་མ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་འགགས་པ་ཡང་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། མྱུ་གུ་ མ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་རྐྱེན་གྱིས་ཕན་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ས་བོན་ཞིག་པ་དང་མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་ པ་གཉིས་ནི་མེད་པ་ཡིན་པས་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་ས་བོན་ནི་མྱུ་གུ་ལ་ནུས་པ་ཕུལ་ནས་འགག་པར་རིགས་ན་དེ་ཡང་འགགས་པ་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་འགག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མྱུ་གུ་ཡང་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་སྐྱེ་བར་རིགས་ན་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་དེ་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་ བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་དོན་དེ་འདོད་ན་དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འགགས་པའི་འགག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་འགགས་པའི་འགག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགགས་པས་ནུས་པ་འབུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་མི་གནས་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་འགགས་པ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མར་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་དེ་ལས་མྱུ་གུ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ནའོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་འགག་པ་དང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །བཟློག་པ་ལས་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་འགགས་པར་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ས་བོན་མ་འགགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ན་ནི་འགག་པ་ དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་ལས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་མེད་དོ།།ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དེ་མེད་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པ་ ལས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་འདིས་སྐྱོན་འདི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

这是说，阿阇黎佛护等人对下半偈颂'是故彼无间不应理，若已灭则何为缘'作如是解释。
下半偈颂'是故彼无间不应理，若已灭则何为缘'也适用于未生，此处'亦'字应理解为关涉未生的意思。意思是说，已灭的种子不能作为缘，对于未生、如同虚空之花般不存在的芽，缘也无法给予助益。
为了说明这点，所以说'由于种子和芽的已灭与未生二者是无，所以种子和芽的灭与生二者成无因'等。因为种子的已灭和芽的未生二者是无，所以种子和芽的已灭与未生二者是无。
如此，由于种子和芽的已灭与未生二者是无，会有什么过失呢？因此说'所以种子和芽的灭与生二者成无因'。在此，种子应当是传递功能后灭去，但已灭则无所有，因此种子的灭成无因。芽也应当是接受功能后生起，但未生者不能接受功能，因此芽的生也成无因。如是解释。
'此非善说'等是注释者自己证明上座佛护的解释不合理的文字。'若许彼义'是说，若许上座佛护解释的彼义，则有如是过失。
'由于已灭之灭无因'是说，由于种子已灭之灭无因，因为已灭者不能作为传递功能的因。'若许从彼不住而生所欲生'是说，若许从种子灭后刹那不住而后生起所欲生的芽。
如是许有何过？因此说'则灭与生二者成无因'。若如是，则种子之灭和芽之生二者都成无因之过。'若相反则无如所说过失'是说，若许从种子灭后不住的相反，即从未灭的种子中生起所欲生，则无灭与生二者成无因的如所说过失。
若无如所说过失，将如何？因此说'故尔时由有可乘之语故，所立与能立相违语义显现'。'尔时'是说，从相反无如所说过失之时，即此注释者见到此过失。

།གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་རྒོལ་བ་གཞན་གྱིས་ཀླན་ཀའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིགས་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་གཉིས་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགག་པ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མ་འགགས་པ་རྐྱེན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པས་སོ། །དེ་གཉིས་བཟློག་ པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པས་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགག་པ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པས་ནི་མ་འགགས་པ་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། སྒྲུབ་པ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པས་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འགག་པ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་མ་ཞིག་ པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་རྐྱེན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་མ་འགགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡང་རྐྱེན་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་མ་འགགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་གཉི་ག་ཡང་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སུན་དབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་ལ་ནི་ གཏན་ཚིགས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འགགས་པ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མི་འགྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་ས་བོན་མ་འགགས་ན་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མ་ལ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་མ་ཞིག་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་ཏེ་སྔར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་ལ།རྣམ་པར་བཤད་པ་འདིར་ནི་རྒྱུ་མ་འགགས་པ་ལས་སྐྱེ་ བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགགས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེས་ ཀྱང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་བསྩལ་ལ།།གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་སྒྲུབ་པ། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ།

'由于是有破绽的言论'这句话是说，上座部佛护的解释是其他论敌有破绽可寻的言论，因此不合理，这是句末语。
为了说明如何是有破绽的言论，所以说'由于所立和能立的反面语义显现'。'所立'是指种子和芽灭去和未生二者是无，所以要证成非缘。'能立'是指灭去非缘，这是能立法，即种子和芽的灭去与生起二者将成无因。
'由于这二者反面语义显现'是说，所立'灭去非缘'的反面语义是'未灭去是缘'，能立'种子和芽的灭去与生起二者将成无因'的反面语义是'种子和芽的灭去与生起二者是有因'。
如果问这二者反面语义显现如何成为有破绽的言论？所立'灭去非缘'的反面语义显现成为'未灭去是缘'这一破绽，能立'种子和芽的灭去与生起二者将成无因'的反面语义显现则成为'种子和芽的灭去与生起二者是有因'。
这将如何？'灭去非缘，因为是有因'以及'生起也具有心和心所聚未灭的因，因为是有因'。因此，从缘心和心所聚未灭中产生果心和心所聚的生起，而果的生起也具有缘心和心所聚未灭，因为缘和果二者都是有因。
'这也不合理'是说这两个论式都不合理，如此以'因为未生'来破斥。前者是因为因不成立，即'未灭去是缘'的因不成立，因为种子未灭时芽不生。后者是与前宗相违，因为已遮遣一切生，即'生起也具有心和心所聚未灭的因'与前宗相违，因为之前已承许一切事物都不从自、他、二者及无因等一切方面而生，而在这个解释中却要证成从未灭的因而生。
如此，该偈颂也遮遣等无间缘，即'诸法若非生，则灭不应理，是故等无间，灭时何为缘'这个偈颂也遮遣了等无间缘。'若法有非有，亦有非有成，云何成能立，如是则不然。'

།ཡིན་པའི་ཆོས་ནི་དམིགས་པ་ནི། །མེད་ན་འཁོར་བར་ཉེ་བར་བསྟན། །དེ་ལྟར་ཆོས་འདི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྔ་མ་དག་གིས་ཀྱང་རྐྱེན་གཞན་དག་བསྩལ་བ་དེས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་གིས་རྐྱེན་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས། རྐྱེན་ རྣམ་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི།།དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་རྣམས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་རྐྱེན་རྣམས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ནོར་བུ་དང་གསང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་དེ་ལ་ཡང་ཁྱོད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཁྱོད་ལ་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ དཔྱད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་དཔྱད་ཟིན་ཏེ།བཀག་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བདག་པོའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར། ད་ནི་དེའི་ སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།ཐ་མར་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ནི་གང་ཡོད་ན་གང་འབྱུང་བ་དེ་བདག་པོར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནི་རྒྱུ་གང་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བ་དེ་བདག་པོའི་རྐྱེན་ ཡིན་པར་འདོད་དོ།།འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་ཅིང་། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་རྣམས་ཀྱི། །ཡོད་པ་གང་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ན། །ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་འདིར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་བསམ་པ་ལའོ། །དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་ཅིང་བསྒྲུབས་པས་སོ། །དངོས པོ་རྣམས་རང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བསྟན་པས་དངོས་པོ་གང་དག་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་ བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་སྣང་ཡང་དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར། དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཡོད་ པ་གང་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ན།།ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནའོ།

对于'如果没有所缘的法，则示现为轮回。如是若无所缘法，何来有所缘？'等偈颂，前面的偈颂也说明了其他缘，由此也遣除了等无间缘的意义。
关于'是否有因相不成的过失'，是指前面阿毗达磨论师们所说的具有缘相的因相，即'四缘即是因，所缘及等无间，增上亦如是，第五缘非有'所说的这个因相不成的过失，因为对我们来说胜义中诸缘是不成立的。
关于'会有意义相违的过失'，是指在世俗中双方都承认的诸缘的说法，就像幻化人等由宝石、咒语和药物等缘所生，虽无自性却显现，你要证成它们有自性，这对你来说就会有意义相违的过失。
关于'如是等无间缘也已经观察完毕'，是指如前所说的方式，等无间缘也已经观察完毕，即已经遮破了的意思。
关于'现在轮到增上缘的场合，应当观察它'，是因为在一切之后宣说增上缘，所以现在轮到它的场合，应当观察它，即最后要遮破它的意思。
当问到'它的相是什么样的'时，因此说'你们认为若有彼则生彼者即是增上'。你们经部和毗婆沙师认为，若有某因则生某果，那个就是增上缘。
在此，我们的立场是，由于已经说明胜义中无生，诸法未得自体，如幻化般自性空，因此'诸无自性法，有性既非有，即非有性故'。这里'在此'是指在这中观论中。'我们的立场'是指中观派的意趣。'由于已经说明胜义中无生'是指由广大推理证明并说明胜义中无生。'诸法未得自体'是指由说明无生，任何事物都未获得成立自性的体性，这些就是诸法未得自体。'如幻化般自性空'是指比如幻术师所化现的女人形相虽然显现，但其中无有女人的自性，如是内在诸法一切种类都是自性空的。因此'诸无自性法'是指诸法自性空。'有性既非有，即非有性故'是指无有自性存在。

།དོན་དམ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྟེ། རྒྱུ་ཉི་ཚེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས། ། བྱ་བ་དེ་ནི་འཐད་མ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི། །སྐྱོན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། རྒྱུ་ཉི་ཚེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་ས་བོན་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྐྱེན་གཞན་མེད་ན་དེ་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྐྱེ་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཞིང་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དག་ས་བོན་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡོད་ པས་འདི་འབྱུང་ལ།འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ལ་རྐྱེན་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས། རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། ། དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག། །བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། །གང་དག་དེ་དག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་རྐྱེན་དེ་དག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ན་དབུ་མ་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་རྒོལ་བ་ཡིན་ཏེ།དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡང་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ ཞེས་ཁས་བླངས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ཡོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དེ་དག་ཡོད་པར་རོ། །སྟོན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་ པ་ནའོ།།དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ན་དབུ་མ་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་རྒོལ་ཏེ། དབུ་མ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཡང་ཞི་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་རྣམས་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ཡང་རྐྱེན་དེ་དག་དེ་ བཞིན་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

不仅仅是在胜义谛上，而且在世俗谛上也是如此。即使有单独的因，也不承认有果生起，所以'由于此有故此生'这样的说法是不合理的。因此，你的能立也有这个过失。
对于'不仅仅是在胜义谛上'这句话，意思是不仅在胜义谛上无生，'如何在世俗谛上也'意思是在世俗谛上也无生。
为什么在世俗谛上也无生呢？因为即使有单独的因，也不承认有果生起。即使有种子和眼等单独的因，若无其他缘，也不承认从中生起苗芽和识等果，因为农夫等人不认为仅从种子就能生出苗芽。
因此说'由于此有故此生，这样的说法是不合理'。意思是不能说'由于此有故此生，由于此生故彼生'。
所以'你的能立也有这个过失'是说，因为增上缘也不成立，所以你说明诸缘的能立'缘有四种：因缘、所缘缘、等无间缘以及增上缘，第五缘是不存在的'这个论证也有不成立的过失。
有人说：'当说明这些存在时，因为在世俗谛中如此承认，就如同说涅槃寂静一样。'这是说自部论师在说明这些缘存在时对中观师如此争论：因为中观师在世俗谛中承认四缘存在，所以在胜义谛中这四缘也应当存在，就如同在世俗谛中承认'涅槃是寂静'，在胜义谛中也同样存在一样。
'有人'指的是自部论师。'说明这些存在'是说明这些缘存在。'当说明时'是指当在胜义谛中说明因等四缘确实存在时。他们在胜义谛中说明因等四缘存在时，对中观师如此争论：因为中观师在世俗谛中如此承认，所以在胜义谛中四缘应当存在。
'如同涅槃寂静一样'是一个比喻。就像中观师在世俗谛中承认'涅槃是寂静'，在胜义谛中也应当是寂静一样，中观师在世俗谛中承认诸缘如此存在，所以在胜义谛中这些缘也应当如此存在。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་དཔེའི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་དཔེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་བླངས་པ་དེའི་སྐྱོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། སྔར་རི་བོང་གི་རྭའི་དཔེ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དཔེ་དོན་དམ་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་དཔེའི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ ལས།ལྷའི་བུ་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འདིར་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་དོན་ དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞི་བ་དང་ཞི་བར་གྱུར་པ་དང་། འཆི་བ་མེད་པ་དང་། རྒ་བ་མེད་པ་དང་། ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བསྔགས་པ་མཛད་ཅེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁང་ནས་ དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ནས།དེ་ལ་ཉེ་བར་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བར་བསྟན་པ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་དེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། ། མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྡུའོ། །ཉེས་པས་སྐྱོན ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པའོ།།འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་དེ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བའི་སྐྱོན་བསྟན་པས་དེ་ལས་ཡིད་དབྱུང་བར་བྱས་ནས་སོ། ། དེ་ལ་ཉེ་བར་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་ཉེ་བར་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བར་བསྟན པ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་དེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དང་། ཞི་བར་གྱུར་པ་དང་། འཆི་བ་མེད་པ་དང་། རྒ་བ་མེད་པ་དང་། ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་ཡང་དག་པར་བསགས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说，此处论释者回答说：'他们的譬喻过失如前所述'。对于那些反驳自部宗派者所引用的涅槃譬喻，其过失如前所述，即如前面所说兔角的譬喻和涅槃的譬喻在胜义谛中不成立一样，因此譬喻过失如前所述。此处所说：在胜义谛中涅槃也不成立，如《圣般若波罗蜜多经·须菩提品》中所说：'天子，假使有某法胜过涅槃，我说彼法亦如幻化。'因此，成为无譬喻之过失，故此亦不应理。
此处有人说：'若胜义谛中无涅槃，那么为何以寂静、已寂静、无死、无老、无衰等功德真实赞叹涅槃？'对于这个他方所提出的前说，此处论释者回答说：'为了遮止对有为法无常等过患染著的欲求，为了令生起对彼的欲求而说涅槃寂静，这是属于世俗谛，而非胜义谛中有此。'
此中，'有为'是差别之所依，'为无常等过患所染'是其差别。其中，'有为'指一切业、烦恼和生等杂染所摄诸法。'无常'指离命等。'等'字所摄的是苦、不净、离爱、遇怨、所欲匮乏等其他轮回过患。'为过患所染'指为无常等轮回过患所染。
'遮止对有为法无常等过患染著的欲求'指对于贪著彼等者，显示轮回过患而令生厌离。'为了令生起对彼的欲求'指因为涅槃较轮回具有殊胜功德，为令生起对涅槃的欲求。'说涅槃寂静属于世俗谛，而非胜义谛中有此'指以寂静、已寂静、无死、无老、无衰等功德真实赞叹并说有涅槃，这是属于世俗谛，而在胜义谛中此涅槃非有。

།འདིར་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་མེད་པ་ཡིན་ན། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་པ་ལ་དཀར་པོ་དང་སྔོ་བསངས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་ནས། གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མ་མོས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་དབུགས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པར་བསྔགས་པར་མཛད་པ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཚིག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སོ། །གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མ་མོས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྐྱེ་བོ་གང་ དག་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མ་མོས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་མོས་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མ་མོས་པ་རྣམས་སོ།།ཡང་དག་པར་དབུགས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བ་དང་། ཞི་བར་གྱུར་ པ་དང་།འཆི་བ་མེད་པ་དང་། རྒ་བ་མེད་པ་དང་། ཉམས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པར་བསྔགས་པ་ མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སོན་པར་མཛད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པས་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པར་བསྔགས་པར་མཛད་པ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་ བསྟན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ།ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དཔེ་མེད་པས་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མི་ འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་རྐྱེན་ཉིད་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་གཞན་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་བསྡུས་པ་དང་སོ་སོ་བ་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་གཞན་དག་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱུ་གུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྐྱེན་ཀྱང་མེད་དེ་དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

这里其他人说道：'如果胜义中涅槃如幻而不存在，那么怎么能以寂静等功德来显示呢？就像不能以白色和天蓝色等功德来显示石女儿一样。'对于这个前主张，作为回答，此处注释者说：'世尊以分别心假立，为了让那些对甚深法不信解的所化众生获得安慰，以寂静等功德真实赞叹涅槃，这是承许世俗谛的缘故。'
其中'世尊'是表明可信的教证来源。'以分别心假立'是指由世俗分别心所发起的语言假立。'对甚深法不信解的所化众生'是指应当调伏的众生中那些对甚深法尚未生起信解的人们。'为了获得安慰'是为了让他们触及安乐。'以寂静等功德'是指以寂静、寂灭、无死、无老、无衰等功德。'涅槃'是指灭尽一切烦恼、了知无生，即具有断除一切痛苦的特征。
'真实赞叹'是指真实宣说，因为这些所化众生是应当以有所缘的教法来调伏的。以寂静等功德真实赞叹涅槃，这也是承许在世俗谛中显示，而不是胜义中。因为胜义中涅槃也是空无有性等自性的缘故，无有譬喻故因不成立。这是说：如是胜义中涅槃既无有性，也无寂静等功德，因此由于涅槃无有譬喻，所以缘存在的因不成立。
'由此不能成立所欲义'是说由于无有因缘，你们所欲求的从他缘生的义不能成立。如是虽已破除缘，但其他人仍然反驳。这是说：如是虽已破除四缘等总别非是缘及非能生果，但其他自部论师为了成立生而仍然安住于反驳无生的立场。
因此他们这样说：'胜义中眼等内处的能成就因缘确实存在，因为彼等之果生起的缘故，如同能成就苗芽的种子等因缘。若是不存在者则无有因缘，如同龟毛衣。'

།འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྫས་སུའོ། །མིག་ལ སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་དང་།སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གང་དག་གི་དང་པོར་མིག་སྨོས་པ་དེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལས་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་དང་།ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་དང་། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དེ་རྣམས་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་མྱུ་གུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མྱུ་གུ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།། གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྐྱེན་ཀྱང་མེད་དེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་འབྲས་བུ་གོས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་པས་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དེའི་རྐྱེན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཁྱེད ཀྱི་རྐྱེན་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་དག་ལ་འབྲས་བུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཁྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྐྱེན་སོ་སོ་བ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རེ་རེ་དག་ལའོ། །འདུས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་དག་ལའོ། །འབྲས་ བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ།།འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་འཛིན་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་དྲི་བའོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དབུ་མ་པ་ལ་འདྲི་བའི་ ཚིག་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་དག་ལ་ཡོད་ན་ཡང་དེས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་མེད་ན་ཡང་དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་དྲི་བ་ཡིན་ནོ།

在此，胜义中眼等内处的能生缘等是有法。其中'胜义中'是指胜义实有。'眼等内处'是指耳、鼻、舌、身、意等内处中首先提到眼的那些内处即是眼等内处。'能生缘等'是指能生彼等的业缘、烦恼、精血、羯罗蓝等诸缘。'唯是有'是所立法，即胜义中眼等内处的能生诸缘唯是实有，这是所要成立的。'因为彼等之果生起'是能立法，即因为眼等内处的能生诸缘之果眼等内处生起，如此由彼等之果生起相之因，故眼等内处的能生诸缘唯是有。'譬如能生芽的种子等缘'是同法喻，譬如因为能生芽的种子等诸缘之果芽生起，故能生芽的种子等缘唯是有，如是因为眼等内处的能生诸缘之果眼等内处生起，故眼等内处的能生诸缘也唯是有。'若无彼则亦无缘，如龟毛衣'是异法喻，譬如因为龟毛无，故其果衣亦不生，于无龟毛衣者其缘龟毛亦无，而于因等诸缘则非如是无果生起，彼唯是有，故诸缘唯是有'，如是说。对此所说，此处论释者说'应当如是问彼等'等。'于你们的各别缘及和合缘中，果以果的体性是有还是无'中，'什么'是疑问词。'你们的'是指主张生起者们的。'各别缘中'是指每一缘中。'和合中'是指总体中。'果'是指眼等。'以果的体性'是指以能取色等境的功能。'是有还是无'是问先前是有还是无。'有何过'是外道问中观师的话，即若果眼等于羯罗蓝等各别缘及和合缘中有，有何过？若无，又有何过？是如此询问。

།དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཕྱོགས་དེའི་ལན་ནི། ཡོད་ ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ།།ཞེས་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ན་དེའི་ལན་ཀྱང་། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡོད་ན་དང་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ། འོན་ཀྱང་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་ ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མའི་མགོ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁས་བླངས་པའི་དོན་ཏེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཚེ། རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་འདུས་པ་ལས། ། འབྲས་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད། །དེའི་ཚེ། རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་གང་མེད་པ། །དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་རྐྱེན་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བསྩལ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ དག་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ས་བོན་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་ཞོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཞོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགའ་ཞིག་གིས་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་ཞོ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་གཞན་ཞིག་ན་རེ། རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་ཞོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་སྤུན་དེ་དག་ལ་ཞོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལ་ཞོ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་སྤུན་དེ་དག་ལས་ཞོ་མི་འབྱུང་ བ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྐྱེན་དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ། བྱིས་པའི་བློ་ཅན་སྤྱིའི་སྤྱོད་ ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མཐོང་ནས་དོན་དམ་པར་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཐ་ན་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ཀྱི བློའི་གཟུང་བར་གྱུར་པ་སྣང་བ་ལས་དོན་དམ་པར་ཡང་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ལ་བློ་འདི་ ལྟ་བུ་སྐྱེ་ན་ཞེས་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་དང་རྩི་རྐྱང་དང་། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་དང་པོར་འབྲུ་སྨོས་པ་དེ་ནི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་སོ།

因此，注释者说：'如果存在，对于那一方的回答是：如果存在，何需缘？'这个回答已经给出。'如果不存在，对此的回答也是：如果不存在，是何者的缘？'这个道理已经说明了。'如果存在'和'如果不存在'是与'果'相连。
第二十一品。'然而还要解释'这句话是引出下面偈颂的开头。其中'然而'这个词表示承认的意思，意思是'即使果有生'。'还要解释'是指要破除从诸缘生。当'诸缘各别和合中，彼果实为无所有，此时，诸缘中无有，如何从缘而得生？'这是说，当在各别的缘和合的缘中寻求眼等果时是无所有的，那时从胚胎等缘中，眼等果如何能生？是不会生的。
因此，胜义中果确实无生，意思是说'在诸缘中无'。胜义中眼等果和芽等果确实无生，因为在胚胎等缘和种子等诸缘中没有眼等果和芽等果，这就是这个偈颂的含义。
为了使这个意义更加明显，举例说明：'如何从酸奶的因——牛奶中产生酸奶？因为在牛奶中没有酸奶。'当有人说从牛奶中产生酸奶时，另一人说：'如何从牛奶中产生酸奶？不会产生。为什么？因为在牛奶中没有酸奶。因为在牛奶中没有酸奶，所以从牛奶中不会产生酸奶。'同样在这里，果不从诸缘生。为什么？因为在那些缘中没有果。
如果有人认为：虽然在种子等因中没有芽等果，但是在世俗言说中，看到有生起这种现象，这是愚者的认知对象，由此认为在胜义中也有眼等内处的生起。这是说，如果有主张生起的其他人这样说：虽然在谷粒等因中没有芽等果，但是在世俗谛中，连牧童的妻子都能认知到有生起的现象，由此认为在胜义中也从谷粒等因和胚胎等因中，有芽等果和眼等内处的生起。这是对方的观点。这里'如果'这个词是表示迎接对方怀疑的词。'从谷粒等'是指从泥土、牛奶、草茎、胚胎等因中，首先提到谷粒，所以说'谷粒等'，即从那些谷粒等因中。

།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ དང་སབ་མ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་དང་པོར་མྱུ་གུ་སྨོས་པ་དེ་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གོ།།མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྔ་ན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ངོ་། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། འབྲས་ བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའོ།།ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་སྤྱིའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཐ་ན་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བློའི་གཟུང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྣང་བ་ལས་ནའོ། །དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡང་སྐྱེ་ བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཅི་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པར་ཡང་། །རྐྱེན་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །འོ་ན་ལྟ། རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པར་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྔ་ན་མེད་པར་ཡང་ངོ་། །རྐྱེན་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ནའོ། །འོ་ན་ལྟ། རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོ་ན་ལྟ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་དེས་དེ་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་འདི་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ དེ་དག་སྔ་ན་མེད་པར་ཡང་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།འོ་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་དག་སྔ་ན་མེད་པར་འདྲ་བས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་འདི་ལ་རྒོལ་བ་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་ རུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་རུང་ན། འདིར་དོན་ཇི་ལྟ་བུར་ངེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྲས་བུ་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ དག་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་དག་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་དག་མི་སྐྱེ་བར་ངེས་སོ།།གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གལ་ཏེ་སྒྲ་ བྱས་པ་རྟག་ན་བུམ་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གྲངས་ཅན་གྱིས་སྒྲ་བྱས་པ་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་བྱེ་བྲག་པ་ན་རེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་བྱས་པ་ཡིན་པས་རྟག་ན། བུམ་པ་བྱས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེས་འདི་ལ་རྒོལ་བ་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ།

'新芽等'是指果实、瓶子、毛毯、草席和眼睛等，首先提到新芽，这就是'新芽等'，即新芽等那些。'虽然不存在'是指在种子等那些因中，虽然果实新芽等那些之前并不存在。'生起'是差别的基础，即果实新芽等的生起。'成为世俗言说的支分'是生起的差别，即属于世俗的意思。'成为愚者智慧的普遍行境'也是生起的差别，即意为乃至牧牛女的智慧都能理解。'见到'是指如此从种子等因中，虽然果实新芽等之前不存在却显现生起。如果说'胜义中认为眼等内处生起'，是说如同世俗中生起那样，在胜义中也认为生起。对于这种说法的回答，此处注释者自己因此说道：'若彼本无法，从彼缘得生，则从非缘中，何故不生果？'。'若彼本无法'是指若果实新芽等彼之前不存在。'从彼缘得生'是指从种子等那些缘后来生起。'则从非缘中，何故不生果？'，'非缘'是指不同类的缘，为何不从中生起果实新芽等，这将成为有漏洞的说法。因此说'这是有漏洞的说法'，表明：如果果实等那些虽然之前不存在，却从种子等那些缘中后来生起，那么在非缘中果实等之前也同样不存在，为何不从非缘中生起果实呢？这对于其他论敌来说将成为有漏洞的说法，因此这是不合理的。如果说，既然这是有漏洞的说法而不合理，那么此处应如何确定？因此说'如同从非缘中无果不生，从诸缘中也确定不生'。这表明：如同从非缘棉花等中不生起果实新芽等之前不存在的那些，同样在胜义中从种子等诸缘中也确定不生起果实新芽等之前不存在的那些。为了明显说明有漏洞说法的含义，为了使人了解而说：'例如，若声是所作而常，瓶为何不常？'等。当数论派说声是所作而常时，胜论派说：如果声因为是所作而常，那么瓶子是所作为何不常？这对于其他论敌来说将成为有漏洞的说法，因此这是不合理。

།དེ་སྐད་སྨྲས་ན་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་གྱིས་སྒྲ་བྱས་པ་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པས་སྒྲ་བྱས་པ་ཡིན་པས་རྟག་ན་བུམ་པ་བྱས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེས་དེ་སྐད་སྨྲས་ན་དེས་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། ཅི་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པར་ཡང་། །རྐྱེན་དེ་དག ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན།།རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ན། དེ་ལས་བཟློག་པས་དོན་ཇི་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་དག་ མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་དག་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་མྱུ་གུས་སྟོང་པའི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པ་ དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཞོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་མྱུ་གུས་སྟོང་པའི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། །དེ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཞོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཞོ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་སྟོང་པའི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མྱུ་གུ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་སྟོང་པའི་རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིགས་པ་དེས་ན་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས། རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ལ་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ནི་དོན་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དེ་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། ཡང་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གིས་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ། ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་སྟེ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་ཡང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྐྱེན་རྣམས་དོན་དམ་པར ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་སྟེ། ཆོས་ཅན་ནང་གི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果这样说的话，将会理解什么样的意思呢？为此，声音是无常的，因为是所作性，如同瓶子一样，这样的意思将会被理解。说到这里，数论派说声音虽是所作但是常住，这是有漏洞的说法，因此，毗舍师迦派说：如果声音是所作性而常住的话，那么瓶子是所作性为什么不常住呢？如果这样说的话，将会理解什么样的意思呢？声音是无常的，因为是所作性，如同瓶子一样，这样的意思将会被理解。同样在这里，'如果彼无而从彼缘生起，则为何不从非缘生果？'这样的说法是有漏洞的，因此，从相反的角度将会理解什么样的意思呢？就像从非缘如棉花等不会生起果实苗芽等不存在的事物一样，胜义中从缘如种子等也不会生起果实苗芽等不存在的事物，这样的意思将会被理解。
为了说明这个意义，因此在这里的论式是：胜义中从空无苗芽的种子等不应生起彼，因为是果的缘故，如同酸奶一样。在这里，'胜义中从空无苗芽的种子等'是有法，'不应生起彼'是所立法，'因为是果的缘故'是能立法，'如同酸奶一样'是譬喻。就像酸奶因为是果，所以不应从空无彼的缘如种子等生起一样，苗芽也因为是果，所以不应从空无彼的缘如种子等生起。
因此，如前所说的过失并非不存在。也就是说，以如前所说的道理，你们主张生起的缘存在的因相：'缘有四种：因缘、所缘缘、等无间缘、增上缘，第五缘是不存在的。'对此我说胜义中不成立，世俗中相违，如前所说的过失并非不存在。这里所说的是：虽然如此否定了诸缘，但是主张生起的人们为了证成诸缘确实存在而在此说。因此他们说：内在诸事物的诸缘胜义中确实存在，因为从彼等生起的缘故，如同瓶子一样。在这里，'内在诸事物的'是有法，即内在诸事物眼等的。'诸缘胜义中确实存在'是所立法，诸缘羯逻蓝等胜义中确实存在。对有法内在诸事物眼等，所立法诸缘羯逻蓝等差别法胜义中确实存在是所要成立的。

།དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་ དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་རྐྱེན་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་རྐྱེན་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར།ནང་གི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྡ་སྤྲོད་པ་ལས་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིམ་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་འཇིམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཡང་དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་སུན་དབྱུང་བ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་ སོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྐྱེན་རྣམས་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན། རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྐྱེན་རང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེའི་ སྙིང་ན་མར་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་ནི་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གྱུར་པའི་དོན་དུ་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བརྡ་སྤྲོད་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེའི་སྙིང་མར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་ ལ་མར་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ཡང་དེའི་སྙིང་མར་གོང་གི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་མྱུར་དུ་འཇུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེའི་སྙིང་ནི་མར་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'由彼等所生故'这是能立法，'由彼等'这个词是指由精血等缘，应当理解为由精血等诸缘，如是眼、耳、鼻、舌、身等内处诸事物是由精血等诸缘所生故。
'譬如瓶子'这是譬喻，应当配合为：譬如瓶子是由泥土等诸缘所生故，瓶子的泥土等诸缘唯是胜义有，如是眼等内事物也是由精血等诸缘所生故，眼等内事物的精血等诸缘也唯是胜义有。
'由彼等所生故'即是'由彼等所成故'的意思。'由彼等诸缘所生故'即是'由彼等诸缘所成故'的意义。
为何说'所生'为'所成'呢？因为说'所成'即是'所生'，譬如说'瓶子是从泥土所生'一样。这是说，因为在语法中说'所成'即是'所生'，譬如瓶子从泥土所成说为从泥土所生一样，眼等内事物从精血等诸缘所成也说为从彼等所生。
对此所说的回答是，此中论释者自身所说，论释者以此偈颂破除前说。
果若是从缘所生，则是从缘所成的意思是，果即眼等是从精血等诸缘所生，即是从精血等诸缘所成的意思。
诸缘非从自生，非是缘的体性的意思是，精血等诸缘非从自生，'从自'这个词是指从缘自身，诸缘非从自生。
为显示此义，说'非是缘的体性'的意思，即诸缘非是缘的体性的意思。
为何说'所生'为'体性'呢？因为说'体性'即是'所生'，譬如'婆罗门心从酥油所生'一样。
前面解释'所生'是'所成'的意思。此处'所生'应当视为'体性'的意思，因为在语法中也说'体性'为'所生'，譬如婆罗门心与酥油体性相似说为从酥油所生一样。
这也不是说他的心形状如酥油块，而是因为具有迅速消化的性质与酥油体性相顺，所以说婆罗门心如从酥油所生一样。如是精血等诸缘也非从自生，诸缘非是缘的体性的意思。

།རྐྱེན་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྔར་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་རྐྱེན་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་དག་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པར་བྱས་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར། རང་བྱུང་མིན་ལས་འབྲས་བུ་གང་། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ བྱུང་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མིག་ལ་སོགས་པ་པ་དག་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་ སོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གལ་ཏེ་དེ་བྷ་ར་ཏ་གཞོན་ནུ་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །བྷ་ར་ཏ་ཇི་ལྟར་དེའི་བུ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགའ་ཞིག་གིས་དེ་བྷར་ཏ་གཞོན་ནུ་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དེའི་བུ་ནི་བྷ་ར་ཏ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་ན་གཞན་ཞིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དེ་བྷ་ར་ཏ་གཞོན་ནུ་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ན། བྷ་ར་ཏ་ཇི་ལྟར་དེའི་བུ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་དེ་བྷ་ར་ ཏ་གཞོན་ནུ་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྷ་ར་ཏ་དེའི་བུ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྩལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དང་།རྐྱེན་དེ་དག་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་བསྩལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་འཇིམ་ པའི་གོང་བུ་འཇིམ་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བུམ་པ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འཇིམ་པ་དེ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་མི་བཟོད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་སྟེ། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པས་དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་རྐྱེན་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་ བྱུང་བའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་རྐྱེན་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བུམ་པའི་དཔེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ།དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

关于诸缘如何不是缘的自性这一点已如前所说的意思是：关于因等诸缘如何不是缘的自性这一点，之前已经首先以广大的推理否定了各别缘和和合缘的自性，这是其语义。因此说：'非自生的果，如何从缘生？'意思是：从非自生的精血等缘中所生的眼等果，你们如何能说是从缘中生起的呢？是不能的，这是其语义。
为了显示此义，说道：'这是胜义中果非从缘生的语义'。意思是：这是胜义中眼等果非从精血等缘所生的语义，这就是偈颂的含义，这是其语义。
为了明显此义，为了说明能知，说道：'譬如若说婆罗多从小就修梵行，婆罗多怎么会是他的儿子呢？'意思是：有人说婆罗多是从小就修梵行者的儿子时，另一人说：'如果他从小就修梵行，婆罗多怎么会是他的儿子呢？'就像这样。这样显示：就像婆罗多从小修梵行就否定了婆罗多是他儿子一样，由于诸缘不是缘的自性，也应当了知否定了它们所生的果从那些缘中生起，及从那些缘所生。
如同幻师所化的泥团虽空无泥的自性，从中所生的瓶，即使在世俗中智者们也不能忍受说是从那泥所生。这样显示：如同在我方，由于一切因的事物如泥等和一切果的事物如瓶等都从因缘而生，故空无自性，因此你们执着内在诸事物的诸缘胜义中决定存在，以其从彼生故，如瓶一样。
如你所说：如同瓶从泥等诸缘中生故，瓶的诸缘如泥等胜义中决定存在；同样，眼等内在诸事物也从精血等诸缘中生故，眼等内在诸事物的诸缘如精血等也胜义中决定存在。对于如幻的瓶子之喻，既不能成立诸缘有自性存在，也不能成立'从彼生故'的能立。
因为如此的缘故，所以说：'是故非从缘所生，是故果非从缘生。'

།དེས་ན་དཔེ་མེད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ན་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བུམ་པ་ལས་དཔེ་བླངས་པ་དེ་མེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུམ་པ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྐྱེན་རྣམས་དོན་དམ་པར་ ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གལ་ ཏེ་དོན་དམ་པར་བརྗོད་ན་ནི།དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་ན་མི་ འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།འདིར་གཞན་གྱིས་སུན་ཕྱུང་བའི་དོན་སྒྲོ་བཏག་པ་ནས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱིས་སྔར་དབུ་མ་པས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་དཔེ་མེད་དེ་ཞེས་སུན་ཕྱུང་བའི་དོན་ དེ་ཁས་བླངས་ནས་ཡང་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མེད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འབྲས་བུ་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འདོད་པས་དེ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་ བུ་བུམ་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྐྱེན་འཇིམ་པ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བུམ་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འདོར་བར་ ཡོད་པས་འབྲས་བུ་དེ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་ནུས་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་ བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་འདིར་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་ནང་གི་ སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། གང་དང་གང་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྐྱེན་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་དོན་ དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

因此，'无有譬喻且能立法不具足故'这句话是说，如前所述的因，譬如瓶子等譬喻是不存在的。为什么呢？因为瓶子中所要证成的法'诸缘在胜义中唯是有'这一点，以及能立法'从彼等所生故'这两者都不具足。
因此，如前所说，成为因义不成就或义相违。若说'从彼等所生故'这个因是胜义的，则成为义不成就，因为对中观师来说，胜义中'从彼等所生故'这一点是不成立的。若说是世俗的，则成为义相违，因为'从彼等所生故'与世俗的自性是依他起性，用此来证成胜义无自性，所以成为相违之义。
此处'他人破斥之义假立而说'是指在此处，实事论者接受了前面中观师破斥实事论者'无有譬喻'的论点后，又为了成立生而说的。
虽然已经显示由于果不从缘生故无有比量，但是果并非不承认果的自性，因为未破除彼故，他人也能说。这是表明：虽然你中观师已经显示由于果如瓶子、眼等不从诸缘如泥团、羯逻蓝等所生，故无有譬喻，因此无有比量。但是瓶子、眼等诸果并非舍弃果的自性而有，因为未破除彼果，所以我们有果的自性，因此我们也能以其他方式证成果的诸缘是存在的。
因此，'内处的诸缘在胜义中唯是有，因为是果故，譬如芽等'而说。此中'内处'是有法，即眼等内处。'诸缘唯是有'是所立法，即对有法内处，所立法是彼等之缘如羯逻蓝等差别法在胜义中唯是有，是所要证成的。
'因为是果故'是能立法，即凡是果者，彼等皆有缘故而成立。'譬如芽等'是譬喻，即如同芽等是果故，彼等之缘在胜义中唯是有一样，内处也因为是果故，彼等之缘在胜义中唯是有。
对于如此所说，作为回答，论释者说：'此中所说：非从缘生果，无有'等。

།འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་གཉིས་པས་སུན་དབྱུང་བ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྐྱེན་མིན་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རྟོགས་པར་མི ནུས་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྐྱེན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་གཟུང་བར་མི་ནུས་ན་དོན་ དམ་པར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་།གཟུང་བར་ནུས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདིར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན། འོ་ན་ནི་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་གྲུབ་པས་འདོད་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན། འོ་ན་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་འགྲུབ་སྟེ།ཁོ་བོ་ཅག་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་ རྣམས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་པས་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

此处所说的是，对于实事论者的推理，作注释者以第二个根本偈颂来破斥，这就是所谓的'破斥'的意思。
'非缘所生果，非有'这句话是说，从非缘所生、从非缘所转以及以非缘为自性的果，就是无因而生的果，这样的果即使在世俗言说中也不存在，更何况胜义谛中呢？所以你们的因——'是果的缘故'这一论据不成立。
为了说明这个道理，说道'非缘所生果即使在言说中也不能理解，更何况胜义谛中呢'。从非缘如种子等和羯逻蓝等所生的果，如芽等和眼等，是无因而生的，这在世俗言说中也不能理解和把握，那么在胜义谛中无因而生的果能被理解和把握就更不用说了。因此，你们的因——'是果的缘故'这一论据不成立，所以内处的诸缘在胜义谛中是不存在的。
这里所说的是，此处实事论者为了证成有自性而说。
如果在胜义谛中诸缘以缘的自性是空的，那么就承认诸缘不空于非缘的自性，因此非缘成立，所欲证得的也就成立了。实事论者说：如果在胜义谛中诸缘如羯逻蓝等和种子等不是从自身产生，所以空于缘的自性，那么你中观师就承认诸缘如羯逻蓝等和种子等不空于非缘的自性，因此由于非缘的自性成立，我们的主张就成立了。
我们三藏的追随者要证成什么呢？就是有自性。这自性就是非缘的自性。你自己在胜义谛中证成诸缘空于缘的自性，就等于承认诸缘不空于非缘的自性。因此，由于非缘的自性成立，我们主张的自性存在就得到证成了。
对于这种说法，注释者回答说'这是不好的'等。'这是不好的'意思是说，你们的论证不能成立自性的存在。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད དགག་པ་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།མེད་པར་དགག་པའི་དོན་གྱི་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་འདི་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་རྐྱེན་མ་ ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་པར་དགག་པའི་དོན་གྱི་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ དང་།འདི་ལྟར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པའི་དྲ་བ་དགག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ཡུལ་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྒྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ མཛད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ལུང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་སྟོན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་པ་མི་འགྲུབ་ པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། འདིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་ཐ་མའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ ཇི་སྐད་སྔར་སྨོས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་གཉིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདིར་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་བཞི་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་བཞི་པ་འདི་ལ་ ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་པོས་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྐྱེན་མིན་ཞེས་བཤད་དེ། སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་པོ་འདིས་ནི་སྔར་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་ པར་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན།འོ་ན་ནི་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་འདོད་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས། ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པའི་རང་དབང་སྟོན་ཏེ། དེའི་སྦྱོར་བས་ནི་ ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ།རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་འདོད་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དོན་སྟོན་ཏོ།

为什么这样说呢？因为我们所说的'非缘'，仅仅是表示否定缘的自性，为了完全理解无遮遣义的否定，并不是表示非缘的自性。这就是说，在这里我们中观派所说的'非缘'，仅仅是表示否定缘的自性，而不是表示非缘的自性。为什么这样说呢？因为是为了完全理解无遮遣义的否定。在这中观论典中，在一切情况下，'非'这个否定词都应当理解为无遮遣义，因为否定是主要的，并且因为意图通过否定一切分别网而成就无分别智慧与一切所知境。如果理解为别遮遣，因为肯定是主要的，以肯定来说明无生，就会违背远离诸边际的宗旨，因为经中说：'若行于色无生，则非行于般若波罗蜜多。'因此，我们所说的'非缘'并不表示非缘的自性存在，所以你们的主张不能成立。
'分析联系的差别之后'这句话是表示明确前述前后两方的意义的认识方法，在这里是指对最后根本偈颂的联系分为前后两方面后，解释了前述的前后两方面的意思。
其中'联系'在此处是指与第四根本偈颂相联系。'分析其差别'是指分为两个方面，也就是说将这第四根本偈颂分为前后两方面的意思。
其中，第一个联系差别是就建立前方面而言，说明了'非缘'。这第一个联系差别是针对前面说生者们说：'如果诸缘在胜义中以缘的自性空，那么诸缘就不空于非缘的自性，因此既然成立为非缘，所以主张得以成立。'通过建立这个前方面，显示对方的想法自主权。这个联系表明对方认为：'既然成立为非缘，所以眼等缘对于凝滑等是以非缘的自性而存在，因此主张得以成立。'

།སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་པས་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྐྱེན་དུ་ག་ལ་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མེད་པར་དགག་པའི་དོན་གྱི་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པའི་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་རྐྱེན་དགག་པ་སྟོན་ཏེ།དེའི་སྦྱོར་བས་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ ཏོ།།ཕྱོགས་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་བརྣན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་གྲུབ་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ།སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་པ་འདིའི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་བསྩལ་བས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཡང་ན། རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་རྣམ་པ་འདི་ལྟར་བཤད་དེ། དེ་ཁོ་བོས་སྔར་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མར་བསྩལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མེད་པས་ ན་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན། སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེད་པ་བསྩལ་བས། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན་རྐྱེན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་འཐད་པ་མེད་པ་རྣམས་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཏོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་རྣམས་དགག་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །ད་འདིར་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་བསྩལ་བས་ འབྲས་བུ་མེད་པས་ན་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་ལ།རྐྱེན་མ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།འཐད་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་འཐད་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཏེ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་འཐད་པ་མེད་པ་དེ་རྣམས་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་དགག་པ་ ཡིན་ནོ།

依据第二种分别观察，针对后一方面的建立而言，解释'怎么会成为缘'这句话。通过这第二种分别观察，是针对先前中观派所说'这并不好，我们所说的非缘是仅仅否定缘的自性，为了完全理解无遮遣义的否定，并不说明非缘的自性'这一回答，从建立后一方面的角度来阐明对缘的否定。
这种观察表明，由于已成立为非缘，眼等缘和羯罗蓝等就成为非缘，因此怎么会成为产生果的缘呢？这是以无遮遣义来说明的。
为了强调这种后一方面的建立，说明'非缘者不会成为缘的自性'这句话的含义。由于已成立为非缘，眼等缘和羯罗蓝等成为非缘，所以这些非缘不会成为产生果的缘的自性，这就是这句话的含义。这就是第二种分别观察的意义。
或者，通过前面所说的方式已经破斥了有果和无果的生起，因此由于无果，'非缘怎么会成为缘'这句话是这样说明的：或者，对于'非缘怎么会成为缘'这个偈颂，其含义是这样解释的：我先前已经以胜义谛的角度用多种方式破斥了有果和无果的生起，因此由于胜义中无果，诸缘也不是缘的自性，所以在胜义中怎么会成为产生果的缘呢？不会成为。
在这里，诸缘是通过产生果的方式而成立为缘的自性，而通过前面所说的方式已经破斥了有果和无果的生起，因此由于无果，羯罗蓝等缘不是缘的自性者，在胜义中怎么会成为产生果的缘呢？不会成为。
为了说明这个意义，说明'非自性的缘不合理者怎么会成为缘呢？决定不会成为'这句话的含义。在前面'作了分别观察'的语境中，是为了否定对方承许非缘的自性存在而说'非缘怎么会成为缘'。现在这里是说明由于破斥了有果和无果的生起，所以无果，因此诸缘不是缘，既然不是缘，怎么会成为产生果的缘呢？不会成为。为了说明这一点，才说'由于无果，非缘怎么会成为缘'。
'非自性的缘'是指不是缘自性的羯罗蓝等缘。'不合理者'是指没有产生果的合理性的诸缘，即非缘的意思。'怎么会成为缘'是否定这些非自性的不合理的缘会成为缘。

།མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་འཐད་པ་མེད་པ་རྣམས་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་བློ་དང་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དེ་དག་ གི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བློ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དང་རྐྱེན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་འཐད་པ་མེད་པ་རྣམས་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ ནས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བློ་སྟེ་འདི་དག་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློའོ། །དེའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་སྒྲ་སྟེ་འདི་དག་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲའོ། །དེའི་བློ་དང་སྒྲ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བློ་དང་སྒྲ་སྐྱེ་བའོ། །རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བློ་དང་སྒྲ་འཇུག་ པའི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་སྟེ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་འདི་དག་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དང་འདི་དག་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གང་དག་ལ་རྒྱུ་དེ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར།རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་འཐད་པ་མེད་པ་རྣམས་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ གྱི་བློ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཡུལ་མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་མེད་དོ། །འདིར། རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་བསྩལ་བའི་དབང་གིས་དེ་མཇུག་ བསྡུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་སྐབས་འདིར་དཔྱད་པ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་དེ་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་སྐབས་འདིར་རོ། །དཔྱད་པ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག་།བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་མན་ཆད་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་མ་ཡིན། །རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་ མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་དག་གོ། །གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པར་བསྟན་པས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྐྱེན་དེ་ རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་བསྩལ་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ངོ་བོ་བསྩལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པའོ། །བྱེ་བྲག་བསྩལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་མིང་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བཀག་པའོ། །དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྐབས་ཀྱིས་སོ།

'唯是不变'这句话的含义是指，不具有缘的本质的诸缘，无有合理性，唯是不成为缘，这是所说的句义。
这偈颂的含义就是这个意思。
'由于彼等的认知和语言运作的因完全无果'这句话的意思是，由于缘的认知运作的因和缘的语言运作的因彼等完全无果，不具有缘的本质的诸缘，无有产生果的合理性，怎么会成为缘呢？这是上师的意趣。
其中'彼的认知'是指缘的认知，即认为'这些是缘'的认知。'彼的语言'也是指缘的语言，即说'这些是缘'的语言。'彼的认知和语言运作'是指缘的认知和语言的生起。'具有因'是指缘的认知和语言运作的因是果的生起，因为从果生起的角度认为'这些是缘'的认知和说'这些是缘'的语言得以运作。
具有彼因的诸缘称为'具有因'，即诸缘。'由于彼等完全无果'这句话的意思是，由于彼等诸缘完全无有果的生起，不具有缘的本质的诸缘，无有产生果的合理性，怎么会成为缘呢？这是龙树上师的意趣。
因为无有果的生起，所以无有因等缘的认知和缘的语言运作的对境，因此诸缘不存在。
在此，'缘有四种：因以及所缘，等无间及增上缘'等以下，由于破除他人所说的诸缘的本质和差别而作结尾，这是在第一品观缘品中，以前面所说的诸观察来结尾第一品观缘品的内容。
其中'在此'是指在第一品观缘品中。那些前面所说的观察是什么呢？因此说'缘有四种：因以及所缘，等无间及增上缘'等以下，从此以下直至'是故非从缘所生，非不从缘生果事，以无有果故，非缘云何成为缘'为止。
'他人所说的诸缘'是指，主张生起的其他论师说'由于说有因等四缘，所以成立生起'的彼等诸缘。
关于'由于破除诸缘的本质和差别'，'破除本质'是指破除因缘、所缘缘、等无间缘和增上缘四者的本质。'破除差别'是指破除其他部派所遍计的四缘的差别，以及胜论师等所遍计的以名称差别而有差别的诸差别。'由于'是指由于此处。

།དེའི་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་སྐབས་དེ་མཇུག་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད དང་བྱེ་བྲག་བསྩལ་བའི་དབང་གིས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་སྐབས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་རིགས་པས་དཔྱད་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པས་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་སྟེ།འོག་ནས་ལུང་གི་ཚིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས། ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བའི་ཁྱད་པར།འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གསུངས་པ་ལས། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གསུངས་པའི་ལུང་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ གསུངས་པའི་ལུང་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ། རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་མི་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཕགས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་ པོ་མ་དྲོས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།འདི་སྐད་ཅེས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད། །གང་ཞིག་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དེ་སྟོང་གསུངས། །གང་གིས་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།དངོས་པོ་གང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་བ་དེའི་ལན་ནི་དེ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ རྣམས་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ན་དེས་ཁྱེད་ཀྱི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། ཁོ་བོའི་འདོད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ དེའི་ལན་ནི།གང་ཞིག་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དེ་སྟོང་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་གང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཤིང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་ནོར་བུ་དང་གསང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ།

'结束'一词是指考察缘的第一品的结束，即通过阐述诸缘的本性和差别而完全结束考察缘的第一品的意思。
如果问这样以理智考察缘的第一品等的果报是什么，为此说此品的意义是显示无生。
如果问显示无生获得什么功德，为此说'缘起无生的经典'，'为此'是指因为显示无生。'缘起无生的经典'是指在《大般若波罗蜜多经》中所说的缘起无生的经典，下文将引用经文。
如是显示：在《世尊般若波罗蜜多经》中，关于缘起差别的所依，说明了八种差别：'无灭无生，无断无常，无来无去，非异非一。'其中'无生'的经文已经成立。
内外诸法的缘起，即使在世俗谛中也如幻人一样仅仅显现为生起而已，经中说其自性无生的经文也已成立。在胜义谛中，也说明从自性、他性、共性和无因等一切方面都无生的经文也已成立。
对于证明缘灭和无生这一论题，如果有人说：'仅仅用干瘪的论理就能证明'是不合理的，因此这里也要用可信的经典依据来证明。
首先在《圣龙王无热恼请问经》中如是说：'若从缘生者，彼即是不生，彼无自性生，依缘故说空，知空者谨慎。'
其中'若从缘生者，彼即是不生'是指，任何从缘而生的事物，在胜义谛中是不生的。
这里有人反驳说：'如果这样的话，就会变得像空中花一样。'对此回答是'彼无自性生'，即虽然在胜义谛中无自性生，但在世俗谛中诸法以无自性的方式可以成立生起，所以不会像空中花一样。
这里有人说：'如果你承认从诸缘而生，那就会违背你的主张，而成立我的观点。'对此回答是'依缘故说空'，即任何依缘、待缘的事物都是空的，就像魔术师用宝石、咒语和药物变化出的女人身体一样。

།གང་གིས་སྟོང་ ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གིས་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་དུ་བུད་མེད་འདི་དག་གི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ཞིང་། ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དེ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དག་འབྱུང་ བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། འདི་སྐད་ཅེས། གང་ལ་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་མེད་ཅིང་། །འགག་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་པ། །འགྲོ་བ་དབེན་མཐོང་དེ་ལ་ནི། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་མེད། །ཅེས་ གསུངས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་མ་ཞིག་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ཞིག་པར་གྱུར་ན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་མེད་པ་ཉིད་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཞེས བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ལ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་མངའ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་གྱི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས། འཇམ་དཔལ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་འདི་ ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། འགག་པ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ཅི་ ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། འདི་སྐད་ཅེས་གང་དུ་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་པོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མེད་དོ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་དུ་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོངས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སྐྲག་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

'通过了知空性者即是谨慎者'这句话表明：如同魔术师所幻化的女人身体一样，见到这些女人的身体也是如此，并且见到五境也如幻化一般，对于这样的人，贪欲等烦恼就不会生起。这是其含义。
同样在《楞伽经》中也说道：'于何处毫无生起，灭尽也毫无所有，见到众生空寂者，于彼无有有与无。'
这表明：若事物生起后未灭，则为有；若已灭，则为无。由于毫无生起，故无有；由于毫无灭尽，故无无。
同样在《入一切佛境智光庄严经》中也说道：'如来恒时无生法，一切诸法如善逝。'
'如来恒时无生法'是指如来永远具有无生之法性，即如来永远是无生的本性，这是其含义。'一切诸法如善逝'是指一切法也如同如来一样是无生的本性，这是其含义。
同样在这部《入一切佛境智光庄严经》中也说道：'文殊，因此你也应当由此理解：所谓无生无灭是如来的异名。'
文殊向世尊请问：'世尊，所说无生无灭之法是什么？'世尊回答说：'文殊，所谓无生无灭是如来的异名。'这表明：无生无灭之词即是显示法身。
同样在《梵天所问经》中也说：'何处一切贪爱灭尽，彼即无生。何为无生，彼即菩提。世间执著于生，于此既无佛出世，亦无涅槃。'
梵天胜意向世尊请问：'世尊，无生的特征是什么？'世尊回答说：'何处一切贪爱灭尽，彼即无生。'这表明：断除一切烦恼是通过证悟无生而获得的，这是其含义。
'何为无生，彼即菩提'这句话表明：不应畏惧无生，因为无生即是菩提。

།འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་ཏེ།འདི་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས། གང་གི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མེད་ཅིང་། །འབྱུང་བ་མེད་པ་ཡོངས་ཤེས་པས། །དེ་དག་འཇིག་རྟེན་སྤྱོད་འགྱུར་བ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གནས་པ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་དག་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྤྱད་པར་འགྱུར་ཡང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་མི་གོས་ཤིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་མདོ་སྡེའི་མཐའ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་འདི་ཉིད་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ ཚེས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁས་པའི་ མཁྱེན་རྒྱ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། དབུ་མ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལས། རྐྱེན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ རྫོགས་སོ།

世间执著于生，认为'此中既无佛出世，亦无涅槃'，此说表明：由于世间执著于生，故不能证得圆满菩提。于证得圆满菩提时，既无佛出世之分别，亦无涅槃之分别。
如是，其他经典中亦说：'若知蕴无生，了知无生起，彼等行世间，此世非安住。'此说表明：若能通达诸蕴无生、无起，虽行于此世间，不为轮回苦所染，乃至轮回际而为众生利益。
所说此等皆已成立。此说明无生之经典等其他无量处，皆说此缘起无生之义已成立，非仅以干枯论典而成立。是故，凡是宣说无生之诸经，皆应以此观察无生品而详加解释，此即是大师之广大智慧。
此乃阿阇黎胜友所造《中论根本慧论光明广释》，阿阇黎观自在行造，观察缘品第一广释圆满。

། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ། ད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྩལ་བར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་ནི་དཔེར་ན་གཟེགས་ཟན་དག་གི་གཞུང་ལས། དེ་ནས་དེའི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་གཞུང་ ལས་དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་བྱ་མོད་ཀྱི།འདིར་ནི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དང་། དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ། དེ་ལ་གཞུང་འོག་ནས་བྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཅིའི་ཕྱིར། ད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན པ་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཤེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེ་དག་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་བསྟན་ཀྱང་།གཞན་དག་གིས་ལུང་དེ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་མི་རྟོགས་པས། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རིགས་པས་དེ་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་ བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར། དབང་ གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་ཤིང་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ལ། དེ་ཡང་གང་ གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དགག་པར་མཛད་ནས།འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དགག་པར་མཛད་པས་བསྒྲུབ་དགོས་པ་དེའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་འགག་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྩལ་བར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་རྩོམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་གཞུང་གོང་དུ་བསྟན མ་ཐག་པར་དམ་བཅས་ཤིང་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྩལ་བར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

第二十二品。现在由于想要宣说缘起无来无去之特性，而开始第二品。以及由于想要破除第一品所说诸法无生之相违品，而开始第二品。
关于'由于'这个词的用法，如同在遮弥派的论典中说：'然后为此义而解说诸法'，以及在胜论派的论典中说：'然后为此而欲知诸法'等。但在此处，'由于'一词是与后文相连的意思，以及作为立宗的原因之义。
其中，就与后文相连的意思而言，说'现在由于想要宣说缘起无来无去之特性，而开始第二品'。若问释论者为何说'现在由于想要宣说缘起无来无去之特性，而开始第二品'？
因为在《般若波罗蜜多经》等大乘经典中说：'一切法无来无去'。虽然已经说明了特性的基础缘起是无来无去的特性，但其他人仅凭此经文不能了解缘起具有无来无去的特性，因此在此处想要以理证说明这一点，故而开始第二品。
就作为立宗原因的意义而言，说'由于想要破除第一品所说诸法无生之相违品，而开始第二品'。若问为何'由于'一词是作为立宗的原因之义？
因为论主在第一品中说明一切法无生后，立誓要破除一切相违品。由于在破除生起之后要破除来去，所以应当了解：由于想要破除包含在第一品所说诸法无生之相违品中的灭、常、断、来、去、差别、义异、义一等这些内容，而开始第二品。
因此，释论者也是为了说明论主在前文中立誓承诺的成立，而说'由于想要破除第一品所说诸法无生之相违品，而开始第二品'。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་གང་དག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་བསྩལ་བར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་ བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམས་ཏེ།དེས་ན་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །ཡང་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་ མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གིས་རང་རང་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དག་སྟེ།དེ་དག་བསྩལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་འབའ་ཞིག་གིས་བྱས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྩལ་བར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཚིག་གི་དོན་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་སློབ་མ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རིགས་པ་ཐོས་པས་ དད་པ་སྐྱེས་པ།འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དགག་པ་ཉན་འདོད་པའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩོམ་མོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རིགས་པ་འདིས་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱས་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལས་ངོ་མཚར་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བྱས་ཀྱི། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་འཐད་པ་དེ་ ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ན་རེ། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ན་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་བར་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པར་རང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ན་རེ། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སློབ་མ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་དང་། མ་ རྟོགས་པ་ཡིན་གྲང་ན།དེ་དག་གསུམ་ཆར་ཡང་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་ཇི་སྐད་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་སྐད་འདྲི་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སློབ་མ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་སྐད་འདྲི་བར་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དེ་སྐད་ འདྲི་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པས་ཏེ། ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་ངག་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་བ་འམ། ཡང་ན་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་སྐྱེ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་སྟེ་དེས་སོ།

如是所说，在第一品中宣说一切无生的相违品，即是建立生、灭、断、常、来、去、异义、一义等，为了要破除这些，而开始第二品，因此'为了'这个词是表示承许的原因之义。
或者说，第一品中宣说一切事物无生的相违品，是指从自、从他、从二者、从无因而生的论者们各自所说的前宗，不仅是第一品破除了这些，其他品也在破除，因此说为了破除第一品中宣说一切事物无生的相违品而开始第二品。
'品'是指对确定语义的自性作详细解释的地方称为'品'。
其他人说，为了那些听闻无生之理而生起信心，想要听闻破除世间所知的来去的弟子而造第二品。
这是在第二品开始的场合中，注释者大师佛护如是说。
如是，中观根本注释佛护自说：'由你的无生之理如是善巧开示，使我的心对听闻空性生起稀有之心，请说世间现见的来去如何不合理。'
非他者说'这不合理'等，即注释者自己说明大德佛护的解释不合理。'非他者'即非他而是自己，即是注释者自己。
因此注释者说大德佛护的解释不合理。为何不合理？如是，弟子有三种：心颠倒者、怀疑者、未了解者。
这三者都不应如大德佛护所解释那样询问。首先为了说明心颠倒的弟子不应如是询问，说'因为以似量而心颠倒者不应如是询问，他应当为了说明有去和有生而说比量。'
'以似量'是指不明确的比量和非真实的比量，即文字、词句、语言极不清净，或似比量，或非语言本性和非义理本性，实际上是显示有生、有来、有去等的，即是由此。

།སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་ལྟར་སྣང་ བ་དེས་སློབ་མ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སློབ་མ་དེ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་ཇི་སྐད་རྣམ་པར་ བཤད་པ་དེ་སྐད་འདྲི་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དེ་སྐད་འདྲི་བ་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་དང་།འགྲོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་ན་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དང་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་དེ་སྐད་དྲི་བར་རིགས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་ པའི་རིགས་པ་འདི་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱས་པས།ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལ་ངོ་མཚར་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བྱས་ཀྱི། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་མངོན་སུམ་གྱི། །འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་མི་འཐད་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དེ་སྐད་འདྲི་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་མ་ཐེ་ཚོམ་ཅན་དེ་སྐད་འདྲི་བ་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་སེམས་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ་འདྲི་བ་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་ སེམས་རྨོངས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སློབ་མ་ལ་ཡང་།དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་པས། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་འཐད་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དེ་སྐད་འདྲི་བ་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་དུ་ ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་ནི་དེ་ལ་དད་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར།དེ་སྐད་འདྲི་བ་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་འདྲིའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དགག་པ་ཉན་འདོད་པའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་མཚམས་སྦྱར་བ་དེ་མ་ལེགས་ པ་ཡིན་ཏེ།མཚམས་སྦྱར་བ་དེ་ལ་ཁས་བླང་བ་དེ་གནོད་པ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དགག་པ་ཡིན་གྱི། ཐ་སྙད་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སློབ་མ་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པ་བརྩམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་མ་མ་རྟོགས་པས་དེ་སྐད་འདྲི་བར་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པའི་དྲི་བ་ཡིན་པར་བརྟག་ན་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཕལ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་མ་རྟོགས་པ་བློ་ཞན་པའོ། ། དེའི་དྲི་བ་ཡིན་པ་རྟག་ཏུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེའི་དོན་དུ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

'所谓心颠倒是指由似真量而使学生心颠倒，即对生、来、去等执著为实有。
所谓'此问不应理'是指由似真量而心颠倒的学生，对上座佛护所作的解释提出这样的问题是不应理的，因此这是不合理的。
为何说他这样提问不应理呢？因此说'他应当提出证明有去和有生的推理'，即心颠倒者在听闻无生和无去的教说时，应当以证明有生和有去的推理来反驳，这样提问才合理。
这是说，由似真量而心颠倒者对中观师说：'你以无生的道理为我开示，使我对听闻空性生起稀有之心，但是如何说世间现量所见的去来不合理呢？'这样提问是不应理的，因此上座佛护的解释不合理。
为显示怀疑的学生不应如此提问，说'对于由似真量而心迷惑者，说胜义中无去如何合理，因为提问不合规则'。即对由似真量而心迷惑且怀疑的学生，说胜义中无去是不合理的，他也不应问'如何说世间现量所见的去来不合理'，因为这样提问不合规则。因为对去有无怀疑者不会对此生起信解，所以这样提问不合规则。
若说为断除疑惑而如此提问，那么说'为欲听闻破斥世间共许的去来而造第二品'的科判也不妥当，因为此科判有所许相违和共许相违的过失。即去来是就胜义而破除，不是就世俗而破除。
因此，第二品也不是为怀疑的学生而造，所以上座佛护的解释不合理。
为显示无知的学生不应如此提问，说'若认为是无知者的提问，则成为论典浅显境界'。无知即学生未通达、智慧浅薄。对此提问永远不合理，因为不应为此而造论。

།གལ་ཏེ་དེའི་དོན་དུ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་ན་ནི། །བསྟན་བཅོས་འདི་མི་ཕལ་པ་བླུན་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་བསགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་ཕལ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་།།འདི་ལྟར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་དགེ་འདུན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། ཕལ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པ་འདྲི་ བ་ཡིན་པར་རྟག་ཏུ་ཡང་མི་རུང་བས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཁྱེད་ཀྱི་སྔར། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཞེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚིག་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་ འགགས་པར་རིགས་ཏེ།དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་ན། ཁྱེད་ན་རེ། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཕྱིས་དགག་པར་ཁས་མ་བླངས་པར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །འགག་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ ཕྱིར་དང་།དོན་བརྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚིག་གཞན་དུ་བྱས་ན་ཡང་ཐལ་བ་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སྐྱེ་བ་སྔར་འགག་པའི་ཚིག་བཞག་པར་བསྒྲུབས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་ མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན།།དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་འགག་པ་བས་སྐྱེ་བ་འགག་པ་སྔར་བསྒྲུབས་པས། ང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་འགག་པ་འམ་ཆད་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་རིགས་ན་དེ་མི་སྟོན་པར། འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ སྟོན་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ལན་འགའ་ཡང་ལྟག་འོག་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་བྱ་བ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་མངོན་པར་ཞེན་ པའི་ཟུག་རྔུ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གཅིག་བསལ་ན་བྱ་བ་ལྷག་མ་བསལ་བ་ཡང་སླ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་བས་སྐྱེ་བ་དགག་པར་སྔར་བསྟན་པ་མཛད་པ་ བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་བྱ་བ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས་གོ་རིམས་བསྣོར་ཏེ་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་འོག་ཏུ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དགག་པའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་ མཛད་དོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དག་ལས་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱ་བ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་བ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མང་པོའི་ཕྱིར་ཏེ་བྱ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་ཞིང་སྤྱོད་པའི་ཐ་སྙད་དེ། འཇིག་རྟེན་ ཐམས་ཅད་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་འདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའོ།



如果为此而著论典，则此论典将成为普通愚人的行境，因此不应该。
为何不应该呢？因为中观论典是为已积累无量福德智慧资粮、随入甚深广大般若波罗蜜多法门的菩萨们所说，所以此论典不应成为普通人的行境。
如是入中观论者，即是如世尊如来应供正等正觉所说的普贤僧伽。
因此，中观论典是为大菩萨们而宣说的，并非普通人的行境，所以不应该经常询问无知之事，故长老佛护的解释不合理。
此处有人说：'你先前所说的无灭无生等论典的体系安立，我等认为此语不善。如是，灭应在生之后，因为灭是以生为前提，如断灭一样。'对此你说：'因轮回无始，故不承认灭为前提的生后当遮，因此有不定因过失。灭不依赖生的次第，且是义理观察，即使改变语词，过失也相同存在，故无过。'
先安立生前有灭的语词，然后在证成无生的场合中，'非自非他生，非共非无因，诸法于何时，何处亦非生'，以此证成灭比生先，我也应该在显示无生之后显示无灭或无断，但却不显示而显示无来无去的语义，因此你们中观论典有时也没有上下确定。
对此前主张，注释者回答：世间大多因诸多行为名言的力量而执著于事物的实有，为了除去此执著的刺，故除去一个行走特征的行为，其余行为也容易遮除，因此安立前主张。
此说明：一切世间都执著于生，因此如前先说遮遣生前有灭一样，此处也因为世间大多因诸多行为名言的力量而执著于事物的实有，为了除去此执著的刺，论师改变次第，在遮遣生之后显示遮遣来去的语义。
其中'世间大多'是指大多数人。'因诸多行为名言的力量'中，'诸多行为'是指世间行为无量，即无边行为的意思。'名言'是指动作运行的名言，即一切世间都有行走、来、住等诸多行为的名言。

།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་དེའི་དབང་གིས་ཏེ་དེའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་བྱ་བ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ དབང་དེས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ཐ་ན་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཚུན་ཆད་ནས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་མདའ་དུག་མ་དང་འདྲ་བས་ན་ཟུག་རྔུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གཅིག་བསལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མང་པོ་དག་ལ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གཅིག་ཇེ་བཀག་ནའོ། །བྱ་བ་ལྷག་མ་དག་བསལ་བ་ ཡང་བསླབས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་འཆད་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་གཞན་དག་དགག་པ་ཡང་བསླབས་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དགག་པ་བྱེད་འདོད་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་མེད་པ་དགག་པ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་དང་པོར་བྱ་ བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་གོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྣང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལའོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དམ་བཅས་ ཤིང་སྒྲུབ་པ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྣང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་དེའི་དགྲ་བོ་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་སྣང་བའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ གྱུར་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་དེ་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཡང་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་དངོས་ པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་ དང་དམིགས་པ་དག་གོ།།ཡུལ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་འབྲེལ་ཞིང་ལྡན་པ་ལུས་དང་མགོ་དང་ལྐོག་མ་དང་མཆུ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དེའི་ཐ་སྙད།དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་འགྲོའོ་འོང་ངོ་འདུག་གོ་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་གང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

'由于'这个词是众多行为的术语，由于它即以它的力量的意思。'执著于事物的行为'是说世间大多数人由于众多行为术语的力量而执著于来去等行为的事物，世间乃至于牧牛女的妻子为止的一切众生从无始轮回以来执著于事物的行为。'为了除去执著的刺'是说执著于事物的行为就像有毒的箭一样称为刺，为了破除它们。'破除了行走特征的一个行为'是说在来去等众多行为中，如果破除了行走特征的一个行为。'其余行为的破除也已学习'是说生的行为和说的行为等其他剩余的破除也已学习。'因此安立前分'是说因为想要破除就无法说破除无前分，所以这里首先安立与无事物行为相违的前分。为了显示所安立的前分，说'在此显现为处义相违的方分'，'在此'是指在中观论中。'处义'是指前面已经承许并要成立的义，即诸事物无生。'显现为彼义相违的方分'是说与无生义为敌对的方分存在，即说诸事物有生者显现。那相违的方分是什么呢？因此说'内事物确实是生的，因为具有彼等境的言说'等。这样显示：虽然已经以教理成立无生，但是说有生者们反驳说诸事物确实是生的，这就是处义的相违方分。这里'内事物'是有法，即眼等内处。'确实是生的'是所立法，即要成立'内事物胜义中确实是无生的'。'因为具有彼等境的言说'是能立法，'彼等境'是指眼等内处的境，即色等所取和所缘。'具有彼等境'是说被它们所限定，即与它们相关联的身体、头、喉、嘴、手、脚等聚合具有行走的作用。'彼言说'是指身体等聚合的言说，例如'天授走、来、坐、吃'等，因为有这样的言说，所以内事物确实是生的。对此，'若无生则不作彼等境具有的言说'是相违方分的法。

།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ལྷས་བྱིན་དང་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་གཉེན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དང་ཁྱབ་ འཇུག་བཤེས་གཉེན་ནི་ལུས་དང་།མགོ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། མཆུ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་དང་།མགོ་དང་ལྐོག་མ་དང་མཆུ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལེགས་པར་སྦྱར་ཅིང་ཉེ་བར་ གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན།ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྷ་སྦྱིན་དང་ཁྱབ་འཇུག་ བཤེས་གཉེན་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་པ་འོག་མ་དག་བཤད་ དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དག་སྒྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ སྐད་བསྟན་ཏེ།བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་གང་དག་གི་།དང་པོར་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསམ་གཏན་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ། བསམ་ གཏན་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན།བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཉི་གར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་པོ་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་ དང་འོང་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི། སྦྱིན་པ་པོ་ དང་རྫས་དང་ལེན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པ་གཞན་གྱིས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ལ་ལེགས་པར་སྦྱར་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

比如说'石女儿不能行走'这是不相符合的比喻。'天授和遍入贤友并非如此不能行走'这是相符合的比喻。比如天授和遍入贤友以身体、头、喉、嘴唇、手、脚等聚合而有行走等言说，因此他们确实是生起的。同样，眼等内在事物也以具有其境的身体、头、喉、嘴唇、手、脚等聚合而有行走等言说，因此它们也确实是生起的。所以内在事物确实是生起的，这是量果和总结。
为了破除所立的前宗，此处注释者说'为了破除所立的前宗而说此'等。所谓'所立的前宗'是指善加安立的前宗是什么呢？内在事物确实是生起的，因为它们具有其境的言说。对此，凡是不生起的就不会有其境的言说，比如石女儿不能行走。天授和遍入贤友并非如此不能行走，因此内在事物确实是生起的。'为了破除所立的前宗'是为了破除它。'说此'是指注释者将说下面的道理。
如果说布施、持戒、禅定等修行的生起，以及世间所知的行走和来去等修行是成就已成，所谓'布施、持戒、禅定等'是这样表示：忍辱、精进、智慧等，首先说布施、持戒、禅定，这些就是'布施、持戒、禅定等'。布施、持戒、忍辱三者是福德资粮，禅定和智慧二者是智慧资粮，精进则通二者，这是说明福德和智慧二资粮。'由它们所成就'是指成为资粮的因。这些又是什么呢？因此说'生起、行走和来去等'。为什么它们是福德和智慧资粮的修行呢？因为没有生起、行走和来去的虚空莲花等不会成为福德和智慧资粮的修行，而有生起、行走和来去的施者、财物、受者等其他，则能善加修习布施等波罗蜜多。

།སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དག་ལ་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པ་དག་།གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་རྣལ་འབྱོར་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དེ་ཉིད མཐོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ངེས་ པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་ པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཁྱེད་ཅག་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།གཞི་མ་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུའང་མ་ཟད་ཀྱི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་ཡང་ སྐྱེ་བ་དགག་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དགག་པས་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིའི་རྣམ་པས་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་གྲགས་པ་གཏན་ཚིགས་སུ་རྟོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་ བསྟན་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འོང་བ་དག་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་ཡོད་པར་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་སྤྱིའི་རྣམ་པས་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་གྲགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པས། ཁོ་བོ་ ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ལ་ཡང་ ཁྱོད་ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་གྱི།འགལ་བ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་དེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

关于'如果要证成世间所共知的生、去、来，则是成立已成'这句话的意思是：如果你们要在世俗谛中证成连牧牛女都知道的生等，那么就犯了成立已成的过失，所以是不合理的。如果是就胜义谛而言，依据瑜伽师入定时以智慧眼如实见诸法真实性的立场，要证成有生、去、来，那么'因为有与这些境相应的言说'这个因的内容就不成立。
'瑜伽师入定'是指瑜伽师确定安住于胜义谛的意思。'以智慧眼如实见诸法真实性'是指无所缘的意思，因为如实见真实性是以无所缘的方式来见的。
依据这样的瑜伽师的立场，如果你们要在胜义谛中证成有生、去、来，那么'因为有与这些境相应的言说'这个因的内容就不成立，意思是如果这样证成，由于胜义中生等不成立，你们的因'因为有与这些境相应的言说'就犯了所依不成的过失，所以不合理。
不仅仅是所依不成的过失，也有对任一方不成立的过失。怎么说呢？因此说'去也如同破除生一样被破除，所以去被破除了'。因为对于一切法无生者来说，去等也是无生的缘故。
关于'即使认为以共相的方式在双方立场中都成立的因'这句话是这样表示的：如果主张有生者这样说：'对你们中观派来说，世俗中也成立有生和来，对我们来说胜义中也成立有生、去、来，因此以共相的方式在双方立场中都成立的因是存在的，所以我们认为这个因『因为有与这些境相应的言说』是正确的因'。这样也是不合理的。
如果这样认为，为什么不合理呢？因此说'因为没有遍随'。如果这样认为，那么对你来说，在证成胜义中有生、去、来时，没有能证因和能证的同品喻，所以你们的因的内容由于相违而有过失，因此不合理。
如果这样，应该说因的内容是喻不全，而不应该说是相违。因此说'因为只在异品中随行，所以因的内容是相违'。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀུན་རྫོབ་འབའ་ཞིག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར།དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཉམས་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ ལ་སྒྲུབ་པ་དང་།གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་དཔེ་མ་ཚང་བ་དང་། འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མ་གྲུབ་པོ་ཡང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་འགྲོ་བ་དགག་པའི་རིགས་པ་གཞན་དག་གསུངས་པ་སྟོན་ ཏོ།།འདི་ལ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་སོང་བའམ་མ་སོང་བའམ་བགོམ་པ་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འགྲོ་བ་དགག་པར་དམ་བཅས་པ་སྤྱི་བཀོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པ་སྟེ། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ལམ་གསུམ་པོ་དག་གིས་གོ་རིམས་སྔར་བཀོད་པ་དེ་ལའོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་ལམ་གྱི་རྫས་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཀྱང་དགག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ལམ་གྱི་རྫས་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་སྔ་མ་སྔ་མ་སྟོང་ཞིང་ཡུལ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མར་སོན་པར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་ དག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བ་དེ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་གསུམ་པོ་དག་ལས་རེ་ཞིག་ཇེ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བའི་ ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དོན་དེ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཡང་གྲགས་པས་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དོན་དེ་ནི་གཞན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་ཡང་གྲགས་པས་འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་མི་ དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོ་ན་དེ་འདིར་སྨོས་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། དེ་ཕྱིར་དེ་སྨོས་པ་ནི་གཞན་འདོད་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་སྨོས་པ་ནི་འགྲོ་བར་སྨྲ་བ་གཞན་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དགག་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་སློབ་ དཔོན་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟར་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་གཞན་དག་ལ་ཡང་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་བཞེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེའི་ཆོས་ནི་ལམ་ཉིད་ཡིན་ལ། མ་སོང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བའི་ལམ་དེའི་འོ། །ཆོས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བའི་ལམ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཏེ་གཏན་ཚིགས་སོ། །ལམ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་ལམ་ཉིད་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དེ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སོང་བའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མ་སོང་བའི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་སོང་བའི་ལམ་གྱི་ཆོས་ཀྱང་ལམ་ ཉིད་ཡིན་པར་འདྲ་བ་སྟེ།དེས་ན་འདིར་ཡང་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དེ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སོང་བའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如是所说，世俗谛的因的结合，是胜义谛的相违品，唯随顺于世俗，因此唯在世俗中成立生等，所以你们认为胜义中有行走等的主张已经破灭，因此因的意义相违。如是，对方的论证即是成立已成、所依不成、随一不成、喻不具足以及相违等过失，所以这仅仅是立宗而已。
'也说未成'这句话表明论典作者宣说了其他破除行走的道理。对此，如果胜义中有行走，那么它是在已行、未行或正行中存在呢？这句话表明总的安立破除行走的立宗。
其中'又'这个词，'其中'一词是总说，即对已行、未行和正行这三种道路的前述次第。'又'字的说明是为了破除一切离开道路实体的行走，即表明即使在世俗中也没有离开道路实体的前前空、后后至的行走。
'首先已行无行走'这句中，'首先'一词是特别指出，在已行、未行和正行这三种道路中，首先说明已行处无行走。'已行无行走'是说已行的道路上无行走。为什么呢？因为在那里行走的作用已经完成了。
这个道理其他人也承认，所以不必证成，意思是说已行道路上无行走这个道理其他对方也承认，所以这里不需要证成。那么为什么在这里要说这个呢？因此说'所以说这个是为了作为他所承认的譬喻'，即说明已行道路上无行走，是为了破除主张行走者认为未行道路上有行走的譬喻，这是论师的意趣。即如同他人也承认已行道路上无行走一样，未行道路上也无行走，为了说明这个道理。
怎样已行道路上无行走成为未行道路上无行走的譬喻呢？因此说'其法即是道路性，未行也与此相同'。'其'是指已行道路。'法'是指证成已行道路上无行走的法即因。'即是道路性'是说证成已行道路上无行走的法即是道路性。这里的结合语言就是：已行道路上无行走，因为是道路的缘故，如同除此之外的已行道路。'未行也与此相同'是说未行道路的法也相同是道路性。因此这里的结合语言是：未行道路上无行走，因为是道路的缘故，如同已行道路。

།དེའི་ཕྱིར། མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོང་བའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་མ་སོང་བ་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ་མ་སོང་བའི་ལམ་ལའོ། །འགྲོ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཅན་མ་སོང་བའི་ལམ་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།མ་སོང་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སོང་བའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སོང་བའི་ལམ་ནི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་སོང་བའི་ལམ་ཡང་ལམ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན་མ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་མ་སོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་དུང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཆོས་ནི་མ་སོང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་བྱེད་ པར་འདོད་པའི་ཚད་མ་ཉིད་ནི་རིགས་པ་ཡིན་པས།འདིར་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སུ་བཟུང་བ་ནི་མ་སོང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ལམ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དཔེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དཔེའོ། །དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དཔེ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཆོས་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ སྦྱར་རོ།།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་ནི་མ་སོང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་མ་སོང་བའི་ལམ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡོད་པའི་དབང་དང་ སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་སོང་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཅན་དེའི་དཔེ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ལམ་གཞན་བསྟན་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་ཅན་མ་སོང་བའི་ལམ་གང་ལ་རྒོལ་བ་དང་ ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་སོང་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དཔེར་བསྟན་དགོས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་དཔེར་བསྟན་དུ་རུང་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་ མི་འདོད་པའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མ་སོང་བའི་ལམ་དེ་ལས་གཞན་པ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ།

因此，对于未走过的道路也没有行走，因为是道路的缘故，如同已走过的道路一样，这是其意趣。在此，'未走过的'是所依，即未走过的道路。'没有行走'是所立法，即对所依未走过的道路，胜义谛中无有行走这一特殊法是所要成立的。'因为是道路'是能立法，即因为是未走过的道路，所以无有行走。'如同已走过的道路'是譬喻，即如同已走过的道路因为是道路而无有行走一样，未走过的道路也因为是道路而无有行走，这是其意趣。
或者，'未走过'是指尚未开始行走的动作，即'未走过的道路'是指尚未开始行走的动作，这表明了所依。其法即是未走过性。欲作为量的量即是正理，在此对'未走过的道路无有行走'这一主张，以主张的法作为因的是未走过性，这是其义。
譬喻是依据所立法和能立法而言，即具有双方共许之法的所依，如果是不欲行走的道路，这是显示同法喻。其中'譬喻'是指未走过道路无有行走的譬喻。这需要依据所立法和能立法来显示，如所说'凡是具有所立法和因的周遍的譬喻即是同法喻'。
其中'所立法'是指所立本身即是法，这是什么呢？在此处即是'无有行走'。'能立法'是指证成无有行走的法即因，这是什么呢？在此处即是'未走过性'。'依据这二者'是指依据所依未走过道路具有所立法无有行走的力量，以及能立法未走过性的力量，必须显示该所依的譬喻即其他不欲行走的道路，这是其义。
为显示这一点而说'具有双方共许之法的所依'，即对于所依未走过的道路，具有论者和对论者双方共许的所立法无有行走，以及论者和对论者双方共许的能立法未走过性的譬喻必须显示。这样的所依可作为譬喻的是什么呢？因此说'如同不欲行走的道路'，即异于未走过道路的不欲行走的道路。

།ལམ་དེ་ལ་ཡང་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་སོང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ།གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་ ལྡན་པ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དེ་མ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ།འདིར་ཡང་མ་སོང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། མ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མ་སོང་བའི་ལམ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ལམ་ནི་མ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་སོང་བའི་ལམ་ཉིད་ཀྱང་མ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལ་འུག་པ་པ་དག་ན་རེ། ཅི་མ་སོང་བ་དེ་ལ་ལྷས་ བྱིན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པས་འགྲོ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏམ།འོན་ཏེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐབས་འདི་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པའི་ནང་ནས་འུག་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་འདོད་པ་དག་གིས་བསྟན་བཅོས་མཛད་ པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཅི་མ་སོང་བ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གལ་གཉིས་དྲིས་སོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིར་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མ་སོང་བའི་ལམ་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མ་སོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཕྱིས་སྐྱེ་བས་འགྲོ་ བར་འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཕྱིས་སྐྱེ་བས་ཀྱང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་གཏན་ཚིགས་སྔ་མའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྫས་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་མ་གྲུབ་པས་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འུག་པ་པ་དག་གི་དབུ་མ་པའི་དོགས་ པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

在这条道路上，对双方都承认的所立法即'无行走'以及能立法即'未行走性'都存在，因此以所立法和能立法的力量，即说'具有双方承认之法的有法是不欲行走之道路'。
此处'推理'即是在未行走处无行走的论述中，推理具有因和喻的论式语句，如下所说的有法、所立法、能立法和譬喻的配合。
未行走处无行走，因为是未行走性故，譬如不欲行走的其他道路。在此，'未行走处'是有法，'无行走'是所立法，'因为是未行走性故'是能立法，'譬如不欲行走的其他道路'是譬喻。
譬如，除了未行走的道路之外的不欲行走的道路，因为是未行走性故无有行走，同样，未行走的道路本身也因为是未行走性故也无有行走。
对此，鸱婆子们说：'是说因为未行走处天授的行走之业未生故无行走，还是说因为无行走之业故无行走？'这是在论著所说的论证之处，外道毗舍师派中称为鸱婆子的实在论者们对论著作者所立义进行观察而作出的过失指责。
因此以'是说未行走处'等提出两种选择。'将如何'是反问。
若许前者，则成立已成，即未行走道路上因行走之业未生故无行走，这对一切世间已成立故。
若许后者，则因义相违，因为凡是未行走者，世间见到后来生起行走之业而有行走，因此你主张即使后来生起行走之业也无行走，因此与此相违故。
因此前因之义非不成立，即如是未行走道路非无行走，有行走，因此我们前因具有彼等境的言说，故其义非不成立。
若说因实体外无有行走成立，故彼不应理，这是鸱婆子们对中观师疑问的迎接语。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གང་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་འགྲོ་བ་ལུས་ལས་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་དང་བྲལ་བར་འགོག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པས་དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་གིས་དོན་དྲུག་པོ་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་དག་བརྟགས་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་དེ་དག་གིས རྫས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་འདེགས་པ་དང་།འཇོག་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པས་འུག་པ་པ་དག་ན་རེ། འོན་ཏེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ དེས་ན་གཏན་ཚིགས་སྔ་མའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཟེར་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་འུག་པ་པ་དག་གིས་དབུ་མ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན། དེའི་ལན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་འུག་པ་པ་དག་གིས་རྫས་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་འདི་ལྟ་བུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དབྱུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ཡང་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཡོད་པའི་བློ་ གྲོས་དེའི་ཡུལ་ལོ།།ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་ལ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཡོད་པའི་བློ་གྲོས་དེའི་ཡུལ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ བདག་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པོ།།ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དེ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཀྱི་ངེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྫས་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དབྱུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གང་ལ་ལྷས་ བྱིན་དབྱུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཡོད་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་དབྱུག་པ་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་གྲོས་དེ་ལྷས་བྱིན་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ལ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཡོད་པ་ཡང་ཡུལ་དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་དེ་ལྷས་བྱིན་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ།

如是说道，如果佛教徒们这样说：'我们并非否定世间共知的行走者与身体是一非一的观察，而是从胜义谛的角度否定行走。因此，你们以差别语词所观察的六种对象：实、德、业、总、别、和合等性质，如铁锥般各自本性差别，以这些实的语词义，举起、放下、屈、伸、行走等业的语词义相关的行走，这些都不成立。'对此，乌巴派说：'如果按照后一观察来承许，则因义相违，因此前因不成立'，这是不合理的。这是乌巴派对中观派的质疑。
如果你们中观派如此说，对此，我们乌巴派为了成立实体之外的行走，应当运用如下量：提婆达多具有行走的智慧对境，是具有异于提婆达多自性的语词义，因为生起决定故，如同提婆达多具有杖的智慧对境一样。
这其中，'提婆达多具有行走的智慧对境'是有法，即毗湿奴友等人认为提婆达多具有行走的那个智慧的对境。'具有异于提婆达多自性的语词义'是所立法，即对有法提婆达多具有行走的智慧对境，要成立其具有异于提婆达多自性的'行走'这一语词义。
这是说，凡是有提婆达多具有行走的智慧的对境，都具有异于提婆达多自性的行走，因此成立行走是异于提婆达多自性的语词义，即行走是实体性成立。'因为生起决定故'是能立法，即由于该对境具有异于提婆达多自性的行走，所以对它生起'提婆达多具有行走'的心的决定分别，由此成立有异于实体的行走。
'如同提婆达多具有杖的智慧对境一样'是譬喻，譬如凡是有提婆达多具有杖的智慧，对其对境会生起异于提婆达多自性的杖的决定。如同那个智慧是以异于提婆达多的行走实体为对境一样，凡是有提婆达多具有行走的智慧，对其对境也会生起异于提婆达多自性的行走的决定，因此该智慧也是以异于提婆达多的行走实体为对境。

།དེས་ན་རྫས་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ འུག་པ་པ་དག་གིས་འོན་ཏེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་སྔ་མའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དེ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་ འདིར་གལ་ཏེ་ལྷས་བྱིན་ཁྱད་པར་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འུག་པ་པ་དག་གིས་འགྲོ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པར་སྔར་སྨྲས་པ་དེ་ལ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སུན་དབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ལྷས་བྱིན་ཁྱད་པར་ གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པའོ། །བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འུག་པ་པ་དག་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ནའོ།།དེ་ལྟ་ན་ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ན་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ལ་འདིར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་འདི་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡོད་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་ཚོགས་སོ། །ཡུལ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་གང་ཡིན་པར་རོ། ། ཡུལ་གཞན་དེར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་དེར་འབྱུང་བའོ། །སྐྱེ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་གང་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ལའོ། །འདིར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་འདི་ཁས་བླངས པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷས་བྱིན་འདི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་འདི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བློ་གྲོས་ ཀྱི་ཡུལ་ལྷས་བྱིན་དེ་ཁྱད་པར་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི།འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་དཔེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པར་འགྱུར་བས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་ དཔེ་ལྷས་བྱིན་དབྱུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཡུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་དེ།འདི་ལྟར་དབྱུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་དུ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་ཁྱེད་ན་རེ། ཁྱད་པར་གང་ཡང་རུང་བ་སྤྱི་དང་ལྡན་པར་ གྱུར་ན་ཡང་དེས་འགྲོ་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་ངོ་།།དེ་ལྟ་ན་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ།

因此，由于已成立除实体外的运动，我们鸱部派如果承许后一种观察，则因为是能立义相违，所以并非前一能立义不成立，说这样说并非不合理。对于这样说的回答，此处注释者说：'此处，如果天授具有任何差别'等。其中'此处'表示对鸱部派前面所说运动词义转变为他义的观点，此处注释者显示破斥。'如果天授具有任何差别'是指如果天授具有非运动的任何其他差别。'智慧境是天授自体以外的词义'是说如果鸱部派显示天授具有运动的智慧境是天授自体以外的词义。如此则成为成立已成。
如果对方说：'如此，智慧境是天授自体以外的词义，怎么会是成立已成呢？'为了说明这点，说：'如此，由于承许此智慧认为名为天授的行蕴聚集具有于他处生起相的差别而具有运动。'其中'如此'表示'因为'之义。'名为天授'是指有天授之名者。'行蕴聚集'是指手足等聚集。'他处'是指从一处到另一处。'于他处生起'是指于他处出现。'具有生起相的差别'是指名为天授的行蕴聚集具有于他处生起相的差别。'由于承许此智慧认为具有运动'是指由于我们也在世俗谛中承许此天授具有运动的智慧，所以你们成立此义即是成立已成。
'如果天授具有运动词义'表示：智慧境天授不是具有其他任何差别，而是具有运动相的词义。'如此则无喻'是指喻体将空无所立，因为你们的喻体'如同智慧境认为天授具有杖'中，该境不具有运动性，因为具有杖性。'若复异此'是指如果你们说：'任何差别具有共相时也能成立运动。'如此不仅有喻体空无所立的过失，而且能立义也将相违。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ལྷས་བྱིན་དབྱུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱང་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མེད་པ་ལ་དཔེ་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པས་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྔར་བཞག་པ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ན་རེ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ།དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་མེད་པར་འགོག་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་གོ་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ལས་འབྱུང་ བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།འདུན་པ་ལས་རྩོལ་བ་འབྱུང་ཞིང་རྩོལ་བས་རླུང་གི་ཁམས་བསྐྱེད་ལ། རླུང་གི་ཁམས་ལས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པས་དབུ་མ་པ་འགྲོ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདུན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །འདུན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདུན་པའི་རྒྱུའོ། །གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྩོལ་བའི་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྩོལ་བ་ནི་གཡོ་བའི་ མཚན་ཉིད་དོ།།རྩོལ་བ་དེ་རླུང་གི་ཁམས་བསྐྱེད་པས་ན་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་དེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བའི་ ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཚོགས་སོ།།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཞེས་བྱ་བས་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་དེ་ནི་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་གི་ ཁམས་ལས་ལུས་དེ་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལྟར་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་ བྱེད་པ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཙམ་ལ་བྱ་ན། ལུས་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ།

怎么说呢？因此，即使在世俗谛中也是相违的，更何况胜义谛呢？这样说道：就像对'提婆达多具有杖'这样的认定，其中不存在'去'的特征的词义相关，因为你也在证成它不具有去的特征。因此，你的因的含义即使在世俗谛中也是相违的，更何况胜义谛呢？因为这样是不合理的。既无因也无喻，因此前述过失无法避免。
这样表明：你前面那些因的对境相关的世俗言说的意思不成立，所以内在诸事物确实是生起的这一前主张不成立。
自部某些人说，即经部师说：中观师否定去的做法犯了成立已成之过，所以不合理。自部某些人即经部师。
从欲求之因所生的努力所产生的风界，以及从大种和所造色聚集而成的身体，无间断地在他处生起，这称为'去'。这样表明：从欲求生起努力，努力产生风界，从风界产生大种和所造色聚集的身体，无间断地在他处生起，这称为'去'。因此，即使在世俗谛中也没有异体的去，胜义谛中也无去，所以中观师否定异体的去犯了成立已成之过，因此不合理。
关于'欲求之因'，'欲求'即是想要做的意思。欲求本身是因，所以称为欲求之因。是什么的因呢？是努力的因，所以说'从欲求之因所生的努力'。努力是动作的特征。
因为努力产生风界，所以说'努力所产生的风界'。从该风界产生大种和所造色聚集的身体，无间断地在他处生起，这称为'去'。关于这点，'大种聚'是指四大种的聚集。'所造色聚'是指以大种为因的诸色的聚集。这又是什么呢？因此说'身体'，即大种和所造色的聚集称为身体。
从风界使该身体从一处到另一处生起，无间断相续生起，这称为'去'。因此，没有异体的去，这是说不像胜论师所计执的那样。为什么呢？因为在生起处即灭。'去'仅仅是指身体无间断地在他处生起，因为身体在生起之处即灭，所以没有异体的去。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མེ་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་ པ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་དོན་གཞན་དུ་ཁས་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མེ་ལྕེ་དང་ཆུ་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་དག་གིས་འགྲོ་བར་མཐོང་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་ཡོད་པར་ཁོ་བོ་ཅག་ཁས་མི་ལེན་ཏོ།།དོན་དམ་པར་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པས་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་འགོག་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་དགག་པ་དང་། ལུས་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་དགག་པ་སྨྲས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་མདོ་སྡེ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་བཀག་པས་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེད་དབུ་མ་པས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་བཀག་པས།དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ལས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འདི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ ཡང་སྐྱེ་བོ་མཁས་པའི་ཡིད་མགུ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མེ་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེ་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་དག་གིས་འགྲོ་བ་མཐོང་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ལ།མེ་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱེད་མདོ་སྡེ་པ་དག་འདོད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པ་ དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་སྐྱེ་བོ་མཁས་པའི་ཡིད་མགུ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ན་རེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་ བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ཡང་འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་དྲི་བ་དེ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བས་ད་ཡང་སྐྱེ་བོ་མཁས་པའི་ཡིད་མགུ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ སྐད་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཡང་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། ཁོ་བོས་དེ་དོན་དམ་པར་འགོག་པར་བྱེད་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

那么这是什么意思呢？因此说'如同火焰等一样，众生是迷乱的，所以不承认众生是其他事物'。就像火焰和水流等，在其生起之处即灭，并没有去往其他处所，而世人见到的移动是迷乱的，因此我们不承认移动是其他事物。
由于胜义中也无有移动，所以否定胜义中的移动是成立已成立的过失。这样说是表明：中观派所说的否定胜义中的移动，以及否定离开身体的移动，这些都是我们经部宗的宗义，因此有成立已成立的过失。
对此回答说：'在此，由于注释者已否定生起，因此所说的论证不能成立'等。由于否定生起，所说的论证不能成立，是指我们中观派以'非从自生，非从他生，非从二生，非无因生，任何事物，何时何处，皆无生起'否定了胜义中一切事物的生起。
因此，你们所说'从意欲之因所生的努力产生的风界，以及从界所生的聚集之身，无间断地在他处生起，这称为移动'的论证不能成立，这也不能令智者心悦。
'如同火焰等一样移动是迷乱的'这种认识本身也是迷乱的。这是说：如同火焰等在生起处即灭，因此无有去往他处的移动，同样，世人所见的移动是迷乱的。而你们经部宗认为'了知火焰等无间断地在他处生起'是正确认识，但这种认识也只是迷乱认识。因为无有移动，所以认为有生起也是迷乱的，这也不能令智者心悦。
由于也将否定'行者与移动非异'，你们说'因此无有异于自体的移动'等，认为行者与移动二者非异而是一体，这也将在后面予以否定。因此，认为有非异于自体的移动这种疑问也将被否定，所以现在也不能令智者心悦。
这是说：如同毗舍师派执著行者与移动二者为异性是说错了一样，你们执著非异性也同样是说错了，因此我否定其胜义存在并非成立已成立。

།གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། མ་སོང་བ་ལ་རྡུལ་ཤས་ཆེ་ཞིང་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན། འགྲོའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ། ལས་ཀྱང་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། རྐུབ་དང་། མདོམས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། གང་གི་ཚེ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྐང་པ་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཤས་ཆུང་བའི་ཚེ་ན་ནི་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་མི གསལ་བས་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྐང་པས་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་ཞིང་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན། མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ་རྡུལ་ནི་གཡོ་བ་དང་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་ཡང་གསལ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མི་འགྲུབ་པས་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་སྔ་ནས་མི་གསལ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། མི་ གསལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པས།འགྲོ་བ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ། ཅི་སྟེ་ཡང་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་གྱི་འཇིགས་ པས་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་དམ་བཅས་ན་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་དོན་དེ་ངེས་པར་མཛད་ནས། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ། སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།གཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་མ་ཡིན། མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ད་ལྟར་གོམ་པས་ མནན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་མ་གཏོགས་པར་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དེ་མེད་ཅེ་ན། འདི་ལ་བགོམ་པ་དེ་ནི་སོང་བའམ། །མ་སོང་བའམ། གང་ཅུང་ཟད་ནི་སོང་ཅུང་ཟད་ནི་མ་སོང་བ་གཉི་ག་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། ཕྱོགས་གཉི་གར་ བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གིས་བགོམ་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །བགོམ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར། གང་ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ། །དེ་ཡང་གང་གི་བགོམ་པ་ལ། །གཡོ་བ་སོང་མིན་མ་སོང་མིན། །དེ་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་གང་ན་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་ སྣང་བ་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པས་ཕྱོགས་གང་ན་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྣང་བའི་ཕྱོགས་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་སྟེ།གཡོ་བ་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ།

数论派说：'在未走过的路上，当尘性增大并明显趋向于行动时，就会产生行走。'这是数论派在证明未走过的路上存在行走。他们说：业也存在于五根、手、足、臀部、生殖器等处，具有萨埵（纯质）、剌阇斯（激质）、答摩斯（暗质）三种自性功德。当业根之足在未走过的路上尘性较小时，不明显趋向于具有行走特征的行动，因此不会行走。当业根之足在未走过的路上尘性增大，并明显趋向于具有行走特征的行动时，在未走过的路上就存在行走，因为尘性本身具有运动和趋向的特性。
对此说法，注释者回答说：'由于否定了他们所说的明显性，行走不能成立，仅是分别而已。'这是在说明：如同之前不明显的行走动作在未来也不会变得明显，因为不明显的缘故，就像虚空中的花朵一样。因此，在未走过的路上也没有行走，这样就证明了行走的存在只是分别而已。
第二十三品。如果行走论者因为害怕上述过失而主张在正在走的路上存在行走，认为这样就没有上述过失的话，论师为了确定这个道理而说：'除了已走过和未走过之外，不能了知正在走。'等等，这是在说明正在走这件事本身是不存在的。'无法把握'的意思是说正在走这件事是无法观察到的。
那么，所谓正在走是什么呢？既不是在已走过的路上，也不是在未走过的路上，而是当下脚步所踏的路，这就叫做正在走。除了已走过和未走过的路之外，在这两者之间是不存在的。为什么不存在呢？对此，这个正在走要么是已走过的，要么是未走过的，要么是部分已走过部分未走过的两者，由于对这两种情况都有推理的过失，因此这是在证明正在走是不存在的。
这里所说的是主张有生的论者为了证明正在走存在而说的。'正在走并非不存在'意思是说不是不显现，是存在的意思。如此：'哪里有动作哪里有行走，正在走的地方也有动作，动作非已走非未走，因此正在走中有行走。'这是前主张的偈颂。其中，在哪个方向显现有抬脚和放脚特征的动作，在那个方向就有行走，也就是说在正在走的过程中，在哪个方向显现有抬脚和放脚特征的动作的方向上就有行走，动作和行走是同一个意思。

།གཡོ་བ་དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་སྣང་གི་།གཡོ་བ་དེ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་ སྣང་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གོམ་པས་མནན་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལ་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་དང་འགྲོ་བ་སྣང་བས་དེས་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གཡོ་བ་དེ་ཡང་ གང་གི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་སྣང་གི་གཡོ་བ་དེ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལམ་ལ་གཡོ་བ་དེ་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་། །འདི་ལ་གང་ན་གཡོ་བ་སྣང་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ། གཡོ་བ་དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་སྣང་གི་།གཡོ་བ་དེ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར། བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་བགོམ་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བགོམ་པ་ཡོད་པས དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་དོན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་མེད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ལ།སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བས་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། གང་ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ། །དེ་ཡང་གང་གི་ བགོམ་པ་ལ།།གཡོ་བ་སོང་མིན་མ་སོང་མིན། །དེ་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེའི་སྐབས་ནས་གང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་དེ་ལ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ལ་སྦྱར་བའི་ལུགས་མི་མཐུན་ པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་སྔར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བགོམ་པའི་ས་ཕྱོགས་གང་ན་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྣང་བ་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །གཡོ་བ་དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་སྣང་གི་།གཡོ་བ་དེ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་ སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ།དེས་ནི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེས་ན་གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བགོམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་དོན་གཅིག་སྟེ། ད་ལྟར་གོམ་པས་མནན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱའོ། །གཡོ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དོན་གཅིག་སྟེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པའི་ལམ་གང་ན་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་ལ། གང་གི་ཕྱིར་བགོམ་པའི་ལམ་ལ་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།

那个运动也是因为在正在走的路上显现，而那个运动在已走过的路上不显现，在未走过的路上也不显现，因此在正在走的路上有行走。所谓'正在走'是指当下脚步所踏的路，在那里显现有抬脚和放脚特征的运动和行走，因此有行走。这样表示：那个运动也是因为在正在走的路上显现，而那个运动在已走过的路上也不显现，因此在所谓正在走的路上显现那个运动，因此在正在走的路上确实有行走，这是其意思。
如此，论师自己也说：'在此，哪里有运动显现，那里就有行走。那个运动也是因为在正在走的路上显现，而那个运动在已走过的路上不显现，在未走过的路上也不显现，因此在正在走的路上确实有行走。'因此，如此由于有正在走的路而成立行走，所以所欲已成就。这是说，如此由于有正在走的路，由于在那里成立有行走，我们所欲诸事物确实是已生，因为具有彼等境的言说之故，这就是所成就的。
因此如此，'如所说的方式，正在走不能被了知'这种说法是不合理的，也不会成为两边所说的推理的过失。这样表示：所谓正在走的路不属于已走过和未走过的路的范畴，因此正在走的路并非不存在，也不会成为两边所说的推理的过失。
其他人说'所谓何者'是指行走者。这是前说偈颂：'何处有运动彼处有行走，彼亦于何者正在走的路，运动非已走非未走，是故正走中有行走。'在此处所说'何者'之声，大德佛护是如此解释。
若问对于'何者'之声的解释有何不同，对此，先前注释者自己解释为：在正在走的地方，哪里显现抬脚和放脚特征的运动，那里就有行走。那个运动也是因为在正在走的路上显现，而那个运动在已走过的路上不显现，在未走过的路上也不显现，因此在正在走的路上有行走。他将'何者'之声解释为'因为何'，因此'何处'、'彼处'和'正在走的路'这些是同义，是指当下脚步所踏的路。'运动'和'行走'也是同义，是行走的动作。因此，在正在走的路上哪里有运动，那里就有行走；因为在正在走的路上有运动，所以在正在走的路上有行走，如是解释。

།གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ ཏ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་བགོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གང་ན་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྣང་བ་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་དེ་གཡོ་བ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་གང་གི་བགོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྣང་གི་།གཡོ་བ་དེ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་འཆད་དེ།དེས་ན་གང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ། འགྲོ་བ་པོ་གང་གི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེས་ན་འདིར་ཡང་གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བགོམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་དོན་གཅིག་སྟེ། ད་ལྟར་གོམ་པས་མནན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བྱའོ། །གཡོ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་དོན་གཅིག་སྟེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གང་གི་བགོམ་པའི་ལམ་གང་ན་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་གང་གི་ཞེས་བྱ་ བ་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འགྲོ་བ་པོ་གང་གི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ན། དེ་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེའི་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་དེ་གཉིས་ནི་རྟག་ཏུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་འདིར་ཡང་གང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཟླ་ནི་དོན་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཟླ་ཡང་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་མངོན་པས། གང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་ཀྱི། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དེས་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ལ། དེ་ལས་གང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།བགོམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། ད་ལྟར་གོམ་པ་མནན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་འགྲོ་བ་པོ་ལ་སྦྱར་ན་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་འགྲོ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།བྱ་བའི་གཞི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཟླ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། བྱ་བའི་གཞི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཡོ་བ་དང་ འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བའི་གཞི་ནི་བགོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པར་ངེས་ཤིང་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ།རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་མི་རིགས་སོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་འགྲོ་བ་པོའི་འགྲོ་བ་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་ བསྟན་ཏེ།གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱ་བའི་གཞི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་གྱི་འགྲོ་བ་པོ་གང་ཡིན་ པ་དེའི་འགྲོ་བ་བཀག་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་ཟླ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་མེད་ལ།འགྲོ་བའི་བྱ་བའི་བགོམ་པ་ཡང་ལམ་ཡིན་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་དགག་པ་ཡང་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་རྣམ་པར་ བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་ཟེར་རོ།

上座部佛护论师认为行走者所行走的道路方向上，凡是有抬脚和落脚这一特征的运动显现之处，就有行走。这种运动也只显现于行走者所行走的道路上，这种运动在已走过的路上不显现，在未走过的路上也不显现，因此在正在走的路上有行走。所以'某'这个词，应当理解为'行走者某'。因此在这里'何处'、'彼处'和'正走'这些词都是同一个意思，是指当下脚步所踏的道路。'运动'和'行走'这两个词也是同一个意思，都是行走的动作。因此行走者某人正在走的道路上有运动之处就有行走，所以说在正在走的道路上有行走。因此上座部佛护论师说'某'这个词指的是'行走者的'。
有人说：'这不合理'这句话是注释者自己用来证明上座部佛护论师的解释不合理的话语。为什么这不合理呢？说'因为没有'因此'这个词的对应词'，意思是如果把'某'这个词理解为'行走者某'的话，'因此正走有行走'中的'因此'这个词就没有对应词了，这是不合理的。因为这两个词通常都是配对使用的，就像这里'某'这个词的对应词是'所'一样，'因为某'这个词的对应词应该是'因此'，所以'某'这个词不应该理解为'行走者'，而应该理解为'因为某'。
因此在这个偈颂中，'从此某'、'彼处'和'正走'这些词都是同一个意思，是指当下脚步所踏的道路。如果把'何处'、'彼处'和'正走'这些词用于行走者，就会产生自身对自身行走的过失，所以这是不合理的。
'因为动作的基础没有混淆'这句话的意思是，'某'这个词解释为'行走者'不仅仅是因为没有'因此'这个词的对应词而不合理，而且因为动作的基础没有混淆也不合理。这是因为运动和行走这种特征的动作基础确定且无混淆地就是正在走的道路，因为永远都是如此，所以把'某'这个词解释为'行走者的'是不合理的。
'为了说明已走和未走的行走者的行走的否定'这句话表明：把'某'这个词解释为'行走者的'不仅因为没有'因此'这个词的对应词，也不仅因为动作基础没有混淆而不合理，而且从这个角度来看也不合理：已经否定了已走和未走的道路上的行走者的行走，因此行走的对应词行走者也不存在，而且行走动作的所依就是道路这一点是确定无疑的，并且已经说明了在已走和未走的道路上没有行走者，所以把'某'这个词解释为'行走者的'是不合理的，这是注释者自己所说的。

།འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་བགོམ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དེ་ལ། མདོ་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བགོམ་ ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི།།ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པའི་ལམ་ལ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཚེ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་མ་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སོང་བའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ཡང་གང་གི་ཚེ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་མ་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དམིགས་པས་བསལ་ བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར།སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཚེ་བགོམ་པ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ཞིང་བཀག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ད་འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་གཡོ་ བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་གང་གི་ཚེ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར། སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ བཤད་པའི་ཚེ་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ཞིང་དགག་པར་མི་ནུས་པས་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ད་འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་གཡོ བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་སོང་བའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་སོང་བའི་ལམ་ནི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་མ་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་ བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།།ཡང་ན། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བགོམ་པ་དེ་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པ་ འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།དེ་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་བརྟག་ན་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པ་འདིར་ཡང་འགྱུར་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་མཚུངས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གཡོ་བ་སོང་བའམ་མ་སོང་བའམ་དེ་གཉིས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་གང་ལ་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་ཡོད་ཅིང་སོང་བའམ་མ་སོང་ བའི་ལམ་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ནི་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་དོ།

此处所说的是，对于说有行走者的人们所增益的行走存在，论主以下面这个偈颂来说明。
'在正行走中有行走，这怎么能够合理呢？'这是说在正行走的路上怎么会有以动为特征的行走存在呢？是不会有的，这是其意思。
当承认了已遮遣和未遮遣的本性时，在其上也不合理有行走，因为是道路的缘故，如同已走过的路一样，这是其意趣。
此中，'当承认了已遮遣和未遮遣的本性时'是有法。'当承认了已遮遣的本性时'是指，前面说'除了已走和未走，正行走不可得'时，正行走被遮遣和否定的本性，现在说行走的人虽然承认其存在，但在其上不合理有以动为特征的行走，因为有特殊的法，所以是有法。
或者，'当承认了未遮遣的本性时'是指，前面说'除了已走和未走，正行走不可得'时，所谓正行走是包含在已走和未走的路中，因此不能单独存在，不能遮遣和否定，所以是未遮遣的本性，现在说行走的人虽然承认其存在，但在其上不合理有以动为特征的行走，因为有特殊的法，所以也是有法。
其中，'不合理有行走'是所立法，'因为是道路'是能立法，'如同已走过的路一样'是譬喻。就像已走过的路因为是路而不合理有行走一样，所谓正行走的已遮遣和未遮遣的本性也因为是路，所以不合理有行走，这是论主的意趣。
或者，'在正行走中有行走，这怎么能够合理呢？'是指因为有相同的质难和观察，这是其意趣。
不仅仅是因为正行走是路而不合理有行走，而且因为有相同的质难和观察的过失，所以也不合理有行走，这是论主的意趣。
为了说明这点，说'如果观察正行走中有行走，这里也会有相同的质难和观察'。'相同的质难和观察'是指相同的否定。
那是什么呢？说'动作是在已走、未走，还是在与这两者不同的法中？'就像前面说的，所谓行走在哪里存在？在已走或未走的路上存在吗？因为已走的路上行走的动作已经过去，未走的路上行走的动作还未开始，所以没有行走。

།སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པའི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འགྲོ་བའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ན་ཡོད།།ཅི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་ཡོད་དམ། དེ་གཉིས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མ་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བགོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་དྲིས་པ་ན་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ནི་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པའི་བགོམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་དེ་དག་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡང་ན། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།བགོམ་པ་དེ་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཁོ་བོ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་ཅིང་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་བགོམ་པ་ཡང་ཡོད་པར་རིགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། བགོམ་པ་དེ་གྲུབ་ན་དེ་ལ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་རིགས པ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་བགོམ་པ་ཡང་མི་འཐད་པས། དེས་ན་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་འགྲོ་བ་ མེད་པ་ཡི།།བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་བགོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི། ། ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྟ་བཅིང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བགོམ་པ་དེའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།དེ་ལ་རྟ་བཅིང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་འབའ་ཞིག་གིས་ལ་ལ་ཞིག་ལ་རྟ་བཅིང་བ་འདི་གང་ གི་ཞེས་དྲིས་པ་ན་རྟ་འདི་གང་གི་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།རྟ་འདི་གང་གི་ཞེས་དྲིས་པ་ན་རྟ་བཅིང་བ་འདི་གང་གི་ཡིན་པའི་འོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེས། རྟའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་ལ། རྟ་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར། རྟ་དེ་དེའི་ཡིན་པར་ངེས་པ་མེད་པར་ འགྱུར་བ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལ་ཇི་ལྟར་རྟ་བཅིང་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། བགོམ་པ་གང་ཡིན། གཡོ་བ་གང་ནའོ།

除了已走和未走之外，没有所谓的正在走，因此在此也没有行走。如同所说的那样，在此处哪里有所谓行走特征的运动呢？是在已走和未走的道路上存在吗？当别人问到是否存在于与这两者不同的、既非已走又非未走的正在走的道路上时，就会出现相同的质疑。
怎么说呢？对此已经说明过过失，即对于已走和未走的道路，不能说有行走，因为在已走之处行走的动作已经过去，在未走之处行走的动作尚未开始，所以在那里没有行走。除了已走和未走之外，没有所谓的正在走，因此在那里也没有行走，应当运用这些否定。
或者说，怎么能认为在正在走中有行走呢？这是说由于没有证明胜义中存在行走的推理，因为正在走不是道路，而且有相同质疑的过失，不仅行走不合理，而且由于没有证明胜义中存在行走的推理，所以行走也不合理。
这样说明：如果你们的推理能向我证明并成立胜义中存在行走，那么正在走也应当合理，如果正在走成立，说它有运动特征的行走也是合理的。但是因为你们没有证明胜义中存在行走的推理，所以没有行走，没有行走就不能有正在走，因此不能说正在走中有行走。
因此说'由于无行走时，正在走不合理之故'。因为你们没有证明胜义中存在行走的推理，所以没有行走。当没有行走时，正在走不合理，那么怎么能认为在正在走中有行走呢？
也考虑到'因为与拴马相似的缘故'，这是说不仅因为正在走是道路、有相同质疑的过失、没有证明胜义中存在行走的推理而使得行走不合理，而且因为与拴马相似，所以行走也不合理，这是上师的意思。
这样说明：比如有人问某人'这个拴马是谁的'，回答说'是这匹马的主人的'，又问'这匹马是谁的'，回答说'是这个拴马的主人的'。这样既没有确定马的本性，也没有确定马主的本性，因此无法确定那匹马是谁的。同样的，这里也因为相似的原因，所以不能说正在走中有行走。如果问这里怎样与拴马相似，那就是：正在走是什么？运动在哪里？

།གཡོ་བ་གང་ན། བགོམ་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཁོ་བོས་ཁྱེད་ལ་བགོམ་པ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན། ཁྱེད་ན་རེ། གཡོ་བ་གང་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ་ཁོ་བོས་གཡོ་བ་གང་ན་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་ན་ཁྱེད་ན་རེ། བགོམ་པ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བས་བགོམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་ཀྱིས་ མ་བསྩལ་ལ།འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཡང་མེད་ལ། འགྲོ་བ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡི། །བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། ཅི་སྟེ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་བགོམ་པ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཐ་ན་བ་ལང་རྫི་ལ་སོགས་པའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ལ གྲགས་པའི་བགོམ་པ་བརྟག་མི་བཟོད་པ་མ་བསལ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས།དེ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པས། དེས་ན་རྟ་བཅིང་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ ཡོད་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཐུ་ཅན་ཡིན་པས་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲོ་བ་གཞན་དེ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་བགོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་དང་། བགོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱིར་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་ཞིང་དེར་མཐུ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་ཟད་པར་བྱས་པས་དེ་ ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཞན་ནི་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲོ་བ་གཞན་དེ་གང་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོས་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གྲུབ་སྟེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། །དབུ་མ་པས། རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་ མེད།།སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡི། །འགྲོ་བ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེས་ན་དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་ གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྷས་བྱིན་དང་ཁྱབ་འཇུག་ བཤེས་གཉེན་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་དཔེ་ཐམས་ཅད་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

什么是运动？在迈步中。这是说，由于任何一个都没有被特别排除，这句话表明：当我问你什么是迈步时，你说运动存在于其中，当我问运动在哪里时，你说在迈步中。因此，既没有特别指出迈步的本质，也没有特别指出运动的本质，所以既没有迈步也没有运动。因此，'怎么能说迈步中有运动？因为当没有运动时，迈步就不成立'。
如果接受从无始以来世俗言说中所承认的迈步，并认为其中有胜义的运动，这是说：如果对方这样说：从无始以来很长时间以来，在世俗言说中，甚至连牧牛人等的妻子都知道的迈步是不可否认的存在，承认了这一点后，认为其中有胜义的运动，因此不会与系马的比喻相矛盾。
对此的回答是：即便如此，其中若有一个运动的行为，它是依附于所谓迈步的力量，那么说'迈步中有运动'中的其他运动是什么呢？这表明即使是世间公认的迈步也是不合理的，因此其中没有胜义的运动。
这样表明：所谓运动的行为，是普遍存在于运动者、运动和迈步等中的唯一一个，它依附于所谓迈步并在其中耗尽力量，除此之外没有其他运动行为，因此由于没有运动，所说'迈步中有运动'中的其他运动是什么呢？是不存在的。
对此，对方说内在事物确实是生起的，因为有与它们的对境相应的言说。这是不成立的，因为能立的意义不成立。比喻也不成立，因为胜义中提婆达多不成立。这是总结和量果。
中观师说：'已去中无有去，未去中也无去，除去已去未去外，迈步不可得。怎么能说迈步中有运动？因为当没有运动时，运动不成立。'如此成立的道理，因此当对方在前主张中说内在事物确实是生起的，因为有与它们的对境相应的言说。对此，凡是不生的，就不会有与它们的对境相应的言说，比如石女之子不会运动。提婆达多和毗湿奴的亲友并非如此不运动，因此内在事物确实是生起的。这种说法的主张、主张法和比喻全都不成立。

།ཅི་སྟེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འགྲོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པས་དེས་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཇི་སྟེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་འགྲོ་བ་ ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལ་ཉེ་བར་མ་སྦྱར་ཞིང་། དེར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འགྲོ་བའི་སྒྲར་ བརྗོད་པས་དེས་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་འདིར་ བཤད་པ།གང་གི་བགོམ་ལ་འགྲོ་ཡོད་པ། །དེ་ཡི་བགོམ་ལ་འགྲོ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། །བགོམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྨྲ་བ་གང་གི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་གང་གི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་སྙད་དུ་ གྲགས་པའི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པར་དེའི་ཕྱོགས་ལའོ།།འགྲོ་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྲོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པས་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བགོམ་པའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཤིང་མ་ཞུགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་ བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་བགོམ་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ལམ་ལ་ཉེ་བར་མ་སྦྱར་ཞིང་དེར་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་མ་ཞུགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཤེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འོ་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་དང་བཅས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་ན་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བཅས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་དག་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་དང་བཅས་པར་འདོད་པས་འདི་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེས་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་དེ་ལ་དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི འགྲོ་བ་དང་བཅས་པར་འདོད་པ་དེས་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་ཞིང་དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

如果说'行走的动作就是正在走'这一说法并非完全成立，而是这样：由于我们用'行走'这个词来表达，因此存在行走，所以论据的内容并非不成立的话，这句话表达的意思是：
假如说行走论者们这样说：我们从无始以来在世俗言说中所说的'行走'就是'正在走'。在那里'行走'就是行走的动作，因此行走的动作并未应用于'正在走'这一说法中，也并未在那里完全成立。这样，由于我们用'行走'这个词来表达那个行走的动作，因此由于行走的动作存在，我们的论据内容并非不成立，因为我们是在进行与这些对象相应的世俗言说。
对于这样的说法，作为回答，论师说道：'若谁正走中有行，则其正走中无行，应成如是，因为已了知正走故。'这是说，对于主张在正走中有行走的论者的观点，也就是对于承认从无始以来在世俗言说中所说的'正在走'中有行走动作的论者的观点。
即使承认在行走中有行走，也就是说，凡是行走的动作，由于用'行走'这个词来表达，它本身就是行走，即使承认有行走，在正在走的过程中也应成无有行走，也就是说，在正在走的路上应成没有行走这一过失。
为什么呢？因为已经了知并认识到在所谓'正在走'中行走的动作并未完成也未进入的缘故。这句话表明了在正在走中无行走的论据，因为行走论者们说'行走的动作并未在正在走中完全成立'，所以应成在正在走中无有行走，因为行走的动作未应用于所谓正在走的路上，并且在那里未完成、未进入而被了知、认识和确定的缘故，所以在正在走中无有行走，这是结论。
他们不承认这一点，也就是说，对方不承认在正在走中应成无有行走。那么对方是如何主张的呢？他们认为'正在走'是具有行走的。因为若无行走的动作就不会成为'正在走'，所以对方认为所谓'正在走'是具有行走动作的。
这样，由于对方认为'正在走'具有行走，这将如何呢？因此，由于行走的动作已经在其上起作用的缘故。也就是说，由于承认'正在走'具有行走，因此由于唯一的行走动作已经应用于所谓'正在走'并在其上起了作用，所以行走中应成无有动作。

།དེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་དེ་ལ་དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་ འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་ནི་མི་འཐད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་ཞིང་དེས་དེ་ལ་བྱོན་ཟིན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་གཞན་མེད་པས་ཁྱེད་ན་རེ། འགྲོ་ བའི་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འགྲོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ།།དེས་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་མི་འཐད་པས། ཁྱེད་ན་རེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འགྲོ་བའི་ སྒྲར་བརྗོད་པས་དེས་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ།འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་སྟེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་གྱི་ཉེན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་བགོམ་པ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ པར་འདོད་ཅིང་འགྲོ་བ་ཉིད་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ཉེན་ནས།འགྲོ་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཀྱང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བས་བགོམ་པ་ལ་དོན་ བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་མི་འཐད་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་བགོམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་བགོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་པའི་ འགྲོ་བ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་ནས་ཕྱིས་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་། བགོམ་ ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་ནི།།འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་བགོམ་པ་དེ་དང་ནི། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། །དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་བགོམ་པ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ནི་བགོམ་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ རྟོག་ན་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།གཉིས་གང་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་གང་གིས་བགོམ་པ་དེ་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་སྟེ། དོན་དམ་པའི་འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་བགོམ་པའི་ལམ་དེ་བགོམ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །འགྲོ་བ་གང་གིས་བགོམ་ པ་དེ་ལ་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་སྟེ།ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་བགོམ་པའི་ལམ་དེ་ལ་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ན། ། འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་འདྲི་བའོ།

如是，由于已经以行走的动作对它作用完毕，怎么会没有行走的动作呢？为此说'因为没有行走的其他行走是不合理的'。那唯一存在的行走动作，就是应用于所谓的'已走过'，并且已经由此作用于它，因为没有第二个行走动作，所以你们说'那个行走动作我们称之为行走的声音，因此有行走'这是不合理的。这并未能避免前述的过失，也就是说，因为没有行走的其他行走是不合理的，你们说'如此这般，那个行走动作我们称之为行走的声音，因此由于它存在，所以能立的意义并非不成立'这是不应该的。无行走性仍然如是存在，这是结语。
假如为了想要完全避免前述过失的危险，而主张已走过具有行走，且行走性即是行走，这是说，假如说行走者们因为前述中观派所说的无行走过失的危险，虽然行走有行走，但已走过无行走将成过失，如果不愿意这样，由于行走动作已经作用于已走过，因为没有行走的其他行走不合理，所以前述过失无法避免，为了想要完全避免这个说法，已走过是与胜义行走相应而称为已走过。如此，胜义行走的自性即是行走动作，由于与此相应的缘故，已走过的自性成立后，随后已走过有行走性，那就是世俗行走，这是他们所说的。
对此所说的回答，这里论师自己说：'如是若已走过有行走，将成二行走，即由何成已走过，以及于彼有行走。'意思是说，如果认为具有胜义行走的已走过有行走，将成为两个已走过。哪两个呢？由何行走使其成为所谓的已走过，这是第一个，即由于与何胜义行走相应而使那条路称为已走过。以及于彼已走过有世俗行走，这是第二个，即由于与何世俗行走相应而使那条路有世俗行走。如此还有另一过失：'若成二行走，行走者亦成二。'为什么呢？这是对方问：如果将成二行走，为什么行走者也将成为二？

།དེའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་པ་དང་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་གཉིས་བརྗོད་ལ། འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ལ་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་དང་། ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བའི་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་དང་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེའི་ལྷག་མ་ནི། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་ བཟློག་སྟེ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་མི་འདོད་པས་སོ། །དེ་མི་འདོད་པས་ཕ་རོལ་པོ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ཁས་ལེན་ཅིང་། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མ་ངེས་པར་ བསལ་བར་འདོད་པས་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཁས་ལེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར། སྔར་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མ་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ངེས་པར་བསལ་བར་འདོད་ཅིང་འགག་པར་འདོད་པས་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཁས་ལེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ།མ་བརྟགས་ན་འགྲུབ་པའི་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཁས་ལེན་ཅིང་ངོ་། །དེ་ལ་ལྟོས་པས་འགྲོ་བ་པོ་དང་བགོམ་པ་ འགྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཁས་ལེན་པ་དེ་ལ་ལྟོས་པས་ཐ་སྙད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་དང་ཐ་སྙད་པའི་བགོམ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་།།དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་མི་འཐད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་ དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་མི་འཐད་པར་ཡང་མི་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་མི་འཐད་པས་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་དཔེ་ མེད་པའི་ཕྱིར།ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱི་སྔར་འགྲོ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ནང་གི་དངོས་པོ་ རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།

因此，说'由于无行者，行走不应理故'这句话。因为你说了胜义的和世俗的两种行走，一个行者不可能有两种行走，所以会有胜义行者一个和世俗行者一个这样二者的过失，这是余下的话语。
'由于无行者，行走不应理故'这句话的余下部分是'若行走成二，则行者亦成二'，这是按照顺序倒过来连接的意思。
'这也不承许'是说对方不承许无行者而有行走。因为对方不承许这点，所以接受对方的观点，为了必定要消除如前所说过失的污垢，而只承许一个世俗的行走。
对方不承许无行者而有行走，因此，为了必定要消除和遮止前面中观派所说的过失污垢即行走成为二者的过失和行者也成为二者的过失，所以只承许一个世俗的行走，也就是说，承许未经观察而成立的世俗行走。
虽然依此而成立行者和已行，是说依靠只承许一个世俗行走，虽然世俗的行者和世俗的已行在世俗中成立。
'胜义的行走也不应理'中的'也'字，不仅是说胜义的行走不应理，也是为了总结'胜义的行者也不应理'之意。
因为理由的意义本身不成立且无有譬喻，所以'内在诸事物唯是生起，因为有与彼等境相应的言说故'这一点不成立。也就是说，如此胜义的行走和行者也不应理，因此，你前面在建立行走的前宗时所安立的'内在诸事物唯是生起，因为有与彼等境相应的言说故。对此，凡是不生的，就没有与彼等境相应的言说，如石女儿不行走一样'。

།ལྷས་བྱིན་དང་ཁྱབ་ འཇུག་བཤེས་གཉེན་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་མ་གྲུབ་པས། བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པོ།།སྒྲ་པ་དག་ན་རེ་འགྲོ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་ཉིད་ཁོ་བོ་ཅག་རང་གི་ངོ་ བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བར་བརྗོད་ཅིང་།དེ་གཞི་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་ལ་ སྒྲའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྒྲ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་པ་དག་ན་རེ། དཔེར་ན་གཅོད་པའི་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་ཉིད་ཁོ་བོ་ཅག་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཅོད་པར་བརྗོད་ཅིང་། གཅོད་པའི་བྱ་ བ་དེས་གཅད་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཅད་པ་ཡིན་ལ།དེ་བྱེད་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅོད་པ་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གཅོད་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་ལ། གཅོད་པའི་བྱ་བ་ཡང་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་ དུ།འདིར་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་ཉིད་ཁོ་བོ་ཅག་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བར་བརྗོད་ཅིང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་བགོམ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་མ་ཡིན་ལ། དེར་འགྲོ་བའི་མི་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ ཁོ་བོ་ཅག་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་ལ།འགྲོ་བའི་བྱ་བའང་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྒྲ་པ་དག་གིས་འགྲོ་བ་དང་བགོམ་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པར་ བརྟགས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་པ་དག་གིས་བརྟག་པའི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་རིགས་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས། བགོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་གཞི་མེད་པས། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་ འདོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེད་དབུ་མ་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ལ། ཁྱེད་ནི་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དེ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་རང་དབང་ཡིན་པས་འགའ་ཞིག་ཡུལ་སྔ་མ་སྔ་མ་མི་གཏོང་ཞིང་ཡུལ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མར་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་ པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་པོ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

提婆达多和毗湿奴友并非不这样行走，因此说'内在诸事物唯是生起'这一论点的理由和譬喻都不成立，所以'内在诸事物唯是生起'这一所立不能成立。缘起是无来无去的特性已经成立。这就是说，由于对方的前主张不成立，论著所要成立的般若波罗蜜多的意义特殊基础——缘起，具有无来无去的特性已经成立。
声论师们说：'行走只有一个，我们说它以自性而行走，它所依的处所即是所行，行走者即是作者，因此行走者和行走不会成为二。'所谓声论师，即是具有声明宗义的人，也就是文法家。因此声论师们说，比如砍伐的动作只有一个，我们说它以自性而砍伐，砍伐的动作存在于所砍伐的对象树木等处所，而做这个动作的人等即是砍伐者，因此对我们来说砍伐者不会成为二，砍伐的动作也不会成为二。
同样，在这里行走的动作也只有一个，我们说它以自性而行走，行走的动作存在于所行的道路等处所即是所行，在那里行走的人等即是行走者，因此对我们来说行走者不会成为二，行走的动作也不会成为二。对于他们这样的说法，此处注释者说：'这是不合理的'等。声论师们所设想的行走、所行和行走者是不合理的。
为什么不合理呢？因为胜义中已遮破了行走的生起，所以说声论师们所设想的行走动作不存在，因此不合理。如说：'除去已行和未行，所行不可得。'因为没有所行，所以没有行走的处所；因为没有行走，所以也不合理。
因为在诸行蕴于他处生起时假名安立为行走者，而你们不如是承许，认为作者是自主的，有某者不舍前前处所而到达后后处所的行走，这是不合理的，因为没有行走者，所以也不合理。

།བགོམ་པ་ཡང་བརྟགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོམ་པ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་སྔར་བརྟགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་གཞན་དག་ན་རེ། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་སྔར་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། འགྲོ་བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ན་གང་ལ་ གཞི་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་འགྱེལ་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་བ་ཤར་མ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་ཡོད་པས་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་ བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།སྔར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། འདི་ལ་གང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྷས་ བྱིན་དང་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་གཉེན་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཡང་འགྲུབ་ཅིང་།དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཁས་བླངས་པའི་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཐ་ དད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་མེད་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་མི་འགྲུབ་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། འགྲོ་བ་པོ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། ཕ་རོལ་ པོའི་བསམ་པ་བཟླས་པ་ཡིན་ཏེ།གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་མི་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་མ་གྲུབ་ན་གཏན་ཚིགས་མེད་ པའི་སྐྱོན་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སོ།།འགྲོ་བ་པོ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་དེའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པར་གྱུར་ནའོ།

所谓'已经观察过行走'是指行走不成立这一点已经在前面观察过了，因此声论者所说的道理是不对的。
其他人说：'应当了知行走确实存在，因为有其基础。'等等，是为了证明前面所说的'因为对它们的对境进行言说'这个因也是存在的。
'因为有其基础'是理由，即因为有行走的基础——行走者，所以应当了知行走确实存在，这样来证明。
在此，凡是没有基础的就不存在，比如石女儿的跌倒和行走等，这是异品喻。
因为有行走的基础——行走者德瓦夏尔玛，所以由于有基础，行走存在，因此理由成立。这是说，因为有行走的基础——行走者，所以行走也存在，因此'因为对它们的对境进行言说'这个理由成立。
内处唯是生起，行走和来等也成立，这是结论和量果。在前面安立前宗的时候说：'内在诸事物唯是生起，因为对它们的对境进行言说。在此，凡是不生的就不对其对境进行言说，比如石女儿不行走一样。提婆达多和毗湿奴友不是不行走，因此内在诸事物唯是生起'这样立宗也成立。
因此我们承许的来、去、灭、常、断、一性、异性等作为此处所诠义的相违品也都成立。
对于这样的说法，作为回答，论师在此说：'若无行走者，行走不应理，若无有行走，行走者何有？'
认为如果没有说理由就不能成立行走，所说的过失就不能避免，所以如果说'若无行走者则无行走，因此依靠行走的基础——行走者而说因为有基础'这样的理由，这是注释者复述对方的想法。
'如果没有说理由就不能成立行走'是指如果没有说'因为有其基础'这个理由就不能成立行走。
'认为所说的过失不能避免'是指如果行走不成立就会有无因的过失，认为中观师所说的这个过失不能避免。
'若无行走者则无行走，因此依靠行走的基础——行走者而说因为有基础这样的理由'是指若无行走者则因无基础而无行走，因此依靠行走的基础——行走者，而说你的'因为有其基础'这样的理由。

།དེ་ལྟར་ན། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་མེད་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ ལྟ་ན་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན།འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དཔྱད་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་སྔར། རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལ་འོང་ འགྲོ་བ་མེད།།སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་དང་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པས་མི་འཐད་པར་དཔྱད་ཟིན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། འགྲོ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པ་པོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ མེད་པར་སྔར་དཔྱད་པ་དེས་འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་ དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ།།ག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡིད་མི་ཆེས་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་ཞིག་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ཡེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་བརྟག་པར་རྒྱས་པ་ ནི་སྔར།རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་མེད། །སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བས་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་སོང་བ་འམ་མ་སོང་བའམ་བགོམ་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོང་བ་ལ་ ནི་འགྲོ་བ་མེད་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་ནི་མེད་དེ་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ དེ་ལ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེར་སོང་བ་འམ་མ་སོང་བ་འམ་བགོམ་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོང་བ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དེ་འགྲོ་བ་པོའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དེ་འགྲོ་བ་པོའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བ། མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་ནི་མེད་དེ་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་མ་གྲུབ་པས་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྩ་བ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་འགྲོ་བ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་གཞན་འདི་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་པོའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།

如此说来，'若无行者，则行不应理'，这是否意味着以行为存在的理由来说明行者存在呢？如果这样，那么若无行者，行就不应理，这是在提问。
'行也不应理，已经分析完毕'是说，若有行才可安立行者的名言，而这行也已在前文'已行中无行，未行中无行，除去已行未行外，行进不可知'等处以及在破斥生起的品中分析过其不应理。
因此如此说'无行则行者，如何能存在'，是说如此以前面分析无行，若无行则行者怎么能存在呢？意思是不能存在。
'因为无有行者性的因'是说，成为行者的因是行，因为无行的缘故，行者怎么能存在呢？这是论师的意趣。
'如何'这个词表示不可信，意思是说'行者不存在'。
'详细如前'是说对行的所依行者无有的广泛分析如前文'已行中无行，未行中无行，除去已行未行外，行进不可知'所说：若胜义中有行，则应在已行、未行或正行中存在。其中已行中无行，因为行的作用已过去；未行中也无行，因为行的作用未开始；除去已行和未行外，正行是不存在的，因为会有违背两边所说的推理之过。
同样在此处，若胜义中有行者，则应在已行、未行或正行中存在。其中已行中无行者，因为行者的作用已过去；未行中也无行者，因为行者的作用未开始；除去已行和未行外，正行是不存在的，因为会有违背两边所说的推理之过。
'因为行者未成立，所以说有所依的理由，其义不成立或义相违'是说，若在胜义中成立则理由义不成立，若在世俗中成立则理由义相违。因此，理由'因为具有彼等境的名言'之义不成立。
这里有人说：'那么请听另一个成立行的推理'等，是说主张有生者们为了成立理由的根本，从有具行的行者的名言方面来证成有行。'行者'是所诠。

།ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ ནོ།།དེས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་དེས་འགྲོ་བ་དེ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་པོའི་ཐ་སྙད་དུ་ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་ལ་ནི་དེས་དེ་དང་ལྡན་པར་ མི་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ཅན་ཞེས་མི་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་འགྲོ་བས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ བསམས་པའི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་པོའི་ཐ་སྙད་ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བསམས་པའི་དོན་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདི་ལ་ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོའི་ཡིན་པར་འདོད་དམ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།དེ་ལ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་མི་འཐད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའོ། །འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་ བྱ་བ་འདི་གཞན་གྱི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་ཅེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་གང་དག་སྒྲ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ལྟ་བ་ངན་པས་བློ་གྲོས་ ཉམས་པར་གྱུར་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལ། རང་ཡང་ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་ཤིང་གཞན་དག་ཀྱང་དེར་འཛུད་པར་བྱེད་པ་དག་།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་སའི་དབང་ཕྱུག་གི་མངའ་བརྙེས་ པ་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདིར་བདག་གི་ཚིག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལྟར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་གང་དག་སྒྲ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ལྟ་བ་ངན་པས་བློ་གྲོས་ཉམས་པར་གྱུར་པ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ པས་རང་ཡང་ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་ཤིང་གཞན་དག་ཀྱང་དེར་འཛུད་པར་བྱེད་པ་དག་སྒྲ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཛད་པ་ཡིན་གྱི།སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་དང་། བྱེད་པ་དག་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དག་དང་། རྟགས་དག་དང་། ཚིག་དག་གི་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ གྲུབ་པ་དག་མི་མཁྱེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གང་དག་སྒྲ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རང་ཡང་ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་ཤིང་གཞན་དག་ཀྱང་དེར་འཛུད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གཞན་དག་ལམ་གོལ་བ་དེར་འཛུད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསང་ ཚིག་སྒྲ་དང་ཡིག་འབྲུས་ཉམས་གྱུར་ན།།ལོག་པར་སྦྱར་བས་དེ་ཡི་དོན་མི་སྟོན། །རྡོ་རྗེའི་ཚིག་དེས་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་བརླག་སྟེ། །དབང་པོའི་དགྲ་བོ་སྒྲ་ཡིས་བརླག་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གསང་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསང་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བས་གསང་ཚིག་ སྟེ།སྒྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'确定唯有存在'这是所要证成的法。'由于它具有与彼相应的名言存在'这是能证的法，即由于行走具有与行走相应的行者名言，如'天授行走'等存在，所以确定唯有行走存在，这是能证。'此处凡是不存在者，则不显示它与彼相应'这是相违品。'如不显示兔角具者'这是相违品的比喻。'天授行走，由于此行走与彼相应的名言存在'这是同品喻。'因此由于行走存在，所思义得以成立'这是总结和量果，即由于具有行走的行者名言'天授行走'等存在，因为行走存在，所思义境与名言相应而成立，这是因的意义得以成立。对此所说的回答，注释者自身在此解释说：'此处天授行走的名言，是否承认胜义中是行者的，还是承认是非行者的'等。对此，为显示如前观察不合理，故说'首先行者不行'。'首先'这个词是关于次第的。'行者不行'是安立宗。
如果说'首先行者不行'这是他人的语言，为何显示为自语？对此前主张，注释者自身回答说：在此显示为自语，是因为有些人仅仅追随语言，不善于分别法，因邪见而失坏智慧，背离戒律、禅定和智慧，自入歧途且引导他人入歧途者，为了断除他们对此的执著。如论师亲言，大地自在获得者、一切论典通达者在此说为自语，是因为有些语法学者仅仅追随语言，不善于分别法，因邪见而失坏智慧，背离戒律、禅定和智慧，自入歧途且引导他人入歧途者，为了断除他们对语言的执著刺而作，并非不通达语根、作用、格的分别、性别、语词等确定的自性本来成就。
如果问那些仅仅追随语言者如何自入歧途且引导他人入歧途？为了显示引导他人入歧途的原因说：'若密语声与字损坏，错误运用则不显其义，金刚语使祭祀毁坏，如因声音毁坏帝敌。'密语即密语说者所说的密语，是'声'的同义词。

།གསང་ཚིག་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་རྫོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་ཉམས་པར་གྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཕྱིར་སྒྲ་དང་ཡིག་འབྲུས་ཉམས་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གསང་ཚིག་དེའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པ་དང་ཡིག་འབྲུའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པར་གྱུར་ན་ མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གསང་ཚིག་དེ་སྒྲ་དང་ཡིག་འབྲུའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པར་གྱུར་ན་སྒྲ་དེ་ལོག་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་པས་དེས་ན་དེའི་དོན་མི་སྟོན་ཏེ། སྒྲ་དེའི་དོན་གོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་དེས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ཟུར་ཆག་ པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་སྟེ་སྒྲ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་བརླག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཏྭ་སྟ་ཞེས་བྱ་བས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གསད་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་ན། རང་ཉིད་ ཀྱིས་ཚིག་ཟུར་ཆག་སྨྲས་པས་རང་ཉིད་བརླག་པར་འགྱུར་བས་ཚིག་ཟུར་ཆག་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེས་ནི་སྨྲ་བ་པོ་རང་ཉིད་རླག་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་རླག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་དགྲ་བོ་སྒྲ་ཡིས་བརླག་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ན་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཏྭ་སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ དེའི་བུ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དཔུང་ཆེ་བ་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ།ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཕྲག་དོག་གི་དབང་གིས་བསད་པར་གྱུར་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཏྭ་སྟས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གསད་པའི་ཕྱིར་གཤེད་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྒྲུབ་པར་བརྩམས་ཏེ་དབང་པོ་དགྲ་བོ་ཤི་བར་ གྱུར་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ལས་དབང་པོའི་དགྲ་བོ་ཤི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པས་དེས་ན་གསང་ཚིག་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པར་གྱུར་པས་གཤེད་བྱེད་དེས་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཏྭ་སྟ་རང་ཉིད་བསད་པར་གྱུར་ཏེ།དེའི་གསང་ཚིག་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པར་གྱུར་ན་ལོག་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ དོན་མི་སྟོན་ཅིང་།ཚིག་ཟུར་ཆག་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེས་སྨྲ་བ་པོ་རང་ཉིད་རླག་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །གསང་ཚིག་ཡིག་འབྲུའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པར་གྱུར་ན། ལོག་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་པས་དེའི་དོན་མི་སྟོན་ཅིང་ཚིག་ཟུར་ཆག་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེས་སྨྲ་བ་པོ་རང་ཉིད་རླག་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་ནི། ལྷ་མ་ཡིན་དེ་དག་གིས་ཧ་ ལ་ཡོ་ཧེ་ལ་ཡ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གཡུལ་སྤྲད་པའི་ཚེ་ན་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་རྣམས་བྲོས་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བར་གྱུར་པ་དག་གིས་ཧེ་ཨ་ར་ཡོ་ཧེ་ཨ་ར་ཡ་ཞེས་བྱ་བས། ཀྱེ་དགྲ་བོ་དག་ཀྱེ་དགྲ་བོ་དག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ལས། ཧེ་ལ་ཡོ་ཧེ་ལ་ ཡ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱེའི་དགྲ་བོ་དག་ཀྱེའི་དགྲ་བོ་དག་ཅེས་བརྗོད་པས།དེས་ན་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་གསང་ཚིག་ཡིག་འབྲུའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པར་བརྗོད་པས། བསོད་ནམས་ཟད་པས་ལྷ་རྣམས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་ཕམ་པར་བྱས་སོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རིག་བྱེད་ ལས་ཀྱང་ཚིག་ཟུར་ཆག་བརྗོད་ན་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྣང་སྟེ།དེ་ནི་མེ་བསྒྲུབ་པ་ཚིག་ཟུར་ཆག་སྨྲས་ནས་ཚིག་ལྡན་མའི་སྒྲུབ་མཆོད་སྦྱོང་སིལ་ཅན་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མེ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་གིས་ཀུན་སྦྱིན་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མེ་དང་ཁྱིམ་ བདག་གིས་བྱ་བར་འོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མེ་དང་།མཆོད་པར་འོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མེ་དེ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྒྲུབས་ཤིང་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་མེ་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་སྒྲུབ་པ་པོའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།


那个密语如果损坏就是不圆满的。如果问是被什么损坏，就说'因此如果被声音和字母损坏'。如果那个密语从声音方面损坏和从字母方面损坏就是不圆满的。如果那个密语从声音和字母方面损坏，那个声音就是错误运用，因此不能显示其义，不能理解那个声音的意义。如果问有什么过失，为此说'因此以那金刚语'。词语残缺本身如同金刚，所以是金刚语，那个声音本身是持金刚，这是词义。
如果问它做什么，为此说'因此毁坏供祭者'。当众生主特瓦斯塔为了杀死天主帝释而做供祭时，因为自己说出残缺的词语而自己遭到毁灭，所以那如同金刚的残缺词语会毁灭说话者自己。如果问如何毁灭，为此说'如同帝释之敌被声音毁灭'。
这里曾经出现一位名叫特瓦斯塔的众生主，他有一个名叫种种形的儿子，是一位力量强大能降伏他人的人。他被天主帝释因嫉妒而杀死后，众生主特瓦斯塔为了杀死天主帝释而开始修行害法，本应说'愿帝释之敌死去'，却说成'愿帝释敌死去'，因此密语从声音方面损坏，那个害法反而杀死了众生主特瓦斯塔自己。这是当密语从声音方面损坏时就是错误运用，因此不能显示其义，而如同金刚的残缺词语会毁灭说话者自己的例子。
当密语从字母方面损坏时，是错误运用，因此不能显示其义，而如同金刚的残缺词语会毁灭说话者自己的例子是：'那些非天说出ha la yo he la ya而被降伏'。在与非天交战时，非天们看见诸天逃跑后欢喜，本应说'he a ra yo he a ra ya'意为'啊敌人们啊敌人们'，却说成'he la yo he la ya'意为'啊之敌人们啊之敌人们'，因此非天们说出从字母方面损坏的密语，福德耗尽，诸天返回，降伏并战胜了非天们，如是广为人知。
在吠陀中也可见到说出残缺词语会成为无义，即'修火者说出残缺词语后行持具词女之成就供净铃杖等'。所谓修火者，是指修行者修持适合一切布施的火、适合居士所作的火、适合供养的火这三种火中的任何一种而生起，称为修火者，是修行者补特伽罗的特征。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་ཟག་མེ་བསྒྲུབ་པ་དེས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་མཆོད་ སྦྱིན་ཟླ་བ་ཉ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ན།གལ་ཏེ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པའི་ཚེ་ཚིག་ཟུར་ཆག་སྨྲས་པར་གྱུར་ན་དེས་དེའི་སྡིག་པ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ལྷ་མོ་ཚིག་ལྡན་མོའི་སྒྲུབ་མཆོད་སྦྱང་སེལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་བཟླས་བརྗོད་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་དག་ ལ་སོགས་པ་ལུང་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཚིག་ཟུར་ཆག་གི་སྦྱོར་བས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་མང་པོ་གཞན་དག་སྨོས་པ་རྣམས་དག་ཀྱང་བསྡུའོ།།གསང་ཚིག་གི་སྒྲ་དང་ཡིག་འབྲུའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པར་མ་གྱུར་ན་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་པས་དེའི་དོན་སྟོན་ཅིང་། ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཚིག་དེས་སྨྲ་བ་པོ་རང་ཉིད་མཐོ་ རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་ཡོད་དེ།དེ་ནི་སྒྲ་གཅིག་ལེགས་པར་སྦྱར་ན་ཡང་ལེགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྒྲ་ལེགས་པར་བརྗོད་པ་མ་གཏོགས་པར་མཐོ་རིས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་གཞན་མེད་ དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་ཅེས་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་དང་། བདག་གི་ཚིག་ཅན་དང་། གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ངེས་པར་གནས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་པས་བདག་གི་ཚིག་ཅན་ཉིད་ཀྱི་བརྡར་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེར་འཛུད་པར་བྱེད་པ་དག་དེ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་དང་བདག་གི་ཚིག་ཅན་དང་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་རྟགས་དང་ཚིག་དང་ངེས་པར་གནས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དག་ནི། གང་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ བྱེད་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།སྐད་ཀྱི་བྱིངས་གཞན་དག་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་གཞན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་བརྗོད་ན་སྐད་ཟུར་ཆག་ཏུ་འགྱུར་ལ། བྱེད་པ་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། རྟགས་དང་ཚིག་གཞན་དག་ཀྱང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་བརྗོད་ ན་སྐད་ཟུར་ཆག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།པཱ་ཎི་ནའི་མདོ་དག་ཀྱང་རྗེས་སུ་སྨྲ་བའི་མདོ་དག་ཡིན་གྱི་བྱས་པའི་མདོ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བྱར་རུང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེས་ན་ཁ་ཅིག་འདུས་པ་དག་གིས་སྐད་ཟུར་ཆག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ ཀྱང་སྐད་བཟང་པོར་བརྡར་འདོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་བཟང་པོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས།དེ་ལྟ་ན་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་བདག་གི་ཚིག་ཅན་ཉིད་དུ་བརྡར་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ ཞེས་ཟེར་བའི་སྒོ་དེ་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་ལམ་གོལ་བ་དེར་འཛུད་པར་བྱེད་པ་དག་སྒྲ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་སྤང་བའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་དེ་བདག་གི་ཚིག་ཅན་དུ་བསྟན་པར་མཛད་དོ།། །། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་བཞི་པ། དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་གང་དག་སྒྲ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་གིས་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལས་བྱུང་བ་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་གནས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་གང་དག་བརྟགས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是说道：修火供的人每半月举行名为'望月供养'的供养时，如果在诵读吠陀时出现发音错误，为了清净其罪过，必须诵念名为'具语女神修供净除'的真言。
'等等'一词包括了其他经典中所说的由于发音错误而导致无意义的诸多其他情况。
如果密语的声音和字母没有缺失，则为正确的语言，能表达其含义。用这种正确的语言说话的人自身能往生天界，这也是其功德。即使正确发音一个声音，也能使说话者往生善业者的世界，这是经中所说。因为除了正确发音之外，没有其他获得天界的因。
有人这样说：他人语词、自身语词和二者兼具的语词的语根确定存在的自性，仅仅是随顺说法而已，因此不应将他人语词安立为自身语词。为了断除执著于此的人们的执著而说此义。
他们说：他人语词、自身语词和二者兼具的语词的语根、作者、语法变化、性别、语句等确定存在的自性，因为即使论典作者也只是随顺说法而已。因此，若将某一语根说成另一语根的自性，就会成为错误发音；若将某一作者、语法变化、性别、语句说成其他的自性，也会成为错误发音。
波你尼的经典也只是随顺说法的经典，而非创造的经典。如果语根等不是自性成立而是可以创造的话，那么某些人聚集后将错误发音规定为正确发音，这些也将变成正确发音。如此一来，声音特征的名言也将完全不确定。但事实并非如此，因此他人语词的语根不应安立为自身语词。
通过这种方式引导其他人走入歧途，为了断除执著于此声音的刺，大师说：'暂时行者不行'等他人语词可以作为自身语词来说明。
第二十四品
对他们应当这样说：为了破除那些仅随顺声音的语法学家们所说的从语法中产生的语根等确定存在的自性，对他们应当这样说。

།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི། གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཚིག་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ་འཚེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཀློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ལ་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ལ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་དོ།།བདག་གི་ཚིག་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་གི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་ བྱིངས་དག་ཀྱང་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་ལ་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སྨོས་ཤེ་ན། གང་ གི་ཕྱིར་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་པར་གྱུར་ན་དེས་ན་ཅི་སྟེ་རེ་ཞིག་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཚིག་ཅན་དང་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་དག་ལ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ན་ཡང་། དེས་ན་གཅིག་གི་ཚིག་ཅན་ཡང་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་གཉི་གའི་ཚིག་མེད་པ་ཡང་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ ཉིད་མ་ཡིན་པས།དེ་ལྟ་ན་ཇི་སྟེ་རེ་ཞིག་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་ཚིག་ཅན་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ་འོན་ཏེ་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉི་གའི་ཚིག་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གཉི་ག་སྨོས་སོ།།བདག་གི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ལ་ཡང་དེ་སྐད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བདག་གི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི་བདག་ གི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ཏེ།གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་བདག་གི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འགྲན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དག་གོ།།བདག་གི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།

因此说'他动词语根不是他动性，因为既非双向动词又是语根，如同自动词'这句话。此中'他动词语根'是所诠，即如'使煮'、'使读'等。'不是他动性'是所立法。'既非双向动词又是语根'是能立法，因为他动词语根既有非双向动词性又有语根性，所以能成立他动词语根不是他动性。'如同自动词'是譬喻，即如自动词语根因为既非双向动词又是语根，所以不是他动性，同样，他动词语根也因为既非双向动词又是语根，所以不是他动性。
为何在能立法中要说'因为既非双向动词'和'因为是语根'这两个理由？因为如果只说'因为是语根'，那么就会产生不定因过失：到底是因为是语根所以不是自动和他动性，还是因为是语根所以双向动词有他动性？如果只说'因为非双向动词'，那么单向动词非双向动词，无双向动词也非双向动词，这样一来，是因为非双向动词所以像自动词那样不是他动性呢？还是因为非双向动词所以像无双向动词那样不具备所立法性？因此要说两个理由。
'对自动词语根也应如是说'的意思是对它们也应像前面那样作论式。这是说：自动词语根不是自动性，因为既非双向动词又是语根，如同他动词。其中'自动词语根'是所诠，如'增长'、'竞争'等。'不是自动性'是所立法。'既非双向动词又是语根'是能立法。

།གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཞན་ གྱི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བདག་གི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ཀྱང་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་ཡང་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་ལས་གཞན་པ་བདག་གི་ཚིག་ཅན་ནམ། གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་ནི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཀྱང་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་ཚིག་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལས་བཞིན་ནོ།།ལས་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པ་མཆོག་ནི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱེད་པ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པ་མཆོག་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲལ་བ་བཞིན་ནོ། །འབྲལ་བ་ལ་ཡང་གནས་པ་ལས་དགར་བ་དེ་ནི་འབྲལ་ བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཞི་བཞིན་ནོ། །གཞི་ལ་ཡང་ཀུན་འཛིན་པ་ནི་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་དབྱེ་ བ་དང་པོ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཤིང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གསུམ་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ དབྱེ་བ་གསུམ་པ་ལ་ཡང་ཤིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཞི་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཞི་པ་ལ་ཡང་ཤིང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་ བ་ལྔ་པ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལྔ་པ་ལ་ཡང་ཤིང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དྲུག་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དྲུག་པ་ལ་ཡང་ཤིང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བདུན་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བདུན་པ་ལ་ཡང་ཤིང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་པོ་བཞིན་ནོ།

'如同他者词根'是作为比喻来配合的。譬如，他者词根的语言词根因为是非双方词根且是语言词根，所以不是自身词根的本性。同样，双方词根的语言词根也不是双方词根的本性，因为是语言词根，如同其他一样。
在此，'双方词根的语言词根'是所依，即如'做'和'正在做'等。'不是双方词根的本性'是所立法，'因为是语言词根'是能立法。'如同其他'是作为比喻来配合的。譬如，除双方词根以外的自身词根或他者词根，因为是语言词根而不是双方词根的本性，同样，双方词根的本性也因为是语言词根而不是双方词根的本性。
同样也应用于作者，'自主是作者的'不是其本性，因为是作者，如同业一样。对于业来说，'作者的最高意愿是业'不是其本性，因为是作者，如同作用一样。对于作用来说，'最高成就是作者的'不是其本性，因为是作者，如同正确给予一样。
对于正确给予来说，'业所欲求的即是正确给予'不是其本性，因为是作者，如同分离一样。对于分离来说，'从住处分开即是分离'不是其本性，因为是作者，如同基础一样。对于基础来说，'遍摄即是基础'不是其本性，因为是作者，如同作者一样。
同样也应用于语法变化，第一变格'树'不是其本性，因为是语法变化，如同第二变格一样。对于第二变格来说，'于树'不是其本性，因为是语法变化，如同第三变格一样。对于第三变格来说，'以树'不是其本性，因为是语法变化，如同第四变格一样。
对于第四变格来说，'为了树'不是其本性，因为是语法变化，如同第五变格一样。对于第五变格来说，'从树'不是其本性，因为是语法变化，如同第六变格一样。对于第六变格来说，'树的'不是其本性，因为是语法变化，如同第七变格一样。对于第七变格来说，'于树'不是其本性，因为是语法变化，如同第一变格一样。

།དེ་བཞིན་དུ་རྟགས་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཕོའི་རྟགས་ལ་ཡང་ཕོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མོའི་རྟགས་བཞིན་ནོ། །མོའི་རྟགས་ལ་ཡང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མ་ནིང་གི་རྟགས་བཞིན་ནོ། །མ་ནིང་གི་རྟགས་ལ་ཡང་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕོའམ་མོའི་རྟགས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་དག་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གཅིག་གི་ཚིག་ལ་ཡང་གཅིག་གི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་བཞིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ལ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་ཚིག ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མང་པོའི་ཚིག་བཞིན་ནོ། །མང་པོའི་ཚིག་ལ་ཡང་མང་པོའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་བཞིན་ནོ། །འདིར་གལ་ཏེ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པས་སྒྲ་ངེས་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་ རེ།འགྲོ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་གཞན་གྱི་ཚིག་ཅན་ཡིན་ན། འདིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དེ་བདག་གི་ཚིག་ཅན་ཉིད་དུ་བྱས་པས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་ཚིག་ཟུར་ཆག་གི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ངེས་པར་ སྨྲ་བ་དག་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སྦྱར་བའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་དང་།སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བ་དག་བདག་གི་ཚིག་ཅན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངེས་པར་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་སྒྲ་ངེས་པར་སྨྲ་བ་དག་སྟེ།དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སྦྱར་བའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་ལ་ཡང་དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། དྲང་སྲོང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིད་ཆེས་པ་དག་གིས་སྒྲ་ མ་[(]ལགས་[,]ལེགས་[)]པ་དག་སྦྱར་བ་དཔེར་ན།གཞུ་འཛིན་ཕག་ན་འདུག་པ་ནི། །གཅིག་གིས་བརྒྱ་དག་སྲུང་དུ་འཇུག་།བརྒྱ་ཡིས་ཁྲི་པོ་དག་དང་ནི། །སྟོང་གིས་འབུམ་དག་སྲུང་དུ་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲུང་བར་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ལས། སྲུང་དུ་འཇུག་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། འཇིགས་ བྱེད་སྡེས་ནི་བྲེད་འཁམས་ཤིང་།།ས་བུའི་མདའ་ཡིས་སྐྲག་འགྱུར་བའི། །དམག་ཀུན་འདར་བར་བྱེད་པ་ནི། །དྲེགས་པས་མྱོས་པའི་མོ་རྣམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མོ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ལས་མོ་རྣམས་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་པ་ཡང་དེས་ན་གུས་ པས་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་ཚིག་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་སྒྲ་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཁྱད་པར་རྙེད་པ་ཡིད་ཆེས་པས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལ་སྐྱོན་མེད་པར་སྒྲུབ་ཏུ་རུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།

同样地，也应当应用于性别词，阳性词中的'阳性'一词并非其本质，因为是性别词的缘故，如同阴性词一样。阴性词中的'阴性'一词也并非其本质，因为是其性别词的缘故，如同中性词一样。中性词中的'中性'一词也并非其本质，因为是性别词的缘故，如同阳性或阴性词一样。
同样地，也应当应用于数词，单数词中的'单数'一词并非其本质，因为是数词的缘故，如同双数词一样。双数词中的'双数'一词也并非其本质，因为是数词的缘故，如同复数词一样。复数词中的'复数'一词也并非其本质，因为是数词的缘故，如同单数或双数词一样。
在此，如果文法家中主张语言确定性的人们说：'去'等词根是他称语气，而在此论著作者将其作为自称语气使用，因此在世俗谛中会产生论著作者言语残缺的过失。对于这个从中引申出来的前主张，作为回答，此处注释作者说：'对于主张确定性的人们来说，由于随顺殊胜者所用的语言，以及通过语法分析等次第，已经成立为自称语气，因此在世俗谛中并无过失。'
所谓'主张确定性的人们'是指文法家中主张语言确定性的人们，应当对他们这样说。'由于随顺殊胜者所用的语言'是指：在文法家中也有这样的特征，即如仙人毗耶娑等可信的殊胜者们所用的正确语言。例如：'持弓者坐于手中，一人令百人守护，百人与千人，千人令万人守护。'这里本应说'守护'，却说'令守护'。
同样，'恐怖军队惊慌游荡，因地子之箭而惊恐，军队全都颤抖，如同骄慢醉酒的女人们。'这里本应说'如女'，却说'如女人们'。还有其他类似的例子，因此应当恭敬地按照惯用说法来表达。这样，应当解释他们的语言，使其成为优美的语言。在此也应当观察上师所说的获得殊胜、可信的语言是可以成立为无过失的。

། སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་དང་ཕྱེད་འོག་མ་ལྟག་འོག་བསྣོར་བས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སྒྲ་མ་ལེགས་པ་དག་ཀྱང་ལེགས་པར་སྦྱར་དུ་རུང་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་མདོའི་ཕྱེད་གོང་མའམ་ཕྱེད་འོག་མ་གཉིས་ལས་གང ཡང་རུང་བ་བརྗོད་ན་དེས་སྒྲ་ངེས་པར་གྱུར་པར་ལྟ་ན།དེ་དེ་བཞིན་དུ་མི་ཀླག་པར་ལྟག་འོག་བསྣོར་ཏེ་བཀླག་པར་བྱ་བ་དང་། རྩ་བ་གང་དང་གང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བཀླགས་ན་དེས་སྒྲ་ངན་པར་གྱུར་པར་ལྟ་ན་དེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་མི་ཀླག་པར་རྩ་བ་གང་དང་གང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བཀླགས་ན་སྒྲ་ལེགས་ པར་འབྱོར་པར་གྱུར་པ་དེ་དང་དེར་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བཀླག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སོ།།འདི་ནི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་ལ་ཡང་སྙེགས་པས་ཁོ་བོ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེས་ན་འགྲོ་བ་བདག་གི་ཚིག་ཅན་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རིམ་པ་དེས་ན་བསྟན་བཅོས་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་གྲགས་པའི་སྒྲ་ངན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་གྲུབ་ པས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྲོ་བ་བདག་གི་ཚིག་ཅན་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཀྱང་དོན་གཞན་དུ་དྲང་དུ་རུང་བས་གནོད་པ་མེད་དོ། །འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཆོས་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ ཉིད་སྟོན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་བ་དེའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ། དེ་ ལ་དཔེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་བའི་དཔེའོ།།དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དཔེ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཆོས་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཏེ།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་ནི་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་ནི་བྱ་བ་དང་ ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་འགྲོ་བ་པོ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པའི་དབང་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཆོས་ཅན་དེའི་དཔེའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་གཞན་བསྟན་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་དཔེར་བསྟན་དུ་རུང་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལས་གཞན་པ་སྡོད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །སྡོད་པ་པོ་དེ་ལ་ཡང་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལས་གཞན་སྡོད་པ་པོ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

所谓'以分别瑜伽等次第'是指经典偈颂的上半和下半颠倒次第，以分别等次第，即使不好的语言也可以正确运用。如果说经典的上半或下半任一部分，由此确定语言时，不应如是诵读，而应颠倒上下次第诵读。若与某些根本一起结合诵读时，若见其成为不好的语言，则不应与其结合诵读，而应与使语言变得优美的根本结合诵读等次第。
这分别瑜伽应如是做：对于'行者不行'这句话，'行'这个语言词根的含义也指领悟之义，因此你应当领悟我无行者之义。由此，行为自性语言得以成立，故于世俗谛无过失。这表明：以此次第，论典远离世间所说的不好语言而成立，故于世俗谛中说行为自性语言，虽可引申为他义亦无过失。
关于'行者不行'，行者具有行为，故其法性即是具有行为等，这是阐明'行者不行'这一语境的含义。因为行者具有行走的行为，所以行者不行的能立法即是具有行为性。
譬喻是依所立和能立法而言，如其他一样。这是说明同法喻。其中'譬喻'是指行者不行的譬喻。这需要依所立和能立法来说明，如所说：'凡是具有所立和因的周遍的譬喻即是同法喻'。
其中'所立法'即所立本身为法，故称所立法。这是什么呢？在此语境中，即是'不行'。'能立法'即证成'不行'的能立法因，这是什么呢？在此语境中，即是'具有行为性'。
'依此二者'是指：依有所立法'不行'的有法行者，以及有能立法'具有行为性'，应当说明该有法的其他具有行为的譬喻。
什么是可作为如是有法譬喻的呢？因此说'如其他'，即异于行者的住者。住者也具有双方共许的所立法'不行'和能立法'具有行为性'，因此譬喻是依所立和能立法而言，即应结合为：具有双方共许之法的有法是异于行者的住者。

།འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་ལྡན་པས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི།འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་སྡོད་པ་པོ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲོའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་སྔ་མ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ན་རེ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ པ་འགྲོ་བས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སྒྲུབ་པ་དེས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ན་རེ། གང་གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་བར་བཀག་ཏུ་ ཟིན་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བས་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པར་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ཐ་སྙད་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་གྲགས་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་འགྲོ་བར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བས་སྟོང་པ་ནི་མི་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བཤད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་གྲགས་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ། འདི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་སྟོང་པ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་གལ་འགྱུར་ཏེ་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ།།འདི་ལ་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ། འོན་ཏེ་འགྲོ་ན་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ན། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་ཡང་བཟླས་པ་འདི་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྔར་དམ་བཅས་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

此处'所说的应用语'是指，在证明'行者不行'这一论题时，由于具有推理、因和喻，而成为应用语，下文所说的有法、所立法、能立法和譬喻等相互关联的内容，应当如是理解。
在'胜义中行者不行，因为具有行为，如住者'这句中，此处'行者'是有法，'不行'是所立法，'因为具有行为'是能立法，'如住者'是譬喻。就如住者因为具有行为而不行走，同样地，行者也因为具有行为而不行走。
如是，首先已经成立了'行者不行'这一前面的观察。现在为了成立后一观察，其他人说：'因为非行者能行走，所以你们的论证对我们无害。'这是安立前宗。
这里其他主张行走的人说：'虽然在你们的立场中，以具有行为这一因而遮遣了行者的行走，但在我们的立场中，由于没有行走的行为，非行者能行走，因此你们的论证无害。'
对于他们这样的说法，作为回答，论释者说：'非行者不行走'等。在非行者的立场上也遮遣没有行走。
因此，当名言中被承认具有行走的行者也不应理地行走时，非行者空无行走就更不可能行走，因为远离了行走。这是论师的意趣。
前面已经说明了'首先行者不行'，在世俗名言中被承认具有行走的行者如同住者一样不应理地行走时，此时非行者空无行走的行为，在胜义中也不可能行走，这是论师的意趣。
对此也有相违的遮遣，为了说明这点而说：'若是非行者则如何行走？若行走则不应称为非行者。'
或者，'非行者不行走'是安立同法喻。'非行者不行走'这一重复说明，是为了证明非行者不行走的立宗，安立其同法喻而作如是联系。

།གལ་ཏེ་དེ་ཆོས་མཐུན་པའི་ དཔེ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་འགྲོ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།སྔར། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ལ། འདིར། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་ཀྱང་བཟླས་ཏེ། བཤད་པ་འདི་ནི་སྔར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ པར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལ་འགྲོ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྔར། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མངོན་ནོ། ། འདིར་དཔེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ། གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ ལ་འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ།གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་དང་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།ལྷས་བྱིན་ལས་གཞན་དག་རི་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་བ་དག་ཀྱང་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རི་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་འགྲོ་བ་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་སྟེ།དེས་ན། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྔར་སྨོས་པ་ལྷས་བྱིན་ལ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིས་བཟླས་པ་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ ཉེ་བར་གཞག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཟེགས་ཟན་པའི་ཕྱོགས་དག་དང་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟེགས་ཟན་པ་དག་དང་། རང་གི་སྡེ་པ་དག་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འདོད་པས་དེ་དག་ན་རེ། སྔོན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོ་བ་དེ་ཕྱིས་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པས་འགྲོའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འགྲོ་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

如果这是相应法的比喻安立，那么所立宗的安立是什么呢？为此说'在此应知无行者即是所立，因为是依据说'非行者非行走'的缘故'。如前所说'非行者非行走'是所立宗的安立，此处又重复说'非行者非行走'，这是与前所立宗安立相应的比喻安立。
在此应知无行者即是所立，因为是依据前说'非行者非行走'的缘故。对于证成非行者不行走的此宗，其能立法是什么呢？为此说'因为非行者的法即是离行走性，故能立法显现'。此中证成非行者不行走的法即是离行走性，故非行者亦不行走的能立法显现。
此中比喻也是依据所立和能立法，即是与二者共许之法相应的有法之外的其他。因此，论式为：'胜义中非行者亦不行走，因为离行走故，如其他'。此中'非行者亦'是有法，即数论等所计度的非行者天授离行走者。'亦'字不仅表示数论等所计度的非行者天授因离行走故不行走，也包括除天授外其他山等非行者因离行走故不行走。'不行走'是所立法，'因为离行走'是能立法。
'如其他'是比喻，即如天授非行者之外的山等非行者因离行走故不行走一样，天授非行者也因离行走故不行走。因此，前说'非行者非行走'安立于天授是所立宗法，后重复'非行者非行走'安立于山等是与所立宗安立相应的比喻安立。
对于顺世外道和自部也应如是说，即顺世外道和自部认为诸法从无而生，他们说：'先前未生行走作用时的非行者不行走，后来生起行走作用时成为行者而行走'。对他们也应如是说论式：'先前非行者后来也不行走，因为离行走故，如其他'，应如理配合。

།གྲངས་ཅན་དག་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དག་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ལ།དབུ་མ་པས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །གྲངས་ཅན་དག་དབུ་མ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དབུ་མ་པས། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་ བོ་ཅག་གྲངས་ཅན་དག་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་དུ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པས་གྲངས་ཅན་དག་ལ་ཁྱེད་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་ འགྲོའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་མི་གསལ་བའོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ མི་གསལ་བ་ཡིན་པས་དེ་མི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ངེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་ཡང་གྲུབ་པས།དབུ་མ་པས་དེ་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །ངེད་གྲངས་ཅན་དག་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་སྔ་ན་མི་གསལ་བ་ཕྱིས་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན་འགྲོ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་འདི་སྐད་ཅེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གསལ་བ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཉིད་བརྗོད་པས་དེ་དགག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང ཞེ་ན།འགྲོ་བ་མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ་དཔེར་ན་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བ་དགག་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ གྲངས་ཅན་དག་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་མི་འདོད་པས་གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་མི་འགྲོ་བ་ནི་ངེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་ཡང་གྲུབ་པས།དབུ་མ་པས་དེ་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།ངེད་གྲངས་ཅན་པ་དག་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།

对于数论派在成立时安立成立过失的人们应当进行辩论和观察，这是说中观派说'非行者非行'时，数论派说：'这是成立已成之过失'，对于这些说法，中观派应当进行辩论和观察。
数论派如何对中观派安立成立已成之过失呢？中观派说'非行者非行'，这是成立已成，因为我们数论派也承许非行者不行走的缘故。
对于他们中观派应当如何辩论和观察呢？因此说'那个非行者是什么'，中观派应当问数论派：你们说非行者不行走，那个非行者是什么？
如此询问时，数论派如果这样说：'如果说行走不明显的话'，就是说当如此询问时，如果数论派这样说：所谓非行者就是行走的动作不明显，它不行走，这在我们的教义中也成立，所以中观派证成它不行走就有成立已成之过失。我们数论派认为行者先前行走的动作不明显，后来变得明显时才行走。
如果他们这样说，中观派应当如此辩论和观察：应当说如前所说的比量遮破，也就是以如前所说的比量遮破来否定它。
那是什么呢？不明显的行走不会变得明显，因为是不明显的缘故，就像虚空之花一样。应当说如前所说的遮破明显的道理。
如果说是行者之前的状态的话，数论派不接受如前所说的比量遮破，如果这样说：所谓非行者就是行者之前的状态，它不行走在我们的教义中也成立，所以中观派证成它不行走就有成立已成之过失。我们数论派认为在行者之前的状态是非行者，后来成为行者时才行走。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་འདི་སྐད་ཅེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གིས་འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། འགྲོ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་ པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྡོད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་འཆང་བ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་སྡོད་པ་པོ་དང་འདུག་པ་པོ་དང་ཉལ་བ་པོ་ ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་འཆང་བ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ན་འགྲོ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་པོའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་སྡོད་པ་པོ་དང་ འདུག་པ་པོ་དང་ཉལ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་འཆང་བ་རྣམས་དང་ཕྱིས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ཞིང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེས་ན་ཁྱེད་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རང་གི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ལ་གནོད་པ་དེ་མི་འདོད་པས།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་མི་འགྲོ་བ་ནི་ངེད་ཀྱི་གཞུང་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དབུ་མ་པས་དེ་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །ངེད་གྲངས་ཅན་པ་དག་ནི་འགྲོ་ བ་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འགྲོ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་འདི་སྐད་ཅེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གིས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་རང་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲས་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འགྲོ་བ་ པོ་གཏན་མེད་པར་ཁས་མ་བླངས་ཏེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ལ། ད་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཉིད་རང་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ ཆགས་པ་ཡིན་པས་དེ་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་དག་ན་རེ། རྣམ་གྲངས་ལས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་ཁས་བླངས་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འོས་པ་པ་དག་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ལས་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་འགྲོ་བ་ཁས་བླངས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ གྲངས་ལས་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས།རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ལྡོག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

如是说已，对于彼等中观师当如是诘难观察。说道：'损害自己的推理'。数论师说行者之前位时非行者后成为行者而行走，此说有损害自己推理之过失故不应理。
云何有损害自己推理之过失？为此说道：'因为行者之前位时住者等形体者亦非行者故'。行者之前位时非行者之住者、坐者、卧者等形体者亦非行者故。
若说行者之前位时非行者后成为行者而行走者，如是则行者之前位时非行者之住者、坐者、卧者等形体者后亦成为行者而行走之过失，是故有损害自己推理之过失故不应理。
'若说无行者'者，数论师不欲有损害自己推理之过失，若如是说：'所谓非行者即是无行者，彼不行走于我等宗义中亦成立'，此说中观师证成彼不行走是成立已成之过失。我等数论师认为非无行者而有行走。
如是说已，对于彼等中观师当如是诘难观察。说道：'损害前宗'。数论师说非行者是无行者，此说有损害自宗前说之过失故不应理。
云何有损害前宗之过失？为此说道：'因为以非行者声未许无行者故'。数论师以非行者之声未许全无行者，因为行走之作用未生之前亦许行者恒时具有尘之自性故恒时有行者，今说非行者即是无行者，此即有损害前宗之过失故不应理。
其他人说：'从不同方面许行者与非行者之行走故，如前所说过失得以遮除'者，奥萨巴等说：'我等从命根方面许行者之行走，从身体方面许非行者之行走，是故汝中观师所说首先行者不行走，非行者不行走等过失于我等宗派得以遮除'。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་འོས་པ་པ་དག་ན་རེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ སྲོག་གི་བདག་ཉིད་གཡོ་བ་དང་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཕྱིར།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་གཡོ་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ དེས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ པོ་མ་ཡིན་པ་འཆོལ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ།འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདི་ བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འཆོལ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འཆོལ་ཞིང་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འཆོལ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་འཆོལ་ཞིང་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འཆོལ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འཆོལ བའི་རང་བཞིན་གཞན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པས།གཞན་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བཤད་དོ། །མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ འཆོལ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་དེ་ལྟ་བུ་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་གཏན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ པ་ལས་གཞན་པ་དེ་གཉི་ག་འཆོལ་ཞིང་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་པ་གཞན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་དེ་གཉི་ག་ལས་འཆོལ་ཞིང་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་པ་ གཞན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཉི་ག་འཆོལ་ཞིང་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་དང་གཉི་ག་ལས་འཆོལ་ཞིང་ཐ་དད་ པར་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་པ་གཞན་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དགོངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བསྟན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འོས་པ་པ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་ཐམ་ལག་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如此说道，数论派说：'由于我们承认生命本性具有运动和行走的数论，即是行走者的自性，因此你们中观派所说的非行走者不行走这样的过失，在我们这一方是没有的。又因为我们承认身体本性无有运动和行走的数论，即是非行走者的自性，因此你们中观派所说的行走者不行走这样的过失，在我们这一方是没有的。'
对于他们这样的说法，注释者在此回答说：论师说明行走者与非行走者混杂的其他自性是不具有行走的作用且不存在，故说：'除行走者与非行走者外，何有第三者能行走？'论师由于如此不存在，而解释了偈颂的后半部分。
'行走者与非行走者混杂的自性'是指具有行走者性与非行走者性相混杂的自性，或者是指异于行走者性与非行走者性而相混杂的自性。'其他不具有行走作用'是指如此异于行走者与非行走者混杂的自性是不具有行走作用的缘故，所以说'其他不具有行走作用'。'不存在'是指如此之物也并不存在。'说明'是指论师说明如此异于行走者与非行走者混杂的自性不具有行走作用且完全不存在，故以此偈颂后半部分说明。
'除行走者与非行走者外，何有第三者能行走？'是指除了行走者与非行走者之外，其他二者混杂的第三种自性根本不存在，如此何者能行走？不能行走。或者说，除了行走者与非行走者之外，其他异于二者而相混杂的第三种自性根本不存在，如此何者能行走？不能行走。这是其义。
为了说明此义，说道：'如此之物确实是不存在的'，这是经典作者的意趣。即是说，如此二者混杂的自性和异于二者而相混杂的第三种其他自性确实是不存在的，这是经典作者的意趣。为何如此认为？因为'既成为行走者又成为非行走者，这是难以说明的缘故'。这是说数论派的数论方式是难以成立的缘故。

།དེ་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བས་འོས་པ་བདག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཚུལ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ཐམ་ལག་དག་གིས་དགག་པ་མི་མཐུན པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་གདོན་མི་ཟ་བར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོ་བ་པོར་འགྱུར་ལ།འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་དེའི་ཚེ་དེས་ཅིར་ འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་ བཞིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འོས་པ་པ་དག་གིས་འདོད་པའི་དོན་རྣམ་གྲངས་ལས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་ཁས་བླངས་པས། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་ ལྡོག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་མི་འགྲུབ་པོ།།ཅི་སྟེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་སྔར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་སྨྲས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གྲུབ་པ་ཡིན་པས། ཁྱེད་དབུ་མ་པས། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སྡོད་པ་པོ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ན། ཁྱེད་ ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྡོད་པ་པོ་ལ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མེད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

由于这难以成就，为了说明应当完全掌握我所说的两种方式，对此，以诸多方式的支分来否定会成为相违的过失，因此必定要依靠某些而成为行者，依靠某些而成为非行者，应当完全掌握这两种说法。
如是完全掌握两种说法时，那时将会如何呢？因此，那时也会成为随顺于行者与非行者二边所说的比量之过失，故不能成就所欲之义。
此说明：以命根之差别分位的行者不行走，因为具有作用，如同住者。以身体之差别分位的非行者也不行走，因为远离行走，如同其他。
因此，适宜者所许的差别中行者与非行者的行走，由于承许如前所说的过失，所说不能成立。
假设说'具有作用'不遍于同品故因义不成立，这是中观者对说行走者的疑问迎接之语。假设说行走者如是说：中观者先前在成立'首先行者不行'时，以'胜义中行者不行，因为具有作用故，如同住者'的能立语所说的因'具有作用'不遍于同品故因义不成立。
如是，因遍于一切同品时因义才成立，你中观者成立'首先行者不行'的同品是住者与石女儿等不行走者，你的因'具有作用'虽于同品住者有，但于石女儿等则无，故不遍于同品，因此因义不成立。
对此说法，此处释论者说：'此非善'等。说行走者说'具有作用'不遍于同品故因义不成立，此说不善。

།ཅིའི་ཕྱིར་བཟང པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་མི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་བླུན་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་གང་དང་གང་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་བྱས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྡོད་པ་པོ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ཁྱབ་པར་བྱ་དགོས་པ་ལས་སྡོད་པ་པོ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཁོ་བོས་ནི་གང་དང་གང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་མི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་བྱ་བས། དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྡོད་པ་པོ་ ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པའི་ཚེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་གལ་ཏེ་བླུན་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་གང་དང་གང་མི་རྟག་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་བརྩལ་ མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་བྱས་ན་ནི།དེའི་ཚེ་སྒྲ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་དང་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ཁྱབ་པར་བྱ་དགོས་པ་ལ་བུམ་པ་ལ་ བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་།གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་མེད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུའང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྟོག་གེ་པ་མཁས་པས་ནི་གང་དང་གང་བརྩལ་མ་ཐག་ ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་བྱ་བས།དེས་ན་སྒྲ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ཡང་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཚེ། མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་འདྲ་བས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་བཟང པོ་མ་ཡིན་ནོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར།ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་ པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

若问为何不好，为此说'为确定具有作用性唯是不行走'这句话。若某愚者执持凡是不行走者皆是具有作用性，则此时证成行走者具有作用性不行走时，在同品住者和石女儿等一切不行走者上，应遍具有作用性，然而虽住者有具有作用性，但石女儿等无具有作用性，因不遍一切同品故，因义不成立。
然我确定凡是具有作用性者皆唯是不行走，因此证成行走者具有作用性不行走时，同品住者亦是具有作用性故彼亦不行走，此时虽然同品石女儿等不为具有作用性所遍，然而具有作用性是宗法故可为因，因此此诘难不好。
为以喻显示此义故说'如刚被作即生性唯是无常，虽不遍摄，然因是宗法故许为因'。譬如若某愚者执持凡是无常者皆是刚被作即生性，则此时证成声刚被作即生性无常时，于同品瓶、闪电、林花等一切无常上，应遍具刚被作即生性，然而虽瓶有刚被作即生性，但闪电和林花等无刚被作即生性，因不遍一切同品故，因义亦应不成立。
然而明慧因明家则确定凡是刚被作即生性者皆唯是无常，因此证成声刚被作即生性无常时，同品瓶亦是刚被作即生性故彼亦无常，此时虽然同品虚空和林花等不为刚被作即生性所遍，然而刚被作即生性是宗法故许为因，与此相同，我的因具有作用性亦与此相同，故你的诘难不好。
为总结及显示量果故说'于具有作用性亦为遮遣行走故，因义非不成立'。如刚被作即生性唯是无常，虽不遍摄，然因是宗法故许为因，如是此处亦确定具有作用性唯是不行走，虽不遍摄，然因是宗法故，我的因义具有作用性非不成立。

།འདིས་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་ཡང་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ལ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་སྔར། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ།འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་སྨྲས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་ གཏན་ཚིགས་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གྲུབ་པ་ཡིན་པས།ཁྱེད་དབུ་མ་པས། འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རི་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འགྲོ་བ་དང་ བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རི་ལ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མེད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིས་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་ཡང་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོ་བར་བྱས་ཏེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་རིགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་འདིས་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར བ་དེའི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་མི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ་དཔེར་ན་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ ཚིགས་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྡོད་པ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། འགྲོ་བ་པོར་ཡང་འགྱུར་བས་སྡོད་པ་པོ་ཁས་བླངས་པས་དཔེ་མེད་དེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་སྔར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་ནི་མི འགྲོ་སྟེ།བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་སྨྲས་པ། དེའི་དཔེ་སྡོད་པ་པོ་ལས་བླངས་པ་ནི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་འདི་ལྟར་སྡོད་པ་པོ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་སྡོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཇི་སྲིད་དུ་སྡོད་པ་པོའི་གནས་སྐབས་ལས་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ སྲིད་དུ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་སྡོད་པ་པོར་འགྱུར་ལ།གང་གི་ཚེ་སྡོད་པ་པོའི་གནས་སྐབས་ལས་ལངས་ཏེ། འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་འགྲོ་བ་པོར་ཡང་འགྱུར་བས། སྡོད་པ་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དཔེ་མེད་དེ། དེ་ལ་སྡོད་ཅིང་མི་འགྲོ་བ་ ཡོད་ཀྱང་ལྡན་ཞིང་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།

'这是对'离去性'作为因的回答'这句话是中观派对说'去'的人们所说的话语。如果说'去'的人们这样说：中观派先前说'非去者非去'时，在论证时说'胜义中去者不去，因为离去性的缘故，如其他'这样的论式中，其因'离去性'不遍于同品，所以因义不成立。这样，因遍于一切同品时因义才成立，而你中观派在证成'非去者非去'时，同品是山和石女儿等不去的事物，你的因'离去性'虽然存在于同品山，但不存在于石女儿等，因为不遍于同品，所以因义不成立。
对此，此处注释者说'这是对离去性作为因的回答'，即如前所说'具有作用性'的因义不成立的道理，以此也回答了说'离去性'的因义不成立的说法。
这样说明：离去性即是不去，因为如此确定，譬如虽然'刚生即有'不遍于无常，但由于是宗法而承许为因。对离去性也应当这样理解，为了否定去而说因义不成立是不对的。
'住者既是非去者又是去者，所以承许住者为喻则无喻，因为不具备所立法的一分'这是中观派对说'去'者的疑问。如果说'去'的人们这样说：中观派先前在证成'暂时去者不去'时说'胜义中去者不去，因为具有作用故，如住者'这样的论式中，以住者为喻是不成立的。这样，住者并非在一切时都决定为住者，当从住的状态起身去走时，既非去者又是住者；当从住的状态起身去走时，既非住者又是去者，所以你承许如此的住者为喻则无喻，虽然有住而不去，但也有具而去，因为不具备所立法'不去'这一分。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པས་སྡོད་པ་པོ་དཔེ་རུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་མི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། སྡོད་པ་པོ་དེ་ཇི་སྲིད་དུ་ལངས་ཏེ་མི་འགྲོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལ་མི་འགྲོ་བའི་ཆ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ཡོད་པས། དེས་ན་སྡོད་པ་པོ་དེ་སྲིད་དུ་ལངས་ཏེ་མི་འགྲོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དཔེ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་དཔེ་མི་ འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ན་རེ། སྡོད་པ་པོ་དེ་ནམ་ཞིག་ན་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་མི་འགྲོ་བའི་དཔེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན། འོ་ན་ལྟ་ཁོ་བོས་ཀྱང་ཁྱེད་ལ་སྡོད་པ་པོ་དེ་སྲིད་དུ་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་ ཡང་བྱར་རུང་བས་དེས་ན་ཁོ་བོས་སྡོད་པ་པོ་དེ་གང་གི་ཚེ་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བའི་དཔེར་མ་བྱས་ཀྱི།དེས་ཇི་སྲིད་དུ་སྡོད་ཅིང་མི་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་དཔེར་བྱས་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདི་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འགའ་ཡང་མི་འཐད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེས་ན་དེས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དཔེ་ཡང་མེད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པ་དེས་ན་སྔར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འོ་ན་འགྲོ་བ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་འདི་ཉོན་ཅིག་།འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ངེས་ཏེ་དེས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡང་མེད་པ་ལ་ནི་དེས་དེ་དང་ལྡན་པ་མི་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི རྭ་ཅན་ཞེས་མི་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ།།ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་འགྲོ་བས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཡོད་པས་དེས་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསམས་པའི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པས་བསམས་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པས་ཁྱབ་པ་དེ་ལ་ཁྱོད་མི་འགྲོ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི།དེས་ན་ཁྱོད་ཉིད་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་མཐོང་སྟེ། མཐོང་བ་ལས་ཆེས་ལྷག་པ་གཞན་མེད་པས་གཏན་ ཚིགས་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།འཇིག་རྟེན་ན་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མཐོང་སྟེ། མཐོང་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཚད་མ་གཞན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་གཏོགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་གཏོགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ མཐོང་བ་འདི་ཉིད་དོན་དམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཅི་མཐོང་བ་དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གལ་གཉིས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཤེས་པར་བྱར་མི་ནུས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྟག་པ་དང་པོ་ལྟར་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།

对于这样说的回答，此处注释者自己说道：'由于所要证成的两个方面都为双方所共许，故坐者是合适的比喻，因此无过失。'
我所要证成的是不行走，只要坐者未起身行走，在此期间，不行走这一特性为辩方和反方双方所共许，因此，只要坐者未起身行走，在此期间就是合适的比喻，所以我的比喻没有不成立的过失。
这是说，如果你说：'坐者某时会起身行走，所以不能作为不行走的比喻'，那么我也可以对你说：'只要坐者未起身行走，在此期间就没有行走者'，这样的辩论和观察也是可以的。因此，我并未把坐者起身行走时作为比喻，而是以其坐着不行走的状态作为比喻，所以我的比喻没有不成立的过失，这是其中的含义。
为了总结和显示量果，因此说：'所以如此的话，任何所谓行走的世俗名言都不合理'等等。
因此，'由于具有与此相应的名言'这一因的内容是不成立的。比喻也不存在，因为所立法与其不相应。
如前所述的道理，对于先前行走论者所说：'那么请听另一个用于证成行走的推理：行走确实存在，因为有与此相应的名言。任何不存在的事物都不会有与之相应的表述，如不说兔角具有者。提婆达多在行走，有这样与行走相应的名言，因此行走存在，所欲证成的内容得以成立。'这样说的因和喻都不成立，所欲证成的内容不能成立。
因的内容也是相违的，这是说，如果在世俗中行走者对于坐者来说没有行走的遍满关系，你要证成不行走的话，那么你自己证成有行走就是相违的。
这里有人说：'看到说行走者在行走，由于没有比所见更殊胜的其他，因等并非不成立。'这是行走论者说：'世间中看到说行走者在行走，所见是现量，没有比这更殊胜的其他量，因此我们的因和喻并非不成立。'
对于这样说的回答，注释者自己说：'这里所说虽然正确，但那是属于世俗认知的所见。'等等。
'这个要从胜义谛上观察'，这是说，这个属于世俗认知的所见要从胜义谛上观察，这是其中的含义。
如何观察呢？应当观察：是如所见那样，还是另有其他，应当作这两种选择来观察。首先，如果说是如此的话，则不能了知。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐ་སྙད་དུ་གཏོགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ མཐོང་བ་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཔེར་ན་གཡུལ་ངོར་འབྲོས་པ་ལ་གཞོལ་པ་ཇི་ལྟར་དཔའ་བོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཐད་པའི་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་གཡུལ་ངོར་ཞུགས་པ་ན་སྔར་མ་བྲོས་པ་ལ་སྐྱབས་འཚོལ་ བ་ཇི་ལྟར་དཔའ་བོ་ཉིད་དུ་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་།འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མི་འཐད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། འགྲོ་བ་པོ་ཇི་ལྟར་ མི་འཐད་ཅེས་དྲི་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་པོ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་ མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར།རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྔར། རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལ་འང་འགྲོ་བ་མེད། །སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། ། བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བ་དགག་པའི་སྐབས་དང་། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི སྐབས་དེར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཡང་ན། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ལ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་སྟོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།སྔར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཉིད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་དམ་བཅས་པ་དང་པོ་ཤོས་ཏེ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་ འགྲོའོ་ཞེས།།ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྩ་བ་བཞི་པོ་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་བདག་དང་གཞན་དང་ གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་དག་ལས་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཚེ།འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ན། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་འགྲོ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་མེད་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་སྔ་མས་འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ། འདིར་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ངོ་ཚ་བོར་ནས། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ལ་འགྲོ་བ་མེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།

怎么说呢？首先，'行者行走'这样的说法如何能成立？这是不合理的。这句话的意思是说：以世俗智慧所说的'行者行走'这种说法，并非如其所见那样，因此'行者行走'这种说法是不合理的。
比如说，在战场上准备逃跑的人怎么能说是勇士呢？这是一个不合理的比喻。就像在战场上，一个寻求庇护而未曾逃跑的人，怎么能说他是勇士呢？这是不合理的。同样在这里，如果没有行走，怎么能说'行者行走'是合理的呢？这是不合理的。
如果问为什么不合理，这是对方问：行者为什么不合理？作为回答，'若无行走，行者永远不会合理'这样说。行者是由行走来表示的，如果没有表示行者的行走，行者就永远不会合理。
至于行走如何不存在，这在最初已经说过了：'已行处无行'等，以及否定行走和生起的论述已经讲述过了。也就是说，关于行走如何不存在，之前已经通过'已行处无行，未行处也无行，除去已行未行外，正行处不可得'等论述否定了行走，以及通过'不从自生，不从他生，不从共生，不从无因，任何事物在任何处都从未生起过'等论述否定了行走的生起。
或者，'首先，行者不行走'是立宗，'行者行走如何能合理'等是对此的论证。应当如前所述来解释。这是说，之前所说的'首先，行者不行走，非行者不行走'这个立宗中，'首先，行者不行走'是第一个立宗，用'行者行走如何能合理？若无行走，行者永远不会合理'这四句根本偈来证明。
当已行、未行、正行中都没有行走，且行走不从自、他、共、无因而生起时，就说'若无行走，行者永远不会合理'。这时，'行者行走如何能合理？'因为没有行走，所以行者也不成立。
因此，如此在胜义中虽然没有行走，行者也不真实，但是如果说可以假立而说'行者行走'的话。这是说，由前面的理论已经证明没有行走，因此，如此在胜义中没有行走的情况下，如果这里说行走的人们放弃羞耻，对行者提婆达多虽然没有行走且不真实，但是假立有行走而说'行者行走'的话。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གང་གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ། །འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་མེད་པའི། །འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ཐལ འགྱུར་ཏེ།།འགྲོ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་གང་གིས་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་འགྲོ་བ་དང་གཡོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་མེད་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་བོར་ནས་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་ཟེར་བས། དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ།།ཡང་ན་འགྲོ་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན། གང་གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ། །འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་མེད་པའི། །འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་ པོ་འགྲོ་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེས་སྨྲ་བ་གང་གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འདི་ལྟར་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ ཡོད་པ་དེ་ནི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་ཞིང་དེར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་ ལྔ་པ།ཇི་སྟེ་སྐྱོན་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་འགྲོ་བ་པོ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་དབུ་མ་པས། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན། །འགྲོའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མི་རུང་ ངོ་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས།འདི་སྐད་ཅེས་འགྲོ་བ་པོ་ནི་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་ཀྱང་འགྲུབ་ལ། །དེ་གྲུབ་ན་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ཡང་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ། འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་འགྲོ་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན་པ་དང་། །འགྲོ་པོར་གྱུར་ནས་འགྲོ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། ཇི་ལྟར། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་དྲི་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་གང་གི་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཞིང་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ།

如是说时，对此造论者自身回答道：'若于彼方有行者，则彼行者应成无行之行者，因为许行者有行故。'如是说者，即是说若于说者所立宗之方有行者行之主张，则于彼方应成无行动之行者。
何以故？如是，因为许行者有行故，即是说因为彼等许无行之行者有行，故应成无行之行者。
为显示此义故，如是说：'若无行，则行者不具彼行故'，此为阿阇黎之密意。
如是，虽然胜义中无行，却无惭愧地于行者上增益非真实之行而说'行者行'，故如是若无行，则因行者不具彼行故，应成无行之行者，此为阿阇黎之密意。
或者，唯一之行存在，彼即'行'之说法已圆满故。即是说，或者，'若于彼方有行者，则彼行者应成无行之行者，因为许行者有行故'此偈颂，说者之宗若许行者有行，则应成无行之行者，此亦可作如是另解：唯一之行动存在，彼即'行'之说法已圆满故，因行者无行动故，应成无行之行者。
第二十五品。若为断除彼过失而欲许行者具有胜义之行，即是说，若中观者说一切行皆无，则不应成行者性，若非行者性，则不应安立'行'之言说，为断除如是过失而说：'行者具有胜义之行动相故成为行者，故行者性亦成立，彼若成立，则行者行之言说亦得成立'。
如是说时，对此造论者自身回答道：'若如是，若行者有行，则应成二行：由何成为行者，及成为行者后之行。'
若行者具有行，则应成二行，即是说，若行者具有胜义之行，则有二行过失。云何？即对方问：云何应成二行？二者为何？'由何行显现为行者'，此为一，即由具有何胜义之行而显现、明显成为行者。

།འགྲོ བ་པོར་འགྱུར་ནས།འགྲོ་བའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་གྱིས་འགྲོ་བའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འདིར་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། སྔར་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ལ།ད་ནི་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པས། དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་འགྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱེད་ལ་འགྲོ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྲུབ་ པ་མ་ཡིན་གྱི།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་དོན་དམ་པ་པའི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱེད་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་ གཉིས་སུ་འགྱུར།།གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་སྐྱོན་གཞན་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་གཞི་ལ་ རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ལ་འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་གྱུར་ན། འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ལ་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་ དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ།།འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དང་། འགྲོ་བ་གཉིས་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་།གང་གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ། །འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་མེད་པའི། །འགྲོ་བོ་ཡིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་ བར་འདོད་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་འགྲོ་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན་པ་དང་། །འགྲོ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གང་ ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི།།འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་འདོད་ན་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ཅི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ནར་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་མི་འདོད་པ་ལས་བཟློག་པས་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འདོད་ལ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་གྱུར་པར་མི་འདོད་པ་ལས་བཟློག་པས་ནི། འགྲོ་བ་གཅིག་ཁོ་ནར་འདོད་ཅིང་། འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་མི་འདོད་པ་ལས་བཟློག་པས་ ནི།འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ནར་འདོད་དོ། །འདིར་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ནར་འདོད་པ་གྲུབ་པས་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྲུབ་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མི་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ པོ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དང་།འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ཁོ་ནར་འདོད་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འགྲུབ་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མི་འགྲུབ་པས་སོ།

成为行者后，所谓'行者的行为是什么'是第二个，即成立为行者后，由其他行为而成的行为是什么。在此对方说：'先前你们中观派说我们说行为的人会导致无行为的行者之过失，而现在你们自己证成有两种行为，因此行者也成立，所以已成立所欲之义。'对此前主张的回答是，此处注释者说：'你们并非成立有两种行为，如果认为行者具有胜义的行为，则会有成为两种行为的过失。如果你们以证成的方式承认两种行为，那么如偈颂所说：若成两种行，行者亦成二，以无行者时，行为不应理。'也应说明这个过失。
为什么若成两种行为就会导致行者也成为两种呢？为此说'因为行为依赖基础'的意思是：因为行为依赖行者这个基础，若你们导致有两个行者的过失，因为一个行者不可能有两种行为，所以行者也会成为两种，这是论师的意思。
不承认无行为的行者性以及两种行为和两种行者，这是说行为论者们对'若谁主张行者，彼成无行行，行者应成过，许行者行故'以及'若许行者行，应成二种行，由何成行者，及成已所行'和'若成两种行，行者亦成二，以无行者时，行为不应理'等也不承认。
若不承认这些，那么行为论者们如何主张呢？他们主张行者有行为，而且行为唯一，行者也唯一。这是说，由于不承认无行为的行者性的相反，故承认行者有行为；由于不承认有两种行为的相反，故承认行为唯一；由于不承认行者成为两种的相反，故承认行者也唯一。
此处若行为论者说：'确实如此，我们承认行者有行为，行为唯一，行者也唯一已经成立，所以内在诸事物确实是生起的，因为具有彼等境的言说之故'这样主张成立的回答是，此处注释者说：'这也只是世俗谛中成立，胜义谛中不成立。'即行者有行为以及行为和行者唯一的主张，也只是世俗言说中成立，胜义中不成立。

།དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་ མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མི་འགྲུབ་པས། སྔར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ལ་གཞི་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་འགྱིལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། འགྲོ་བའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་བ་ཤར་མ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པས་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་དཔེ མེད་པའི་ཕྱིར།ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །དེས་ན་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།ལྷས་བྱིན་དང་ཁྱབ་མཇུག་བཤེས་གཉེན་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ནི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ་གྲུབ་བོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྩོམ་པ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྩོམ་པ་བཞིན་ནོ། །སྡོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རིགས་པས་འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཡང་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་སྒྲོ་ནས་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། དེའི་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན།འདི་ན་ཡང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྩོམ་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྩོམ་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན། སྡོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གཡོ་བའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་སྡོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འགྲོ་བ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

由于无有比喻，对方所说的论证不成立，这是总结和量果。如是彼等胜义谛中不成立，先前说有行走者说道：'应当了知行走确实存在，因为有其所依故。此中若无所依者即不存在，譬如石女儿的卷发和行走等。行走的所依即行走者天授等存在，如是由于所依存在，行走者存在，因为因由成立故。内处唯是生起，行走来去等亦成立'，此说之主张、主张法及无有比喻故，对方所说'因为有其所依故'之论证不成立。
因此，内在诸事物唯是生起，因为彼等具有境的言说故。此中若不生起者则不作彼等具有境的言说，譬如石女儿不行走般。天授和毗湿奴友并非如是行走，因此所说'内在诸事物唯是生起'不成立。反驳者们说行走确实存在，因为有其动作故。此中若无者则无动作，譬如虚空花鬘之动作般。对于静止者有动摇相之行走动作，因此行走确实存在。
如是虽以理证成立无行走，然而说有行走者们又从有行走动作的角度返回主张'行走确实存在'。此中'行走'是有法，'确实存在'是所立法，'因为有其动作故'是能立法。此中'若无者则无动作'是异品，'譬如虚空花鬘无动作般'是异喻，'对于静止者有动摇相之行走动作'是同喻。'因此行走确实存在'是总结和量果。
譬如对于静止的天授有动摇相之行走动作故，于彼行走确实存在，如是于行走亦有动摇相之行走动作故，于彼亦行走确实存在，如是而说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བྱ་གག་ཚོན་སྣ་ ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཁ་དོག་དང་གཞན་དུ་སྒྱུར་ཏེ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་བཞིན་དུ།སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པ་ཉིད་ཚིག་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བཞག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་བྱ་གག་ཚོན་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་སྔར་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པ་ཕྱིར་བཏང་བ་ཡང་ཁ་དོག་ གཞན་དུ་སྒྱུར་ཏེ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་མང་པོ་ཡང་ཡིན།དེ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཞིན་ལན་བཏབ་ཟིན་པ་ཉིད་འདིར་ཡང་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་ བཞག་པས།རིགས་པ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་དབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིར་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དེ་ཉིད་ཅི་སོང་བ་འམ་མ་སོང་བ་འམ། འོན་ཏེ་བགོམ་པ་ལ་ཡོད་ཅེས་ཁྱོད་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མི་འཐད་པར་བསྟན་པར་ཞེས་པས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།སོང་ལ་རྩོམ་པའི་འགྲོ་མེད་དེ། དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། དེ་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ ལའང་འགྲོ་རྩོམ་མེད།།མ་སོང་བ་འགྲོ་བས་སྟོང་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བརྩམ་པའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །སོང་ དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར།།བགོམ་པ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་བགོམ་པ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། །འོ་ན་གང་གིས་ཅི་སྐད་ སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབས་པས་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་འདིར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་ལ་རྩོམ་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དག་སྟོན་ཏོ།།སོང་བ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མ་སོང་བའི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མ་སོང་བའི་ལམ་ནི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སོང་བའི་ལམ་ཡང་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་ པ་མེད་དེ།མ་སོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ལས་གཞན་པའི་མ་སོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ལས་གཞན་པའི་མ་སོང་བ་ནི་མ་སོང་བའི་ ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།མ་སོང་བའི་ལམ་ཡང་མ་སོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བགོམ་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་དེ། ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་བགོམ་པ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་ནི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བགོམ་པ་ཡང་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་དོ།

对于如此所说的回答，注释者自身在此如同将具有各种颜色的孔雀转变其色彩而安置一般，以其他词语安置已作过的回答而说此等言语。譬如有人将具有各种颜色的孔雀先前带来后又放回，也是转变其色彩而安置一般，对于你所说'已行、未行及正行中有行走'之说，那是众多的，那也是各种各样的，如果是那样的话则不然，如前已作回答，此处也以'开始'等其他词语安置，以前面的理由当予以破斥，这是在说明。
为了说明这一点，'如是阿阇黎于此，行走的开始究竟是在已行中，还是未行中，抑或是在正行中存在？'如是对你质问推究时，如前所说一切都不应理，为了说明这一点而说'已说'等言语。
'已行中无行走开始，因为其中行走的作用已经过去'是说在已行的道路上没有行走的开始，因为在其中行走开始的作用已经过去。'未行中也无行走开始，因为未行是空无行走'是说在未行的道路上也没有行走的开始，因为在其中行走开始的作用尚未开始。'正行中开始是不存在，除去已行与未行外，因为正行恒时不存在'是说，以'除去已行与未行外，正行不可得'的道理，因为正行恒时不存在。
'那么在何处开始行走？'如是，若说'以何等所说的因由成立而能成就所欲义，请说明那个'，为了说明这一点而说'因此于此说明已行、未行及正行中无开始的意义'。
如是，此处成为能表达的词语，是说明已行、未行及正行中无行走开始的能表达词语。'已行中无行走开始，因为是道路，如同未行道路'，这是依次配合主体、所立法、能立法及譬喻，譬如未行道路因为是道路而无行走开始一样，已行道路也因为是道路，所以其中也无行走开始。
或者'未行道路中无行走开始，因为是未行，如同除欲行走者之外的未行'，这也是依次配合主体、所立法、能立法及譬喻，譬如除欲行走者之外的未行因为是未行而无行走开始一样，未行道路也因为是未行，所以其中也无行走开始。
如是，对于正行也不应有行走开始，因为是道路，如同除此之外的一样，这也是依次配合主体、所立法、能立法及譬喻，譬如除正行之外的道路因为是道路而不应有行走开始一样，正行也因为是道路，所以其中也不应有行走开始。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ རྩོམ་པ་མེད་པས་རྩོམ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་རྩོམ་པ་མེད་པས། སྔར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་གང་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་ནི་སོང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་དང་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་ན་གཡོ་བ་དེ་ན་རྩོམ། །དེ་ཡང་གང་གི་བགོམ་པ་ལ། །གཡོ་བ་སོང་མིན་མ་སོང་མིན། །དེའི་ཕྱིར་བགོམ་ལ་རྩོམ་ པ་ཡོད།།ཅེས་ཟེར་ན་དེ་ལ། བགོམ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་རྩོམ་པ་མེད་པ་ཡི། །བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་ པ།འོ་ན་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མི་འགྲུབ་ན། འོ་ན་འགྲོ་བ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་སྒོ་ ནས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། སྔར་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལས་ གཞན་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདིར་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་ པ་གཞན་གྱིས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གང་ལ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་ ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་དུས་གསུམ་གྱི་ལམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དུས་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་ པོ་ལ་སོང་ངོ་འགྲོའོ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འགྲོ་བ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོང་ངོ་འགྲོའོ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཡིན་ནོ།

因此，由于无有作用，所以作用的因义不成立以及不共，这是结论和量果。如是，已行、未行和正行中无有作用，先前说行走者说：'行走确实存在，因为有其作用'，此因义不成立。
所谓不共，是因为已行、未行和正行任何一处都无有行走的作用，因此行走的作用与已行等任何一者都不共同，这是词义。
所谓'广说如前'，是说如果行走者说：'并非无有行走的作用，如此，哪里有动作哪里就有作用，而在正行中有动作，动作非已行非未行，因此正行中有作用'，对此应答：'正行中有作用，如何能成立？因为无作用的正行不能成立'等，如前所说应当广泛运用。
此处有人说：'那么应当以其他方式知道行走存在'等，这是说此处行走者说：'如果我们以有行走作用的因不能成立行走，那么应当从行走有特殊言说运行的原因这方面知道行走存在'，这是立宗。
此中'行走'是有法，'以其他方式知道存在'是所立法，即从先前'因为有行走作用'的因之外，以其他因相知道行走存在是所立，即以'因为对于异于自位的事物有特殊言说运行的原因存在'这一不同因相来证成行走存在。
'因为对于异于自位的事物有特殊言说运行的原因存在'是能立法，行走中有异于自位的三时道路差别，称为'具有异于自位者'。
对其事物有特殊言说运行的原因存在，是说对于行走异于自位具有三时道路的事物，有'已行'、'正行'、'将行'等特殊言说运行的那些原因存在。
这是说明：对于行走异于自位法的已行、正行、未行道路具有的事物，有'已行'、'正行'、'将行'等特殊言说词运行的那些原因应当知道存在，这是能立。
此中，凡是不存在者，对其就无有异于自位的事物的特殊言说运行的原因，这是异品。

།དཔེར་ན་དམུས་ལོང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་དམུས་ལོང་གིས་མཐོང་ངོ་། །དམུས་ལོང་ལྟའོ་བལྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་དེ་དམུས་ལོང་ལ་དམུས་ལོང་གིས་འདས་པའི་དུས་ན་མཐོང་ངོ་།།དམུས་ལོང་ད་ལྟར་ལྟའོ། །མ་འོངས་ པའི་དུས་ན་བལྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་མེད་དོ།།འགྲོ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དང་མ་སོང་བའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོང་ངོ་འགྲོའོ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བརྗོད་པ་དུས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འགྲོ་བ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ ཉིད་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་དེ་ཞུགས་ཟིན་པ་དེ་ནི་སོང་བ་ཡིན་པ་གང་དུ་དེ་འཇུག་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཡིན། གང་དུ་དེ་མ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་མ་སོང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕྱོགས་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཞུགས་ཟིན་པ་དེ་ནི་སོང་བའི་ལམ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་དེ་ནི་འགྲོ་བ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པས་འདས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་འཇུག་པ་དེ་ནི་བགོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་དེ་ནི་འགྲོ་བ་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས གང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ད་དུང་མ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་མ་སོང་བའི་ལམ་ཡིན་པས།ཕྱོགས་དེ་ནི་འགྲོ་བ་ད་དུང་མ་བརྩམས་པས་མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །འགྲོ་བ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོང་ངོ་འགྲོའོ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།དེས་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ། ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ ཡོད་དེ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་གང་དུ་ཞུགས་ཟིན་པ་དེ་ནི་སོང་བ་ཡིན་ལ། གང་དུ་འཇུག་པ་ དེ་ནི་བགོམ་པ་ཡིན།གང་དུ་མ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་མ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འགྲོ་བ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་མི་འཐད་པར་ སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་རང་གི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཁྱེད་ཟེར་བ་ལྟར་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

例如，就像盲人缺乏眼识，说'盲人看见了'、'盲人正在看'、'盲人将要看'这样带有特殊差别的表述是没有原因的，这是不相似的比喻。比如对于缺乏眼识的盲人来说，除了自身状态之外，没有其他眼识这样的法，因为不具有眼识的事物，对于盲人来说，不能说'盲人过去看见了'、'盲人现在正在看'、'盲人将来将要看'这样带有特殊差别的表述是没有原因的。
但是行走并非如此，因为行走除了自身状态之外还具有已走、正走和未走的道路，对于具有这些的事物可以说'走过了'、'正在走'、'将要走'这样带有三时差别的表述是有原因的，所以应当知道行走是存在的。
对于行走除了自身状态之外还具有已走和正走的事物来说，确实存在带有特殊差别表述的原因，这是近似的论证。
那么，这些带有特殊差别表述的原因是什么呢？因此说：'已经到达之处是已走，正在进入之处是正走，尚未到达之处是未走。'在某个方向上，行走已经到达的是已走之道，因为那个方向具有已完成的行走，所以称为过去时。在某个方向上，行走正在进入的是正走之道，因为那个方向具有正在进行的行走，所以称为现在时。在某个方向上，行走尚未到达的是未走之道，因为那个方向尚未开始行走，所以称为未来时。
因为行走除了自身状态之外具有这些法，对于具有这些的事物可以说'走过了'、'正在走'、'将要走'这样带有特殊差别的表述是有原因的，所以通过前述理由的力量，行走确实是存在的，因此论题得以成立。
这是对前面行走论者所立的前提：'内在事物确实是生起的，因为对它们的境进行言说的缘故'这一论点的成立。
对于这种说法的回答，论释者说：'如果行走的生起存在的话，那么已经到达之处是已走，正在进入之处是正走，尚未到达之处是未走，但是这样的行走也是不存在的，这已经说明了。'等等。这是因为已经遮破了一切事物的生起，而且前面已经说明了行走不合理，所以行走不存在，因此'对于行走除了自身状态之外具有其他状态的事物，存在带有特殊差别表述的原因'这个理由的内容是不成立的。
'即使行走存在'这句话的意思是，即使按照你们所说行走存在，也要说明对它的否定。

།འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་གསུམ་གྱི་སྒྲར་བརྗོད་པ་འགྲོ་བའི་གཞི་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དང་མ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལམ་གསུམ་པོ་དག་ཡོད་པས་དེས་འགྲོ་བ་ཡོད པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་དག་ཉིད་བརྟག་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་འགྱུར་བ། །བགོམ་པ་མེད་ཅིང་སོང་བ་མེད། །མ་སོང་འགྲོ་བ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བའི་བགོམ་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཇི་སྲིད་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པ་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ མེད་ཅིང་འགྲོ་བས་སྟོང་པས་ཏེ།དེས་ནི་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན་གོང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་འཇུག་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པ་བགོམ་པའི་ལམ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སོང་བ་ཡང་མེད་དེ་འགྲོ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་ན་སོང་བ་ཡང་མེད་དེ། གང་དུ་འགྲོ་བ་བྱུང་ནས། འགག་པ་དེ་ནི་སོང་བ་ཞེས་བྱ་ན། །དེ་ཡང་འགྲོ་བས་སྟོང་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་འགྲོ་བ་མེད་ན་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཞུགས་ཟིན་པ་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་མ་ཞུགས་པར བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་འགྲོ་བས་སྟོང་ན་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཡོད་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན་ གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་བགོམ་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བས་སྟོང་ན་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པས་མ་སོང་བ་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་མེད་པར་སྟོང་སྟེ།རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་སྨྲ་ བ་དག་གིས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་མེད་ན་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་མ་སོང་བའི་དུས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པ་མ་སོང་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་མེད་པར་སྟོན་ ཏོ།།དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན་གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བའི་བགོམ་པ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བས་སྟོང་པ་དང་། བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སོང་བ་མེད་པ་དང་། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་རང་གི་གནས་སྐབས་ ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་འགྲོ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་སྲིད་པ་དེའི་ ཚེ།འགྲོ་རྩོམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །སོང་བ་ཅི་ཞིག་བགོམ་པ་ཅི། །མ་སོང་ཅི་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་སྔ་མའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། འདིར་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲོ་རྩོམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སོ།

在此，你说过去、现在、未来三时所说的已走、正走和未走这三种道路是存在的，由此证成有行走，因此应当观察这些道路。
为此，论典作者说：'在开始行走之前，将要开始行走之处，无有正走亦无已走，何处有未走之行走？'
关于'在开始行走之前，将要开始行走之处无有正走且无行走'，意思是：在开始行走之前，只要未开始行走，那么将要开始行走之处以现在时表述的'正走'是不存在且无行走的。这表明在开始行走之前，将要进入的那个行走，以现在时表述的'正走'之道是不存在的，故无行走。
'已走'也不存在，意思是对于不具有行走的情况来说是不合理的。这是说，如果正走中没有行走，已走也不存在，因为所谓'已走'是指行走生起后灭去，而这也因为无有行走而不存在。这表明若无行走，则将要行走之处已经进入的、以过去时表述的'已走'之道上也未进入行走。
如此，若无行走则行走不合理，为证明这一点，有前述的推理，由于这些推理能破除所立，因此'未走处何有行走'即是说无有行走的结论。这是说，如此在开始行走之前，将要开始行走之处无有正走且无行走，则行走不合理，因此未走处也无有开始行走，是空无的。
如'已走中无行走，未走中亦无行走'等前述推理存在，能破除说有行走者所立的行走存在，因此未走处何有开始行走，即是说无有行走的结论。这表明如此若无行走，则将要进入行走之处、以未来时表述的未走之道上也无有开始行走。
如此，在开始行走之前，将要开始行走之处无有正走且无行走，又因正走中无行走故无有完成行走的已走，未走处也无有开始行走，因此，'行走从自身状态转变为他状的事物中，特殊言说生起的因是存在的'这一能立之义不成立，已成立无有行走。
因此，当胜义中行走的分别如何也不可能时，'若开始行走于一切方面皆无显现时，已走是什么？正走是什么？未走是什么？应当如是观察。'这是与前义作结合。'是时'这个词是表达决定的意思，此处应当观察'若显现皆无'。这是'若开始行走于一切方面皆无显现时'的语境。

།གཞན་དུ་ན་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ གཞན་པ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ན།འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་གི་རྩོམ་པ་མེད་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་དག་གི་རྩོམ་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ། འདིར་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩོམ་པ་སྣང་བ་ མེད་པ་ཉིད་དུ་དགག་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་རིབ་ཅན་སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱི་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ དང་མ་སོང་བ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བརྟག་སྟེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འདྲ་བར་མེད་པ་ལ་རང་གི་བློ་འཁྲུལ་པས་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བུམ་སྐྲ་འགྲེང་གི་ མདུང་ཐུང་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ལ་སྐྱོན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།བུམ་སྐྲ་འགྲེང་གི་མདུང་ཐུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་འཇིགས་བྱེད་སྡེའི་བུ་སྲིན་ཚ་བུམ་སྐྲ་འགྲེང་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་གཟུགས་བུམ་པའི་དབྱིབས་འདྲ་ལ་སྐྲ་གྱེན་དུ་འགྲེང་བ་ཞིག་བྱུང་ བའི་ཚེ།ཉི་མའི་བུ་ཀརྞ་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཕྱེད་པའི་གོ་ཆ་ཅན་དང་། དབང་པོའི་བུ་སྲིང་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་གཡུལ་འགྱེད་པ་ན། ཁྱབ་འཇུག་གི་དབང་པོས་བུ་སྲིད་སྒྲུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་བྲམ་ཟེར་སྤྲུལ་ཏེ་ཀརྞ་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་མདུན་དུ་སོང་སྟེ། མི་ཕྱེད་པའི་གོ་ཆ་ བསླངས་པ་དང་།ཀརྞ་སྟོང་པའི་རླབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་མི་ཕྱེད་པའི་གོ་ཆ་ཕུད་དེ་ཁྱབ་འཇུག་ལ་བྱིན་ནོ། །དེ་ནས་ཁྱབ་འཇུག་དེའི་སྟོང་རླབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་སེམས་མགུ་ནས་ཀརྞ་ལ་ཁྱབ་འཇུག་གི་མདུང་ཐུང་དམ་པ་བྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཁྱབ་འཇུག་གིས་བསམས་པ་ལ། ད་སྲིད་སྒྲུབ་ཀརྞའི་གཡུལ་ངོར་བཏང་ན་མདུང་ཐུང་གིས་བསད་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས། བུམ་སྐྲ་འགྲེང་བཏང་སྟེ་བུམ་སྐྲ་འགྲེང་དང་ཀརྞ་གཡུལ་སྤྲད་པའི་ཚེ་ཀརྞས་མདུང་ཐུང་དེ་འཕངས་པ་ན། བུམ་སྐྲ་འགྲེང་སའི་འོག་དང་ས་བླ་དང་མཐོ་རིས་ཀྱི་ས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་བྲོས་ཀྱང མདུང་ཐུང་དེས་གར་བྲོས་གར་མ་བཏང་ངོ་ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ལ་འགྲོ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་སྐྲ་འགྲེང་གི་མདུང་ཐུང་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ལ་རང་གི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་ རེ།དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན།མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

另外，如果理解为'是行走本身的而不是其他的'这句话，就是说'如果是本身'这个词的显现不存在，除了'行走本身的'这个说法之外，如果配合起来，就会产生这样的过失：只是行走没有生起，而其他事物的生起并非不存在。这是不合理的，因为这里意图否定一切作用词义的生起显现。
就像有眼翳者对头发、苍蝇和长嘴蚊等不真实的妄想一样，这是说，如果这样行走的生起在一切方面都不显现的话，你们所说的已走、正走和未走又是什么呢？就像有眼翳者对头发丝等不真实的妄想一样，是对不存在的事物因自心迷乱而产生错误的分别。
因为没有行走，就像布玛克里申的短矛一样，这个过失必然会跟随着你。这是总结和量果。'布玛克里申的短矛'是说：当出现一位名叫布玛克里申的罗刹之子，他身形如瓶，头发竖立。当时，太阳之子迦尔纳具有不可破的铠甲，与因陀罗之子胜军交战。毗湿奴为了帮助胜军，化现为婆罗门，来到大施主迦尔纳面前，向他乞求不可破的铠甲。
迦尔纳具有伟大的布施波罗蜜，便脱下不可破的铠甲给了毗湿奴。之后，毗湿奴被他的布施精神所感动，赐给迦尔纳一支殊胜的短矛。此后，毗湿奴思考：如果现在让胜军与迦尔纳交战，被短矛杀死就不好了。于是派出布玛克里申，当布玛克里申与迦尔纳交战时，迦尔纳投出那支短矛，布玛克里申虽然逃到地下、地上和天界这三处，但那支短矛无论他逃到哪里都会追随。
在这里也是，因为你们这些主张行走的人没有成立行走，就像布玛克里申的短矛一样，不成立自身因的过失将永远跟随着你们。
其他人说：胜义中行走确实存在，因为有相违存在的缘故等等。这是说，这里主张行走的人们通过行走的相违——静止的存在来证成胜义中行走确实存在。这里'行走'是有法，'确实存在'是所立法，'因为有相违存在'是能立法，即通过行走的相违——静止的存在来证成行走存在。

།འདི་ན་གང་དང་གང་ལ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ཡོད་པར་སྣང་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྣང་བའི་མི་མཐུན་པ་མུན་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་སྣང་བ་ལ་མི་མཐུན་པ་མུན་པ་ཡོད་པས་སྣང་བ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།དེ་ཡང་ཁྱོད་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ཡོད་དེ་ཁྱོད་སྡོད་པ་སུའི་ཡིན་པར་སེམས། ཅི་འགྲོ་བ་པོའི་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོའི་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་ མི་སྡོད་དེ།།རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའོ། །འགྲོ་བ་པོ་མི་སྡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ལ་སྡོད་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོའི་ཆོས་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་ཏེ།འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཏེ་འགྲོ་ བ་པོ་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་པའི་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སྡོད་པར་མི་འཐད་པ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷས་ བྱིན་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སྡོད་པར་མི་འཐད་པ་དང་གྲུབ་པའི་ཆོས་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་འདི་གཉི་ག་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ལྷས་ བྱིན་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་འགྲོ་བའི་ བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པར་མི་འཐད་དོ།།ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། འགྲོ་བོ་པོ་མིན་སྡོད་པ་མིན། །འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་མི་འཐད་པས་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སྡོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་སྡོད་པ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་ལྡོག་པའི་སྡོད་པ་མི་འཐད་པས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྡོད་པ་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ ལ་སྡོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ།།ཅི་སྟེ་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པའི་གདོན་གྱིས་བརླམས་པའི་དབང་གིས་གཞན་ཞིག་སྡོད་པར་སེམས་ན་གྲོགས་པོ། འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར། །དེ་ད་སྨྲོས་ཤིག་།འགའ་ཡང་སྡོད་པར་མི་ འཐད་དོ།

这里说'凡是有某种对立面的事物，那个对立面就会显现'，这是相似法的方面。比如说，如同光明有对立面黑暗存在一样，这是相似法的比喻。'行走也有对立面静止存在'，这是应用的结合。因此说'行走确实存在'，这是总结和量果的结合。就像光明有对立面黑暗存在所以光明也存在一样，行走也有对立面静止存在，所以行走确实存在。
对于这种说法，注释者在此作如下解释：对你的这种说法要进行辩论和观察，你认为静止是谁的？是行走者的还是非行走者的？
如果认为是行走者的，首先行走者不会静止。'首先'这个词是关于次序的。'行走者不会静止'是立宗。这表明行走者没有静止，因为行走者的性质就是具有行为，这是宗法的显现。因为行走者就是进行行走动作的，所以宗法显现。行走者不能静止的宗法的因就是具有行走的动作。
比喻是由此而来，'行走者是未失去行走的'，这是说明行走者不能静止的比喻，要通过所立法静止不合理和能立法具有行走动作来说明。这就是行走者未失去行走，如提婆达多未失去行走，有所立法静止不合理和能立法具有行走动作这两者，所以这是相似法的比喻。
这里的推理是：胜义中行走者不能静止，因为具有行走动作的缘故，如同提婆达多未失去行走一样。这要按照有法、所立法、能立法和比喻的顺序来理解。就像提婆达多未失去行走因为具有行走动作所以不能静止一样，行走者也因为具有行走动作所以不能静止。
如果认为是非行走者的，非行走者也不会静止。远离行走的就连世俗名言中也不合理有停止行走，因为这是不可能的。这是说，如果对方认为静止是非行走者的，非行走者是没有静止的，因为非行走者远离了行走，即使在世俗名言中也不合理有停止行走的静止，因为非行走者的静止是不可能的，所以非行走者没有静止，这是论师的意思。
如果被无明邪见所迷惑而认为是其他什么在静止，朋友，除了行走者和非行走者之外，第三者是什么在静止呢？请说说看。任何都不能静止。

།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལོགས་པར་མ་ཟིན་པ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པར་ཟིན་པའམ། བརྫུན་པར་ཟིན་པ་གདོན་དང་འདྲ་བ་དེས་བརླམས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འཆོལ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་སྡོད་པར་སེམས་ན་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས། ཀྱེ་གྲོགས་པོ། འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ད་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་གཉི་གའི བདག་ཉིད་དམ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གསུམ་པ་གཞན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་འགའ་ཡང་སྡོད་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགལ་བས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་ འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་མེད་ལ། འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ན། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགལ་བས་ འགྲོ་བ་པོའི་བྱ་བ་དང་སྡོད་པ་པོའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་ན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་ཏེ།འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་དེས་ནི་སྡོད་པ་པོ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མི་སྲིད་པར་ སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེས་ནི་སྡོད་པ་པོ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེས་ན་སྡོད་པ་མེད་ལ། སྡོད་པ་མེད་པས་ན་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྫ་མཁན་བཞིན་དུ་དུས་ གསུམ་གྱི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། དབུ་མ་པས་སྡོད་པ་པོ་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་སྨྲས་ པ་དེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྡོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྫ་མ་ནི་འགྲོ་བཞིན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་རྫ་མཁན་སྡོད་པ་པོ་ཉིད་དེ་ལ་ལན་འགའ་རྩཝ་དང་ས་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ལངས་ཏེ། འགྲོ་བ་ལ་ སོགས་པ་དུས་གསུམ་གྱི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྡོད་པ་པོ་ལ་ཡང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སྡོད་པ་པོ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་གདགས་པ་ཁས་ བླངས་པའི་ཕྱིར།ཁས་བླངས་པ་ཉམས་པས་དེས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྫ་མཁན་ནི་དངོས་སུ་ན་སྡོད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡོད་པས་རྫ་མ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'这是词义'是说，如果对方错误地理解了好的，或者被虚妄的如同魔鬼般的错误理解所迷惑和影响，认为除了行走者和非行走者之外还有其他的行走者，或者由于某种混乱认为非行走者在静止，对于这些人应当这样说：'朋友啊，除了行走者和非行走者之外，第三种静止的是什么，现在请说吧。'因为除了是行走者和非行走者两者的本质，或者既非两者本质的第三种其他情况根本不存在，因此其他任何静止都不合理，这就是词义。
或者说，'首先，行走者静止'这怎么能合理呢？若无行走，行走者就永远不会合理。因为两种行为同时存在是相违而不可能的，这就是意趣。这是在否定行走者静止不合理的结论。为什么行走者静止不合理呢？因此说：'若无行走，行走者就永远不会合理。'因为没有行走，所以没有行走者，没有行走者，那么'行走者静止'这种说法也不合理。
或者说，'首先，行走者静止'这怎么能合理呢？因为其两种行为同时相违，行走者的行为和静止者的行为在同一时间是不可能的，这就是论师的意趣。这是说相违的结论。如此，这个偈颂表明静止者离开了行走，所以'行走者静止'这种说法是不可能的。
这是总结和量果，如此这个偈颂表明静止者离开了行走，因此没有静止，没有静止就表明'行走者静止'这种说法也不存在。如果说像陶师一样，由于有三时的功能状态，即使离开行走也能成立为行走者，所以没有过失的话。这是在说：这里对方说，中观派所说的静止者没有'行走'这种说法是不对的。
为什么呢？因为陶师这个称呼在任何时候都被理解为静止者，因为他不是在行走时制作陶器。但是陶师这个静止者有时为了草和泥土等物而站起来，由于有行走等三时的功能状态，因此静止者也有'行走'这种说法，所以静止者也能成立为行走者，因此没有过失。对此回答说，这里注释者由于承许假名，因为违背了所承许，所以如前一样有因和喻的过失而成过失。陶师实际上就是静止者，因为是以静止来制作陶器的。

།འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་ཉེ་བར་གདགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་དངོས་བཏང་བས་ཁས་བླངས་པ་ཉམས་པས།དེས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་ གཞན་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ན།ལྡོག་པ་དེ་ཡང་བགོམ་པ་ལས་སམ། སོང་བ་ལས་སམ་མ་སོང་བ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། རྣམ་པ་དེ་དག་གང་ལས་ཀྱང་སྡོད་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྡོད་པ་དེ་སོང་བ་ ལས་སམ།མ་སོང་བ་ལས་སམ་བགོམ་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ། བགོམ་ལས་སྡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བགོམ་པ་ལས་སྡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་པས་འགྲོ་བ་དང་ ལྡན་པ་ལ་སྡོད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བགོམ་པ་ལ་སྡོད་པ་མེད་དེ་འགྲོ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བགོམ་པ་མ་ཉམས་པ་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་པས་བགོམ་པ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་སྡོད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སོང་བ་ལས་དེ་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ ན།སོང་བ་པོ་ལས་ཀྱང་དེ་འགྲུབ་པར་མི་རིགས་ཏེ། སོང་བ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ལ། །འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སོང་བ་ལས་སྡོད་པ་དེ་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན། སོང་བ་ལས་ཀྱང་སྡོད་པ་དེ་འགྲུབ་པར་མི་རིགས་ཏེ། སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འགྲོ་ བ་ལྡོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་ནི་སོང་བ་ལ་མེད་དེ།འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ཡང་མེད་ལ། འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་མེད་ན་སྡོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མ་སོང་བ་ལས་སྡོད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ ལ་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་སྡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཡིན་ན། འགྲོ་བ་ནི་མ་སོང་བ་ལ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ཡང་མེད་ལ། འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་མེད་ན་སྡོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་སྡོད་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་སྡོད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དེ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་གཉིས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དེ། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་ པར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་གཉིས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་ འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ།

行者本身是以假立的方式承许的，因为舍弃了实有的行者而承许，所以承许已经失坏。因此如前所说，将成为有因和喻的过失。'有行走'这一说法仅仅是立宗而已，这是结语。
或者说还有其他的破斥方法，即行走的相反是静止，那么这个相反是从正在行走中，还是从已行走中，还是从未行走中停止呢？从这些任何方面都不能成立静止，这是所要说明的。
因此，对此要观察静止是从已行走、未行走还是正在行走中停止。对此，'不从正行走中成静止，已行未行亦非有'等如是说道。
不从正在行走中成为静止，因为如前所说的比量，对于具有行走的不应有静止。即正在行走中无静止，因为已入于行走中，如同其他未失坏的正在行走。由前所说的比量，对于具有行走的正在行走，静止是不应理的。
若谓从已行走中成立彼，从已行走者中亦不应理成立彼，因为'已行走无有行走，无有行走之止息'。即若谓从已行走中成立静止，从已行走中亦不应理成立静止，因为已行走中无有行走。如是，行走的止息即是静止，而已行走中无有行走，若无行走则亦无行走的止息，若无行走的止息则亦无静止。
若想从未行走中成立静止，那也不应理，因为于无行走中不可能有止息。因此，从未行走中亦不成静止，即如是，行走的止息是静止，而未行走中无有行走，若无行走则亦无行走的止息，若无行走的止息则亦无静止，因此从未行走中亦不成静止，这是结语。
如是'因的意义不成立'等，是总结和量果。如是，行走论者们的因义不相符而有，这是不成立的。如是，因为无有静止，所以彼行走非不相符的缘故。
随行亦无，因为胜义中未承许明与暗二者是不相符。即对行走论者们，同法喻的随行亦无，因为中观师未在胜义中承许明与暗二者是不相符。
或者说意义相违性亦有，即若行走论者们以世俗中有行走不相符的静止为因而成立有行走，与胜义中成立有行走是相违的。

།གང་དག་ཡོད་པ་ནི་སྡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་ལྡོག་པ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ། འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང་། །ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་ མཚུངས།།ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་གང་དག་སྡོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྡོད་པའི་མི་མཐུན་པ་འགྲོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། གང་དག་སྡོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྡོད་པའི་རྩོམ་པ་ཁྲི་སྟན་ལ་སོགས་པ་ཤོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།གང་དག་སྡོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྡོད་པ་དེ་ལས་ལྡོག་པས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ། འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང་། །ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྡོད་པའི་མི་མཐུན་པ་ འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་དང་མཚུངས་ལ།སྡོད་པའི་འཇུག་པ་རྩོམ་པ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་འཇུག་པ་དང་མཚུངས་པ་དང་། སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་སྡོད་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་མི་ མཐུན་པ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དང་། འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་ཡང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དང་། འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་ཡང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྡོད་པའི་མི་མཐུན་པ་ ཡང་སྡོད་པ་པོ་དང་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དང་།སྡོད་པའི་འཇུག་པ་ཡང་བསྡད་པ་དང་མ་བསྡད་པ་དང་། སྡོད་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དང་སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་ཡང་བསྡད་པ་དང་མ་བསྡད་པ་དང་། སྡོད་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་སྡོད་དེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་སྡོད་པ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མི་སྡོད་དེ་སྡོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ།སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་དེ། སྡོད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་ བ་པོ་ཡིན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སྡོད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་དང་སྡོད་པའི་མི་མཐུན་པ་འགྲོ་བ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སོང་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་ མེད་དེ།།མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་རྩོམ་མེད། །བགོམ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་ཡང་བསྡད་པ་དང་མ་བསྡད་པ་དང་སྡོད་པ་ ལ་མི་[(]འཐེང་[,]འཐད་[)]དེ།དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དང་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བགོམ་ལས་སྡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་ཡང་གང་དུ་བསྡད་པ་དེ་ནས་མི་འགྲོ་སྟེ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་མ་བསྡད་པ་དེ་ནས་ཀྱང་མི་འགྲོ་སྟེ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于那些说'存在的只是住，因为有相违、有开始、有从彼相反的事物生起'的人们，应当说'行走、趣入以及返回也与行走相同'。
对于那些说'住是确实存在的，因为有住的相违行走存在'的人们，以及那些说'住是确实存在的，因为有住的开始，即铺设座椅等事物的趣入存在'的人们，以及那些说'住是确实存在的，因为从住返回而生起名为行走的事物'的人们，应当对他们说'行走、趣入以及返回也与行走相同'。
住的相违行走也与行走的相违住相同，住的趣入开始也与行走的开始趣入相同，住的返回行走也与行走的返回住相同，应当如是说。
为了说明这个道理，如同行走的相违在行走者、非行走者及其他中不合理，行走的开始在已行、未行和正行中不合理，行走的返回在已行、未行和正行中不合理一样；住的相违在住者、非住者及其他中不合理，住的趣入在已住、未住和正住中不合理，住的返回在已住、未住和正住中不合理，应当如是广作推理。
这样说明：首先行走者不住，非行走者不住，除行走者与非行走者外，第三者又是谁在住呢？如同已说行走者不住，因为住与行走二者相违一样，住者也不行走，因为住与行走二者相违。
如同已说非行走者不住，因为会导致有两个住一样，非住者也不行走，因为会导致有两个行走。如同已说既是行走者又是非行走者不住，因为不可能一样，既是住者又是非住者也不行走，因为不可能。如是，首先行走的相违住与住的相违行走是相同的。
已行中无行走的开始，未行中也无行走开始，正行中开始是不存在的，于何处开始行走呢？如同已说行走的开始在已行、未行和正行中不合理一样，住的趣入在已住、未住和正住中也不合理。如是，行走的开始与住的趣入是相同的。
从正行中不会住，从已行和未行中也不会。如同已说行走的返回不会从已行、未行和正行中返回一样，住的返回也是，从已住处不会行走，因为无行走；从未住处也不会行走，因为无行走。

།གང་དུ་སྡོད་པ་དེ་ནས་ཀྱང་མི་འགྲོ་སྟེ་སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་དང་སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་མཚུངས པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བྱའོ།།ཚིག་མངས་ཀྱིས་དོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པའི་སྒོ་ནས་མ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོད་པའི་མི་མཐུན་པ་ཡང་སྡོད་པ་པོ་དང་། སྡོད་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དང་། སྡོད་ པའི་འཇུག་པ་ཡང་བསྡད་པ་དང་།མ་བསྡད་པ་དང་། སྡོད་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དང་། སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་ཡང་བསྡད་པ་དང་མ་བསྡད་པ་དང་། སྡོད་པ་ལ་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དག་གི་སྦྱོར་བ་སྤྲོས་པའི་སྒོ་ནས་མ་བཤད་པའོ། །འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པ་སུམ་ཕྲུགས་རེ་རེ་ཡོད་པ་ལས་རེ་ཞིག་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི། སྡོད་པ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་མ་ཉམས་པའི་སྡོད་པ་པོ་གཞན་བཞིན་ནོ། ། བསྡད་པ་ལ་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མེད་དེ་བསྡད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བསྡད་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་བཞིན་ནོ། །བསྡད་པ་ལས་སྡོད་པ་མི་ལྡོག་སྟེ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྡོད་པ་མ་ཉམས་པ་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྡོད་པ་མ་ཉམས་པའི་སྡོད་པ་པོ་གཞན་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དཔེར་ན་བསྡད་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ལམ་ནི་བསྡད་ཟིན པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྡད་པའི་ལམ་ཡང་བསྡད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དཔེར་ན་སྡོད་པ་མ་ཉམས་པའི་ལམ་གཞན་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སྡོད་པ་མི་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ། བསྡད་པའི་ལམ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཀྱང་སྡོད་པ་མི་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྦྱོར་བ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་འགྲོ་སྟེ། སྡོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉམས་པའི་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་གཞན་བཞིན་ནོ། །སྡོད་ པ་པོ་ཡིན་པ་དང་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ།།མ་བསྡད་པ་ལ་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མེད་དེ་བསྡད་པ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བསྡད་པ་མ་བརྩམས་པའི་ལམ་གཞན་བཞིན་ནོ། །སྡོད་པ་པོ་ལ་ཡང་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མེད་དེ་བསྡད་ པ་དང་མ་བསྡད་པ་མ་གཏོགས་པར་སྡོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །མ་བསྡད་པ་ལ་སྡོད་པ་མི་ལྡོག་སྟེ་སྡོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྡོད་པ་ཉམས་པ་གཞན་བཞིན་ནོ། །སྡོད་པ་ལས་སྡོད་པ་མི་ལྡོག་སྟེ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ སྡོད་པ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྦྱོར་བ་ཅི་རིགས་པར་བྱ་བ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྡོད་པ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་ལས་ངེས་པར་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལས་ངེས་པར་ཐར་པ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

从所住之处也不会离去，因为住与去两者相违。如是，去的否定和住的否定是相同的，应当如此广作推理。
由于担心文字繁多，以及义理已经说明，故未从广说的方式阐述，即是说住的相违也不应理于住者、非住者及其他，住的趣入也不应理于已住、未住及住，住的否定也不应理于已住、未住及住，如是未从广说的方式阐述这些推理的结合。
然而应当略说一分，即是说对于这些各有三重广推理，暂且说明其中之一的意思。
此处成为结合语句的是：住者不去，因为离去的缘故，如同其他未失住的住者。已住之处无住的趣入，因为已经住过的缘故，如同已住很久的情况。从已住之处住不能否定，因为无去的缘故，如同其他未失住的情况。
这些也应当依次配合事物、所立法、能立法和譬喻，例如其他未失住的住者因为离去故不去，同样住者也因为离去故不去；例如已住很久的道路因为已经住过故无住的趣入，同样已住的道路也因为已经住过故无住的趣入；例如其他未失住的道路因为无去故不能否定住，同样已住的道路也因为无去故不能否定住。
同样对于其余诸项也应当如理作推理结合，即是说非住者不去，因为离住的缘故，如同其他已失去的非住者。亦非住者与非住者不去，因为不存在的缘故，如同石女儿。未住之处无住的趣入，因为未开始住的缘故，如同其他未开始住的道路。住者也无住的趣入，因为除了已住和未住外无有住，如同虚空之花。未住之处住不能否定，因为无住的缘故，如同其他已失住的情况。从住不能否定住，因为不存在的缘故，如同从干闼婆城不能否定住。
因此如是住不成立，必定无法摆脱如前所说的过失，这是总结和量果，因为'由于有与去相违的住故'这一能立义不成立，必定无法摆脱如前所说的因义不成立的过失，即是说去不成立的意思。

།འདིར་སྨྲས་པ་ཁྱེད་ན་རེ། འགྲོ་བ་པོ་ཡང་མེད་ལ་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བས་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་ མཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་རི་བོང་ཅན་ཟླ་བ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་བཞིན་དུ། ཟླ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་།དབུ་མ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་དང་བཅས་པས་རྒོལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ་འདིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་འཇིག་རྟེན་ལ་ གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ།འོན་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ།དབུ་མ་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པའི་ མཚན་ཉིད་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་མ་བླངས་པ་དང་།མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་བླངས་པའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་མ་བླངས་པར་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ནི། དེས་ན་ འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་འགྲོ་བའི་ཐ་སྙད་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པས་ དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་མ་བླངས་པའི་ཐ་སྙད་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་བླངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི། དེས་སེལ་བར་བྱེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གི་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བའི་ ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་ནི།དེས་ན་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གཙོ་བོ་དང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དགག་པར་མི་བྱ་ཞིང་། གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་པ་ ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པར་མི་བྱ་སྟེ།དེས་ན་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་ཆད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་བླངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་སེལ་ བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དབུ་མ་པས་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར།དེ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།

此处有人说道：你们说'既无行走者也无行走'，这样就会违背世间共识，因为世间中都说'柴特拉在行走'、'梅特拉在行走'等。就像在世间中，月亮被称为'有兔子的'，若说它不是月亮一样。
这里行走论者们认为：中观派违背世间共识，因此成为共识的过失，这是带有相似例子的论证。
对此说法的回答，此处注释者自身解释说：何为因的含义？是因为违背世间共识，还是因为违背论典共识等等。
对方问道：'这将如何？'
若说'因为违背世间共识'，是指如果对方说：中观派因为违背世间共识，所以成为共识的过失。
关于'因为违背世间共识'，世间有两种：一种是从牧牛人妻子以上所共知的特征，即未被外道所接受的；另一种是被外道所接受的。
其中，如果说因为违背从牧牛人妻子以上所共知的特征，即未被外道所接受的世间共识，而成为共识的过失的话，那么行走论者们的因就不成立。为什么呢？因为中观派仅仅采用了'胜义中'这个限定语而作出承诺，并未否定世间共识中的行走概念。
因为中观派承许'胜义中无行走者和所行'这样具有限定的主张，所以并未否定从牧牛人妻子以上所共知的特征，即未被外道所接受的世间言说，因此行走论者们的因不成立。
如果说因为违背被外道所接受的世间共识而成为共识的过失，那么通过这种违背并不构成世间共识的过失。如果在违背外道论典共识这方面有过失的话，那么佛教徒就不应该否定数论等派所说的胜性以及诸法的作者性和补特伽罗的存在性等，数论等主张有我的论师们也不应该否定佛教所说的无我性等。
这样一来，量和所量的言说也会断绝，因此，违背被外道所接受的世间共识并不构成共识的过失。
如果说'因为违背自宗论典的共识而成为共识的过失'，是指如果对方这样说：即使违背他宗论典的共识不会成为过失，但中观派违背自宗论典的共识，因此成为共识的过失。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་ལ་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའི་དེ་ལ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཁྱེད་རང་གི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནས་མི་རྙེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ལས། ཁྱེད་ཀྱི་དེ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཁྱེད་ལ་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་གནས་མི་རྙེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར འགྲོ་བ་པོ་དང་།འགྲོ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་མི་འཐད་པར་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་དེ་དག་སེལ་བར་བྱེད་ན་ནི་ཁས་བླངས་ པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དོན་དམ་པར་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་དེ་དག་མི་འཐད་པར་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་བཤད་པ། དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ངེས་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དམ།གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་།ཁྱེད་ན་རེ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་མེད་ལ་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བས་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་མཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་སེལ་ བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ལ་རི་བོང་ཅན་ཟླ་བ་ཉིད་དུ་གྲགས་བཞིན་དུ། ཟླ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་མི་འཐད་པར་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་ པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་འདིར་ཡང་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་ངེས་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་གཉི་གར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ། དེ་གཉི་གར་མི་འཐད་པ་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་ བྱར་མི་རུང་།།འགྲོ་བ་དང་ནི་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་ གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ཞེས་དྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང་། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཉིད་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་པོ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།


好的，这段文字是一段非常精细的辩论，主要围绕着“行者”和“行”的概念，以及它们在究竟意义上是否成立的问题。这段文字也涉及到了中观宗的观点，以及如何反驳其他宗派的观点。我将尽力将其翻译成汉语，并解释其中的关键概念：


“如果有人这样说，那么对他们应该这样说：‘不应该说这会损害名声，而应该说这会损害你们的承诺。’如果对方问，‘为什么应该说这会损害你们的承诺呢？’，那么应该回答说：‘我们没有发现任何站不住脚的地方。’也就是说，为了消除自己论典的名声，而说这会损害承诺，这只是在说你们不精通世俗谛，而不是说我们中观宗的承诺有任何站不住脚的地方。如果问，‘如何说没有站不住脚的地方呢？’，那么应该回答说：‘因为我们没有承诺在究竟意义上存在行者和行，而且我们已经证明了这些在究竟意义上是不成立的。’也就是说，如果承诺在究竟意义上存在行者和行，并且在究竟意义上否定它们，那么就会损害承诺。但是，因为我们没有承诺在究竟意义上存在这些，而且我们已经证明了这些在究竟意义上是不成立的，所以不会损害承诺。

还有一种说法：‘如果在究竟意义上行者和行成立，那么它们必然是同一的，或者必然是不同的，但这两种情况都不成立。’这是为了回应那些说‘你们说既没有行者也没有行，这会损害世俗名声，因为在世俗中，人们都说“柴特拉在走，麦特拉在走”’的人。他们认为，就像世俗中人们都认为月亮上有兔子一样，如果否定月亮上有兔子，就会损害名声。因此，他们试图证明行者和行的存在是不成立的。大师（指龙树菩萨）在偈颂中所表达的含义，在这里也得到了阐述。

这里阐述了：‘如果在究竟意义上行者和行成立，那么它们必然是同一的，或者必然是不同的，但这两种情况都不成立。’‘如何证明呢？’这是对方提出的问题。‘需要考察它们是否是同一的，或者是否是不同的，这两种情况都是不成立的。’因此，偈颂说：‘行与行者，不应说是同一；行与行者，不应说是不同。’这表明，行与行者既不是同一的，也不是不同的。‘如何证明不成立呢？’这是在问如何证明它们不是同一的。因此，偈颂说：‘如果行者与行是同一，那么作者与行为也将是同一。’也就是说，如果行者与行是同一的，那么作者与行为也将是同一，这是不成立的。因为，行是行为的本质，而行者是作者的本质。”

**关键概念解释：**

*   **行者 (འགྲོ་བ་པོ)：** 指的是行动的主体，即“走”的人。
*   **行 (འགྲོ་བ)：** 指的是行动本身，即“走”这个动作。
*   **究竟意义 (དོན་དམ་པར)：** 指的是超越世俗概念的真实意义，即空性。
*   **世俗意义 (ཐ་སྙད)：** 指的是世俗概念中的意义，即我们日常生活中所理解的意义。
*   **承诺 (ཁས་བླངས)：** 指的是自己所持有的观点或立场。
*   **名声 (གྲགས་པ)：** 指的是在世俗中的声誉或认可。
*   **中观宗 (དབུ་མ་པ)：** 佛教哲学的一个重要流派，强调空性、无自性。
*   **作者 (བྱེད་པ་པོ)：** 指的是行为的发出者。
*   **行为 (ལས)：** 指的是行动本身。
*   **同一 (གཅིག་པ)：** 指的是两个事物本质上是相同的。
*   **不同 (གཞན་པ)：** 指的是两个事物本质上是不同的。

**核心思想：**

这段文字的核心思想是：

1.  **中观宗的观点：** 中观宗认为，在究竟意义上，行者和行都是空性的，不存在真实的自性。
2.  **世俗谛与胜义谛：** 中观宗区分了世俗谛和胜义谛，在世俗谛中，我们可以说“柴特拉在走”，但在胜义谛中，这些概念都是不成立的。
3.  **反驳其他宗派：** 这段文字通过辩论的方式，反驳了其他宗派认为行者和行在究竟意义上存在的观点。
4.  **逻辑推理：** 这段文字运用了逻辑推理的方法，证明了行者和行既不是同一的，也不是不同的。
5.  **避免自相矛盾：** 中观宗通过不承诺在究竟意义上存在行者和行，避免了自相矛盾。


这段文字是一段非常复杂的哲学辩论，它探讨了“行者”和“行”的概念，以及它们在究竟意义上是否成立的问题。这段文字体现了中观宗的辩证思维和对空性的深刻理解。理解这段文字需要一定的哲学基础和对佛教概念的了解。

希望这个翻译和解释对您有所帮助！




།དེ་ལྟར་ན་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་ ཀྱི་དོན་དགག་པར་ནུས་ཤིང་བཟློག་པའི་དོན་གསལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ན།འདིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ ལས་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་རུང་བས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དགག་པར་ནུས་ཤིང་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ཉིད་མ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གསལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ཏེ།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གལ་ཏེ་སྒྲ་རྟག་ན་བུམ་པ་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་བྱས་པ་མི་རྟག་ པ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་ཀྱི་དོན་དགག་པར་ནུས་ཤིང་བཟློག་པའི་དོན་གསལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དཔེ་བསྟན་ ཏེ།དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲ་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གཞན་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་རྟག་ན་བུམ་པ་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་རུང་བས་སྒྲ་རྟག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ནི་ བུམ་པ་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དགག་པར་ནུས་ཤིང་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཚིག་གི་དོན་གྱི་དབང་གིས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བཟློག་པའི་དོན་གསལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གཞན་དག་ན་རེ། དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བས་དེ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དེ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་དེ་གཉིས་གཞན་པ་ ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་ཁོ་བོས་མེད་པ་དགག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་ པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་དེ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

如此，此处由于是有破绽的语句，所以能够否定处所的意义并且明显表达相反意义的语句的意思，也就是说，如果任何行走者即是行走本身的话，就会导致作者与业成为一体的过失，如此，此处如果行走者与行走成为一体的话，作者与业也将成为一体，由于这是有破绽的语句，所以这是不合理的，因此这个偈颂的处所意义'行走与行走者是一体'可以被否定，并且与此处所意义相反的意义'行走与行走者不是一体'是明显的语句意思，这就是这个偈颂的意义。
为了以比喻说明这个意义，例如'假设声音是常住的话，瓶子也将成为常住，但是所造的无常瓶子并不承认是常住的，因此声音是无常的，因为是所造的，如同瓶子一样'这样的比喻。这是以比喻说明'由于是有破绽的语句，所以能够否定处所的意义并且明显表达相反意义的语句的意思'。
例如，当某人说'声音是常住的'，这是有破绽的语句。怎么说呢？其他人说：'假设声音是常住的话，瓶子也将成为常住'，由于这是有破绽的语句，这是不合理的，所以说'声音是常住'的这个处所意义可以被'所造的瓶子并不承认是常住的'这句话否定，并且与此处所意义相反的意义'声音是无常的，因为是所造的，如同瓶子一样'是明显的语句意思。
因此，此处'依据语句意义的应用语句'是指依据'明显表达相反意义的语句意思'这个语句意义，应当这样应用'行走者与行走不是一体'的推理应用语句。
胜义中行走者与行走不是一体，因为是作者与业的缘故，如同砍伐者与所砍伐一样。这是依次配合主题、所立法、能立法和比喻。例如，砍伐者与所砍伐由于是作者与业的缘故而不是一体，同样地，行走者与行走也由于是作者与业的缘故而不是一体。
此处其他人说：中观派解释行走者与行走不是一体，这意味着已经证成了二者是他性，因此就违背了自己的主张，因为中观派的成立宗义中也不承认二者是他性。作为对这个前主张的回答，此处论释者虽然说明'行走与行走者不是一体'，但并未表示二者是他性。
这不是以遍取非遮的方式否定一体性而证成他性，而是我们以取单纯否定的方式说明'行走者与行走不是一体'，并未表示二者是他性，因此不会违背自己的主张。

། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པ། གཞན་དག་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས། གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་ནུས་པ་སྨྲ་བ་དག་གིས།དབུ་མ་པས་སྔར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས། དབུ་མ་པའི་དཔེ་ གཅོད་པ་པོ་དང་བཅད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པར་རྒོལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བའི་ནུས་པས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་ སྟོང་ལ།འགྲོ་བ་པོའི་ནུས་པས་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྟོང་སྟེ། གཅིག་གི་ནུས་པ་གཅིག་ལ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་ལ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དེ་དཔེར་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེ་ནས་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་གཉིས་གཅིག་ ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།གཅོད་པོ་པའི་ནུས་པ་ཡང་གཅད་པ་ལ་ཡོད་ལ། གཅད་པའི་ནུས་པ་ཡང་གཅོད་པ་པོ་ལ་ཡོད་དེ་དེ་གཉིས་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། །གཅིག་པ་ཉིད་ཙམ་དགག་པའི་ཕྱིར། །དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཁོ་བོའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཙམ་དགག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པའི་གསལ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པའི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་གཞན་ པ་ཉིད་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་སྤྱིར་གྲུབ་པ་དག་ ཁོ་ན་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཡང་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་ཁས་བླངས་ན་ཡང་ཁོ་བོའི་དཔེ་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་དང་ འགྲོ་བ་གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ཁས་བླངས་ནས།དཔེར་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གཙོ་བོ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྐྱེས་བུ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པས་ གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཅིག་ལ་གཅིག་ནུས་པས་སྟོང་པས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

第二十六品。其他人观察所立宗义后说：'由于一者对一者以空性之相互无作用，能断者与所断无有他性，故无有譬喻。'这是数论派宣说作用者对中观派先前所立能行者与所行非一性的宗义观察后，对中观派的譬喻'如能断者与所断'不成立而作的诤论。
此说明：所谓非一性即是他性，而彼以一者对一者以空性之相互无作用为相的他性，即所行的作用亦空于能行者，能行者的作用亦空于所行，以一者的作用于另一者无有之相而成他性。若如是成立，则由于能断者与所断无有'一者对一者以空性之相互无作用的他性'，故彼不堪为譬喻。
为何如此？依我等的宗义，由于勇识、尘性、暗性的自性是常住且遍一切故，认为一切事物皆是一切的本性，因此能断者与所断二者非以一者对一者以空性之相互无作用为相的他性，能断者的作用亦有于所断，所断的作用亦有于能断者，由于彼二者本性为一，故不堪为他性之譬喻。
对此所说，此处注释者以'此非善说，因仅破一性故'等言作答。此处我所要成立的仅是破除一性而已，并非以一者对一者以空性之相互无作用为相的他性，故此诘难非善。
又彼他性仅是世间共许，即由于能断者与所断的显现差别故，唯是世间共许。如是，由于能断者与所断的显现体性差别故，彼二者是他性唯是世间共许，故我的譬喻非无。
承许一者对一者以空性之相为相后，如所知与能知于世俗中以一者对一者以空性普遍成立者唯许为譬喻故非无譬喻。此说明：或者，若承许以一者对一者以空性之相的他性，我的譬喻能断者与所断非一性亦成为世俗。
当以一者对一者以空性之相的他性成立能行者与所行时，承许彼立宗后，如所知主宰与能知士夫以作者与业的相于世俗中以一者对一者空性而成他性般，能行者与所行亦以作者与业的相于世俗中以一者对一者空性而成他性，故我的譬喻非无。

།གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་ པོ་ཡིན་ལ་སྐྱེས་བུ་ནི་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་བློས་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་བདག་ལས་གཞན་ལ་བདག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལས་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་དོན་དམ་པར་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཡང་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། གཅོད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་དང་གཅད་པ་ཤིང་དག་གོ། །གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། གཅོད་པ་ པོའི་བདག་ཉིད་ལས་གཅད་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་ དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཅོད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་བཞིན་དུ་ གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་གཅོད་པ་པོ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལེན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་ བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།ཅི་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་བཞིན་དུ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅོད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པར་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་། གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་འཆེལ་བས། དོན་དམ་པར་མི་སྒྲུབ་པར་སྟོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཟེར་བ་ ལྟར་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་།ངེད་དབུ་མ་པ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་འཆེལ་བས། དོན་དམ་པར་གཅིག་ པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་མི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པ་ལ།ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་མི་སྒྲུབ་པར་སྟོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་འདོད་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐ་སྙད་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲགས་ པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གྲངས་ཅན་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ཁྱོད་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

数论派说人不是作者，自性才是作者，人是享受者，因此不能说作者和业的因不成立。如此，当以智慧确定诸功德异于我，我也异于诸功德时，即是能知所知的作者。
如果说胜义中砍者与所砍非异，因为有限度的缘故，如同所砍的自性，因此成为无错乱相违的过失。这是数论派证明砍者与所砍非异的语句。
此中，'砍者与所砍'是有法，即砍者天授与所砍之树。'非异'是所立法，即证明砍者的自性与所砍的自性非异。'因为有限度'是能立法，即因为有限量。'如同所砍的自性'是譬喻，譬如所砍的自性因为有限度故与自性非异，如是砍者的自性也因为有限度故与所砍的自性非异。
因此，是作者与业的缘故，如同砍者与所砍成为异性呢？还是因为有限度的缘故，如同所砍的自性，砍者非异，因此成为无错乱相违的过失？他们如是说。
对此说法，论释者说这也不合理，因为所砍的自性非异未成立，所以不会成为无错乱相违的过失。因为胜义中所砍的自性非异未成立。
是作者与业的缘故如同砍者与所砍成为异性呢？还是因为有限度的缘故如同砍者的自性非异？因为不会成为无错乱相违的过失，所以这也不合理。
即使有无错乱相违的过失，由于不执著一性与异性二边，为了显示胜义中不成立，所以成立所许。这是说，即使如你所说砍者与所砍非异，因为有限度的缘故，如同所砍的自性，有无错乱相违的过失。
我们中观派不执著一性与异性二边，于胜义中不成立一性与异性，而你说胜义中砍者与所砍非异，是为了显示不成立异性，所以成立中观派的所许。
若于世俗中成立一性则成为共许的过失，这是说如果数论派于世俗言说中成立砍者与所砍为一性，则对你产生世间共许彼二为异的过失。

།ཅི་སྟེ་ཡང་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འགྲོ་བ་པོ་དང་ འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་སྟེ་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་གིས་དབུ་མ་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་ལོག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས། འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་ འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བཤད་པས་དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས།དེ་ལྟ་ན་དབུ་མ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་ནའོ། །དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་རྒོལ་བ་དེ་ཡང་སྔར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་དེ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབུ་མ་པ་དེ་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་གྱི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་ནི་མི་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པས་ལན བཏབ་ཟིན་ཏོ།།གང་དག་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་ན་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གཉིས་པ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་འགྲུབ་པར་ གྱུར་ན་ངེས་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལས།དང་པོ་ཤོས་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་གཉིས་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡོད་ ན་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཇུག་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་དང་ས་བོན་དང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པར་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཇུག་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ ཆགས་དང་ས་བོན་དང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ ཡང་ཡིན་ནོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཇུག་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་དང་ས་བོན་དང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཇུག་པའི་སྤྲོས་པ་དག་གི་སྤྱོད་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཅན་དང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ།

如果对方这样争论说：'即使你们承许所说的对象是增益的，行走者与行走不是一体，这样说明行走者与行走是他体，这样就违背了你们的承许。'
也就是说，如果数论派对中观派所承许的对象错误增益后说：'中观派说行走者与行走不是一体，因此说明行走者与行走是他体，这样的话就违背了中观派自己承许行走者与行走不是他体的说法。'如果这样争论的话。
'对此已经作答'是说，对如此争论的回答，前面已经说明行走者与行走不是一体，但并未说明二者是他体。已经说明中观派执持无遮的意义，而不执持非遮的意义，以此作答。
为了想要完全断除如前所说的过失，依止他体之方而破除，应当宣说成立第二个安立命题。也就是说，前面从胜义中若成立行走者与行走，必定是一体或他体，但这也不合理，从两个安立命题中，第一个已经成立。现在应当宣说成立第二个。
诸行蕴聚，具有各自决定的因缘而生起，本性各异，作为所作事的基础，从无始以来趣入戏论习气、种子和因所生，由于非真实的遍计执力，无间断地趋向其他境。这是说明世俗言说中'行走者'与'行走'的词义。
其中'诸行蕴聚'是指行走者，即五蕴自性的聚合。这是差别的所依，'具有各自决定的因缘而生起，本性各异，作为所作事的基础，从无始以来趣入戏论习气、种子和因所生'等词是用来说明其差别。
其中'具有各自决定的因缘而生起'是说，诸行蕴聚是由如膜状物等因和烦恼等缘的相各自决定，如提婆达多的因缘不是耶若达多的因缘那样，有此因缘而生起。
'本性各异'是说诸行蕴聚是五蕴自性各异。'作为所作事的基础'是说诸行蕴聚是行走作用的所依。
'从无始以来趣入戏论习气、种子和因所生'是说，诸行蕴聚是从无始轮回以来趣入戏论的行为——蕴、界、处、生、灭等相的言说习气，以及名为因的阿赖耶识所生。暂时以上诸义说明了世俗言说中'行走者'的词义。

།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ།འགྲོ་བ་པོ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ལྔ་པའི་འཁོར་བའི་ཡུལ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་པོའི་མཚན་ཉིད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ ཚོགས་དེ་ནི་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གི་དོན་དེ་ལ།གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་ན། །གླགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་བཟློག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ན་ཀ་བ་ལ་གླང་པོ་ཆེར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་ནི་འགའ་ཡང་བཟློག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་དགར་རྟོག་པར་བྱེད་ལ་རག་མོད་ཀྱི། ཀ་བ་གླང་པོ་ཆེ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པས་མི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་གེ་པ་རང་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་འདིར་ཡང་ འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་རང་དགར་རྟོག་ལ་ནི་རག་མོད་ཀྱི་དེ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པས་མི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་གེ་པ་རང་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་དེ་བསྟན པའི་ཕྱིར།འདི་ལ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན། འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་འགྲོ་བ་རང་ལས་རབ་ཏུ་ གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་བྱ་བ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་གཞི་འགྲོ་བ་པོ་མི་ལྟོས་པས་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ།།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་གཉིས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོས་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་ དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་གཉིས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་གཞི་དང་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟོས་པ་མེད་དེ། བུམ་པ་ མེད་པར་ཡང་སྣམ་བུ་དམིགས་པ་དང་།སྣམ་བུ་མེད་པར་ཡང་བུམ་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་ཀྱང་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོས་གཞི་དང་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟོས་པ་མེད་དེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དམིགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་དམིགས་པའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་ལྟོས་པར་སོ་སོ་ནས་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་ འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'由于不真实的遍计，无间断地往他处投生'这句话是显示了世俗言说中'轮回'一词的含义。所谓轮回，即是作为轮回者的诸行蕴，由遍计的力量，无间断地从五道轮回的一处投生到另一处。如是，轮回者的特征即是诸行蕴，是所作事的基础，是依他起自性。轮回的特征即是由不真实的遍计力，无间断地往他处投生，是所作事，是遍计所执自性。因此，对于如是'轮回者'与'轮回'这两个词的含义，'若将轮回与轮回者执为异体'，则会产生如下过失。
任何分别都不应遮止，因为获得不欲得之果而成过失。这是说，世间上如将柱子分别为大象等的补特伽罗，都不应遮止，随他们分别便是。然而，柱子并非大象，因此由获得不欲得之果而成为对分别者自身的过失。此处亦然，说有轮回者等人，若将轮回与轮回者执为异体而作分别，虽可随意分别，但二者并非异体，因此由获得不欲得之果而成为对分别者自身的过失。
'云何'是他方所问之语。为显示此义，'若于此中承许轮回与轮回者为异体，则成无轮回者之轮回，及无轮回之轮回者'。若将轮回与轮回者执为异体，则如是会成为无基础轮回者的行为轮回独立成立，以及无行为轮回的基础轮回者不待他而独立成立，此二者皆不应理。由于是异体的缘故，如瓶子与毛毯二者无有能依所依事物的相待关系一般。
此谓若将轮回与轮回者执为异体，则成无轮回者之轮回及无轮回之轮回者，譬如瓶子与毛毯二者无有能依所依事物之基础与作用的相待关系。无瓶亦可见毛毯，无毛毯亦可见瓶子。如是，轮回与轮回者二者亦无有能依所依事物之基础与作用的相待关系，将成无轮回者可见轮回，及无轮回可见轮回者之过失，此是论师的密意。
说异体者亦不承许无轮回者之轮回及无轮回之轮回者，意即诸说异体者亦不承许轮回者与轮回二者各自不待他而独立成立。

།གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་དེས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་ བས་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལ་འདིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སུ་བཟུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཅན་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དཔེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་པའི་དཔེའོ།།དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་དཔེ་བསྟན་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཆོས་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཏེ།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་ནི་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གྲགས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་ནི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་ བ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་དཔེར་བསྟན་དུ་རུང་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་དམ་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་ལྡན་པས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

所说'有机会的门中，方分法即是行者与行为互相观待'这句话是指：如果将行走和行者，分别观察为异体性，就会成为无行者之行走，以及无行走之行者。因此，如前所说，如果将行走和行者观察为异体性，就会成为行者和行走无有观待的情况。在此，为了证成行者和行走非异体性的论点，以方分法作为因，即是说明行者和行走具有互相观待性。
所说'所证法即是非异体性'这句话是指：在证成行者和行走非异体性的论点中，所要证成的法即是非异体性。也就是说，对于有法行者和行走，要证成其胜义中非异体性这一特殊法。
所说'譬喻即是由此所证和能证之法皆具共许的有法'这句话是用来说明同法喻。其中'譬喻'是指行者和行走非异体性的譬喻。'由此'是指必须依据所证和能证之法来说明譬喻。
那么这个譬喻是什么呢？因此说'所证和能证之法皆具共许的有法'。'所证共许法'是指所证本身即是法，此处应当配合'非异体性'。由于此为立敌双方所共许，故称为所证共许法。
'能证共许法'是指用来证成行者和行走非异体性的因，此处应当配合'具有特殊言说的观待性'。由于此为立敌双方所共许，故称为能证共许法。
如此具有所证和能证共许法的有法作为譬喻者，即是行走的自性或行者的自性。其中也具有双方共许的所证法'非异体性'以及双方共许的能证法'具有特殊言说的观待性'，因此说'譬喻即是由此所证和能证之法皆具共许的有法'。
所说'此处的结合语'是指在证成行者和行走非异体性的此一场合中，由于具足比量、因和喻，而成为结合语的内容，即是下文所配合的有法、所证法、能证法和譬喻等诸项结合。

།དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འགྲོ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་པོ་ཡང་བགོམ་པའི་ལམ་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། བརྗོད པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་བགོམ་པའི་ ལམ་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་ པར་གཟུང་བར་བྱའོ།།འདིར་ཡང་རྟོག་གེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ན། འདིར་ འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་མ་བསྟན་ པས་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་མ་བསྟན་པ་ནི་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལྡོག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་དང་གང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་ དང་བཅས་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་བསྟན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏེ།དེ་མ་བསྟན་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་མེད་པ་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ལྡོག་པ་ཡང་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཏགས་ཀྱང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འབྲེལ་པ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ལ་མ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་རྫ་མཁན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས། དེ་དག་ལ་གཞན་པ་ཉིད་མེད་པས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འབྲེལ་པ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་ལ་སོགས་པ་རྫ་ མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

应当了知，胜义中行走者与行走并非是异体，因为具有特殊言说的观待性。如同行走的自性一样。这是依次配合论式的有法、所立法、能立法和譬喻。譬如行走的自性是行走，因为具有特殊言说的观待性，所以不异于自性。同样，行走者在所行道路上行走，因为具有特殊言说的观待性，所以应当了知行走者与行走并非是异体。
同样，应当确定胜义中行走与行走者也并非是异体，因为具有特殊言说的观待性。如同行走者的自性一样。这也是依次配合论式的有法、所立法、能立法和譬喻。譬如行走者的自性在所行道路上行走，因为具有特殊言说的观待性，所以不异于自性。同样，行走也在行走，因为具有特殊言说的观待性，所以应当确定行走与行走者并非是异体。
在此，其他论理学家说：因的定义是具足三相的能立，即遍是所立法性相、同品定有性相、异品遍无性相。在此，证明行走者与行走非异体的因'具有特殊言说的观待性'，虽然具有遍是所立法性相和同品定有性相，但未显示异品遍无性相，所以不能成为因。对此前主张的回答是：
此处论释者说，未显示异品遍无性相是因为无有异品，所以已成立异品遍无性相。凡是具有特殊言说观待性者，彼一切皆非异体。未显示凡是不具有特殊言说观待性者，彼一切皆是异体，是因为无有此异品而未显示。虽未显示，但因为在无有异品处，因性自然不转，这也是遍无，所以以异品遍无性相的方式安立也得以成立，因此无过。
若说，对于未成立依托关系者，因为不成立具有观待性，所以因对有法的一分不遍，这是主张异体者说：你们中观派以陶师等一切事物作为有法，彼等无有异体性，因为未成立依托关系，所以当陶师等不观待陶器等而往他处时，对彼等不成立具有观待性，因此你们的因'具有特殊言说的观待性'对有法的一分不遍，所以不成立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་དག་ལ་ཡང་ཐ་ན་འདི་ནི་གཞན་ནོ། །འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྫ་མཁན་རྫ་མ་མི་བྱེད་ཅིང་རྫ་མ་ལ་མི་ལྟོས་ པའི་ཚེ་ན་རྫ་མཁན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་ཀྱི་རྫ་མཁན་ལ་ལྟོས་ནས་རྫ་མ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་།རྫ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་རྫ་མཁན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་ན་འདི་ནི་གཞན་ནོ། །འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་རྫ་མཁན་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་ག་པ་གཞན་ལ། ཐ་ག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྫ་མཁན་གཞན་དུ་གྱུར་པས་དེ་གཉིས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་ དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་དག་ལ་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཅད་པས་སམ། གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་གཞན་ནོ། །འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པ་གདོན་མི་ཟ་ བར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡང་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྣམ་བུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་ པར་ཅན་འཇུག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟ་འདི་ནི་གཞན་ནོ།།བ་ལང་འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ ཅན་འཇུག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་རྟོག་གེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ། འོ་ན་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ཅི་རེ་ཞིག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ལས་འགྲོ་བ་དཔེར་ན་འགྲོ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་ལས་ཐ་ག་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་ པ་ཉིད་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྫ་མཁན་དང་ཐ་ག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་མེད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说，在此作为解释者回答说：'即便对于那些，至少会有这是他者，这也是他者这样的特殊言说必然存在，因为是具有相待性，所以无过失。'这是说，陶师在不制作陶器也不依赖陶器时，连陶师这一名言也不存在，而是依赖陶师而说陶器，依赖陶器而说陶师，通过这种方式，至少会有这是他者，这也是他者这样的特殊言说必然存在，因为是具有相待性，所以没有因不成立的过失。
在此毗舍师迦派说：'你们中观派所说的依赖陶师而织工为他，依赖织工而陶师为他，因此二者具有相待性这一说法是不合理的。因为我们认为是通过遮除非他而成为他性，以及具有所谓他性的功德，所以你们中观派的因义不成立。'对于这一前主张的回答，此处解释者说：'即便对于那些通过遮除非他或因具有他性而成为他性者，也必然会有依赖于此而说这是他者，这也是他者这样的特殊言说，因为是具有相待性，所以因义不是不成立。'
这是说，即便对于主张通过遮除非他而成为他性者，也必然会有依赖于遮除非瓶而说毛毯为他性这样的特殊言说，因为是具有相待性；对于主张因具有所谓他性的功德而成为他性者，也必然会有依赖于所谓他性的功德而说这匹马是他者，这头牛也是他者这样的特殊言说，因为是具有相待性，所以我的因义并非不成立。
在此其他论师说：'那么中观派的因义所说的具有特殊言说的相待性，是因为具有相待性而行者异于行走，如同行走的自性一样成为非他呢？还是因为具有相待性而如同陶师异于织工一样成为他性呢？因此中观派的因成为不定。'对于这一前主张的回答，此处解释者说：'以前所说的推理本身已证成他性不成立，因此无有相违品，所以也不是不定。'
这是说，以遮除行者与行走为他性为相的推理，如前所说，已证成陶师与织工等的他性不成立，因为无有非他性的相违品他性，所以我的因不是不定。

།འདིར་རྒོལ་བ་ གཞན་དག་ན་རེ།འོ་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། རྫ་མཁན་དང་ཐ་ག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་དག་གཞན་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བས་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ཁོ་ན་དཔྱད་པ་ནི་ཤིང་རྟ་མཁན་ལ་སོགས་པ་བློ་མ་སྦྱངས་པ་དག་གི་དབང་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་དེ་ཁོ་ན་དཔྱད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤིང་རྟ་མཁན་དང་བ་ལང་རྫིའི་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་བློ་མ་སྦྱངས་པ་དག་གི་དབང་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྔར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་ པར་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་འགྲོ་བ་པོའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ སྙད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས།འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྟ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟ་ལས་ལྷས་ བྱིན་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འགྲོ་བ་པོའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འགྲོ་བ་པོ་ལ་གྲུབ་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྲོ་བ་པོ་ལ་གྲུབ་ པས་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་ཉིད་མེད་དོ།།ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་ཡོད་ལ་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་བྱ་ བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་།འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

在此，其他论敌说道：'那么，你们中观派说行走者与行走并非是他性，陶工与织工等也并非是他性'这种说法，与世间人认为它们是他性的共识相违背，因此将产生违背共识的过失。
对此前主张的回答是：此处论释者说道，也不存在违背共识的过失。因为胜义谛的观察并非是针对木匠等未经训练智慧者而说的，且如前已说明。
胜义中一切法非他性的真实性观察，并非是针对世间的木匠、牧牛女等未经训练智慧者而说的。如前所说，世俗谛中有生，胜义谛中无生，同样在此处也是世俗谛中是他性，胜义谛中非他性，因此不存在违背共识的过失。
若又认为：行走与行走者是他性，因为有言说的缘故，如同'提婆达多的马'这样的说法。这是持他性论者从'行走者的行走'这一言说存在的角度，来证成行走与行走者是他性。
此中应当依次配合所立法、能立法及譬喻。如同'提婆达多的马'这一说法中，因为有'提婆达多的'和'马'这样的言说，所以马与提婆达多是他性。同样，在'行走者的行走'这一说法中，因为有'行走者的'和'行走'这样的言说，所以行走与行走者是他性。这就是他们的主张。
对此说法的回答是：此处论释者说道，这种说法也不合理。因为'行走者的自性'这一说法对行走者成立，所以对立宗的一分不成立等。
'行走者的自性'这一言说虽然对行走者成立，但并不能由此证明他性。而'提婆达多的马'这一说法中，不仅有言说存在，而且确实是他性。因此，虽然他性这一言说对'提婆达多的马'这一立宗的一分成立，但'行走者的自性'这一言说对立宗的一分不成立，所以行走与行走者并非他性，因此这种推理也不合理。

།ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་རྒོལ་བ་རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་ལ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་རེ་ཞིག་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་ བྱ་བ་བཞིན་དུ།འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ ཚིགས་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཡོད་ལ།ལྷས་བྱིན་དང་རྟ་གཞན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་པས་རྒོལ་བ་རང་ལ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བཟང་ པོ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།དེ་ནི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་དང་རྟ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་དང་རྟ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ ཀྱི་དཔེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་བློ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་ པ་དང་།རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེས་བློ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དབྱིབས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་ཅི་སྟེ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་།འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བློ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་དང་རྟའི་བློ་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་འམ། འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་ པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དང་རྟའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་འམ། འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དང་རྟའི་རིགས་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ། འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་ གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དབྱིབས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དང་རྟའི་དབྱིབས་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་འམ། འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དང་རྟའི་སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ བརྗོད་ན་དེ་དག་ལ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་།རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པར་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ལན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གདབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་བློ་རྣོན་པོའི་བློ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ།འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ།

由于在某一方面未成立，不仅不是好的，而且由于对论辩者自身也不确定的缘故也不是好的。因此，说'由于行者以自性对自身也是不确定的缘故'。
是否因为有名言的缘故，如同'天授的马'这样，行走与行者是相异的呢？还是因为有名言的缘故，如同'行者的自性'这样，行走与行者不是相异的呢？因此，'因为有名言'这个理由，既存在于行者自性非异，也存在于天授与马的相异性中，由于对论辩者自身也不确定的缘故，所以不是好的。
不仅仅因为在某一方面未成立和对自身不确定而不是好的，而且由于没有比喻的缘故也不是好的。因此说'由于天授和马也未成立为相异的缘故，也因为没有比喻的缘故'。由于在胜义中天授和马也未成立为相异的缘故，你的比喻'如同天授的马'也不存在，所以不是好的。
这也回答了'由于认知差别'等理由。即如前所说，由于'因为有名言'这个理由在某一方面未成立，对自身不确定，且无比喻故不是好的，同样也回答了'由于认知差别'、'由于相状差别'、'由于种类差别'、'由于形状差别'、'由于出生处差别'等理由。
这是说，如果有人主张相异性说：'行走与行者是相异的，因为认知有差别，如同天授的认知和马的认知有差别'，或者'行走与行者是相异的，因为相状有差别，如同天授和马的相状有差别'，或者'行走与行者是相异的，因为种类有差别，如同天授和马的种类有差别'，或者'行走与行者是相异的，因为形状有差别，如同天授和马的形状有差别'，或者'行走与行者是相异的，因为出生处有差别，如同天授和马的出生处有差别'等理由，对于这些也应如前回答：由于在某一方面未成立，对自身不确定，且在胜义中无比喻故不是好的。
即使利根者的认知中，所谓'行者天授'这个声音，是与异于自性的词义相关联的对境，因为有趋入和退出的缘故，如同'蓝色布'这个声音。

།སྒྲ་གང་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དབུ་མ་པས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཅི་སྟེ་ཡང་བློ་རྣོན་པོ་ཡང་མཛངས་པ་ཁྱེད་ཀྱི་བློ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བསྟིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་པོའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས། འགྲོ་བ་པོ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་ ཡིན་ལ།འགྲོ་བ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་འཇུག་པ་ཡོད་ལ།རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་འབྲེལ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་འཇུག་པ་ ཡོད་ལ།ལ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ལ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་གསལ་བ་ལས་ ཀྱང་སྔོན་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།སྔོན་པོ་ལས་ཀྱང་ལ་བ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་འཇུག་པ་ཡོད་ ལ།འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ ཡུལ་ཡིན་པས།འགྲོ་བ་པོ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་གང་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ སྒྲ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་ལས་སྤྱི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果声音没有如所说的相状，则没有趋入和退出，如同'有性'的声音一样，如果这样想的话。这是中观派对他性论者说：'为何你们这些聪明而有智慧的人会这样想'，以此讽刺的方式迎接对方疑问的话语。
在此，'行走者天授'这个声音是有法，即'行走者天授'这个声音。'与自性不同的词义相关的对境'是所立法，即要证明行走者天授与自性不同的词义'行走'相关的对境。行走者天授这个声音是与行走者自性不同的词义'行走'相关的对境，因此行走者与行走是异，行走与行走者是异，这是立宗。
'因为有趋入和退出'是能立法，即'行走者天授'这个声音对于与自性不同的词义'行走'相关的对境有趋入，对于与自性不同的词义'行走'不相关的对境有退出，因此证明'行走者天授'这个声音是与自性不同的词义'行走'相关的对境。
如同'蓝布'这个声音是譬喻，譬如'蓝布'这个声音对于布自性之外的词义'蓝'相关的对境有趋入，对于布自性之外的词义'蓝'不相关的对境有退出，因此'蓝布'这个声音是与布自性不同的词义'蓝'相关的对境，显然蓝与布是异，布与蓝是异。
同样，'行走者天授'这个声音对于行走者自性之外的词义'行走'相关的对境有趋入，对于行走者自性之外的词义'行走'不相关的对境有退出，因此'行走者天授'这个声音是与行走者自性不同的词义'行走'相关的对境，所以行走者与行走是异，行走与行走者是异。
'如果声音没有如所说的相状，则没有趋入和退出'是异品。'如同有性的声音一样'是异品喻，'有性'在胜论派的论典中称为'大总'。

།དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་ཉི་ཚེ་བའི་སྤྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། སྤྱི་ཆེན་པོ་ནི་རང་ གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པས།དཔེར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་ཆེན་པོ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།དངོས་པོ་རྣམས་ལས་ཀྱང་དེ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔོག་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འབྲེལ་པ་མེད་པས། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་འབྲེལ་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འབྲེལ་པའི་དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཁྱེད་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ན་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འབྲེལ་པ་མེད་པས། དཔེར་ན་བྱ་རོག་དང་འུག་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོའི་འབྲེལ་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་རྟེན་ཉིད་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བས་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་དུ འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་དེས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་འབྲེལ་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བས་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་མ་འབྲེལ་པ་གཞན་དག་ལ་ ཡང་ལྷས་བྱིན་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བར་མི་མཐུན་པ་ཡང་མང་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་དང་ཡང་ཕན་ཚུན་ནང་མ་འབྲེལ་པ་དེ་དག་ལ་ ཡང་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་ལ།ལྷས་བྱིན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཞིན་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་ པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མིང་མཐུན་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་མ་འབྲེལ་པ་དག་བདག་བཞིན་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འཇུག་པ་ དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།

从他们的论典中，部分共相仅是与自性以外的词义相关联的对境，而大共相则认为不是与自性以外的词义相关联的对境。例如，所谓'有性'这一大共相，由于它不是与自性以外的词义相关联的对境，因此没有遍及和返遮，所以诸事物也不异于它，它也不异于诸事物，因此这是异品喻。此处，'行走者天授'这一词和'蓝布'这一词则不是如此，因此行走者和行走是相异的。
对于这种说法的回答是：此处注释者说，如果以彼此相异而推理，由于无有能依所依关系，因此否定了行走者与行走的关系，从而损害了推理。
这是在说明：行走者和行走是能依所依关系的事物，并非相异，而你推理它们相异时，如果行走者和行走成为相异，则由于无有能依所依关系，如同乌鸦和猫头鹰一样，否定了行走和行走者的关系。因此，由于否定了行走者和行走的差别即能依性和所依性，否定了有法的差别，故而你的推理有过失。
或者，即便你的譬喻'蓝布'这一词有遍及和返遮，但其中没有行走者和行走，因此你的这个譬喻也否定了行走者和行走的关系，由于否定了有法的本性，故而你的推理有过失。
不仅仅是有损害推理的过失，而且还有因不定的过失。因此，对于其他与相异的自性以外的词义无关的对象，'天授天授'这一词也有遍及和返遮，所以是因不定。这是说，对于称为天授的许多相异者，也都与自性以外的词义'天授'互不相关，对于这些，'天授'这一词也有遍及，也有对非天授的返遮，那么仅仅因为有遍及和返遮，是否如同'蓝布'这一词一样，就成为与自性以外的词义相关联的对境？还是因为有遍及和返遮，如同同名而与自性以外的词义无关的诸法一样，成为与自性以外的词义无关的对境？因此，你的因——'由于有遍及和返遮'，具有不定的过失。

།ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདིར་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ།འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་ན་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གཏན་ཚིགས་དེ་དམ་བཅས་པའི་ དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཇི་སྐད་སྨོས་ པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་དཔེ་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རང་གི་ལ་དག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཡང་མེད པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་གྱི་ལན་བཏབ་པ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེས་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློའི་ཕྱོགས་ལ་ ཡང་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཅི་སྟེ་ཡང་བློ་རྣོན་པོའི་བློ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལ་བ་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་བཞིན་ནོ། །བློ་གང་ ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བློ་བཞིན་ནོ་སྙམ་སུ་སེམས་ན། བློའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཡང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བ་དང་། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པར་དཔེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ལན་བཏབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

特别说明，因为是论据的意义不成立，如果说是他性论者为了完全断除因不定性的过失，此处'行走者提婆达多'这一名称，是与自体不同的语词义相关联的对境，因为有趋入和退出之故，即使特别说明这样的因，假设如此，虽然它有趋入和退出，但因为这个因是所立义的一部分，所以因的意义是不成立的。
例如，'声音是常住，因为是声音'这样的说法，因为是所立义的一部分而不成立，同样在此处'行走者提婆达多'这一名称是与自体不同的语词义相关联的对境，这是所要证成的法，而这同样作为因的特征而说明，因为是所立义的一部分，所以是不成立的。
'蓝色布'这一名称作为所说的对境，在胜义中也不成立。这是说他性论者的比喻'如蓝色布'这一名称，它与自体不同的语词义相关联的对境，在胜义中也不成立，所以你们的比喻也是不存在的，因为在胜义中一切法无生，所以与自体不同的语词义相关联的对境不成立。
由此对'行走与行走者是他性'这一思维方面也已经回答了因和喻的过失。这是说，以上所说的对比量的违害、因不定性、因义不成立、喻不成立等过失，对'行走与行走者是他性'这一思维方面也已经作了回答。
这样表示：即使利根者的心中认为，'行走者提婆达多'这一认知是与自体不同的语词义相关联的对境，因为有趋入和退出之故，如'蓝色布'的认知。任何认知若无如上所说的相，则无趋入和退出，如有性的认知。
对于这种认知方面，也可以通过遮除所依的特征和遮除所依的本性，用比量的违害、因不定性、因的胜义不成立性、胜义中无喻等过失来作出回答。

།ཅི་སྟེ་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པས་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་བསྟན་པ་རྣམས་བསལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང་། །གཅིག་ པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་དེས། གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་ པོར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པས་བརྟགས་པའི་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་རྣམས་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་མི་འགྲུབ་པོ་སྙམ་ནས། འདིར་དབུ་མ་པས་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གཉིས་ཀ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་མཐུས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པ་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང་། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་ བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བས་གཉིས་ཀ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་མཐུས། གྲངས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་པས་བརྟགས་པའི་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ།དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།

如果有人认为：'为了否定一性而说的推理会遮破为了否定他性而说的推理，因此他性的否定也不能成立'，这是说，如果持他性论者这样想：'你们中观派说：如果所行即是能行者，则作者与业也将成为一性'等等，比如为了否定数论师所计执的一性而说的推理，由此'如果行与能行者，被分别为他性，则将成为无能行者之行动，以及无行动之能行者'等等，比如为了否定胜论师所计执的他性而说的推理被遮破的缘故，因此你们中观派所说的否定他性的推理不能成立。
对此，作为回答，此处论释者说：'由于以二者皆破的推理之力显示一性与他性的否定，故显示无有缘彼为境之心识生起，因此无过失'。即以'如果所行即是能行者，则作者与业也将成为一性'以及'如果行与能行者，被分别为他性，则将成为无能行者之行动，以及无行动之能行者'这两个偈颂显示二者皆破的推理之力，通过否定数论师所计执的一性和胜论师所计执的他性，显示一性和他性这二者为所缘境的心识不生起，由于是缘起，非是一义，非是异义，因此推理无过失。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ་ཕ་རོལ་པོས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ དམ་བཅས་པའི་དོན་ལོག་པར་བརྟགས་ནས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ། ཕ་རོལ་པོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ ན་རེ།དེ་ལྟ་ན་དབུ་མ་པས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དབུ་མ་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་ལོག་པར་བརྟགས་པའི་དབུ་མ་པས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་གནོད་པ་དེ་ནི་ངེད་དབུ་མ་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་འགའ་ཞིག་རྟོག་པ་ཞིབ་མོས་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་རང་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཡང་བྱེ་བྲག་པ་འགའ་ཞིག་མཁས་སུ་རེ་བའི་རྟོག་པ་ཞིབ་མོས་འདི་སྐད་ཅེས། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་ བྲག་པའི་གཞུང་ལས།འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར།རང་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་ཁྱེད་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བས།དེས་ན་དངོས་པོ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་གང་གི་ཚེ་ གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཚེ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་དཔེ་ཉིན་དུ་བརྗོད་པས་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཟེགས་ཟེན་པ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་སྐྱོན་སྦ་བར་འདོད་པས་བསྒྲུབ་པ་སྦྱར་བ་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྔར་ཁས་བླངས་པ་དེ་དབུ་མ་པས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སུན་ཕྱུང་བའི་སྐྱོན་སྦ་བར་འདོད་པས་འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་སྒྲུབ་པར་སྦྱར་བ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དེ།གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，为了说明行走与行走者并非相异，当对方错误理解了所立宗义，认为其所承许遭到破斥时，实际上并没有遭到破斥，这是总结。当中观派说明行走与行走者并非相异时，主张一性的对方说道：'如此则中观派承许一性'，这样错误理解中观派所立宗义，认为中观派承许非一性遭到破斥时，我们中观派实际并未遭此破斥，这是其义。
假若有人以细致思维认为，由于行走者的自性非异于自身未得成立，故无有譬喻而作此说。这是说，假若有某位自认为聪明的毗婆沙师以细致思维如此说道：'你们中观派胜义中应当确定行走与行走者非异，因为有特殊言说的所依故，如同行走者的自性。'所说的这个比量，我们毗婆沙宗认为：行走者的自性非异于自身未得成立，因为一切事物都具有异性这一功德，所以行走者的自性也具有异性这一功德，由于非异于自身未得成立，故你们中观派无有譬喻。他们如此宣说。
对此说法，注释者回答说：'这是不对的，因为行走者的自性以异性的本质为空已得成立，说为譬喻故无过失。'意思是说，我们并非无有譬喻，因此你的诘难也不对。如此，按照你们毗婆沙宗的宗义，由于行走者等一切事物具有异性这一功德，故说为异性。因此，这些事物本性上既非一性也非异性，所以当我说行走者的自性以异性功德的本质为空已得成立时，说其为非异的譬喻，就不会有无譬喻的过失。
因此，如是毗婆沙师欲掩盖自宗过失而作的论证，对我们并无损害。这是总结和量果。毗婆沙师先前依自宗承许诸事物为异性，当中观派破斥其非异性时，为了掩盖过失，在此论证诸事物本性上非异性，而是由于具有异性这一功德故说为异性，这对我们并无损害，因为异性未得成立故。

།འདིར་གཞན་པ་དག་ན་རེ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་བོར་ནས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐབས་བོར་བ་དང་ལྟག་ཆོད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་དབུ་མ་པ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ལ། རྐང་མིག་གིས་སྨྲས་པའི་ཆད་པའི་གནས་དང་ལྟག་ཆོད་ཀྱི་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རིགས་པ་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་སྨྲ་བ་གཞན་དུ་སྤོ་བ་ནི་ཆད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས། འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་ན་རེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་སྐབས་བོར་ནས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན ནོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྐབས་བོར་བ་ཡིན་པར་ཆད་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ།འདི་སྐད་རིགས་པ་ཅན་དག་གིས་སྨྲ་བ་གཞན་དུ་སྤོ་བ་ནི་ཆད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དག་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པར་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྗོད་པ་ལྟག་ཆོད་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལྟག་ཆོད་སྨྲ་བ་དག་ལ་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ན་དེ་དག་ཕམ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། འདི་ སྐད་ཅེས་ཇི་མི་རྟག་པ་དང་།སྒྲ་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་ཕམ་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ དེ་ནི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

这里其他人说：'舍弃无有行走之论题，而主张行走者与行走非一非异'，这是舍弃论题和诡辩。这里是指其他主张行走的论者，对中观宗说明行走者和行走不存在的观点，以足目论师所说的过失处和诡辩的过失来诽谤。
这样说明：根据正理论者的论典中说，转移到其他论题是过失处。这里其他主张行走的论者说：'你们中观宗舍弃了无有行走的论题，而主张行走者与行走非一非异，这是舍弃论题，是过失处。因为正理论者说转移到其他论题是过失处。'
或者说，你们中观宗在行走者和行走不存在尚未成立时，就思维行走者和行走是一或是异，这样的分别是诡辩。比如对诡辩论者说'声音是无常的，因为是努力而生的缘故，如同瓶子'，以此证明声音无常性时，他们失败之时就说：'无常与声音是一还是异？'这就是诡辩。同样在这里，你们中观宗在行走者和行走不存在尚未成立而失败时，思维行走者和行走是一或是异，这就是诡辩。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། །གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་གཉིས་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས། གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེའི་དངོས་པོ་ཉིད་དགག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐབས་བོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྟག་ཆོད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་དངོས་པོ་གང་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་ན་དངོས་པོ་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། ཡང་ན་དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་ དངོས་པོ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དམ།གཞན་ཉིད་དུ་མེ་དང་ཚ་བ་ཉིད་ལྟ་བུ་འམ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཚེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང་། ། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོར་འགྱུར། །ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འགྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་དང་། འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་དེའི་དངོས་པོ་ཉིད་དགག་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་བོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཆད་པའི་གནས་སུ་ ཡང་མི་འགྱུར་ལ།གྲངས་ཅན་དག་གིས་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྟག་ཆོད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ། གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འགྲོ་བ་པོ་དང་ འགྲོ་བ་འགྲུབ་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དུ་འགྲུབ་པས།དེས་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་ཡང་ལན་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་དག་དངོས་པོ་ གཅིག་པ་དང་།།དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །དེ་གཉིས་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་ནུས་ཀྱི་ཁྱེད་ནི་དོན་དམ་པར་འདོད་པས་གལ་ཏེ། གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ། །གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །མེད་པ་ཉིད་དེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ པ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ལ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མདོ་སྡེ་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཡང་ལན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ གཉིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དངོས་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于如此所说的回答，此处论释者解说道：'若是作为单一事物和作为不同事物，行者与行为若能成立为一体或异体，则应能了知彼二者之存在。然而，当以如前所说之理，既不能成立为一体亦不能成立为异体时，彼二者如何能成立？因此，为欲否定其事物自性而非舍弃论题，又因否定一性等遍计，故亦非诡辩。'
世间认为存在的诸事物，或是单一事物，或是相异事物。行者与行为若能如火与热性般成立为一体，或如瓶与毛毯般成立为异体，则应能了知彼二者之存在。然而当'若行为即是行者，则造作者与业应成一体'以及'若分别行与行者为异体，则将有无行者之行及无行之行者'如是所说之理，既不能成立为一体亦不能成立为异体时，彼二者如何能成立？
因此，如是主张行者与行为非一非异，是为欲否定彼行之自性，故非舍弃论题而成断灭处，又因否定数论师等所遍计一性等，故亦非诡辩。
其他人说：'虽不能确定为一体或异体，但行者与行为仍可成立，故无如前所说过失。'此乃经部师等言：'虽不能确定行者与行为为一体或异体，但可依因果之理而成立，非可说为一或异，故我等立场无如前所说一性异性之过失。'
对此所说的回答，此处论释者言：'对此回答仍同前说。若是单一事物和异体事物，彼二者于世俗名言中可知为有，而汝等主张胜义有，若不能成立为一性或异性，彼二者如何能成立？实不能成立，因为对于非一非异者，无有能证其存在之推理故。'此为其意。
对经部师如是所说，其回答即是前述偈颂。凡是单一事物与异体事物二者，于世俗名言中可知为有，因为于世俗名言中某些事物为一体，某些事物为异体故。

།ཁྱེད་མདོ་སྡེ་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ གཞན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པར་འདོད་པས།དེ་ན་གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་གཉིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཅི་ལྟར་ཡོད་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཅིག་པ་ཉིད་ དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ། །སྔར་ནི་ཚིག་ལེ་འུར་བྱས་པ་འདི་ཆད་པའི་ གནས་དང་ལྟག་ཆོད་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་བྱས་སོ།།འདིར་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་བདུན་ པ།མཁས་པར་རློམ་པ་གཞན་དག་ནི་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་མཁས་པར་རློམ་པ་གཞན་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་སྡོད་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་དག་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྤྱིའི་དོན་གང་ཡིན། བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གཞན་མི་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་དྲི་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ། དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མི་འཐད་དེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སྤྱིའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་དྲིས་པ་ཡིན་ནོ།

你们经部师认为，在胜义谛中，行走者与行走以因果方式既不可说是一也不可说是异而存在。那么，如果已经成立为非一非异的两者，怎么能以因果方式既不可说是一也不可说是异而成立存在呢？实际上是不存在的。对于非一非异的事物，由于没有能证明以因果方式既不可说是一也不可说是异而存在的推理，所以这也是不合理的，这是论师的意趣。
前面是为了断除这个偈颂缺漏之处和诡辩而作的解释。这里是为了断除经部师所执的既不可说是一也不可说是异而存在的观点而作的解释，这就是区别。
第二十七品。其他自诩为智者的人对前面所说的推理作出诘难说：'在胜义谛中行走者不行走，因为具有行为的缘故，如同静坐者'，同样，'在胜义谛中行走者不应该静坐，因为具有行走的行为，如同天授未停止行走'。
这是说，其他自诩精通行走论的智者们，在中观师前面证明无行走、无静坐的场合中，对'在胜义谛中行走者不行走，因为具有行为的缘故，如同静坐者'，同样，'在胜义谛中行走者不应该静坐，因为具有行走的行为，如同天授未停止行走'这两种推理作出因的过失的诘难。
为了说明诘难的言词，问道：'具有行为'的总义是什么？是具有行为就不做其他行为吗？还是不做与所具有的那个行为相同的行为呢？提出这两种选择的问题。你们中观师说'在胜义谛中行走者不行走，因为具有行为的缘故'，同样，'在胜义谛中行走者不应该静坐，因为具有行走的行为的缘故'，这个因'具有行为'的总义是什么？是具有行为就完全不做其他一切行为呢？还是说不做与所具有的那个相同的行为呢？这是问了两种选择。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གཞན་མི་བྱེད་པར་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་དཔེ་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷས་བྱིན་ འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ།སྡོད་པ་པོ་ཡང་འགྲོ་བ་ལས་གཞན་པ་སྡོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་མ་ཉམས་པ་ཡང་སྡོད་པ་ལས་གཞན་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གཞན་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་ བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མི་བྱེད་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་ འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་གཅོད་པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྨྲ་བ་པོ་སྨྲ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྨྲ་བའི་བྱ་བ་དེ་བྱེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་ལ། གཅོད་པ་པོ་ གཅད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཤིང་གཅད་པའི་བྱ་བ་དེ་བྱེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར།བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པར་འདོད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་དེ་བྱེད་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པར་འདོད་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་འདིར་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།རེ་ཞིག་དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། དེ་ལ་འདིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་སྡོད་པ་པོ་ལ་ སོགས་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་འདོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ངེད་དབུ་མ་པས་བྱ་བ་ དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གཞན་མི་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་འདིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་སྡོད་པ་དང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་འདུག་པ་པོ་དང་ཉལ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བའི་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་ འདོད་པའི་ཕྱིར་ངེད་དབུ་མ་པའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་སྔར་ཁྱེད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་མ་གྲུབ་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྡོག་པ་མེད་དེ་སོ་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对此，如果按照前一种观点来看，则无有譬喻，因为会做其他的行为。这是说，如果认为具有某种行为就不会做其他行为的话，那么你们中观派所说的譬喻'如同坐者'以及'如同天授未失去行走'等就不合理。因为坐者也会做行走之外的坐的行为，天授未失去行走的也会做坐之外的行走的行为，所以说具有某种行为就不会做其他行为是不合理的。
如果按照后一种观点来看，那么这样也是意义相违。这是说，如果认为具有某种行为就不会做那个行为的话，那么你们中观派的因'因为具有行为'的意义就与现量相违，与世间相违，所以不合理。
怎样与现量相违呢？因此说'说者说话，砍者砍树'。说者具有说话的行为，现量可见他在做说话的行为；砍者具有砍的行为，现量可见他在做砍树的行为。因此，认为具有某种行为就不会做那个行为是与现量相违的，所以不合理。
怎样与世间相违呢？因此说'因为具有某种行为就会做那个行为'。因为在世间共识中，具有某种行为就会做那个行为，所以认为具有某种行为却不做那个行为是与世间相违的，因此不合理。
对于这样的说法，此处注释者说：首先，如果按照前一种观点来看，说'无有譬喻，因为会做其他的行为'，对此回答说：此处并非无有譬喻，因为我们承许未成立为能做其他行为的坐者等为譬喻，所以没有前述过失。
反方说，如果按照前一种观点来看，则无有譬喻，因为会做其他的行为。对此我们中观派认为，具有某种行为就不会做其他行为这一观点并非无有譬喻。因为我们不承认能做行走之外的其他行为、未成立为行走者的坐者、卧者等，即坐着的人、躺着的人等为行走者的譬喻。因此我们中观派并非无有譬喻。
所以你们之前所说的行走者未成立为行走以及行走者未成立为坐着这样的过失仍然存在，这是此句的意思。

།འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འོན་ཏེ་ བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་།གཅོད་པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ འདི་ལྟར།འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། འོན་ཏེ་བརྟག་པ་ ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་གཅོད་པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ངེད་དབུ་མ་པ་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་འདིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་དབུ་མ་པ་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པར་འདོད་པ་ལ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་རང་གི་བདག་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ།འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཁྱེད་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་ བ་དག་ན་རེ།སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་། གཅོད་པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་འགལ་ཏེ། རལ་གྲི་རང་གི་སོ་ལ་རང་ཉིད་གཅོད་པ་དང་། མཛུབ་མོ་རང་གི་རྩེ་ ལ་རང་ཉིད་རེག་པ་དང་།སྐྱེས་བུ་རང་གི་ཕྲག་པས་རང་ཉིད་མཆོད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང འགྱུར་ཏེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་ལ་འགྲོ་བ་པོ་སྐྱེས་པ་འམ་བུད་མེད་གང་ཞིག་བགྲོད་པར་བྱ་བ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་དེས་གྲགས་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་ནི་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་འདི་ཉིད་དེ་བྱེད་པར་ སྨྲས་པས་དེས་ན་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

有些论者说：'如果按照后一种观点来理解，那么这样也是意义相违的，因为说话者说话，砍伐者砍伐树木，由于具有这些行为而成为行为者。'对此回答，在这里注释者说：'这也不是意义相违，如此：以何行走显现为行走者，该行走并非其所行。以何行走成为行走者'，这是说显现为行走的那个行走并非使行走者行走的意思。
有些论者说：'如果按照后一种观点来理解，那么这样也是意义相违的，因为说话者说话，砍伐者砍伐树木，由于具有这些行为而成为行为者。'这是针对我们中观派主张具有某种行为者不能作为行为的观点，在此理由的意义并不相违，因为以何种行走显现为行走者的那个行走并不使行走者行走，所以我们中观派的理由意义并不相违。
由于在胜义中并非是他性，如同自性一样，因此损害他们自身的推理。这是说，对那些指责中观派'具有某种行为者不能作为行为'这一主张有意义相违过失的对方，指出他们的推理存在过失。因为在胜义中，以何行走显现为行走者的那个行走与行走者并非他性，就像行走者的自性与行走者的自性并非他性，所以行走者的自性不能使行走者行走。
同样地，由于以何行走显现为行走者的那个行走与行走者也并非他性，所以以何行走显现为行走者的那个行走也不能使行走者行走。因此，你们这些主张非他性的论者说：'说话者说话，砍伐者砍伐树木'，这损害了你们自身的推理，因为明显地自性对自性的作用是相违的，如同剑不能砍自己的刃，手指不能触碰自己的尖端，人不能用自己的肩膀抬举自己。
不仅仅是主张非他性者对自身推理造成损害，为了显示对世间共识也造成损害，对主张非他性者世间共识也造成损害，因为在世间共识中认为是与自性相异的。这是说，对主张非他性者世间共识也造成损害，怎么说呢？在世间中，行走者无论是男人还是女人，去往某个村庄或城市时，这个行走者的自性与所去之处是相异的，而你们说具有某种行为的这个就是作为行为者，因此自性作为行为者与世间共识相违。

།ཡང་ན། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་ འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ནི་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་སྟེ། འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའམ། འགྲོ་བར་བྱེད་ཅིང་འགྲོའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ངེད་དབུ་མ་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པར་འདོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བྱེད་པ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་རིགས་ན། རྒྱུ་གང་ལ་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མི་འདོད་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་དེ་འདི་ལྟར་ས་བོན་ནི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ས་བོན་ནི་མྱུ་གུའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ནི་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡུལ་གཞན་དུ་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་ པར་སྐྱེ་བ་བྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ལ།དེའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་དག་ གིས་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་རུང་གི་དོན་དམ་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ནི་མི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ དུ་རུང་བ་དང་།འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འདུན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །འདུན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདུན་པའི་རྒྱུའོ། །གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ ཞེ་ན།རྩོལ་བའི་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྩོལ་བའི་གཡོ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྩོལ་བ་དེས་རླུང་གི་ཁམས་བསྐྱེད་པས་ན་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རླུང་གི་ཁམས་དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་མཐུས་སོ།།དེའི་མཐུས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡུལ་གཞན་དུ་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་བྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་དེ་ཡུལ་ནས་ཡུལ་ གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྐྱེ་བ་བྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ནོ།

或者说，'以何种行走显现为行走者？那种行走不是其行走。'这是总说。'以何种行走显现为行走者'这句话中所说的那种行走，不是使行走者行走的意思。
怎么说呢？'因为在行走之前不存在'这句话是广说。因为在行走之前没有行走者，所以'以何种行走显现为行走者'这句话中所说的那种行走，不是使行走者行走的。
什么是'行走之前'呢？因此说'行走之前'就是在行走之前，即在行走生起之前的意思。也就是说，在行走的动作未生起的时候的意思。
在行走之前什么不存在呢？因此说，不存在任何以自性安住、成为行走因或者依靠'做行走'这样的名言安立而成为行走者。也就是说，在行走之前不存在这样的行走者，因此我们中观派认为具有某种作用者不能做那个作用的这个因的意义，既不违背现量，也不违背世间。
这里自部有人说：'你们中观派说没有作者是合理的，但不承认可以在因上安立作者的名言，这违背了所承许，因为经中说种子是芽的因，所以种子是芽的作者。'对于这个前主张，注释者回答说：
'如是，在世俗谛中，由欲求因所生的努力所产生的风大的力量，使诸行蕴无间断地在不同处所生起，这是行走者；从其前刹那生起不同相的，那就是行走。但胜义中不承认从因安立作者的名言就是作者性'等等。
这是说明声闻部将行走的因即行走者安立为行走的作者这种名言，在世俗谛的名言中是可以的，但在胜义中是不可以的。
为了说明声闻部在胜义中不行走的因即行走者安立为行走作者的名言在世俗谛名言中是可以的，以及说明行走者和行走的相，所以说'如是，在世俗谛中'等等。
'欲求因'中的'欲求'是指想做的意思。欲求本身是因，所以叫欲求因。是什么的因呢？是努力的因，所以说'由欲求因所生的努力'。努力的相是动作。由于这个努力产生风大，所以说'努力所产生的风大'。
'由于风大的力量'是指由于它的力量。由于它的力量，诸行蕴无间断地在不同处所生起，这是行走者。'诸行蕴'是指四大种和四大种所造的聚合即身体。这个身体从一处到另一处生起，无间断相续生起，这就是行走者。

།འགྲོ་བ་པོ་དེའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ།ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་རུང་གི། །དེ་དོན་དམ་པར་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་ནི་རྒྱུ་ལ་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འདོད་དེ། འགྲོ་བ་པོས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་དེའི་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར། གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་བགྲོད་པར་བྱ་བ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲོ་བ་དང་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་གྲང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས།འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། །དེ་ ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རལ་གྲི་རང་གི་སོ་ལ་རང་ ཉིད་གཅོད་པ་དང་།མཛུབ་མོ་རང་གི་རྩེ་ལ་རང་ཉིད་རེག་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་རང་གི་ཕྲག་པར་རང་ཉིད་མཆོང་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ ནི་དེར་འགྲོ་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་དག་ལ་ཡང་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ ལ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ།དེ་དང་ལྡན་ཞིང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་ས་དང་།ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ། སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ ཁྱབ་པར་ཡོད་པ་ལས།གང་གི་ཚེ་རྡུལ་ཞེས་བྱ་བ་གཡོ་བ་དང་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། རྡུལ་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་རྡུལ་དང་ལྡན་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ པས་དེ་དག་ན་རེ།འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེས་ན་དབུ་མ་པ་ན་རེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དང་ འགལ་བ་ཉིད་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

所谓行者的前一刹那，是指无动的特征。所谓与彼特征不同，是指有动的特征。其所生起者即是行走，这样配合起来说，行走的因即是行者，因为提婆达多无有行走。如此，将行走的因即行者安立为行走的作者，这在世俗言说中是可以的，但在胜义中不可以，为了说明这一点，说道:'即便在胜义中将因安立为作者，也不承认其为作者'。在胜义中不承认行者能行走，意思是说行者不能造作自身。
为什么不承认行走的因即行者是行走的作者呢？对此说道:'某者往某处行走'。如同世间共知，行者如提婆达多等，所趋往的对境如村落城市等，是异于行者自身的，而此处行走及其因行者，并非异于行走的自身，因此不承认行走的因即行者是行走的作者。为了说明这一点，说道:'对于自身则不然，因为对自身作用不合理'。行走的因即行者是行走的自性，所以不是行走的作者，如同剑不能自割其刃，手指不能自触其尖，人不能自跃其肩等，因为对自身的作用是不合理的。
如此，首先对于自宗诸师而言，'以何行走成行者，彼行不往于彼处'，这是总结。对经部师而言，中观的因明论式'具有作用者不作其所具作用'这一道理并不相违。对数论派而言，他们认为：在地等身体的特殊安住形态中，以尘性增盛者为行走，与此相应且成为其本性的作用所依聚集为行者。也就是说，在数论派中，对于地、水、火、风、空五大所成色身的特殊安住形态中，萨埵、剌阇、答摩三德性遍一切时，其中当剌阇性即动性和趣入性增盛时为行走，与此剌阇相应且成为剌阇本性的行走作用所依聚集即身体为行者。他们说，行走与行者虽是一体，但行者能作行走之业，因此中观师所说'具有作用者不作其所具作用'这一因的含义，与现量相违且与世间相违。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དེའི་བདག་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྡོད་པ་ན་ཡང་ འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་དེ་ཡང་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།སྡོད་པ་ན་ཡང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ལ་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་ཡང་འགྲོ་བར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ སྡོད་པའི་དུས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། སྡོད་ན་ཡང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བདེན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་རྐང་པ་འདེགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་འགྲོ་བ་དེའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པས་དེས་ན་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་བགྲོད་ པར་བྱ་བ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ན།འདིར་གང་གི་ཚེ་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་ སྣང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ།རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ ཀྱིས་དེ་མི་བྱེད་དོ།།ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་པ་སྟེ། དེས་ན་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་ སུམ་དང་འགལ་བ་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེས་པ་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེའོ། །བདག་ཉིད་མཁས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བརྗོད་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གང་ལ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེའོ། །བདག་ཉིད་མཁས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ། མ་ སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་གང་ལས་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེའོ།


对于如此所说的回答，此处论释者说道：'因为去之前无有，在去之前其自性是无的，因为若承许静止时也在去则不应理。'这样说道。数论派的这个宗义，因为在去之前没有具有彼性且成为彼自性的作业处所的聚合即所谓的去者，所以去是不合理的。为什么呢？因为若承许静止时也在去则不应理。如果承许在地等身体安住的差别中，在尚未生起具有尘性增盛的去之前，无去者也可以去的话，那么这样一来，静止时无去者也应成为去者，这是不应理的，这是其语义。
如果此处有人说：'承认在去之前彼去者确实是不存在的，因为若承许静止时也在去则不应理'这是对的，但是当以抬脚的方式显现去的时候，去者是彼去的因，因此去的因即去者是去的作者。对于这个前主张，此处论释者回答说：'当显现去的时候，彼不应是其因。'为什么不应理呢？说道：'谁于何处将去？'也就是说，世间共许去者如天授等某人去往所趣处如村落城市等，是去者自身与所趣处相异的。
此处当以抬脚放脚的方式显现去的时候，彼去即是去者的自性，因此去的因即去者不应是去的作者，因为对自身的作用是不合理的。为了说明这一点，说道：'意趣是彼自身不作彼。'也就是说，造论者意趣是对自身的作用不合理，因此中观派的因的含义'具有作用者不作其所具有的作用'，并不违背现量也不违背世间。
此处有人说：对自身的作用并非不合理，例如世间中说生的差别已生的芽'芽生'，'自身成为善巧'等显现的缘故。对于这个前主张，此处论释者回答说：'凡是对生的差别作用而说芽生，自身成为善巧等，那也是分别增益，因为未生的不可能有作用。'也就是说，从任何事物中作生的差别作用并执取生的差别而说芽生。

།བདག་ཉིད་མཁས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་ འཇིག་རྟེན་པ་དག་གི་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དངོས་སུ་ན་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ན་རེ། འབྲས་ཆན་བཙོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ ཡང་གལ་ཏེ་འབྲས་ཆན་ཡིན་ན་ནི་བཙོ་བར་བྱ་མི་དགོས་ལ།བཙོ་བར་བྱ་དགོས་ན་ནི་འབྲས་ཆན་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་ན་ནི་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པ་དང་། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་མཁས་པ་ཡིན་ན་ནི་མཁས་པར་བྱ་མི་དགོས་ལ། མཁས་པར་བྱ་དགོས་ན་ནི་བདག་ཉིད་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་མྱུ་གུ་དང་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་མཁས་པའི་བྱ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པ་ལ་ནི་བྱ་བ་མི་སྲིད ལ།རང་གི་བདག་ཉིད་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འགྲོ་བར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་གཅོད་པ་པོ་ཤིང་ གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་གང་གིས་སྨྲ་བ་པོ་ཞེས་ བྱ་བར་མངོན་པའི་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་སྨྲ་བ་པོ་དེ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ།གཅད་པ་གང་གིས་གཅོད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་གཅད་པ་དེ་ཡང་གཅོད་པ་པོ་དེ་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་མི་བྱེད་པར་དངོས་ལ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་སྨྲ་བའི་བྱ་བ་དེ་མི་བྱེད་པ་དང་།གཅད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་གཅད་པའི་བྱ་བ་དེ་མི་བྱེད་པར་དཔེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐ་སྙད་དུ་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་དོན་དམ་པར་དེ་མི་ འཐད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་གནས་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡི་གེ་དང་ངག་དང་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲ་བ་པོ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པར་སྐད་ཅིག་ སྔ་མ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཁྱད་པར་གང་གིས་སྨྲ་བ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་འབྱུང་ཞིང་དེའི་རྒྱུ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་པས་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གང་ཕྱིར་སྨྲ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་ཅི་ཞིག་སྨྲ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།ཇི་ལྟར་ན་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་མི་འཐད་ཅེ་ན། འདིར་མདོ་སྡེ་པ་དག་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་པས་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་བྱེད་པར་འདོད་པའི་གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།འདིར་ཡང་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །འདུན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདུན་པའི་རྒྱུའོ། །གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྩོལ་བས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྩོལ་བ་ནི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྩོལ་བ་དེས་གནས་དང་བྱེད་པ་སྐྱེད་པས་ན་རྩོལ་བས་སྐྱེད་པའི་གནས་དང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གནས་དང་བྱེད་པ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡི་གེ་དང་ངག་དང་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ནི་ཚིག སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

说'我使自己成为智者'这种表述自身为作者的说法，也只是世间人分别心所增益的表述而已，实际上并非对自身的作为。为什么呢？因为未生之法不可能有作用，比如世间人说'要煮饭'，如果已经是熟饭就不需要煮，如果需要煮就不是熟饭，这也是分别心增益的表述。同样地，在这里如果是芽就不是生，如果是生就不是芽；如果自身是智者就不需要使之成为智者，如果需要使之成为智者就不是智者。因此，对于未生的芽和自身来说，不可能有生和成为智者的作用，对于无自性就不可能有作用，对于有自性的自身作为也不合理，所以具有作用者不能做其所具有的作用。
就像行走者的自性不能行走一样，说话者说话、砍伐者砍树这些说法中，对自身的作用也是不合理的。就像用行走而显现为行走者的那个行走，行走者不能行走；同样，用说话而显现为说话者的说话，说话者也不能说话；用砍伐而显现为砍伐者的砍伐，砍伐者也不能砍伐。就像具有行走作用者不能做行走作用那样，具有说话作用者不能做说话作用，具有砍伐作用者不能做砍伐作用，在比喻上也是如此。
首先要说明世俗谛中说话者说话以及胜义谛中这是不合理的。因此，这里也是由欲求因所生的努力产生的处所和作者因，从语行的聚合即字、语、词，说话者与之自性无别，从前刹那不同相而以何特征称为说话者，其因是说话者，所以说话者说话。这也是不合理的，因为在说话之前不存在，何者能说何物？
对于'说话者说话'这种说法中，为什么自身的作用不合理呢？这里经部师认为说话者说话是具有作用者能做其所具有的作用，为了说明这个论点而说'因为这里也'等。这里'欲求因'中的欲求是指想做的意愿。欲求本身是因，所以称为欲求因。是什么的因呢？是努力的因，所以说'由欲求因所生的努力'，努力是动作的特征。由努力产生处所和作者，所以说'由努力产生的处所和作者'。从处所和作者因产生语行的聚合即字、语、词，这就是说话。

།དེ་ལ་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དང་ངག་དང་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚོགས་ཏེ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པའོ། །ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དག་བསྡུས་པ་སྟེ། ལྷས་ བྱིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངག་དག་བསྡུས་པ་སྟེ། ལྷས་བྱིན་བུམ་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡི་གེ་དང་ངག་དང་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་དག་འབྱུང་ཞེ་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ ཀྱི་གནས་བརྒྱད་དེ།།བྲང་དང་ལྐོག་མ་མགོ་དང་ནི། །ལྕེ་ཡི་དྲུང་དང་སོ་དང་སྣ། །རྐན་དང་དེ་བཞིན་མཆུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡི་གེ་དང་ངག་དང་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་ཞེ་ན། རེག་དང་ཅུང་ཟད་རེག་པ་དང་། །དོག་པ་དང་ནི་ཡངས་པ་དག་།རྩོལ་བས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པ་ཡི། །རྐན་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བའི་རྒྱུ་སྨྲ་བ་པོ་དེ སྨྲ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལས་སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཤོས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ནི་ཁྱད་པར་གང་གིས་སྨྲ་བ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དེས་ན་གང་ཟག་དེ་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ བས་བསྐྱེད་པའི་གནས་དང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་འབྱུང་ཞིང་ངོ་།།དེའི་རྒྱུ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་པས་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་གནས་དང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་འབྱུང་ཞིང་།ངག་གི་འདུ་བྱེད་དེའི་རྒྱུ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་པས་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་སྨྲ་བ་པོ་དེ་སྨྲ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ངེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགལ་བ་ཉིད་ ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ།།མདོ་སྡེ་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་སྨྲ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་ཅི་ཞིག་སྨྲ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བས་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །ཞེས་དངོས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་།གང་ཕྱིར་སྨྲ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་ཇི་ཞིག་སྨྲ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་སྨྲ་བའི་སྔ་རོལ་ན་སྨྲ་བ་པོ་མེད་པ་དང་། སྨྲ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྨྲ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་ བ་གང་གིས་སྨྲ་པོར་མངོན།།སྨྲ་པོ་དེས་ནི་དེ་སྨྲ་མིན། །ཞེས་དཔེའི་སྐབས་སུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེས་ནི་གཅོད་པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་ཚོགས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་རིགས་པ་དེས་གཅོད་ པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།

所谓语言行为的聚集，是指字母、语音和词句等的聚集，也就是说话的行为。所谓字母，是指'阿'等字母。所谓语音，是指字母的组合，如说'天授'等。所谓词句，是指语音的组合，如说'天授造瓶'等。
如何从处所因而生起语言行为聚集的字母、语音和词句呢？如所说的'字母有八处：胸、喉、头、舌根、齿、鼻、腭以及双唇'。
如何从作用因而生起语言行为聚集的字母、语音和词句呢？如所说的'接触、轻触、狭窄以及宽阔，由努力而产生的腭等作用'。
此语言行为聚集与说话者本性无别，因为承许说话的因即说话者是说话的作者。此语言行为聚集与前刹那的特征不同，因为从非说话者的前刹那到说话者的后刹那其特征不同。
此语言行为聚集也是以何种差别而称为说话者，因为以语言行为聚集说话的差别，故世俗言说彼补特伽罗是说话者。
'生起'是指从欲乐因所生的努力而产生的处所和作用因中，彼语言行为聚集生起。其因是说话者，故说话者能说话。
经部师说：从欲乐因所生的努力而产生的处所和作用因中，彼语言行为聚集生起，语言行为的因是说话者，故说话的因即说话者是说话的作者。我们中观派的因明义'具有作用者不作用'这一说法是相违的。
经部师如此所说不应理。为什么呢？'因为说之前无有，谁能说何事？'如前所说'因为去之前无有，谁能往何处？'以此说明去之前无有去者，去者自体与去是相异的，因为世间共许，'以何去成去者，彼去者不去彼'。
如是此处也以'因为说之前无有，谁能说何事？'说明说之前无有说者，说者自体与说是相异的，因为世间共许，'以何说成说者，彼说者不说彼'，在譬喻处也应如是配合。
由此也回答了'砍者是砍树的作者'之说。这是说，以说明说者的聚集不能说话的理由，也回答了砍者砍树不应理。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འདིར་ཡང་འདུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ལས་ཤིང་གཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ གཅད་པའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཅོད་པ་པོ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ།ཁྱད་པར་གང་གིས་གཅོད་པ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་འབྱུང་ཞིང་། དེའི་རྒྱུ་ནི་གཅོད་པ་པོ་ཡིན་པས་གཅོད་པ་པོས་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་ སྟེ།གང་ཕྱིར་གཅད་པའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་ཅི་ཞིག་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཅད་པའི་སྔ་རོལ་ན་གཅོད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། གཅོད་པ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཅད་པ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། གཅད་པ་གང་གིས་གཅོད་པར་ མངོན།།གཅད་པ་དེ་ནི་དེ་གཅོད་མིན། །ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔེ་ཡང་དངོས་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པས་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་གྱི་གནས་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འཐད་པས་བརྟགས་ན། འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དཔེ་སྨྲ་བའི་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་གཅོད་པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་མི་འཐད་པར་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པས། འགྲོ་བ་སྨྲ་བ དག་གིས་དཔེ་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་།གཅོད་པ་པོ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དངོས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་གྱི་གནས་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར་ རིགས་ཏེ།དེ་དག་ལ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་གྱི་གནས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ནི། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མི་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ཉིད་ལས། གང་གི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ཏེ་དེའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་པོ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་དོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་ པར་བཤད་པ་དེ་ནི་སྔར།རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེས་ དོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་ཁྱད་པར་གཞན་བསྟན་དགོས་པ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是说道，因为经部师们这样说：'在此，由欲望因缘所生的努力所产生的风界，从砍树等诸行聚中，所谓砍伐之业，是与砍者不同自性的前一刹那的不同相，以何差别称为砍者而生起，其因是砍者，故由砍者砍树。'对此说不应理。
因为在砍伐之前无有，何者能砍何物？因为在砍伐之前无有砍者，且砍者自体与砍伐有别，此为世间共知，以何砍伐而显现为砍者？彼砍伐非彼所砍。如前所述应当如理回答。
因此，如是譬喻也非如实成立，故不能无有相违义之过失处，应当了知此为总结。因此，如是以所说之正理观察时，说行走者们所说譬喻之语，说'砍者砍树'，如同'行者行走'不应理，如实不成立。
说行走者们所说譬喻者说话，及'砍者砍树'与'行者行走'等，于自体上作用不应理，故不能无有相违义之过失处，应当了知有相违义之过失处，此为结语。
其他论师说：'因为行走之前无有'者，在行走生起之前，行者离行走则不应理为行者，故'行者行走'之言说不应理，不可说'行者行走'。此乃注释者大德佛护对此本颂如是解释。
如是于《中论根本注释·佛护论》中说：'因为以何行走而为行者'者，显现为行走之前，即行走之前，其前无有行者，如是解释故。
此非正理，因为'行者不行'已说明此义故。此乃注释者自身成立大德佛护之解释非理。
何故彼非正理耶？大德佛护之解释，于前'首先行者不行'之立宗处，以'首先行者行走，如何应理？无有行走则行者，任何时候皆不应理'已说明此义故，未说明须说其他差别故。

།བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པས། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཇི་ སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པའི་གནོད་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ།དབུ་མ་པ་ཁྱེད་ཀྱི། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་ བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ།།ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་ལས། འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ ནི་ལས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དུ་འདོད་པས་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པས།དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས།གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པའི་གནོད་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལས་འགྲོ་བ་དེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་ འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན།མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྫས་ཀྱི་བློ་དང་ལས་ཀྱི་བློ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་སྟེ། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བ་ལང་གི་བློ་དང་བ་མེན་གྱི་བློ་གཞན་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་རྫས་ཀྱི་བློ་དང་ལས་ཀྱི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ།རྫས་ཀྱི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དགུ་པོ་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་ཕྱོགས་དང་བདག་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་བློ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ ལྔ་པོ་འདེགས་པ་དང་།འཇོག་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བློ་ཡིན་ནོ། །གཞན་པ་ཉིད་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཀྱི་བློ་དང་ལས་ཀྱི་བློའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ པ་འགྲོ་བ་པོ་དང་།འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་དགུ་པོ་དེ་དག་དང་ལས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་བ་ལང་གི་བློ་དང་བ་མེན་གྱི་བློ་གཞན་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་བློ་དང་བ་མེན་གྱི་བློ་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྫས་ཀྱི་བློ་དང་ལས་ཀྱི་བློ་ཡང་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གང་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་བ་ལང་གི་བློ་རང་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་བློ་ལ་ ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།རྫས་ཀྱི་བློ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལས་འགྲོ་བ་དེ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པའི་གནོད་པས་ གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

毗婆沙师说：'行为由谁显现为行者？那个行为不是他所行。'这句话虽然是真实的，但由于它是另外的缘故，我们不会受到如前所说的过失所损害。这是指毗婆沙师说：中观师你们说'行为由谁显现为行者？那个行为不是他所行。'这种说法因为不能成立自性，所以'由何行为显现为行者'这样显现的行为，确实不是行者所行走的，这是对的。但是在我们毗婆沙宗的论典中，'行者'这个词是表示实体的词义，而'行为'这个词是表示业的词义，因为行者与行为是不同的，所以没有自性所作的过失。
因此，'由何行为显现为行者'这样显现的行为，与那个行者所行走的是不同的行为，所以我们不会受到你们所说的'因为在行为之前不存在，何者将往何处而行？'这种过失所损害。
如果说行者与行为不能成立为异体，这并非不能成立，因此我们要证明实体的认知和业的认知是不同的。由于对境不同，就像对牛的认知和非牛的认知是不同的一样。这里所说的实体的认知和业的认知是所依，实体的认知是指对九种实体：地、水、火、风、空、时、方、我、意这些词义的对境，这就是行者的认知。业的认知是指对五种业：举起、放下、屈、伸、行走这些词义的对境，这就是行为的认知。
所要证明的法是'成立为异体'，即要证明属于实体认知和业认知范畴的行者和行为是异体。'由于对境不同'是能立法，因为实体认知的九种对境和业认知的五种对境是不同的，所以能证明其所属的行者和行为是异体。'如同对牛的认知和非牛的认知是异体一样'是譬喻，就像对牛的认知和非牛的认知因为对境不同而是异体一样，实体的认知和业的认知也因为对境不同而是异体。
'凡是非异体者即无不同对境'这是相违品，'如同对牛的认知非异于自身'这是相违品的譬喻。就像对牛的认知因为没有不同对境，所以不异于自身。实体的认知不是这样，因为对境不同所以是异体。因此，行者与行为是异体，所以我们不会受到如前所说的过失所损害。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཇི་ལྟར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །དེ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་གང་ གིས་འགྲོ་པོར་མངོན།།དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྔར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་ཕན་ འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་ཤིང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ ཡིན་པ་དེ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཡང་གང་དང་ལྷན་ཅིག་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔེ་ ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁོ་བོ་སྔར་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་པོ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བཤད་པར་ བྱ་སྟེ།བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འགྲོ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ ཅན་འཇུག་པའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ཁྱེད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་གང་དང་ལྷན་ཅིག་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། ཕྲད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ མ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱེད་ཀྱིས་རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་དཔེ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ དགོངས་སོ།།ཇི་ལྟར་དཔེ་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། ཁྱེད་ཀྱི་རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་དཔེའི་ཆོས་ཅན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

对于如此所说的回答，此处由作注释者本人在此解说：如同'以何行为显现为行者，彼行非彼所行'是不合理的道理一样，'以何行为显现为行者，异于彼者非彼所行'这样说，是因为不合理的缘故。
如前所说'以何行为显现为行者，彼行非彼所行'，是因为对自体的作用不合理的缘故。'以何行为显现为行者'所显现的行为，并非是行者所行，因此当'以何行为显现为行者'所显现的行为，属于行者自体范畴并起作用时，那行为也非行者所行的时候，'以何行为显现为行者'所显现的行为之外的其他行为，不属于行者自体范畴且不起作用，那行者的行为是不合理的。
为何不合理呢？因为否定了异体性，因为无有能证明此的推理，因为承许任何事物与任何事物共存时不能成立异体性，因为喻例也不成立，这是其中的含义。
'因为否定了异体性'是指否定了行者与行为的异体性，因为我前面已经说明了胜义中行者与行为并非异体。由于具有特殊言说的依待性，如同行为的自体一样。同样，应当确定胜义中行为与行者也非异体，由于具有特殊言说的依待性，如同行者的自体一样，以这些推理而否定。
'因为无有能证明此的推理'是指你们没有能证明行者与行为为异体的推理。'因为承许任何事物与任何事物共存时不能成立异体性'不仅仅是说异于自身的行为非彼行者所行，而且在后面的观察触的品中，论著作者承许内外诸法中任何事物与任何事物共存时都不能成立异体性，所以异于自身的行为非彼行者所行。
'因为喻例也不成立'的含义是：由于你们异于自身的行为是行者所行的喻例不成立，所以异于自身的行为非行者所行，这是论师的意趣。
为何喻例不成立呢？因为你们将一切归于行者方面，说异于自身的行为是行者所行，因为是行者的缘故，因此除此之外没有其他的喻依。
另外，'以何行为显现为行者，异于彼者非彼所行'这是安立宗的简说，即是立宗。

།གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་འདྲི་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི་བ་དེའི་ལན དུ།གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་ཆོས་འགྲོ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་དེས་ནི་རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་ བ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འགྲོ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ཚིགས་ དང་དཔེ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དོན་དམ་པར་རང་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གཉིས་དང་མི་ ལྡན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྡོད་པ་པོ་འགྲོ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རང་ལས་ གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ། གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་པུ་ལ་གང་གིས་འགྲོ་ བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས།གང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདི་ལ། འགྲེལ་པ་ བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་མིང་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་སྙད་བཏགས་ནས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་ བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་ གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ།།ཞེས་སྨྲས་པས་དོན་ཅི་ཞིག་གོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་པུ་ལ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གཉིས་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་ན་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གཅིག་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་ བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གཞན་པ་ཉིད་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་ འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་སྔར། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞེས་བཤད་པ་དེ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

如果问为什么的话，是指如果对方问为什么。对于这样的提问，回答说：'因为一个行者，不应有两种行走。'这是广说，是宗法。这表明行者不具有两种行走的性质，也就是说，偈颂的后半句表明，除自身之外的行走，行者不能行走，因为不具有两种行走的性质。
此处的推理是指，在证明除自身之外的行走行者不能行走的场合，具有因和喻的推理语言，下文将配合说明有法、所立法、能立法和譬喻。胜义中，除自身之外的行走不是行者所行走的，因为不具有两种行走的性质，如同坐者一样。这是依次配合有法、所立法、能立法和譬喻。譬如坐者因不具有两种行走的性质而不能行走一样，除自身之外的行走也因不具有两种行走的性质而不是行者所行走的。
其他人说：'因为一个行者，不应有两种行走。'因为一个行者不应该有使其成为行者的行走和成为行者后所行走的两种行走，所以除此之外的行走也不是行者所行走的。这是对偈颂后半句的解释，上座佛护是这样解释的。
有人说：'这不合理。'这是注释者用'有人'这个名字来称呼自己，用来证明上座佛护的解释不合理的话语。为什么这不合理呢？因为承认只有一个行走的因，所以由于具有这个因而成立'行者行走'。说'因为一个行者，不应有两种行走'是什么意思呢？如果解释为'一个行者不应该有两个行走的因'，那就是承认只有一个行走的因，因此由于具有一个行走的因而成立'行者行走'，所以这是不合理的。
而且，因为没有否定'他性'，所以这也不合理，因为没有否定对方所承认的行者与行走的他性。此外，这与'暂且行者行走，如何能成立？'没有区别，所以不合理。这是说，上座佛护的解释与前文'暂且行者行走，如何能成立？若无有行走，行者终不成。'的说法没有区别，所以不合理，这是注释者所说的。

།གཟེགས་ཟན་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་གཅིག་ནི་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ པོ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་ངོ་།།འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བྱེད་པ་ན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་པས། གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ། འགྲོ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་ལས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ། འགྲོ་བ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དེ་བྱེད་པས་ན་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་སྣང་བའི་རྒྱུ་མར་མེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེས་སྣང་བ་དེ་བྱེད་པ་ན་མར་མེས་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་ན་རེ། གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངེད་དབུ་མ་པས་འགྲོ་བ་ པོ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ཁྱོད་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་གཞུང་བོར་ལ། འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མར་མེ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས། འགྲོ་བ་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པ་ནི་དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས། ངེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ ངེད་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར།ཡང་ཁྱེད་ཟེར་བ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པས་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱེད་ཟེར་བ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ནི་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་དེ་ངེད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་འདིར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ བ་ལང་གི་ལུས་རྭ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བློ་དང་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་ བློ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འགྲོ་བ་པོའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

颇勒派说道：'运动只是一个，它是异于运动者的，因为具有运动，所以可以对运动者安立运动者的名言。因为是运动的因，所以说当他作为运动时称为运动，就如同灯是光明的因，所以说灯作光明一样。因此说'由于一个运动者，不应有两个运动'这是不合理的。'
毗舍佉派说：'运动是动词的意义，它仅仅是一个，这个称为运动的动词意义，是异于称为运动者的实词意义的，因为具有那个运动，所以可以对运动者安立运动者的名言。为什么因为具有运动所以可以对运动者安立运动者的名言呢？因为运动者是运动的因，所以当他作为运动时称为运动者在运动，就如同因为灯是光明的因，所以当灯作光明时说灯作光明一样。因此中观派说'由于一个运动者，不应有两个运动'这是不合理的。'
对于这样的说法，此处注释者说'这是不好的'等言论。为什么不好呢？因为已经成立了所说的理由。我们中观派说运动者具有运动的作用是不能运动的，因为具有作用的缘故，如同你们运动论者所说的理由已经成立了。你们的论典中放弃了'自在是作者'的论典，而说'运动者是运动的因，如同灯是光明的因一样'，这样承许运动者在世俗谛中是运动的因，但不是真实的因，所以你们已经成立了我们中观派所说的理由。
而且我们中观派否定了胜义中的运动，所以你们的说法也不好。因为胜义中运动未生而否定了运动，所以没有运动，具有无运动的运动者不能安立运动者的名言。
而且因为否定了从无中生，所以你们的说法也不好。你们是主张从无中生的，你们的论典被我们从胜义谛中否定了，所以运动者也不具有运动。
'或者'等词是从比量的角度否定运动者具有运动。此中'运动者'是有法，'不是具有运动的因'是所立法，如同牛的身体是具有角的因这样可知，运动者不是具有运动的因这是所立。'因为是特殊认知和言说的因'是能立法，因为运动者是运动者的特殊认知的因，以及运动者的特殊言说的因，所以成立不是具有运动的因。

།དཔེར་ན་ལས་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་ བློ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་ཀྱི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་པོ་ཡང་འགྲོ་བ་པོའི་བློ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་པོའི་སྒྲ་ ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་པོ་ནི་དེ་དང་ ལྡན་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགྲོ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ན་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ མ་ཡིན་པ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྡོད་པ་པོ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་ པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་དོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དྲི་བའམ་སྨྲ་བར་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་འགྲོ་བ་ ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་།དབུ་མ་པ་དག་འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་འདིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དབུ་མ་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དྲི་བར་རིགས་ཏེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དག་འགྲོ་བ་འགོག་པར་བྱེད་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་གིས་འགོག་པར་བྱེད་ཅེས་ དྲི་བར་རིགས་པ་སྟེ།དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི་ན་ངེད་དབུ་མ་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གང་དག་གིས་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་ཁྱེད་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བར་རིགས་སོ། །ཡང་ན་ཁྱེད་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རང་གི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་སྨྲ་བར་རིགས་ཏེ།ངེད་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདི་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས་པ་སྟེ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲ་ན། ངེད་དབུ་མ་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གང་དག་གིས་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་སུན་དབྱུང་བར་རིགས་ན་ཁྱེད་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ངེད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་དྲིས་ལ།རང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་སྨྲས་པས་ཚིག་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་གི་གཞུང་གཟུགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་གཞུང་སུན་དབྱུང་བ་ མི་འགྲུབ་པས་ཁྱོད་ལ་སྐྱོན་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་དོ།

例如'正在做'这是比喻，应当这样理解：比如业是产生特殊业识的原因，也是产生特殊业语的原因，所以知道它不是具有业的原因。同样，行走者是产生特殊行走者意识的原因，也是产生特殊行走者语言的原因，所以知道它不是具有行走的原因。'因为被推理所损害'这句话是总结和量果的结合。
此外，是具有行走本性的行走者具有行走，还是不具有行走者本性的行走者具有行走呢？对此，具有行走者本性的行走者具有行走是不合理的。为什么呢？因为'行走者与其相应是无意义的'。如果是具有行走者本性的行走者，那么它已经成立为以自性而成为行走者，再与那些行走相应是没有意义的。
非行走者本性的非行走者也不可能具有行走。为什么呢？因为'非行走者就是非行走者的缘故，如同静坐者那样不与其相应'。非行走者本性的非行走者，正因为是非行走者，如同静坐者一样不与行走相应，所以不可能具有行走。
这里应当提出推理的问题或陈述，即在行走论者证成有行走，中观者证成无行走的场合，行走论者应当向中观者提出推理的问题：'你们中观者否定行走时，是用什么推理来否定的？'如果这样问，那么我们中观者也应当向你们展示前面所说的那些否定行走的推理。
或者你们行走论者自己为了证成行走，应当陈述自己的推理：'我们行走论者证成有行走是用这些推理来证成的。'如果这样说，那么我们中观者也应当用前面所说的那些否定行走的推理来破斥你们的主张。然而你们行走论者既没有向我们询问推理，自己也没有陈述推理，仅凭言词是不能建立自己的主张和破斥他人的主张的，所以你们有这样的过失。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཚིག་ཙམ་གྱིས་རང་གི་གཞུང་གཟུགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་གཞུང་སུན་དབྱུང་བ་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་གཞུང་སྨྲ་བ་ལ་དཔའ་བ་ཡིན་པས་ཚིག་ལ་ནི་ཟད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཁོ་བོའི་ཡང་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྨྲ་ལ་ཁོ་བོ་ནི་འགྲོ་ བ་མེད་པར་སྨྲ་བས་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་གཞུང་སྨྲ་བ་ལ་དཔའ་བ་ཡིན་པས་ཚིག་ལ་ནི་ཟད་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར།ཁྱེད་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ངེད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་དྲིས་ལ། རང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་སྨྲས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་ གི་གཞུང་གཟུགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་གཞུང་སུན་དབྱུང་བ་མི་འགྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ཡང་མི་ཚུགས་ལ། དབུ་མ་པའི་འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡང་སུན་མི་ཕྱིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། རིགས་པས་ དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པས་དཔྱད་ན། འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། ། འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །དེ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པར་རོ། །དེ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན པར་གྱུར་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་ བྱེད་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འགྲོ་བ རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་།ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྡོད་པ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་ པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ།

如果问为什么仅凭言词不能建立自宗和破除他宗，为此说'一切论者对宣说自宗都是勇敢的，因此言词是无穷尽的'。
如果没有推理而仅从你的宗义中成立有去，那么为什么我的宗义中无去就不能成立呢？就像你说有去，我说无去，一切论者对宣说自宗都是勇敢的，因此言词是无穷尽的。
因此，你们说有去的人既没有问我们推理，自己也没有说出推理，所以仅凭你们的言词既不能建立自宗，也不能破除他宗。因此你们说有去的宗义也不能成立，中观派无去的论据也不能被破除。
所以这样，以理观察，胜义中去、去者和所去处都是不存在的。
现在为了总结此品和显示量果，所以说'如是以理观察时：若是去者性，三去皆不行；若非去者性，三去皆不行；亦是亦非性，三去皆不行。'
'若是去者性'是指具有去的去者，意思是有去。'去'是指所去。'三种'是指已去、未去和正去。'若非去者性'是指离去的去者。'亦是亦非性'是指既是具有去又是离去的去者等等。
现在应当以比量来成立这三种情况的去者都不能行三种去。
首先，是去者性不能行三种去，因为具有作用的缘故，如同异于彼者。这是依次配合能立、所立法、能立法和喻。例如，异于是去者性的去者持祥，因为具有去的作用，所以不能行已去、未去、正去三种去。同样，是去者性也因为具有去的作用，所以不能行已去、未去、正去三种去。
非去者性也不能行三种去，因为离去的缘故，如同住者。这也是依次配合能立、所立法、能立法和喻。例如住者因为离去，所以不能行已去、未去、正去三种去。同样，非去者性也因为离去，所以不能行已去、未去、正去三种去。

།ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ། ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་སུ་དཔེར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོང་བ་ དང་།མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་སུ། དཔེར་ན་སྡོད་པ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་ པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཡང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྦྱོར་བ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ པ་དག་ལས་རེ་ཞིག་སོང་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་།དེ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གསུམ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལས་བཞིན་ནོ། །མ་སོང་བར་ཡང་འགྲོ་བ་ པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་།དེ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གསུམ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ་མ་སོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་པའི་ལམ་བཞིན་ནོ། །བགོམ་པར་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་མ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གསུམ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ། སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་བྱ་རྗེས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་སྲིད་པ།དེ་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་འང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་ བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྷག་མ་དགག་པ་ཡང་ཕྱོགས་འདིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་བྱ་བ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གཅིག་བསལ་ན་བྱ་བ་ལྷག་མ་དག་བསལ་བ་ཡང་སླ་བས་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་གོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་འགྲོ་ བའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དགག་པའི་ཕྱོགས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་འདིས་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་དགག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་འགྲོ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་འོང་བ་མེད་པ་དང་།འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

是与非是的行者也不会在三种行进中行走，因为会被两边所说的推理所损害。这里应当依次配合主体、所立法、能立法和譬喻：在是行者一方，譬如除彼之外的是行者提婆达多，因为具有行走之业，不会在已行、未行、正行三种行进中行走；在非行者一方，譬如住者因为远离行走，不会在已行、未行、正行三种行进中行走。同样，是与非是的行者也因为具有行走之业和远离行走，不会在已行、未行、正行三种行进中行走。
同样，以行走为方向，也应当适当运用因和喻的结合。这样配合：在三种行进即已行、未行、正行中，首先是行者、非行者、亦是亦非行者三者不会在已行中行走，因为行走之业已经过去，如同其他已完成的业。也不会在未行中行走，因为尚未行走，如同其他不欲行走的道路。也不会在正行中行走，因为离开已行和未行就无法了知正行，如同虚空中的鸟迹。
因此，如此以理和教全面观察时，三种行进等皆不可能存在，故'是故行与行者，所行处亦皆无'，这是依据所说努力的结果而作结论。这是本品的结论。
论师说其余的作用和作者的否定也由此方式显示，这是对前文所说：世间多依众多作用的言说而执著作用事物，为了除去此执著的刺而否定了以行走为相的一种作用，其余作用的否定也容易，故建立此前主张的结论。
论师所说否定行走的作用和作者的方式，也同样显示了否定其余作用和作者。此中本品的意义是通过显示行走无自性，显示缘起无来无去的特殊性，这是量果。

།འགྲོ་བ་དགག་པ་འདིས་ལུང་གི་དོན་ཅི་ཞིག་གྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་དགག་པ་བསྒྲུབས་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ ན་རེ།རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། གང་ལ་ འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་འོང་བ་མེད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་འགྲོ་བ་དགག་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འཕགས་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ལ་དྲིས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ག་ལས་འོངས། །དེས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཁྱོད་ལ་ད་དུང་ཡང་འོང་བའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངམ། གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོས་འདུ་ཤེས ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ།།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་སྨྲས་པ། འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀྱི་བློ་མི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཉིས་སུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་འོང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བྲལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་དོན་དམ་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་མེད་པ་དང་འབྲལ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འོང་བ་ཡང་མེད། འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དེ་འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་འོང་བ་མེད་པ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ན། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན ནོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་འོང་བའམ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་ངུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་ཞུགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་མཐོང་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་མི་སྣང་ནས། དེ་ནས་དེས་མཐར་གྱིས་གྲོང་ཁྱེར་སྤོས་ངད་ཅན་དུ་སོང་སྟེ། འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་ལ་དྲིས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དག་མཐོང་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་དག གང་ནས་བྱོན་གང་དུ་བཞུད།ཆོས་འཕགས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འོང་བའམ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ནི་འོང་བའམ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། ཡང་དག་པའི་ མཐའ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་འོང་བའམ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་ དང་།སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པར་ནི་དམིགས་སུ་མེད་ལ། ཐ་སྙད་དུ་ནི་དཔེར་ན། རྒྱུད་དང་། ཤིང་བུ་དང་། ལག་ཅ་ དང་།མིའི་རྩོལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་པི་ཝང་གི་སྒྲ་འབྱུང་ཡང་། སྒྲ་དེ་ནི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ལ། རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ན་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ།

为了说明通过否定运动能成立何种教证的含义，以及为了消除他人说'仅仅依靠干瘪的逻辑论著来成立否定运动'的说法，在此也应当以可信的教证来成立。因此，《圣无尽慧所说经》中说：'无来无去者，是诸圣者之行。'以此教证之义得以成立，并且以此可信教证成立了否定运动。
如此宣说：在《圣无尽慧所说经》中，圣舍利子问圣无尽慧：'善男子，你从何处而来？'他回答说：'尊者舍利子，你现在还会生起来的想法吗？'长老说：'我已完全了知诸想。'圣无尽慧说：'具足完全了知诸想者不生二分别，如是具足完全了知诸想者因不执二相故是无分别。'
又，所谓'无来'是系缚之语，所谓'去'是离系之语。若于胜义中无系缚语亦无离系语者，则无来亦无去，无来无去即是诸圣者之行。长老若了知无来无去之真实，怎会与真实了知相违而生起来去分别？
善男子，如来无来亦无去。如是所说是：常啼菩萨为听闻般若波罗蜜多，入增上意乐，见到无量如来后，从三昧中起，彼等如来不见。之后他渐次前往香城，问圣法上：'善男子，我见到无量如来后不见了，彼等从何处来往何处去？'法上说：'善男子，诸如来无来亦无去，如是真如即是如来。'
善男子，实际中无来亦无去，实际即是如来。如是空性、无相、无生、无灭等皆无来去，空性等即是如来。如是幻、阳焰、梦、乾闼婆城等皆无来去，幻等即是如来。善男子，胜义中无所缘，世俗中譬如依靠琴弦、木棒、手势及人的努力而发出琵琶声，然彼声于弦等诸缘中不可得，离弦等外亦不可得。

།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ བསྟོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་འབྱུང་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྐྱེན་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་འོང་དང་འགྲོ་བ་གང་ཡང་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་འགྲོ་བར་བྱ་བའམ། འོང་བར་བྱ་བ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མི་སྣང་ངོ་། །རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ། གཟུགས་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མི་སྣང་ངོ་། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མི་སྣང་ངོ་། །གང་ལ་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་མི་སྣང་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ ལས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པའི་དོན་འདི་ཉིད་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་གྲུབ་ཅིང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེ་དག་གིས། འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དགག་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྟོག་གེ་སྐམ་ པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིས། རྣམ་ པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡང་།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁས་པའི་མཁྱེན་རྒྱ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། སོང་བ་དང་། མ་སོང་ བ་དང་།@##། །དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པ། ད་ནི་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ།།ཡང་ན་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་ བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ནི་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟའོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ད་ནི་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཡང་ན་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

善男子，如是依靠善根和所希求的心意赞叹，虽然会生起见如来，但如来于彼等各别因缘中无所缘。如是所说，此亦是成立的。'于此无来亦无去，一切诸法如虚空'，此是在《圣梵天所问经》中所说。无生之义亦是不成立的。如是，无有微尘许可去、可来之处，此即是菩萨般若波罗蜜多，于彼不见来去。胜力降魔者，于色不见来去，于受、想、诸行、识不见来去。若于色、受、想、诸行、识不见来去，此即是般若波罗蜜多。
如是等所说，彼等是成立的，即是在《世尊般若波罗蜜多胜力降魔经》中，宣说一切法无来去。于彼等无量经典中，宣说此缘起无来无去之义，此经义成立。以彼等可信之经典根据，为成立破除来去，并非仅以干枯理论论典而成立，此为结语。
如是宣说无来无去之诸经典，皆应以此无来无去品来详细解释，此亦是依据大师智者的广博智慧。从佛护论师所著《中论根本慧论般若灯论》中，已去、未去等。
《中论根本慧论般若灯广释》第二十八品。今当以破除不相顺生之差别，显示诸处无自性义而造第三品。或者，以破除不相顺行，显示诸处为空性而造第三品。
此中'以'字，于此处是入于立宗之因义，及与下文相连之义。其中，就入于立宗之因义而言，故说'今当以破除不相顺生之差别'。就与下文相连之义而言，故说'为显示诸处无自性义而造第三品'。
或者，就入于立宗之因义而言，故说'以破除不相顺行'。就与下文相连之义而言，故说'为显示诸处为空性而造第三品'，如是配释。

།དེ་ལ་ ད་ནི་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས།འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཀྱང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་སྐྱེ་ བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམས་ན་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ཡིན་པས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་མདོ་ལས།མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ནི། །ལྕེ་དང་ལུས་དང་དེ་བཞིན་ཡིད། །དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། གཞན་ཡང་མིག་ནི་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ གསུངས་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་འགྲོ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་ པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས།འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཡང་ན་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགྲོ་བ་ཉིད་འགྲོ་བ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ།

关于'现在以遮破不相顺生起之分别'这句话是如何随顺所立宗的因义而说的问题，论师在观缘品第一品开始时立下'一切法无生'的宗义，此处在开始第三品时，注释者也是依据论师先前如何立宗，随顺其因义而说'现在以遮破不相顺生起之分别'这句话。
因为生起本身是无生的相违品，所以称为'生起的相违品'。'其分别'是指如下对方将要提出的前宗：'从胜义谛而言，内处等唯是生起的，因为境界各别决定的缘故'等。'遮破彼'是指依据遮破生起相违品的分别而着手造作第三品，意即依据随顺所立宗的因义而遮破生起相违品的分别来造作第三品，这样就能成办所欲义。
关于'依据显示诸处无自性义而造作第三品'这句话是如何依据下文而说的问题，因为此观处品第三品下文的内容是显示诸处无自性，所以此处在开始第三品时，注释者也是依据下文的意义而说'依据显示诸处无自性义而造作第三品'这句话。
如是大乘经中说：'眼耳鼻舌身，以及意亦然，彼等皆自性空，诸佛如是说。'又说：'眼以眼的自性空，如是耳鼻舌身意以意的自性空。为什么呢？因为彼等的自性即是如此。'为了成立这些经义而造作第三品。
这是显示：为了显示前说无生的义理，以及为了成立经中所说诸处无自性的道理而造作第三品。
或者，关于'以遮破不相顺行走之分别'这句话是如何随顺所立宗的因义而说的问题，论师在观行品第一品开始时立下'一切法无行'的宗义，此处在开始第三品时，注释者也是依据论师先前如何立宗，随顺其因义而说'或者以遮破不相顺行走之分别'这句话。因为行走本身是无行的相违品，所以称为'行走的相违品'。

།དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམས་ན་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་པས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྔར་འགྲོ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་དང་པོ་ལྟར་བརྟག་པ་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ནི་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་ མོ་ཞེས་བྱ་བས་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ལུང་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་གསུངས་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་པོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི། ཕ་རོལ་པོས་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་བཀག་ནས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་བཞེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ པ་བྱེད་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བྱས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།འདི་ན་གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་འདི་ལྟ་ བུ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་། མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་ནང་ གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

'所谓遮止彼者，是指针对不顺行进方向的一边进行遮止而着手第三品'，应当如是理解。如此，针对承许趣入因义，由于遮止不顺行进方向一边而着手第三品，将能成就所欲义故。
若问：'为显示诸处为空性而着手第三品'，此说如何与下文相应？针对处观察第三品下文所说之义，也是显示诸处为空性，故于此着手第三品时，注释者也是依据下文相应之义而说'为显示诸处为空性而着手第三品'。
此说明：为显示前说无行进之义，以及为成立经中所说诸处空性，而着手第三品。
若依第一种观察，所谓'安立相违品'，即是现在以遮止生起相违品差别而显示诸处无自性，依此义而着手第三品。即如前所说，为显示无生之义，以及为成立经中所说诸处以自性空，而着手第三品。如是第一种观察时，相违品前行安立即是：
对方于下文执著'胜义中内处唯生，以境界各别决定故'等前行安立。如是相违品前行配合，遮止后成就论师意趣故，此处注释者作前行安立。
故说'胜义中内处唯生，以境界各别决定故'等。彼等依次配合为有法、所立法、能立法及相违品喻。
此中若无生者则无境界各别决定，如石女儿诸处无境界各别决定，此为相违品喻。
内处有如是境界各别决定，即是见、闻、嗅、尝、触、意等之境为色、声、香、味、触、法等，依次配合。
是故以如是说因，应执内处唯生，此为结论及量果。

།གང་གི་ཚེ་གཉིས་པ་ལྟར་བརྟག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་ན་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་ བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་སྔར་འགྲོ་བ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ལུང་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ། །ཞེས་བཤད་པ་གཉིས་པ་ཤོས་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་ མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། སྔར་འགྲོ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་མཇུག་ཏུ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་ པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཉི་གའི་ལན་དུ་བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི། །སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ སོ།།ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་གཞན་ནི་མེད་དེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཉིད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་སྐད་མ་སྨོས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་རྣམས་ལ་ཡང་སྒྲ་ཉན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ཡིན། དྲི་སྣོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཡིན། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྕེ་ཡིན། རེག་བྱ་རེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཡིན། ཆོས་རྣམས་ སེམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཡིན་ཏེ།ཉན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་གཞན་མེད་པར་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་དེ་ལ་དབང་པོ་དང་བདག་པོ་ཉིད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་པོ་དག་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཅི་རིགས་པར་དེ་དག་ལས་དབང་པོ་ནི་ཚོགས་ལྷག་མ་དེ་དག་ལ་གཙོ་ཆེར་དབང་བ་ཉིད་དང་། བདག་པོ་ཉིད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

当按照第二种方式观察时，也就是说，或者为了通过遮遣不相顺的行走来显示诸处是空性，而开始第三品。为了显示之前所证成的无行走之义，以及为了成立经中所说的诸处空性，而开始第三品。如此观察时，应当如是安立前面的相违方。
当时安立相违方的观点是这样的：在之前的第二品《观行走品》的末尾说道：'是故行走、行走者及所行处皆不存在。'因为行走论者们不能接受这一点，所以对方说道。
因此应当了知行走是存在的，因为是作用的果，如同看色等。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如眼等因为是作用的果而应当了知是存在的，同样地，行走也因为是作用的果而应当了知是存在的。
对此所说的回答，此处论释者对双方的回答解释道：'见闻嗅尝触，以及意根等，六根之对境，所见等诸境。'
见，即是因为能见的缘故。这是说没有其他内在的能见者补特伽罗，因为眼根本身能见色故称为眼。否则应当说'因为此能见'，但并未如此说。其余诸根也是如此。
即是说，听、嗅、尝、触和意等，因为能听声故是耳，因为能嗅香故是鼻，因为能尝味故是舌，因为能触所触故是身，因为能思维诸法故是意。同样地，也没有其他内在的能听等作者的补特伽罗。
'六'是说为了取色等境，对彼聚集起主宰作用的缘故。这是解释'根'字的含义。为了取色等六境，根、境、光明、虚空和相应的作意等聚集中，根对其余诸聚起主要的主宰作用，故称为根。

།དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་མིང་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་མོད་ཀྱི། དེ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཅེས་དབང་པོ་སོ་སོའི་མིང་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་དྲུག་ཡིན་པར་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་མོད་ཀྱི་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་དེ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནང་གི་སྐྱེས་བུ་གཞན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་མཐུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་སྟེ།སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡུལ་ཏེ། ཡུལ་དེ་དག་ལ་དབང་པོ་རྣམས་སྤྱོད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། མཉན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྣམ་པར་བྱ་བ་དང་། མྱང་བར་བྱ་བ་དང་། རེག་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པར་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་ཅན་དང་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་པ ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཉི་གའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པའི་དབང་པོ་ཡུལ་ཅན་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་ བསྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་རྫོབ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་།དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅན་དང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་འདི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་སྔ་མ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མ་དག་གི་མགོ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།།རེ་ཞིག་མིག་གི་དབང་པོ་གཅིག་པུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་པོ་དག་ཡུལ་ཅན་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པར་སྟོན་པའི་སྐབས་ལས། རེ་ཞིག་དང་པོར་མིག་གི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་ཡུལ་ཅན་དང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོས་མི་འཐད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་ཏོ། །ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་ བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མིག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོས་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་ དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནའོ།

所谓'六'，虽然仅由各自名称的提及就能成立数量，但确定这个数字是为了表明即使在世俗言说中，也应知道除了这六者之外，没有其他能缘取色等境的作者。
如说'见、闻、嗅、尝、触及意'，虽然仅由各根的名称就能成立是六数，但确定'六'这个数字，是为了表明即使在世俗言说中，也应知道除了这六者之外，没有其他内在的补特伽罗作为缘取色等境的作者。
'彼等'是指六根。'彼等的'是接续'彼等的境界是什么'之意。'境界'即是境，意为'彼等具有作用'的意思。这是解释'境界'一词的含义，即境界就是境，是说诸根对彼等境界有作用的词义。
'所见等'是指所见、所闻、所嗅、所尝、所触及所思。六根的境界是色、声、香、味、触、法，与所见等依次对应。
根境各自决定也是世俗谛，而非胜义谛，因此因相唯在相违品中存在，所以义相违。这是成立前二者因相义相违，前主张者的因相'由于境各别决定'以及'由是作用果故，如见色等'所说的根作为有境和色等作为境的各别决定，也仅是世俗言说，而非胜义谛，因此前主张者的因相仅存在于胜义有的相违品世俗谛中，故与成立胜义有相违，因此不成立。
'当说明胜义中眼等根境如何不合理'，这是为了明显前义而引出下面的偈颂。
首先就眼根而言，'见若是自性，则彼不能见'，这是从胜义谛角度显示六根和六境作为根境事物不合理的语境中，首先就眼根和色境作为根境事物不合理而说。
'见'即是能见，是眼根的意思，这是显示世俗谛中眼处的性相，因为眼根能见色，所以称为见。'若是自性'即是'若是自体'，是说如果眼根在胜义中是色的自性。

།དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱོགས་དེ་ནི་ཚིག་གི་དོན་འོག་ནས་འབྱུང་བས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དེས་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་ནི་མི་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།ཕྱོགས་དེ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་ཤོས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་དེ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་དེས་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་མི་མཐོང་ཞེ་ན། དེ་རང་ གིས་རང་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ། །དེར་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའི། གཞན་དུ་ན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་ ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་སྐབས་ནས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཡིན་གྱི། དེས་ནི་དེ་ཉིད་མི་མཐོང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ངེས་པར་བཟུང་ན་དེས་དེ་ཉིད་མི་ མཐོང་ན་ཡུལ་གཞན་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་སྟེ་དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མིག་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ཏོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ ཕ་རོལ་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ཡིས་དེས་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མིག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པའི་ཚེ། ཁོ་བོ་ཅག་མིག་གིས་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པས་དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་[(]ལེན་[,]ལན་[)]དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ ལྟར་མཐོང་།།མིག་ལ་གཟུགས་མཐོང་བའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་མིག་གིས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་མཐོང་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁོ་བོས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ བ།།དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་ནི་མིག་ལ་གཟུགས་མཐོང་བའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་འདིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མས་ནི་མིག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཆོས་བསྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་ རང་གི་བདག་ཉིད་ན།།དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་དེས་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཕྱེད་འོག་མས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བསྟན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་དེས་ནི་ཆོས་ཅན་མིག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ དབང་གིས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

对于'彼不见彼故'这句话，为什么是不见呢？这个观点由下文的词义来阐明，即眼根以眼根不能见到自身，为什么呢？这个观点由偈颂的后半部分来阐明，这是其结论。为什么呢？因为彼不见彼，这是众所周知的道理。意思是说，为什么眼根不能见到眼根自身呢？因为自身不能见到自身的缘故，这是立论者和对论者双方都承认的道理，所以不需要证明，这是论师的意思。'自性'这个词表示确定的意思。应当理解为'彼处不见'，否则就会理解为'见'的意思。
对于'彼不见彼故'这句偈颂中，'自性'这个词的使用是为了确定'不见'的意思，如果按照字面意思理解为'彼不见彼'，就会理解为虽然不见彼而见其他境，这是不合理的。
如果这样的话，你究竟证明了什么呢？当说眼不见自身的时候，就承认能见到其他的色法。对此回答说：如果对方这样说：你们中观派说'见自身性时，彼不见彼故'，那么你们中观派究竟证明了什么呢？当说眼不见自身的时候，我们承认眼能见到其他的色法，因此我们的主张并未失效。
对于这种说法的回答是：在此，注释者说：你所承认的见其他境的观点，'若时不见自，彼云何见他？眼无见色之力'，这就是文义。你承认眼能见到其他色法的观点，我已经证明其不能见。怎么证明呢？因此说：'若时不见自，彼云何见他？'这个偈颂的含义就是眼没有见色的能力。
在此，偈颂的上半部分说明眼不能见自身的性质。'见自身性时，彼不见彼故'这个偈颂的上半部分说明了证明眼不见色的性质就是不能见自身。下半部分说明所要证明的法即不见色。'若时不见自，彼云何见他？'这个偈颂的下半部分说明了有法即眼根所要证明的法是不见色。至于比喻，根据所证和能证的法，应当配合耳等众所周知的有法。

།དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་གཞག་པས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་པོས་ནི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ནི་མིག་གི་དབང་པོས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཕྱེད་གོང་མས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། མིག་གི་དབང་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད།།ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཚིག་གོང་མ་དེས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཉིད་མིག་གི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། མིག་གི་དབང་པོས་རང་གི་བདག་ཉིད་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་གོ་། ཕྱེད་འོག་མས་ནི་མིག་གི་དབང་པོས་གཟུགས་མི་མཐོང་བར་བསྟན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་དེས་ནི་མིག གི་དབང་པོས་གཟུགས་མི་མཐོང་བར་བསྟན་པས།ཆོས་ཅན་གཟུགས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་དེའི་དབང་གིས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དེའི་དབང་ གིས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འོག་ནས་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྣམས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ནི་བསགས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་བསགས་པའི་ ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ནི་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

因此，所说的'由安立所成立和能成立法而成为能诠语'，是指下文中的有法、所立法、能立法和譬喻的配合。
因此，胜义中眼根不能见色，因为不见自体的缘故，如耳等。这些也是按照次第配合有法、所立法、能立法和譬喻。譬如耳等由于不见自体，所以不能见色，同样眼根也因为不见自体，所以不能见色。这个比量说明了眼根不能见色。
或者，上半颂说明眼根不是所取，安立眼根自体为同法喻。即'见者自体中，彼不能见彼'这个上半颂说明眼根自身不是眼根的所取境，而将眼根自体作为眼根非境的同法喻来安立。
下半颂说明眼根不见色，从而说明所立法色非眼根境。即'若时不见自，彼如何见他'这个下半颂说明眼根不见色，从而说明有法色的所立法是非眼根境。
这里'由此而成能诠语'是指由所立、能立和同法喻的力量而成为能诠语，即下文中有法、所立法、能立法和譬喻的配合。
因此，胜义中色不是眼根境，因为是积聚的缘故，如眼根自体。这些也是按照次第配合有法、所立法、能立法和譬喻。譬如眼根自体因为是积聚所以不是眼根境，同样色也因为是积聚所以不是眼根境。这个比量说明了色不是眼根境。

།རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་དང་བསགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དང་ རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ ལྟར་མཐོང་།།ཞེས་བྱ་བས་མིག་གི་དབང་པོས་གཟུགས་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཙམ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་ དུ་ཟད་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དཔེར་ན་ཁྭ་དག་ལས་ཞུན་མར་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ཁྱི་དག་ལས་མི་བསྲུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྨོས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་པོས་ནི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རམ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཚད་མ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉི་ ག་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མིག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རུང་མོད་ཀྱི། གཟུགས་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྡེ་པ་གཞན་དག་དབུ་མ་པས་གཟུགས་མིག་གི་དབང་ པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་པོས་ནི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་གཏན་ ཚིགས།རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་ བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ།

不见自身本性以及积聚，是为了摄取名相声音的方式，因为有碍性、从大种所生性、所造色性以及属于色蕴性等之故，对于两边都应当说推理。如说：'见于自身本性时，彼不能见彼自身，若时不见自身性，彼如何能见他者？'这是说眼根不见色的理由'不见自身本性'，以及色非眼根境的理由'积聚'，仅是为了摄取名相声音的方式而作为示例而已。这两边的理由也包括有碍性等，这是其意义。
譬如说'应当防护乌鸦偷取酥油'时，并非不应当防护狗。同样在此，说'不见自身本性'和'积聚'这两个理由，并非使有碍性等不适合作为理由。这是说，胜义中眼根确实不见色，因为有碍性之故，或因从大种所生性之故，或因所造色性之故，或因属于色蕴性等之故，如耳等。
或者说，胜义中色非眼根境，因为有碍性之故，或因从大种所生性之故，或因所造色性之故，或因属于色蕴性等之故，如眼根自身。因为已先说此量故，应当说两边的推理。
此中有人说：'眼不见自身本性是因为不可示现，这是可以的。但是色是可示现的，因此能见色。'这是说其他部派对中观师所说'色非眼根境'提出的反驳。
他们这样说，中观师说'胜义中眼根确实不见色，因为不见自身本性之故，如耳等'，其中理由'不见自身本性'是可以的。如是世尊也说：'色有三种：可示现有碍、不可示现无碍、不可示现有碍。其中可示现有碍是色处，不可示现无碍是无表色。'

།བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ་ཞེས་གསུངས་པས་མིག་གིས་རང་གི་ བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རུང་མོད་ཀྱི།ཁྱེད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་མིག་གི་དབང་པོས་གཟུགས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་ དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྔར་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་བཞིན་དུ་དེ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལེན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ རྒྱུ་གཞན་དེས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལ་ཁྱེད་ན་རེ་མིག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རུང་མོད་ཀྱི་ཞེས་ཟེར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་གཞན་དེས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་ པོས་ནི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་དེ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ།།ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དག་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མིག་ གིས་གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་བ་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་མངོན་པ་ལས། རྟེན་མཚུངས་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་། །དེར་བརྟེན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་ བྱ་བ་ནི་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་ལ་དབུ་མ་པས་ལན་བཏབ་པ་དང་།འདིར་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་དང་། ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་པོས་ནི་གཟུགས་ མི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་མི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ནི་ངེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རྟེན་པ་མཚུངས་ པའི་མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་མངོན་པ་ལས། རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་གི། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མིག་གིས་གཟུགས་ནི་མི་མཐོང་ཞིང་། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཏེ། །གང་ལ་ འཇིག་རྟེན་མི་འཇུག་གོ།།དེ་ནི་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ངེད་དབུ་མ་པས་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ལ་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་ བར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

说到'不可见而有对碍的是眼等五根'，虽然眼睛不见自体是因为不可见的缘故而合理，但你说'胜义中色不是眼根的对境，因为是积聚的缘故，如同眼根自体'，由此证成眼根不见色，这是不合理的。因为色处如前所说是可见有对的，所以能见到它。在说'能见到它'的同时又说'不能见到它'，这就成了违背自己所承许的说法。
对于这种说法的回答，此处注释者说：'由于其他原因，对我们所说的因和喻没有损害。'对于你说'眼睛不见自体是因为不可见的缘故而合理'这一其他原因，并不损害我们所说的'胜义中眼根不见色，因为不见自体的缘故'这一因，以及'胜义中色不是眼根的对境，因为是积聚的缘故，如同眼根自体'这一喻的成立，我们的推理不违背所承许。
阿毗达磨论师们说：'如果说没有差别的眼睛不见诸色，这就成了成立已成，因为立宗与此相同的眼睛是不见的缘故。如果说是依止相同的眼睛不见诸色，那就违背了所承许，因为阿毗达磨中说：依止相同的眼睛见诸色，依止于此的识则不见。'这是说明先前其他部派对中观派的回答，以及此处阿毗达磨论师对中观派提出成立已成的过失和违背所承许的诘难。
他们这样说：'中观派所说的胜义中眼根不见色，如果是指与此相同的眼睛不见，就犯了成立已成的过失，因为与此相同的眼睛不见色在我们的立场中也是成立的。如果是指依止相同的眼睛不见，就违背了所承许，因为阿毗达磨中说：依止相同的眼睛见诸色，而依止于此的识则不见。'
对此说法的回答，此处注释者说：'此处由于将依止相同的眼睛本身作为立宗，既不是成立已成，也不违背所承许。因为经中说：眼不见色，意不知法，不行于世间，这是胜义谛。'这是说，此处我们中观派将依止相同的眼睛本身作为立宗，既不是成立已成，因为你们未成立依止相同的眼睛不见色。

།ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། རྟེན་མཚུངས་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་། །དེར་བརྟེན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ངེད་ཀྱང་ཁས་ལེན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས། མིག་གིས་གཟུགས་ནི་མཐོང་ངོ་ཞེས། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གང་གསུངས་པ། །ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་འཇིག་རྟེན་ལ། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཅི་ལྟར་ངེས་པར་ཤེས་ཤེ་ན།འཕགས་པ་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། མིག་གིས་གཟུགས་ནི་མི་མཐོང་ཞིང་། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཏེ། །གང་ལ་འཇིག་རྟེན་མི་འཇུག་པ། །དེ་ནི་དམ་པའི་བདེན་ པའོ།།ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་མཐོང་བར་ཁས་བླངས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་མི་མཐོང་བར་བསྒྲུབས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དོན་དམ་པར་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྒྱད་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་དེ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་ སྟེ།མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་དང་མཚུངས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དེ་དང་མཚུངས་པའི་མིག་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་ཀྱང་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མི་མཐོང་ངོ་།།ཡང་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་འདི་ལྟར་ཡང་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་ རྟེན་པ་མ་ཚངས་པའི་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་སྟེ།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་རྟེན་པ་མཚུངས་པའི་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འདིར་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་ལ་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བར་གྲགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་མིག་གིས་གཟུགས མཐོང་བར་གྲགས་པ་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ལ་དོན་དམ་པར་མི་མཐོང་བར་བསྟན་པས་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི སྐྱོན་མེད་དོ།།ཁ་ཅིག་དག་ན་རེ་མིག་གིས་མཐོང་བ་ཉིད་དེ། ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཁ་ཆེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གིས་ གཟུགས་མཐོང་བ་ཉིད་དོ།

对于所承许的也不会有所违背。如《阿毗达磨》中说：'依同分眼见诸色，不依彼识而能见。'这一点我们也承许，但这是从世俗谛而说。为什么呢？因为世尊在《圣有移经》中说：'眼见诸色相，一切智者说，为除世间人，颠倒慢对治，是为世俗谛。'
怎么确定这是从世俗谛而说，而非胜义谛呢？因为在同一部《圣有移经》中说：'眼不能见色，意不知诸法，世间不行处，是为胜义谛。'因此，我们承许同分眼根在世俗谛中见色，在胜义谛中证成不见，所以不违背所承许。
由于未曾承许胜义谛中眼见色，以及如前所说的第八比量已经成立，所以也不违背所承许。这表明同分眼根不见色，因此也不违背所承许。
因此，胜义谛中同分眼根不见色，因为是眼根的缘故，如同与彼相似者。这些分别是有法、所立法、能立法和喻例，应当如是次第配合。譬如与彼相似的眼根因为是眼根故不见色，同样，同分眼根也因为是眼根故不见色。
或者说，因为是有色根故，如耳根一样，已被遮破。这也可以这样配合比量、因和喻：胜义谛中同分眼根不见色，因为是有色根故，如耳根。如是以这些比量证成胜义谛中同分眼根不见色，因此也不违背所承许。
此处若有他人说：'否定世间共许眼见色将有世间共许相违过失'这一前主张隐含其中，对此论释者回答说'也不会有世间共许相违过失'。为什么呢？因为以特殊立宗未舍弃彼，且已作答故。
即以'胜义谛中眼不见色'这一特殊立宗，并未否定世间共许眼见色，且如前在说无生时，已回答说若于世俗谛有生，于胜义谛则无生。同样，此处也说明世俗谛中眼见色而胜义谛中不见，因此无有世间共许相违过失。
有些人说：'眼确实能见，因为是见的作用的作者故。'这是迦湿弥罗毗婆沙师说：中观师所说眼不见色不应理。为什么呢？因为眼确实见色。

།ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། མིག་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མཐོང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ན་རེ་ཁ་ཆེ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁ་ཆེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་གིས་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པས་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ གཏན་ཚིགས་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པོ།།གཞན་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཆེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ དགག་པ་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་མ་ཐག་པ་དག་གིས་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་དགག་པ་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཆེ་དག་གིས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁ་ཆེ་དག་གིས་ སྨྲས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མས་ཁ་ཆེ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་བྱ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་དག་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ནི་ཁ་ཆེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་གིས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་སྐད ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་འཇིག་པས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཁ་ཆེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མིག་གིས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་མིག་སྔ་ན་ལྟ་བའི་བྱ་ བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཆེ་དག་གིས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དེ་བ་ཤར་མས་རང་གི་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་དཀར་པོ་འཆར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཤད་དོ།

说是因为是见的作用的作者，那些也是有法、所成立的法和能成立的法，说眼睛因为是见的作用的作者所以见到色法。对于这样的说法，作为回答，此处注释者说：'有人说这不合理'等。'有人说'是指注释者说迦湿弥罗人所说不合理。
为什么呢？因为是所立义的一部分，迦湿弥罗人的因'是见的作用的作者'是所立义的一部分，所以不成立。因为'眼见'这个所立就是见的作用的意思，用'是见的作用的作者'作为能立因来证成，这是所立义的一部分，所以不成立。
而且因为没有遍，所以也不合理。因为迦湿弥罗人的比量这一方没有喻例。而且因为已经说过破斥，所以也不合理。因为前面刚说过的比量已经破斥了'眼不见色'，所以迦湿弥罗人所说不合理，这是注释者所说。
其他人说，'迦湿弥罗人所说不合理'等是论师提婆设摩破斥迦湿弥罗人观点不合理的话。为什么不合理呢？因为对于主张刹那的人来说，由于是刹那性所以作用不合理。对于主张一切法是刹那的人的观点来说，迦湿弥罗人说'因为是见的作用的作者'这个因不合理，因为如果眼睛的见的作用是刹那性的话，那么生起即灭，所以见的作用不合理。
而且对于主张非刹那的人来说，也因为同一性与差异性都不合理，所以不合理。对于主张一切法非刹那的人的观点来说，迦湿弥罗人说'因为是见的作用的作者'这个因不合理，因为如果眼睛的见的作用不是刹那性的话，那么先前不是见的作用的眼睛后来成为有见的作用，这种差异性不合理，所以迦湿弥罗人所说不合理。这是论师提婆设摩在他的《中论根本注释明白显现》中所说。

།མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ལ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གིས་ཀྱང་མ་མཐོང་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཁྱེད་མིག་གིས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་ལུས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་།གཡོ་བ་དང་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་མི་མཐོང་ལ། ནང་གི་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་རྫས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ལས་མིག་དང་ གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པས་བདག་ཅག་གི་ལུང་དེ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དེ་དག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི།མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བར་མ་གསུངས་པས། ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྦྱོར་བ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དག་གིས་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྐྱེ་ བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་དོན་དམ་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁྱེད་ལ་མ་གྲུབ་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་མདོ་སྡེ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ཁོ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མདོ་སྡེའི་དོན་ཁས་བླངས་ པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མདོ་སྡེ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མདོ་སྡེའི་དོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་ བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མདོ་སྡེའི་དོན་དེ་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། དོན་དམ་པར་མདོ་སྡེའི་དོན་ལ་རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེའི་དོན་དེ་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རིགས་པ་དང་ ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁོ་བོས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་ལས་ཀྱང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ དང་།མིག་དང་གཟུགས་དག་གི་ལྟ་བ་པོ་དང་ལྟ་བ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་མི་སྲིད་པས་ཆོག་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པའི་དོན་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དག་གི་མགོ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།

经部师说：'由于诸行无作用，故眼不能见，其他也不能见。那么是什么呢？经中说：依眼和色等而生眼识。你们说眼不能见，这是对已成立的再作证成。'这是说，经部师说：由于身体的作用诸行无有作用、活动和行为，故眼也不见色，内在的补特伽罗等其他实体也不能见色。那么是什么呢？经中说：'依眼和色等而生眼识'，我们的经典中只说依眼和色等缘而生眼识，并未说眼能见色。因此，你们中观师所说的比量论式证成眼不能见色，这是对已成立的再作证成，所以不合理。
对此说法的回答，此处注释者说：'仅由遮破生起而不承认眼识，故非成已成。'我在《观缘品》中通过遮破诸法从自生、从他生、从二生及无因生，从而证成胜义中眼识生起不合理，因为这对你们来说并未成立，所以不是成已成。
如果经部师这样说：'如经中所说依眼和色等而生眼识，你们仅由遮破生起而说眼识生起不合理'，这样说违背自己的承许。对此前主张，此处注释者回答说：'也不违背承许，因为承许随顺世俗谛的经义。'经中说'依眼和色等而生眼识'是就世俗谛而说，由于我们承许随顺世俗谛的经义，所以不违背承许。
如果说此经义是就胜义而说，对此回答：'因为胜义中经义无有正理。'说此经义是就胜义而说，这是没有理证和教证的，因为我用比量遮破了胜义生，而且经中也说：'若行于色生，则非行般若波罗蜜多。'因为已遮破眼和色处的生起，已遮破眼和色的能见所见性，其差别不可得，故已足矣等等，是以另一方式解释前偈颂，引出下文。

།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པ་དག་མིག་ གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ།ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་གྲངས་ཅན་དག་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ། ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མིག་ གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པ་ཡང་འཛིན་པར་མི་བྱེད་ལ་ཕྲད་པ་ཡང་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།མིག་དང་གཟུགས་དག་གི་ལྟ་བ་པོ་དང་། བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་མིག་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱང་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མིག་གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པ་ཡང་མི་འཛིན་ ལ་ཕྲད་པ་ཡང་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དང་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བརྟགས་པ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་དང་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཁྱད་པར་མི་སྲིད་པས་དེ་དག་ཡང་དགག་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ།ཆོག་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཉན་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློ་གྲོས་དབྱེ་བར་འདོད་པས་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་ནས་ཉན་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཁ་དབྱེ་ཞིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་མིག་གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་དང་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་འདོད་པ་དག་གི་ཕྱོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་ཕྱོགས་ཙམ་ ཞིག་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་དེས་སྔར་དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་པོས་ནི་ གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ།རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བསགས་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་བསྟན་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་འོག་མ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་དེས་སྔར་དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་པོས་ནི་གཟུགས་མི་མཐོང་ བ་ཉིད་དེ།རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་།མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འོག་མ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

对此，胜论派认为眼睛看见色法，能够执取未接触的对境，而数论派认为眼睛看见色法，能够执取已接触的对境，这些观点都是不合理的。为什么呢？因为已经遮破了眼根和色处的生起，所以眼睛既不能执取未接触的对境，也不能执取已接触的对境；又因为已经遮破了眼睛和色法的能见者和所见性，所以眼睛不是能见者，色法也不是所见，因此眼睛既不能执取未接触的对境，也不能执取已接触的对境。
因此，胜论派和数论派所计执的'执取未接触'和'执取已接触'这种差别是不存在的，本不需要再加以遮破，但为了开启听闻者的智慧，将略说一部分。这是说，虽然在世俗谛中承许诸处的生起，为了开启听闻者的智慧并使其详细了解，为了遮除那些认为眼睛能执取未接触对境和已接触对境的观点，在此将略说一部分。
'见性自体中，彼不能见彼'，如前所说，以自性不能见为宗法而说明。这是说，颂文的上半句如前所说，胜义中眼根不能见色，因为不能见自体的缘故，如耳根等，以不能见自体为宗法而说明。同样，胜义中色法不是眼根的对境，因为是积聚的缘故，如眼根自体，以积聚性为宗法而说明。同样，此处也是以此颂文的上半句显示以自体不能见性和是大种所成性为宗法，而成立下面的比量。
'若时不见自，彼云何见他？'这是为了安立所成立的法而说。这是说，颂文的下半句如前所说，胜义中眼根不能见色，因为不能见自体的缘故，如耳根等，以不能见色为所成立法而安立。同样，胜义中色法不是眼根的对境，因为是积聚的缘故，如眼根自体，以非眼根对境为所成立法而安立。同样，此处也是以此颂文的下半句显示非执取未接触对境性和眼根对境非所取性为所成立法，而成立下面的比量。

།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་བསལ་བར་འདོད་པས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ། ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་ འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང་།གྲངས་ཅན་དག་གིས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ། ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་བསལ་བར་འདོད་པས་འདི་མན་ཆད་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་གང་ དག་མིག་ནི་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་གིས་རྟོག་ཆེན་དག་ལས་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ།རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ། ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་མིག་གིས་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གོ། །མིག་ནི་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ་དེ་ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་རང་གི་གནས་ན་ གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་ཐག་ཉེ་བའམ་རིང་བ་ཡང་རུང་སྟེ།མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མཐོང་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་འཛིན་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་དག་གིས་རྟོག་ཆེན་དག་ལས་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་དག་གིས་ རྟོག་ཆེན་པ་དག་དང་།བྱ་མ་རྟ་དང་། ཉན་རྣ་བ་དག་གི་ཚིག་ལས་ཕ་རོལ་གྱི་ཡུལ་འཁོར་གྱི་རྒྱུས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཐོང་བའམ་འཛིན་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་རྟོག་ཆེན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་པ་ལས་ཉེ་བར་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དངོས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་མིག་གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མཐོང་བའམ་འཛིན་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རྐྱེན་གཞན་དག་ལ་སོགས་པ་བརྒྱུད་པ་ལས་ཉེ་བར་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དངོས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མིག་གི་དབང་པོས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་གཞན་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་ ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དེས་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་ མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

为了想要破除他人所遍计的分别念，应当作出相应的语句。这是说，毗婆沙师认为眼睛见色而能取未接触的对境，这种遍计，以及数论师认为眼睛见色而能取已接触的对境，这种遍计分别念，为了想要破除这些，从此以下应当依次作出相应的语句。
对于那些说'眼睛是取未接触对境的'论者，为了破除他们的观点，因为见是了知的意思，就如同国王从大臣处了知一样，因为不见自体的缘故。这是说，毗婆沙师说眼睛见色而取未接触的对境，为了破除这种说法，中观师证成眼睛不取未接触对境的语句。
'对于那些'是指毗婆沙师。'眼睛是取未接触对境的'是说眼睛见色，而且眼根安住在自处，以此能取外在近处或远处的对境，只取未接触的对境。为了破除如此说法者的观点，此处论释者说'因为见是了知的意思'。'见'这个词根不是取的意思，而是了知的意思，因此眼睛不取未接触的色法。
如何理解呢？所说'如同国王从大臣处了知一样'，譬如国王从大臣、使者、耳目等人的言语中了知他方领土的情况，这不是见或取的意思，而是了知的意思。而且这也仅仅是通过大臣等媒介而假立，并非直接了知。同样，所谓眼睛取未接触的色法，也不是见或取的意思，而是了知的意思，而且也仅仅是通过其他缘等媒介而假立，并非直接了知。
为什么呢？所说'因为不见自体的缘故'，是说因为眼根不见自体，所以不见未接触的其他对境。这个'因为不见自体'的因的含义是什么呢？因此说'因的含义是不了知自体'。因为'见'这个词根是了知的意思，所以'因为眼根不见自体'这个因的含义是不了知自体，由于不了知自体，所以不取未接触的对境。

།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ནི མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དྲི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དྲི་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་ མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ནི་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཐོགས་པ་དང་ བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཅི་རིགས་པར་རྒྱས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་ མཐོང་།།ཞེས་བྱ་བས་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་ གཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དཔེར་ན་ཁྭ་དག་ལས་ཞུན་མར་བསྲུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ཁྱི་དག་ལས་མི་བསྲུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རང་གི་ བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་གཏན་ཚིགས་སུ་སྨོས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་དོན་དམ་པར་མིག་གི་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་ པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ།བསགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་ པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། བསགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དྲི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཚད་མ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་དག་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

因此，胜义中眼根不能取未接触的对境，因为不见自体的缘故，如鼻等。这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如鼻等因为不见自体故不能取未接触的对境，同样眼根也因为不见自体故不能取未接触的对境。此比量说明眼根不能取未接触的对境。
同样，胜义中色不是眼根取未接触对境的所取，因为是大种所造的缘故，如香等。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如香等因为是大种所造故不是眼根取未接触对境的所取，同样色也因为是大种所造故不是眼根取未接触对境的所取。此比量说明色不是眼根取未接触对境的所取。
'不见自体'和'大种所造'是为了表示相的言词方式，因为有碍性等因相的缘故。对两方面都应说比量并应适当广说能立语。如说：'见者于自体，彼不能见彼，若时不见自，彼如何见他？'这表明眼根不能取未接触对境的因相是'不见自体'，色不是眼根取未接触对境所取的因相是'大种所造'，这是为了表示相的言词方式而作为示例而已。这两方面的因相也包括有碍性等。
这就是说，譬如说'要防护乌鸦偷酥油'并不意味着不用防护狗，同样在这里说'不见自体'和'大种所造'这两个因相，并不意味着有碍性等不能作为因相。这是说，胜义中眼根不能取未接触的对境，因为有碍性的缘故，或因为是积聚性的缘故，或因为是所造色的缘故，或因为属于色蕴等的缘故，如鼻等。
同样，胜义中色不是眼根取未接触对境的所取，因为有碍性的缘故，或因为是积聚性的缘故，或因为是所造色的缘故，或因为属于色蕴等的缘故，如香等。应如前所说的量对两方面都说比量并应适当广说能立语。

།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་མི་འདོད་དེ་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་མངོན་སུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ གཏན་ཚིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཚད་མ་རྣམ་པ་གཞན་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་མངོན་སུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་མངོན་སུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་མི་འདོད་དོ།།ཅི་སྟེ་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ དང་རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཚད་མ་གཅིག་སྟེ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡིད་ནི་གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་གཟུགས་ནམ་མཁས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ན་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་། དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཚད་མ་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡིད་ནི་རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་། དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་དུས་ཐ་དད་ པ་མེད་པར་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་མིག་དང་ཡིད་དག་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡུལ་ལ་ཕྱོགས་པའི་རྩོལ་བ་ལས་ཡུལ་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]གན་དུ་འགྲོ་བའི་རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་ཡོད་ན་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་གྱི་གན་དུ་ འགྲོ་བའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་མི་འཛིན་ལ།གང་གི་ཚེ་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་དེའི་ཚེ་ན་འཛིན་པའི་དུས་ཐ་དད་པར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡིད་ལ་བསམས་མ་ཐག་ཏུ་མི་དྲན་ཞིང་མིག་ཕྱེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་མཐོང་གི། གང་གི་ཚེ་ཡིད་དང་མིག་གིས་ཡུལ་གྱི་གན་དུ་ཕྱིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་གདོད་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཛིན་པ་དང་།དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

或者，从胜义谛而言，眼根不会执取未接触的对境，因为是现在的现量境，如同鼻等，这是显示眼根不执取未接触对境的另一种能立因的不同量。这些也是依次配合法、所立法、能立法和喻，例如鼻等是现在的现量境，所以不承许执取未接触的对境，同样眼根也是现在的现量境，所以不承许执取未接触的对境。
若说眼根是执取未接触对境的，因为执取有间隔的色法，因为无有不同的功用，因为无有不同的时间而执取，因为执取超过自身的对境，如同意识。这是毗舍师派显示眼根执取未接触对境的三种量。
其中毗舍师派如是说：眼根是执取未接触对境的，因为执取有间隔的色法，如同意识。这是第一量。这些也是依次配合法、所立法、能立法和喻，例如意识因为执取有间隔的色法而是执取未接触对境的，同样眼根也因为执取被虚空间隔的色法而是执取未接触对境的。
或者，眼根是执取未接触对境的，因为无有不同的功用和无有不同的时间而执取，如同意识。这是第二量。这些也是依次配合法、所立法、能立法和喻，例如意识因为无有不同的功用和无有不同的时间而执取对境，所以是执取未接触对境的，同样眼根也因为无有不同的功用和无有不同的时间而执取对境，所以是执取未接触对境的。
若眼根和意识是执取已接触对境的，则应当能观察到趣向对境的功用与趣往对境处的不同功用，若有不同的功用，则在趣往对境处的期间不会执取，当与对境接触时才会执取，这样就会观察到不同的执取时间。如此则应当不会在意念刚生起时就忆念，眼睛刚睁开时就看见，而是当意识和眼根到达对境处时才能了知和看见。然而事实并非如此，因为无有不同的功用而执取，无有不同的时间而执取，所以是执取未接触对境的。

།ཡང་ན་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ ཚད་མ་གསུམ་པ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡང་ནི་རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མིག་ཀྱང་རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་ པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཡིད་དང་མིག་དག་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་རང་གི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་དང་དུས་གསུམ་དང་རང་དང་གཞན་གྱི་ ཡུལ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ལ།མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་རང་གི་ཚད་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་རྒྱང་གྲགས་དང་དཔག་ཚད་ལ་སོགས་པའི་ཁྱོན་ཆེན་པོ་དག་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་སྨྲས་པའི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ནི་གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་པས། དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་ འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ནི་གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་གཟུགས་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་ མེད་པ་དང་།དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་། དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ སྐད་ཅིག་ལས་ལྷག་པར་མི་སྡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་པ་དང་ལྟ་བར་འདོད་པས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་བར་སྐབས་སུ་ཡང་རྩོལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་འཛིན་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་དུས་ཐ་དད་པ་དུ་མ་འགག་པར་འགྱུར་བས་རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་དུས་ཐ་དད པ་མེད་པར་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ཡིས་དེ་ནི་མི་མཐོང་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་། །ཞེས་བཤད་ པའི་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བས།གཞན་མི་མཐོང་བར་བསྒྲུབས་ཟིན་པས་རང་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ན་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ དག་གིས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཆ་ཕྲ་མོས་དུས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དག་མི་རྟོག་པས་ཁྱེད་ལ་རྩོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

或者说眼睛是能够感知未接触到的对境，因为能够感知超过自身的对境，如同意识一样，这是第三种量。这些也都是有法、所立法、能立法和比喻，按顺序配合。例如，意识因为能够感知超过自身的对境，所以能感知未接触到的对境；同样，眼睛也因为能够感知超过自身的对境，所以能感知未接触到的对境。如果意识和眼睛是感知已接触的对境，就不会感知超过自身的对境。如此一来，意识根也就不能感知超过自身刹那相续、三时以及自他对境的刹那相续；眼根也就不能感知超过自身范围的远距离、由旬等广大对境。然而事实并非如此，因为能感知超过自身的对境，所以是感知未接触对境。
对于这种说法，此处注释者回答说'这也不好'等。对毗婆沙师所说的这三种量进行破斥说'这些都不好'。
其中，'因为能感知被阻隔的色法'这一论点为何不好呢？因此说'由于是所立的一部分'。这里'感知未接触的对境'的含义就是感知被阻隔的色法，而'因为能感知被阻隔的色法'的含义也是如此，因为这是所立命题的一部分，所以不成立因。
'因为无有不同的努力和时间差别而能感知'这一论点为何不好呢？因此说'由于无有不同的努力和时间差别而能感知这一点也不成立'。这是因为身体、根、识等一切法都不会停留超过一刹那，所以在思维和想要观察的过程中，在尚未感知对境之前的间隔中，也会有多个努力的刹那和感知的刹那时间差别灭去，因此无有不同的努力和时间差别而能感知这一点不成立，所以这也不好。
'因为能感知超过自身的对境'这一论点为何不好呢？这是因为如所说'见若住自性，彼不能见彼，若时不见自，如何能见他'的道理已经成立了自身不能见到自身，因此也不能见到他者，所以没有感知超过自身对境的情况，因此这也不好。
'即使因成立，周遍也不成立'是说，对于毗婆沙师等未入定者来说，由于不了知以极微细刹那相续来安立时间差别，所以即使'因为无有不同的努力和时间差别而能感知'这个因成立，在你们所推论的论题上也找不到周遍的比喻，因此这也不好。

།ཅིའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡིད་ཀྱང་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་མིག་ཀྱང་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱང་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་ པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡིད་ཀྱང་ཆོས་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིད་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ ལ་ངེད་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ངེད་ཀྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་དེའི་ལན་དུ།ཡང་ན་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་དོན་དམ་པར་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མི་འདོད་པས་ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ན་ནི་དོན་དམ་པར་མི་འགྲུབ་པས་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ ཡིན་པས་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་དགུ་པ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་ནས། ད་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་མིག་ནི་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག པ་བསལ་བར་འདོད་པས་གྲངས་ཅན་དག་མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་ནི་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དེ་ཕྲད་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ མིག་ནི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དྲི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་བྱས་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མིག་ནི་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་དབུགས་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོས་བྱེ་བྲག་པ་དག་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགག་པར་བསྟན་པས་གྲངས་ཅན་དག་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་འདོད་པའི་ ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་དགག་པས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གི་རང་གི་ཕྱོགས་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་འགྲུབ་ཏུ་རེ་ཞིང་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པས་འདིར་ཡང་སྦྱོར་ བའི་ཚིག་དག་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་མིག་ནི་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡིད་ནི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།

如果问为什么不成立随行的比喻，为此说'因为胜义中意根也不成立为缘取未接触的对境'。就像我否定'胜义中眼根也不缘取未接触的对境，色也不是眼根缘取未接触境的所缘'那样，胜义中意根也不成立为缘取未接触法的，法也不成立为意根缘取未接触境的所缘。
如果说'你们中观派在世俗中意根也不成立为缘取未接触境，我们也不成立，因此我们的比喻并非不成立'，对此回答说'或者也是义相违'。你们不承认胜义中比喻不成立，如果在世俗中成立，则胜义中不成立，所以与你们要在胜义中成立的义相违，这也不好。
第二十九品。如是首先遣除毗婆沙师所计'眼根缘取未接触境'的分别，现在为了遣除数论师所计'眼根缘取已接触境'的分别，数论师说'眼根非缘取未接触境'是成立已成。
数论师认为眼根见色是缘取已接触，因此他们说：先前中观师所作'胜义中眼根非缘取未接触境，因为不见自体故，如鼻等'以及'胜义中色非是眼根缘取未接触境之所缘，因为是大种所造故，如香等'这些推理，在我们主张眼根缘取已接触境的立场中是成立已成。
对此回答说'此处释论者仅以眼根空离缘取未接触境之法而说明，并未以成立的方式说明是缘取已接触境，故应说是在非处出气'。我以遮遣的方式否定毗婆沙师主张缘取未接触境的立场，并未以成立的方式成立数论师主张缘取已接触境的立场，因此数论师在非处期望成立缘取已接触而出气。
虽然如此，仅以言词承许义不成立，此处也需要作出能立语，因此说'复次，不许眼根是缘取已接触境，因为是根故，如意根'。这些也依次配合为有法、所立法、能立法及喻，如同意根因为是根故不许是缘取已接触境，同样眼根也因为是根故不许是缘取已接触境。

།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ དེ་ཅི་རེ་ཞིག་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་མ་ གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་ནི་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་འོག་ནས་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྣ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ འདི་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་ནས།ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཉན་པ་པོ་དང་ཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་བས་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་ཡང་མི་འཛིན་ལ། ཕྲད་པ་ཡང་མི་འཛིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ མ་ཡིན་ནོ།།ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་གང་གིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབུ་མ་པས་གྲངས་ཅན་དག་ལ་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གནས་ནས་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་སྟེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་མིག་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་རང་གི་གནས་མིག་གི་འབྲས་ བུའི་ཕྱོགས་ནས་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་སྟེ།གཟུགས་འཛིན་པར་བྱེད་པར་འདོད་པས་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མིག་གི་འཇུག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་ དུ་མི་འགྲོ་སྟེ།འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་འཇུག་པ་ནི་འཇུག་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་འཇུག་པ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འགྲོའོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ འཇུག་པ་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནས་མིག་གི་འབྲས་བུའི་ཕྱོགས་ནས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ནས་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་སྲིད་དུ།དུས་ཐ་དད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐག་རིང་པོར་འགྲོ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་དེ་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པ་ལ་ལྟ་བས་ནི་ཡུན་རིང་པོས་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ། ཤིང་ལྗོན་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཐག་ཉེ་བ་ན་འདུག་པ་ལ་ལྟ་བས ནི་དུས་ཉེ་བས་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉི་ཟླ་དང་ཤིང་ལྗོན་པའི་རྩེ་མོ་དག་མཐོང་བ་ལ་དུས་སྔ་ཕྱི་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མིག་ནི་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཡུལ་མིག་གི་འབྲས་བུའི་ཁྱོན་ཙམ་ཞིག་མཐོང་ཞིང་དེ་ལས་ལྷག་པ་མི་ མཐོང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མིག་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་ཅིང་གནས་ནས་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་པོ་ལྷས་བྱིན་ལོང་བར་འགྱུར་ཞིང་གདོང་བཀབ་པས་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་བའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ།

在此，如果对方说：'中观派的因的意义是根，那么是因为是根的缘故，如同意根一样不能执取所接触的对境呢？还是因为是根的缘故，如同鼻等根一样能执取所接触的对境呢？因此，你们的因义不确定，所以不成立'，这个前述观点从内部产生，对此回答是：在此注释者说'也不是被鼻等所不确定，因为下文也将同样地说明它们的缘故'。
那些鼻等也在此处观察处所的品末：'见、闻、嗅、尝、触及意，闻者等及闻等事，应知如是而分别'，因为眼根既不执取未接触的对境，也不执取已接触的对境，同样地说明的缘故，所以不是不确定。
'执取所接触的'这个意思是什么？这是中观派对数论派的提问语。如果说'从住处前往对境方向而执取'，这是因为数论派认为眼根从自己的住处眼球方向前往色境方向而执取色境，所以如果数论派这样说的话。
如果这样说，那也不合理，因此胜义中眼的运行即眼识的异名，不从住处向外行走，因为是运行的缘故，如同鼻等根的运行一样。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如鼻等根的运行因为是运行的缘故，不从鼻等识的异名处所向外行走，同样地，眼的运行也因为是运行的缘故，不从眼识的异名处所向外行走。
如果眼根执取对境的运行从眼识异名处所眼球方向向外色境方向行走并执取对境的话，只要从住处向对境方向行走，就会有时间差别的过失，也就是说，走很远的路程需要很长时间才能到达，因为这个法具有行走的性质。
因此，观看远处的日月等应该需要很长时间才能看见，观看近处的树梢等应该需要很短时间才能看见，然而事实并非如此，因为看见日月和树梢没有时间先后，所以眼根不执取所接触的对境。
如果是执取所接触的对境，就只能看见与眼球大小相当的对境，不能看见超过那个范围的对境。如果眼根执取所接触的对境并从住处向对境方向行走，那么观看者提婆达多就会变成盲人，而且蒙面也能看见色境的过失。

།དོན་དེ་ཉིད་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། དབུ་མའི་ཚིག་ལེའུར་ བྱས་པ་བརྒྱ་པ་དག་ལས་ཀྱང་།མིག་ནི་གནས་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ། །ཡུལ་ལ་རྟོག་པའི་མཐུ་མེད་དེ། །ཕྲད་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་གྱུར་ན། །བར་ཆད་ཅན་དང་ལྷག་འཛིན་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་ཕྲད་པ་ འཛིན་པའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྒྱད་པ་དག་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་བའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་།དབུ་མ་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བྱེ་བྲག་པ་དག་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་ པར་འདོད་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡང་བསལ་ལ།གྲངས་ཅན་དག་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་འདོད་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡང་བསལ་བས་དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་མིག་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་པ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་འདོད་པ་དང་། གྲངས་ཅན་དག་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་ངེད་དབུ་མ་པ་མཐའ་གཉིས་པོ་དེ་དག་མི་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་འདོད་པ་སྒྲུབ་པོ། །གང་དག་ལ་མིག་གི་འོད་ཟེར་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་སྟེ་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་མིག་གི་འོད་ཟེར་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སོང་སྟེ་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེས་ན་དེ་དག་ལ་མིག་ནི་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་ཡོད པས་དེ་དག་ལ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དམིགས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེའི་སྙིང་པོའི་གཟུགས་ནི་བུམ་པའི་གཟུགས་དམིགས་པའི་མར་མེའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་གཟུགས དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།གང་བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ནི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་དང་ བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།

这个道理在《集量论》和《中观百论颂》中也说道：'眼睛从其处所向外，无法观察对境，如果是接触后才能了知，就不会有遮障和过度执取。'这说明眼根不是接触对境而取境。
同样，从胜义谛而言，色不是眼根接触对境所取的对境，因为是有因的缘故，如同声音等。这是说明色不是眼根接触对境所取的对境。这些应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻，即如同声音等是有因的缘故不是眼根接触对境所取的对境，同样色也因为是有因的缘故不是眼根接触对境所取的对境。
如果说'在说明双方观点后，八种推理互相否定对方，因此任何一方都不成立'，这是对方对中观师说：'你们中观师用推理否定毗婆沙师所主张的不接触而取境，又用推理否定数论师所主张的接触而取境，因此对你们中观师来说，眼根既不能不接触而取境，也不能接触而取境，所以你们的主张不成立。'
对此说法，论释者回答说：'因为二者都不存在，所以成立我们不成立的主张。'从胜义谛来说，因为毗婆沙师主张的不接触取境和数论师主张的接触取境这两种观点都不存在，所以我们中观师不成立这两种边见的主张得以成立。
对于那些认为'眼光射向对境方向而取境'的见解者，也应当这样说。这是指在弥曼差学派的论典中说眼根具有光明，眼光射向对境方向而取境。因此他们认为眼根是接触而取境，对这些人论释者也这样说：即使在世俗谛中，也应知眼根不具光明，因为是见色的作因，如同色一样。
这也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻，即如同灯芯的色是见瓶色的灯的作因，因此知道不具光明。同样，眼根也是见色的眼识的作因，因此应知不具光明。意思是说，可见的色是具有光明的，如同太阳的色，而眼根是不可见的色，所以不具光明。

།གལ་ཏེ་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱི་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མོ་རྒྱུ་བའི་མིག་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔྱོད་པ་ཅན་དག་དབུ་མ་པས་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པར་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱི་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མོ་རྒྱུ་བའི་མིག་ནི་མིག་གི་ དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།མིག་གི་དབང་པོ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ནི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་དང་བཅས་ པ་མ་ཡིན་པས་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་མིག་གི་དབང་པོའི་གནས་མིག་གི་འབྲས་བུ་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་དེའི་ལན་ དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེའི་གནས་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་དེའི་གནས་མིག་གི་འབྲས་བུ་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཡང་བྱི་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མོ་རྒྱུ་བའི་མིག་ འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ལ་དཔེ་བསྒྲུབ་པའི་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ལ་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་སུན་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔྱད་པ་རྣམ་པར་འཕྲོས་པས་ཆོག་གི་སྐབས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དང་གྲངས་ཅན་དག་ཡུལ་མ་ཕྲད་པ་དང་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ བསལ་བའི་དཔྱད་པ་རྣམ་པར་འཕྲོས་པས་ཆོག་གི་ད་ནི་ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁ་ ཅིག་ན་རེ་འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་ལ་རླན་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་ས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། མེ་ལ་ཚ་བ་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་ཆུ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། སྣ་མའི་ མེ་ཏོག་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མི་སྣང་བ་དེ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་དྲི་ང་བ་ཉིད་མ་མཐོང་ན་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།

如果有人说：眼根一定是具有光明的，因为是眼根的缘故，就像夜行动物如老鼠等的眼睛一样。这是说，有些论者对中观派所说的'应知眼根不具有光明'这一论点提出质疑，认为有不容置疑的过失。
这些论点按照有法、所立法、能立法和喻例的顺序来说就是：如同夜行动物如老鼠等的眼睛因为是眼根而必定具有光明一样，眼根也因为是眼根而必定具有光明。
对于这种说法，此处论释者回答说'这是不合理的'等。为什么不合理呢？因为'眼根是不可见的'。凡是可见的色法都是具有光明的，如太阳的形体。眼根是不可见的色法，所以不具有光明，因此喻例缺乏所立法，这是不合理的。
如果对方说：眼根所依的眼球具有光明，所以喻例并不缺乏所立法。对于这种可能出现的前主张，此处论释者回答说：'即使其所依具有光明，喻例也不成立'。这是说，即使眼根所依的眼球具有光明，但是夜行动物如老鼠等的眼睛的光明在胜义谛中并不存在，所以你们的喻例不成立，因此这也是不合理的。
'因为有不容置疑的过失'是说，由于有不容置疑的过失，所以这也是不合理的。就像你们有证成喻例的推理，我们也有破斥你们喻例的推理。
'已经充分讨论了，现在应该回到本题'是说，毗婆沙师和数论师关于感知未接触和已接触对境的分别念的讨论已经足够了，现在应该回到'见不能见色'这一论题上来解释。
'见若是自性，则彼不能见，若时不自见，云何能见他？'对此，有人说：事物的自性如果能见到自身，由于具有这种性质，也就能缘取他体。比如在水中见到湿性后，由于具有这种性质，在地上也能见到；在火中见到热性后，由于具有这种性质，在水中也能见到；在茉莉花中见到香性后，由于具有这种性质，在衣服上也能见到。然而，任何事物如果不能显现自身，怎么能缘取他体呢？就像在茉莉花中没有见到臭性，在衣服上也就不能见到一样。

། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ལྟ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ། །ད་གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ།།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། །ཐོག་མར་བདག་ལ་སྣང་འགྱུར་ན། །མིག་ཉིད་ལ་ཡང་མིག་ཉིད་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་འཛིན་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་འདི་སྐད་ དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་ལྟ་བ་གཟུགས་དམིགས་པ་དེ་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་ཡང་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་། དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་མེད། །དེ་གཉིས་བར་ནའང་ཡོད་ མ་ཡིན།།གང་དུ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ། །དེ་ཡོད་མ་ཡིན་དེ་མེད་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།ལྟ་བ་གཟུགས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེས་པས་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་གཟུགས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་མེད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་ཡང་མེད་པས་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ གཟུགས་ལ་ཡང་མེད་པས།མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་སྤྱིའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་མེད། །དེ་གཉིས་བར་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དུ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ། །དེ་ཡོད་མ་ཡིན་དེ་མེད་ མིན།།ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ པའི་ནུས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མིག་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནིའོ།

因此，如果视觉能看见自身的本质，那么由于能看见色法而称为视觉是合理的，但是视觉并不能看见自身的本质。既然不能看见自身的本质，又怎么能看见其他事物呢？因此，由于能看见色法而称为视觉是不合理的。
正如圣者龙树菩萨所说：'若一切事物的自性，首先能显现于自身，那么眼睛本身，为何不能看见自己？'
所谓'如此说'是指注释者上座佛护这样解释此偈颂的含义。
对此，有些自部论师说：'如果说视觉对色法的认知，如同在眼睛中不存在一样在色法中也不存在，这就是在证成已经成立的事。正如经中所说：'彼不在眼与色中，亦不在二者之间，彼所住之处，非有亦非无。'
这是其他自部论师对上座佛护的解释所作的破斥。对于'眼睛看见色法故称为视觉'这一说法如何理解呢？视觉对色法的认知，是指由于产生了带有色法相的眼识，所以说眼睛看见色法。
既然视觉对色法的认知，即带有色法相的眼识，如同在眼睛中不存在一样在色法中也不存在，因此眼睛不能看见色法，这在自部论师的教典中已经成立。
如果上座佛护论证说视觉对色法的认知，即带有色法相的眼识，如同在眼睛中不存在一样在色法中也不存在，所以眼睛不能看见色法，这就是在证成已经成立的事。因为自部共同的宗义中已说：'彼不在眼与色中，亦不在二者之间，彼所住之处，非有亦非无。'
'有人说'等词是注释者自己对上座佛护的解释所作的破斥。'有人'指的就是注释者自己。
如果说是因为没有看见自身本质的能力而论证，是指如果上座佛护的解释是通过'眼睛没有看见自身本质的能力，所以不能看见色法'来论证的话。

།དེ་ལྟ་ན་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དེའི་དཔེར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་ བར་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དག་ལ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དག་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་མེ་ཏོག་དང་ཕྲད་པས་འབྲུ་མར་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དག་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་ཞིམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ས་བོན་དང་ས་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དག་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་དང་ཕྲད་པས་གོས་ལ་སོགས་པ་ གཟུགས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་འབྲུ་མར་དག་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་ཕྲད་པའི་དབང་གིས་འབྲུ་མར་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེར་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དག་མི་རུང་བས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་སུས་ཀྱང་ཁས་མ་བླངས་པས་དེ་འགོག་པ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་ལྟ་བ་རང་གི་ བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པས་གཞན་དག་ལ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་མིག་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཅིང་དེ་དང་ལྡན་པས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་ནི་དེ་འགོག་ པ་ཡང་འཐད་གྲང་ན།སུས་ཀྱང་དེ་སྐད་ཁས་མ་བླངས་བཞིན་དུ་དེ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེས་མི་ནུས་ཏེ། མེ་དང་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དག་རང་དང་གཞན་གྱི་ བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་མིག་བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གཞན་དག་ལ་ཡང་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་མེ་ལ་ཚ་བ་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་ཆུ་ལ་ཡང་དམིགས་པ དང་།སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཞེས་སྨོས་པ་དེས་མི་ནུས་ཏེ། དོན་དམ་པར་མེ་ནི་རང་ལ་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་གཞན་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ལ། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་རང་ལ་ཡང་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་དུ་མི་བྱེད་ལ་གཞན་ཡང་[(]བྲི་[,]དྲི་[)]་ ཞིམ་པ་ཉིད་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ན་རེ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མིག་ལྟ་བར་མ་གྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་འགྲོ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། དཔེ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མིག་ལྟ་བར་མ་གྲུབ་པས་སྔར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如此说来，'茉莉花的比喻不恰当'这句话是指，作为眼睛不能看见自身这一相违法的比喻，以茉莉花具有香气，因此衣服也能沾染香气为例是不恰当的。为什么不恰当呢？因为茉莉花是由众缘和合而产生香气，就像油遇到花而变得芳香一样。茉莉花本身并不具有香气，而是由种子、土壤等众缘和合而突然产生香气，与之接触后，衣服等其他物体也会沾染香气。比如，油本身并不具有香气，而是因为与香花接触的缘故而变得芳香。因此，作为眼睛不能看见自身这一相违法的比喻，茉莉花是不恰当的，所以长老佛护的解释是不合理的。
而且，任何人都未曾承认有看见色法的作用，因此否定这一点也是不合理的。这是说，长老佛护否定'因为眼睛不能看见自身，所以也不能看见其他事物'这一说法也是不合理的。这样，如果有人承认眼睛有看见自身的能力，并且具有看见色法的作用，那么否定这一点还说得通，但是当没有人作出这样的承认时，去否定它是不合理的。
如果要证明'正如不能执取自身一样也不能执取他物'，那么即便如此，用比喻也无法成立。因为火和茉莉花都不能执取自身和他物的自性。这是说，如果长老佛护要证明'正如眼睛不能执取自身一样也不能执取色等其他事物'，那么即便如此，用'见到火的热性，具有热性者在水中也能被认知'以及'见到茉莉花的香气，具有香气者在衣服上也能被认知'这样的相违法的比喻也无法成立。因为从胜义谛来说，火既不能烧自身也不能烧他物，茉莉花既不能使自身成为香的，也不能使他物成为香的。
因此，这是不合理的。这是注释者说长老佛护的解释是不合理的意思。所以这样，由于眼睛的看见没有成立，生也没有成立，去也没有成立，因为没有比喻的缘故。这是总结和量果，因此这样以理观察，由于眼睛的看见没有成立，所以前面安立前宗的时候说'从胜义谛来说，内六处唯是生起的，应当被执取，因为对境是各别决定的缘故。'

།འདི་ ན་གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་དེ།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པའི་དཔེ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་དག་དོན་ དམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་སྒྲུབ་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ ལ་ནུས་པ་མེད་ན་དེ་ལ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་དབུ་མ་པས།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་ངེས་ པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་རང་གི་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་ནི་དོན་དུ་ན་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་མིག་དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་ པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་ན་མིག་དེ་ལ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།མེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་རེ་ཞིག་མིག་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་གཞན་དག་ལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་ ལྟ་བུར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་མེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་ གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

在此，凡是无生的，就没有各自确定的对境，就如同石女儿的处所没有各自确定的对境一样，所说的生也是不成立的。
应当了知有行走，因为是作用的果，如同看色等，所说的行走也是不成立的。为什么呢？因为在前面安立前宗的时候所说的'内处有如是各自确定的对境，即是见、闻、嗅、尝、触、意等的对境是色、声、香、味、触、法等，如其次第'这些譬喻是不存在的。
或者说因相也是相违的，即是说如果对方要在世俗谛中成立眼睛看见色法，那么他们要在胜义谛中成立，因相就成为相违，所以这也是不合理的。
在此有人说：你增益所立义而说眼不见色，因为不见自体的缘故。这是说如果它对自体无作用，那么对他体也无作用的意思。这些话是有生论者对中观师所说的'见若于自体，彼即不能见，若时不见自，如何能见他'这个因的意义成立不定性的言词。
这样显示：中观师你增益非真实的所立义而说眼不见色，因为不见自体的缘故。实际上这是说，如果眼睛对自体没有执取的能力，那么对他体也没有执取的能力。
如此有何过失呢？因此说即使如此也是不定。这样你的因就有不定的过失。为什么呢？因为火虽然对自体没有燃烧的能力，但对他体有燃烧的能力。
是说，难道眼睛因为对自体没有执取的能力就不能执取他物，还是如同火虽然对自体没有燃烧的能力但对他体有燃烧的能力那样，这是不定的。
因此，如同火一样，见等是成立的。譬如火是能烧的，但只能烧他物而不能烧自体。同样，见虽然是能见的，但只能见他物而不能见自体。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་ བཤད་པ།ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །མིག་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་གིས་མིག་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མེའི་དཔེས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེ་དེས་མི་ཆོག་པ་དང་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངེད་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་ དམ་པར་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ན་རེ་མེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མིག་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད དུ་མ་གྲུབ་པས་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།།ཡང་ན། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར།།མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་གཏན་ཚིགས་སུ་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་སྐྱོན་དབུ་མ་པས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྣང་བར བྱེད་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེད་དེ།དེ་ལ་མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེ་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།།དེས་ན་མེ་དེ་ཅི་སྟེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། །དེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྲེག་པར་འགྱུར་བའི་ཡང་རིགས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མེས་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། མེ་ཇི་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྟ བ་ཡང་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说的回答，解释者自身在此解说：为了成立见，以火的比喻是不能的。眼是见的本性，为了成立此义，说明不定因的过失。即是说，生起论者为了成立'眼是见的本性'这一义理，以火虽然没有烧自体的功能，但有烧他体的功能为理由，用火的比喻指出中观派不定因的过失。以此不能成立见，即此比喻不足且无能。
为什么呢？因为胜义中火不成立为能烧，世俗中也不成立为见的本性。这是说，在我们中观派的立场，胜义中火不成立为能烧，所以你们说'火虽然没有烧自体的功能，但有烧他体的功能'这个比喻不成立；世俗中眼对自体不成立为见的本性，所以对他体也不成立为见的本性，这是经典作者的意趣。
或者，'为了成立见，以火的比喻是不能的'，是为了说明因的过失。即有人主张'见能见色，因为如火能照明自他体'，为了说明中观派对此过失的指出，所以说为了成立见，以火的比喻是不能的。为什么呢？因为火的本性照明自他体，在他方也不存在；世俗中也不成立为能烧的本性，这是经典作者的意趣。
这是说，火的本性照明自他体，在我方和他方都不存在，因为彼处无暗；世俗中火对自体不成立为能烧的本性，所以对他体也不成立为能烧的本性，这是经典作者的意趣。
因此，如果火能照明自他体，则应该能烧自他体，但事实并非如此。然而若说'只能烧他体而不能烧自体'，那么如同火只能烧他体而不能烧自体一样，见也应该只能见他体而不能见自体，这怎么可能？如同火照明自他体一样，见若是见的话也应该能见自他体，但事实并非如此，所以为了成立见，以火的比喻是不能的。

།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཚ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་སྲེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེས་བྱས་པའི་བུད་ཤིང་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྲེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་མཐུས་བུད་ཤིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་སོང་ལ་མེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་མེད་ དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་དེས་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ།།གཞན་ཡང་། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་བརྟག་པ་དག་ གིས་མེའི་དཔེ་དེ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། སོང་དང་མ་སོང་བསྒོམ་པ་ཡིས། །དེ་ནི་ལྟར་བཅས་ལན་བཏབ་བོ། །ལྟར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། །གང་ཞེ་ན་མེའི་དཔེ་དེའོ། །ཅི་ཞིག་བྱས་ཤེ་ན་ལན་བཏབ་ པོ།།གང་གི་ཞེ་ན་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དག་གིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར་དོན་དམ་པར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། སོང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་མ་སོང་བའི་ཕྱིར་དང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པར་བསྒོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་མེས་ཀྱང་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པ་དང་།བསྲེག་བཞིན་པ་དག་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དེ། བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྲེགས་པ་དང་མ་བསྲེགས་པ་མ་གཏོགས་པར་བསྲེག་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་ དམ་པར་མིག་ཀྱང་གཟུགས་བལྟས་པ་དང་མ་བལྟས་པ་དང་ལྟ་བ་དག་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ།བལྟས་པའི་ཕྱིར་དང་མ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་དང་བལྟས་པ་དང་མ་བལྟས་པ་མ་གཏོགས་པར་ལྟ་བ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་མེ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ལ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ན་ཅི་ཞིག་གང་གི་དཔེར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་གཞན་དག་ནི་ཕ་རོལ་པོས་མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ལན་དུ། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ ཡིན།།སོང་དང་མ་སོང་བསྒོམ་པ་ཡིས། །དེ་ནི་ལྟར་བཅས་ལན་བཏབ་པོ། །དེ་ཡང་གཞན་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གསུམ་པ་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་སྔར། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྨྲ་བ་དག་གིས་མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

即使在世俗谛中，火的本性是热性，而不是燃烧性，因此所谓的燃烧是火对柴薪所产生的变化，所以燃烧不是火的本性，这样说道：所谓的燃烧是由火的力量使柴薪发生变化，而不是火的本性，你走开吧！即使火没有燃烧自身本性的能力，但是有燃烧他物本性的能力，因此用这个比喻不能成立见。此外，'为了成立见，以火为喻不能成立'，这是说已经用已去、未去、正去和观察等对火的比喻作了带见的回答，所以不能成立。因此，'以已去、未去、正去，对此带见作了回答。'带见是指具有见。是什么呢？就是火的比喻。做了什么呢？作了回答。用什么作答呢？用已去、未去和正去等，就像前面所说的胜义谛中没有运动，因为已去故，未去故，除了已去和未去之外不能了知正去故。同样，胜义谛中火也不能燃烧已烧、未烧的柴薪，因为已烧故，未烧故，除了已烧和未烧之外不能了知正在燃烧故。同样，胜义谛中眼也不能见已见、未见和正在见的对象，因为已见故，未见故，除了已见和未见之外不能了知正在见故，应当如此依次作出联系的语句。这样说道：如此，火既不能燃烧，见也不能见，那么什么是什么的比喻呢？因此，为了成立见，以火为喻是不能成立的。对此，其他人说对方主张见等如火一样成立，譬如火虽然能燃烧，但只能燃烧他物，而不能燃烧自身。同样，见虽然能见，但只能见他物，而不能见自身，对此回答说：'为了成立见，以火为喻不能成立，以已去、未去、正去，对此带见作了回答。'这也是因为不能燃烧他物的缘故。这样说道：对这第三个偈颂，注释者上座佛护是这样解释的。此前说道：'见于自身时，彼于彼不见，若时不见自，彼如何见他？'对此，对方主张见的本性者说见等如火一样成立，譬如火虽然能燃烧，但只能燃烧他物，而不能燃烧自身。

།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མེའི་དཔེས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་སྨྲས་པ་དེ་བསལ་བའི་ལན་དུ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གསུམ་པ་འདི་བཤད་དེ་ལྟ་བ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ལ་མེ་དེ་ཡང་གཞན་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེ་ཙམ་གྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པས་དེ་འགོག་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་ མ་ཡིན་ཞེ་ན།ཕ་རོལ་པོ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གིས་མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་ དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མེད་དེ། དཔེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཙམ་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ ཆོག་ན་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བུད་ཤིང་སྲེག་གོ་ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་མེ་ནི་རང་གི་བདག་ ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བུད་ཤིང་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའོ། །མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྟོག་ན་ཁོ་བོས་ཀྱང་བུད་ཤིང་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ། །མེ་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་སྨྲ་ལ་རག་གོ། །ཡང་ ན་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ།།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མེས་ནི་ཚ་བ་ཉིད་སྲེག་སྟེ། །ཚ་བ་མ་ཡིན་ཇི་ལྟར་སྲེག་།དེས་ན་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་མེད། །དེ་མ་གཏོགས་པར་མེ་ཡང་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེས་འགོག་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ཉིད་རང་གི་རིགས་པས་ལྟ་བ་མ་གྲུབ་ནས་འདིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། མིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

同样地，虽然视觉能够看见，但只能看见其他事物而不能看见自身，对于以火的比喻而说的因不定过失，上座佛护为了回答这个问题而解释了这三个偈颂，说视觉也不能看见其他，火也不能烧其他，因此没有因不定的过失。
其他人说，这不合理，因为仅仅用比喻来反驳前宗是极不精要的，所以反驳它是不合理的。这是注释者用来驳斥上座佛护的解释不合理的话语。
为什么这不合理呢？对方以视觉的本性等同于火的比喻来成立视觉等，譬如火虽然能够燃烧，但只能燃烧其他而不能燃烧自身。同样地，视觉虽然能够看见，但只能看见其他而不能看见自身，这样说的前宗没有因的特征的结合，因为仅仅说了比喻而已，所以极不精要。
对此只需指出支分不全的过失就够了。上座佛护说：'你为了成立视觉而作火的比喻，但这并不能成立视觉。为什么呢？虽然说火烧柴，但离开柴火就不存在，因此火是烧自身而不是烧其他。即使不是其他，柴是所烧，火是能烧，我也可以说柴是能烧，火是所烧。或者应该说明差别的理由。'
圣者龙树也说：'火烧热性自身，非热怎能燃烧？因此无所谓柴，离此亦无火。'因此火的比喻是无效的，所以用这个来反驳前宗是不合理的。
其他人所说等，是指那些执著视觉的人自己的理论不能成立视觉，于是在这里依随声明论者的规则，来证成眼有看见的作用。
眼确实有看见的作用，因为声明论中如是说明的缘故。这些分别是有法、所立法和能立法，应当依次配合。

།འདི་ན་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེར་གང་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་རྐྱེན་ལྷས་བྱིན་ལས་བྱེད་པས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ།དེས་ན་མིག་གིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་དེས་གང་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་མིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་ ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད་པ་འམ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚིག་གམ་རྐྱེན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད་པའམ།ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེས་ན་སངས་རྒྱས་ནི་པདྨ་རང་གིས་རང་ཉིད་ཁ་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་པདྨ་ལ་ཁ་འབྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད་པས་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་བྱ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད་པའི་བྱ་བ་མངའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་མིག་ལ་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་ པའི་ཁོངས་སུ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས། མིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ ན།འདི་ཉིད་དུ་མིག་ལྟ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཏན་པའམ་ཁྲིའུ་འམ་ཅུང་ཟད་ལ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་ མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་དུ་མིག་ལྟ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་།རྐྱེན་བརྟག་པ་དང་། འགྲོ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ལྟ་བ་དེའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མིག་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡུལ་གཏན་པའམ་ཁྲིའུ་ ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ལ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མི་རིགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ རིགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པའི་གདོན་གྱིས་བརླམས་པས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ལྟ་བའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །བོང་ བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

在此，声明论中说明作者的作用词根后观察，故称为观察。其中所说的'如是'是相应的语法。在此，文法论中对于作者的作用词根，如'提婆达多作'是作者，'眼观色'是观察者，因此眼睛观察色法故称为观察。声明论中所说如是，并非其他，因此观察者眼睛确实具有观察的作用。
例如，对作者说明作用词根后，通达或已通达故称为佛陀，这是相同法的比喻。如在佛教典籍中，对作者的作用词或词根，佛世尊通达或已通达一切所知故称为佛陀。因此，如同莲花自行开放故具有开放的作用一样，佛陀世尊自己通达一切所知故具有通达所知的作用，同样眼睛也因观察色法故确实具有观察的作用。
对此说法，注释者回答说，此处所说的成立在世俗谛中存在，但胜义中并不存在。随顺文法论者的支分，证成眼睛具有观察作用是属于世俗谛的范畴，而非胜义，故胜义中不存在。为什么呢？因为在此处否定了眼睛的观察，以及否定了其生起，故离观察。
'当其全无所观时，则非能观察。'当其对凳子或椅子等任何事物都不观察时，则非能观察。在观察处所品中否定了眼睛的观察，在缘起品和去来品中否定了观察的生起，故眼睛离观察作用。因此，当眼睛离观察作用，对凳子或椅子等任何事物都不观察时，则非能观察。
因此，'以观察而观察，如何能合理？'以观察而观察这一说法如何合理？这是完全不合理的意思。这表明以观察而观察的成立在世俗谛中存在，但胜义中并不存在。
因此，'观察非观察自性'，如前所说'当其全无所观时，则非能观察。以观察而观察，如何能合理？'依此理由，观察不能自行观察。若由未善解的魔所迷惑而说非观察能观察，则'非观察者绝不能观察，因无观察功能，如驴等。'

།ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་ནུས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེར་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པར་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལྟ་བའི་སྒྲ་དང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་བསྟན་པ་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ།དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རིགས་པ་དེས་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གིས་མིག་ལྟ་བའི་ བྱ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་མཐོང་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེར་གང་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པར་མཛད་པ་འམ།ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐམ་ལག་བསྟན་པ་དེ་ནི་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མཛད་པའི་མཐའ་དང་མི་འགལ་ ལམ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་ཡང་མི་འགལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་འོག་ནས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གང་། །དེ་ནི་འགྲོ་འདིས་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རང་བཞིན་མེད།།འགྲོ་བ་འདི་ཡང་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ན་གཞན་དུ་བརྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བས་མཐོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་ པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་གཞན་དུ་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། མིག་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས། བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། འོན་ཏེ་མིག་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་གལ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་དེས་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ནའོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཉིད་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མིག་དེ་ཅུང་ཟད་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་ཉིད་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ ན།དེས་ན་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པས་ལྟ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ན་མིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་ཅིང་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།

说到'如是所思'这句话，非见者如石头等物，因为缺乏见的能力，所以也不能成为见者，这是立宗之语。因此，在胜义中，声明论中所说的'见'字和'佛'字是完全不合理的，因为无有譬喻。这是总结和量果。如是，见者非能见，非见者亦非能见，依此理则，前说者说眼有见的作用是确定的，因为声明论中如是宣说。此中声明论说，对作者说作用词根而称为见，即'由能见故名为见'，如其所说皆如是。譬如对作者说作用词根而说'由证悟故'或'已证悟故名为佛'，如是声明论支分的宣说完全不合理，因为胜义中'佛'字无有譬喻。
若问所说'因为无有譬喻'是否与造论宗旨相违？为此，与造论宗旨也不相违，因为胜义中世尊也无自性，如在如来观品中后文亦说：'如来之自性，即是此世间自性，如来无自性，此世间亦无自性。'如是而说。
或者，'另当观察'等，是显示'何时全不见，彼非能见者，以见而见者，如何能应理'这个偈颂的另一种解释。此中，对于见者，说作者的作用词根而称为见，或对非见者，说作者的作用词根而称为见，此说明：眼是见的自性时，声明论中说作者的作用词根，因为成立为作者故，由能见故名为见；或者眼非见的自性时，声明论中说作者的作用词根，因为成立为作者故，由能见故名为见，如是作二种观察。
'由此将如何'是对方问：'由此有何过失？'若如是见者，即'若如前观察所许'。由此将如何？'何时全不见，彼非能见者。'那又如何？说'见性即是能见者'。当眼完全不见时，彼时彼非能见者。那又如何？当其为见性时即是能见者。由此将如何？说'因此眼由生见的作用而成为能见'。因此，眼有见的作用且是见的自性故成为能见。

།དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ན་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སྔར་མིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་ བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དོན་དམ་པར་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས། ལྟ་བའི་སྒྲ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་བསྟན་པ་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ ཉིད་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་མིག་གི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་པས་དེས་ན་མིག་དེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ཉིད་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་ སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་དེའི་ཚེ་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེའི་ཚེ་མིག་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །མི་རིགས་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། སྔ་ནས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཞན་དོན་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་སྟེ་དེ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ཡང་ངོ་། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ བྲལ་བ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་ ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར།ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་སྔ་མ་གཉི་གའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་དགག་པ་གཉིས་ཡོད་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་གོ་བས་དེའི་ཕྱིར་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་ རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས།ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ལ་དགག་པ་གཉིས་ཡོད་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་གོ་བས་འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ནི་ལྟ་བས་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས། ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པ་དེས་ན་མིག་ལྟ་བའི་ བྱ་བ་སྐྱེས་པས་ལྟ་བས་ཁྱེད་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།

如果问有何过失，则说有如是因和喻的过失。如是，先前认为眼睛确实有看的作用，因为声明论中如是说故，这是前宗的建立。因和喻的过失是：实际上在声明论中，'看'的词和'佛'的词是不应理的，因为无有譬喻故，如前所说的过失即存在故不应理。
若说因为是看的作用的作者故是能见，是说如果对方说：除了眼根之外无有其他看的作用，因此眼睛是看的作用的作者，所以眼睛即是能见。
对此回答说：若是如此，则看的作用成为无义。若眼睛即是能见，则对它产生第二个看的作用是无义的。因此，'以能见而见'这样说怎么会合理？完全不合理，因为已具有看的作用故。这是词的含义。即是说，如果眼睛本身就是能见的自性，因为已经具有看的作用，所以对它另生看的作用是无义的。若是能见的自性，在声明论中说作者有作用词缀而成立为作者，因此说'能见'是不应理的。
若说它非能见而作，则当其完全不见时，即非能见。当其时，若非能见的自性，则如石头等一样，远离看的作用，所以非能见者也非能见。这是说，对于非能见的自性，在声明论中说作者有作用词缀而成立为作者，因此说'以能见而见'是不应理的。
因此如是二者都不具有看的作用故，'能见非是见，非见亦不见。'这是总结前面两种观察，也是量果。
若说有两个否定则由语境可知，因此眼睛生起看的作用而见。这是说，如果对方说：你们中观派说'非见亦不见'这个偈颂中有两个否定，由语境可知，此处我们所许的语境含义是：若能见即是见，因此你们说'非见亦不见'，这样的话，眼睛生起看的作用而见，这就违背了你们自己的承许。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་དེ་ཉིད་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྐྱེན་དགག་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ ཏེ།སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བཤད་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྐྱེན་དགག་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་གཉི་གས་ལྟ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པས་ལྟ་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚུལ་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཕྱིས་འབྱུང་ བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་ད་ལྟར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་ནི་ཕྱིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེས་ན་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར བརྟགས་ནས་མིག་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་འགྱུར་བས་རྟོག་ཅིང་དེ་སྐད་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ནི་ད་ལྟར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རྟོག་པས་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་རང་གི་འདོད་པ་ཉམས་ཤིང་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པས་ལྟ་བར་བྱེད་པར་སྨྲ་སྟེ། བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དེས་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ་དཔེར་ན་རྣ་བ་བཞིན་ནོ། །མིག་ལ་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པས་མིག་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བྱ བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདི་ནི་ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་ན་མིག་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་དཔགས་ན་མིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པས་ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ ཏོ།།ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་ན། ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ སྐྱེས་པར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ལྟ་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说，回答说那并不好，因为如同遮遣有无之缘一样，已遮遣了有无之作因故。这个诘难并不好，如同在前面观察缘品时所说：'于无或有义，缘亦不相应，无则何为缘，有则何所需。'如是遮遣有无之缘一样，此处也是以有无二者遮遣了见之作因，所以非见者不能成为见，以显示遮遣的方式，并未成立见者即是见的遣余否定方式，因此不会损害自己的承许。
若以后起的方式假立为见性而执为是见的说法，是指对方认为：虽然现在见的本性中没有见的作用所以不是见，但眼睛必定会后来看见色法，因此以后起的方式假立为见性，而施设眼睛是见的名言，这样认为并如此说。
对此回答说：为了成立名言谛而破坏了自己的主张。你们若是以现在见的本性来成立胜义谛的见的方式，而以后起的方式假立为见性并执为是见，这是为了成立名言谛，因此损害了你们自己的主张且成为无有根据，所以这也不合理。
或者对方说：眼睛生起见的作用而成为能见，因为有作用的名言故。凡是未生起见的作用者，不说其有见的作用，如耳朵。眼睛有见的作用，所以安立'眼睛能见'的名言。对此论师解释说：'见非是见性，非见定不见'这个偈颂的上半句，是针对对方说世间有'眼睛能见'的名言，由此推知眼睛有见的作用，所以见能见色的说法，论师为了遮遣此说而解释。
对方的这些言论也应当依次配合能立的法、所立法、能成立的法以及异品喻的关系。如是，'见非是见性'是因为对方未显示胜义中某个见者生起见的作用，以及见在生起见的作用之前未成立为见性故，应当如是理解。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་པོས་ ལྷས་བྱིན་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་མིག་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་དཔགས་ན། མིག་ལ་ ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པས།ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་སོ། །སྔོན་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཕྱིས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་ལྟ་བ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་མ་ སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ལྟ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ པས་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ སྨྲས་ཏེ།བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དེས་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་རྣ་བ་བཞིན་ནོ། །མིག་ལ་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པས་མིག་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་མིག་ཉིད་ལྟ་བ་པོ་ ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་གི་ཕྱོགས་བཀག་གོ།།འདིར་གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ལ་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དེ་མིག་དེས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་གི་ཕྱོགས་དགག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ དག་གི་གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་སྟེ།བྱེད་པ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལྟ་བ་པོ་བདག་དེ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་འདིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་མིག་ནི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱེད་པ་མིག་ལ་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་ལྟ་བར་ བྱེད་པ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེད་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་པོ་སྟེ་དེ་ཡང་དེས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་དེ་བྱེད་པ་པོ་བདག་གང་གི་ཡིན་པའི་བདག་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྟ་བ་པོ་དེ་ཡང་མིག་དེས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་གཅོད་ པ་པོས་སྟ་རེས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་ཀྱི་སྟ་རེ་ཉིད་ཀྱིས་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱིས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་སྟ་རེས་གཅོད་པར་བྱ་བ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་ཀྱི་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་སྟ་རེ་ཉིད་ཀྱིས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཤིང་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་བདག་གིས་ཀྱང་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་ཉིད་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ།

为什么呢？因为对方在胜义谛中，未能以任何推理证明有某个观者如天授等在进行观看的行为，而且在观看行为生起之前，观看尚未生起的时候，观看本身尚未成立，所以虽然世间上有'眼睛能看'这样的说法，但根据这种世俗言说推理，虽然眼睛有观看的行为，但老师认为不能说'观看去看色法'。
因为难以证明先前非观看后来具有观看行为，所以'非观看者不能看'。如果对方说虽然在观看行为生起之前不是观看，但在观看行为生起时就成为观看，这是很难用任何推理来证明的，所以非观看者也不能观看。
如此，因为是因的内容不成立或者内容相违，所以所立宗失坏。这是总结和量果。如此观察，若在胜义谛中成立，则是因的内容不成立；若在世俗谛中成立，则是因的内容相违。因此对方说'因为眼睛生起观看行为所以能看，因为有行为的言说'这个论点失坏了。
凡是没有生起观看行为的就不说它能看，比如耳朵。眼睛有观看行为，所以说'眼睛能看'这样的言说。以上否定了认为眼睛本身是观者的观点。
这里'数论派和胜论派说'等，是说明否定'我是观者，眼睛是观看行为的工具，我用那个眼睛看色法'这种观点。因此为了说明他们的宗义而说'以此能见故为见，因为对作具说作业词根'等。
观者我以观看工具眼睛看色法，所以眼睛称为见，即对作具眼睛说'以此能见故为见'，因为对能见说作业词根。那个作具是谁的，那个就是观者，他也用它来看。这是说，观看工具眼睛是属于作者我的，那个我称为见，那个观者也用那个眼睛看色法。
比如砍伐者用斧头砍伐所砍之木，而不是斧头自己砍伐。就像砍伐者天授用作为砍伐工具的斧头砍伐所砍之木，而作为砍伐工具的斧头自己不能砍伐所砍之木一样，观者我也是用作为观看工具的眼睛看所见之色法，而作为观看工具的眼睛自己不能看所见之色法。

།དེས་ན་མིག་གིས་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་བདག་དེ་ལྟ་བའི་ བྱེད་པ་མིག་དེས་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ཀྱི།ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་ཉིད་ཀྱིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བཤད་ པས་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་དག་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་དེ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྟ་རེ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཅོད་པ་པོ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་སྟ་རེ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མི་ཡོད་པས་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མི་དེ་གཅོད་ པའི་བྱེད་པ་སྟ་རེ་ལ་སོགས་པས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་ཀྱང་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཡོད་པས་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་བདག་དེ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ལན་བཏབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གིས་ཤེ་ན་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གང་ཞེ་ན་ལྟ་བ་པོའི་སྟེ་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་ལྟ་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་འདིར་ལྟ་བ་པོ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེར་མིག་གི་ཆོས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་བདག་གི་ཆོས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་ལྟ་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བཤད་པས་ལྟ་བ་ གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ལྟ་བ་པོ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་བདག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བདག་རང་གི་བདག་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འཐད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་གི་ བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འཇིག་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

因此，所说'眼睛不能看'这一论点是成立中的成立，也就是说，作为能见者的我，是以眼睛这个能见工具来看所见之色法，而不是以眼睛本身作为能见工具来看所见之色法的道理。因此你们中观派所说：'见若是自性，则彼不能见，若时不见自，如何能见他？'这样解释眼睛不能见色法的论证，在我们的教义中也是成立的，所以犯了成立中成立的过失。
为了说明这个量，所以说：'作用中必有作者，因为是作用的缘故，譬如斧子等有砍伐者一样。'这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如砍伐的工具斧子等，因为是砍伐的工具，所以它们有砍伐的作者人，砍伐的作者人用砍伐的工具斧子等来砍伐所砍之木。同样，眼睛作为见的工具，因为是见的工具，所以它有见的作者我，见的作者我以见的工具眼睛来看所见之色法。
对于这种说法，注释者作如是回答：'应当知道以见本身来说明见者的道理就是回答。'用什么来说明？以见本身。说明什么？见者，也就是否定执著见者自性，因为道理相同的缘故。
如前面否定见的场合中所说的因和喻，在这里否定见者的场合中也同样运用。因此，如同在那里眼睛的性质不能见自身一样，在这里我的性质也不能见自身。如前面否定见的场合中说：'见若是自性，则彼不能见，若时不见自，如何能见他？'这样说明见不能见色法的能立法不能见自身。同样在这里否定见者的场合中也说：'见若是自性，则彼不能见，若时不见自，如何能见他？'这样配合，见者我不能见色法的能立法也不能见自身。
为什么呢？因为我见自身是不合理的，因为与趋入自身相违的缘故。为了证明有法不能见自身，举出了坏灭的譬喻：'如同剑刃本身不能砍断剑刃本身一样。'

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདག་ ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྣ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་མ་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།བདག་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་བདག་གིས་བདག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་སྲིད་པ་དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པའི་དུག་གིས་བསླད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་བདག་ལྟ་བ་པོར་སྨྲ་བས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པ་དུག་དང་འདྲ་བ་དེས་ བསླད་ཅིང་སྦག་ཏུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དག་ཏུ་བདག་གིས་བདག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པའི་དུག་གིས་བསླད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གང་ལ་ལར་བདག་གིས་བདག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེས་ནི་ཡིད་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཐ་སྙད་དུ་དེ་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ལ་ལར་བདག་གིས་བདག་ལ་ལྟ་ བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེས་ནི་ཡིད་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བདག་གིས་བདག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་དུ་ ན་ཡིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དངོས་པོ་ཉིད་དང་ཤེས་བྱ་ཉིད་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ་ སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ།བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བྱ་ བས་ལྟ་བ་པོ་བདག་གཟུགས་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།ཕྱོགས་དེའི་གཏན་ཚིགས་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དང་ཤེས་བྱ་ཉིད་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ ཀྱང་ཡིན་ལ།དཔེ་ཡང་རྣ་བ་དང་སྒྲ་དང་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དོན་དམ་པར་བདག་ནི་གཟུགས་ ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བདག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

为了说明此量，因此说'如是推理：胜义中我也非见者，因为不见自体的缘故，如耳根'。这些也是有法、所立法、能立法和喻依次配合。譬如耳根因为不见自体故非见者，如是我也因为不见自体故非见者。
若对方说：'我见我是可能的，因此你们的因——不见自体之义不成立'，这是从文中引申出的前主张。对此，注释者说：'对方不应被因义不成立的疑毒所染'。对方主张我是见者，不应被怀疑中观宗因义不成立的如毒般的疑惑所染污。
若对方说：'在自他诸宗中也说我见我，因此应被因不成立的疑毒所染'，这是从文中引申出的前主张。对此，注释者说：'某些论中说我见我，是因为有助于意识，故假立我之名言而如是说'。在某些自他宗义中说我见我，是因为意识有助于我的名言并与之相顺，故将意识之义假立为我之名言，在世俗名言中说我见我。实际上是意识见无我之义。
此中'不见自体'是为了摄取相的言说方式，因为有实物性、所知性、可说性等诸因，如耳根等，或如声等，或如我体等，因喻推理也应广说。即'见若是自性，彼即不见彼，若时不见我，云何能见他'之义。见者我不见色的因——不见自体，是为了摄取相的言说方式而作为表示而已。此方面的因也是实物性、所知性、可说性等，喻也是耳根、声音、我体等，应以彼等因喻广说推理。
为显示广推理故说：'如是胜义中我不见色，因为是实物故，如耳根等。如是胜义中我不见色，因为是所知故，如声等。'

།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བདག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ལྟ་བ་པོ་བདག་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་ལྟ་བ་པོ་བདག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་བདག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་བདག་གི་ཡུལ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་བདག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་ལྟ་བ་པོའི་བདག་གི་ཡུལ་ མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་དབུ་མ་པ་ལ་དོན་དམ་པར་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་བདག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དཔེའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་དམ་བཅས་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡང མེད་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྤྱིས་ཁས་བླངས་པའི་བདག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔེ་ཉིད་དུ་ཡང་དེ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་དམ་པར་སྟ་རེ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་སྔར་ཕ་རོལ་པོས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོས་སྟ་རེས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་ཀྱི་སྟ་རེ་ཉིད་ཀྱིས་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ཏེ།དེས་ན་མིག་གིས་ལྟ་བར་ མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རིགས་པས་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་གཅོད་པ་པོ་བདག་དང་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་སྟ་རེ་དང་གཅད་པར་བྱ་བ་ཤིང་མ་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་པ། འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འགའ ཞིག་ན་རེ་ཁོ་བོའི་མ་མོ་གཤམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དམ་ བཅས་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

同样地，胜义中我不观察色，因为是所诠，如同我的自性一般，这些所说的是法有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。由这些比量说明了观者我不观察色。
对于色也应当如是随理而说，这是说明色不是观者我的对境。胜义中色不是我的对境，因为是事物的缘故，如同耳等。同样地，胜义中色不是我的对境，因为是所知的缘故，如同声等。同样地，胜义中色不是我的对境，因为是所诠的缘故，如同我的自性一般。如是配合，由这些比量说明了色不是观者我的对境。
如果对方说：'对中观派来说，胜义中无有言说故，以自宗不成立的我作为主题故，主题不成立故，以及所说的因的基础不成立故，以及所说的譬喻法有法也不成立故，中观派的立宗、主题、主题法和譬喻都有不成立的过失'，这是从中引申出的前主张。对此，注释者回答说：'立宗等也无过失，因为是依世俗谛而说故，以共许的我作为主题故，说明其法故，以及安立为譬喻故。'
如是，胜义中斧等不成立故无有譬喻故，不是成立已成之事，这是总结和量果。前面对方在安立前主张时说：'譬如砍伐者以斧砍伐所砍之木，而斧本身不能砍伐，同样地，眼不能观察'，这不是成立已成之事。如是以理观察时，胜义中砍伐者我、能砍的作具斧和所砍之木都不成立，因为你的譬喻不存在故，我不是成立已成之事。
第三十品。此中有人说：'说观者不观察，由其言说本身否定该义故，成为立宗的过失'，这是我论者以正理派的方便证明中观派前述的论证与自语相违。譬如有人说'我的母亲是石女'，由其言说本身否定该义故，成为与自己立宗相违的过失。同样地，你们中观派说'观者不观察'的言说本身也否定该义故，成为与自己立宗相违的过失。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱིར་བཀླགས་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པར་ལན་བཏབ་ཟིན་པས་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱིར་བཀླགས་ཤིང་ལན་གདབ་མི་དགོས་སོ།།གཞན་ཡང་འདི་ལ་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་།བྱེ་བྲག་པ་དག་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་དགག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་ བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་ གི་གཞུང་ལས་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེའི་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་གི་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ཅི་ལ་ཡང་མི་ལྟོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་རང་གི་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ཅི་ལ་ཡང་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་གཅོད་པ་པོ་དེ་ལ་སྟ་རེ་མེད་ན་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་ལྟ་བ་མ་སྤངས་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་འདི་ སྐད་ཅེས་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ནི་གཅོད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་སྟ་རེ་མེད་ན་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་སྟ་རེ་ཡོད་ན་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་བདག་དེ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་སྤངས ཤིང་མེད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་མིག་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་ན་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ཏེ། གཅོད་པ་པོ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ གཅོད་པ་པོ་དེ་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན་སྟ་རེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་ལྟོས་པས་དེ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བདག་ལྟ་བ་པོ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་ལྟོས་པས་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ནོ།

对于这样说的回答，注释者以'此处缘起无生'已作了回答，因此不必再重复。如同在世俗谛中有缘起，而胜义谛中无生，如此解说本身已经回答了世俗谛中的见者在胜义谛中不作见者，因为已经作答且无过失，所以不必再重复回答。
此外，对于'见者是否为见者的本性，还是非见者的本性'这两种观点的考察，是为了破斥数论派认为见者即是见者本性的观点，以及胜论派认为见者非见者本性的这两种立场。
其中，若如数论派所说'士夫的本性即是有知性'那样，认为是见者的本性的话，这种说法也不合理。
所谓见者的本性，是指不依赖眼、色等诸缘而承认为见者，如同数论派典籍中说士夫的本性是有知性，因为不依赖其他缘故，所以是以自性成立的，称为见者的本性，他们说由此而成为见者。
这是不合理的。为什么呢？如果他们的见者是见者的本性，因为本性是无为的缘故，即使没有见也应成为见者。
若如数论派所说是见者的本性，因为本性是无为的缘故，譬如火的热性本来就是热性，不依赖其他，同样见者也应该本来就是见者，不依赖其他，这样一来即使没有见也应成为见者，所以不合理。
若说如同砍伐者没有斧头就不能成立为砍伐者一样，见者也应该在不离开见的情况下才能被视为见者。
如果对方说，譬如砍伐者提婆达多虽然是砍伐者的本性，但若没有砍伐的作具斧头则不能成立为砍伐者，有斧头才能成立为砍伐者；同样，见者我虽然是见者的本性，但若离开见的作具眼根则不能成立为见者，不离开眼根才能被视为见者。
对于这样的说法，此处注释者回答说：'如此则我见者性唯是世俗，因为砍伐者是世俗的缘故。'
如果砍伐者是胜义，就应该不依赖斧头，但因为依赖所以是世俗的；同样，如果我见者是胜义，就应该不依赖见，但因为依赖所以也是世俗的。

།དེ་ལྟར་རྟོག་ན། མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མ་སྤངས་ན་དེ་ལྟ་ བ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་ལྟ་བ་པོ་དོན་དམ་པ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་དེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ལྟ་བ་ ལ་ལྟོས་ཤིང་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་པར་མ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ནོ།།འདི་ན་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྔོན་རོལ་དང་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་འོག་ན་ལྟ་བ་མེད་པས་ལྟ་བ་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ལྟ་བ་པོ་ མེད་དེ།ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོའི་བདག་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྔོན་རོལ་མི་ལྡན་པའི་དུས་དང་། གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་འོག་རོལ་གྱི་དུས་དེའི་ཚེ་ན་ལྟ་བ་མེད་དོ། །ལྟ་བ་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་མེད་ པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོའི་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ལྟ་བ་པོ་མེད་དེ།བདག་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། འོན་ཀྱང་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་མེ་ནི་སྲེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལྟ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ།བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མེ་ཡང་ བུད་ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྲེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ལྟ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་དུ་མ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་སྟེ།ཡང་ན་གལ་ཏེ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟགས་ན་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་ པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འདོད་དེ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་མེད་པར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པའི་རིགས་ན་ནི་མི་འགྲུབ་པས་གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གི་དོན་ཡིན་ནོ།།སྔར་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་སྐབས་སུ་ནི་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐབས་འདིར་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལས་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ན་ཡང་ལྟ་བ་པོ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། སྔ་མ་དང་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ།

如此思考时，未断见者不存在，因为未断见时承许为见者之故，这是余词。这是说，对于依见而如此思考时，见者胜义中以自性成立是不存在的。为什么呢？因为你未断见而存在时，承许为见者之故。如此，你说见者是依赖见而安立，而非自性中是见者，因此见者不存在，这是词义。
此中，在具见之前及离见之后无有见，无见时于所见境亦无有见故，不应成为见者，故见者不存在。非见者自性，此为结语。这是说，对于依见的见者我，乃至具见之前不具足的时候，以及何时离见之后的时候，彼时无有见。无见时，于所见境色亦无有见故，见者我存在不应理，故见者不存在。我非见者自性，此为结语。
然而，对方说：譬如火虽是燃烧自性，但不依薪而不能燃烧，要依彼而燃烧。如是，见者虽是见者自性，但不依见而不能见，要依彼而见。对此前主张，作为回答，此处论释者说：如火亦不成立，因为无薪则火不成立故。因为火亦不离薪而以自性成立为燃烧自性，如是见者亦不离见而以自性成立为见者自性故。
或者，若谓有见则是见者，数论师所遍计的见者亦不存在，此为余词。这是说，即由前词说明多种差别，或者，若谓有见的作用则是见者，如是观察时，如数论师遍计'士夫自性即是有知'等见者不存在，此为词义。数论师许见者以自性成立，若见者以自性成立，则应无见亦以自性成立，然不成立，故数论师所遍计的见者不存在，此为词义。
前于依见时说，有见则承许为见者，于此说明无有以自性成立的见者。此处则从数论师的传统中说，若谓有见则是见者，依彼等宗亦说明无有见者。前者与此有此差别。

།གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེས་ན་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལ་གཟུགས་དམིགས་ཤིང་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་པོའི་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ན། གཟུགས་དམིགས་པ དེ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་གདགས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་པ་འདི་ལ།ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དམིགས་ཤིང་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་དེ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་དག་ཡོད་ན་འབྱུང་གི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལས་གྲངས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་པོ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་ ལོང་བའི་རྒྱུད་ལ་གཟུགས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་གདགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་ལོང་བའི་རྒྱུད་ལ་བདག་གི་དངོས་པོས་གཟུགས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་ལ་ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་ཁྱེད་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ བྱེད་པ་པོའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དག་ལ་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་གདགས་ཏེ་མར་མེ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དག་ལ་བྱེད་པ་ པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་ཏེ།དཔེར་ན་མར་མེ་སྣང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དག་ལ་བྱེད་པ་པོར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མར་མེ་ ཤེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དེའི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན།དེའི་ལན་དུ་དཔེར་ན་མར་མེ་ལ་སེམས་པ་མེད་ཀྱང་སྣང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྣང་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ན་རེ་ སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གཟུགས་དམིགས་པའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ན་རེ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་པ ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད།དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་འཐད་དོ།

如果数论派认为有见者的见解，认为是见者的自性，那么你自己已经证明了见者的无自性。为什么呢？因为这里是通过见到色法而作为能见而推知见者，而见到色法也是在具足眼根、色法、光明、虚空和作意等条件时才存在，因此对于具有这些聚合而称为'提婆达多'的，安立为见者，除此之外并不存在其他见者。
关于'若有见则是见者'这种观点，所谓'是见者'是通过见到色法而作为能见来推知见者，而见到色法也是在具足眼根、色法等缘时才生起，没有则不生起，因此对于名为'提婆达多'的四大种及所造色的聚合，具足眼根、色法等缘时，仅仅是安立'见者'的名言而已。
除此之外，数论派所遍计的见者是不存在的。即使承许有一个除此之外所遍计的存在性，由于在盲人相续中没有见到色法，所以没有见者的自性。
如果对方说：'如果这里没有见者，那么你们如何能有见者这样的作者之名言？'作为前述观点的回答，这里论释者说：'对因安立作者之名言，如灯一样是合理的。'在世间上说作者，是对因缘和合安立作者的名言，比如灯是光明的作用因，因此安立其为能照明者。同样，虽然没有作者，但对作用的诸因安立作者的名言是合理的。
如果说：'作者必须是有知的，所以无知的灯不能作为比喻。'对此回答说：'譬如灯虽无心，但因是光明的作用因而称为能照明者。'就像灯虽然没有知觉，但因为是光明的作用因，世间人说是能照明者一样，眼根、色法等四大种及所造色的聚合虽然没有知觉，但因为是见色的作用因，世间人说是能见者，为什么不能说无知者为作者呢？
因此，即使在名言中也无彼自性，也就是说，对任何因都可说为作者，因此即使在世俗名言中也不成立见者的自性。如是，首先见者的自性见色是不合理的。

།ཅི་སྟེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་བཞིའི་སྦྱོར་བ་ལས་གཟུགས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་སྟེ་དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་གང་གི་ཚེ་བདག་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་དབང་གིས་བདག་དེ་ཡིད་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ ཡུལ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་བདག་དང་ཡིད་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་བཞིའི་སྦྱོར་བ་ལས་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ལྟ་བ་པོ་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ་མ་གྲགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་དེར་བརྟག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔར་འདི་ལ་གཟུགས་དམིགས་ཤིང་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་པོའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་དེ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་ མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་གདགས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་གདགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་ལ་མ་གྲགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་བརྟག པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཐུན་མོང་དུ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དེར་སྤྱིར་ ཐུན་མོང་དུ་ཁས་བླངས་ནས་ལྟ་བ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་ལྟ་བ་པོ་བདག་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ།ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ལྟ་བ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཤིང་དེ་དག་ལ་མ་ལྟོས་ན་ཡང་ ལྟ་བ་པོ་བདག་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚིག་གི་དོན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་ལས། མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཞེས་སྨོས་པའི་སྐབས་ནས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་མ་སྤངས་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་ནུས་པ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟ་བའི་ནུས་པ་སྤངས་ཤིང་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果不是观者的本性，就像胜论派所说的那样：'由四者和合而生起色识时成为能见'这样的说法。这句话表明如果按照后一种观点来理解的话，那也是不合理的。其中'不是观者的本性'是指依赖眼睛、色等诸缘而承认为观者，这也就是胜论派典籍中所说的：当我想要领受境时，由于'接触'这一词义的力量，我与意结合。然后意与诸根结合。之后诸根领受诸境，如此由我、意、根、境四者和合而生起所缘的认识时，那个观者就看见色，因为依赖其他缘故，所以说非观者本性的观者在观看。这也是不合理的。为什么呢？
即便如此也有同样的过失，因为对于未被承认的存在性进行如此推测是不合理的。这是说，即便如此，之前说'此人能见色而成为观者'是推理，而见色也是在具足眼、色、光明、虚空和作意等条件时才存在，因此如前所说的过失依然存在，即除了说'提婆达多'这一聚合具有这些条件而假立为观者之外别无他物。为什么呢？
因为除了将'提婆达多'这一聚合具有眼、色等诸缘而假立为观者之外，胜论派所遍计的非观者本性的我是观者这一说法，是其他宗派所不承认的存在性，对此推测为观者是不合理的。因此，非观者本性的观者胜义中能见色这一说法是不合理的。
如果说共同承认后它才存在的话，'又'字是说，如果胜论派这样说：在世俗言说中观者是众所周知的，在此共同承认的基础上，即使不依赖见和色等，观者我也是存在的。对此，注释者回答说：'即使舍弃见'，这是说即使舍弃见和色等而不依赖它们，那个观者我也是不存在的。
如果问'是什么'，这是在询问'即使舍弃见'这句话的含义是什么。对此回答：'是观者不存在的情况'，这是指根本颂最初说'未舍观者亦非有'的情况，即如同未舍弃见时观者也不存在一样，即使舍弃见时观者也不存在的意思。
如果问为什么舍弃见时观者也不存在，为此说：因为舍弃见的能力时就不是它的本性。这是说，当舍弃并失去见的能力时，就不是观者的本性了。

།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མི་འཐད་དེ་མིག་ལས་ གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་མིག་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་ བར་བྱེད་པར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་དེ་ཡང་མིག་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པར་མི་འཐད་དོ།།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉི་གར་ཡང་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཉི་གའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ ཅན་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་གྲུབ་ལ།བྱེ་བྲག་པ་བྱེད་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་གྲུབ་བོ། །ཡང་ན་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ཡང་། མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། ། ལྟ་བ་དང་བཅས་སམ་ལྟ་བ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ན་བདག་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ཡང་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ལ། ལྟ་བ་དང་མི་ལྡན་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་པོ་དེ་མིག་ཡོད་ན་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་འགྲུབ་པ་ནི་མིག་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེ་ཡོད་ན་སྲེག་པ་ཉིད་བཞིན་པས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཐ་སྙད་པ་སྟེ། མིག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ལྟ་བ་མེད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ནི་ལོང་བའི་རྒྱུད་ལ་གཟུགས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ལ་ལྟ་བ་དང་མི་ལྡན་ན་ཡང གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྟ་བ་སྨྲ་བ་དག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ། །ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱེད་པ་དང་ལས་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ན་གང་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་དང་ལས་མེད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་པོ་དེ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ལྟ་བ་དང་ལས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མེད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ལྟ་པོ་མེད་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ནི། །བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་ག་ལ་ཡོད། །གང་གིས་ཀྱང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་མི་རིགས པའི་ཕྱིར་དང་།འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

因此，从胜义谛而言，'他'观察色法是不合理的，因为异于眼根的缘故，如同瓶子一般，以此阐明其推理。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如瓶子因为异于眼根的缘故而不能观察色法，同样，非见者本性的我也因为异于眼根的缘故而不能观察色法。
如是，在两方面都不成立见者，这是两方面的总结和量果。在数论派的观点中，见者本性的见者不成立；在胜论派的观点中，非见者本性的见者也不成立。或者，即使遍计为见者的本性，'无见仍非见者性，即使舍弃见亦然。'意思是无论是具有见或无见，都无见者的本性，这是经典作者的密意。
为了说明这一点，如果暂且承许见者在具有眼根时能见，那么如此则因为有眼根而有见色，如同有火则有烧一样，见者性是世俗谛的，应当承许就是眼根性。如果说即使无见也是见者，则因为盲人相续中无见色，故不应是见者，这表明我无论是具有见或无见都不能见色，应当如是次第配合。
此处所说等，是显示说见者论者通过有见的作用来成立有见者。应知有见的作用即是见者，因为彼有作者和业，这些依次配合为有法、所立法和能立法。此中若无所执著者则无作者和业，如同虚空之花，这是相违品的譬喻。
彼见者有作者即见和业即所见，这是近取的关联。因此，应知有见的作用即是见者，这是总结和量果。对于如此所说，注释者回答说，从胜义谛而言，因为遮遣一切见，无见则见者也不合理。'若无见者时，所见能见何处有？'因为无人能见则所见不合理，以及因为全无能见的见者故作者也不合理，这是密意。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་ཁྱེད་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བ་ཡོད་པས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་དེ་ཡང་ཡུལ་ཕྲད་པ་འཛིན་ པ་དང་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་ཀྱང་དེའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡང་ མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་ལས་བྱུང་བ་དང་གཡོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་ལྟ་བ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་དང་གཡོ་བ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་དག་ལ་མིག་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་ལས་བྱུང་བ་བདག་མེད་པ་དང་གཡོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་མིག་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱེད་པ་མེད་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་དེ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་ལྟ་བ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་མེད་དེ་དཔེར་ན་དམུས་ལོང་གི་མིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དག་ལ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། བལྟ་ བྱ་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།།རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བཞི། །ཡོད་མིན་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལུང་དང་རིགས་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཉིད་བཀག་པའི་ ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་།ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是说道：'你们认为有可见之境，因此成立能见者，而我认为胜义中彼见亦非以遇境所取及未遇境所取等一切相状而见，且色亦非其所取境，已遮止故。如是无可见境及见故，能见者亦不成立。
无能见者时，你们的可见境及见亦不应理'，此乃经典作者之密意所示。因此，你们所说'由于有作用和业故'之因义不成立或义相违，此为总结及量果。
若于胜义中成立则因义不成立，若于世俗中成立则义相违。
有部分自宗论师说：经部和说一切有部认为一切诸行皆从他缘而生，且具无动摇之相，故中观师对彼等说无作用及无我是合理的，但说无可见境之色及无能见之眼则不合理，此为立宗。
其中，说'眼不见从他缘而生且无动摇之诸行'及'无除此之外的我为能见者'是合理的。此句意为：一切诸行皆从他缘而生，无我且具无动摇之相，故无作用，因此中观师说眼不见彼等是无作用，说无除此之外的我为能见者是无我，此为合理。
不承许'无可见境及见'，因为彼等有识等四果故。此说明'说无可见境之色及无能见之眼不合理'之立宗。此等依次配为有法、所立法及能立法。
若无彼等则无识、触、受、爱四果，如盲人之眼，此为异品喻。'可见境及见有识等四果'为近系之比量。
是故说'有可见境及见'为总结及量果。
对此所说，释论者如是答复：若如前所说之理已说明可见境及见完全不成立时，由于无可见境及见故，识等四法不存在，因为无缘故。此意为：如前所说之理，由教证及正理，因为可见境及见未生，且已遮止境及有境性，故已说明可见境及见完全不成立时，由于无可见境及见故，识等四法不存在，因为无缘故，因为无因则无果故。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་ གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་རིགས་ཏེ་དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དེ་དག་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་མ་གྲུབ་པོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་མ་གྲུབ་ན་ བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡང་གྲུབ་པར་མི་རིགས་ཏེ།རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མི་འགྲུབ་ལ། འབྲས་བུ་མེད་ན་ཡང་རྒྱུ་འགྲུབ་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་ཁྱོད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པས་ཁོ་བོས་རྒྱུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྲུབ་པ་དང་།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་རྒྱུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དམུས་ལོང་གི་མིག་ མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་ན་མིག་ཡོད་པ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས། དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ། །ཅི་ལྟ་བུར་ན་ ཡོད་པར་འགྱུར།།དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ དག་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཅི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲེལ་པ་མཛད་པས་དགོངས་ སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལེན་པ་ཡང་མེད་དེ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དག་སྟེ། འདོད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདོད པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་དང་པོར་དེ་དག་བསྟན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་དང་པོར་ཉེ་ བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

为了说明此义，由于彼等未成立故不成立，则所见和能见也不应成立，因为也无有譬喻。这样说道：由于所见和能见彼等未成立故，识等四者未成立。若识等四者未成立，则所见和能见也不应成立，因为无因则果不成立，无果则因也不应成立。此说明：你以识等果的因相来成立所见和能见的存在，所以我说由于无有因的所见和能见故，果识等不成立，由于无有果识等故，因的所见和能见也不成立。你的相违品的譬喻，盲人无眼则无有果识等，反过来说，有眼则成立有果识等也不合理，因为所见和能见作为主题，除此之外无有识等果，这是结语。
有些人这样说：胜义中识等是存在的，因为彼等之果取等是存在的。对此应当解释：取等如何能存在？因为彼等如同识等未成立故，这是论释者的意趣。此说明：有些自部宗派说胜义中识等是存在的，因为彼等之果取等是存在的，对他们也应解释说，若无识等，彼等之果取等如何能存在？因为取等彼等如同识等未成立故，这是论释者的意趣。
此说明：所谓'爱缘取'，因为无有称为爱的因故，果取也无有，对其余诸法也应如是随理类推广说。所谓取即是所取，即是欲取、戒禁取、我语取和见取。取的词义是由爱等缘以果的方式所取，故称为取，即是欲取、戒禁取、我语取和见取。所谓等是指最初宣说彼等，即是最初宣说取等。彼等即是有、生和老死。'有些'是指何者的意思。

།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་འདི་ལ་ གཟུགས་དམིགས་ཤིང་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་པོའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་དེ་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་གདགས ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཁྱོད་ལ་ཡོད་པས་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ་པོ་དང་ལྟ་བ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་དག་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདྲ་བར་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་འདི་མན་ཆད་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་འགྲོ་ བ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་དེ་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེའི་དཔེར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལས་ལྟ་བ་དང་གཟུགས་ཅི་ལྟར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ།ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་ ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ཀྱང་ལྟ་བ་དང་གཟུགས་མི་འཐད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདྲ་བར་བཞེད་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གསུངས་པས་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་། མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རེག་པར་བྱེད་ པ་དང་།ཡིད་དང་། ཉན་པ་པོ་དང་། མཉན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

因此，说'你有这个过失'是总结和量果。因此，如前所说，对于'由于见色而观看故为观者'这一推理，见色也是在具足眼、色、光明、虚空和作意等条件时才存在，所以如前所说，对于具足这些聚合而称为'天授'者，安立为观者，除此之外别无他法。你有如前所说的过失，因此你的观者、观看和所观等都不成立，这是结语。
现在对方想要说明在《中论》第一品中所安立的能闻等和声等作为譬喻的道理，如前所说的方式相似，故说：'如见闻嗅尝，触及意，闻者与所闻等，应知如是说。'
从此以下，对方为了证成有生和有去，在观察处所品的开始，在安立相违品时说：'应当执受胜义中内处确实生起，因为境界各别决定故。此中若无生则无境界各别决定，如石女儿诸处无有境界各别决定。内处有如是境界各别决定，即：见、闻、嗅、尝、触、意等的对境依次是色、声、香、味、触、法。因此，以如前所说的因，应当执受内处确实生起'。
又说：'应知有去，因为是作用的果故，如见色等。'由于说了生和去是有的，以色等境和见等根作为譬喻，如同说明见和色不合理一样，想要说明所安立的闻等和声等作为譬喻也如同见和色不合理的方式相似，故论师说此偈颂，以此显示其余处所也不合理。
应知闻、嗅、尝、触、意，以及闻者、所闻等的回答也已作答。

།གང་གིས་ཤེ་ན། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ལྟ་བ་དགག་པ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ལྟ་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ།ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །ད་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བར་དོན་དམ་པར་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་བཀག་པ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་། ཉན་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ཉན་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་ཉན་པ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཅི་ལྟར་ཉན། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་རྣ་བའི་དབང་པོ་ནི་སྒྲ་ཉན་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཉན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ པར་སྒྲ་རྣ་བའི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣ་བའི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ཉན་པ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་པར་བྱ་བ་དགག་པར་བྱའོ། །སྣོམ་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་སྣོམ་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་ མི་སྣོམ་པ།།དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་སྣོམ། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་སྣའི་དབང་པོ་ནི་དྲི་སྣོམ་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་སྣོམ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་དྲི་སྣའི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣའི་ དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་སྣོམ་པ་དང་སྣོམ་པ་པོ་དང་བསྣམ་པར་བྱ་བ་དགག་པར་བྱའོ།།མྱོང་བྱེད་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་མྱང་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་མྱང་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་མྱང་། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་ ལྕེའི་དབང་པོ་ནི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལུས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དོན་དམ་པར་རོ་ལྕེའི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྕེའི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་མྱང་བ་པོ་དང་མྱང་བར་བྱ་བ་དགག་པར་བྱའོ།།རེག་བྱེད་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་རེག་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་རེག་པ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་རེག་།ཅེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་རེག་བྱ་ལ་རེག་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ རེག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དོན་དམ་པར་རེག་བྱ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་བསགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་རེག་པར་བྱེད་ པ་དང་།རེག་པ་པོ་དང་། རེག་པར་བྱ་བ་དགག་པར་བྱའོ། །སེམས་བྱེད་རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་སེམས་ཉིད། །གང་ཚེ་བདག་ལ་མི་སེམས་པ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཆོས་སེམས་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ ལ་སེམས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ཡིད་དང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ དང་ཆོས་དགག་པར་བྱའོ།

为什么呢？以见为例，如同否定见一样，也应当以类推的方式详细地阐述否定闻等的道理。就像在否定见的场合中所说的：'见若是自性，则不能见自身，既然不见自身，怎能见他物？'这是说，胜义中眼根并不能见色，因为不能见自身的缘故，就像耳朵等一样。又说，胜义中色不是眼根的对境，因为是积聚的缘故，就像眼根的自性一样。如此以诤论及其答复否定能见、见者和所见境一样。
在此也说：'闻若是自性，则不能闻自身，既然不闻自身，怎能闻他物？'这是说，胜义中耳根并不能闻声，因为不能闻自身的缘故，就像鼻等一样。又说，胜义中声不是耳根的对境，因为是积聚的缘故，就像耳根的自性一样。应当以诤论及其答复否定能闻、闻者和所闻境。
'嗅若是自性，则不能嗅自身，既然不嗅自身，怎能嗅他物？'这是说，胜义中鼻根并不能嗅香，因为不能嗅自身的缘故，就像舌等一样。又说，胜义中香不是鼻根的对境，因为是积聚的缘故，就像鼻根的自性一样。应当以诤论及其答复否定能嗅、嗅者和所嗅境。
'尝若是自性，则不能尝自身，既然不尝自身，怎能尝他物？'这是说，胜义中舌根并不能尝味，因为不能尝自身的缘故，就像身等一样。又说，胜义中味不是舌根的对境，因为是积聚的缘故，就像舌根的自性一样。应当以诤论及其答复否定能尝、尝者和所尝境。
'触若是自性，则不能触自身，既然不触自身，怎能触他物？'这是说，胜义中身根并不能触所触，因为不能触自身的缘故，就像意等一样。又说，胜义中所触不是身根的对境，因为是积聚的缘故，就像身根的自性一样。应当以诤论及其答复否定能触、触者和所触境。
'思若是自性，则不能思自身，既然不思自身，怎能思他物？'这是说，胜义中意根并不能思法，因为不能思自身的缘故，就像眼等一样。又说，胜义中法不是意根的对境，因为是法的缘故，就像意根的自性一样。应当以诤论及其答复否定意、有知和法。

།དེས་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྩོམ་པ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ་འགྲོ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིགས་པ་དེས་ན་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་རྩོམ་པ་ནས་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྐྱེ་ བ་ཡོད་པ་དག་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ་འགྲོ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ།ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་ལ། འགྲོ་ བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མེད་པའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སྨྲས་པ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།ནང་གི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པ་དང་། མཚན་ ཉིད་གཅིག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།མཚན་ཉིད་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མེད་ལ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའོ། །གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ ཡང་འཛིན་པ་ཉིད་མེད་ལ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་གཟུང་བ་ཉིད་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཡུལ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་ གསུངས་པ་དེ་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཞེས་གསུངས་ལ། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ གཉིས་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།

因此，从论述开始，分别所生之生起也未成立，去也未成立，这是总结。这样宣说，如前所说的道理，从处观察品第一开始，他方所说的生起存在、去存在的分别，其生起也未成立，去也未成立。
他方说道，胜义中应当执取内处唯生，因为境界各别决定的缘故。由于无有境界各别决定，故生起不成立。应当了知去是存在的，因为是作用的果，如见色等。由于无有见色等，故去也不成立。
此中论述的意义，是通过指出他方所说的能立过失，显示诸处为空性。这是量果。在此处观察品第三中，论述的意义作为无量的果，是对他方建立生起和去的前主张：'胜义中应当执取内处唯生，因为境界各别决定的缘故'以及'应当了知去是存在的，因为是作用的果，如见色等'这两种说法，通过指出能立过失而显示诸处为空性。
为了显示诸处空性有何功德，以及为了遣除他人说'仅以干枯的论理论典而成立'的说法，此处也应以可信圣教为依据而成立。因此，《圣梵天所问经》中说：'内地界与外地界是无二义，如来以智慧了知其无二、不可分、相为一，即是无相现证圆满菩提。'以此可信圣教为依据而成立诸处为空性。
其中，'内地界'是指眼等内处。'外地界'是指色等外处。'无二'是指自性上诸根不存在，诸境也不存在。'不可分'是指诸根无有能取性，诸境无有所取性。
如是，由于诸根和诸境自性上无有差别，以及无有所取能取相的差别，故说'相为一'。若问此'相为一'是何等，故说'即是无相'。为遣除差别边际而说'相为一'，为遣除一性边际而说'无相'。远离一性与差别二边，即是般若波罗蜜多。

།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་རོལ་པའི་མདོ་ལས་བུ་མོ་ཁམས་དག་ཅི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། བུ་མོས་སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་བསྐལ་པས་ བསྲེགས་པ་ན་ཐལ་བ་ཡང་མེད་པ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མེས་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་བྱུང་བ་ན་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐལ་བ་ཡང་དམིགས་སུ་ མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ལ་ཅི་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས། མིག་ནི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། །ཡིད་ནི་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཏེ། །གང་ལ་འཇིག་རྟེན་མི་འཇུག་པ། །དེ་ ནི་དམ་པའི་བདེན་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་རྟོག་པའི་དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་དག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པར་མི་བྱེད། ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ་དེ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་དམིགས་པར་མི་བྱེད་སེམས་པར་མི་བྱེད་རློམ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་གཞན་ དག་ལས་སྲིང་མོ་མིག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མིག་དང་གཟུགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིད་དང་ཆོས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་མདོ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ ནོ།།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བའོ། །གཟུགས་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དགག་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།

同样，在《圣文殊师利游戏经》中说道：'应当如何观察女子界？女子说：文殊，譬如三界被劫火焚烧时，连灰尘也不存在。'此经文的含义已经成立，并且以此可信的经典依据也证明了诸处皆为空性。譬如当火劫来临时，有情世间和器世间连灰尘也不可得，如是内外诸界中任何事物都不可得，这就是般若波罗蜜多。
同样，在《圣有移经》中说：'眼不见色相，意不知诸法，世间所不入，是为第一义谛。'此经文的含义已经成立，并且以此可信的经典依据也证明了诸处皆为空性。眼等不见色等，世间不分别的胜义谛，这就是般若波罗蜜多。
同样，在其他经典中说：'一切法不应了知，不应观察，于说法者也不应执著、思维、妄想。'又如在其他大乘经典中说：'姊妹，眼不见色，不识别，菩提即是远离眼和色。耳、鼻、舌、身、意也不执取诸法，不识别，菩提即是远离意和法。'等等这些经文的含义也已成立，并且以这些可信的经典依据也证明了诸处皆为空性。说明诸处无作者和所作，这就是般若波罗蜜多。
同样，在《世尊般若波罗蜜多胜力降伏经》中说：'胜力降伏者，色非色境界，受、想、诸行、识亦非识境界。胜力降伏者，所谓境界者，色不知不见色，受、想、诸行、识不知不见识。色不知不见，受、想、诸行、识不知不见，这就是般若波罗蜜多。'等等这些都已成立。此经文的含义已经成立，并且以此可信的经典依据也证明了诸处皆为空性。所说遮遣境和有境的实有，这就是般若波罗蜜多。
如是这些可信经典的成立，是显示诸处空性的功德。因此，我不是仅仅依靠自己的想法和干瘪的逻辑来显示诸处无自性，而是如上所说这些经典确实存在。

།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་གིས་ཞེས་བྱ བའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟའོ།།དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཅི་ལྟར་དམ་ བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དོན་དམ་ པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་དེ་ཉིད་དབུ་མ་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་བརྩམས་ན་འདོད་པའི་ དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་ དོན་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས།འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་ བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

阿阇黎圣解脱军所造《中论根本注释智慧灯广释》中，由阿阇黎观自在瑜伽士所造的《处观察》第三品广释圆满。
现在，为了通过否定处实有这一相违品的差别来显示诸蕴无自性的意义，开始造作第四品。此处'由'这一词的结合，应当理解为是进入所立的因义以及与下文相连的意义。
其中，就进入所立的因义而言，说'现在，通过否定处实有这一相违品的差别'。论师在造作《观缘品》第一品时立下'一切法无生'的宗，此处造作第四品时，注释者也依据论师先前如何立宗的因义，而说'现在，通过否定处实有这一相违品的差别'。
'处'是指眼等十二处。'彼等实有'是指先前自部所立'胜义中内处唯生，因为境各别决定'的宗。处实有的宗，对于中观宗显示诸处为空性而言是相违品，故称'处实有相违品'。
'其差别'是指自部下文将出现的'胜义中诸处定有，因为蕴所摄'等前宗安立。'通过否定彼'，即是依据否定处实有相违品的差别而造作第四品。如是，依据进入所立的因义，通过否定处实有相违品的差别而造作第四品，将能成就所欲义故。
就与下文相连的意义而言，说'为显示诸蕴无自性的意义而造作第四品'。此《观蕴品》第四品下文所诠的意义是显示诸蕴无自性，此处造作第四品时，注释者也依据与下文相连的意义而说'为显示诸蕴无自性的意义而造作第四品'。通过否定处实有相违品的差别而显示诸蕴无自性，是其果。

།སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་མ་ ཐག་པའི་མཇུག་ཏུ།ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་ བསྟན་མ་ཐག་པའི་མཇུག་ཏུ་དེ་སྐད་བཤད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོས་མ་བསྡུས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཕུང་པོས་ མ་བསྡུས་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ གསུམ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པས་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།འདི་ལ་གཟུགས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སོ། །དུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལའོ། །གཟུགས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་གི་བདག་ཉིད་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ གཟུགས་སུ་འདུས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་དབྱེ་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་མང་དུ་ཡོད་དེ་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པར་དབྱེ་ བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

为了说明所说的处所存在性的相违品差别，在刚说完分别章之后，'以见闻嗅及，能尝触意根，闻者等诸法，应知如是说'，因为如是说故等所说。在先前刚说完第三处所观察分别章之后，因为如是说故，自部和说一切有部不能接受，因此自部说如是言说。
因此胜义中处所确实存在，因为蕴所摄故等所说，这些也依次配合为有法、所立法和能立法。此中若是非有者，则不为色等蕴所摄，如虚空花，这是相违品的譬喻。
内处为蕴所摄，即：十种有色为色蕴所摄，法处为三蕴和色蕴一分所摄，意处为识蕴所摄，这是近所作的论式。
因此以如是所说因相，胜义中内处确实存在，如是所说是总结和量果。此中如虚空花等非蕴所摄者，胜义中非有，而处为蕴所摄故胜义中确实存在。处中十种有色根境为色蕴所摄，法处为受想行三蕴及色蕴中一分无表色所摄，意处为识蕴所摄，故彼等胜义中确实存在。
对此所说，注释者自身于此说明：此中色略说有二种，即大种色和所造色。以时等差别而有差异的彼等一切总摄为色蕴。
'此中'是指对法论。'色略说有二种'是指色性本质和形状本质，或可见与不可见。虽然也有如是说法，但彼等也摄入大种色和所造色中，因此此处说大种色和所造色二种。
彼等若广分别则有过去、未来、现在时等差别而有众多差异，略说和广分别彼等一切总摄为色蕴。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མིག་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྟན་སླ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་ལས་དང་པོར་རེ་ཞིག་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།ཕ་རོལ་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྔར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉིད་ཉེ་བར་བཞག་པའི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་འདོད་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་རྩིང་རིམ་གྱིས་བཞག་པ་དང་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དཔེའི་རིམ་པས་བཞག་པ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་གཟུགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ཅིང་།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འགོག་པའི་ གཏན་ཚིགས་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱར་རུང་བ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ སྟེ།དེ་གང་ཞེ་ན། ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་བསལ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་དག་བསལ་ནའོ། །གཟུགས་ནི་ དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སོ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ དུ་ཟིན་ཀྱང་སེང་ལྡེང་དང་ནིམ་པ་དང་པ་ནས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ནགས་ཚལ་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཞེས་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིས་གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ལ་སོགས་ པ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་ཏེ། འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ། ས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་ པ་སྟེ་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

首先，由于对方认为眼等摄属于能立，且为了易于说明，故从色处开始思维。这是说，在五蕴中首先要说明色蕴无自性。因为主张处为实有的对方，在前面安立前宗的场合中，以处为实有的能立，认为眼等十种有色处为色蕴所摄。
又因为五蕴是由粗细次第安立，以及由器等喻的次第安立，色蕴易于说明，故说首先从色处开始思维。若能说明色无自性，则余受等的无自性也能成立。如是，若诸蕴无自性，则对方以'蕴所摄故'为诸处实有的能立不成立，由此成立诸处无自性。
若问色蕴的能破能立为何？为此说：'离开色因，色不可得。'色是指可变坏义，即可受损害及有障碍的意思。色因即是色的因，是什么呢？即地等四大种。这是说，所造色的因是大种色。
'离开彼等'是指除去彼等，即除去色因。'色不可得'是指胜义中，即所造色。那么是什么呢？是为了假名安立，依于色因四大种而假立为色。如同虽无实体的森林，但依于紫檀、楝树、槟榔等聚合而假立为森林一样，依于色因而仅仅假立为色，并非色有自性成立。
如是，此中显示色的所立法等仅是聚合，以及色的能立法若不取自因则无其觉知。即'离开色因，色不可得'此半偈颂，显示所造色无自性的所立法与能立法。此中所立法是要成立非实有，即地等仅是聚合。能立法是离色因则色不可得，即若不取自因则无其觉知。

།དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཏེ། དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དེའི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་ཏེ།དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ན་གང་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་དཔུང་རྣམ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་ནི་དམག་གི་ བློ་མེད་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལན་གཞན་ཡང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ནི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡང་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་རེ་ཞིག་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་དུ་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་སྒྲ་བཞིན་དུ་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཁོ་བོ་གཟུགས་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་འགོག་པར་བྱེད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཞིག་ཀྱང་དེའི་བློ་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

比如说，这是由于它的缘故，军队和森林等是这样的，就是说为了证明胜义中色法不是实有的相似喻例，应当依据所立法和能立法来说明。军队和森林等，具有所立法'非实有'和能立法'不执取其因则无其觉知'这两个性质。
此处推理是：胜义中色法非实有，因为不执取其因则无其觉知之故。这些分别是有法、所立法和能立法，按顺序配合。
此中，凡是不执取其因则无其觉知的，即非实有，如军队等，这是同品喻。
同样，色法也是不执取其因地等则无色法的觉知，所以非实有，这是近所作的论式。譬如军队等不执取其因四兵等则无军队的觉知故非实有，同样色法也是不执取其因地等则无色法的觉知故非实有。
或者还有另一个论式：胜义中色法的觉知不是实有对象的认知，因为是觉知故，如同森林等的觉知。这些也是按顺序配合为有法、所立法、能立法和喻例。譬如森林等的觉知因为是觉知故不是实有对象的认知，同样色法的觉知也因为是觉知故不是实有对象的认知。
或者还有另一个论式：胜义中'色法'这个声音不是实有词义的认知，因为是声音故，如同军队等的声音。这些也是按顺序配合为有法、所立法、能立法和喻例。譬如军队等的声音因为是声音故不是实有词义的认知，同样'色法'这个声音也因为是声音故不是实有词义的认知。
此处阿毗达磨论师认为心和心所是实有的，因此他们说中观派的因'因为是声音故'是不定因，说：'到底是因为是声音故，如同军队等的声音一样不是实有词义的认知呢？还是因为是声音故，如同心和心所的声音一样是实有词义的认知呢？'对于这个前主张，注释者说：'识和心所也因为与所立同类故同样应当破除，因此不是不定因。'就像我破除色法一样也破除心和心所，所以没有不定因的过失。
如果说色法胜义中是存在的，因为它灭了其觉知也不灭的缘故。

།འདི་ན་གང་ཞིག་ན་དེའི་བློ་འཇིག་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། ། གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཞིག་ཀྱང་དེའི་བློ་དེ་ལྟར་མི་འཇིག་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཉིད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་བུམ་པ ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་བུམ་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་ས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་གང་ཞིག་པར་གྱུར་ཀྱང་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་གི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བརྟགས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་འདི་ལ་གཟུགས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྱུང་བའི་གཟུགས་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས་དེ་ཡན་ཆད་དུ་འབྱུང་བ་ ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ཟིན་ཏོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་གཅིག་པ། ད་ནི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །འདིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག པ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཟུང་དུ་མེད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ནི་རྒྱུས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར་ བཤད་པ།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མི་སྣང་ཞིང་གཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་ཡང་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ནི་མི་འཐད་པར་བཤད་ཟིན་ཏེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

在此，如果某物毁坏时其认知也随之消失，那就是世俗有，比如瓶子。蓝色等色法虽然毁坏，但其认知并不随之消失，因此色法是实有。这是自部宗派对中观论证提出无相违错乱的过失，即他们认为：根据他们的论典，瓶子等事物毁坏时，对瓶子的认知不再生起，这是世俗有；而地等色法虽然毁坏，但对色法的认知仍会生起，这是胜义有。因此中观论证'若不执取自因，则无其认知'存在无相违错乱的过失。
他们的论式也按照有法、所立法、能立法、异品喻、合说及结论的顺序组织。对此说法，此处论释者回答说：'这是不好的，因为无有随行故。'意思是对自部宗派而言，证明中观论证有无相违错乱过失时缺乏随行关系，因此这种诘难是不好的。
如是，已经考察了所造色。前文说'色法略说有二种：大种色和所造色'，从那里开始已经考察了所造色的无自性。
第三十一品。现在将依大种色而说，以此等论述大种色的无自性。此处安立前宗：所造色是实有，因为有其因故。凡是无者，则无可执取之因，如虚空花。所造色有丝等因，因此所造色是实有。
这些也按照有法、所立法、能立法、异品喻、合说及结论的顺序组织。对此说法，此处论释者回答说：'是故说：除了色法之外，色法之因亦不合理。'此中，除了具有所造色相的色、声、香、味、触之外，色法之因地等也不显现且不可执取。除色法外，'这是色法之因'是不显现的。色法已说明不合理，因此色法不合理故，色法之因也不合理。

།འདིར་ཡང་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ ཙམ་ཉིད་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་ན་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་སྣང་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ལ། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མི་སྣང་ན་དེ་མི་སྣང་བ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་ན་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་དཔེ་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་རྒྱུ་མི་སྣང་ན་དེ་མི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དག་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་རེ་ཞིག་སའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དགག་པས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ ཁྱེད་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་ལ།ད་འདིར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རང་གི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས།འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདིར་ བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ།དེ་དགག་པ་ནི་དོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དག་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་དགག་པ་ནི་མཛད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་བཞེད་པ་མཆོག་ཡིན་པས་དོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་ སྐད་ཅེས་འདྲི་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་ཐ་སྙད་དུ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་གཞི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་གང་ འདོགས་པ་དང་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བ་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་དེ་ནི་དོན་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ག་ལས་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། གང་ཕྱིར་འདུས་པ་མ་གཏོགས་པར། །བློ་ཡིས་དངོས་པོ་གཟུང་དུ་མེད། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་དང་མ་སྐྱེས་དང་། །རང་བཞིན་མེད་པར་ང་སྨྲའོ། །འདི་ལ་རྐྱེན་གྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་མེད། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་ཡང་། །རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་གོ།

此处也显示所要成立的色法的有法，即仅是色等的聚合，能立的法，即若色等不显现则地等彼等亦不显现。
所谓'除了色法之外，色法的因亦不合理'，此下半偈颂也显示所成立的有法即所生色法无自性，仅是色等的聚合，能立的法即若其因不显现则彼不显现，即若色等不显现则地等彼等亦不显现。
因此，依此亦显现喻例，即成立所生色法无自性的同法喻，由于所立有法和能立法，如军队、森林等，具有非实有的所立有法，以及若其因不显现则彼不显现的能立法。
此处首先就地而言作出论式，即以破除地而破除其余诸法。
此处对方说：'你们中观派承许胜义中无色生，而今却证成仅是色等的聚合，这将违背自己的承许'，对此前主张，注释者回答说：'因为不是显示胜义中仅是聚合'。我仅在世俗中成立仅是聚合，不显示胜义，故不违背自己的承许。
若问在世俗中显示仅是聚合有何功德？此处论师显示仅是聚合，唯破除实有性，破除彼即具大义故。此处论师龙树显示世俗中所生色等仅是色等的聚合，唯破除彼等胜义中实有性，破除彼等即是作者的最高意趣，故具大义。
若问如何是具大义？对此回答：此处依世俗施设者，因为胜义中非实有故无生，故成立无自性。即依世俗言说基础而施设、安立、显示诸法，因为胜义中非实有故无生，故成立无自性，因此显示仅是聚合而破除实有性即具大义。
若问仅是聚合的功德从何得知？因此《圣楞伽经》云：'由于离聚合，慧不能取法，故我说空性，无生无自性。此中少许法，无生亦无灭，生灭唯缘起。'

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདུས་པ་དང་ཚོམས་དང་ཚོགས་ལས་མ་གཏོགས་པར་དངོས་པོ་རྫས་སུ་གྱུར་པ་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེའི ཕྱིར་དངོས་པོ་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་མེད་པས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་བརྗོད་པ་ཡང་རྐྱེན་ རྣམས་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་ས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མི་སྣང་ན་དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རྒྱུ་མི་སྣང་ན་དེ་མི་སྣང་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་དཔུང་རྣམ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དག་མི་སྣང་ན་དེ་དག་ ཀྱང་མི་སྣང་བས་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་དག་མི་སྣང་ན་དེ་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བློ་ དང་སྒྲའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ།དོན་དམ་པར་སའི་བློ་ནི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ།དོན་དམ་པར་ས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་དེ་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདིའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།

如是所说等，即是说：由于除了聚合、群集和集合之外，无法执取实体性的事物，因此实体性的事物本身不存在，所以我说在胜义中是空性的、无生的、无自性的。
对此，诸缘起的实体性事物丝毫也不生灭，即便在世俗谛中说有生灭，也仅仅是缘起而已，如是等所说。
此中的论式是：应知胜义中地非实有，因为当其因不显现时它也不显现之故。凡是因不显现则彼不显现者，胜义中非实有，如军队等。
这些也是依次配合为有法、所立法、能立法和同品喻，譬如军队等，当其因四种兵等不显现时它们也不显现，故胜义中非实有。同样，地也是当其因色与形状所摄的色声等聚合不显现时它也不显现，故胜义中非实有。
如是对于心识和言说方面也应如理而说，即此中也如前所说，还有其他论式：胜义中对地的认识非实有境，因为是认识故，如对森林等的认识。
或者还有另一论式：胜义中'地'这个声音非实有境的对象，因为是声音故，如军队等的声音。识和心所也因与所立同类故，应如是遮破，因此能立不成不定过。
或者，除了色的因地等之外，不可得见到异于彼等的色，不执取自因则不可得见，这是色法的性质。即是说，除了作为因的色之因地等外，不可得见异于地等的所生之色。
通过这一方面也应显示所生色无自性。为什么呢？因为当不执取所生色的自因地等时，则不可得见彼所生色，这是用来成立所生色无自性的能立法。

།འདིར་སྦྱོར་ བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་སུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དག་མ་བཟུང་ན་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་ཀྱང་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་གཟུགས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཉིད་མེད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་བཟུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའི་ཆོས་ཡིན་པས་གལ་ཏེ་འདིར་བློ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ན་ནི་བློ་དེས་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་མ་བཟུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ལ་འདིར་གཟུགས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བྱ་བ་ལས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསམས་པས་མ་བཟུང་བ་བློའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འདི་ལྟར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ། དཔེར་ན་གཅད་པའི་བྱ་བ་གཅོད་པ་པོ་ལ་གནས་པ་དང་བཅད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་བཟུང་བའི་བྱ་བ་ཡང་བྱེད་པ་པོའི་བློ་ལ་གནས་པ་དང་། ལས་གཟུགས་ལ་གནས་པ་དག་ལས་སྐབས་འདིར་མ་བཟུང་བའི་བྱ་བ་དེ་ལས་གཟུགས་ ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསམས་པས་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་གྱི་བྱེད་པ་པོའི་བློའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ཟེར་བ་ལྟར་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ན་ ནི་གཟུགས་ཀྱིས་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མི་འགྲུབ་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདིར་ཁོ་བོས་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དེ་ལས་གཟུགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསམས་པས་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བྱེད་པ་པོ་བློའི་ ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བློས་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

此处所说的语句是：胜义中色不异于自聚支分，因为若不执取彼则无彼之觉知，如地等自性。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如地等自性，若不执取自聚支分色与形之自性，则无地等之觉知，故不异于自聚支分。同样，所造色若不执取自聚支分地等，则无所造色之觉知，故不异于自聚支分。
此处有人说：'你们中观派以色为主题，彼无分别故无执取，因此你们的因'若不执取则无彼之觉知'不成立。如同'声是无常，因为是眼境'这样的因不成立一样，你们的因'色不异于自聚支分'也不应成立。'
为什么呢？'不执取'是心识的属性，若此处以心识为主题，则心识不执取色的自因时无色之觉知，故色不异于自聚支分，这样说是合理的。但'不执取'不是色的属性，此处以色为主题，说'若不执取色的自因则无色之觉知，故色不异于自聚支分'这样的因义不成立。
对于这个前主张，注释者回答说：'此处考虑到作用存在于业处，虽不执取是心识的属性，但因义并非不成立。'
这是因为作用存在于两处：如切割的作用存在于能切者和所切物，同样，不执取的作用也存在于能作者的心识和所作的色处。此处考虑到不执取的作用存在于所作色处，虽然'不执取'是能作者心识的属性而非所作色的属性，但我们的因义并非不成立。
这是在说明：如对方所说，若'不执取'是所作色的属性，则'色不执取自因故无色之觉知'这样的因义确实不成立。但此处我们考虑到不执取的作用存在于所作色处，'不执取'是能作者心识的属性，因此'心识不执取色因则无色之觉知，故色不异于自聚支分'这样的因义并非不成立。

།གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ས་ལ་ སོགས་པ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས།སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ པར་གྲུབ་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་གཞན་ཉིད་ དགག་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཕ་རོལ་པོ་འདོད་པའི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་གཞན་ཉིད་དགག་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ པར་དགག་པའི་ཚུལ་དུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁྱོད་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་ཁོ་བོས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ ཁོ་བོ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱེ་བྲག་པ་དག་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། མར་མེ་མ་བཟུང་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོད་ན་བུམ་པ་ལ་དེའི་བློ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ གཞུང་ལས་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པོ་དག་ནི་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མར་མེ་ནི་བུམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མར་མེ་མེད་ཀྱང་མར་མེ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནོར་བུ་དང་། འོད་ཟེར་དང་སྨན་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་བུམ་པ་གསལ་བར་ བྱེད་ཅིང་བུམ་པ་ལ་དེའི་བློ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཅི་རེ་ཞིག་གཟུགས་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་བུམ་པའི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མར་མེ་མ་བཟུང་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་ཡོད་ན་བུམ་པའི་བློ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བློ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་མར་མེ་མེད་ཀྱང་ནོར་བུ་དང་འོད་ཟེར་དང་སྨན་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྣང་བ་ཡོད་ན་དེའི་བློ་ཡོད་པས་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

数论师说：'色等与地等并非相异，因此这是成立已成之过'，这是说数论师们说：'依照我们的教义，具有勇德、尘性、暗性的自性是常住且遍一切，因此一切事物并非相异，而是一体性已成立，所以你们中观师说色与自聚支分不异的论证，犯了成立已成之过。'
对此说法，此处论释者回答说：'这是不对的，因为不是以他性的否定来显示非他性，且未承认对方所许的非他性。'意思是说：我不是以无遮方式执取他性的否定来显示非他性，而且我也未承认你们所说的由于具有勇德、尘性、暗性的自性常住且遍一切，故一切事物非异而是一体的观点，因此我不犯成立已成之过，所以你的诘难不当。
毗婆沙师们则提出不定因的诘难说：'即使不执取灯，若有异于彼者，则瓶有彼之认识故。'这是说毗婆沙师们说：'依照我们的教义，六句义如铁锥般是他性，因此你们中观师说色与自聚支分不异，因为若不执取彼则无彼之认识，如地等自性这样的因相是不定的。譬如灯是照明瓶子的因，因此即使无灯，若有异于灯的宝珠、光线、药物、月光、日光等照明因，则能照明瓶子而有瓶的认识，所以你们中观师的因相若不执取则无彼之认识是不定的。究竟是因为不执取色的自聚支分地等则无色的认识故色与自聚支分不异呢？还是因为即使不执取照明瓶子的因灯，若有其他照明因则有瓶的认识，故色与自聚支分为异而不定呢？'
对此说法，此处论释者回答说：'这也不对，因为确定唯无彼之认识，且即使无灯，若有宝珠、光线、药物、月光、日光，则有彼之认识，故于相违品无所立法，因此非不定。'意思是说，我的因相并非不定，所以你的诘难也不当。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་བློ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་ བའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བཟུང་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡོད་ལ། དེ་དག་མ་བཟུང་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དཔེར་ན་སྣམ་བུའི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ ལག་རྒྱུ་སྤུན་དག་བཟུང་ན་ཡང་བུམ་པའི་བློ་མེད་ལ་དེ་དག་མ་བཟུང་ན་ཡང་བུམ་པའི་བློ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཁོ་བོས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་ཕ་རོལ་པོ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་།དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་མེད་ཀྱང་ནོར་བུ་དང་འོད་ཟེར་དང་སྨན་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྣང་བ་ཡོད་ན་དེའི་བློ་ཡོད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་བུམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མར་མེ་མེད་ཀྱང་ནོར་བུ་དང་འོད་ཟེར་དང་སྨན་དང་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་སྣང་བ་ཡོད་ན་བུམ་པའི་བློ་ཡོད་པར་འདོད་པས་དེས་ནི་དབུ་མ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཟུགས་ཀྱི རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ཚོགས་ པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མར་མེ་ནི་བུམ་པའི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོས་གཟུགས་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁྱད་ པར་མེད་པའི་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་མ་བཟུང་གི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རང་གི་སྐྱེད་པའི་ རྒྱུ་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པས་དེས་ན་མར་མེ་ནི་བུམ་པའི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ།གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བུམ་པ་ཡང་རང་གི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ འཇིམ་པ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ།།འོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དག་ལས་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་འོག་ནས། གང་དང་གང་ ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ།།གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ།

为什么呢？因为正是由于没有其认知，所以确定不是不确定性。如果色法自身聚合的支分地等被执取时有色法的认知，而未执取时也有色法的认知，那么就会成为不确定；比如毛毯自身聚合的支分原料线被执取时没有瓶的认知，未执取时也没有瓶的认知，这样就是不确定性。但我认为正是由于未执取色法自身聚合的支分地等时就没有色法的认知，所以色法不异于自身聚合的支分，因为这样确定，所以我的因不是不确定性。
对此，对方说中观派的因是不确定性的观点，由于没有'未执取中观派所立法时必定没有其认知'这样的确定，所以也说明中观派的因不是不确定性。为此说：'即使没有灯，当有宝珠、光芒、药物、月亮和太阳的光明时也有其认知，所以由于相违品中没有所立法，因此不是不确定性。'
在你们毗婆沙师的观点中，即使没有作为瓶子显现因的灯，当有宝珠、光芒、药物、月亮和太阳的光明时也承认有瓶的认知，所以由于在中观派的相违品即毗婆沙师的观点中也没有'未执取中观派所立法即色法自身聚合的支分地等时必定没有色法的认知'这样的确定，因此我们中观派的因'未执取其义时没有其认知'不是不确定性。
由于摄取了'不异于自身聚合的支分'这一特殊主张，所以'灯不是瓶的自身聚合支分'是说我并未摄取'色法不异于作用因，因为未执取作用因时没有色法的认知'这样无差别的主张，而是摄取了'色法不异于自身聚合的支分，因为未执取自身聚合的支分时没有色法的认知'这样特殊的主张，所以由于未执取色法自身生因聚合的支分时没有色法的认知，证成了色法不异于自身聚合的支分，因此灯不是瓶的自身聚合支分，是显现因。
因此，瓶子也成立为不异于自身生因泥土、轮等聚合的支分。如果说：由于瓶子异于显现因，那么中观派的因义仍是不确定性。对此回答在下文：'任何与任何共同，都不应理为异体。'

།ཞེས་སྟོན་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ལས་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མར་མེ་ནི་བུམ་པའི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཕྲད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་ནས་ཀྱང་། གང་དང་ གང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ།།གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མར་མེ་དང་བུམ་པ་གཉི་ག་མ་སྐྱེས་པས་མར་མེ་ལ་བུམ་པ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དམག་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དག་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྔར་དབུ་མ་པས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་ བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་བློ་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་དམག་ལ་སོགས་པ་ལས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ གྲུབ་པར་རྒོལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་ཡན་ལག་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་ནིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དམག་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་རྩོམ་པའི་ཡན་ ལག་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སེང་ལྡེང་དང་ནིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དམག་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དག་ནི་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པས་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་དག་དང་།གཟུགས་ ཀྱི་བློ་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གི་དཔེ་དམག་ལ་སོགས་པ་ལས་བླངས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམག་གི་ཡན་ལག་དག་ནི་དམག་ཅེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤིང་གི་ཡན་ལག་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་དང་ཡལ་ག་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་རིགས་པ་ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ སྒྲུབ་པ་ནི་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པས།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་དཔེ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཡང་སྒྲུབ་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཤིང་གི་ཡན་ལག་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་དང་ཡལ་ག་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དམག་གི་ཡན་ལག་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དམག་ཅེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།

论师说道：由于无有相违品，故就胜义而言，灯与瓶不成立为异体，因此也非不定。所说'非异于自聚支分'之特殊立宗，因为灯非是瓶之自聚支分，所以中观论师之因不仅非不定，而且如下文'观合品'中所说：'任何互为俱有，皆不成异体。'由于无有相违品异体，故亦非不定。就胜义而言，由于灯与瓶二者皆不生，故灯于瓶不成立为异体，因此也非不定。
若有人说：由于军队等具支分之实物有组成，故不能成立地等非实有之比量的喻例不成立。此乃对方所说：先前中观师以军队等为喻，用以成立地等大种及所造色非实有，色之认知非实有境，'色'之名言非实有境，此喻不成立。因为军队、森林等具有马、象等支分，及紫檀、楝树等支分，称为军队等具支分之实物。由于彼等有马、象等及紫檀、楝树等组成支分，故军队等具支分之实物于胜义中实有，因此中观师以军队等为喻，用以成立地等大种及所造色、色之认知、色之名言非实有之比量的喻例不成立。
对此说法，注释者回答：军队之支分不能组成所谓军队之具支分实物，因为是支分之故，如树之根、干、枝、叶等支分。此中，如理论师所说任一相违不成立及怀疑之能立，亦应观待能立，故我以前喻复以他能立成立。此中法、所立法、能立法及喻依次配合：如树之根、干、枝、叶等支分，于世俗为支分故，于胜义中不能组成所谓树之具支分实物。如是军队之马、象等支分，于世俗为支分故，于胜义中不能组成所谓军队之具支分实物，故喻非不成立。

།ཡང་ན་གླང་པོ་ཆེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེའི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིང་རྟ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དག་རྩོམ་པར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིང་རྟ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཤིང་རྟ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གླང་པོ་ཆེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་པ་གླང་པོ་ཆེའི་ཡན་ལག་སྣ་དང་མཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག ཀྱང་ཤིང་རྟ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་རྟ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དག་ཉེ་བར་སྦྱར་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ལྟར་ ན་འདིས་གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཏེ་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ མེད་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ་ དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་ དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དག་ཉེ་བར་སྦྱར་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བས་འབྱུང་བའི་ གཟུགས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ལྟར་ན་འདིས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་དང་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་ན་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་སྣང་བར་བསྟན་ཏོ།།དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཏེ། དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མི་སྣང་ན་དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རྒྱུ་མི་སྣང་ན་དེ་མི་སྣང་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དམག་ལ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་ཡང་རང་གི་རྒྱུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་བཟུང་ན་སའི་བློ་མེད་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

或者，凡是大象所完全具有的肢体，并非是构成车乘和马匹等的要素，因为它们不具有这些，就如同丝线等一样，因此并非无有比喻，这也是另一种推理。这些也应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻，如同丝线等不存在于车乘和马匹等中，所以它们不能构成车乘和马匹等，同样地，大象所完全具有的大象鼻子和象牙等肢体，也因为不存在于车乘和马匹等中，所以不能构成车乘和马匹等，因此我的比喻并非不存在。
同样地，对于'除了色法之外，色法的因也不合理'这一论述，也应如前所述那样配合所立和能立，广说推理。这是如前所说'除了色法的因之外，色法不可得'，在观察作为因的色法的语境中，如此则此处显示色法的所立法即地等和合，以及色法的能立法若不执取自因则无其认知。譬喻则依此而定，即军队和森林等。
此处的推理是：胜义中色法非实有，因为若不执取自因则无其认知。凡是若不执取自因则无其认知者，即非实有，如军队等。同样地，色法若不执取地等自因，则无色法的认知，故非实有。
或者还有另一种关联道理：胜义中色法的认知非实有事物的对境，因为是认知，如同森林等的认知。或者还有另一种关联道理：胜义中'色法'之声词非实有事物的对境，因为是声词，如同军队等的声词。识和心所也由于与所立同类，应当如是遮遣，因此不是因不定。
如是配合所立和能立，广说推理，同样在此'除了色法之外，色法的因也不显现'，在观察大种色法的语境中，如此则此处显示大种色法的所立法即色等和合，以及大种色法的能立法若色等不显现则地等彼等亦不显现。譬喻则依此而定，即军队和森林等。
此处的推理是：应知胜义中地非实有，因为若其因不显现则彼不显现。凡是因不显现则彼不显现者，胜义中即非实有，如军队等。同样地，地若不执取颜色和形状等自因，则无地的认知，故非实有。

།ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། དོན་དམ་པར་སའི་བློ་ནི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ ཏེ།བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ་དོན་དམ་པར་ས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དག་ཉེ་བར་སྦྱར་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ལྟར་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུགས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་བཤད་པས་ས་ལ་སོགས་པ དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་དང་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚུལ་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་བཤད་པས་ས་ལ་སོགས་པ་དག་རྒྱུར བྱས་པའི་གཟུགས་དང་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པར་བཤད་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོག་ནས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་འགོག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།འོག་ནས་ཕྲད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་པར་བཤད་པས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འོ་མ་ཡང་ཞོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འམ་ཞོ་ཡང་འོ་མ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོན་ན་འོ་མ་ཡང་ཞོ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཞོ་ཡང་འོ་མ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པ་བཀག་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་གྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ། །ཅི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་ལྟར། །དངོས་པོ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། །ཚོགས་ལས་གཞན་པ་གང་ནའང་མེད། །ཅེས་གསུངས་ པ་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་བྱིས་པ་གྲངས་ཅན་དག་གིས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། བྱིས་པ་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་ དངོས་པོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ སྨྲས་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་ བའི་རིགས་པས་ཅི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་སྔར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

又有其他修行道，胜义中地的心识并非实有事物的对境，因为是心识的缘故，如同森林等的心识。又有其他修行道，胜义中所谓'地'这个声音并非实有语义的对境，因为是声音的缘故，如同军队等的声音。识和心所也因与所立相同类而同样应予遮破，因此能立不成不定，应当广说以所立和能立法相结合的推理。
如同色等不异于他，地等也不异于色，这是说，如同因所生色不异于地等，以无遮方式解说，地等与因所生色等是一性，并非以非遮方式显示。同样，地等不异于因所生色，以无遮方式解说，地等与因所生色是一性，也非以非遮方式显示，此为语义。
为何说不异于他即显示为一性？为此下文说'因为下文也遮遣不异性'，因为下文在观察接触品中也将遮遣一性。若说不异即成一性有何过失？为此说'以不异性，则牛奶应成酪性，或酪应成牛奶性，这是不合理的'。若主张一性，则牛奶与酪成一性，酪与牛奶成一性，这样的过失不合理。如是不欲，因此遮遣不异并非成立一性。
如是既非异性又非一性，由此成立什么？为此说'由此成立如经所说：如愚者所分别的一性与异性，事物非异聚集，离聚亦无异。'这是引用《圣楞伽经》所说，如数论派愚者分别为一性，胜论派愚者分别为异性，如是事物既无一性，离因缘和合外也无异性实体，于自他任何宗派中皆不可得，此为所成立。
因此如是为成立处，所说因'由蕴所摄故'，其义不成或相违，这是总结和量果。如'离色因之外，色不可得，离色之外，色因亦不显'的道理所观察，因此前文自部所说'胜义中诸处定有，以蕴所摄故'。

།འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོས་མ་བསྡུས་ཏེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །ནང་ གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ། །དེའི་ གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་ གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་རྒྱུར་བྱས་པ་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཀྱང་ རྣམ་པར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ནའོ།།དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་མེའི་རྒྱུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མེའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཉིད་མེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་མེའི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡིན་པ་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མེའི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཟུགས་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡིན་པ་ལས།ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་ཏེ། གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དམ་བཅས་པ་ཙམ་ལས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་འདོད་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་ལས་གཟུགས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡོད་པར་འདོད་ནའོ།།གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐད་པ་མེད་པར་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ པར་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་གཟུགས་འཐད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་ཏེ་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ དག་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་འགལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་གང་ དག་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་འགྲུབ་པ་ཡང་དེ་དག་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ།

在此，凡是不存在的，就不被色等蕴所摄，譬如虚空之花。内处则有被蕴所摄，如是：十种有色由色蕴所摄，法处由三蕴和色蕴的一部分所摄，意处由识蕴所摄。
如前所说的理由，若说内处胜义中确实存在的理由，若是要在胜义中成立，则是所立不成；若是要在世俗中成立，则是相违。
说'离开色的因，也不能了知色存在'，是指：由于无有地等作为所生色的因，所以也无有所生之色；胜义中无有能成立所生色存在的理由，这是其意思。
然而'若分别'是指：即使无有地等色因，也分别色存在。如是分别时那也不应理，为此论师为了遣除此说而说：'离开色因，色则成为，无因之色。'
'色因'是指色之存在的因，由于中间词不显现，如同火因。譬如'火因'不是指火本身是火的因，而是指薪等其他事物是火之存在的因，由于'存在'这个中间词不显现而说'火因'。同样，'色因'也不是指色本身是色的因，而是指地等其他事物是色之存在的因，由于'存在'这个中间词不显现而说'色因'。
'离开彼'是指离开色因，即无有显示色存在的因，意思是说无有能成立色存在的因。'若色'是指仅从承许而言，'如是欲求'是指从无因的承许而欲求如是色存在。'色成无因，则成过失'是指不合理的意思。
若欲求离开色因而色存在，则成色无有合理之因的过失，这是其意思。'彼亦不欲'是指不欲说无因，如是佛教徒也不承许诸事物从无因生，世间人也不承许诸事物从无因生。
'如前所说过失不能遮除'是指：色因存在的能立因不成或相违的过失仍然存在，这是其意思。
若说：'由于无因论者承许一切事物唯从无因生，色的成立也与彼等相同'，是指：若世间顺世外道等无因论者如是说：'我等于承许中无有过失。'

འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ གིས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྲུབ་པ་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་དག་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྲུབ་པ་དེ་དག་དང་འདྲ་བས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་བཤད་པ།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཡང་། རུང་བ་ཞིག་ན་དོན་གང་ཡང་། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །དེས་ན་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཁྱེད་ན་རེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་འགྲུབ་པ་ཡང་དེ་དག་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་ནི་ གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྲུབ་པ་དེ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་དཔེར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དོན་གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་མཐོ་རིས་དང་སའི་སྟེང་གང་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།ཁོ་བོས་དང་པོ་ཉིད་ དུ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་བསལ་ཟིན་པས་དེ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དག་གཅིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེས་ན་ཁོ་བོས་འདིར་དེ་དག་དགག་པར་ཡང་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ན་ཁོ་བོས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ།བདག་ལས་མ་ཡིན་ གཞན་ལས་མིན།།གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་བསལ་ཟིན་པས་འདིར་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དག་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་ཁོ་བོས་ འདིར་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་མེད་པ་དེ་དག་ཡང་དགག་མི་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལས་གླེངས་ཏེ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དོན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

如此，我们承认一切事物唯从无因而生，因此色法从无因而生的成立，也如同其他事物从无因而生的成立那样相似，所以在我们的观点中没有你所说的过失。
对于这样的说法，此处注释者对此回答说：如果有人如此所说的情形，那么这也是：'任何事物，任何处所，都无无因生。'因此由于无有譬喻，此说也无法成立。
对于这样的说法，应当如此解释：如果你说由于承认一切事物唯从无因而生，因此色法的成立也与那些相似，作为譬喻的某些事物唯从无因而生，如果是如此所说的情形，那么色法从无因而生的成立也应当可以，然而你们作为譬喻的内外一切事物，无论在自他的宗派、天界和地上何处都找不到唯从无因而生的，因此无因论者的主张也无法成立。
我在最初已经破除了无因论者的观点，所以这不是正确的。这是说，如果有无因论者的观点，那么我在此处也应当破除它们，然而我在缘起观察品中已说：'非从自他生，非从二者生，亦非无因生，诸法于何时，何处皆不生。'以此在最初就已经破除了无因论者的观点，因此此处无因论者的观点如同空中花一般并不存在，所以我在此处不需要再破除这些不存在的无因论者观点，因此在此处从无因论者观点出发而说的这些并非是正确的。

།གང་དག་གྲངས་ཅན་གྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་སུ་རེ་བས་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱོད་ཀྱིས་ས་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས།དེ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་དོན་དམ་པར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་གཞུང་འཛིན་པ་གང་དག་གྲངས་ཅན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་།མུན་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ལ་མཁས་སུ་རེ་བས་དེ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་ མ་པ་ཁྱོད་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་འདོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དག་ཀྱང་འདོད་ཅིང་།ཁྱོད་ཀྱིས་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲས་པས། དེས་ན་དོན་གྱིས་གོ་བ་ལས་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ མ་ཡིན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་དོན་དམ་པར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དཔེ་ཡང་མེད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་སྔར་ཅི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུགས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དག་མ་ཡིན་ཏེ། འོག་ ནས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་འགོག་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འོ་མ་ཡང་ཞོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ། ཞོ་ཡང་འོ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ། །ཅི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་ལྟར། །དངོས་པོ་གཞན་པ་མ་ཡིན་དང་། ། ཚོགས་ལས་གཞན་པ་གང་ནའང་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་བཀག་པས་གྲངས་ཅན་གྱི་གཞན་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་ཡང་མེད་དེ དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་ལ་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གཟུང་དུ་མེད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ།

有些人自以为精通数论派的观点而说：'你说地等与色等不异，既然承认它们不异，那么就能知道地等在胜义中是实有的，因为它们与色等不异的缘故，就如同色等的自性一样。'这是指那些持数论派教义的人，他们依据数论派的宗义认为：由于具有勇德、尘性和暗性的自性是常住且遍一切处，所以一切事物都是一体。他们自认为精通这种观点，对中观师说：'中观师你也承认地等四大种，也承认以色等为因的色法，而且你也说地等与色等不异。因此从意义上可以推知，你已经承认地等与色等不异即是一体，所以能够知道地等在胜义中是实有的，因为它们与色等不异的缘故，就如同色等的自性一样。'
他们的论证可以依次配合为法、所立法、能立法和喻例：就如同色等的自性因为与色等不异，所以能知道在胜义中是实有那样，地等也因为与色等不异，所以能知道在胜义中是实有。
对于这种说法，此处论释者以前所说的方式回答说：由于不异性不成立，因此因的内容不成立。也没有喻例，因为色等的自性已被遮破。我之前已经说明，地等与色等的不异性并非如你所说，因为后文将会破斥不异性，而且如果以不异性为理由，那么牛奶也应成为酪，酪也应成为牛奶，这是不合理的。因此，如经中所说：'如愚者所分别，一性及异性，诸法非异体，亦非不异体。'通过这种方式破斥一性和异性，由于数论派的异性不成立，所以你的因在任何情况下都不成立。你的喻例也不存在，因为在胜义中色等的自性已被遮破，对我来说'如同色等的自性'这个喻例不成立，所以你有喻依不成立的过失。
其他人说：'地等在胜义中确实存在，因为它们的果存在的缘故。凡是不存在的东西就没有果可得，就像虚空花一样。'

།ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་ བའི་སྦྱོར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡིན་པའི ཕྱིར་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས།གལ་ཏེ་ཁྱེད་གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཟུགས་ལས་ཐ་དད་པར་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།འབྲས་བུ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ལ། རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན། གཟུགས་ཀུན་རྫོབ་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མེད་པར་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི་མ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །དེའི ཕྱིར་རྒྱུ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པར་ དགོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་ས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

说'由于在地等中有色等果，因此地等确实是存在的'这句话是说，对方通过色等果的存在来证成地等因的存在。他们的论式语句也是依次配合论式的有法、所立法、能立法、异品喻、合、结。对于这种说法，注释者回答说：'若离开色而有色之因，则成为无果之因，而无果之因是不存在的。'在我方，如果离开色而有地等色之因的话，那么就会成为无果之因，因为以色等果的相而成为无果之因。
由于是他者，如同单独的草等。在我们中观宗的立场，胜义中由大种所生的色是无自性，如果你认为离开色而胜义中有地等色之因，那么由于承认地等色之因异于色而成为他者，所以地等色之因成为无果，因为以大种所生的色声等相的果在胜义中是无自性，而地等大种因被认为是胜义有。
即使认为色等果是世俗有，地等因是胜义有，那么地等也不是色之因，因为是他者，如同单独的草等由于异于色而非色之因一样，地等若是胜义，由于异于世俗色，所以不是色之因。未见有无果而有因，因此'无果之因不存在'，这是说那也是由于色等是和合的自性。这意思是说，由于地等因也是色等和合的自性，所以胜义中是无自性。
因此，如同因不成立，果也不成立，所以他们前面所说'由于有彼等之果'的因的内容有不成立的过失。这是说，由于地等因也是色等和合的自性，所以胜义中是无自性，因此地等因也不成立，色等果在胜义中也不成立，所以前面他人说'胜义中地等确实存在，因为有彼等之果'的因的内容在任何一方都有不成立的过失。

།ཕྱིར་གྲགས་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་དང་ཕ་རོལ་པོ་རང་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ གྲགས་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སུན་ཕྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སུན་དབྱུང་བའི་ལན་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་བརྟག་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་འམ་མེད་པ་ལ་བརྟག་ གྲང་ན།གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་འཐད་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པར་སུན་དབྱུང་བའི་ལན་གཞན་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །དོན་དམ་པར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡོད་པར་བརྟག་ན། གཟུགས་ཡོད་པའམ་ མེད་པ་ལ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྟག་གྲང་ན།ཕྱོགས་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གཟུགས་ ཡོད་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཡོད་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ན་ཡང་། གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །ས་ལ་སོགས་པ་ འདོད་པ་སྟེ།།སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་འདོད་པ་འཐད་པར་ མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཟུགས་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དག་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །འདིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ རབ་ཏུ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་སུན་དབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བཟླས་པས་སུན་དབྱུང་བར་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པའི་ སྐབས་འདིར་སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར།མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བསྟན་པའི་སུན་དབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བཟླས་པས། མེད་དམ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་། །རྒྱུ་ནི་འཐད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།།མེད་ན་གང་གི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྒྱུ་ཡིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་སུན་དབྱུང་བ་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如果说世间共许作为因，则与所要证明的意义相违。这是说，如果为了避免因义任一不成的过失，中观师和对方自己也在世俗中由于地等有果的缘故，而说世间共许为因的话，则与你们要证明胜义有相违。你们的因已被这些方面所破。
还有其他破斥的回答，即'于此若观察色法之因，是观察色法存在或不存在，二者皆不应理'这句话，是说明色法之因不应理的其他破斥回答。
'于此'是指胜义中。胜义中若观察以色法为果的地等诸大种因是否存在，是观察色法存在或不存在时其因等在胜义中是否存在，说明二边皆不应理。
'若色法存在，则色法之因亦不应理'，犹如已有的瓶子和毛毯一样，这是说明色法存在时色法之因不应理，因为色法已存在的缘故，如同已有的瓶子和毛毯，其因不应理一样。
若说不存在，'若色法不存在，则色法之因亦不应理。所许地等诸大种，因为在生起之前不存在，如同其他法一样'，这是说明色法不存在时色法之因也不应理。
若问'因亦不应理'这句话的含义是什么？是说地等诸大种作为因不应理。为什么呢？因为在色法生起之前未生时色法不存在的缘故，如同色法不存在的其他法，如虚空花等不存在者，其因不应理一样。
此处应知是重复无生品中所说的破斥而作破斥。即在'若色法存在，则色法之因亦不应理；若色法不存在，则色法之因亦不应理'这个场合，如前观缘品中所说：'于无有及有，缘皆不应理，无法何有缘，有法何用缘'的破斥重复而说：'于无有及有之色法，因皆不应理，无则何有因，有则因何为'，应知是这样破斥的。

།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མ་ཡིན། །ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ཡང་དེ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བས།གཟུགས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ནས། དེ་ནི་ཐ་ཆད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཤད་དོ། །ཡང་ན་ བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ།རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མ་ཡིན། །མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་བླངས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་དང་མཚུངས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པའི་གཟུགས་གང་གིས་རང་གི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་བླངས་ཤིང་རང་གི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་གཏན་མེད་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ནས།དེ་ཡང་ཐ་ཆད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཤད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ། དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་།འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ། རུང་བ་མ ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་གནས་མེད་པ་ལ་བརྟག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ཅི་ལྟ་བུས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་ཟག་ཅི་ལྟ་བུས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཁས་པ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་མིག་ཡང་དག་པར་བྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་གང་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་རྟོགས་ པར་འདོད་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པའི་མིག་ཡང་དག་པར་བྱེ་བས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་ལས་གཞན་ པ་དང་།རྒྱུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

无因论者们说'唯有无因'，为了破斥他们而说：'无因的诸色，不应理且非合理。'意思是说，连世俗谛中也不承许这种观点。这是说，诸如顺世外道等无因论者们说：'一切事物都是从无因中生起，色也是从无因中生起。'为了破斥他们，上师说了这半偈颂。考虑到连世俗谛中也不承许无因论的立场，因为这完全是错误的，所以说'不应理且非合理'，反复强调确定这一点。
或者，毗婆沙师们说'未来色也是存在的'，为了破斥他们而说：'无因的诸色，不应理且非合理。'意思是说，未来生起的因尚未获得，自体实法尚未获得，即使在名言中也不能成立为有。这是说，一切有部的声闻们说：'一切事物在一切时中都是存在的，所以未来色也是存在的。'因此，他们也与无因论者相同，为了破斥他们，上师也说了这半偈颂。未来色尚未获得其生起之因，由于未获得生起之因，所以尚未获得自体实法，即使在世俗名言中也完全不存在，因此不能成立为有。考虑到这也完全是错误的，所以说'不应理且非合理'，反复强调确定这一点。
由于如是四大种和四大所造性的色在一切方面都不应理，'因此不应作任何关于色的分别。'这是说，因为离开色的因就不能见到色，而且在色存在和不存在时色因都不应理，无因的色是不应理的且非合理的，所以不应作任何关于色的分别，因为对无处所的东西作分别是不合理的。
什么样的人不应作色的分别呢？为了说明什么样的人不应作分别，说道'智者以远离法性分别、欲证悟、正确开启智慧眼'。这是说，智者菩萨以远离法性分别、欲证悟、以无所缘方式正确了知无所缘义的智慧眼开启时，不应作分别。
为了说明不应作何种色的分别，说'色实有、异于因、不异于因等众多境相分别'等。

།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བུ་མ་བཙས་པའི་རྨི་ལམ་ན་བུའི་གཟུགས་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་དག་མཐོང་ནས་སད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་དམུས་ལོང་མ་བུ་བཙས་མ་མྱོང་བ་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མཐོང་མ་མྱོང་བའི་རྨི་ལམ་ན་རང་གི་བུ་བཙས་པ་དང་མིག་མཐོང་བ་རྨིས་ནས་རང་གི་བུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་མཐའ་ཡས་པའི་གཟུགས་ དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་།སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མང་པོ་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་གཉིད་སད་པའི་དུས་ན་རང་གི་བུ་བཙས་པ་ཡང་མེད་མིག་གིས་མཐོང་བ་ཡང་མེད་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱིས་པ་འཁོར་བ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསླད་ པའི་བློ་ལ་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་དང་།རྒྱུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་མཐོང་བ་ལས་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་རྟོགས་ཤིང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་མིག་ཡང་དག་པར་བྱེ་བས་མི་སྐྱེ་བའི་ ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བས་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་འཁོར་བའི་གཉིད་ལས་སད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ མེད་པས་དེ་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དང་མ་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། སྔར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་སོ་ན་ གནས་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་གཉིས་པ། ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ན་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་སྔ་ན་ཡོད་པའི་རིམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གང་དག་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས། །བྱ་བ་འཐད པ་མ་ཡིན་ཏེ།།འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་བསྟན་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མི་འཐད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་རྒྱུར་བྱས་ པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྲ་བ་ཉིད་དང་གཤེར་བ་ཉིད་དང་ཚ་བ་ཉིད་དང་།ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དག་སྔ་ན་ཡོད་པའི་རིམ་གྱིས་ཕྱིའི་འབྲས་བུ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཡོད་པར་མཐོང་བར་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་སྡེ་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པ་གང་ དག་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བས་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ལ་གཟུགས་ཀྱང་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་འདིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་ དག་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེས་ན་རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了说明那些色法的分别念是什么样的，所以说'就像未生子的人在梦中见到孩子的形象和行为等境界后醒来一样'。比如，石女盲妇从未生过孩子，也从未见过颜色、形状和行为等境界，在梦中梦见自己生了孩子并能看见，对自己的孩子具有无量颜色和形状的形体进行分别，对其行为等境界的享受进行诸多分别，当醒来时知道既没有生下孩子，也没有看见，也没有分别。同样地，
愚者在轮回中被颠倒所染污的心，见到色法实有、异于因、不异于因等境界的分别念，当通达法性离诸分别而如实了知，以正确的智慧眼完全开启而获得无生法忍时，由见色等分别无自性，对如是分别不应作分别。因为获得无生法忍而从轮回的睡眠中觉醒，在轮回的状态中所缘境无所缘，故不应对此作分别，这是其义。
因此，如是色法之因不合理，故未离前述过失，这是总结和量果。前述能立之义不成立性及义相违性仍然存在。
第三十二品。复次，有些人说，由见因的功德先有，次第于果中也见功德之相，故果与因相似，为此而说：'果与因相似'之说不应理。果与因相似之说不应理，因为彼因非是果，此是其义。以此等也显示色法之因不合理，故色非是大种之果。
又于世间，以色为因的色法之因地等诸大种的功德，坚性、湿性、热性及轻动性等先有，次第于外果所造色中也见有彼等大种功德之相，自部及外道有些人说，由果与因相似故，色之因地等也有，色也是彼等之果，故胜义中实有。为破彼等，论师于此说此偈颂上半，若因之功德于果中也有，则因即成果，然非如是，故彼因非即是果，此是其义。

།འདིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཉེ་བར་གཞག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདི་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ས་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བ་དག་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ།སྨྲ་བ་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ།འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཏེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྫས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་ཏེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྫས་རང་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་སྔོན་པོ་ནི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་སྔོན་པོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོ་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་སྔོན་པོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ རྒྱུ་སྤུན་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོ་ལ་ཡང་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་མེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བར་ཞིག་པར་གྱུར་པ་དག་གཙོ་བོ་བག་ལ་ཞ་བར་གྱུར་ནས་གང་གི་ཚེ་ཕྱིར་འཆགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལ་བ་ སྔོན་པོའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟར་ཡང་གང་གི་ཚེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོ་རལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་སྤུན་དག་གིས་འཚེམ་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་སྔོན་པོ་དེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་དཔེ མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

此处是说明所要成立的法，即想要说法的因非因性以及能立法相似的安立。这是解释上半偈颂的场合，所要成立的法是对方主张地等诸大种为色法之因，要成立它们不是色法之因，即安立'所说欲因非因性'。能立法是果与因相似，即安立'相似显示'。
譬喻是依据它的，'是异相续的事物'这句话是说，为了成立地等诸大种非色法之因的同法喻，应当依据所立和能立法来说明，即异相续事物与自身为异的所立法，对方所说欲因非是果法之因，以及能立法果与因相似这两者。
此处的论式语言是：'胜义中，所说欲因青色线团非是青布之因，因为相似的缘故，如其他的青布。'这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如对方所说欲的青布之外，异相续的青布，因为与对方所说欲因青色线团相似的缘故，非是其因青色线团，同样，对方所说欲的青布也因为与对方所说欲因青色线团相似的缘故，非是其因青色线团。
此处数论派说：'对于其他的青布，也未成立无有所说欲青布之因，故无譬喻。'这是说，对于先前中观派所说'如其他的青布'这个譬喻，数论派说此譬喻不成立。数论派说：当大劫灭时，三界显现坏灭，摄归胜性，当再次形成时，祭施的青布之因，也会成为天授的青布之因，同样，当天授的青布破损时，可见祭施的青布之因线团可以缝补，因此未成立所说欲因青色线团非是其他青布之因，故你中观派无譬喻。
对于如此所说，此处论释者回答说'这不好'等，意思是说我的譬喻并非不成立。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ད་ལྟར་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་ པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཉིད་ན་གང་གི་ཚེ་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོ་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཁོ་བོ་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི་ཁྱེད་ཀྱི་ གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་གསལ་བ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་དག་གཙོ་བོ་བག་ལ་ཞ་བར་གྱུར་ནས་གང་གི་ཚེ་ཕྱིར་འཆགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་།ད་ལྟར་ཡང་གང་གི་ཚེ་ལྷས་བྱིན་ གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོ་རལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་སྤུན་དག་གིས་འཚེམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་བོའི་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་དགག་པ་འདི་ནི་སྒྲ་གང་དག་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དགག་པ་ཁོ་ ནས་མཐུ་ཉེ་བར་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་པས་ཁྱོད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁོ་བོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ་ཅོག་ ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་མ་ཡིན་པས་འདིར་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་སྔོན་པོ་ནི་ལ་བ་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་པ དགག་པ་ཁོ་ནས་མཐུ་ཉེ་བར་ཟད་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་མི་བསྒྲུབ་སྟེ།མེད་པར་དགག་པ་དེ་ནི་མེད་པ་དེའི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡོད་པར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་བྲམ་ཟེ་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་སྟོན་པར་ཟད་ཀྱི། བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་རྒྱལ་རིགས་ ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དག་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡང་སྨྲ་བས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་དཔེར་ན་མར་མེ་དང་ཆུའི་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ ནི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་དཔེར་ན་ཤིང་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཐལ་བ་དང་ཞོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་ཆོས་མངོན་ པ་པ་དག་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་གཉི་གར་ཡང་སྨྲ་བས་དེ་དག་ན་རེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྒྱུ་ཡིན་པས། དེས་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ ལ་ལྟོས་ནས་དཔེར་ན་མར་མེ་དང་ཆུའི་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།

如果问为什么，说'因为承认现在不是其生起的因的事物本身为喻'。即在现在时，当对方想要说话时，与此不同的遮胜的蓝色毛毯制作之时，遮胜的蓝色毛毯生起的因，对方想要说话的因蓝色毛线不是因已成立，我承认这个为喻。而不承认你说的'当大劫灭时，三界的光明灭尽，胜性潜伏，当再次形成时，祭施的蓝色毛毯的诸因成为遮胜的蓝色毛毯的因，现在也当遮胜的蓝色毛毯破损时，用祭施的蓝色毛毯的毛线缝补'这个为我的喻。因此我的喻并非不成立。
另外，此遮遣是仅以遮遣所要诠表的义来穷尽与某些声音相结合的力用，因为它不显示彼之差别，如说'非婆罗门'，故无过失。即是说因此我的喻不成立的过失不存在，你的诘难不好。为什么呢？因为我在一切论述场合中所说的一切遮遣都是无遮的意思，而不是别遮的意思。
因此，这里'胜义中想要说话的因蓝色毛线不是蓝色毛毯的因'这个遮遣，也只是以遮遣来穷尽与'非因'这个声音相结合所要诠表的义，即认为是因的意思，而不成立'有非因'。因为无遮不显示彼无的其他差别，如说'非婆罗门'仅显示遮遣婆罗门而已，不成立'有非婆罗门的刹帝利'，所以我的喻没有不成立的过失。
自部诸师说果与因相似与不相似，依前刹那相似相生起后刹那，如灯和水流等，因为与因的刹那相似故是相似。依前刹那不相似相生起后刹那，如木材和牛奶等的灰烬和酪等，因为与因的刹那不相似故是不相似。这是说自部阿毗达磨诸师说果与因既相似又不相似，他们说依前刹那而后刹那生起是果，依后刹那生起而前刹那是因。因此，依前刹那相似相生起后刹那，如灯和水流等，因为与前因刹那相似故，果与因相似。

།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་དཔེར་ན་ཤིང་ལས་ཐལ་བ་འབྱུང་བ་དང་འོ་མ་ལས་ཞོ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ ལ་ནི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཀག་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས། །བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་སྔར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཀག་ཟིན་ཏོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། །བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དགག་པ་སྟོན་ཏོ།།འདི་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མྱུ་གུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཉེ་བར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདི་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་མྱུ་གུ་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ།མྱུ་གུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བར་བསྟན་ཞེས་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཡན་ལག་ལྷག་མ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེས་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་ བསྟན་དགོས་པར་མངོན་ཏེ།གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མྱུ་གུ་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མྱུ་གུ་ནི་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ།མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་ སོགས་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་འབྲུ་ནི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རམ་དེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྔ་བོ་ ཆེའི་སྒྲའམ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་དག་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ནི་རྔ་བོ་ཆེ་དང་ནས་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རམ།རྔ་བོ་ཆེ་དང་ནས་དེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རྔ་བོ་ཆེ་དང་ནས་ནི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་འབྲུ་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རམ་འབྲུ་དེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་ནི་མྱུ་ གུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

从前一刹那不同特征产生后一刹那，例如从木头产生灰烬，从牛奶产生酸奶等，由于与因的刹那不同，所以果与因不同。对于这样的说法，此处注释者回答说：'对于果与因相同的情况，已经被前面所说的推理所破除。'
所谓'果与因相同'这种说法是不合理的，已被前面所说的推理所破除。对于果与因不同的情况而言，'果与因不同'这种说法也是不合理的。这是在破除果与因不同的观点。
这里所要证明的法，是芽不是对方所说的因的果，能证的法是说明不相同。在解释偈颂下半部分的这个场合，所要证明的法是芽不是对方所说的因（种子等）的果，这就是'芽不是所说因的果'的建立。能证的法是'果与因不同'的建立。
因此，其余支分也如前所显，是说通过所立和能立法的建立，因此果与因不同性不成立的其余支分，同法喻也如前那样，应当根据所立和能立法来显示。在稻草等中，有所立法即芽不是对方所说因的果，以及能立法即果与因不同这两者。
这里的推理是：胜义中，芽不是所说因的果，因为不相同的缘故，如同稻草等。这些的有法、所立法、能立法和喻依次配合。例如，稻草等因为与对方所说的因（种子等）不同，所以不是它们的果，同样，芽也因为与对方所说的因（种子等）不同，所以不是它们的果。
如果说：种子确实是芽的因，因为有种子则生起的缘故，或者因为由种子安立名言的缘故，如同大鼓的声音或大麦的芽。这是对方为证明果与因不同的因（种子等）是种子而作的论证。
这些也是依次配合有法、所立法、能立法和喻。例如，大鼓的声音和大麦的芽，因为有大鼓和大麦则生起的缘故，或者因为由大鼓和大麦安立名言的缘故，大鼓和大麦确实是大鼓声和大麦芽的因。同样，芽也因为有种子则生起的缘故，或者因为由种子安立名言的缘故，种子确实是芽的因。他们如是主张。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཀག་པས་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཁོ་ བོས་འབྲུ་དང་མྱུ་གུ་དག་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཀག་པས་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་སྟེ།དེས་ན་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་མིག་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གཟུགས་ཅན་ཤེས་པ་མེད་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མི་འདྲ་བ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་མྱུ་གུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ཡང་འབྲུ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་དགག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་མི་ འདྲ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་མེད་དོ།།ཡང་ན་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་ བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།སྔར་གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གཟུང་དུ་མེད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་ མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ།།ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་ པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།།འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ།

对于如此所说，在此解释者回答说：'这是不好的，因为遮遣一切有生者的生起，所以譬喻不成立，因此有能立不全的过失。'
就像我遮遣种子和芽一样，遮遣一切有为法的生起，因此大鼓之声和青稞之芽都不成立，所以你的能立中有譬喻不全的过失而不应理。因此有无错乱的相违过失。
有人如此说：'眼等的果是眼识等不相似，因此不相似的因是不定的。'这是对方说中观派的因'因为不相似'是不定的。
从眼等无意识的色法因中，产生眼识等无色有意识的不相似果，因此或者是芽与因不相似故，芽不是所说因的果？还是眼识等与眼等不相似故，眼识等是眼等的果？因此中观派的不相似因是不定的。
对此所说，解释者回答说：'这也不好。眼识等也是与所立同类，同样应当遮遣，因此无有相违品，所以没有不定的机会。'
从眼等产生不相似果眼识等这一主张，也与遮遣从种子产生不相似果的能立同类，同样应当遮遣，因此对于种子不生不相似果芽的相违品，即眼等不生不相似果眼识等，所以我们的因无有不定的机会。
或者，如前所说的方式，对于说者等，因为非因故色法不成立，所以有彼等之果的因的意义不成立，或者是意义相违。
眼识等也是与所立同类而应当同样遮遣，因此无有相违品，所以我们的因不仅没有不定的过失，而且如前有人说：'胜义中地等确实存在，因为有彼等之果故。若无有者则无有果可得，如虚空花。地等有果色等，因此地等确实存在。'对此论师回答：'若离开色法，而有色法之因，则成为无果之因，然而无果之因是不存在的。'

།ཞེས་བཤད་པས་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་རྒྱུ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།སྤྱིར་གྲགས་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གཟུང་དུ་མེད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་ པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ལ་ཡང་། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་རྒྱུ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།སྤྱིར་གྲགས་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི་དོན་ འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

如此所说，地等诸法也是由色等诸法聚合而成的自性，因为无有自性，如同因不成立，果也不成立，所以前面所说'因为有彼等之果故'的因的意义不成立的过失。
若说一般共许为因，则与义相违，如前所说的道理一样。在此若有人说：'胜义中种子等和眼等确实是存在的，因为有彼等之果的缘故。此处若无有者则无有果可取，譬如虚空之花。种子等和眼等有果实芽等和眼识等，因此种子等和眼等确实是存在的。'
对此，'若离开色法，而有色法之因，则成为无果之因，然而无果之因是不存在的'，以此道理，种子等和眼等也是由色等诸法聚合而成的自性，因为无有自性，如同因不成立，果也不成立，所以前面所说'因为有彼等之果故'的因的意义不成立的过失。若说一般共许为因，则与义相违。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པའི་རྒྱུས་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་དཔེ་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟོང་པས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡོད་ལ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡོད་དེ། ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་ལས། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་བཤད་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་ པའི་རྒྱུ་ནི་རང་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་གྱོ་མོ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གྱོ་མོའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་གྱོ་མོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བུམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། གྱོ་མོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཐོ་བ་ནི་ རིགས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་ལ་རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ་དོན་དམ་པར་མྱུ་གུ་ནི་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས ཀྱིས་སྟོང་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།གྱོ་མོ་དང་འབྲུ་མི་འདྲ་ཡང་འབྲུ་ནི་གྱོ་མོ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པས་གྱོ་མོའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྲུ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་མཐུན་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་འགོག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ནི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འབྲས་བུ་ ཐུག་པོ་ཆེའི་མྱུ་གུ་ཉིད་སྐྱེད་པ་གཞན་མི་སྐྱེད་པ་དང་།ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱང་ལྷས་བྱིན་ཉིད་སྐྱེད་ཀྱི་གཞན་མི་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁྱེད་འདོད་པ་དེ་འགོག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། རིགས་མཐུན་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐུན་ མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ནི་འབྲས་བུ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གཞུང་གི་ཚོགས་དེས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ བཀག་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །གཟུགས་ ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར།།གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང་། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ།

有部宗说：'果既与因相似又与因不相似。由于承许作因的有为法的作因是一切法，所以没有比喻。'这是说有部宗认为中观派所说的瓶等比喻，因为是空的所以不成立。
他们说：'果有两种：有与因相似的，也有与因不相似的。为什么呢？如《阿毗达磨》中说：'作因是异于自己的。'因为承许有为法的作因是异于自己的一切法，所以一切不障碍瓦罐生起的法都是瓦罐的作因。
其中，作为瓦罐生起之因的陶土，由于与果同类而与果相似；作为瓦罐生起之因的锤子，由于与果异类而与果不相似。因此，果既从相似因生，也从不相似因生。所以你们中观派说'胚芽在胜义中不是所说因的果，因为不相似的缘故，如瓦罐等'这个比喻不能成立空性。
因为虽然瓦罐与谷物不相似，但由于谷物不障碍瓦罐的生起，所以谷物也是瓦罐的作因。'
对此说法的回答，此处注释者说：'这是不对的，因为我们要破除的是同类生因、不共因等特殊的能立。'
我的比喻并非不存在，所以你的诘难不对。为什么呢？因为我要破除的是你们所承许的谷物等能生同类果的不共因，即只能生粗大胚芽而不能生其他的因，以及提婆达多的相续只能生提婆达多而不能生其他等特殊因作为果的能立。
因为同类生因、不共因等特殊因与果不相似，如瓦罐等，所以不是对方所说的因的果，因此我的比喻并非不存在。
如是，以上教法说明由于破除了能生色法和所生色法，所以色蕴是不可能存在的。这是总结。
离开色法的因，色法不可得；离开色法，色法的因也不显现。离开色法的因，色法就成为无因，任何事物都不可能无因。如果离开色法而有色法的因，就成为无果之因，而无果之因是不存在的。

། གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་།འགའ་ཡང་རྣམ་པར བརྟག་མི་བྱ།།འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས། །བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། །བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞུང་སྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཀག་ པས་རེ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་གཟུགས་བཀག་པ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་ཡང་རིམ་པ་མཚུངས་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། སེམས་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །རྣམ་པ་དག་ནི་ ཐམས་ཅད་དུ།།གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིམ་པ་མཚུངས། །གཟུགས་དགག་པ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པ་ཡང་རིམ་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སྔར་གཟུགས་དགག་པའི་སྐབས་སུ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞུང་བསྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གིས་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་ པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་དང་དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དག་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྒྱུ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྨྲས་སོ། །འདིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ ན།དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་རེག་པ་དང་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚོར་བའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་འབྱུང་བས་རེག་པ་ ཡིན་ཏེ་ཅི་ལྟར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་མ་གཏོགས་པར་ཚོར་བ་མེད་ལ།ཅི་ལྟར་གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་རེག་པ་མེད་དོ།

即使有色法，色法的因也不合理；即使无色法，色法的因也不合理；无因的色法，不应理且不可能。因此对色法的分别，任何都不应分别。说果与因相似，这是不合理的；说果与因不相似，这也是不合理的。以上偈颂及其成立的论述所说，通过遮破生起的色法和作为因的色法，首先说明了色蕴是不存在的。
现在如同遮破色法一样，也要说明遮破受等的相同次第，受、想、行、识以及一切事物，在一切方面，都与色法的次第相同。如同遮破色法一样，遮破受等也是相同次第的意思。如同之前在遮破色法时所说：'离开色法的因，色法不可得；离开色法，色法的因也不显现'等偈颂及其成立的论述所说，以色法在一切方面不合理的次第，同样地，受等其余四蕴以及一切其他事物在一切方面也不合理，次第相同，这是论典作者的意趣。
首先，受、想、行、识等，如同色法在一切方面不合理一样，为了说明它们不合理的次第相同，如同胜义中不是实有，因为不执取自因则无其认知，如军队等为例那样，同样地，胜义中受、想、行、识等也非实有，因为执取自因则无其认知，如军队等为例，应当广泛理解。
在此，若问受等的因是什么？因此，受等的因应当说是触、眼、色、光明、虚空、作意等。受的不共因是触，因为经中说'以触为缘生受'，如同离开大种则无色法，同样地离开触则无受；如同离开色法则无色法的因，同样地离开受也无触。

།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་ རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ས་མང་པོ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་ཐ་མི་དད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ་མང་པོ་པ་ རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་གནས་དང་རྣམ་པ་དང་རྫས་དང་དུས་མཚུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བར་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཡང་ཅི་ལྟར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་མ་གཏོགས་པར་ཚོར་བ་དང་ འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་མེད་ལ།ཅི་ལྟར་གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་པར་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རང་གི་རྒྱུ་དག་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རང་གི་རྒྱུ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་གཟུགས་རང་གི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུ་རེག་པ་དང་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདིར་སུན་འབྱིན་པ་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ལན་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་ གཏོགས་པར།།གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བཤད་པ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བརྒལ་བ་དག་དང་། དེ་དག་གི་ལན་དུ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། ། གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང་། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་གཞུང་བསྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཕུང པོ་རྣམས་ཉི་ཚེ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པར་མ་ཟད་ཀྱི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ ལས་གཞན་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མེད་མོད་ཀྱི།དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་དག་དགག་པ་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་དེ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གུད་ན་མེད་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པར་གྲུབ་མོད་ཀྱི་འདིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་གཞན་དག་གི་དགག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ཉེ་བར་བཞག་གོ།

受、想、诸行以及诸识的不共因，即是心和遍行心所的一切缘是无差别的。识蕴依眼、色、光明、虚空、作意等缘而如理生起，遍行心所法也是以所缘、依处、行相、事物、时间相应的方式如理生起。如同离开四大种就没有色法一样，离开眼、色、光明、虚空、作意等就没有受、想、诸行以及诸识。如同离开色法就没有色法之因一样，离开受、想、诸行以及诸识也就没有眼、色、光明、虚空、作意等，应当如理宣说。
如同胜义中色法不异于自身聚合的支分，因为若不执取彼等则无彼等之觉知，譬如地等自性。以此说明胜义中色法不异于自因。同样，此处也应说明胜义中受等不异于自因。即如同说明色法不异于地等自因一样，此处也应说明受、想、诸行以及诸识也不异于触、眼、色、光明、虚空、作意等自因。
此处破斥及其回答也如前所说，即如前所说：'离开色法之因，色法不可得；离开色法自身，色法之因也不显现。'对方的诘难以及对此的回答：'离开色法之因，色法则成无因，任何事物，无因者皆不存在。'等偈颂正文及其成立的内容，此处也应如理运用。
不仅仅是诸蕴如同色法一样在一切方面都不成立，为了显示一切法也如同色法一样在一切方面都不成立的次第相同，所以说'一切事物'。虽然除蕴外无有其他有为法，但为了说明否定彼等差别而安立。虽然除诸蕴外别无有为法，且已显示诸蕴在一切方面都不成立，由此已成立一切有为法在一切方面都不成立，但此处特别提到'一切事物'，是因为论师欲说明否定世间所知的诸蕴差别，故论师安立'一切事物'之声。

།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་དག་པ་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་ཉེ་བར་བཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་ པས་ཕུང་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་གཞན་དང་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་མཛད་ན་རང་གི་སྡེ་པ་དང་ཕྱི་རོལ་པ་གཞན་དག་གིས་ཕུང་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་ཅི་རིགས་ པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མ་བཟུང་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་།ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རང་གི་ རྒྱུ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མ་བཟུང་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པ་དང་། རྒྱུ་ སྤུན་ལ་སོགས་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་རང་གི་རྒྱུ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དཔེ་ཡང་མེད་དེ་ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོས་མ་བསྡུས་ཏེ། དཔེར ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ གིས་བསྡུས།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问为什么要安立它们的差别清净的说明，为此说道：'为了否定遍计所执的瓶子和毛毯等是实有和他性。'论师否定诸蕴非实有及非异非一时，其他部派和外道以诸蕴是实有、是异非异为能立因及以遍计所执的瓶子和毛毯等为喻，为了否定它们是实有及异非异性，说一切事物在一切方面都不合理，以色法不合理故，次第相同。
此处也如前所说，应当随理说明相应的语句。如前所说：'若离色因，则不能缘色；若离所谓色，色因亦不显。'等，如是宣说胜义中色非实有，因为若不执取自因则无彼之觉知，如军队等。同样，此处胜义中瓶子和毛毯等也非实有，因为若不执取泥土和棉线等自因，则无瓶子和毛毯等的觉知，如军队等，应当广说。
如同胜义中色非异于自聚支分，因为若不执取彼则无彼之觉知，如地等自性。以此说明胜义中色非异于自因。同样，此处胜义中瓶子和毛毯等非异于自聚支分，因为若不执取泥土和棉线等，则无瓶子和毛毯等的觉知，如泥土和棉线等自性。以此说明胜义中瓶子和毛毯等非异于自因，应当随理宣说。
如是诸蕴不成立故，所谓蕴所摄的能立因义不成立。这是总结和量果。如是诸蕴不成立故，前部派所说'胜义中诸处定是有，以蕴所摄故'的能立因义不成立。也无有喻，为何？即诸色等蕴所摄在胜义中是有的说法不存在故。
前宗所说相违品喻：凡是非有者，彼非色等蕴所摄，如虚空花。与此相反的同品喻：内处为蕴所摄，即十色处为色蕴所摄，法处为三蕴和色蕴一分所摄，意处为识蕴所摄，说彼等胜义中是有的说法不存在。

།ཡང་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་བོ།།དེ་ལྟར་རིགས་པ་དེས་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། ། དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་ལན་འདེབས་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པའི་རིགས་པ་དེས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཐ་མ་འདི་གཉིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་འདི་ལ་དབུ་མ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་ཅིང་འགྱེད་པ་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ གླེང་བའི་ཚེ་རྒོལ་བ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ལན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྩད་པ་ཞེས་པའི་ཚེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་གང་ཞིག་གཟུགས་དང་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ས་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་ སོགས་པ་དང་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ལན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་བདག་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་བརྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་གི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟག་པ་བརྩམ་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་བརྩད་ཅིང་འགྱེད་པ་བྱས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབུ་མ་པ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་པ་བྱས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དབུ་མ་པས་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་པ་བྱས་པའི་ཚེ་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ ན་བརྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་གི་དོན་དམ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟག་པ་ལ་བརྩམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་གི་དོན་དམ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟག་པ་བརྩམ་པ་ནའོ། །དབུ་ མ་པས་རྣམ་པ་གང་གིས་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་ལ་བརྩད་པ་བྱས་པའི་ཚེ་ན།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

或者说理由的意义本身也是相违的。蕴所摄是唯名言有的缘故，这是前说者们的理由意义'蕴所摄'是唯名言有的缘故，因此若要成立世俗有，则与你们要成立胜义有相违，所以不成立。如是以此理，'当以空性诘难时，若有人作答辩说，彼非一切能答辩，所立宗义成相等。'这是说，如是由于一切法色等一切种都不合理的同等道理，龙树尊者证成一切法胜义无自性后，为利益同梵行者，宣说了最后这两个偈颂。
此中显示：当中观者以空性诘难开始，宣说一切法空性时，若有论敌以非空性作答辩说，彼等一切答辩都不能对中观者构成回答。为什么呢？因为与所立相等的缘故。
譬如，当中观者立宗'一切事物皆无自性'，为显示所立之喻而说'色、毡、瓶无自性'时，若有实事论者答辩说：'色、毡、瓶非无自性，因为彼等之因地等、线等、泥等存在的缘故。'彼等一切答辩都不能对中观者构成回答。为什么呢？因为色、毡、瓶之因等亦与所立色、毡、瓶自身相等，成为无自性的缘故。
为显示'当以空性诘难时'，说道：当开始观察真实性相时，观察某事物的胜义自性时，以空性摄持胜义处无生及非实有的量而作诘难时。即中观者对实事论者以空性作诘难时。
何时中观者对实事论者作诘难呢？说道：当开始观察真实性相，观察某事物的胜义自性时。即当观察一切法真实相时，开始观察内外某事物的胜义自性时。中观者以何种方式对实事论者作诘难呢？说道：以空性。

།སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་དེ་བསྟན་པའི་དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་བརྩད་ཅིང་འགྱེད་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་སྐབས་སུ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་བཞི་པོ་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་བརྩད་ཅིང་འགྱེད་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་དང་།ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་ དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྒྱུ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དམག་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་བརྩད་ཅིང་འགྱེད་པ་བྱས་པའི་ཚེའོ།།གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་བཞག་པས་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་ པོར་སྨྲ་བ་གང་ཞིག་དབུ་མ་པ་ལ་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་སྒྲུབ་པ་གང་གིས་དབུ་མ་པ་ལ་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་བཞག་པས་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་དབུ་ མ་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས།དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་བཞག་པས་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་ལན་བཏབ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡིས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དེའི་ལན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབུ་མ་པ་ལ་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་ལན་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་དབུ་མ་པ་ལ་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་རྟོག་གེ་ཕྱི་མའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

当宣说空性时，为了否定胜义中诸处有生及实有，以量遍摄而作诤论时。如在观缘品第一品中说：'非从自他生，非共非无因，诸法于何时，何处亦无生。'等，为了否定四生之边，以量遍摄而作诤论，证明胜义中诸处非从自、他、共、无因而生。
在观蕴品第四品中说：'若除去色因，色不可得见，若除去色法，色因亦不显。'等，为了否定实有之边，以量遍摄而作诤论，证明胜义中色非实有，因为若不执取其因则无其识，如军队等。
所谓'有人作答说'，是指某位实事论者依据后来的论理对中观者作答。实事论者以何种论证对中观者作答呢？是依据后来的论理而作答。
实事论者对中观者如是说：'胜义中内处定有生，因为是某些欢喜和痛苦之因，如瓶等'，以及'胜义中内处定是实有，因为能作利益，如涅槃'等，以此类后来的论理而作答。
'彼非一切答'，意为实事论者的那些回答并非对中观者的完全回答。
'与所立相等'，意为何以彼非完全回答？因为其后来论理的因和喻与所立相等而不成立。

།ཅིའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་དག་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་མཚུངས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་སྐྱེ་བར་མ་གྲུབ་པ་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ལ་ལའི་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་རྫས་སུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མེད་ལ་དཔེ་ཡང་མེད་པས་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་ ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བརྟགས་མིན།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་དབུ་མ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚེ་རྒོལ་བ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱས་པའི་ཚེ།དངོས་པོར་སྨྲ་བ་གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་བདེན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་ བར་བྱེད་པ་དེའི་སྐྱོན་འདོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་བདེན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་བྱས་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་ རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་སྨྲ་བ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དབུ་མ་པས་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱས་པའི་ཚེ་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནའོ། །དབུ་མ་པས་རྣམ་པ་གང་གིས་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ བྱས་པའི་ཚེ་ཞེ་ན།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果问为什么会与所成立的相等，意思是说：由于其能表示的因和喻与所成立的不相等成立，所以后来的推理不成立。
意思是说：胜义中表示处所生起实有的因和喻，'由于是某些欢喜和痛苦的因，如瓶等'，以及'由于是有益的，如涅槃'等，这些对中观派来说，与所成立的'处所胜义中不成立'相等不成立，所以后来的推理不成立。
就像胜义中处所的生起和实有不成立一样，胜义中'由于是某些欢喜和痛苦的因'、'瓶'、'由于是有益的'、'涅槃'等也不成立，所以后来的推理不成立。由于一切法无生和无实，因此既无因也无喻，所以不是回答。
同样，'当以空性作解说时，若有人说诸过失，彼一切非能破，与所立同等故。'也是这样表示：当中观派以空性解说诸法无自性时，若有论敌以非空性而寻过失，其所有过失都不能破中观派。为什么呢？因为与所立相等的缘故。
例如，当中观派立宗说'一切事物皆无自性'，为了说明所立的譬喻而解说蕴等无自性时，若有实事论者说'蕴等确实存在，因为是谛等所摄'等来寻过失，其所有过失都不能破中观派。为什么呢？因为'蕴等确实存在，因为是谛等所摄'等寻过失的说法，也与所立的蕴等同样是无自性的缘故。
'当以空性作解说时'，为了说明这点，当说明蕴、界、处无自性时，以空性分别观察而解说时，意思是说：当中观派对实事论者以空性作解说时。
什么时候中观派对实事论者作空性解说呢？'当说明蕴、界、处无自性时'，意思是说：当观察一切法真实性相时，说明蕴、界、处无自性时。
中观派以什么方式对实事论者作解说时呢？'以空性'。

།སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱི་སྐབས་སུ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །ཞེས་སྨྲས་པའི་སྦྱོར་བ་ དེ་ཉིད་འདིར།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚེའོ། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཚད་མ་ལོག་པས་བློ་གྲོས་བསླད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ཏེ།བདེན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་གང་ཞིག་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་སྒྲུབ་པ་གང་གིས་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་ འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།ཚད་མ་ལོག་པས་བློ་གྲོས་བསླད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་བདེན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་འདིར་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་ཤོས་ ཀྱི་སྐབས་སུ།གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། །ཞེས། སྨོས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་འདིར། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱའོ། །དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཚད་མ་ལོག་པས་བློ་གྲོས་བསླད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་མ་པ་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་དམ་པར་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ཡིས་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བཏགས་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱོན་བཏགས་ཤིང་སུན་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱི་སྐབས་སུ། དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་ལན་བཏབ་མིན། །ཞེས་སྨོས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་འདིར། དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བཏགས་མིན། །ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དེའི་སྐྱོན་འདོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་སྐྱོན་འདོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཚད་མ་ལོག་པས་བློ་གྲོས་བསླད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ལ་སོགས་ པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་ཅི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ ཞེས་དྲི་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་སུན་དབྱུང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་སྤྱིར་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་གི་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་གྲུབ་པར་སུན་ཕྱུང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་ པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་སྐྱོན་འདོགས་པ་དེ་དག་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་སྤྱིར་མཚུངས་སོ།

为了说明空性的教法，分析修行的差别而解说时说道：在前面偈颂中说'以空性争论时'，此处也将'以空性争论时'这一修行作了分析解说。
为了说明'某者提出过失而说'，说道：某些人因为错误的量而智慧被染污，认为蕴等确实存在，因为是由谛等所摄，如是等提出过失而说。这是说实事论者对中观派提出过失而说。
实事论者以什么论证对中观派提出过失而说呢？说道：因为错误的量而智慧被染污，认为蕴等确实存在，因为是由谛等所摄，如是等提出过失而说。此处也如前偈所说'某者作答而说'，在此分析为'某者提出过失而说'。
实事论者因为具有恶劣论典的错误量而智慧被染污，对中观派如是说道：胜义中诸蕴确实存在，因为是圣谛所摄；胜义中界处确实存在，因为是蕴等所摄等，如是提出过失而说。
为了说明'彼不能指出一切过失'，说道：彼等一切也不能指出过失和破斥。此处也如前偈所说'彼不能答复一切'，在此分析为'彼不能指出一切过失'。这是说实事论者的那些过失指责不能指出中观派的过失。
为了说明'与所立相同'，说道：因为与所立相同的缘故，这是省略语。为什么他们的那些过失指责不能指出中观派的过失呢？因为他们因错误的量而智慧被染污，认为蕴等确实存在，因为是由谛等所摄等，如是提出过失而说的那些，将成为与所立相同而不成立的缘故。
如何呢？是对方问如何与所立相同。作为回答说：因为与能破相同的缘故，与所立不成立相同。实事论者的那些过失指责，因为与中观派破除一切实事不成立相同，所立实事存在不成立与那些过失指责不成立是普遍相同的。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་དབུ་མ་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བརྒྱ་པ་ལ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གང་ལྟ་བ། །དེ་ནི་ཀུན་ལའང་ལྟ་བར་འདོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་ གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད།།ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་ པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་གཏོགས་པ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ། མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་གཏོགས་པ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་བསྡུས་པ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་བསལ་བའི་ལུང་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་གཟུགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕུང་པོ་བསྟན། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གནས་པར་གྱུར། །མཁས་པས་དེ་ལ་མི་གནས་པ། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།ངས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་གང་དག་ལ་གནས་ཤིང་ཆགས་པ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་ པ་ཕུང་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།

为了阐明此义，圣者龙树菩萨在《中观百论颂》中说：'观察一法时，此观适一切，一法之空性，即是诸法空。'以此引证成立相同之教证。
此处本品之义，是通过指出处所存在之建立过失，显示诸蕴无自性，此为总结及量果。在此第四观蕴品中，将本品之义视为量果，是因为对方主张处所存在的前说'胜义中处所确实存在，因为为蕴所摄'等建立，通过指出其过失而显示诸蕴无自性。
为了显示宣说诸蕴无自性有何功德，以及为了遣除他人所说'此宣说诸蕴无自性仅是干瘪的理论著作所成立'之说法，也应以可信教证来成立。因此，在《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏，凡是宣说五蕴所摄生起者，彼非般若波罗蜜多'等教证，以此可信教证义成立诸蕴无自性。
其中，'所摄生起宣说'即是'生起所摄宣说'之异名。遣除大种及所造色之教证即是此经，因此经中说：'胜力降伏，离自性之色即是色。如是受、想、诸行、离自性之识即是识。凡是离色、受、想、诸行、识之自性者，即是般若波罗蜜多。胜力降伏，无自性之色即是色。如是受、想、诸行、无自性之识即是识。凡是无色、受、想、诸行、识之自性者，即是般若波罗蜜多。'
同样，在《圣梵天胜意所问经》中说：'我为世间说诸蕴，世间即住于其中，智者于彼不安住，不为世法所染污。'此教证义亦成立，以此可信教证亦成立诸蕴无自性。即我为世间宣说诸蕴，世间于彼安住贪著，彼等即为生、老、病、死等蕴法所害。

།མཁས་པ་གང་དག་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་མི་གནས་ཤིང་མ་ཆགས་པ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཅི་ལྟར་དེ་ལ་མི་གནས་འགྱུར། །ཞེས་དྲི་བའི་ལན་ དུ་དེ་ཉིད་ལས།འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཡིས་དེ་རྟོགས་པས། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མཚན་ ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སུམ་བརྒྱ་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ལ་གནས་ཏེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དགག་པ་བསྒྲུབ་པའི་ལུང་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད། །བཏགས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ། །ངན་རྟོག་རྣམས་ནི་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་ གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཐ་སྙད་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ལུང་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། བློ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྟགས་བྱས་ ན།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཟུང་དུ་མེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་བརྗོད་མེད་དང་། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པར་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བློས་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བའམ། རགས་པ་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་དངོས་པོ་དེ་དག་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་ཕུང་ པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་བསྒྲུབས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་ཕུང་པོ་རྣམས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།

凡是智者对诸蕴不住著、不贪执、不过分贪著的人们，不会被世间法所染污，这就是般若波罗蜜多。对于'如何能不住著'这一提问的回答，在其中说道：'世间具虚空性相，虚空亦无有性相，因此以此证悟故，不为世法所染污。'这是另一偈颂。如同虚空无实体、无性相一样，对于蕴等诸法也无实体、无性相的证悟，不会被世间法所染污，这就是般若波罗蜜多。
同样，在《圣三百颂经》中说道：'菩萨不应住于色、声、香、味、触、法而行布施'，这一经文的含义也成立，并且以此可信的经典依据也证成了诸蕴无自性，这是遮遣以色等为因的教证，这也是般若波罗蜜多。
同样，在《圣楞伽经》中说道：'三有唯是假立，以自性无实法，分别诸恶见，执著假立为实。'这一经文的含义也成立，并且以此可信的经典依据也证成了诸蕴无自性，这是显示诸蕴仅在世俗谛中存在，而在胜义谛中无自性的教证。
为了显示此义，在其中又说：'以智慧观察时，自性不可得，是故说彼等，无言说无性。'这些都是成立的。因为在胜义中，当以智慧观察诸法时，无论细微或粗大的自性都不可得，因此如来宣说彼等诸法不可言说且无自性，这一可信的经典依据也证成了诸蕴无自性，这就是般若波罗蜜多。
由于在无量大乘经典中宣说诸蕴无自性，因此在此处也宣说蕴等无自性。如是成立这些可信的教证，是显示诸蕴无自性的功德。因此，我不是仅仅依靠自己的想法和干瘪的逻辑来显示诸蕴无自性，如是也有这些教证。

།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་པའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ སྦྱར་བ་རྫོགས་སྷོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པ། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཁམས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་ལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁམས་རྣམས་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པ་བརྩམ་ མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁམས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་མ་ཐག་པར། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་ མ་ཐག་པར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་ནི་མི་བཟོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ ཞེས་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་གཞུང་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པས་ཁམས་དྲུག་པོ་ས་དང་།ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། སྐབས་འབྱེད་པ་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དག་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་དམ་འཆའ་བ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་མེད་པ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ གྱིས་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་དམ་བཅའ་བ་བྱས་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

从阿阇黎胜德所造的中观根本注释《慧灯论》中，蕴的观察品第四广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
第三十三品。现在由于遮破空性相违品的差别，为显示诸界无自性的意义，开始第五品。关于'由于'这个词，在此处也是表达承许的原因义，以及与下文相连的意义，词义如前。
其中，就承许的原因义而言，说'现在由于遮破空性相违品的差别'。空性是自宗。其相违品是对方的立场，即说处等有自性。其'差别'是指对方为证成地等是有，而说由有相故为因。'遮破'是指依于遮破空性相违品的差别而开始第五品。
就与下文相连的意义而言，说'由于显示诸界无实体自性的意义而开始第五品'。显示诸界无自性是此品的果。
在刚说完品时，由于论师说'除了色之外，色因亦不可见'，所以自部有人不能忍受，因此且说'自部有人如是说'。
于此，由于世尊说'大王，此六界即是士夫'，其他部派的论典中如是说，宣说六界：地、水、火、风、空、识的相，即坚性、湿性、热性、动性、开显性、了别性。这是承许六界的所相和能相是有。
如虚空花等无法不说为士夫因，这是相违品的譬喻。因此说'论师对地等说无色因的承许，将违背所许'，是指论师承许'除了色之外，色因亦不可见'，将违背世尊说'大王，此六界即是士夫'的所许教言。

།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པར་ཁས་བླངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་ མ་པ་ན་རེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་དེ་སྐད་བསྟན་པར་ངེད་དབུ་མ་པས་ཁས་བླངས་པས་ངེད་ཅག་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དོན་དམ་པར་ བསྟན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེད་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དེ་དོན་དམ་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་མེད པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ་དོན་དམ་པར་བསྟན་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ངེད་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་བསྟན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ བཞིན་ནོ།།ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་།ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ ཁམས་ལྷག་མ་རྣམས་དགག་པ་ཡང་སླ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་བཤད་པ།ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ དབྱེར་ཡོད་ན་ནི་སྔ་ཕྱི་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ ནམ་མཁའ་ནི་མི་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་པས་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་ཟེར་བས་མི་སྒྲིབ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ཐ་མི་དད་དེ་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནམ་མཁའ་ དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ཏེ་དེ་ནི་མི་འགྲུབ་བོ།

如果有人说'虽然如来在世俗谛中宣说六界即是人，我们中观宗承认这点并无过失'，这是说自宗有人说，如果你们中观宗说：'世尊说大王，这六界即是人'，这是如来在世俗谛中如此宣说，我们中观宗承认这点，因此我们没有承认上的过失。
'因为不是承认胜义谛中所说故无过失'，这是说我们自宗认为，世尊说'大王，这六界即是人'的教证，因为你们中观宗是在胜义谛中承认的，所以你们中观宗在承认上是有过失的。
如果说'因为此点未成立故不合理'，这是说如果你们中观宗说，胜义谛中所说这一点对我们来说未成立，所以不合理。
'并非未成立'，这是要证明对你们中观宗来说，胜义谛中所说这一点也并非未成立。
为了说明这一点的量，说'在胜义谛中地等诸界确实存在，因为它们有相故。对此，世尊所说胜义谛中不存在的，就是无相的，如同虚空之花。地等诸法有坚性等相，因此由于它们有相的缘故，地等诸界确实存在。'这些话中，依次配合了有法、所立法、能立法、异品喻、关联和结论。
对此说法的回答中，此处注释者说，在此为了容易以虚空的自性空性来显示，以及通过显示它不存在而容易遮破其余诸界，所以论师专就虚空界而说：'虚空相之前，虚空少许无'等。
'因为无差别故如是思'，这是说如果有差别，则会有前后，但虚空的相的所依和能相无有差别，所以论师思及此点而说'在虚空相之前，丝毫无有虚空'。
为了显示无差别性，说'对此毗婆沙师们说虚空仅是无障碍性，因此无障碍性即是虚空，他们证成它是实有'等。声闻毗婆沙师们说虚空的相是无障碍，因此无障碍和虚空无别，是不可分的。他们证成那个虚空是实有，但这是不能成立的。

།ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ནམ་མཁའ་ཡོད་དེ་ནམ་མཁའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པས་མི་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ནམ་མཁའ་ཡོད་དེ་ནམ་མཁའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པས་མི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ།།ཡང་ན་གང་དག་དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་སྡང་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གང་གི་ཕྱིར་རིམ་མམ་ཅིག་ཅར་དེ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གཞན་ཡིན་པར་མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་སྡང་ཞིང་ཁམས་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་རིམ་མམ་ཅིག་ཅར་གྱི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའ་དེ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་ཏུ་ཡང་ རུང་བ་ཞིག་ན།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཡུལ་ ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ནི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དང་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འདིར་སྨྲ་བ་པོ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ མཚན་རྣམས་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གཞན་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་བྱེད་པ་དང་ལས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལ་དེ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་དེ།ལས་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་ བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལ་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་དེ། མཚན་ཉིད་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། བརྡ་སྤྲོད་པ་ ལས་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་གཞིའོ།།དེ་ལ་ཅི་ལྟར་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཡུལ་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཡུལ་ཅི་ལྟར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འདིས་ཟག་པར་བྱེད་པས་ཟག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཡུལ་ཅི་ལྟར་གཞི་ཡིན་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞིའི་ཕྱོགས་འདིར་ཟག་པས་ཟག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若问为何不成立？因此以无障碍性存在来成立所立与能立不成立，如同'声音是无常，因为是无常故'这样，在此处也说'虚空存在，因为是虚空故'。如同'声音是无常，因为是无常故'这一论题是所立一分，故不成立。同样，毗婆沙师说'虚空存在，因为是虚空故'，这也是所立一分，因此以无障碍性存在来成立所立与能立不成立，所以虚空的存在性不成立。
或者，那些厌恶中观论典之理的人们这样说：'因为不承认相续或同时不合理的相的所依与相二者是异体，如同大士相与大士不应是异体一样。'这是指自部中那些厌恶中观论典之理，且认为界是实有的人们说：你们中观派说'虚空之相在前，虚空少许亦不存'，这是从相续或同时的角度证成虚空不合理的相的所依与相，如果是异体，则可以成立'虚空之相在前，虚空少许亦不存'，但相的所依与相如同大士相与大士不应是异体一样不承认是异体，所以中观派的因不成立。
对此，有人说：相的词义是相的所依，相是能作，相的所依是业，这二者以能相和所相的方式是有差别的。在此，论者你说相的所依与相不承认是异体，说'大士相与大士不应是异体'，这会导致能作与业成为一体的过失，所以不应理。对此前主张的回答是，论者们自己说：'此中彼是所相，故为相，因为对业说作用词根的缘故。'
对此，相即是所相，故为相，相与相的所依非异体。为何？因为对业说作用词根的缘故。如同在文法中，'流注'这一词的对象有三种：作用、作者和所依。其中，为何'流注'一词的对象是作用？因为'流注'是说水等流注的事物。为何'流注'一词的对象是作者？因为'流注'是说手等作者以此流注故称为流注。为何'流注'一词的对象是所依？因为'流注'是说在此所依处流注故称为流注。

།དེ་ལ་ཅི་ལྟར་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཡུལ་ལས་ཡིན་ པར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཡུལ་ནི་དེ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་དེ།ལས་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་། ནམ་ མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན།།ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ནམ་མཁའ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ་དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་གང་གིས་ཅི་ཞིག་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཉིད་ན་རེ་མཚན་ཉིད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ དག་གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་ཏུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ལས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ ཡིན་པར་ཁས་མི་ལན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་བས་ནམ་མཁའ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡང་མ་གྲུབ་ལ་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་གང་གིས་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དང་ནམ་མཁའ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་མེད་པས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ པ་དེ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ནམ་མཁའ་ནི་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ནམ་མཁའ་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཀྱང་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྲགས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏན ཚིགས་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་འདོད་ན་དེས་ནི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ཡིན་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་སོ་ན་གནས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མི་འདོད་དོ།།དོན་དམ་པར་མ་གྲགས་པས་དེ་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ན་རེ་ངད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནམ་མཁའ་ མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ།ཁྱེད་དབུ་མ་ལ་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་མ་གྲགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པ་ ཡིན་པ་དེས་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

对于如何解释'漏'这个词的含义，同样在这里'相'这个词的含义是所要表示的对象，因此是相。由于说明了作用于业的词缀，所以没有过失，这样说。对于这样的说法，此处注释者对他们的这种承认回答道：'虚空的相在先前，虚空丝毫不存在。'如果虚空本身是相，那么用它来证成它自身的论证就不能成为正因，因为意义未成立，所以用什么来证明什么呢？
你们说如果相的所依和相是不同的话，那么在虚空的相之前虚空丝毫也不存在，这样是可以成立的。但相的所依和相就像大士相与大士一样不应该是不同的，所以不承认是不同的。因为虚空本身是相，用它来证成它自身，就像'声音是无常的，因为是无常的'这样的论证一样不能成为正因。所证和能证都未成立，因此用什么来证明什么呢？
因此，论师说虚空的相和虚空不可分，所以没有先后，虚空的相之前丝毫也没有虚空，这个说法是正确的。如果说：'在世俗中存在的虚空是无障碍性这是众所周知的'，这是说如果对方说：'你们中观派也承认在世俗言说中存在的虚空具有无障碍性的相，我们也承认，因此以世俗中存在的虚空的相是无障碍性这个众所周知的理由来证成胜义中虚空的存在。'
对于这种说法，此处注释者为了说明这一点而说'不承认这个理由'。如果承认世俗中以无障碍性为相的理由，那只能说明虚空在世俗中存在，而不能说明胜义中存在。因此，由于无障碍性就是虚空，成为一体的缘故，所证即是能证，因此理由的意义仍然未成立，所以不承认用来说明世俗中存在的理由。
如果说：'因为在胜义中不成立，所以应当努力证明这一点'，这是说对方说：'你们中观派说因为我们承认世俗中虚空是无障碍性，所以不承认用来说明世俗中存在的理由，这是不对的。因为你们中观派不承认胜义中虚空是无障碍性存在，所以我们要用世俗中虚空的相是无障碍性这个众所周知的事实来努力证明胜义中虚空的存在。'

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་དཔེའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ་དམ་བཅས་པ་ཙམ་ལ་གནས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།དཔེ་མེད་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དེ་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་ དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་ལ་གནས་པར་ཟད་དེ། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནམ་མཁའ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ བཤད་པ།ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནམ་མཁའ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ ཕྱེད་གོང་མ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྫས་སུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ རྫས་སུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ནི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ གཏན་ཚིགས་ནི་ནམ་མཁའ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་དེ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་རྫས་སུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའ་ བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྫས་སུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ཀྱང་ བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཡུལ་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཕྱོགས་ དེའི་གཏན་ཚིགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

对于如此所说，在此作解释，即使是对此也有因的过失和喻的过失，仅仅安住于立宗而已。
世俗中以无障碍性的因成立胜义中虚空存在，这是因义相违故不应理。
也有无喻的过失，因为要成立胜义中虚空存在的同法喻一个也没有，因为胜义中任何事物都不成立的缘故。
因此，对方的论证仅仅安住于立宗而已，因为无因和无喻的缘故。
或者，毗婆沙师和胜论师说虚空是实有和无为，为了破除他们而说。
'在虚空相之前，虚空丝毫不存在'，这是为了破除声闻毗婆沙师和外道胜论师所说的虚空是实有和无为，论师以此上半偈另作解释。
所立宗是'成为实有'的意思是：'在虚空相之前，虚空丝毫不存在'这句话是什么意思呢？是立宗说在虚空相之前，虚空作为实有丝毫也不存在。
无生是双方共许的法，意思是：'在虚空相之前，虚空丝毫不存在'这个立宗的能立法因就是虚空无生是能立者和所立者双方都共许的。
喻是'由此之力，兔角等是'的意思是：在虚空相之前虚空作为实有丝毫也不存在的立宗，其同法喻必须依所立和能立之力来说明，即兔角等任何东西都不存在实有性，且无生为双方共许。
此处比量是：胜义中虚空非实有，因为无生故，如兔角。这些依次配为有法、所立法、能立法和喻。
譬如兔角因为无生故非实有，同样虚空也因为无生故非实有。
同样，也应说'因为无因故'、'因为无果故'、'因为非有故'等因。
'在虚空相之前，虚空丝毫不存在'这句话中，以'无生故'作为胜义中虚空非实有的因，是因为取相声的境而已是表示，此宗的因也包括'因为无因故'、'因为无果故'、'因为非有故'等应当宣说。

།གང་དག་ནམ་མཁའ་ནི་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྒྲ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་སྒྲ་དེ་ཙམ་ལས་ནམ་མཁའ་འབྱུང་བས་ནམ་མཁའ་ནི་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྒྲ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ནམ་ མཁའ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒྲ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་སྒྲ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་འགྲུབ་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གལ་ཏེ་དོན་འདི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་བསྟན་ བཅོས་བྱེད་པས།ནམ་མཁའི་མཚན་ལས་གཞན་གྱུར་པའི། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དང་ནམ་མཁའ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ་བཤད་པ་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པའི་འགྲེལ་པ་བྱེད་ པ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་ཀྱི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དང་ནམ་མཁའ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ་བཤད་པའི་དོན་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་བཙུན་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྱེད་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པས་རང་དགར་བསྒྲུབས་ཤིང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་འདི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་བཙུན་པ་ཀླུ་ སྒྲུབ་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་བཙུན་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ།ནམ་མཁའི་མཚན་ལས་གཞན་གྱུར་པའི། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་དེ་སྐད་མ་སྨྲས་པར། ནམ་མཁའི་མཚན་ ཉིད་སྔ་རོལ་ན།ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དང་ནམ་མཁའ་སྔ་ཕྱི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་བཤད་པའི་དོན་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་བསམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔ་ཕྱི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་ཐབས་ཁོ་ནར་སྔ་ཕྱི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྔ ཕྱི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ལ་མི་གནོད་དོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་འགྲུབ་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་གཞན་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་བས། དེ་དག་གི་གཞན་ ཉིད་ཡིན་ན།ལན་འགའ་སྔ་ཕྱི་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་བཞིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ གཞན་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་བས་དེ་དག་གི་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་ཐབས་སུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཕྱེད་འོག་མ་འདི་གསུངས་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་སྔ་ཕྱི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།


对于那些说'虚空是声音的性质'的人来说，声音本身就是虚空，因此有着与前面相同的因明过失。这是说，数论派认为声音从本性中产生虚空，所以虚空是声音的性质，是实体存在的。对于这些人来说，由于声音本身就是虚空，因为因和果相同的缘故，所以有着与前面相同的因明过失。
就像说'虚空是存在的，因为虚空存在'，以及'声音是存在的，因为声音存在'这样，由于是所立命题的一部分，因此如前所说，能立之义未成立。
对此，有人说：'如果这是论著作者的本意，那么论著作者就应该只说：虚空的性质之外，丝毫没有其他虚空。'对于这段解释者所说的虚空性质与虚空非他性的论证，毗婆沙论师们说：'你所论证和解释的虚空性质与虚空非他性的这个道理并非论著作者尊者龙树的本意，而是你自己随意论证和解释的。'
如果这是论著作者尊者龙树的本意，那么在造论著时编写偈颂时就应该只说：'虚空的性质之外，丝毫没有其他虚空。'然而实际上并未如此说，而是说：'在虚空性质之前，丝毫没有虚空存在。'这只是表明虚空性质与虚空不可能有先后，因此你所论证和解释的这个道理并非论著作者的本意。
对于这种说法，解释者回答说：'仅仅通过证明不可能有先后就能成立非他性的否定，因此这并不会造成过失。'论著作者正是以证明不可能有先后作为否定他性的方法，因此仅仅通过论著作者证明不可能有先后就能成立对他性的否定，所以你的诘难对我并无损害。
如果问：如何仅仅通过证明无先后就能成立对他性的否定？为此说明：毗婆沙论师主张性质的基础与性质是他性，如果是他性，有时就会有先后，因为是他性的缘故，就像瓶子和毛毯一样。因此说：'若性质之前有，则成无性质过。'这是说，由于毗婆沙论师主张性质的基础与性质是他性，为了否定他们的他性，上师说了这半偈颂，通过证明性质的基础与性质不可能有先后，就能成立对他性的否定。

།སྔ་ཕྱི་མི་ སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་འགྲུབ་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ལན་འགའ་སྔ་ཕྱིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལན་འགའ་སྔ་ཕྱིར་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་བ་ཡང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལན་འགའ་སྔ་ཕྱིར་ཡང་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་སྔ་བར་གྱུར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་སྔ་ཕྱི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནར་དེ་དག་གཞན་ཉིད་དགག་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདིར འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ་བཤད་པའི་དོན་དེ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་དགོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་ཀླན་ཀ་དེ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་སྟེ་དེ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནམ་མཁའ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེའི་ཆོས་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནམ་མཁའ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ནི་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་དུས་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བས་དུས་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བས་དུས་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ན།།ཡང་ན། མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་ན། མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྔ་བར་གྱུར་ན་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི ཐ་ཚིག་གོ།

为了说明仅通过前后不可能的论证就能成立否定他性的量，因此说'如果是他性，有时也会有前后，因为是他性的缘故，如同瓶子和毛毯那样'。这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，即如同瓶子和毛毯是他性故有时也有前后那样，毗舍师派所承许的相的所依和相二者是他性，也应当有时有前后。然而如果相的所依先于相，则会有相的所依无相的过失，因此论师仅以前后不可能的论证就能成立否定他性，所以此处注释者成立相的所依和相非他性的解释，正是论著作者的意趣，因此对方的诘难不能损害注释者。
'无相'即是没有相，意思是不成为他们所说的相的所依。'如果相先于所相，则成无相过失'中的'无相'是指没有相，即虚空作为相的所依在先时，不成为对方所说的无障碍相的相的所依的过失。
'如果相先于所相'这句话表明其法时间差别性，即'如果相先于所相'这个根本偈颂说明了虚空作为相的所依在先时无相的过失，这是能立法因的时间差别性。此处的比量是：虚空非所说相的所依，因为比彼先有故，如同异于彼者。这些应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，即如同异于虚空的地、水、火、风、识等界，因为比虚空的相无障碍先有故，非对方所说的虚空相无障碍的相的所依；同样，虚空也因为比虚空相无障碍先有故，非对方所说的虚空相无障碍的相的所依。
或者，'将成无相过失'中的'无相'是指相中无有，即相中无有相的所依性的意思。即'将成无相过失'这个根本偈颂中的'无相'是指相中无有相的所依，即如果相的所依先于相，则相中将无有相的所依性的过失。

།གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་དེའི་ཆོས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལས་མཚན་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ མཚན་ཉིད་ལས་ནམ་མཁའ་སྔ་བར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་གཞན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནམ་མཁའ་མཚོན་པར་མི་ནུས་ཏེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ནམ་མཁའ་མཚོན་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚོན་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བཀག་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ ཕྱི་མ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་བཀག་ཏེ་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ།།ཕ་རོལ་པོའི་ནང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་དག་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ རོལ་པོ་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་བ་ནི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པ་མི་རུང་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་པ་དག་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ལ། མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གཞི་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་པ་ཉིད་འགྱུར་བས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དབྱུག་པས་མ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་བཟློག་དཀའ་བས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དོན་ གཞན་དང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།ནམ་མཁའ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཕ་རོལ་པོ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་གླང་པོ་ལྟ་བུ་དག་རིགས་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་སྣ་ནས་དྲངས་ཏེ་ཕྱིར་བཟློག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དབྱུག་པའི་རིགས་པས་མ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ ཅི་སྟེ་ཡང་ངོ་ཚ་བོར་ནས་བྱུང་རྒྱལ་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་རུང་བ་དག་བརྗོད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་དོན དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་བཟློག་དཀའ་བས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་དོན་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྒྲུབ་མ་ནུས་ཏེ།མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྒྲུབ་ཅིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

'如果相较于相而先有'这句话是关于虚空的语境，这表明其法相之基与相是相异的。'如果相较于相而先有'这个偈颂的含义是：如果虚空先于相而有的语境，这是说明相对于相之基不存在的能立法因是相异性。此处推理是：所说的相不能表征相之基虚空，因为是异体的缘故，如同其他法一样。这些是有法、所立法、能立法和譬喻依次配合。
譬如虚空的相无障碍，与坚性、湿性、热性、动性、了别性等相异，因为是异体的缘故，它们不能表征虚空。同样，对方所说的虚空相无障碍，也因为与虚空是异体的缘故，也不能表征虚空。
其中偈颂下半部分的第一个解释否定了相之基，后一个解释否定了相，这两者之间有这样的差别。对方内在的推理有过失，因为他们不承认相之基和相是无相的，所以分别异体也应当舍弃。这是说毗舍师等对方主张相之基和相是异体，这对自己的推理有害是不合理的。
为什么呢？因为毗舍师等也不承认相之基无相，也不承认相无相之基，如果承许相之基和相是异体，则相之基将无相，相也将无相之基，这将违害自己的推理，所以分别异体也不合理，应当舍弃，这是结语。
即使如此，因为未被棒击退，若说世俗的因，虽然因的意义不是不成立，但违义难以遮止，因此相成为异体或非异体不成立，所以虚空成为无相。这是说中观师以理性钩牵引如象的毗舍师等对方，虽然已经退却，但因为未被棒击理遮止，
假如抛弃羞耻而随意说：'我们以任何世俗能立因来成立相之基和相是异体或非异体，虽然世俗中我们因的意义不是不成立，但我们要胜义中成立相之基和相存在，这与之相违难以遮止，因此我们不能成立相之基和相是异体或非异体，因为不成立，所以虚空成为无相。'这是他们的说法。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དང་བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་གང་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ནམ་མཁའ་མཚན་ཉིད་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པ་པ་ནི་འགའ་ཡང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དང་བདག་ཅག་གི་ཕྱོགས་གང་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།གང་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནམ་མཁའ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་ བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ སྦྱར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ དངོས་པོ་ནི།།འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པའི་རིགས་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་ན་མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞི་ བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་དངོས་པོ་མེད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞི་བཞིན་དུ་དེ་ལ་མཚན་ ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མི་འགྲུབ་པོ།།དེ་ཉིད་བསྣན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་འཇུག་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]དེ་མཚོན་པར་བྱར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནམ་མཁའ་ནི་མི་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་གང་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་པས་མཚན་ཉིད་མེད་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་ན་ཡང་མཚན ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་ལ་ཡང་།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

对于这样说的回答，在此解释者自身也不能了知其为无相之事物，如此说道：'无相之事物，任何处都不存在。'
胜义谛中，他方和我方任何一方都无所成立，这就是'无相之事物，任何处都不存在'这句话的含义解释。对方说虚空是无相的，这样的胜义谛事物在他方和我方任何一方都不成立。
有些人说：'作为相之所依的虚空确实存在，因为相在其上安立的缘故。'这是毗婆沙师等人通过相之所依上相的安立来证成相之所依存在的推理。他们的推理依次配合了有法、所立法、能立法和譬喻。
对于这样说的回答，此处解释者自身确定其非理，说道：'若无无相事，相于何处入？'此前说'无相之事物，任何处都不存在'的道理，若无任何无相事物，则无相所入之处的所依，因此所说相的安立不应理。
因为无所依，故因不成立，这是对'若无无相事，相于何处入？'的解释。若无无相的相之所依事物，则因无相之所依，如同所依，'因为相在其上安立'这样的因不成立。
为了补充说明这点，因为无境则因不能安立，所以成为因义不成的过失。
或者，在非他性一方，若相之所依和相是非他性，则彼二者不应互相表征，因为无彼之外的相故，虚空无相。这是说毗婆沙师们说虚空唯是无障碍，主张相之所依和相是非他性，对于他们的观点，'若无无相事，相于何处入？'这个意思也会出现。
对于他性一方，所欲说的相非为相之所依之相，因为是他性故，如同彼之他者。这是说，对于主张相之所依和相是他性的论者们的观点，因为相之所依和相是他性故相不安立，则无相；若无相，则无相之所依事物，对此'若无无相事，相于何处入？'这个意思也会出现。

།དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ནམ་མཁའ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་སྨྲ་ བར་འདོད་པ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྣན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན། མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འཇུག་པ་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནམ་མཁའ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ནི་འདི་ལ་མཚན་ཉིད་འདི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གཞི་ནམ་མཁའ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པའི་ སྒོ་དེ་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་ མིན།།དེའི་ཚེ་མེད་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་སྟེ། གང་ གི་ཚེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་གོ།།མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་སྟེ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ དོན་དམ་པར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡང་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་རྣམ་པ་སྔར་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པ གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན།དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

对于这些推理，应当依次配合有法、所立法、能立法和譬喻。
例如，虚空的特征是无障碍，除此之外的地等的特征坚硬等，因为是异于虚空的缘故，它们不是虚空的特征。同样，对方所说的虚空特征无障碍，因为是异于虚空的缘故，也不是虚空的特征。
正因为如此，由于无有特征，所以虚空也无特征。若无特征的事物虚空不存在，特征又如何安立？这就是说特征的安立不成立。
这些也是为了显示前面对方所说'特征的基础虚空确实存在，因为特征可以安立于其上'这一能立因的意义不成立。
此外，所谓'特征安立于特征基'这一能立因的含义是：若无此特征基的性质存在等，则特征不会产生，由此可知特征基。
这是对前面对方所说'特征的基础虚空确实存在，因为特征可以安立于其上'这一能立因的含义的解释：此处所说的无障碍特征，是通过与虚空存在等特征基的性质不相离而有关联的方式，由此了知特征基。但是通过特征了知特征基这一点也是不合理的。
为什么不合理呢？因此，当在我方的观点中，'特征不安立于无特征者，也不安立于有特征者'之时，对于无者特征不成立，有特征的事物也不成立。
这是说，对于无特征的特征基，特征不能安立，因为当无有特征时，特征就不能成立，所以特征不能安立于无特征的特征基上。
对于有特征的特征基，特征也不能安立，如果有特征的事物虚空在胜义中成立的话，则特征可以安立于其上，但是它不成立，所以特征也不能安立于有特征的特征基上。
由于如前所说的形态和特征不同的特征基也不成立，所以'也不安立于异于有特征和无特征者'。这是说，如前所说的有特征和无特征的形态不同的特征基，既是有特征又是无特征，具有二者的自性，这样的特征基是不成立的，所以特征也不能安立于异于有特征和无特征的特征基上。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་འགའ་ལ་ཡང་མཚན་ ཉིད་འཇུག་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་ མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནམ་མཁའ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་མ་གྲུབ་པོ། །ཡང་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་ དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གྲགས་པ་ཡིན་པས་འདིར་ཚད་མས་སྒྲུབ་མི་དགོས་སོ། །ད་ནི་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །ཞེས་ བྱ་བ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དེ་ནི་དམ་བཅའ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ།མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཆོས་ནི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་མཚོན་ན་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་པ་དེའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་ཏེ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ དེ་ལས་གཞན་པ་ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དག་ཡིན་ནོ།།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མི་སྒྲིབ་པ་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ ཏེ།མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་སྒྲིབ་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་རྣམ་གྲངས་ལས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་།མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་འོས་པ་པ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྲོག་གི་རྫས་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེ་ལས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཡང་སྨྲ་ལ།གང་གི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྫས་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེ་ལས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པར་ཡང་སྨྲ་ བས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པས་ཁྱེད་ན་རེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཉེས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་པ།མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ཡང་བཟླས་ཏེ་བཤད་དོ།

因此，如此在胜义中对任何事物都不成立有相之故，以及无有譬喻之故，你所承许的义不成立，这是结论和量果。如是，对于有相和无相以及异于彼二者的相之所依，相也不成立入于其中之故，以及无有相入之譬喻之故，你所承许的义'相之所依虚空唯是有，以相入于彼故'之说不成立。
或者，对于无相的虚空花等，由于彼无有相故而不入相，这是共许。即'于无相中相不入'这一偈颂的含义，是一切世间所共许，因此此处不需以量成立。
现在，'于有相亦非'，即相不入于有相这一论述是立宗。这是以另一方式解说该偈颂义的能立。相不入于有相这一论述是近立宗，即是宗的意思。其法即以何相而称为有相之相。
有相不入相之能立法因即是相故。譬喻是由彼力，即是异于彼之相等。有相不入相的同法喻必须依所立和能立法而说，即虚空之相异于地等相，凡是具有所立法'有相不入相'和能立法'是相故'者皆是。
此处比量为：胜义中无障碍非是虚空之相，以是相故，如坚性等。这些依次配为有法、所立法、能立法和譬喻。如坚性等以是相故非虚空之相，如是无障碍亦以是相故非虚空之相。
二边论者说：从某一方面说，相可以入于有相和无相，故无过失。二边论者即胜论师等说：由于命根实体无相故，从此方面也说无相；由于身体实体有相故，从此方面也说有相。因此，在我们的有相和无相二边中相可以入，所以你说相不入于有相和无相的过失在我们的观点中是没有的。
为了破除如此所说，又说：'于异有相无相外，亦不得有所入相。'重复解说此偈。

།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉི་གའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་གནས་གཅིག་ན་འདུག་པ་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བྱ་གག་ཕྱེད་ཤི་ཕྱེད་གསོན་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚན་ ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་བྱ་གག་ཕྱེད་ཤི་ཕྱེད་གསོན་པ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གནས་གཅིག་ན་འདུག་པ་མི་སྲིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོར་ངེས་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ ཕ་ཡིན་ལ་ཕ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བུ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྲོག་གི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ།ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ལྟོས་པའི་ངེས་པ་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འོག་ནས། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ལ། །གལ་ཏེ་མེ་ལྟོས་ཤིང་ཡིན་ན། །གང་ལ་ལྟོས་པའི་མེ་དང་ཤིང་། །དང་པོར་གྲུབ་ པ་གང་ཞིག་ཡིན།།ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་སྲོག་ལ་ལྟོས་ནས་ལུས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ལུས་ལ་ལྟོས་ནས་སྲོག་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་སྲོག་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ལུས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་པ་དེ་གཉིས་ལས་ གང་དང་པོར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཉིས་འགྱུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། ། ཞེས་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་གཉི་གས་འདིར་གཏད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་གཞི་མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དོ།།མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མཚན་ཉིད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དེ་དགོས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

说二种的这一观点也不合理，为什么呢？因为说'具有二者本性的事物是不可能的'。因为在世间上从未见到两个相互矛盾的事物同时存在于一处，比如不可能有一只鸟一半死一半活，同样地，不可能有一个事物既有相又无相。
如果对方说：虽然像一只鸟一半死一半活这样两个相互矛盾的事物不可能同时存在于一处，但依靠相待关系可以确定具有二者本性的事物，比如依父而言是子，依子而言是父，同样在此处，依生命状态而言是无相，依身体状态而言是有相，因此没有过失。对于这种前主张，作为回答，此处论释者说：
'相待的确定性也将在下文火与薪柴观察品中破除'。如下文所说：'若依薪说火，若依火说薪，最初成立者，为火抑或薪？'同样在此处，如果依生命而言身体是有相，依身体而言生命是无相，那么依何者而说生命是无相、身体是有相，这两者中何者先成立？因为不能成立，所以这也不合理。
而且，由于两边所说的过失会加倍出现，所以这也不合理。如前所说：'于无相之中，相不能安立，于有相之中，相亦不能立。'因为这两边所说的过失在此处都会被理解，所以说二种的观点也不合理。
其他人对'于无相之中，相不能安立'这句话解释说：因为根本不存在任何无相的事物，所以当无相的事物不存在时，相就不可能安立于无基础之上。对'于有相之中，相亦不能立'这句话解释说：相也不可能安立于有相的事物之上，因为没有必要。这是长老佛护对'于无相之中，相不能安立，于有相之中，相亦不能立'这个偈颂所作的解释。
这不合理，是论释者自己对长老佛护的解释进行破斥的话语。

།དེ་ལ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ དངོས་པོ་མེད་ན་གཞི་མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ཅི་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས།དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མི་འཐད་དེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་ པར་བཤད་པ་དེ་ཅི་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་ན་དེ་ལྟར་ མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་འགལ་བ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་གང་ཟག་ཕ་རོལ་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བརྗེད་པ་ལ་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་པས།མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །མཚན་བཅས་ མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས།།གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཅི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མི་འཐད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚོན་པར་མི་བྱེད་ཤེས་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ དུ་བསྟན་པར་བརྩམས་པས་དེ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དགག་པའི་མཇུག་བསྡུས་སོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་བཞི་པ། འདིར་མཁས་སུ་རེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཁ་ཅིག་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན བརྗོད་པ་བརྣག་པར་མི་བཟོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་གི་ཕྱོགས་དབུ་མ་པས་སུན་ཕྱུང་བ་དང་།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་སུ་རེ་བ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་བྱུང་རྒྱལ་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་ ཟེར་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།

对此，上座部佛护论师如此解释说：'由于无相的事物根本不存在，因此在无相的事物不存在时，在无基础上相的运用是不合理的'，这种解释为何不合理呢？
为此说道：'因为若有相，则不应在具有相者上有无性，同样也因为有相的基础存在'。因为你说无相的基础，所以承认相的事物存在。如此承认相的事物存在时，因为胜义谛中具相的相基上不应有无相性，所以将成为有相，同样，若有相则相基也将存在，因此这是不合理的。
上座部佛护论师解释说：'对于有相的事物，相的运用也不合理，因为无有必要'，这如何不合理呢？
为此说道：'因为即使在已成立的有相事物上，为了让他人忆念，相在相基上的运用也无矛盾'。如果有相事物已成立，那么在如此已成立的有相事物上相的运用无矛盾。比如，当某个他人忘记了相基的相是什么时，为了让他忆念而说'这个相基的相是这个'，因此相在相基上的运用无矛盾，所以这也不合理。
'这是不能的'是指：上座部佛护论师的这种解释不能成立相基和相二者无自性，这是不合理的。
因此，如此相在相基上的运用不合理，所以'若相不运用，相基将不成立'，以此所说义理而作结论。
如所说'相不于无相运用，也不于有相运用，除了有相无相外，于其他也不运用'，以此方式相在相基上的运用不合理，若相不运用则相基也不成立。比如当相不能表征相基、不能了知时，相基也不成立，因为不可得，如同虚空之花。
'以所说义理而作结论'是指：先前注释者开始显示虚空界无自性，以此所说义理而结束了对'因为有虚空的相故'这一能立的破斥。
第三十四品。'此处有些自恃通达而具慢心者不能忍受指出自宗过失时'等，是指破斥某些对方说'虚空是存在的，因为有相故'的观点，以及在此处显示对方自恃通达理论论典而对中观派随意这样说也是不合理的。

།དེ་ལ་མཁས་སུ་རེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བདག་ཉིད་མཁས་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་སུ་རེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དག་གོ། །དེ་དག་གི་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ ནི་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནི་དབུ་མ་པས་དེ་དག་ལ་ཁྱེད་ཅག་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་བསླབས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་ མེད་ན།།མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་བཞིན་ནོ། །ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་བརྗོད་པ་བརྣག་པར་མི་བཟོད་པ་ན་དབུ་མ་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྔར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནམ་མཁའ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་རོ། །ཁྱེད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་སྔ་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས།ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མཚན་ ཉིད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་སྔ་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། གལ་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་སྒྲ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་བྱས་པ་ཉིད་མེད་དེ་ ཕྱིས་ཡོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ཚིག་དེ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། ཁ་ ཅིག་ན་རེ་གལ་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བྱས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་ན་ནི་སྒྲ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་དང་མ་འབྲེལ་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།འོན་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བྱས་པ་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མེད་དེ་ཕྱིས་ཡོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་དེ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མ་གྲུབ་པ་ལྟར་ སྣང་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།

关于那些希望成为智者的慢心者，是指自宗等某些人虽然自己并非智者，却对因明论典妄自尊大而具有慢心的人们。
他们自宗的过失是未能通达因明论典，比如说'虚空确实存在，因为其具有性相之故'这样说。
中观师对此过失的指出是对他们说'你们并未学习因明论典'，如同前面所说'若无性相之无实，性相于何处安立'等。
当对方不能忍受自宗过失被指出时，对中观师这样说。
当说'虚空存在，因为有性相之故'时，对方说：先前我们说性相之基虚空确实存在，因为其具有性相之故。
你们臆造性相之基与性相的先后次序，说立宗因不成立。对方说：我们先前如此说时，你们中观师臆造'若虚空性相在先，则虚空丝毫不存在'等论证，说我们的因'因为具有性相之故'不成立，这并非善说。
当我们说'虚空存在，因为有性相之故'时，你们臆造性相之基与性相的先后次序，说立宗因不成立，这并非善说。
这就如同对'声音是无常，因为是所作性故'这一论述，若说'如果声音产生之前有所作性，则因与声音不相属故成为相违因而不能作为因；若声音产生之前无所作性而后有，则因义不成立'这样的说法不合理，因为这只是说出了似不成立而已。
比如，当某位主张前宗者说'声音是无常，因为是所作性故'时，有人说：如果声音产生之前已有能证声音无常的所作性法，则因为所作性与声音不相属故有相违过失，所以'因为是所作性故'不能作为因。
若声音产生之前无能证声音无常的所作性法而后有，则因义'因为是所作性故'不成立，这样的说法不合理。因为对'声音是无常，因为是所作性故'这一前宗的因义并非不成立，只是说出了似不成立而已。

།དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཅི་སྐད་སྨྲས་པ་སུན་འབྱིན་པར་འདོད་པས་ཁོ་བོ་ ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དེ་ཡང་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པ་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་བསལ་བས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མི་འཐད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་སྲིད་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པ་མི་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱང་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པ་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དོན་དམ་པར་བསལ་བས་དེའི་ཕྱིར མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མི་འཐད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མི་སྲིད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ནི་ཁོ་བོ་འབད་པ་མི་རྩོམ་མོ།།ཁྱེད་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་སྔ་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་རིགས་པ་ཉོན་ཅིག་དང་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

同样，你说'在虚空性质之前，虚空丝毫不存在'等，想要破斥我们的因'因为有性质'之说法，你想要破除我们的因'有性质'这一说法的言论也不是善说。
对于这样的说法，注释者在此解释说：性质也是以自性、他性等差别而包含在性质之基中，而性质之基的处所等的胜义有性已被胜义破除，因此，若性质之基不成立，则性质也不可能存在，所以不必费力破除它。
性质也是以与性质之基非一非异等差别而世俗包含在性质之基中，而性质之基眼等处所的胜义有性已被我们胜义破除，因此，若性质之基不成立，则性质也不可能存在，所以我不必费力破除你的因'因为有性质'这一内容。
你说'将性质之基和性质前后增益后说因义不成立，并非不成立，而是似不成立'等说法，对此你的因义也非似不成立，在此请听理由，我将解释。

།ཅི་ལྟར་མ་གྲུབ་ པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན ནོ།དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། གང་དག་ན་རེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་སྒྲ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་བྱས་པ་ཉིད་མེད་དེ་ཕྱིས་ཡོད་ན་ནི་གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ཚིག་དེ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བདེན་ཏེ།སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་བློ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་བརྗོད་པའི་མདུན་རོལ་ན་ཡང་སྒྲ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོད པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལས་དེ་ལ་གང་དག་གལ་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་སྒྲ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།འོན་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ན་བྱས་པ་ཉིད་མེད་དེ་ཕྱིས་ཡོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ ཟེར་བ་དེའི་ཚིག་དེ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བདེན་ནོ།།ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་རོལ་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མཁས་སུ་རེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་དག་དབུ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བརྒྱད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ལན་ཙམ་ཡང་འདེབས་མི་ནུས་བཞིན་དུ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལྟ་བུ་ལ་ལྟག་ཆོད་དུ་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་བདག་ ཉིད་རིགས་པའི་སྒོ་ཙམ་ཡང་མི་ཤེས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如何不是似不成立呢？为此，仅以宣说前后不可能而说明否定他性，所以说'不是似不成立'。如前所说：'若相先于所相，则成无相之过'等，仅以宣说相之所依与能相无有前后，从而说明对毗婆沙等宗派认为相之所依与能相为他性的观点之否定，因此你们的因'由有相故'不是似不成立。
譬如说'声是无常，所作性故'时，有人说：'若声生之前有所作性，则因于声有错乱故不应为因。若声生之前无所作性而后有，则因义不成。'说此言论合理是对的。
'声是无常，所作性故'是能知的因，此又有言说自性和义的自性，故非不成立。其中言说自性是以'所作性故'之言说因成立声无常性的认知，故此亦非不成立。义的自性是在未说'所作性故'之因以前，声上已有所作性之义，故此亦非不成立。
对此，有人说'若声生之前有所作性，则因于声有错乱故不应为因。若声生之前无所作性而后有，则因义不成。'说此言论不合理是对的。
我们中观派的因'由相之前无相之所依故'并非如此不合理，而是正确的，所以你们的因'由有相故'是不成立的。
如是，那些自诩为智者的增上慢者，连对《中观颂》第八品所说的回答都无法作出，却对如《中观根本慧论·般若灯论释》提出诡辩，这些人已表明自己连理路的门径都不懂。

།ཅི་སྟེ་གང་ལ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པས། དེས་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་གཞན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།སྔར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་ བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་གང་ལ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡང་མེད་པ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་སྲ་བ་ཉིད་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནམ་ མཁའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་སྲ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་གྱི་མི་སྒྲིབ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་གང་ལ་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཞན་ཡིན་ཡང་མི་སྒྲིབ་པ ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པས་དེས་ན་མི་སྒྲིབ་པ་དང་ནམ་མཁའ་གཞན་ཡང་ཡིན་ལ།མི་སྒྲིབ་པ་དེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་གཞན་ཉིད་དང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་མ་ གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་མི་སྒྲིབ་པ་དང་ནམ་མཁའ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་ པར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དེས་ན་གཞན་ཡང་ཡིན་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡིན་པས་མི་སྒྲིབ་པ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་བས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ འབྲེལ་པ་འགོག་པར་མི་བྱེད་དེ།མངོན་སུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་སྤང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་གཞན་ཉིད་དང་མེད་པ་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་ཡང་སྤོང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་མཚན་ཉིད་མི་སྒྲིབ་པ་དེ་ས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པས། འོ་ན་དོན་གྱིས་གོ་བའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་སྒྲིབ་པ་དེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ བདེན་པར་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མི་སྒྲིབ་པ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་ མངོན་སུམ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ།།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་དགག་པའི་སྐབས་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果有人说：若对某事物而言，虽是他性但具有若无则不生的特征之关联，那就是因，因此说'因为是他性故'这个因的内容不成立，这也是似不成立。这是说，在此处，有人主张相的所依和相二者是他性，他们说：先前你们中观师说'相的所依的相不是相，因为是他性故，如同其他'这种说法是不对的。因为相的所依和相虽是他性，但若具有若无则不生的特征之关联，譬如虚空和坚性，因为是他性的缘故，坚性不是虚空的相，所以坚性这个相不是成立虚空存在的因。而无障碍和虚空这样的，虽是他性但具有若无则不生的特征之关联，因此虽是他性，但无障碍这个相是成立虚空存在的因。所以无障碍和虚空虽是他性，但无障碍是虚空的相，因此你们中观师说我们的因的内容'因为有相故'不成立的说法，并非不成立，而是似不成立。
对此说法的回答是，这里注释者说'这是不好的，因为胜义中他性和若无则不生的特征之关联都不成立'等。你们说因的内容不成立并非似不成立，为什么呢？因为胜义中无障碍和虚空既不成立是他性，也不成立有若无则不生的特征之关联，所以说'既是他性又有若无则不生的特征之关联，因此无障碍是虚空的相'这种说法是不合理的，所以这是不好的。
在世俗谛中，并不否定相的所依和相有若无则不生的特征之关联，因为这与现量相违。因此说'为了要断除对此的执著'，即为了要断除对胜义中他性和若无则不生的特征之关联的执著。那么，如果说相无障碍不应成为地等其他事物的相，那么由此可知，世俗中无障碍也不应成为虚空的相吗？为此说'此能立是属于世俗谛所摄的事物，为了显示这一点，是随顺名言的'。成立无障碍是虚空的相，是为了显示世俗谛所摄的事物，所以是随顺名言的，因此也没有与现量相违的过失。'附带说明已足够'这句话的意思是，附带说明已经足够，应当阐述破除相的所依和相的这个场合。这里有人说：胜义中虚空确实存在，因为是相故。

།འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་ནི་མཚན་ཉིད་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དག་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་ནམ་མཁའ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་སྟེ།དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་།ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་ལུང་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། སྐྱེས་ བུ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ།དེས་ན་ནམ་མཁའ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་འདིར་དེ་དག་གི་བསམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྔར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནམ་མཁའ་དེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པ་མ་ གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་།ད་འདིར་ལུང་ལས་ནམ་མཁའ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ལུང་དེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ཡང་ཁས་ལེན་པས་དེས་ན་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར། མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ད་འདི་མན་ཆད་ནི་མཚན་ཉིད་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ནམ་ མཁའ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཅག་སྔར་ནམ་མཁའ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་ལ་ཁོ་བོས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མི་འཐད་པར་ལུང་དང་རིགས་པས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དུ་ མ་གྲུབ་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ་འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་པས་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའ་ ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

此处不承认无有之物为相，如同虚空之花。虚空是相，如经中所说'大王，此六界即是人'，因此彼唯是有，等等这些是从遮破相的角度来广说前后二者。
此处安立前宗，即主张六界实有的自部及他部说：'胜义中虚空唯是有，因为有相'等等论证，以虚空是相的因由来证成胜义中唯是有。
他们的论证语也是依次配合有法、所立法、能立法、异品喻、近所作的结合及结论。即如经中佛说：'大王，此六界即是人'，因此六界是相，人是相之所依处。由此，虚空因为是相故，胜义中唯是有。
此处他们的想法是什么呢？虽然我们先前从虚空是相之所依处的角度证成其为有的论证未成立，但现在此处经中说虚空是相的圣教，你们中观派也承许，因此从相是有的角度，虚空也将成立为有。他们是这样认为而如此说的。
对此所说的回答，此处论释者说：已说明相之所依处不合理，因此'若相依不成，相亦定非有'等等。从此以下是从遮破相的角度来显示虚空无自性。
此说明：诸位实事论者，对于你们先前承许虚空为相之所依处，我已广泛以教理说明相之所依处不合理，因此若相之所依处不合理，则相也非有。
为显示此义，说道：'因为相也摄属于相之所依处故，如是不成立；又因为无有譬喻'。如同胜义中虚空的相之所依处性不成立，相也摄属于相之所依处故如是不成立。即若无相之所依处，相也不应成有。
或者，胜义中相之所依处即所谓人不合理，相虚空也摄属于相之所依处故如是不成立。即若无相之所依处，相也不应成有，因此对方的因'因为是相'不成立，所以虚空非有。

།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ་དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ་དཔེར་ན་ ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་འདི་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དེ།དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། དེའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁོ་བོ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ། ནམ་མཁའ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་བདག་ཉིད་ཆོས་མངོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མི་མཁས་བཞིན་དུ།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཆོས་མངོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་མི་མཁྱེན་པ་སྐད་དུ་ཟུར་སྙོགས་བྱེད་ཅིང་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ལ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ ཅིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་དག ནམ་མཁའི་ཡུལ་དེ་ལ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ནམ་ མཁའ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།

不仅论据的意义未成立，而且也没有比喻，因此虚空是不存在的。如此，对方想要证明虚空存在的相违品的比喻，这里凡是不存在的就不承认是性相，比如说'如同虚空之花'，与此相反的同品的比喻，这里凡是存在的就承认是性相，比如说'如同某某'这样的比喻也是不存在的，因此虚空是不存在的，这是经典作者的密意。
因为如此以智慧观察时，所相和能相都不合理，因此论典作者说：'因此所相不存在，能相也不存在。'这是总结和量果。
为了说明这个道理，意思是说：'因为没有能证明它存在的推理，而有能证明它不存在的推理。'这是说，你们没有能证明所相和能相存在的推理，而我有能证明所相和能相不存在的推理，因此虚空无自性得以成立，这是经典作者的密意。
毗婆沙师说：'虚空是实法，因为为了断除对该境的贪欲，如同色法。或者因为是等至的所缘，如同识等。或者因为是无为法，如同涅槃。'这是毗婆沙师们自己不通晓阿毗达磨的历史，却暗示说上师不了解阿毗达磨的历史，并试图证明胜义中虚空是实法。
他们的论证语言也是按照有法、所立法、能立法和譬喻的顺序来安立的。比如色法，瑜伽行者们对色法的境界，完全超越一切色想，灭除障碍想，不作意种种想，认为'虚空无边'，圆满成就虚空无边处而安住。以这种方式断除对该境的贪欲，所以色法是实法。同样，虚空也是瑜伽行者们对虚空境界，完全超越虚空无边处，认为'识无边'，圆满成就识无边处而安住。以这种方式断除对该境的贪欲，所以虚空也是实法。这是其中一种推理。

།གཞན་ཡང་དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཡོད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདི་ལ་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འམ་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྲང་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ ཅི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་དེས་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལས།མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་བསྟན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཆོས་མངོན་པའི་ ལོ་རྒྱུས་ལ་མཁས་སུ་རེ་བ་ཁྱེད་དང་།ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆོས་མངོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་དག་ཇེ་དཔྱད་པར་བྱས་ཉོན་ཅིག་།།ཁྱེད་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་ཅན་ནམ་མཁའ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་གྲང་ན། ནམ་ མཁའ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་ཅིག་ཡིན་གྲང་ན།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཅི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་དེས་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ནམ་མཁའ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་མ་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉམས་སོ།།དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ཡང་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་ ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་ཡང་བསྣན་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱིས་བརློམས་ཏེ་སྨྲས་པའི་དཔེ་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་མེད་པར་ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲུབ་པ་མེད་དོ།

又如识等，完全超越无边虚空处，思维'识无边'而圆满成就识无边处而住，以及完全超越识无边处，思维'无所有'而圆满成就无所有处而住，以及完全超越无所有处，圆满成就非想非非想处而住，由于是以此方式作为等至所缘，故识等是实有。同样，虚空也完全超越色想，灭除障碍想，不作意种种，思维'虚空无边'而圆满成就虚空无边处而住，由于是以此方式作为等至所缘，故虚空也是实有。这也是一种比量。
又如涅槃是无为法故为实有，同样虚空也因是无为法故为实有。这也是一种比量。
对于如此所说，论释者作如是答：若于胜义中承许虚空为实有，是所相还是能相？所相与能相如何不可能，前已说明，因此从我方立场：'除所相能相外，实有亦不存在。'是故若无譬喻则所立不成。
你们毗婆沙师自诩通达阿毗达磨史，且让我们一同详察阿毗达磨史。你们阿毗达磨论师于胜义中承许虚空为实有的立场中，若欲成立有法虚空于胜义中为实有，若于胜义中承许虚空为实有，则此是所相还是能相？所相与能相于胜义中如何不可能，前已说明，因此从我方立场，除所相能相外无有任何实有，是故你们的有法虚空与所立法实有皆不成立，你们的立场已破。
如是立场破除故，因与喻皆因无所依而于双方皆不成立。然更当补充：离开你们所妄说的譬喻'如色'及'如识等'，你们所立'虚空是实有'不得成立。

། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མ་གྲུབ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ན་དེ་དག་ཀྱང མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་ཅིག་ཡིན་གྲང་ན།དེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཅི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་དེ་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་བསྟན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། ཁྱེད་ཀྱིས་བརློམས་ཏེ་སྨྲས་ པའི་གཏན་ཚིགས་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་ཉིད་ལས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པ་དང་འཆུམས་པ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་ཞིང་ནམ་མཁའི་ཡུལ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི སྐབས་སུ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་ གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་དོག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་སོ།།དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པས་ནི་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཏོ།།སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནམ་མཁའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་ འདོད་ཆགས་དང་གཟུགས་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནམ་མཁའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་ འདས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚེ་ན།རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་གོ་སྙམ་ནས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་འདོད་ཆགས་དང་ནམ་མཁའ་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

为什么呢？在我们这一方，胜义谛中你所说的色法等譬喻以及识等譬喻都是不成立的。如果这里胜义谛中色法和识等是实有的话，那么它们不是相的所依就是相，而相的所依和相都是不可能存在的，如前已经说明，所以你的这些譬喻都不成立。因此，没有譬喻就不能成立所要证明的。
你所说的理由'为了断除对境的贪欲'以及'是等持的所缘'等，这些都不能作为虚空是实有的理由。为什么呢？在阿毗达磨中说，欲贪和有贪的特征是贪著、执著、耽著、贪恋等异名。当瑜伽师断除对色境的贪欲，而入定于虚空境界时，他完全超越了色想，灭除了障碍想，不作意种种想，认为'虚空无边'而圆满成就虚空无边处定而安住。
此时瑜伽师完全不缘取颜色本性的色法，所以超越了色想；不缘取形状本性的色法，所以灭除了障碍想；不缘取云、烟、尘、雾、影、日光、光明、黑暗、颜色、形状以及二者本性的色法，所以不作意种种想。
他认为'虚空无边'而圆满成就虚空无边处定而安住时，虽然瑜伽师对虚空境有贪欲，但对色境的贪欲却已止息，因此贪欲和色法都不是实有的。
当瑜伽师断除对虚空境的贪欲，而入定于识境时，他完全超越了虚空无边处定，认为'识无边'而圆满成就识无边处定而安住时，瑜伽师这样想：'我所分别的虚空无边并非实有，那只是识的分别而已。'因此他完全超越了虚空无边处定，认为'识无边'而圆满成就识无边处定而安住。
此时瑜伽师虽然对识境有贪欲，但对虚空境的贪欲却已止息，因此贪欲和虚空都不是实有的。

།གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་ཞིང་ ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག གིས་འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་ པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་འདོད་ཆགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་རྣལ་ འབྱོར་པ་དེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་ཞིང་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི་ཡུལ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ ཞེས་གསུངས་པའི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས འདོད་ཆགས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པས། དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གཟུགས་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་ བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་གསུངས་བཞིན་དུ། ཁྱེད་ཅག་ཆོས་མངོན་པའི་ལུང་ལ་བརྟེན་ཅིང་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ དང་དཔེ་སྟོན་པ་ནི་ཁྱེད་རང་གི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱེད་ཅག་རང་ཉིད་ཆོས་མངོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཤིན་དུ་རྨོངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

当瑜伽师舍弃对识处的贪欲，而入定于无所有处时，他完全超越了识无边处，认为'无所有'而圆满成就无所有处而安住。此时瑜伽师作如是思维：'我所分别的识无边是不存在的，那是无所有'，因此他完全超越识无边处，认为'无所有'而圆满成就无所有处而安住。此时瑜伽师虽然对无所有处有贪欲，但对识处的贪欲已经止息，因此贪欲和识都是不存在的。
当瑜伽师舍弃对无所有处的贪欲，而入定于非想非非想处时，他完全超越了无所有处，圆满成就非想非非想处而安住。此时瑜伽师作如是思维：'我所分别的无所有是不存在的，那既非有亦非无'，因此他完全超越无所有处，圆满成就非想非非想处而安住。此时瑜伽师虽然对非想非非想处有贪欲，但对无所有处的贪欲已经止息，因此贪欲和无所有都是不存在的。
至此有顶道本身不能生起出世间道，因此此时瑜伽师见到贪欲、色、虚空、识、无所有、非想非非想等一切想都是无自性的，以无所缘的方式入于金刚喻定。现证一切种智圆满成佛是见无实物的果，如是虽然阿毗达磨传统中说虚空等一切法都是无实物，你们却依据阿毗达磨的教证而举出证明虚空实有的理由和比喻，这正说明你们自己对阿毗达磨传统极其愚昧。

།འདིར་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ན་རེ་ངེད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་མ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཡང་ན་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་ཁྱེད་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་གྲུབ་པས་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་ དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་གང་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་ ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་སྒྲུབ་པ།ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་ མ་གཏོགས་པའི།།དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིགས་པ་འདིས་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དག་ལ་ཡང་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ པའི་གཏན་ཚིགས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གཅད་དུ་རུང་གི་སྒྲུབ་པ་ལ་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བཅད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ཅིང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་དང་ དཔེའི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ད་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་ པ་དག་ནམ་མཁའ་དངོས་པོར་འདོད་པ་ཉིད་བཀག་པ་དང་།འདིར་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་ནམ་མཁའ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ ཏེ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

在此，有说一切有部论师们说道：'我们虽然未能成立虚空是实有，因此以无实体的对境来断除贪欲，如同色法一样'这样的说法，以及'因为是等持的所缘，如同识等'这样的因和喻虽然未能成立，但是我们又说'因为是无为法的缘故，如同涅槃'这样的因和喻，你们也承认，因此我们的因和喻成立，所以虚空是实有得以成立。
对于这个前主张，此处注释者说：'涅槃以及其他任何法都不能成立为实有的缘故。'意思是说，涅槃和无为等任何法在胜义中都不能成立为实有，因此你们的因和喻都不能成立。
这也回答了其他部派的论证：'虚空确实存在，因为是色法完全断绝的缘故，因为是无为法的缘故'等说法的过失。应当说明其因的意义不成立。如说：'除了能相所相外，实有也是不存在的。'以此理论也回答了其他部派如此论证的过失，即所依不成立以及因喻不成立的过失。
他们为证成虚空存在而说的因：'因为是色法完全断绝的缘故，因为是无为法的缘故'，应当说明这些意义不成立的过失。
他们的论证也应当按照有法、所立法和能立法的次第来配合：虚空因为是色法完全断绝的缘故所以确实存在，因为在虚空中可以特别地遮遣色法，在实有中不能特别地遮遣色法的缘故；或者说虚空是色法的边际且非色法，因为是色法完全断绝的缘故，所以虚空确实存在。
此外，虚空、灭和真如等因为是无为法的缘故，所以虚空确实存在。对于这些也应当如前所说那样指出因和喻的过失。
经部师说：'虚空并非实有，那么是什么呢？对我们来说，现在只是有碍实物的不存在而已。'这是前面已经否定了毗婆沙师等认为虚空是实有的观点，此处经部师说：'你们中观师否定虚空非实有性，这犯了成立已成的过失。为什么呢？因为在我们的教义中已经成立虚空并非实有，只是有碍实物的不存在而已。'

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་དེས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དེ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནམ་ མཁའ་དངོས་པོར་འདོད་པའི་གཏན་ཚིགས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མི་འཐད་པར་བསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་པ་དག་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ འདོད་པ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མདོ་སྡེ་པ་ནམ་མཁའ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་དགག་པའི་འཐད་པ་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནམ་མཁའ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དགག་ པ་ཆེས་གསལ་བར་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་དེ་ཉིད་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་བཀག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་པ་དག་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དགག་པ་སྔ་མ་ བས་ཀྱང་ཆེས་གསལ་བའི་དགག་པ་གཞན་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་དེ་ཉིད་འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དགག་པ་ཆེས་བསལ་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་བསྟན་ ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བས་ཅི་ཞིག་བསྟན་ཟིན་ཞེ་ན། སྔར་ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་ ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་དེས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་ པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དོན་དེ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པས་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་བརྟག་།འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་དོན་དེ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པོ།།ཡང་ན་གཞན་དུ་བརྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྣམས་གཞན་དུ་རྣམ་ པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ།

对于这样说的回答，在此解释说'因为是等持的所缘'以及'为了断除对彼境的贪欲'这两个说法虽然否定了无实体性，
从此以下是在破除经部宗认为虚空是无实体的见解。这样显示：先前已破除说一切有部认为虚空是实有的理由'因为是等持的所缘'以及'为了断除对彼境的贪欲'这两个不合理的说法，由此也破除了经部宗认为虚空是无实体的观点。然而，还要通过经部宗认为虚空是无实体的这个角度，来说明其他破除的理由。
因此，为了更清楚地阐述破除他们对虚空的这种认知，所以说'因此解释彼义'等。由于已经破除了说一切有部的前述理由，论主为了破除经部宗认为虚空是无实体的观点，想要说明比前面更为清晰的破斥，所以在此解释。
那么，这个更清晰的破斥是什么呢？因此，'除去色法的因，色法不可得'已经说明了这点，所以说'若无实有事，无实何所属？'
'除去色法的因，色法不可得'这句话已经说明了什么呢？先前在蕴的观察中，这个偈颂的上半句已经说明了有碍色这种实体是不存在的。
如此，当有碍色这种实体不存在时，你们所假立为虚空的无实体又是什么的无实体呢？因为没有能证明这一点的推理，所以这个意义是不成立的。如前所说'除了能相所相外，实体也不存在'，当实体不存在时，你的无实体又是什么的无实体呢？
这样说来，如果是实体的无实体，但当那个实体也不存在时，这个无实体又是什么的无实体呢？因此，由于没有能证明无实体的推理，经部宗认为虚空是无实体的这个意义是不成立的。
另外，'或者另作观察'等文字是对'若无实有事，无实何所属？'这个根本偈颂的其他解释。

།དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པ། ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་ བས་དཔེ་མེད་པ་དང་དཔེ་བསྒྲུབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཕ་རོལ་པོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོས་སྔར་ནམ་མཁའ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ གཏན་ཚིགས་དང་།དཔེ་རྣམ་པ་གསུམ་སྨྲས་པས་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དཔེ་མ་བསྟན་པར་ བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་འགྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་དཔེ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་།དཔེ་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྒྲུབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་ པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དག་མི་འགྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་འདིར་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ སྟེ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པས་དེ་དག་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལྟོས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་རོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གང་མེད་པ་ དེ་ལ་ནི་ལྟོས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་དེ་དཔེར་ན་རྟའི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པས་གཟུགས་ལ་རོ་ཉིད་མེད་པ་ཡོད་ཀྱི་རྟའི་རྭ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པས་རྟའི་རྭ་ལ་རོ་ཉིད་མེད་པ་མེད་པས་གཟུགས་ལ་རོ་ཉིད་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་རྣམ་པར ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པས་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་དེ་དག་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ནི དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

为了说明其前主张的建立，对方说道：'虚空是实有'这一道理是无法证明的。因为你说：'除了能相所相之外，实有也是不存在的。'因此即使没有比喻或者有比喻，所立和能立都将无法成立。因此我要建立。
在此，对方毗婆沙师说道：我之前说虚空是实有，因为要断除对该境的贪欲，如同色法一样。或者因为是等持的所缘，如同识等一样。或者因为是无为法，如同涅槃一样。以上述三种因和喻，'虚空是实有'这一道理是无法证明的。
为什么呢？因为中观师你说：'除了能相所相之外，实有也是不存在的。'这表明无喻就不能成立，即使有色、识等和涅槃等喻，世俗谛中成立，但所立'虚空是实有'以及能立'因为要断除对该境的贪欲'、'因为是等持的所缘'、'因为是无为法'等都将无法成立。
虽然我们无法证明'虚空是实有'这一道理，但是根据因明论中'任何因和喻若有不成立和怀疑，还需要进一步证成'这一定义，因此我要建立前述的论证。
为了说明他们的论证，色等是实有，因为依靠它们有无，所以存在。凡是存在的，依靠它就有无实，如同色法中无味性一样。凡是不存在的，依靠它就没有无实，如同马角一样。
这些分别是有法、所立法、能立法、同品喻和异品喻，按顺序配合。例如，在色法实有中，依靠它有色法无味性，而在马角非实有中，依靠它没有马角无味性，因为色法有无味性，所以色法定是实有。
同样，对于色、识等和涅槃实有，依靠它们有色、识等和涅槃的无，因此色、识等和涅槃定是实有。

།དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དཔེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་འགྲུབ་བོ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ལན་ཅིག་ མ་ཡིན་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྟོས་པས་དེ་དག་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་དང་པོ་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནས་ བརྩམས་ཏེ་འདིའི་བར་དུ་ལན་དུ་མར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པས་དེ་དག་མེད པ་ཡོད་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། ཡུལ་དེ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་འགྲུབ་པོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཁོ་བོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ ཉིད་དགག་པ་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི་དེ་དག་མེད་པར་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་ལ་རོ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་གྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དཔེ་མི་ འགྲུབ་བོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་མེད་པར་མ་བསྟན་ པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་ལ་ལྟོས་པས་དེ་ལ་རོ་ཉིད་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་དེ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་འདི་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལྟོས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་རོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་ཆོས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

由于这些是实有的缘故，我们毗婆沙师认为，因为已成立比喻，所以'所成立的虚空是实有'这一义得以成立。因法也并非不成立，因为是这样的：你不止一次地说蕴界处等以蕴等自性是无的缘故，所以依此，由于彼等之无是有的缘故，是唯实有。这就是我们毗婆沙师的因义。
'为断除对彼境的欲贪'等，'是等持所缘'等，以及'是无为'等，这些因义也并非不成立。为什么呢？因为是这样的：中观师你不止一次地从最初的'观缘品'开始直到此处多次说蕴界处等以蕴处自性是无的缘故，已成立蕴等彼等的实有性空性是有，所以依蕴等实有，由于彼等之无是有，蕴等彼等唯是实有。
由于彼等是实有，所以'为断除对彼境的欲贪'等，'是等持所缘'等，以及'是无为'等这些因义也并非不成立，因此'所成立的虚空是实有'这一义得以成立。
对此说法，注释者回答说：我仅仅否定色等实有性，并未说彼等为无，因此若色之实有不存在，则于何处有无味性？由于彼不存在，比喻不成立故，所欲义不得成立。毗婆沙师的此等证成中比喻也不成立。
为什么呢？因为我仅仅以无遮方式否定色等蕴界处的实有性，并未以非遮方式说色等蕴界处彼等为无，因此若色之实有不存在，则依于何而有无味性？由于非实有故，无实也非有。由于依实有而有无实不存在，故你的比喻'凡是有者，依此而有无实，如色无味性'不成立，因此你所欲义'虚空是实有'不得成立。
其他人说：实与无实二者确实是有，因为有彼等的认识故。此中凡有认识者即是有，如法性。这是此处经部师和毗婆沙师以有知实与无实的补特伽罗为因而证成实与无实二者也是有。

།དེ་དག་ནི་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་དེ་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དེ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་དག་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བཤད་པ། ཕ་རོལ་པོའི་ཡིད་ལ་བསམས་པས་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་གཉི་ག་དགག་པ་ཡང་བསྟན་ཟིན་པས་དེ་དག་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཡིད་ལ་བསམས་པས་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་གཉི་ག་དགག་པ་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་པ་དེ་ དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ནམ་མཁའི་དངོས་པོ་དགག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་ཡང་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེ་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པ་མེད་དོ།།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་ པོ་མེད་པ་ཤེས་པ་དེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་།དེ་དག་འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་དང་མི་མཐུན་པ་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་ ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་མེད་ན་ གང་གིས་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

这些修行，即是有法、所立法、能立法以及同品喻，应当按照顺序配合。例如，由于有通达法性的佛世尊存在，所以法性也确实存在。同样的道理，由于有了知有和无的瑜伽师存在，所以有和无也确实存在。
对于这种说法的回答，此处注释者说道：此处所说，对方心中所思维的有和无的认知，究竟是有还是无？这两者的否定已经说明，因此不能成立有这样的认知。
对方经部和毗婆沙师心中所思维的有和无的认知，如果存在的话，那么它是有还是无呢？这两者的否定已经说明。其中，该认知不是有，因为已经以虚空实有的否定而否定了。也不是无，因为未生，未生则无灭，所以无也不存在。
如此，该认知既不成立为有的自性，也不成立为无的自性，因此不存在认知有和无。由于不存在这样的认知，所以有和无也确实不存在。
若认为存在一个与有和无不相同的其他认知，是说如果对方认为认知有和无既不是有的本性也不是无的本性而不能成立存在，他们这样说道：认知有和无与二者都不相同，既是有又是无的其他认知是存在的。
如果这样认为，那也不合理，因此说道：与有和无不相同的法，何者能知有和无？这确实是不存在的，这就是这句话的含义。
有和无是相互矛盾的法，因此不合理在同一个补特伽罗相续中存在，所以认知有和无的补特伽罗与有和无不相同、既是有又是无的这样的认知是不存在的。
若不存在，则由何者能知有和无呢？谁也不能知道。如此，由于不存在认知有和无的补特伽罗，所以有和无也确实不存在，这是结论。

།གལ་ཏེ་ རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་སྨྲ་བ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་དག་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདིར་འུག་པ་པ་རྣམ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གཉི་ག་ཡིན་པར་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་ཕའི་རྣམ་ གྲངས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བུ་ཡང་ཡིན་ལ།བུའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཕ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་གཉིས་གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཉེས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཅིག་ལ་བདག་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟོས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འུག་པ་པ་དག་གི་ཚུལ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གཉིས་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན་དེ་ཉིད་སྣང་བ་ཡིན་ལ་མུན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་པའི་ ཕྱིར་དང་ལྟོས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ་ཤི་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གསོན་པོ་ཡིན་ལ་གསོན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེར་ན་བྱ་གག་ཕྱེད་ཤི་ཕྱེད་སོས་པ་ལྟ་བུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁྱེད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་ དགོངས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན། ནམ་མཁའ་འཐད་པ་མི་བཟོད་པ། །དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་སྒྲུབ་པ་སུན་འབྱིན་པ་བསལ་བའི་ དབང་གིས་མཇུག་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་ཁམས་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ལས་དང་པོ་ནམ་མཁའི་ཁམས་བརྟག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་བརྟགས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ དག་མེད་ཅིང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་མེད་དེ་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ པ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།ཁ་ཅིག་གིས་སྐྱེས་བུ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་གཞན་དག་གིས་མི་སྒྲིབ་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཞིག་ཡོད་པར་ གྱུར་ན་དེ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན།བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་སྒྲུབ་པ་སུན་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་སྟོན་པའི་སྒྲུབ་པ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果有人说：'依照分别的方式来说的人们所观察的有和无不相违，因为有能知道这些的智，所以无过失'，这是说如果此处乌巴巴等二元论者说：'我们是依照分别的方式说二者都是。例如，依父的分别则是儿子，依儿的分别则是父亲，如是依身体的分别则是有，依生命的分别则是无，因此在我们的立场中，知有和无的补特伽罗既是有也是无，所以你们说有和无这两个相违法不能同时存在于一个补特伽罗相续中的过失，在我们的立场中是没有的。'
对于这种说法，此处注释者自身回答说：'这是不合理的，因为一个事物不可能有两种相违的自性，因为观待不合理，因为没有能证明这点的比量。'
乌巴巴等人的这种观点也不合理。为什么呢？因为一个事物既是有又是无这种相违的两种自性是不可能的，例如同一个东西既是光明又是黑暗是不可能的；观待也不合理，例如依死而言是活着的，依活而言是死的，就像鸟一半死一半活那样是不合理的；而且你们也没有能证明是两种的比量。这是经典作者的意趣。
因为如此观察时，'虚空不能承受观察，因此虚空非是有，非是无，非是所相，非是能相'，由于遮破对方所说的有等能诠的成立而作结语。这是在此品中证明一切六界都是无自性时，首先就虚空界观察而说的结语。即是说，因为如此观察时，无有所相和能相，除了所相和能相外也无其他有法，无有法则也无无法，所以虚空不是如毗婆沙师所遍计的有法，也不是如经部师所遍计的无法，也不是如有些人对补特伽罗所遍计的所相，也不是如其他人对无障碍性所遍计的能相。
这样，如果虚空是某种存在的话，就应该是这四者中的任何一个，但这四者都不存在，因此虚空是不存在的。'遮破对方所说的有等能诠的成立'是指遮破对方自部和他部所说的有、无、所相、能相等能诠的成立，即前述的前宗，也是对中观派作诽谤的言词。

།དེ་དག་བསལ་བའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཕྱོགས་ སྔ་མ་དེ་དག་མི་འཐད་པར་བསལ་བའི་མཐུ་དང་དབང་གིས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་ལྔ་པ། ད་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཚན ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ལྔ་པོ། གཞན་གང་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཁམས་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ནི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ཏེ།གསེར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་ སོགས་པ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་ལུས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ལུང་ལས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ གྱི་བྱེད་པ་མེད་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།འཛིན་པའི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་དག་གི་མིང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་འོག་ཏུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་ལུང་ལས་ཁམས་བསྟན་པ་ལས་དང་པོར་སའི་ཁམས་བསྟན་པས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་གཞན་ཡིན་ན་འདིར་ ཅིའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་པོར་བསྟན་ཅིང་ས་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་གཞན་ཞེས་བཤད་ཅེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་འོག་ཏུ་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ།བསྟན་ བཅོས་མཛད་པས་ལུང་ལས་ཁམས་བསྟན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་དབང་དུ་མ་མཛད་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་ཁམས་རྣམས་དགག་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་ནམ་མཁའ་ལ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་མོས་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་ནམ་མཁའ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་དོན་གྱིས་ས་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་མ་གྲགས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་དང་པོར་བསྟན་ཏོ།

所说'由于破除彼等而作结语'是指中观派以破除彼等前说不合理之力与权势，宣说虚空界无自性之章节的结语。
第三十五品。现在，如同观察虚空既非实有亦非无实有，既非相之所依亦非能相，虚空之名毫无所指，同样为显示其余地等五界亦复如是，故说'其余五界亦如虚空'。
'界'之义为源处之义，如同金矿一般，虚空等亦是苦与忧等之源处，此为解释'界'字之义。所谓是苦与忧等之源处，是因为从彼六界中生起身体，如经中说：'大王，此六界即是补特伽罗'。
或者，所谓'界'之义为无作用而持自相之义，此为'界'字之义的另一种解释。'持'之义即是界之义，此为词义。
'五'指地、水、火、风、识等，此为显示余五界之名。
'其余'是指在虚空之后将被破除，此处有人问：经中宣说诸界时首先宣说地界，故水等余者为'其余'，此处为何首先宣说虚空界而称地等余者为'其余'？对此前说，论释者解释说：'其余'是指在虚空之后将被破除。论著者并非依据经中宣说诸界之次第，而是依据此品破除诸界之次第。这是因为世间大多认为虚空毫无所指，而执著地等为实有等，因此以世间所知虚空毫无所指之义，来证成世间所不知地等毫无所指之义作为比喻，故首先宣说虚空毫无所指之成立。

།གང་དག་ཀྱང་ནམ་ མཁའ་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་དགག་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་ལྟར། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་ མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན།།མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནམ་མཁའ་དགག་པ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། ས་སོགས་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ས་སོགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ཕྱིར་ས་སོགས་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་ མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན།།མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དང་དགག་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་འདྲ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སྔར་ནམ་མཁའ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། ནམ་ མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན།།ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་ འཇུག་པར་འགྱུར།།མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཞི་ འཐད་པ་མ་ཡིན་ན།།མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། ། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ཅི་ལྟར་ནམ་མཁའ་བརྟགས་ན དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། ས་སོགས་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ས་སོགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་ བརྩམས་ཏེ།དེ་ཕྱིར་ས་སོགས་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་དག་སྒྲུབ་པ་དང་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ལྔ་ པོ་གཞན་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདྲ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ།

'所谓其余等同虚空者，是说其余五大种也应如同虚空一样予以否定。如同在虚空观察品中所说：'虚空之性在先时，虚空少许亦非有'，乃至'是故虚空非实物，非无实物非所相，亦非能相'等文所显示否定虚空一样，此处也应广说：'地等性相在先时，地等少许亦非有'，乃至'是故地等非实物，非无实物非所相，亦非能相'等文，并应显示地等其余五大种也如同虚空一样应予否定。
如同先前在虚空观察品中所说：'虚空性相在先时，虚空少许亦非有，若先于相而有者，则成无相之过失。无有性相之事物，于任何处皆非有，无有性相之无实，性相于何而得住。无性相者性相亦，不住有相亦复然，有相无相之外处，亦复不应有安住。性相若是不安住，所相不应成道理，所相若非道理者，性相亦复定非有。是故所相定非有，性相亦复定非有，除所相及性相外，实物亦复定非有。实物若是非有者，无实于谁而得有，实物无实相违法，由谁知晓实无实。是故虚空非实物，非无实物非所相，亦非能相'等文，以立宗及答辩等显示观察虚空时，非是实物亦非无实物，非是所相亦非能相，显示虚空一无所是。
此处也应从'地等性相在先时，地等少许亦非有'乃至'是故地等非实物，非无实物非所相，亦非能相'等文广说，并以立宗及答辩等显示地等其余五大种也非是实物亦非无实物，非是所相亦非能相，显示地等其余五大种也一无所是。

།འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་ དེ་ལྟར་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་ལ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཁམས་དྲུག་པོ་ས་དང་།ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ གི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་།གཡོ་བ་དང་། སྐབས་འབྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་པར་བསྟན་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་ཁམས་དེ་དག་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ནི་ དེ་ལྟར་བསྟན་པས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བས་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཁམས་དེ་དག་བསྟན་པས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཟས་གཙང་ལ་སོགས་པ་ལས་དང པོ་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བས་དེ་དག་གདུལ་ཞིང་གཟུད་པ་དང་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཁམས་དྲུག་པོ་ས་དང་།ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་དང་གཡོ་བ་དང་སྐབས་འབྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ་དེ་དག་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ གསུང་རབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་གསུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུང་རབ་པོ། །ཡང་ན་ལས་དང་ཉོན་ མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་བརྙེས་པའི་གསུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུང་རབ་པོ།།ཡང་ན་སྐྱེ་བོ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་ཆུད་པ་ཚེ་རབས་བརྒྱུད་པས་བསྒྲིབས་པ་དག་རབ་ཏུ་ཐར་བར་མཛད་པའི་གསུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུང་རབ་པོ། ། ཡང་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མཛད་པའི་གསུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུང་རབ་པོ། །ཡང་ན་སེར་སྐྱ་དང་། གཟེགས་ཟན་དང་། རྐང་མིག་དང་། འཕེལ་བ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་བརྙེས་པའི་གསུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུང་རབ་པོ། །ཇི་ལྟར་དེས་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་བརྙེས་ཤེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཐུས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ངེས་པར་ཚར་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ། སྐྱེ མཆེད་རྣམས་འགྲུབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ། དོན་དམ་པར་ཁམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འགྲུབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

在此，有人说道：'如果这六界是无自性的话，为什么世尊对净饭王说：大王，这六界即是人。'并说明了六界即地、水、火、风、空、识等的特性，坚硬、流动、开放空间和了别等是存在的。对于这个他人提出的前说，作为回答，此处注释者说：世尊在经典中如此宣说这些界存在，是由于对许多应化众生的悲悯，是属于世俗谛中的名言，而在胜义谛中诸界是不存在的。
为了调伏、引导和安置初学者净饭大王等人，基于世俗名言而说'大王，这六界即是人'，并说明了地、水、火、风、空、识六界的特性，即坚硬、潮湿、温暖、流动、开放空间和了别等是存在的。这些都是属于世俗谛，而在胜义谛中诸界是不存在的。
关于'世尊的经典'一词，为何称为'经典'？对于应当完全了知、应当断除、应当证悟、应当修习的四谛，凡是给予教诫和开示的言教，即是经典。
或者，已断除业障、烦恼障和所知障，获得最高成就的言教，即是经典。
或者，能使具有善缘的众生从轮回牢狱中解脱，超越生生世世的遮蔽的言教，即是经典。
或者，能令人通达胜义谛中无生、无灭、无断、无常等的言教，即是经典。
或者，迦毗罗（数论派）、勾那迦（顺世外道）、足目（尼夜耶派）、胜论派、遍入天（毗湿奴）、大自在天、帝释天、梵天等所不能夺取的大成就，从天、人、非天等众生中获得的言教，即是经典。
如何获得如此大成就？因为宣说了独特的缘起法，以及由大悲力而具足降伏他论等功德的缘故。
承许诸界存在并无过失，诸处也不会成立。这是总结和量果，即在世俗谛中承许诸界存在并无过失，而在胜义谛中显示诸界无自性，诸处也不会成立。

། ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཚུལ་ཅན་རྗེས་སུ་བརྗོད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལྟར་བཅོས་པས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་འདོད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་མ ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་དང་།ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་བཀའ་སྩལ་ པ་འདི་ལ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས།འདུས་བཟང་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་དགག་པར་འདོད་པ་དག་དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་སྐྲ་ཤད་དང་། སྦྲང་བུ་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་རང་གི་མིག་གི་སྐྱོན་གྱིས་ སྒྲོ་བཏགས་ནས་སེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་དེ་དག་རང་གི་བློ་གྲོས་ངན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེ་ཉན་པ་ལ་མངོན་པར་ཚོགས་པ་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ནི་སྐྱོན་ཆ་མ་མཉམ་པས་རབ་རིབ་སྐྱེས་པ་དག་སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་བུ་དང་།སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པ་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་འདུས་བཟང་ལ་སོགས་པ་ བློ་གྲོས་ཆུང་ངུ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་དགག་པར་འདོད་པ་དག་ནི་དཔེར་ན་རླུང་དང་།མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]སྐྱོན་ཆ་མ་མཉམ་པས་མིག་ལ་རབ་རིབ་སྐྱེས་པ་དག་སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་བུ་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་རང་གི་མིག་གི་ སྐྱོན་གྱིས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་སྟེ།ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་བཀའ་ སྩལ་པ་འདི་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་འདུས་བཟང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རང་གི་བློ་གྲོས་ངན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེ་ཉན་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་དག་ཕྱིར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཁོ་བོས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་སྨྲས་པ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དགག་པ་བྱས་པར་ཟད་ ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་སྨྲས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པར་ཟད་ཀྱི། མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་སྨྲས་པས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་རྟག་པ་དང་ ཆད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པས་དད་པ་མཆོག་བསྐྱེད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

又有一些人说：'你因为胜义中否定一切事物，所以是以否定一切事物的方式随说，为了成立顺世外道的主张而仿效世尊的教言，因此这不是世尊的教言，应当舍弃。'这是针对上师宣说具有随理、破邪、显示真实、息灭恶见网等功德的般若波罗蜜多法门时，自部中有些如善聚等人想要破斥中观论典，就像有些眼患者因自己眼睛的过失增益并想要除去本不存在的发丝、蚊虫、长嘴蚊等事物一样，对于中观论典本无断见，而他们却因自己恶慧的过失增益，并阻止那些想要听闻的人。
对于这样的说法，此处论释者回答说：'此处诸对方由于不调和的过失而生眼翳者，想要除去发丝、蚊虫、长嘴蚊等非真实事物'等。对方如善聚等智慧浅薄想要破斥中观论典的人，就像由于风、胆、痰不平衡的过失而生眼翳的人，因自己眼睛的过失增益并想要除去发丝、蚊虫、长嘴蚊等非真实事物一样。
怎么说呢？对于上师宣说的具有随理、破邪、显示真实、息灭恶见网等功德的般若波罗蜜多法门，本无常见和断见的边执，而善聚等人却因自己恶慧的过失增益，为了阻止那些想要听闻的人，仅仅是对中观论典作不实的增益而已，因为中观论典中没有常见和断见二边。
为何无常见和断见呢？因此说：'当我说遮遣诸处的有性时，仅仅是遮遣自性有，并未说无事物性。'我仅仅是以无遮的方式胜义中遮遣诸处的有性，而不是以非遮的方式说无事物性，所以中观论典中无常见和断见二边，因此不是断见。这是世尊的真实教言，应当生起最胜信心而修行。

།དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ ལས།ཇི་སྲིད་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །ཡོད་མེད་གཉིས་ཀྱི་མཐར་ཡང་འགྱུར། །སྤྱོད་ཡུལ་འགག་པར་གྱུར་ན་ནི། །སེམས་ཀྱང་ཡང་དག་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་མ་ལྷུང་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཆོས་འགའ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་ མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་གཞན་དག་གི་སྐབས་སུ་བཀའ་སྩལ་པའི་ཁུངས་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་དག་ཏུ། འདི་ནི་ཡོད་ཉིད་ འགོག་པ་སྟེ།།མེད་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མིན། །ནག་པོ་མིན་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། །དཀར་པོ་ཡིན་ཞེས་མ་བརྗོད་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ ལས་དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏེ།དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་ནག་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དེས་ནག་པོ་དགག་པ་ཙམ་ཉིད་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི། དཀར་པོ་ཉིད་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་ཙམ་བསྟན་པས། མ་ཡིན་ པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་བསྟན་པས་ཆད་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་གཉི་ ག་ཡང་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ལྟ་བ་དེས་ནི་དོན་དམ་པ་མི་མཐོང་ཞེས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མའི་མགོ་འདྲེན་པ་སྟོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། མཁས་པ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་འདོད་པའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པ་མཁས་པ་གང་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་དེའི་གེགས་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་མཁས་ པ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་འདོད་པའི་གེགས་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅི་ལྟར་ཡོད་པའི་མཐར་ལྟ་བ་དེ་དེའི་གེགས་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་དོན་དམ་པར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གལ་ཏེ་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བ་དེས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་ སོགས་པའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ ལམ་རྣམས་སོ།།མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

为了说明远离二边的道理，引经据典，如经中说：'只要是心的行境，就会落入有无二边。若行境灭尽，心也将真实灭尽。'同样，'不落入实有者，也不以无实有而使任何法成为无实有'等如是所说。
此处为了显示论师自己在其他论著中所说的教证，因此说道：'同样，论师自己也在其他论著中说：此是遮破有性，而非执取无性。如说非黑色时，并未说是白色。'这是龙树论师在《观世间论》中所说。
譬如有人说'非黑'时，仅仅否定黑色而已，并未说明是白色。同样，在此处也是以遮遣的方式仅仅否定有性，而不是以别遮的方式说明无性，因此不是断见。
因此说'这两种见解都是恶见'等，是说有见和无见这两种见解是常见和断见，所以两者都是恶见。如此，以这种见解是看不到胜义谛的，这是引出下一个偈颂的开端。
为什么这两种见解都是恶见呢？因为它们是智者希求寂灭一切戏论安乐的障碍。对于希求以寂灭一切分别戏论而证得佛果安乐的瑜伽智者来说，这种二边见就是障碍。
当问及'如何'时，是在说明这种二边见如何成为智者希求寂灭一切戏论安乐的障碍。
首先，为了说明有边见如何成为障碍，说道：'在此，若欲界、色界、无色界的行为，出世间的、善的、不善的、无记的诸法，以某种方式可以安立名言，而成为自性所得的体性的话'等。
欲界的行为是指布施等。色界的行为是指四禅等。无色界的行为是指四无色定等。出世间是指八正道等圣道。善是指离杀生等十善业道。不善是指杀生等十不善业道。无记是指异熟生等。

།དེ་དག་དོན་དམ་པར་གལ་ཏེ་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བ་དེས་བདག་ཉིད་ཐོབ་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་གལ་ཏེ་ཅི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བསམ་གཏན་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཕགས་ པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བའི་ཚུལ་དེས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ནའོ། །དེ་ལྟར་ གྱུར་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གེགས་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཡོད་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསྐྱེད་པ་དང་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་ གདགས་སུ་རུང་བའི་ཚུལ་དེས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་།མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་མཁས་པ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་ བ་འདོད་པའི་གེགས་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཉམས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྩིག་པ་ལ་བྲིས་པའི་རི་མོ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ན་ཚོད་དང་བོང་ཚོད་དང་སྤྱོད་ ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དག་ལ་སྐྱེ་བྲི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་གལ་ཏེ་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བའི་ཚུལ་དེས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིང་།དགེ་བ་དང་ མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཉམས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།རྩིག་པ་ལ་བྲིས་པའི་རི་མོ་བཞིན་དུ་སྲོག་ ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ན་ཚོད་དང་བོང་ཚོད་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དག་ལ་སྐྱེ་བྲི་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཡོད་པའི་མཐར་ལྟ་བ་དེ་ནི་མཁས་པ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་འདོད་པའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཅི་ལྟར་མེད་པའི་མཐར་ལྟ་བ་དེ་དེའི་གེགས་ཡིན་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་དོན་དམ་པར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་དེར་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ནའོ།

如果那些在胜义中，假使以任何方式可以安立名言的自性是所获得的本性的话，也就是说，如果那些欲界等处的诸法，在胜义中假使以任何方式成办布施等事业，以及成办禅定等事业，以及成办等至等事业，以及修习八支圣道等事业，以及成办善、不善、无记等事业的方式，可以安立名言的方式所获得的自性存在的话。
如果是这样的话，那么怎么会成为障碍呢？因此，为了生起和不生起善法与不善法而精进就成为无意义，因为已经存在的缘故，就像已有的瓶子和毛毯一样。这些都是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。
就像瓶子和毛毯因为已经存在，所以为了生起和不生起它们而精进是无意义的一样，如果善法和不善法也以任何可以安立名言的方式获得自性而存在的话，因为已经存在，所以为了生起善法和不生起不善法而精进就成为无意义。因此，实有见是智者希求寂灭一切戏论安乐的障碍。
具有快乐的众生也将不会失去快乐的特性，具有痛苦的众生也将不会失去痛苦的特性，就像墙上绘制的图画一样，众生的年龄、体型和行为举止等特征都将不会有生灭变化。这是总结和量果。
如果欲界等处的诸法在胜义中假使以任何可以安立名言的方式获得自性而存在，为了生起和不生起善法与不善法而精进成为无意义的话，那么具有快乐和痛苦的众生也将不会失去快乐和痛苦的特性，就像墙上绘制的图画一样，众生的年龄、体型和行为举止等特征都将不会有生灭变化。因此，实有见是智者希求寂灭一切戏论安乐的障碍，所以是邪见。
现在为了说明无实见如何成为其障碍，所以说：'如果三界、出世间、善、不善、无记等是无自性的话'等。如果在胜义中，欲界、色界、无色界、出世间、善、不善、无记等，假使在世俗中以任何安立名言的方式也是不存在的话。

།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དེ་ཅི་ལྟར་གེགས་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་སྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་རྣོན་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྣོན་པོ་དང་རྟུལ་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་དེར་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད པ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡང་མཁས་པ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་འདོད་པའི་གེགས་ཡིན་ནོ།།ཐ་སྙད་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་གལ་ཏེ་ཚུལ་གང་གིས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་དེར་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དག་ཆད་པར་འགྱུར་བས་མེད་པའི་མཐར་ལྟ་བ་དེ་ཡང་མཁས་པ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་འདོད་པའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ལྟ་བ་ངན་པ་དེ་སྤང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ལྟ་བ་ངན་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ། བློ་ཆུང་གང་དག་དངོས་རྣམས་ལ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་དུ། །ལྟ་བ་དེས་ནི་བལྟ་བར་བྱ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞི་ མི་མཐོང་།།བློ་ཆུང་ངུ་གང་དག་རབ་རིབ་ཅན་དབང་པོ་ཉམས་པས་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤིན་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་ བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཆུང་ངུ་གང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་མ་རྟོགས་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཆད་པ་དང་རྟག་པར་ལྟ་བས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་དོན་དམ པའི་བདེན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བལྟ་བར་བྱ་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་འདི་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤིན་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།

如果这样的话，那为什么是障碍呢？即便如此，为了生起或不生起善法与不善法而作的努力也将变得毫无意义，因为是不存在的缘故，就如同为了使兔角变锐利而作的努力一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如兔角因为不存在，为了使它变得锐利或钝化而作的努力是毫无意义的。同样地，如果善法与不善法即使在世俗谛中以任何方式安立名言的方式也不存在的话，因为不存在的缘故，为了生起善法和不生起不善法而作的努力将变得毫无意义，因此，无有见也是智者希求寂灭一切戏论安乐的障碍。
'将断绝名言'是总结和量果。如果这样认为，如果这些行为等在世俗谛中也以任何方式安立名言的方式都不存在，而为了生起和不生起善法与不善法所作的努力变得毫无意义的话，那么世间中生起和不生起善法与不善法等的名言将会断绝，因此，执著无有的见解也是智者希求寂灭一切戏论安乐的障碍，所以只是恶见而已。
如是这两种见解都只是恶见，因此，在此论著作者为了断除这些恶见而作此解释。被恶见翳障所损害智慧眼的小智者们，'某些智慧浅薄者，于诸事物之中，执为有性与无，以此见不能见，寂灭之寂静。'意思是：如同某些智慧浅薄者，因为如同眼翳等根识受损而见到不真实的二月等一样，对诸事物执著有性与无性的见解者，不能见到唯有圣者智慧眼才能观察的极其微细的胜义谛寂灭寂静。
所谓'智慧浅薄者'是指那些不了解极为甚深的缘起，而对诸事物随执为有性与无性，以断见和常见遮蔽智慧眼的人们，他们不能见到应当观察的胜义谛涅槃一切相寂灭、一切损害息灭、本性空性。
'应观察的寂灭'是指在此中一切能观察的相都不显现的缘故。即是说，因为在此胜义中一切能观察的相都不显现，所以称为'应观察的寂灭'。'寂静'是指远离一切损害的缘故，即是说，那唯有圣者智慧眼才能观察的极其微细的胜义谛寂灭，因为远离一切损害且本性空，所以称为'寂静'。

།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐར་ལྟ་བ་དེ་ཅི་ལྟར་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྔར་རིགས་པས་བསྒྲུབས་པ་དེའི་ལུང་གི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་ ལས།གང་གིས་གང་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས། །ཡོད་པར་བསྒྲུབས་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ལྟ་ངན་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ཡིས། །ཡོད་པ་དང་ནི་མེད་པར་བསྟན། །ཞེས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་གིས་དངོས་པོ་གང་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་ཡོད་པའི་མཐར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་མེད་པའི་མཐར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ལྟ་ངན་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ཡིས། །ཡོད་པ་དང་ནི་མེད་པར་བསྟན། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་མ་ཞིག་གི་བར་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་སྟོན་ལ་དེ་ཞིག་པ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་སྟོན་པས་དེ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་དང་བསྒོམ་པའི་མིག་སྨན་དང་ལྡན་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་གི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག ཡང་དག་པར་བྱེད་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཅི་ལྟ་བ་ཉིད་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་གང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྟོགས་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་མི་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་དང་བསྒོམ་པའི མིག་སྨན་དང་ལྡན་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་གི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤིན་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བ་ཅི་ལྟ་བ་ཉིད་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ གི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས།གང་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ཡོད་མིན་ཞིང་། །མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན་མཐོང་བ། །དེ་ཚེ་སེམས་ནི་རྣམ་ལྡོག་ཅིང་། །བདག་མེད་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་ བུ་སྟེ་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡོད་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་ལོག་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་འགྱུར་ཞིང་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དགག་པ་ཙམ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱའི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་ལེའུ་ལས། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་ གཅིག་གོ།།མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མཐའ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཁམས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཁམས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ པོས་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དོན་དམ་པར་ཁམས་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཁམས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

为了说明前面以理证成立的有无二边见如何是恶见的经典依据，如经中说：'由何于何以诸缘，成立有而成无性，宣说生起恶见者，说示有以及非有。'这是说，若由某人对某事物以诸缘成立为有性，则是有边见，故唯是恶见；当其灭时成为无性，这是无边见，故也唯是恶见。因此说：'宣说生起恶见者，说示有以及非有。'即是说，若有生，则在未坏之前说为有性，坏时则说为无性，故这唯是恶见。
智者具足观修空性之眼药，远离慧眼过失而成就真实慧眼者，则见诸法实相。这是说，智者了悟极为甚深的缘起，远离常断二边，于诸法不执有无，具足观修空性之眼药，远离慧眼过失而成就真实慧眼者，能见极其微细的胜义谛，是圣者智慧眼之境界，寂静而安详的实相。
为显示此义之经典依据，世尊于《楞伽经》中说：'若时见世间，非有亦非无，非有非无时，心转得无我。'即是说，当见色等境非有非无亦非亦有亦无时，因无颠倒分别，阿赖耶识转依，证悟法无我之真实义。因此，仅仅遮遣有无二者即是中道，二者之间别无他物。
如是于《大宝积经·迦叶品》中亦说：'迦叶，有是一边，无亦是一边'等，以此亦显示此义之可信经典依据。
此中本品之义，是说通过指出'以诸界有相为因故有'这一安立的过失，显示诸界无自性。这是结语及量果。在此观察界品第五中，本品之义作为量果，是说对方主张诸界存在的前提'诸界胜义中定有，因为有其相故'等安立，通过指出其能立之过失，显示诸界无自性。

།ཁམས་ རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ནང་གི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་ པ་དང་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།མཚན་ཉིད་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚིག་གི་དོན་ ནི་སྔར་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་རོལ་པའི་མདོ་ལས། བུ་མོ་ཁམས་དག་ཇི་ལྟར་ བལྟ་བར་བྱ།བུ་མོས་སྨྲས་པ་འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་བསྐལ་པས་བསྲེགས་པ་ན་ཐལ་བ་ཡང་མེད་པ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚིག་ གི་དོན་ཀྱང་སྔར་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ལ་ཅི་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་དག་ལས་གཟུགས་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། གནས་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་གཅིག་གིས་གཅིག་བཤད་པ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གང་ཆོས་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་འགའ་ཡང་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕུང་པོ་བསྟན། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གནས་པར་འགྱུར། །མཁས་པ་དེ་ལ་མི་གནས་པ། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཡིས་དེ་རྟོགས་པས། །འཇིག རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་མི་གོས་སོ།

为了显示诸界空性的功德，以及为了遣除他人说'这个诸界空性的教法仅仅是干瘪的理论著作所成就'的说法，在此也要以可信的经典依据来证成。因此，在《圣梵天所问经》中说：'内在的地界和外在的地界，这二者是无二的意义。这也是如来以智慧和本智证知的无二、不可分、同一相，也就是说，现证无相而成佛。'以此经典的意义成立，并以此可信的经典依据证成诸界空性。
其文义如前处理感知领域时所说。不可得二边即一性和差异性，这就是般若波罗蜜多。同样在《圣文殊游戏经》中说：'少女，应如何观察诸界？少女说：文殊，譬如三界被劫火焚烧时连灰尘也不存在一样。'以此经典的意义也成立，并以此可信的依据也证成诸界空性。
其文义也如前处理感知领域时所说，于内外诸界毫无所得，这就是般若波罗蜜多。同样在其他经典中说：'于无色、不可显示、无住、无显现、无分别者，不应执著。'以此经典的意义也成立，并以此可信的经典依据也证成诸界空性。
其中'无色'是指非色法性故，'不可显示'是指不能显示故，'无住'是指无身无处故，'无显现'是指无境显现故，'无分别'是指不能被眼等识所取故。这些词义互相解释，对此胜义谛不应执著，这也是般若波罗蜜多。
同样在世尊般若波罗蜜多经中说：'舍利子，一切法是无执著相，某法是某法的相，那就是彼法的无相，因此任何法都不住于成就相。'以此经典的意义也成立，并以此可信的经典依据也证成诸界空性。所说的无执著相，这就是般若波罗蜜多。
同样在《圣梵天所问经》中说：'我宣说世间蕴，世间依此而住，智者于此不住，不为世法所染。世间如虚空相，虚空亦无有相，是故以此悟彼，不为世法所染。'

།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་སྔར་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། ཁམས་ རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་།དེ་ལ་མི་གནས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེས་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ལ་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ ཚོམ་ཟ་བ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ལུང་གི་ དོན་དེ་དག་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེ་དག་གིས་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཁམས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཁྱེན་རླབས་ཡིན་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་ གྱིས་ཁམས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་ཁམས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་ སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དབང གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟའོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས།འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་ བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།

所说的这些经典含义已经成立，并且通过可信的经典依据也证明了诸界是空性。其中词义如同前面处所观察品中所说的那样，诸界无相，不住于彼，不为世间法所染，这就是般若波罗蜜多。'世间虚空相，虚空亦无相'，这是在《圣佛一切境智光庄严经》中所说的，宣说无自相性的经典含义已经成立，并且通过可信的经典依据也证明了诸界是空性，这也是般若波罗蜜多。
同样，在世尊般若波罗蜜多经中，世尊先前对舍利子说：'舍利子，一切法是无执著相'，为了断除圣者舍利子对何为无执著性的疑惑，世尊说：'舍利子，一切法无相性和无圆成实性，这就是无执著性'等等，这些都已成立。
这些经典含义已经成立，通过这些可信的经典依据证明诸界是空性，这是论著作者宣说诸界空性的功德，这也是依据上师的智慧，而不是仅仅依靠干瘪的逻辑来说明诸界无自性，这些经典也是存在的。
由阿阇黎清辨所造的《中观根本论释·慧灯论》中界品第五广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
现在为了通过否定空性的相违品差别，想要宣说贪欲、执著、嗔恨、憎恶等无自性，而开始第六品。这里的'由'字表示进入立宗的原因义，应当与下文相连。其中，就进入立宗的原因义而言，说'现在通过否定空性的相违品差别'，是因为论著作者在缘观察品第一品中立宗说一切事物无生，在此第六品中，注释者也依据论著作者之前如何立宗的原因而说'现在通过否定空性的相违品差别'。空性是自宗，其相违品是对方宗，即蕴、界、处有自性的主张。

།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ཕུང་ པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་བརྩམས་ན་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ ཆགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས།འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་གཞུང་འོག་ནས་ འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་ལྷག་པར་ ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ།།ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པའོ། །ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་བ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ སྐྱེས་པའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཏི་མུག་དང་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྡུའོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་ཅེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དེ་ལྟར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་ དམིགས་མ་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ།

'其差别'是指对方的蕴、界、处实有的主张，下文安立前主张，胜义中蕴、界、处确实存在，因为世尊依彼等而说烦恼过患等如是等文。
'破彼'是指依据破除空性违品差别而造作第六品，如是配合。即依据入胜义因的意义，由破除空性违品差别而造作第六品，则能成就所欲义故。
依据下文所说义，欲说贪欲、贪著、嗔恚、嗔恨等无自性，故造作第六品。贪欲与贪著观察第六品下文所说义，是显示贪欲、贪著、嗔恚、嗔恨等无自性，故此中造作第六品时，注释者依据下文所说义，欲说贪欲、贪著、嗔恚、嗔恨等无自性，故造作第六品。
'贪欲'是贪著和极贪的异名。'贪著'是于五蕴生起贪欲等者。'嗔恚'是嗔恨和忿怒的异名。'嗔恨'是于五蕴生起嗔恚等者。'等'字摄一切愚痴、迷惑等烦恼及有烦恼者。
此第六品果为何？以何方式获得彼果？显示贪欲、贪著、嗔恚、嗔恨等无自性是此品之果，以破除空性违品差别之相而得彼果，故注释者于造品连接处首先显示方便及方便所生果。
为显示所说空性违品差别故，此说'此中有说'等。虽如是破除蕴、界、处，然于彼等执著的自部不能忍受，故彼等复如是说。
是故胜义中蕴、界、处确实存在，因为世尊依彼等而说烦恼过患故等，彼等依次配为有法、所立法及能立法。此中若无者，世尊不依彼说烦恼过患，如龟毛等，是相违喻。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས། ཆགས་པས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཆགས་པས་ཆོས་རྣམས་མི་མཐོང་སྟེ། །མི་ གང་འདོད་ཆགས་སྟེན་བྱེད་པ།།དེ་ཚེ་མུན་པ་མུན་གནག་འབྱུང་། །སྡང་བས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཤིང་། །སྡང་བས་ཆོས་རྣམས་མི་མཐོང་སྟེ། །མི་གང་ཞེ་སྡང་སྟེན་བྱེད་པ། །དེ་ཚེ་མུན་པ་མུན་གནག་འགྱུར། །རྨོངས་པས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཤིང་། །རྨོངས་པས་ཆོས་རྣམས་ མི་མཐོང་སྟེ།།མི་གང་གཏི་མུག་སྟེན་བྱེད་པ། །དེ་ཚེ་མུན་པ་མུན་གནག་འགྱུར། །ཞེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གང་། ཉེས་དམིགས་ནི་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པས་ཆོས་ རྣམས་མི་ཤེས་ཤིང་།།ཆགས་པས་ཆོས་རྣམས་མི་མཐོང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །མི་གང་འདོད་ཆགས་སྟེན་བྱེད་པ། །དེ་ཚེ་མུན་པ་མུན་གནག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཉེས་དམིགས་ཏེ་ལུང་ལས། མུན་ཁྲོད་ནས་མུན་ཁྲོད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མུན་ཁྲོད་ནས་སྣང་བར་འགྲོ་ བ་དང་།སྣང་བ་ནས་མུན་ཁྲོད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྣང་བ་ནས་སྣང་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཟག་བཞི་གསུངས་པ་ལས། མུན་ཁྲོད་ནས་མུན་ཁྲོད་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན། ཆགས་པས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཆགས་པས་ཆོས་རྣམས་མི་མཐོང་སྟེ། །དེ་ཚེ་མུན་པ་ མུན་གནག་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཉེས་དམིགས་སོ། །མི་གང་འདོད་ཆགས་སྟེན་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཡང་ན་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་། མི་གང་འདོད་ ཆགས་སྟེན་བྱེད་པ།།དེ་ཚེ་མུན་པ་མུན་གནག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཉེས་དམིགས་སོ། །སྟེན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་འཐད་པས་ཕུང་པོ་ དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདུ་བྱེད་ ཀྱི་ཚོགས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པ།སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དེ་དག་ནི་ཐ་སྙད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་ དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ནི་ཐ་སྙད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་ དག་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

世尊依于蕴等而说：'由贪著不知诸法，由贪著不见诸法，若人亲近贪欲时，彼时黑暗极黑暗。由嗔恨不知诸法，由嗔恨不见诸法，若人亲近嗔恨时，彼时黑暗极黑暗。由愚痴不知诸法，由愚痴不见诸法，若人亲近愚痴时，彼时黑暗极黑暗。'此说烦恼及过患，是相应之理。
其中何为烦恼？何为过患？'由贪著不知诸法，由贪著不见诸法'，此等为烦恼。'若人亲近贪欲时，彼时黑暗极黑暗'，此等为过患。经中说：'从暗趣暗，从暗趣明，从明趣暗，从明趣明'四种补特伽罗中，此与'从暗趣暗'相应。
或者，'由贪著不知诸法，由贪著不见诸法，彼时黑暗极黑暗'，此等为过患。'若人亲近贪欲时'，此为烦恼。或者'由贪著'即是烦恼。'不知诸法、不见诸法'及'若人亲近贪欲时，彼时黑暗极黑暗'，此等为过患。'亲近'即是生起、接受，余者亦当如是类推。
因此，以如上所说之理由，蕴、界、处确实存在，此为总结及量果。此中世尊未依不存在之龟毛等而说烦恼及过患，彼等胜义中实不存在；而依蕴、界、处等而说烦恼及过患者，彼等胜义中实有。
对此所说，今造论者答曰：依诸行聚贪等增盛而说贪等及其过患过失，如幻、阳焰、梦境、乾闼婆城等，彼等唯世俗有，非胜义有。贪、嗔、痴等烦恼及其过患过失，如幻等，唯世俗有，非胜义有。是故前说者以'说烦恼及过患故'为因，欲证蕴等胜义有，此因不成，故蕴等非胜义有。

།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཞི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་མཛད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་མཛད་དོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་དག་གདགས་པ་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པ་དག་གདགས་པ་མཛད་དོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་ དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ནམ་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཐ་སྙད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདི་ལ་ཁྱོད་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ནའམ། ཕྱིས་སམ། འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་པ་ དག་ལྷན་ཅིག་ན་ཡོད་པའམ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ནའམ།ཕྱིས་སམ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ན་ཡོད་པར་འདོད་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་བརྟག་པའི་མུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མུ་དང་པོ་ གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་བརྟག་པ་ཡིན་ལ།མུ་ཐ་མ་གསུམ་ནི་ཆགས་པ་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ནི་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་པས་ཕྱིས་ཡོད་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་།ཆགས་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པའོ། །ཆགས་པ་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། འདོད་ ཆགས་ཆགས་པས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།

如果问及贪欲等以及它们的过患过失的显示，是依于什么基础而安立的呢？为此说'依于诸行聚贪欲等行相增盛'。即依于五蕴的诸行聚中贪欲、嗔恚、愚痴等行相增盛而安立。
如果问及依于此安立了什么？为此说'贪欲等以及它们的过患过失的显示'。即安立了贪欲、嗔恚、愚痴等烦恼以及它们的过患过失的显示。
如果问及贪欲等以及它们的过患过失的显示是怎样的呢？为此说'如幻、如阳焰、如梦、如乾闼婆城'。'如幻'是指以自性不生的缘故，'如阳焰'是指无实质的缘故，'如梦'是指无行为的缘故，'如乾闼婆城'是指无作者的缘故。
如果问及贪欲等以及它们的过患过失的显示如幻等，是世俗谛还是胜义谛？为此说'这些是世俗有，而非胜义谛'。这是立宗。
在此，对方问道'为何这些非胜义谛'，作为前述观点的回答，论释者说'为此当观察彼等'。
于此，你认为执著在贪欲之前，还是之后，还是贪欲与执著同时存在；或者贪欲在执著之前，还是之后，还是贪欲与执著同时存在？这是论主对对方设立的六种观察方式。
其中前三种是对贪欲的观察，后三种是对执著的观察。其中对贪欲观察的三种是：认为依于执著在贪欲之前而有贪欲，认为依于执著在贪欲之后而有贪欲，认为依于执著与贪欲同时而有贪欲。
对执著观察的三种是：认为依于贪欲在执著之前而有执著，认为依于贪欲在执著之后而有执著，认为依于贪欲与执著同时而有执著。这些都将依次证明其不合理。

།དེ་ལ་མུ་དང་པོར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་ཅིང་།ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། དེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡོད་པས་ཁྱེད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཆགས་པ་དེ་འདོད་ ཆགས་མེད་པར་མི་རུང་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚེ་ན་དེ་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དོན་མེད་པས་ཆགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེའོ། །དེས་ ན་འདོད་ཆགས་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་ལ།དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་མེད་པས་ཁྱེད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་ གྲངས་ཏེ།དེ་མེད་ཅིང་མ་གཏོགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདོད་ ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ།།འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདོད་ཆགས་དེ་མེད་ཅིང་དེ་མ་གཏོགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ།།འདིར་ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཕྱིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་གང་ཟག་མ་ཆགས་པ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་པས་ དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྨིན་པ་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ལྟར་ཆགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྨིན་པ་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྨིན་པ་མེད་པར་འབྲས་ བུ་སྨིན་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཆགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྨིན་པ་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ཉིད་མི་འཐད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མ་སྨིན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཆགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ཆགས་པ་ཉིད་མེད་དོ། །འདི་སྐད་ བསྟན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་མ་ཆགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྨིན་པ་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ཉིད་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མ་སྨིན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ལྟར་འདིར་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ཏེ་ཆགས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཆགས་པ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།དེ་འདོད་ཆགས་མེད་ཀྱང་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ན་དེ་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དོན་མེད་པས་ཆགས་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེའོ།

为了证明第一种情况，首先，'如果贪欲在前，无贪欲的贪著存在时'，这是说如果在贪欲之前存在一个无贪欲的贪著的话，这是省略的语句。对此，如果你认为贪著存在于贪欲之前，那么你就要证明在无贪欲之前存在一个无贪欲的贪著，并且依靠那个无贪欲的贪著后来产生贪欲，因此烦恼也存在，其过患也存在，你认为这样就能成立证明蕴等诸法胜义有的因，但这是不合理的。
如果在贪欲之前存在贪著，那么这个贪著不可能是无贪欲的，而应该是具有贪欲的贪著。这时如果它已经是贪著，那么依靠它后来再生起贪欲就没有意义，因此不会依靠贪著而生起贪欲，所以贪欲不会生起。因此，由于没有贪欲，烦恼也不存在，其过患也不存在，所以你们用来证明蕴等诸法胜义有的因就不能成立。
'贪欲'、'贪著'和'极度贪著'这些是同义词。'若无此且不包含此，不依赖于贪欲而存在'这是对'如果贪欲在前，无贪欲的贪著存在时'这句话的解释。'贪欲'这个词的含义就是'贪欲'、'贪著'和'极度贪著'这些同义词。'无贪欲的贪著存在时'这句话的含义是说，若无彼贪欲且不包含彼，不依赖于贪欲的无贪欲贪著存在时。
在这里，对方的想法是认为在无贪欲之前贪著本身不合理，所以后来会变成贪著的补特伽罗必定是无贪著的，依靠它后来会产生贪欲。为了破除这种想法，这里注释者说道，这并非如同没有成熟就不会有果实成熟那样贪著本身不合理。'如同没有成熟就不会有果实成熟那样'是一个不相似的比喻。就像没有成熟就不会有果实成熟一样，没有贪欲就不会有贪著，这是不正确的。虽然没有成熟就不会有果实成熟，但未成熟的果实是存在的，同样，没有贪欲而有贪著并非不合理，而是根本没有无贪著这回事。
这是在说明：按照对方的想法，如果在贪欲之前存在贪著，那它不是无贪欲的无贪著，而是贪著本身。就像虽然没有成熟就不会有果实成熟，但未成熟的果实是存在的，这里的情况并非如此，因为在前面存在的那个贪著，并不是在无贪欲的情况下没有贪著性，而是即使无贪欲也是贪著性。这时如果它已经是贪著，那么依靠它后来再生起贪欲就没有意义，因此不会依靠贪著而生起贪欲，所以贪欲不会生起。

།དེས་ན་འདོད་ཆགས་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་ལ་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་མེད་པས་ཁྱེད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བརྟག་པ་ འདི་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་བརྟག་པ།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ འདོད་ཆགས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་འདིའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་བརྟག་པ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་དོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ འདིའི་འདོད་ཆགས་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ལྷས་བྱིན་མ་ཆགས་པ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་འདིའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཆགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ཉིད་ དུ་འདོད་ན།འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་འདོད་ཆགས་མེད་ཀྱང་དེ་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐད་བསྟན་ཏེ་ཆགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པར་མི་སྲིད་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་པར་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་ ཆགས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་ན།འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་འདོད་ཆགས་མེད་ཀྱང་དེ་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་ པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་བརྟག་ན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཆགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དོན་ མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཡང་སྔ་ནས་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་དེས་ཆགས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ལྷག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བས་མི་འདོད་དོ། །འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར ན་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བཟློག་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་ གྱུར་ཅིང་ཆགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན།ཆགས་པ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བཟློག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐབས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། གླགས་ཡོད་ པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཏེ།འདོད་ཆགས་མེད་ཀྱང་དེ་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

因此，由于无贪欲，也就无烦恼，也无过患，所以你们五蕴等作为胜义谛的论据其义不成立。
如果问'对此观察将如何'，是指依照他方所欲之想法而观察：'若贪欲在先前，无贪欲之贪存在时'，对此义将如何？这是一种观察。
对此义将如何？依此而有'贪欲存在'之说。为显示此义而说'贪著'，依此而有贪欲存在，即说'此贪著之贪欲是此'。依照他方所欲之想法而观察：'若贪欲在先前，无贪欲之贪存在时'，此中义将如何？依于贪欲之前的贪著而有贪欲存在，即说'此先前贪著之贪欲是此'。
譬如当提婆达多无贪而生贪时称为贪欲，即说'此无贪者之贪欲是此'。若许依贪著而有贪欲存在，那么即使无贪欲也将成为贪著。
所说的是：贪著离贪欲不可能存在，贪欲离贪著也不可能存在。若认为在无贪欲之前未成贪著者是贪著，那么即使无贪欲也将成为贪著，这是不合理的。
如是还有另一过失：'有贪则有贪欲'，此说明：依照他方所欲之想法，若观察贪欲之前有贪著，则所谓贪著以自性成立为贪著，依此而后有贪欲存在之过失。
若是贪著，则于彼生贪欲成无义。即是说，若无贪欲而先前即是贪著，则于彼生贪欲成无义。因为后起的贪欲对先前已有的贪著不能产生任何殊胜差别。
说'此不应理'是指在无贪欲之前有贪著，这与一切世俗相违故不应理。若是贪欲使之成为贪著，则不应承许贪欲之前有贪著。
如是，由于此是有破绽之语，故以间接义之相违推理，即是说：由于是有破绽之语，是指依照他方所欲之想法，若贪欲之前有贪著，且依此贪著而有贪欲，则于彼贪著生贪欲成无义，故是有破绽之语。
何为间接义？有破绽之语的间接义即是：即使无贪欲也将成为贪著。

།དེ་ནི་མི་རུང་བས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ལས་བཟློག་པས་དོན་གཞན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྦྱོར་བ་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་ པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ།འདོད་ཆགས་མེད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པར་ སྟོན་ཏོ།།ཆགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། འདོད ཆགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ། འདོད་ཆགས་མེད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ ན་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་དྲུག་པ། ད་ནི་འདོད་ཆགས་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་པས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ མུ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་རང་གི་སར། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྔར་ཀུན་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཆགས་པ་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ནི་ ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་པས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་སྟེ།དེ་དག་ན་རེ་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས་རྒྱུ་དྲུག་པོ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུ་དག་ལས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་རང་གི་སར། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྔར་ཀུན་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་རང་གི་ས་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྔར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་གཉིས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་། མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་གཅིག་དང་། མ་རིག་པ་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་གཅིག་སྟེ།ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པས་འདིར་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་པས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ནི་ཡང་འདོད་ཆགས་ཕྱིས་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ན་རེ་ཆགས་པ་ཡིན་ན་ དེ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཉེས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མེད་དོ།

由于这是不合理的，所以从该处的意义相反的角度，通过理解其他含义而在此作出推理：在无贪欲之前也无执著，因此依此而后来生起贪欲也不存在。若无贪欲，则无烦恼及其过患的显示，因此对方论证中'为显示烦恼及过患'这一理由不成立。
执著是在无贪欲时不会产生的性质，因为具有依赖性，如同贪欲的自性一样。这些分别是所依、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如贪欲的自性因具有对自性的依赖性，所以在无贪欲自性时，贪欲自性不会产生的性质。同样，执著也因具有对贪欲的依赖性，所以在无贪欲时不会产生。
因此，在无贪欲之前也无执著，所以依此而后来生起贪欲也不存在。若无贪欲，则无烦恼及其过患的显示，因此对方论证中'为显示烦恼及过患'这一理由不成立，所以胜义中蕴、界、处等都是不存在的。
在贪欲观察的三种情况中，已经证明了第一种情况'认为依靠贪欲之前存在的执著而有贪欲'是不合理的。
第三十六品
现在要证明贪欲观察的三种情况中第二种情况'认为依靠贪欲之后存在的执著而有贪欲'是不合理的。因此在此说：
对方说道：'在阿毗达磨的特征中说：遍行是指在自地中，烦恼之前的遍行。'由于执著本身是贪欲的因，所以没有过失。
在此，前说者们试图证明依靠贪欲之后存在的执著而有贪欲。他们说，在阿毗达磨藏中，在六因即俱生因、同类因、相应因、遍行因、异熟因和能作因中，关于遍行因说：'遍行是指在自地中，烦恼之前的遍行。'这意味着属于自地的先前生起的遍行法是后来烦恼法的遍行因。
这些包括见苦所断的五见、见集所断的二见、见苦集所断的二疑、一个不相应无明和一个相应无明，这十一随眠称为遍行因，因为它们缘于自界。因此在此，贪欲之后存在的执著是后来生起贪欲的遍行因，所以你们说'若是执著，则对此生起贪欲将成无义，这是不应理的'这种过失于我们不存在。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བག་ལ་ཉལ་བའི་ཚུལ་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུང་དུ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བག་ལ་ཉལ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དེ་དག་རྐྱེན་རྙེད་ནས་གསལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས། བག་ལ་ཉལ་བ་མ་སྤངས་དང་། ཡུལ་ ནི་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དང་།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་པ། །ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ནི་རྫོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ན་རེ་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཆགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཆགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དོན་ མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཉེས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བཤད་པ། ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཆགས་པ་ ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཆགས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་གང་ཡང་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་དེའི་ ཕྱིར་ཆགས་པ་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མ་ཆགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ན་ཆགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི། དེ་འདོད་ཆགས་གང་གིས་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་ པར་གྱུར་པ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཚུལ་ནི་མ་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཕྲད་པས་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི་ཆགས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་གིས་ ཆགས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་ལ་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་འོ་ན་ཆགས་ པ་དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་པ་དེ་ ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དེ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་སྔ་ན་མེད་དོ།།ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་སྟེ། ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་ཆགས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།

如是说道：一切凡夫的因中，贪欲等烦恼以随眠的方式，其自性虽不可得而实有，故一切凡夫皆有贪著而为贪者。当贪欲等以随眠方式存在时，遇缘而显现之时，称为生起贪欲。如《阿毗达磨俱舍论》中说：'未断随眠及，境界现前时，非理作意起，烦恼因圆满。'因此，若你主张无贪欲而有贪著，由于已经贪著，则对此生起贪欲将成无义。你们所说的过失于我等是不存在的。
对此所说，作为回答，此处论释者说道：'纵有贪著性，岂有贪欲存？'即使有你所说的贪著，怎么会有贪欲的存在？因为贪著对贪欲无任何作用。若不造作贪著，如何成为贪欲？若成立，则一切皆不应成为非贪欲，此非所愿。因此，贪著不应理成为贪欲之因。
为显示此义，如是于无贪者生起贪欲时，依'贪著'之缘而称，并非由于贪欲而成贪著者称为贪著，正因已成贪著者生起贪欲无义故。世间共许之理，乃是无贪者遇贪欲而成贪著之言说缘起，并非先有贪著，再由遍行贪欲令其成为贪著者，对此再生贪欲实属无义，如同对其他不生贪欲一样，故贪著非是贪欲之因。
此处若对方言道：'虽然贪著非贪欲之因，然应说为贪著性。'对此前主张，论释者回答说：'因无能证知。'即'贪欲之前有彼贪著'仅是言说而已，因为无有能证知其存在的推理，故先无贪著。'岂有'即不可能。'纵有贪著性，岂有贪欲存？'此为造论者之密意。即使如对方所欲，有贪著性，如何成为贪欲之因？必定不成，此为经典作者之密意。

།ཡང་ན་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ མ་ཡིན་ཏེ།ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཉིད་ཡང་ན་ཚད་མས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་ སྦྱིན་ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ནི་མི་སྲིད་དེ་ ཆགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་།དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་དེ་མི་སྲིད་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱེད།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་དེ་སྒྲུབ་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།འོན་ཏེ་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྷས་བྱིན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མཆོད་སྦྱིན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ལ་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ལྷས་བྱིན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁྱེད་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོའི་དམ་བཅས་པ་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན།ཁོ་བོས་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྷས་བྱིན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་དེ་ཁྱེད་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

或者说，天授的贪著并非是天授相续中所生贪欲的直接因，因为是贪著，如同祭祀的贪著。这就是说，此义也可以用量来成立。这些也应当按照有法、所立法、能立法和譬喻的次第来配合。譬如祭祀的贪著因为是贪著，所以不是天授相续中所生贪欲的直接因，同样，天授的贪著也因为是贪著，所以不是天授相续中所生贪欲的直接因。
如果说这是不可能的，因为若主张贪著不是异相续和非异相续贪欲的因，就会成为成已成和义相违。这是说对方对中观派的前述比量提出不可能和非比量的诘难。他们说：你们中观派主张'天授的贪著并非是天授相续中所生贪欲的直接因'，这个主张的含义是什么？'天授的贪著不是贪欲的因'，是主张不是异相续贪欲的因，还是主张不是非异相续贪欲的因？
如果主张天授贪著不是异相续祭祀的贪欲的因，就成为成已成而不应理。因为天授贪著不是异相续祭祀的贪欲的因，在我方也是成立的，所以若成立此义就成为成已成而不应理。如果主张天授贪著不是非异相续即天授自身贪欲的因，就成为义相违而不应理。因为在你们的譬喻'如同祭祀的贪著'中，具有贪著性的特征，而且那也是祭祀自身相续中生起贪欲的因，同样，天授贪著中具有贪著性的特征，那也是天授自身相续中生起贪欲的因，所以你们主张'天授的贪著并非是天授相续中所生贪欲的直接因'就成为与义相违而不应理。
对于这样的说法，此处论释者回答说'这是不好的'等。我的主张既不是成已成也不是义相违，所以你们的诘难是不好的。怎样不是成已成呢？为此说：'因为主张贪著不是非异相续贪欲的因，所以也不是成已成。'如果主张天授贪著不是异相续祭祀的贪欲的因，才会成为成已成。而我主张天授贪著不是非异相续即天授自身贪欲的因，因为这对你们来说是不成立的，所以不是成已成。

།ཇི་ལྟར་དོན་ འགལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འགོག་པའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ལ་ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ལྷས་བྱིན་ གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ཡང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགོག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི ཕྱོགས་མེད་པས་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པས་འདོད་ཆགས་སྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་ཕུལ་བ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆགས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས།ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པས་ལྷས་བྱིན་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་མེ་ཏོག་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྷས་བྱིན་ལ་ཉེ་བར་ཕུལ་བས། ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བས་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ཡང་ལྷས་བྱིན་གྱི རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པས་ཁྱེད་ལ་དཔེ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ ཆོས་མངོན་པ་ལས།རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་འབྱུང་བས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ཡང་ལྷས་ བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ཡང་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆགས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་ དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པས་ཁྱེད་ལ་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ ཀླན་ཀ་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如何不是意义相违呢？为此说道：'由于与所立同类，如同所立一样能遮遣异品，所以也不是意义相违。'也就是说，对我来说，如同胜义中天授的贪欲不是天授相续中所生贪欲的直接因这一点已经成立一样，祭授的贪欲也不是祭授相续中所生贪欲的直接因这一点已经成立。因此，由于与所立'天授的贪欲不是天授相续中所生贪欲的直接因'同类，如同所立一样能遮遣其异品'祭授的贪欲不是祭授相续中所生贪欲的直接因'，所以由于没有异品，也不是意义相违。
如果对方说：'由于承许祭授的贪欲通过提供助缘而成为天授相续中生起贪欲的因，并且由于能作因也能成为他相续中的贪欲生起的因，所以没有比喻。'这是对方这样说：'虽然对你们中观派来说，已成立的不会有成立已成和意义相违的过失，但是你们的比喻'如同祭授的贪欲'不成立，所以会有无比喻的过失。'
他们说：'当祭授的贪欲以花、涂香等助缘供养天授时，天授相续中生起贪欲，因此承许祭授的贪欲也是天授相续中生起贪欲的因，所以你们的比喻'如同祭授的贪欲不是天授相续中所生贪欲的直接因'是空无所立的，因此你们没有比喻。'
而且，阿毗达磨中说：'能作因即是异于自身'，这意味着除了自身以外的一切法都是有为法生起的能作因，因为它们处于不障碍生起的状态。因此，由于祭授的贪欲也不障碍天授相续中所生贪欲的生起，所以是能作因，因此祭授的贪欲也是天授相续中所生贪欲的直接因。所以你们的比喻'如同祭授的贪欲不是天授相续中所生贪欲的直接因'是空无所立的，因此你们没有比喻。'
对于这样的说法，此处注释者说：'这也不合理'等。因为我们并非没有比喻，所以你们的诘难是似能破，因此不合理。

།ཇི་ལྟར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འགོག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ཉིད་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགོག་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ཡང་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འགོག་པས་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ཉིད་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ཡང་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེའི་དཔེར་དེ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་འདོད་ཆགས་སྒྲུབ་ པ་མེ་ཏོག་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁྱེད་ན་རེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པས་འདོད་ཆགས་སྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་ཕུལ་བ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་སྒྲུབ་པའི་རྐྱེན་མེ་ཏོག་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་དགའ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པས་འདོད་ཆགས་ སྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་ཕུལ་བ་དེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས།ཁོ་བོའི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོས་སྔར་དམ་བཅས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ ཏེ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་ མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་ཆགས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདོད་ཆགས་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་པས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་གཉིས་པ་ནི་འཐད་པར་ བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་ཆགས་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་གསུམ་པ་ནི་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་པ་དང་ཅིག་ཅར་འོག་ནས་གནས་སྐབས་ཅིག་ཏུ་སྟོན་ཏོ།

若问何以非无喻，为此说'为遮遣不共因故'。我认为提婆达多相续中所生贪欲，其现前不共因并非提婆达多的贪著性，为遮遣此义，耶若什的贪著也非提婆达多相续中所生贪欲的现前不共因，以此遮遣，故所立不空无喻。
如同不共因提婆达多的贪著性非提婆达多相续中所生贪欲的现前因，同样耶若什的贪著也非提婆达多相续中所生贪欲的现前不共因，此可为其喻故。
复次，能生贪欲的花朵、涂香等是欲望分别念的因，故我说的非无喻。如你说耶若什的贪著所献上的贪欲生因，承许为提婆达多相续中生起贪欲的因，故无喻。此说不然。
如是，生贪欲的缘如花朵、涂香等是欲乐分别念的因，而非贪欲的现前因，故耶若什贪著所献上的贪欲生因，未承许为提婆达多相续中生起贪欲的因，故耶若什贪著非提婆达多贪欲之因。
因此，我的喻'如耶若什贪著非提婆达多相续中所生贪欲的现前因'已成立，故非无喻。
复次，由所立为差别故，我说的也非无喻。我先前所立'提婆达多贪著非提婆达多相续中所生贪欲之因'并非无差别，而是立'提婆达多贪著非提婆达多相续中所生贪欲的现前因'，此为差别所立。
故耶若什贪著非提婆达多相续中所生贪欲的现前因，我的喻'如耶若什贪著非提婆达多相续中所生贪欲的现前因'已成立，故非无喻。
'此乃似能破'者，如是我说非无喻，故你的诘难为似能破，不合理，此为结语。
于贪欲观察三门中，依贪著后有而许贪欲有，即第二门已成立。
于贪欲观察三门中，依贪著与贪欲同时而许贪欲有，即第三门，与贪著观察第三门一起，下文当于一处而说。

།ད་ནི་ ཆགས་པ་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཆགས་པ་ ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ནི།།ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཆགས་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པ་དེ་ཉིད་དང་རིམ་པ་མཚུངས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགག་ པའི་ཐབས་འོག་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་དེ་ཉིད་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་ སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་འདོད་ཆགས་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་ཅིང་འདོད་ ཆགས་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས།དེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཆགས་པ་མེད་པར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་དང་ཆགས་པ་ཡང་སྔ་ན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་མེད་ན་གཞི་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་ ལ་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་མེད་པས་ཁྱེད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་བརྟག་པ། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ་སྐྱོན་གཞན་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་བསམ་པ་ལྟར་བརྟག་པ་དེ་ལ་སྐྱོན་ཅིར འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་འདིས་འདི་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་བརྟག་པ།གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཕྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ འདོད་ཆགས་སྔ་ན་ཡོད་པ་འདིས་ཆགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་འདི་ཕྱིས་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཕྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྐྱོན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པས་འདོད་ཆགས་སོ་ཞེས་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྡ་སྤྲོད་པ་ལས་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ ཚེ་ན་འདོད་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནའོ།


现在，从贪著观察的三种情况中，首先要证明第一种情况即'认为贪著存在是依赖于贪欲在贪著之前已经存在'这种说法是不合理的。为此，如果认为贪欲在贪著之前已经存在，那么'对于贪著，贪欲是否存在都是同样的道理'。这是说，当完全观察贪著的存在时，无论贪欲是否存在，对于贪著而言，贪欲都是不合理的，这是同样的道理。为了说明这一点，下文将出现否定的方法，这是其含义。
'如何'是对方提问的话语。作为回答，注释者解释说：'假如在贪著之前，无贪而有贪欲的话'，如果在贪著之前存在一个无贪的贪欲，就会成为无贪，这样说是指，如果你认为贪欲在贪著之前存在，那么你就是在证成在无贪之前存在一个无贪的贪欲，并且依靠那个无贪的贪欲而后来产生贪著。
因此，烦恼也存在，其过患也存在，你们想要以此成立五蕴等在胜义中存在的论据，但这也是不合理的。如果贪欲在贪著之前存在，就会出现无贪而有贪欲，且贪著也是先前不存在的情况。若无贪著则无所依，因此贪欲也不存在，所以烦恼也不存在，其过患也不存在，因此你们想要证成五蕴等在胜义中存在的论据是不成立的。
另外，通过'假如在贪著之前，无贪而有贪欲的话'这种说法来观察对方的想法，不仅仅会导致无贪的过失，还会产生其他这样的过失。如果问在观察对方想法时会产生什么过失，就会得出'依此而有贪著'的结论。为了说明这一点，说道：依靠那个无贪的贪欲而有贪著，即会产生'此贪欲使此成为贪著'的说法。
按照对方的想法来观察'假如在贪著之前，无贪而有贪欲的话'这种说法会有什么结果呢？在贪著之前存在无贪的贪欲，依靠先前存在的这个贪欲，后来就会有贪著，即先前存在的这个贪欲使得先前不存在的贪著后来产生了。
如果按照对方的想法，依靠先前存在的无贪的贪欲而后来有了贪著，那么这会产生什么过失呢？因此说'如此则会产生这样的过失'。什么过失呢？如果说'由于此处造作贪著故为贪欲'是成立事物的话等等。从语法学来说，当某个事物造作贪著时，那时就是贪欲性，这是在成立贪欲的事物。

།དངོས་པོ་ནི་གཞི་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་ཞེས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ་དེས་དངོས་པོ་གང་ ཆགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་གཞི་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ནི་གཞི་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ།།དཔེར་ན་ཚོས་པ་འབྲས་ཆན་གྱི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ ཚོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ་འབྲས་ཆན་ནི་གཞི་ཡིན་པས་འབྲས་ཆན་གྱི་སྔ་རོལ་ན་ཚོས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ།ཆགས་པ་ནི་གཞི་ཡིན་པས་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་འདོད་པའི་ བསམ་པ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཕྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཚོས་པ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཆགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་ཡོད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་ རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་བརྟགས་ན་ཆགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་འདོད་ཆགས་སྔ་ན་ཡོད་ཅིང་།འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་གཞིའི་སྔ་རོལ་ན་བརྟེན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བས་མི་འདོད་དོ། །འོན་ཏེ་ཆགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ཁས་བླང་ བར་མི་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚོས་པ་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཚོས་པ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་ཚོས་པ་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཚོས་པའི་བྱ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྨིན་ པ་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྨིན་པའི་བྱ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པར་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དོ།།དེ་ལྟར་ན། འདིར་ཡང་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བཟློག་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིང་།འདོད་ཆགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་གཞི་ལ་མི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡོད་ པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་གྱི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐབས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནི་ མི་རུང་བས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ལས་བཟློག་པས་དོན་གཞན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྦྱོར་བ་བྱ་སྟེ།ཆགས་པ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ་ཆགས་པ་མེད་ན་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།

'实法依赖于所依，故在所依之前不存在'这句话表达了以下含义：所谓实法即贪欲的本性，是能依，而其所贪著的对象是所依，因为实法依赖于所依，所以在所依贪著之前，不承认有依于它的贪欲存在。
譬如熟煮的饭在饭之前不存在一样，这是比喻。比如'熟煮'是能依，'饭'是所依，在饭之前没有熟煮性，同样地，贪欲是能依，贪著是所依，在贪著之前没有贪欲。
因此，如果按照对方所想，在没有贪著之前就有贪欲存在，并依此而后有贪著，就如同在没有饭之前就有熟煮性存在的过失一样，在没有贪著之前就有贪欲存在的过失，这是不合理的。
如果承认不依赖贪著而有贪欲存在，那么就会有如下过失：'若有贪欲则有贪著'这句话是这样说的：如果按照对方所想，假设在贪著之前有贪欲存在，那么就会有不依赖贪著的贪欲在先存在，并且贪欲这一自性成立的东西在先存在，依此而后有贪著存在，这样就会有在所依之前有能依存在的过失。
'这是不能承认的'是说在贪著之前有贪欲存在，这与一切世俗言说相违故不能承认。如果承认依赖贪著而有贪欲存在，那么就不应承认在贪著之前有贪欲存在。
因此，为了说明这个道理，举世间共知的比喻说：'如同不依赖于熟煮性而有熟煮生起是不合理的一样'。比如不依赖于饭的熟煮性而有熟煮的作用生起是不合理的，不依赖于果实的成熟性而有成熟的作用生起是不合理的，同样地，不依赖于贪著性而有贪欲生起是不合理的。
如此，'在此也是有过失的言说，故由违背处义而推理'是这样连接的：'是有过失的言说'是说如果按照对方所想，假设在贪著之前有贪欲存在，并且依此贪欲而有贪著存在，就会有不依赖所依而有作用存在的过失，所以是有过失的言说。
'违背处义'中的处义是什么呢？是有过失言说的处义，即虽无贪著而有贪欲存在。这是不合理的，所以由违背这处义而通过理解其他义来作推理：在没有贪著之前贪欲也不存在，所以不能依此而后成为贪著，若无贪著则无烦恼及其过患的显示，因此对方的因'为显示烦恼及过患故'不成立。

།འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་ པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་ན་ཆགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཆགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་ པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ།ཆགས་པ་མེད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕ་མེད་པར་ཡང་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཕ་དང་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕ་ཤི་འམ་ཡུལ་གཞན་དུ་སོང་སྟེ་མེད་པའི་ཕྱིན་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཅི་རེ་ ཞིག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་ན་འདོད་ཆགས་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཕ་མེད་པར་ཡང་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་སྲིད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཁྱེད་ དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བཀག་ཟིན་པས་དེ་ནི་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཁོ་བོས་དོན་དམ་ པར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་དང་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་བཀག་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ལ་མི་གནོད་དོ།

贪欲是无有贪著则不生起的性质，因为具有依待性，如同贪著的自性一样。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如贪著的自性因为依待于自性，所以是无有贪著的自性则不生起贪著自性的性质。同样，贪欲也因为依待于贪著，所以是无有贪著则不生起的性质。
因此，在无有贪著之前，贪欲本身也不存在，所以依此而后来生起贪著也不存在。若无贪著，则烦恼和其过患的显示也不存在，所以对方的因'为显示烦恼和过患'不成立。胜义中蕴、界、处等都是不存在的。
若说：'即使无父亦不可能有子等存在，故是不定'，这是对方说中观派的因'具有依待性'是不定的。他们说：世间上父与子等虽是具有依待性，但父死亡或去他方不在时，子等仍可存在，所以究竟是因为具有依待性而如同贪著自性一样无贪著则贪欲不生起的性质呢？还是因为具有依待性而如同无父亦可能有子等存在呢？因此，你们中观派的因'具有依待性'是不定的。
对此说法，此处论释者说：'正因为如此，那也已被遮破故不能害。'如同我已遮破胜义中贪欲与贪著无有前后一样，对于父与子等也已遮破无有前后，因此无有相违品故非不定，所以你们的诘难不能损害于我。

།འདོད་ཆགས་བརྟག་ པའི་མུ་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ།།ད་ནི་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་པ་ཆགས་པ་བས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་ མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་པས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་སྟེ། དེ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་རིགས་པ་གང་གིས་དེ་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བག་ལ་ཉལ་བའི་ཚུལ་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུང་དུ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔར་བྱུང་བའི་ ཚུལ་ཅན་གང་ལ་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ད་དུང་མེད་པ་དེ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་རྐྱེན་རྙེད་ནས་གསལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེས་ཆགས་པར་འགྱུར་བས།འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ན་རེ་ཆགས་པ་མེད་པར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་ན་གཞི་མེད་པར་བྱ་བ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཉེས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ།འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་པར་འགྱུར་ན་ཆགས་ པ་དེ་འདོད་ཆགས་དེས་ཆགས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆགས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཆགས་པར་འགྱུར་ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགགས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་དེ་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཆགས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར བ་ཉིད་དོ།

从贪欲观察的三种情况中，依靠贪欲在贪著之前存在而认为有贪著的说法，即第一种情况已经证明不合理。现在要证明从贪欲观察的三种情况中，依靠贪欲在贪著之后存在而认为有贪著的说法，即第二种情况不合理。为此在此说：贪欲的刹那先前生起的形式，认为贪著的刹那不存在，正是承认为产生后续贪著刹那的原因，因此没有过失。
在此前者说，依靠贪欲在贪著之后存在而证成有贪著。他们说：我们认为依靠贪欲存在而有贪著，为何如此认为呢？因为一切凡夫相续中，贪欲等以随眠方式自性难以把握地存在，对于贪欲刹那先前生起的形式，认为贪著刹那后来生起尚不存在的那个，当它遇到缘而显现时，就会因此而生起贪著。
因此，贪欲刹那先前生起的形式，认为贪著刹那不存在，正是承认为产生后续贪著刹那的原因，所以你们说'如果认为无贪著而有贪欲，就会有无基础而有作用的过失'这个过失我们是没有的。对此所说的回答，此处注释者自己说：'即使贪欲存在，怎么会有贪著？'
你们即使贪欲存在，怎么会成为有贪著呢？如此，如果贪欲存在而成为贪著，那么该贪著并非由该贪欲而成为贪著。如果不是贪著，怎么会成为贪著呢？如果成为贪著，则永远不会成为非贪著，这是不能接受的。
因此，贪欲刹那先前生起的形式，认为贪著刹那不存在，并不合理作为产生后续贪著刹那的原因。为了显示这一点，说：'确实不会存在'。依靠前一心刹那的贪欲刹那，由于与前一心刹那一同灭去，因此贪欲刹那先前生起的形式不是产生后续贪著刹那的原因，所以即使贪欲存在，也确实不会有贪著。

།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱིས་ འབྱུང་བ་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགགས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགག་བཞིན་པ་ལས་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་གང་སྐྱེ་བ་དེས་དེ་ཉིད་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དེ་ཆགས་པར་བྱེད་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཆགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར འདོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དཔེར་ན་ཚོས་པ་གཞན་གྱིས་གཞན་ཚོས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ སྐད་ཅིག་མ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱིས་ཁྱིམ་ན་ཚོས་པའི་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཁྱིམ་གྱི་འབྲས་ཆན་གཞན་ཚོས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་མི་འཐད་པར་ བསྟན་པའི་རིགས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་འདས་པས་ད་ལྟར་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་འདས་པས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ མ་ཕྱི་མ་ཆགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་ད་ལྟར་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཇི་ལྟར་དེས་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ད་ལྟར་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་ པས་དགོངས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེས་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷས་བྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ནི་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་འདོད་ཆགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྷས་ བྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།

在此，对方说道：'那么如此的话，贪著这一名相如何能成立？'对于这个前主张，作为回答，此处注释者说：'由于贪欲刹那在时间上有差别，所以后生起的贪著刹那不能成立为贪著性，因为依靠前一心刹那的贪欲刹那，必定与前一心刹那一同灭去，所以由于贪欲刹那前后时间的差别，后生起的贪著刹那不能成立为贪著性，因此贪著这一名相仅仅是世俗谛中的说法，在胜义谛中是不存在的。'
在此，对方说道：'如何从前一贪欲刹那灭去时，所生起的后一贪欲刹那，使与之同时生起的后一心刹那成为贪著，因此不承认前生起的贪欲刹那形式的贪著刹那生起，正是承认后一贪著刹那生起的原因。'对于这个前主张，此处注释者说：'譬如，一个染色不能使另一个成为染色一样。'在胜义谛中，依靠心刹那的贪欲刹那并不能使后一心刹那成为贪著，因为是他者的缘故。譬如，天授家中有染色的作业，不能使祭祀家的饭成为染色一样。
为了说明这个道理不成立而显示其他理由，说道：'由于过去的贪欲刹那不能使现在成为贪著性，所以会产生比量的过失。'若问：'如何由过去的贪欲刹那使后一心刹那成为贪著'这一说法会被现在性所违害？答：在胜义谛中，现在的心刹那并非现在性，因为具有相待性，如同过去的贪欲刹那。这是《阿毗达磨俱舍论》作者的意趣。
为了说明这个比量，若问：'如何会有过失？'答：'天授的贪欲并非天授贪著性的因，因为是贪欲的缘故，譬如不同相续的贪欲。'这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如，不同相续的祭祀的贪欲，因为是贪欲的缘故，不是天授贪著性的因；同样，非不同相续的天授的贪欲，因为是贪欲的缘故，也不是天授贪著性的因。

།འདིར་ཕ་རོལ་པ་དག་ན་རེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ནི་ལྷས་བྱིན་ཆགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེས་ ལྷས་བྱིན་འདོད་ཆགས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདོད་ཆགས་ལ་ཡང་ཆགས་པ་ནི། །ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །འདིར་སྔ་ཕྱི་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ལ་ ཀླན་ཀའི་སྐབས་མེད་དེ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་སྔ་ཕྱིར་འདོད་པ་མི་འཐད་པར་བརྟག་པའི་སྐབས་འདིར་ལ་ཕ་རོལ་པོའི་ཀླན་ཀའི་སྐབས་མེད་དེ་འདི་ལྟར་འདིར་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆགས་པ་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་བས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ མུ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་འདོད་ཆགས་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་ཆགས་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་གསུམ་པ་དང་། ཆགས་པ་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལྷན་ ཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ཆར་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་ ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་སྔ་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་གྱི་མུ་བཞི་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཏུ་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ།འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཡོད་ལ་ ཆགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ དེ་ལ་ཡང་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པའི་རིགས་པ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྟག་པ་དེ་ལ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་ རིགས་ཤེ་ན།ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བསམ་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་བརྟག་པ་དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ ཆགས་པ་དག་།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་འདིའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདིའོ། །འདོད་ཆགས་འདིས་ནི་འདི ཆགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ལྟོས་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཡང་ཆགས་པ་ཡོད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡང་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འདིའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདིའོ།

在此，对方说道：'供养的贪欲是天授贪着的因，因为当供养具有贪欲对境时，它使天授更加沉溺于贪欲的行为。'对于这个前述观点的回答，此处注释者说：
'对于贪欲也有贪着，无论有无都是同样的次第。'此处对于前后的观察没有质疑的余地，因为未显示似因。
此处对方认为贪欲和贪着有前后次第是不合理的，在这个观察中对方没有质疑的余地，因为这样，此处为了显示否定不共因，对方未能证明中观派所说的因义是似因。
在贪着观察的三种情况中，已经证明了'依靠贪欲在贪着之后存在而认为有贪着'这第二种情况是不合理的。
现在要证明贪欲观察的三种情况中'依靠贪着和贪欲同时而认为有贪欲'这第三种情况，以及贪着观察的三种情况中'依靠贪欲和贪着同时而认为有贪着'这第三种情况，这两者都是不合理的。
因此，如果认为这样有过失而不合理，就主张贪欲和贪着二者同时生起。如果对方认为前述的四种过失情况中贪欲和贪着的前后次第不成立是不合理的，就认为贪欲和贪着二者没有前后，
这样，由于这二者是同时生起，互相依靠而贪欲也存在，贪着也存在，因此有烦恼和过患的显示，我们的因义成立，所以蕴、界、处等在胜义中确实存在。但这也是不合理的。
因此注释者说：'对此且听'等。请听贪欲和贪着同时生起不合理的道理，这是其含义。
'贪欲以及贪着二者，同时生起实不合理。'意思是贪欲和贪着二者同时生起是不合理的。
为什么呢？对于这个观察，'如是贪欲贪着等，将成互不相观待。'为什么贪欲和贪着二者同时生起不合理呢？
如果按照对方所想的那样，贪欲和贪着没有前后而是同时生起的观察中会有这样的过失：如果贪欲和贪着是同时生起，贪欲和贪着就像天授和供养以自性成立同时生起一样会成为互不相待。
为了显示无有相待，说：'因为没有这个贪着的贪欲是这个，这个贪欲使这个成为贪着这样的相待。'
如果这样无有相待，则无贪欲也有贪着，无贪着也有贪欲，如果这样，就不能说这个的贪欲是这个。

།འདིས་ནི་འདི་ཆགས་པར་གྱུར་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་མི་འཐད་དོ།།དེ་དག་མི་འཐད་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་དག་ལ་དེ་དག་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྟོས་པ་མེད་པ་དག་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བས་མི་འཐད་དོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། །འདིར་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པའི་དབང་གིས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་དེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཀྱང་ ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ།།འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་གང་ཡིན། ཅི་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རམ་འོན་ཏེ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་དག་མར་མེ་དང་འོད་དག་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བ་ལང་གི་རྭ་གཉིས་ལ་འདི་ནི་གཡས་པའོ་འདི་ནི་གཡོན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ གལ་གཉིས་སུ་རྟོག་གོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མར་མེ་དང་འོད་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས། ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས།།ཞེས་བཤད་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་ཕན་ཚུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་སྟེ་ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་དང་། ཕན་ཚུན་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ།

说'由此而生贪著'这些说法是不合理的。如果这些不合理，那么贪欲也不合理，贪著也将成为不合理，所以这是不应该的。因此说'这是不可取的'，因为贪欲是能生贪著的，贪著是所生贪著的，如果同时生起而互不依待的事物，这些都是不合理的，所以贪欲和贪著若是互不依待，就与一切世俗言说相违而不合理。
那么如何主张呢？因此，这两者应当是具有相互依待性的。在此，由宗法的力量而作如是推理，即由具有依待性的因相的力量。贪欲和贪著没有同时性，因为是具有依待性的缘故，如同种子与芽一样。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。
譬如种子与芽由于具有依待性，它们没有同时性，同样地，贪欲和贪著也因为具有依待性，所以它们也没有同时性。对此毗婆沙师说：这个因相的含义是什么？是因为依待生起，还是因为依待特殊言说的表示？这是毗婆沙师对中观派的因相'具有依待性'的意义提出质疑。
他们说：你们中观派所说的因相'具有依待性'是什么意思？是像心和心所法、灯与光那样依待生起而无同时性？还是像牛的两角说'这是右角，这是左角'那样依待特殊言说的表示而无同时性？这样作两种推测。
如果说是因为依待生起，那么心与心所同时生起的诸法也是同时生起的因，以及灯与光也是同时生起的缘故，因相就成为不定。这是说，如果你们中观派要证成'因为依待生起所以无同时性'，那么你们的因相'具有依待性'的意义就成为不定，因为如《阿毗达磨俱舍论》中说：'同时生起者互为果'，同时生起的因是互为果报，'互'是指彼此，凡是互为果报、互相资助的诸法，就是互为俱生因。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།དཔེར་ན། འབྱུང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དང་། །སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་བཞིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཀྱང་སེམས་ གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་དག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་པས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པས་དེས་ན་ཅི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་མར་མེ་དང་འོད་དག་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པས་དེས་ན་ཅི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ལྟོས པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་དང་འོད་དག་བཞིན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་བ་ལང་གི་རྭ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་ཡང་འདི་ནི་ གཡོན་པའོ་འདི་ནི་གཡས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟེན་པ་མཐོང་བས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དག་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེས་ཀྱང་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་བ་ལང་གི་རྭ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་གིས་འདི་ནི་གཡོན་པའོ་འདི་ནི་གཡས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པ་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་ལྟོས་པ་ དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་རྭ་དག་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ ཡིན་པས།ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོགས་པའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དག་དང་མར་མེ་ འོད་དང་བཅས་པ་དག་འབྱུང་བས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་བ་ལང་གི་རྭ་གཉིས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟེན་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཡོད་ལ་ལྷན་ ཅིག་གི་དངོས་པོ་ནི་མེད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་དོན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

那么怎样呢？比如说，'如同四大与心的随行，如同心与相及所相'这样说的，就像四大种互为俱生因一样，心也是心的随行诸法的俱生因，而彼等也是心的俱生因，就像有为法的相即生住灭三者也是所相的俱生因，所相也是诸相的俱生因。
由此说明，由俱生因而心与心所是有所待的，彼等也有俱生事，那么是否因为有所待故，如同种子与苗芽般贪欲与贪着无有俱生事？还是因为有所待故，如同心与心所般贪欲与贪着有俱生事，这是不确定的。
再者，灯与光也是有所待的，彼等也有俱生事，那么是否因为有所待故，如同种子与苗芽般贪欲与贪着无有俱生事？还是因为有所待故，如同灯与光般贪欲与贪着有俱生事，这也是不确定的。
若说因为依赖特殊言说故有所待，但牛的两角俱生时也见到'这是左角，这是右角'这样的特殊言说，如此也是不确定的。
这是说，如果你们中观师立论说'因为依赖特殊言说故无有俱生事'，那么你们的因'因为有所待故'的意义也是不确定的。
如是，世间上牛的两角俱生时也因有所待而见到'这是左角，这是右角'这样的特殊言说，那么是否因为有所待故，如同种子与苗芽般贪欲与贪着无有俱生事？还是因为有所待故，如同牛角般贪欲与贪着有俱生事，这是不确定的。
因此，你们的因'因为有所待故'的意义是不确定的，所以不应理。
对此所说，作为回答，此处论释者自身说道：仅从根聚生起心与心随行以及具光之灯，故即使在名言中也未承许俱生事，又因为牛的两角胜义中不成立，所以无有如前所说过失。
生起与依赖特殊言说虽有所待，但无有俱生事，故我的因与义相应，因此我的因'因为有所待故'的意义并非不确定。这是在显示。

།འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རང་གི་ལེན་པའི་རྒྱུ་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚོགས་པ་ཅི་རིགས་པའི་དབང་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བས་རང་རང་གི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལེན་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཁས་མ་བླངས པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་ལ།མར་མེ་དང་འོད་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་ལེན་པའི་རྒྱུ་འབྲུ་མར་དང་སྙིང་པོ་དང་གོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་དབང་ཁོ་ ན་ལས་འབྱུང་བས་རང་རང་གི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ལེན་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་མར་མེ དང་འོད་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ན་ཡང་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཐུན་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།བ་ལང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པ་ དག་ནི་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དོན་དམ་པར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བ་ལང་གི་རྭ་དག་མེད་པས་དེས་ན་ཅི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་རྭ་དག་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་མ་ངེས་པ་ཉིད་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་གམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གང་ དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་གམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་གྲང་ན་དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་ འཐད་པར་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡི་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如是心和心所法也唯依各自所取之因缘眼、色、光明、虚空和作意等聚合之力而生起，故依赖于各自所取之因，因此若就所取因而言，彼等非俱生因，故即使在世俗名言中也不承许彼等有俱有性，因此心和心所法也依赖于各自所取因，故如种子和苗芽般彼等无俱有性。
灯和光也唯依各自所取因缘油、灯芯和灯盏等聚合之力而生起，故依赖于各自所取之因，因此若就所取因而言，彼等也非俱生因，故即使在世俗名言中也不承许彼等有俱有性，因此灯和光也依赖于各自所取因，故如种子和苗芽般彼等也无俱有性。
因此，我的因相义'由于依赖生起故无俱有性'若成立，则如种子和苗芽由于有所依故无俱有性一样，贪欲和贪着也由于有所依故彼等也无俱有性，与此相顺故非不定。
如牛角等所说的特殊陈述，在我方胜义谛中不成立，故我欲证贪欲和贪着由于有所依故胜义中无俱有性时，相违品牛角等不存在，因此何须'由于有所依故如种子和苗芽般贪欲和贪着无俱有性'，抑或'由于有所依故如牛角般贪欲和贪着有俱有性'之不定性。
所说无过失者，即表示因相非不定之词。
复次，于此贪欲和贪着，是在一性上观察俱有性，还是在异性上观察俱有性？等等，此说明对方所说'彼等是俱有'的贪欲和贪着，是在一性上观察俱有性，还是在异性上观察俱有性？此二者皆不应理。
其中，首先若在一性上观察俱有性，此亦不应理。何以故？'一性无俱有性'，即首先若是一性则不应有俱有性。此是立宗。'一性无俱有性'者，即首先若是一性则不应有俱有性之立宗语。为显示此之证成故，说'彼性与彼非俱有'。

།ལྷན་ཅིག་ཉིད་ནི་གཉིས་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །ཞེས་རྗེས་ སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་དེའི་ལྡོག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཚུལ་ལྟར་བྱ་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ནི། དངོས་པོ་གཉིས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །འདི་ན་བ་ལང་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་བ་ལང་གཅིག་ཅིག་ལ་སྙེགས་སོ། །དེ་ལ་བ་ལང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་ བ་ལང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེས་ན་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །ཞེས་སྨོས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེས་ན་ཚིག་དེ་ནི་འདིར་གཅིག་པ་ཉིད་ ཡིན་ན།ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་དགོས་པས། འདིར་འདོད་ཆགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ མི་སྐྱེ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ ཆགས་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་སྐྱེའོ།།གལ་ཏེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས།གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། །དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་དཔེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་ དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་དག་དོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་གྱི་ཚིག་དག་གིས་ནི་དོན་ཆེན་པོ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་ཚིག་ཉུང་ངུ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དུ་མ་དག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ ནི་མདོ་མཛད་པ་ཡིན་ལ་མདོ་ནི་དོན་སྨོས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་སྨོས་པ་ཙམ་གྱི་ཚིག་དག་གིས་ནི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དུ་མ་དག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

'由于共同性存在于二者，所以'这句话的意思是：'彼性与彼非共同'，这是用来说明随行的反面的语句。如果按照世间共识的方式来说，共同性是存在于两个事物之间的。这里说'一头牛'是指单一性，指向一头牛。那么，一头牛怎么能与一头牛自身共同呢？因此，若是单一性就不能成立共同性，这就是其含义。
因此，这也是相似法的譬喻语。'彼性与彼非共同'这句话所表达的论证，在此说明若是单一性就不能成立共同性的相似法的譬喻语。因为譬喻必须依据所证和能证之法来说明，在此所要证明的法是贪欲自身等不与共同性同生，能证之法是因为是单一性。
这里的推理是：贪欲不与贪著共同生起，因为是单一性的缘故，就像贪欲自身的本性一样，这违背了自身推理。这些分别是有法、所立法、能立法、同品喻例和结论，应当按顺序理解。就像贪欲自身的本性因为是单一性故不与贪欲共同生起一样，贪欲也因为是单一性故不与贪著共同生起。
如果有人说：'因为论师未完整说明支分，所以有论证不完整的过失'，这是对方说：尊者龙树论师说'单一性无共同性，彼性与彼非共同'这句话中，虽有宗和喻，但无因，所以有论证不完整的过失。
对此回答说：这种说法不好，因为论师的语句是意义语，意义语能产生重大意义，即使文字简短也能成立多种关联语句。因为论师是造论者，论典只是说明意义而已，仅仅说明意义的语句能成立多种关联语句，所以你的诘难不好。

།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་ སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་གི་རྒྱུས་ཤེས་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་དབང་གིས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁ་འཛིན་པ་ནི་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་ལ་ནི་མ་ཚང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འ གྲེལ་པ་བྱེད་པ་དག་གི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་ལ་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱོགས་དང་དཔེ་ཡོད་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་མེད་ན་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་བདེན་ན་ཁོ་བོས་ནི་སྔར་འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག ཉིད་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ལ་ནི་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།།ཡང་ན་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའམ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཅུང་ཟད་ལ་ལ་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་དག་གི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་མ་བརྗོད་ན་ཡང་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་གི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སམ་ལུང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཕྱོགས་སམ་དཔེ་འམ་གཏན་ཚིགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་རྒོལ བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་ལ་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་མ་བརྗོད་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་པ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ཡང་ མི་རུང་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་གི་ཚེ་འགལ་བ་མེད་པའི་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ། ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་ཡིན་ན། །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཅི་སྟེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་གི་ཚེ་འཇིག་ རྟེན་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དོན་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟགས་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་སྟེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།འདིར་ཐ་དད་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ ཡིན་ན་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ན་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབུ་མ་པ་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།།འདི་ཡང་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་ཡིན་ན། །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་པར་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

在此，如果对方说：'你这个注释者自己也说着论式的语句，明知能立支的道理却因偏袒而为导师辩护是不合理的'，作为对这个从中引申出来的前主张的回答，这里注释者说：'对于注释者的论式语句，也不会成为不完整'。
对于注释者们的论式语句，即使有宗和喻而无因，成为不完整的能立，这是事实。但我之前已经说过：'贪欲不与贪同时生起，因为是一体的缘故，如同贪欲自身的自性'，由于已经完整陈述了支分，因此我没有能立不完整的过失。
或者说不会成为过失，因为当在论典或宗义中某些内容为人所共知时。这是说，即使注释者们的论式语句没有完整陈述支分，也不会成为能立不完整的过失，因为当他们的论式语句中的宗、喻或因的某些内容，在论典的语境或经典的宗义中为立论者和对论者所共知时，即使没有完整陈述支分，也不会成为能立不完整的过失。
如此，首先，如果贪欲和贪是一体，则同时性不合理。如果认为在相异性上有同时性，那也不应理。为什么呢？因此说：'如果是相异，怎么会成为同时？'这是说，如果认为在相异性上有同时性，那么当在世间上一体性和同时性这两个不相违的概念上，按照所说的方式观察也没有同时性时，如果是相异性，怎么会成为同时性呢？
在此，相异性的相违方是同时性，如果这两个相违的是一体，怎么会同时存在呢？因此，即使是相异性，同时性也不合理。为了说明这一点，说道：'相异性上没有同时性，这是因为有比量的违害，且没有能证明相异性上有同时性的比量'，这是经中所说的意思。
中观论师有否定相异性上有同时性的比量，而对方没有能证明相异性上有同时性的比量，因此即使是相异性，同时性也不合理，这是经典作者的意趣。
'这也是立宗'是说：'如果是相异，怎么会成为同时？'这也是'如果是相异性则同时性不合理'的立宗语句。

།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པས་ཕྱོགས་བརྟག་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་སྔར་དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པས་ཕྱོགས་བརྟག་པ་དེ་ལས་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཐ་ དད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བྱས་པ་མི་རྟག་པར་དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ལས་བརྟགས་ན་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་ པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པར་དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ལས་བརྟགས་ན་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་དབང་གིས་སོ། །དོན་དམ་པར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་བཞིན་ པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་དག་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གཅིག་ པུ་ལྷན་ཅིག་ན།།གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་རྟོག་ན་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་དང་ ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་ན། དེ་དག་ གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གྲོགས་མེད་པར་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གི་ལྷན་ཅིག་ ཉིད་དགག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱོགས་དེས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་ པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

方法的法是差别性本身，由于没有共同性，从观察方面来说是差别性，这是说：在此，对于差别性本身没有共同性的成立方面的法因是差别性，这也是前面在安立宗义方面的时候，已经说明差别性本身没有共同性，从观察方面可知其因是差别性。
这是怎样的呢？例如，若是所作性则如无常性一样，这是说：例如瓶子是所作无常的宗义安立方面，从观察可知其方面的法是所作性，如此这里也是，对于差别性本身没有共同性的宗义安立方面，从观察可知其方面的法是差别性。
因此，这里由于想要说明的义理的力量，应当如此推理，这是说：由于想要说明差别性本身没有共同性的义理的力量。胜义中贪欲和贪着二者没有共同性，因为是差别的缘故，如同贪欲和离贪二者一样，这就成为比量的破斥。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、同品喻例和结论。例如贪欲和离贪二者因为是差别的缘故，彼等没有共同性，如是贪欲和贪着二者也因为是差别的缘故，彼等也没有共同性，因此以此比量破斥对方的成立。
复次，若是单一共同，则无伴亦应成彼。这是说：又若贪欲和贪着二者既是一性又承许是共同性，则无伴亦应成为所谓共同性，这是不合理的。
这是贪欲和贪着二者共同性的语境。'若是单一共同，则无伴亦应成彼'，这是说：贪欲和贪着二者若既是一性又承许是共同性，则彼等无伴亦应成为所谓共同性的语境。
不承许贪欲和贪着二者无伴而有共同性，这是安立宗义。以此也说明了贪欲和贪着二者的共同性所要破除的法是具有依待性。这是说：以安立宗义的方面也说明了能立法因是具有依待性。
因此，比量是：胜义中贪欲和贪着二者的一性非共同性，因为具有依待性的缘故，如同贪欲的自性一样。这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。例如贪欲的自性因为对自性具有依待性的缘故，与自性非共同性，如是贪欲和贪着二者的一性因为具有依待性的缘故，非共同性。

།འདི་ལ་གཞན་དག་ནི་ གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུ་ལ་སྙེགས་ཏེ། དེ་ན་བ་ལང་གཅིག་དང་རྟ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་གཅིག་ཉིད་ནི་ བ་ལང་ལ་ཡང་སྙེགས་རྟ་ལ་ཡང་སྙེགས་པས་གང་དང་གང་ན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་།བ་ལང་གཅིག་པུ་ཉིད་དང་རྟ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ལྷན་ཅིག་ ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི།གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གང་མ་འདི་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གླགས་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། སུན་འབྱིན་པའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པས་དེ་དག་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེ་དག་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གླགས་ཡོད་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པའི་ཁོངས་སུ་ ཡང་མ་གཏོགས་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའི་ཁོངས་སུ་ཡང་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་ཡང་མེད་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ སུན་འབྱིན་པ་དེ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པས་ནི་དེ་དག་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་དེ་དག་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་མེད་པར་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་སུན་འབྱིན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གྲོགས་ མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་།།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་ན་དེ་དག་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་སམ་ཆགས་པ་གྲོགས་མེད་པར་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དགག་པར་བྱ་བའི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱོགས་དེས་ཀྱང་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

关于这个问题，其他人说：即使贪欲和执著是同一的，如果成为俱有，那么没有伴侣时也会成为俱有。
怎么说呢？在这里，'一'是指单一，如说'一头牛'和'一匹马'的'一'，既指向牛也指向马，所以凡是有'一'的地方就有俱有性，那么一头牛本身和一匹马本身虽然没有伴侣也将成为俱有，如此一来，观察俱有性就变得毫无意义了。
这是长老佛护对'若一性俱有，无伴亦应尔'这半偈颂所作的解释。
有人说这种解释不合理。因为既不属于立论也不属于破斥的范畴，而且本应表述立论和破斥，却没有表述，所以不合理。
这是注释者对长老佛护的解释进行破斥的话语。为什么说不合理呢？因为长老佛护的解释只是寻找过失的话语，既不属于成立自宗的范畴，也不属于破斥他宗的范畴。
由于既没有成立自宗也没有破斥他宗，所以不合理。此外，既然想要表述成立自宗和破斥他宗，就应该表述这些内容，但长老佛护没有表述这些，因此没有推理量就既不能成立自宗也不能破斥他宗，所以不合理。
如此，首先一性的俱有性是不合理的。同样，'若异性俱有，无伴亦应尔'是说，如果贪欲和执著既是异性又被认为是俱有，那么也将成为无伴侣的俱有，这是不合理的。
这是关于贪欲和执著的俱有性的论述。'若异性俱有，无伴亦应尔'是说，如果贪欲和执著既是异性又被认为是俱有，那么它们无伴侣时也将成为俱有。
不承认贪欲或执著无伴侣时有俱有性，这是立宗。这也表明贪欲和执著的俱有性否定是有所依待的。

།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག པ་ནི་དོན་དམ་པར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འདོད་དེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ། །འདི་ལ་ཡང་གཞན་ དག་ནི་ཅི་སྟེ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བ་ལང་ལས་ཀྱང་རྟ་ཐ་དད་ལ་རྟ་ལས་ཀྱང་བ་ལང་ཐ་དད་པས་གང་དང་གང་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་བ་ ལང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་རྟ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་ འགྱུར་རོ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདི་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ལན་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གླགས་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པས་དེ་དག་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་དེ་དག་མ་ བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་ལན་བཏབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་བདུན་པ། ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །འདོད་ཆགས་ཆགས་ལ་ཅི་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཆགས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི།དེ་གཉི་ག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྤྱིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་གཞན་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ ཏེ་དེ་ལྟར་རྟོག་ན།ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཅི་ཞིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་ཉིད་དེས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་ལྷན་ ཅིག་ཉིད་མེད་དེ།ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར། ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་ཡིན་ན། །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་ དེ་སྐད་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཡང་བཤད་པ། ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་དུའོ། །ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་རོ། །དེས་ན་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ཐ་དད་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་ཡོད་པར་བརྟགས་ན།དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།

因此，在胜义中不承许贪欲和贪着二者虽然相异而有同时性，因为是有待待故，如因果二者。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如因果二者由于有待待故，于彼等不承许有同时性。如是，贪欲和贪着二者相异性也由于有待待故，于彼等也不承许有同时性。
对此，其他人说：'若是即使相异也成为同时性的话，如是则无伴侣也将成为同时性。怎样呢？此中，牛与马相异，马与牛相异，凡是有相异性之处，彼处即有同时性，则牛的相异性和马的相异性即使无伴侣也将成立有同时性。如是则观察同时性将成无义。'这是说上座佛护对'若异有俱者，无伴亦应尔'这个偈颂下半，作如是解释。
有些人说：'这也不合理，如前已作答复。'这是注释者自己对上座佛护的解释不合理的破斥语。为何彼不合理呢？因为不属于有机会的成立与破斥之列，以及彼等欲说故应当说彼等，而未说故，如前已答复。
第三十七品
复次，'若异有俱者，贪贪何所为'，是说若相异性不仅存在于贪欲，也不仅存在于贪着，而是二者同时生起的共同果，故存在于二者同时生起中。对此，由于有如是其他过失故不应理。
'以同时性故'是说，若如是分别，则同时性于贪欲和贪着相异二者有何所立，即是说同时性不能成立贪欲和贪着相异二者有同时性。
怎样呢？彼等无同时性，因为相异故，如贪欲和离贪二者，故成比量相违过失，如前已说。即是说在前'若是异性者，云何当有俱'的成立中已说此义。
复次解说：'若成异性时'是说互不相待性。'性'是说获得自性。'彼二成俱时'是说当对方如所欲般，观待相异性存在于二者同时生起性中时，则成立二者相异性后，随后分别成为同时性。

།དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ ཆགས་པ་དག་།ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ ཉིད་དུ་སེམས་ནད་དེ་གཉིས་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དང་མི་མཐུན་པ་དོན་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་སྟེ་ཆགས་པ་འདིའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་ཆགས་འདིས་ནི་འདི་ཆགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ལྟོས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ། དེས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དགག་པའི་གཏན་ ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཞེ་འགྲས་པའི་བློས་ཀྱང་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་ཁོ་བོས། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ སུ་ཆགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ།།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཁྱེད་ཞེ་འགྲས་པའི་བློས་ཀྱང་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་མི་ནུས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་རྟོག་པ་དེ་མི་ རུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ཁོ་བོས། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡང་ཁོ་བོས། འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག།།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཀག་སྟེ། ལྷན་ཅིག་ཉིད་དེ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་པས། གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། །དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཉིད་བཀག་པ་དང་། ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས། ཐ་དད་སྒྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འདོད བྱེད་དམ།།ལྷན་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་དམ། །ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱེད་ལ། ལྷན་ཅིག་ ཉིད་དུ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པས་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ནི་གོས་ངན་པ་ལྷགས་པ་ཆེན་པོས་ཉེན་པ་བསྐུམས་པ་ཡང་བརྣག་མི་བཟོད་པ་ཡང་རྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

为了说明这种分别不合理，以你的智慧，'如果贪欲和贪著，成立为相异性，那么这二者同时性，为何要作分别？'说到贪欲和贪著这二者。
如果认为贪欲和贪著二者成立为相异事物，那么对于这二者的同时性，与相异事物不相符且无义，为何要作分别，是没有必要的。这是其含义。
假如有人说：'这贪著的贪欲，是由这贪欲而成为贪著'，有相待特征的必要。也就是说，如果对方说虽然是相异，但观察同时性有相待特征的这种必要。
对此回答：由此说明贪欲和贪著二者相异性的否定理由是具有相待性，即使以嗔恨心也不能观察为不成立。
即如我先前在'若贪欲在先前，无贪欲之贪存在'等成立时所说，贪著是无贪欲则不生起的性质，因为具有相待性，如同贪欲的自性。对于这点，你即使以嗔恨心也不能观察我的理由义不成立，所以你的分别是不应理的。
而且我以'若贪欲在先前，无贪欲之贪存在'等说明贪欲和贪著二者相异性不可能，而你为了成立贪欲和贪著二者而依于同时性。
对此我又以'贪欲以及贪著二，同时而生不应理'等遮破，因为不许同时性也具有相待性，以'一性无有同时性，彼与彼非同时故'说明因为是一性故遮破同时性。
而你为了成立彼而承许相异性，以'不成相异故，是故许同时耶？为成立同时故，亦许相异性？'说明贪欲和贪著二者相异性因为无必要故不成立，为了成立彼而许同时性。
同时性也因为有一性过失故不成立，为了成立彼而许相异性，你如同被大风吹袭的穿着劣衣者，蜷缩时不堪忍受又伸展一般。

།གང་ གི་ཚེ།ཐ་དད་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ། ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལྷན་ ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ།།ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འོ་ན་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་ པོར་འདོད་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཐ་དད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ལའམ་འོན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཐ་དད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱར་ནི་ མི་འཐད་དེ།།དེ་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྟེ་སྐྱེ་བའི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལའོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །དཔྱད་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ ཏེ་མཇུག་བསྡུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་པ་གང་དག་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་ འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ འགྲུབ་པ་མེད་པ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་། །གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་འགའ་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་བརྗོད ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས བྱ་བ་དེ་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

当不成立各别事物时，共同事物就不会成立。此时具寿者，对于何种各别事物，认为是共同事物？请说说看。也就是说，如果你认为有各别事物时，这两者的共同事物存在，但各别事物在一切方面都不成立。若无各别事物，你的共同事物怎么可能存在？那么，若有何种各别事物，认为贪欲和执著是共同事物，请说说看，这是语义。
为了说明这一点，是对次第生起的各别性，还是对同时生起的各别性认为是共同事物？对此，若说是对次第生起的各别性，这是不合理的。如前所说，由于是各别的缘故，如同贪欲和离贪一样。若说是对同时生起的各别性，如前所说，由于是相待的缘故，如同因果一样。
由于如此贪欲和执著既非共同性也非非共同性得不到成立，因此总结说：如是贪欲与执著，共同非共同不成立。如前所述的观察方式相配合而作总结。
若贪欲在先，有无贪的执著，依此有贪欲，有执著则有贪欲等观察方式如前所述，由此可知贪欲既不能与执著共同成立，也不能无执著而成立。这是贪欲和执著观察品的总结。
如所说的方式，应当确定一切法也都不能成立共同性和非共同性，为显示相似性故说：如贪欲般诸法，共同非共同不成立。如同贪欲一样，瞋恚、愚痴等内外一切法也都不能成立共同性和非共同性。
如同贪欲不能与执著共同成立或无执著而成立一样，瞋恚、愚痴等内外一切法也都不能与任何法共同成立或非共同成立。因此，如此在胜义中贪欲等不成立，所以对方在第一品中所说依彼等显示烦恼过患的因由，其义不成立。若在世俗中说因由则有相违过失。
也就是说，对方为了成立胜义中蕴界处的存在，以世尊依彼等显示烦恼过患为因由，如此由于胜义中贪欲等不成立，若要在胜义中成立，则因的内容不成立；若要在世俗中成立，则有相违过失。

།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ བརྗོད་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་ མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད པས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ།རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ དག་ལས།འཇམ་དཔལ་འདོད་ཆགས་མེད་དོ། །འདོད་ཆགས་སུ་གདགས་པ་མེད་དོ། །ཞེ་སྡང་མེད་དོ། །ཞེ་སྡང་དུ་གདགས་པ་མེད་དོ། །གཏི་མུག་མེད་དོ། །གཏི་མུག་ཏུ་གདགས་པ་མེད་དོ། །འདོད་ཆགས་ནི་བྱང་ཆུབ་པོ། །ཞེ་སྡང་ནི་བྱང་ཆུབ་པོ། གཏི་མུག་ནི་བྱང་ ཆུབ་པོ།།ཅི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཞུགས། ཞེ་སྡང་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཞུགས། གཏི་མུག་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདས་པའི་སེམས་ ནི་ཆགས་པར་མི་བྱེད་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཀྱང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དེ།འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་མ་འོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དེ་ད་ལྟར་ནི་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ལུང་གི་དོན་དེ་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ ཆེས་པའི་ལུང་གི་དོན་ཁུངས་དེས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་ གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ནམ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ནམ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ། འདོད་ ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གཟུགས་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ཅན་ནམ། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ རྣམས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ཅན་ནམ། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།

在此，论述的内容是通过指出对方所说的因的过失，来显示贪欲和执著等是无自性的。这是总结和量果。
在这贪欲和执著观察品第六品中，论述的内容作为量果来看，是对方为了证成蕴、界、处等胜义中存在而说的因：'世尊依于彼等而说烦恼和过患'等言论，通过指出其证成的过失，显示贪欲和执著等一切法无自性。
为了显示贪欲和执著等一切法无自性有何功德，以及为了遣除他人说'仅以干枯的理论论典而证成'的说法，此处也应以可信的教证来证成。因此，一切大乘经中说：'文殊，无贪欲，无贪欲之假立，无嗔恚，无嗔恚之假立，无愚痴，无愚痴之假立。贪欲即是菩提，嗔恚即是菩提，愚痴即是菩提。
云何为正入？当不为断除贪欲而入，不为断除嗔恚而入，不为断除愚痴而入时，即是正入。过去心不执著，未来心亦不执著，因为已过去和未来之故。现在心亦不执著，因为现在无住故'等教证之义已成就。以此可信教证之义源，证成贪欲和执著等一切法无自性。
同样，在世尊所说《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏，色非贪欲性，亦非离贪性。受、想、诸行、识亦非贪欲性，亦非离贪性。色非贪欲法性亦非离贪法性者，即是般若波罗蜜多。受、想、诸行、识非贪欲法性亦非离贪法性者，即是般若波罗蜜多。
色非嗔恚性，亦非离嗔性。受、想、诸行、识亦非嗔恚性，亦非离嗔性。色非嗔恚法性亦非离嗔法性者，即是般若波罗蜜多。受、想、诸行、识非嗔恚法性亦非离嗔法性者，即是般若波罗蜜多。'

།གཟུགས་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆོས་ཅན་ནམ། གཏི མུག་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཏི་མུག་གི་ཆོས་ཅན་ནམ། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་གཏི་མུག་གི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་ བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཏི་མུག་གི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་འམ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་འམ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར བ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་དོན་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་དེ་དག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་སྒྲུབ་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུང་དེ་ དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས།འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།

色是否具有愚痴的性质，或者是否不具有远离愚痴的性质。受、想、行、识也是否具有愚痴的性质，或者是否不具有远离愚痴的性质。色不是愚痴的法性，也不是远离愚痴的法性，这就是般若波罗蜜多。受、想、行、识不是愚痴的法性，也不是远离愚痴的法性，这就是般若波罗蜜多。胜力降伏者说，色既不会成为染污，也不会成为清净。受、想、行、识也既不会成为染污，也不会成为清净。色不成为染污和清净，这就是般若波罗蜜多。受、想、行、识不成为染污和清净，这就是般若波罗蜜多。
如此所说的这些已经成立，这是说这些等经义也已成立，并且以这些等可信的经典为依据，也已证成贪欲、执著等一切法无自性。如是这些可信经典的成立，是显示贪欲、执著等一切法无自性的功德。如是在无量大乘经典中显示贪欲、执著等一切法无自性，此论将其作为所证对象而显示，这是大师的智慧波动。
因此，我不是仅仅依靠自己的想法和干瘪的逻辑来显示贪欲、执著等一切法无自性，因为有这些经典存在。
这是阿阇黎清辨所造《中观根本论释·慧灯论》中贪欲与执著观察品第六的广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
现在为了通过遮破空性的相违品差别来显示蕴等无自性的缘故而开始第七品，这里'缘故'一词表示进入宗义的原因义，应当理解为与下文相连。词义如前。其中，就进入宗义的原因义而言，说'现在为了通过遮破空性的相违品差别'，是因为论主在观察缘品第一时立下一切事物无生的宗义，此处也是依据论主先前如何立宗的原因而如是说的。空性是自宗，其相违品是对方的宗派，即宣说蕴、界、处等有自性。

།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ། འོག་ནས་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་ དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་དག་དེ་ལྟར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་མ་བཟུང་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཐུ་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་པ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་མ་བཟུང་བ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཐུ་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་པ་ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་མདོ་སྡེ་པ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འདུས་བྱས ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'其差别'是指对方安立蕴、界、处等为实有的前宗，下文说'应当执著胜义中有为之蕴、界、处等具有有为之体性，因为具有生等有为之相'等。
'破彼'是指依据破除彼义而造作第七品。依据下文所说及其义理，说'依据显示蕴等无自性义而造作第七品'。
第七品观察生、住、灭的下文内容是显示蕴等无自性，依此而如是说。
若问此品之果为何，以何方式获得彼果？显示蕴等无自性是此品之果，以破除空性违品差别之相而获得彼果，因此注释者于此品衔接处首先显示方便及方便所生之果。
为显示所说'空性违品差别'，此处说'此处有说'等。虽已如是破除蕴、界、处等，然自部对彼等执著者不能忍受，故又如是说。
因此'应当执著胜义中有为之蕴、界、处等具有有为之体性，因为具有生等有为之相'等。彼等依次配为有法、所立法、能立法及喻。
'此中若无者则不具有为相，如兔角'是相违喻。
'蕴等具有生等有为相'是近结合。
因此依如是说之因力所生慧行者，说'有为蕴等定有有为体性'，此为总结及量果。
此中如兔角等无者不具有为相者，胜义中无自性，蕴、界、处等显示具有为相者，胜义中定有有为体性，因此依如是说之因力所生慧行者，我等毗婆沙师、经部师说'有为蕴等定有有为体性'。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདི་ལ་ཁྱེད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅི་འདུས་བྱས་དག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་ སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་།མདོ་སྡེ་པ་ཁྱེད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་ཉིད་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ་འདུས་བྱས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་དམ་འོན་ཏེ་དེ་དག་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། འདུས་བྱས་གཞན་ གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ཅེས་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་འདུས་བྱས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་འདུས་བྱས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་གསུམ་ལས་རེ་ ཞིག་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན།དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པས། དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་ཤོས་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཆང་བ་གསུམ་ དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་དཔེར་ན་རྩཝ་ཆང་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཆོམས་ལ་ཆང་བ་གསུམ་ཚོགས་པ ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།

对于如此所说，解释者在此回答说：'在此，你们认为生等是有为法的相，那么这些是有为还是无为？'等如是说。在三藏中，毗婆沙师和经部师你们认为生、住、灭是有为法的相，那么这些本身是有为法的自性而成为其他有为法的相呢？还是说这些本身是无为法的自性而成为其他有为法的相？这是一个考察。
如果说这些是有为法的话，首先就生的情况来说，如果生等有为法的相是有为法的话，那么对于生、住、灭三者中，首先生若是有为法，则不应成为有为法的相，因为无相的缘故，对方的因'由具有生等有为法相'之义不成立。为了显示胜义中有为法蕴、界、处等无有为法的自性，解释此偈颂的后半部分。
若生是有为，则具三种相。具有三种相就是三种相聚集，如同具有三种柱子。这是说，如果所说的生是有为法的相，而它本身又是有为法的话，则它也应具有三种相。'具有'的意思是三种相聚集，譬如具有三根柱子的房屋有三根柱子聚集一样。

།དེའི་ཕྱིར། དེའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་ དོ།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་དཔེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་འཁོར་ ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་ཡིན་ལ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་ལོ་དེ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྟེ་བ་དང་མུ་ཁྱུད་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་དེས་ན་རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་ དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་སྨྲ་བར་འདོད་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་ དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གཞན་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།སྨྲ་བར་འདོད་པའི་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་དེས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱང་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།འཁོར་ལོ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འདྲ་བས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་ནོ།

因此，为了说明它的量度，胜义中生等有为性并非是有为的相，因为是有为的缘故，如同相的所依一样。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如相的所依是有为，所以不许为有为相，同样，如果生等是有为，因为是有为的缘故，也不许为有为相。
如果说：'相的所依也是能显示其他相所依的相，所以是不定'，这是对方对中观派'如同相的所依'这个譬喻提出不定的过失。他们说，譬如大士相千辐轮相，它既是相的所依，又是能显示其他相所依的相。也就是说，此轮既是辐、轴、轮圈等其他轮相的相所依，又是能显示'大士'这一相所依的相，因此，首先，有为是相所依，难道不会如同有为相的所依一样成为有为相吗？或者，因为有为是相所依，如同千辐轮是'大士'这一相所依的相一样，成为有为相是不定的，所以相所依不能作为譬喻。
对此说法，此处注释者回答说：'相所依并非能显示其他相所依为有为性，因为无有相违品，所以不是不定。'此处所要表达的是，有为相所依并非能显示其他相所依为有为性，若有相违品如千辐轮这一相所依能显示'大士'这一相所依为有为性，则成不定。然而无有此相违品，故非不定。
也就是说，千辐轮这一相所依是显示'大士'这一相所依为其他义，而非显示为所要表达的有为性，因为无有相违品，所以有为也是相所依，不能显示其他有为相所依为有为性。轮虽是相所依，也不能显示'大士'这一相所依为有为性，二者相同，因此不是不定。

།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་འདུས་ བྱས་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཡང་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་ཞིང་།གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲས་པའི་དོན་དེ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་མི་རུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ་གནས་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་འཇིག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པ་ལས། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་སྟེ། དེ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ དག་འདོད་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ན་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་ཡང་གནས་པ་ཞེས་བྱ། འཇིག་པའི་བྱ་བ་ལ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་པས་དེ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བྱེད་པ་པོ ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕ་བུའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་དཔེར་ན་ཕ་ནི་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཟས་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནམ།བྲན་མོ་བུམ་ཐོགས་མ་བུམ་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཟས་བཞི་ནི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆུ་ཆུན་མ་ལ་སོགས་པ་བྲན་མོ་བུམ་ཐོགས་མ་དག་ཀྱང་བུམ་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

即使生等是有为法，由于能生、能住、能灭，故是有为相'这样说的意思是：假设对方这样想，虽然生等三种有为相是有为法，但由于能生他法故称为生，由于能令住故称为住，由于能令灭故称为灭，如此这些仍是有为相，他们如此思维并这样说。
对于如此所说，作为回答，此处注释者说'这仅是无有相应故而作的承许'。对于你所说的意思，如此'生等是有为相，因为是能生等故，如某某'这样的比喻是不存在的，仅仅是承许而已故不应理。
生即是生，住即是住，灭即是灭，而诽谤生等的作用，承许它们是作者性故。这是说明如果如对方所许，承许生等为作者性，则诽谤了它们的作用，故说明它们不是有为相。
如此，在世间言说中，生的作用称为生，住的作用称为住，灭的作用称为灭。而对方说生等是能生等，承许它们是作者性，故诽谤了它们的作用，因此它们不是有为相。
因此说'即使在言说中是作者性'等。为显示此之量故说：生不是有为相，因为是能生故，如父不是子相等。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如父由于是能生子故不是子相，如是生也由于是能生故不是有为相。
同样，住也不是有为相，因为是能住故，如食物由于能令身体住故不是身体相，或如持瓶婢女由于能安置瓶故不是瓶相。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如四食由于能令身体住故不是身体相，持瓶等婢女由于能安置瓶故不是瓶相，如是住由于是能住故不是有为相。

།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཐོ་བས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་དཔེར་ན་ཐོ་བ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྣན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་ དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྟག་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་ མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་མེད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ནི་རང་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཡིན་ནོ།

同样地，灭也不是有为法的相，因为是能灭的缘故，譬如锤子是能毁坏的缘故不是瓶子的相一样，这些也是有法和所立法以及能立法和譬喻，应当按照次第配合，譬如锤子因为是能毁坏的缘故不是瓶子的相，同样地灭也因为是能灭的缘故不是有为法的相。因此如是生等那些不成立为有为法的相的缘故，因不成立或义相违。这是总结和量果，如是生等若是有为法，则不成立为有为法的相的缘故。
对方说：'胜义中有为法蕴界处等确实有有为法的自性，因为具有生等有为法的相故。'此因若是要在胜义中成立则不成立，若要在世俗中成立则义相违。因此，为了要断除如前所说的过失，不应如是了知'生是有为法'。这是补充说明。
'若生是有为法，则彼具三相'，若生是有为法，则彼也应具有三相，故不应成为有为法的相。为了要断除如前所说的过失，不应如是了知'生是有为法'。如是首先已说明了生若是有为法则不应理成为有为法的相的过失。这是显示前一重观察的总结。
现在为了显示后一重观察，为了要断除如前所说的过失，'若欲许生是无为法，如何是有为法相？'等如是说。若生是无为法，则不应成为有为法的相，因为无相的缘故，对方的因'因为具有生等有为法的相故'不成立，故显示胜义中有为法蕴界处等无有为法的自性。
为了显示此义，意趣是说生无有为法的相性，因为无为法自身是不存在的缘故。为了以量成立此义，又说'或者，无为法的法即是无为性'等。若生是无为法，则成立不是有为法的相的能立法因即是无为性。

།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉིད་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཀྱང་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པ་ཡིན་པས་ཡང་དེ་གཉིས་དགག་པ་བརྗོད་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་དགག་པ་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དེས་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཀྱང་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་དགག་པ་ཡིན་ པས་ཡང་དེ་གཉིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དགག་པ་བརྗོད་མི་དགོས་སོ།།ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་བྱ་ན་དེ་དག་སོ་སོ་འམ་འདུས་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་འདུས་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་བྱ་ན་དེ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ལ་བརྟག་གམ།འོན་ཏེ་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་བརྟག་གྲང་ན་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །ད་ནི་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་གསུམ་སོ་སོས། །འདུས་བྱས་ མཚན་ཉིད་བྱ་བར་ནི།།ནུས་མིན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་སོ་སོས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་འདུས་པ་དག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚོན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་ འཇིག་རྟེན་ལ་གྲག་པའི་ཚུལ་ནི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་འདུས་པ་དག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་མཚོན་པར་ནུས་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་སོ་སོས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ཡང་ འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ཡང་འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པས་དེ་དག་རིམ གྱིས་མི་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་ན། བུམ་པ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པས་དེ་དག་སོ་སོས་བུམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།

胜义中，无为的生不应成为有为的相，因为是无为的缘故，如同虚空般，对自己的推理有害。这些'有害'等词，依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。
譬如虚空因为是无为，所以不应成为有为的相，同样，无为的生也因为是无为，所以不应成为有为的相。
生是为了表达相的词义而取，所以住和灭二者也被采用，因为想要说是有为的相。
这两者也同样是遮遣，所以不必再说这两者的遮遣，这是显示生等三相遮遣相同。此处仅就生来说明，是为了表达相的词义而作为示例而已。
由此也包含了住和灭二者，因为对方也想要说这二者是有为的相。这二者也如同生一样，无论是有为还是无为，都不应理为有为的相而被遮遣，所以不必另外说明这二者的遮遣。
复次，对于这些生等，若要观察为有为的相，应当观察它们是各别的还是和合的呢？这是说，若从另一方面，按照对方所许，要观察这些生等是有为的相，是观察它们次第生起，还是观察在一事物上同时生起呢？两者都不应理，这是所要显示的。
现在首先显示按照前面的观察方式不应理，'生等三者各别，不能作有为相'，生等三者各别不能作为有为的相，这是因为如同垂胡等相和合才能显示所相的基础，这是所要表达的。
如同世间共许的方式，垂胡等相和合才能显示所相的基础牛，所以生等三者各别不能作为有为的相，这是所要表达的。
若承许生等次第生起，则如是：对于未生的事物，没有生、住、灭，所以没有作为有为相的能力。这是说，即使承许生等次第生起，如是首先对于未生的事物，没有生、住、灭，所以它们不能次第生起。
如是，生等是依托于事物的，说'瓶的生、住、灭'时，对于未生的瓶，没有生等，所以它们各别不能作为未生瓶的相。

།འགགས་པ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་འགགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་དེ་དག་རིམ་གྱིས་མི་འབྱུང་སྟེ་འདི་ལྟར་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་ཅིང་མེད་པ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པས་དེ་དག་སོ་སོས་དངོས་པོ་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་མི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་བུམ་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་ པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་དེ་དག་སོ་སོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།གནས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གནས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་མི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་བུམ་པའི་དངོས་ པོ་གནས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པས་དེ་དག་སོ་སོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་གནས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དེ་ལ་འགག་པ་མི་སྲིད་ཀྱང་བླ་སྟེ། གནས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གནས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་གནས་པའི་དུས་ན་ཡང་གནས་པའི་ མཚན་ཉིད་མེད་དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་དབུ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བརྒྱ་པ་ལས་གསུངས་པ་གཞུང་འོག་མ་དག་བསྟན་ཏོ། །གནས་མེད་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ པ་མེད་པ་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།མི་རྟག་པས་ན་ག་ལ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་ན་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དང་པོ་གནས་གྱུར་ན། །ཐ་མར་རྙིངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་ནས་མི རྟག་པ་ཉིད་མེད་དེ་གནས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་ཐ་མར་ཡང་རྙིངས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་དང་པོ་ནས་མི་རྟག་པས་རྟག་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ། གལ་ཏེ་ཁོར་ཟུག་མི་རྟག་ཡོད། །ཁོར་ཟུག་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁོར་ཟུག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཡོད་ན་ཁོར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་ཡེ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ། ཡང་ན་རྟག་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཕྱིས་ནི་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ད་ལྟར་མི་རྟག པ་སྣང་བས་དང་པོ་རྟག་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ཡང་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མི་རྟག་དང་། །ལྷན་ཅིག་གནས་པར་ཡོད་གྱུར་ན། །མི་རྟག་ལོག་པར་འགྱུར་ བའམ།།ཡང་ན་གནས་པ་བརྫུན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྟག་པ་སྔ་མ་ཤོས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

对于已灭的事物，由于没有特征的基础，所以没有生、住、灭，因此不能成为有为法的特征，这是说对于已灭的事物也没有生、住、灭，所以它们不会次第生起。如此，所谓'已灭'就是已经毁坏且不存在，因为没有特征的基础，所以它没有生等，因此它们各自不能成为已灭事物的特征。
对于已生的事物，因为没有再生，这是说对于已生且未灭的事物，生等也不会次第生起。比如，对于已生且未灭的瓶子，因为没有再生，所以没有住和灭，因此它们各自不能成为有为法的特征。
对于住的事物，因为不可能有灭，这是说对于住的事物，生等也不会次第生起。比如，对于住的瓶子，因为不可能有灭，所以也没有生和住的变化，因此它们各自不能成为有为法的特征。
对此，有人说：'如你所说，虽然住时不可能有灭，但既然承认有住的特征，其他特征也应当存在。'针对这个前提，注释者回答说：'住是与无常性相随的。'即使在事物住的时候，也没有住的特征，因为与无常性相随。
为了说明这一点，引用了圣天菩萨在《中观百论》中所说的偈颂：'无住则何有事物？'意思是没有住，事物本身又怎么会存在呢？'无常故何有住？'意思是住也与无常性相随，所以怎么会存在呢？
'若最初有住，最后则不朽。'意思是如果最初就没有无常性而有住，那么最后也不会衰朽，但事实并非如此，从一开始就是无常的，这表明没有常住。
如果说这样的话就有无常性存在，对此回答：'若恒常无常，则不会恒常住。'意思是如果恒常有无常性，就永远不会有住，但事实并非如此，所以无常性也不存在。
如果这样说来就有常性存在，对此回答：'否则从常性，后成无常性。'意思是如果有常性，由于现在可见无常，就会有从最初的常性后来变成无常性的过失，所以常性也不存在。
如果认为无常性和事物没有先后而是同时存在，为了说明这也不合理，所以说：'若事物与无常，同时而共住，无常性将灭，或住性成虚。'这就是所说的内容。这样首先已经说明了常性的第一种情况。

།ད་ནི་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འདུས་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཅིག་ལ་ དུས་གཅིག་ཅི་ལྟར་རུང་།དེ་དག་འདུས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་འདུས་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཅི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་དང་ཞིག་པ་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དག་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་ནི་སེམས་བདེ་བར་གནས་པ་དག་གིས་བརྟག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་ པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་དེ་གསུམ་འབྱུང་བ་ནི་སྨྱོས་པ་དང་གདོན་གྱིས་བརླམས་པ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་བདེ་བར་གནས་པ་དག་གིས་བརྟག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་དངོས་པོ་ སྐྱེ་བར་འདོད་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ནི་རྒ་བ་ཡིན། བྱུང་ནས་བྲལ་བ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ལྟོས་པ་ངེས་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་པའི་མཚན་ ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པས་སྒྲུབ་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་དག་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡོད་པས་ཁྱེད་དབུ་མ པ་ན་རེ་འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་དང་ཞིག་པ་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དག་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་ནི་སེམས་བདེ་བར་གནས་པ་དག་གིས་བརྟག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་ཡང་། རྒྱུད་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་ཁྱེད་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་མི་རུང་བར་ཤེས་པའི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ རྫས་སུ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བརྟག་ཏུ་ཡང་རུང་གྲང་ན།ཁྱེད་ནི་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་རྒྱུད་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་རྒྱུད་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་རིགས་ཏེ་མི་རིགས་སོ། །ལྟོས་པས་སྐྱེ་ བ་དང་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བར་རྟོག་ཅིང་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གནས་པ་རྟོག་ལ།གནས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ན་ལྟོས་པས་སྐྱེ་བ་ དང་གནས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཐུང་ངུ་ལ་ལྟོས་ནས་རིང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བའི་དུས་དང་གནས་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་གཉིས་དང་མི་མཐུན་པ་འཇིག་པ་མེད་ལ། འཇིག་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་གཉིས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ན་མེད་དོ།

现在为了说明后一种观察，如果认为生等是和合有为之相，那么即便如此。若是和合，如何于一时中存在？这些和合有为法的事物不会在同一时间存在，这是词义。如此等所说，表明生等三者的和合也不是有为之相。如果问：'这如何确定？'这是他方提出的问句。为了说明这点，如此说道：'如是生、住、灭极不相顺，任何事物于一时中生起，具安详心者不应观察。'即于一事物中同时生起这三者，除了疯狂者与被魔附身者外，具安详心者不应观察，因此这是不合理的。
经部师们说道：由各别决定的因缘力而生起的相续中，于一时中事物生起，所谓从无而生起即是生；前刹那相续决定安住；与前刹那特征不同即是老；生已离散即是灭。如是由观待决定，生等诸相和合之相于一刹那中同时存在，因此你们的论证对我们无害。此处经部师说：事物由各别决定的因缘力所生起的相续中，四种有为之相于一刹那中同时存在，因此你们中观师所说'如是生、住、灭极不相顺，任何事物于一时中生起，具安详心者不应观察'的论证对我们无害。
对此所说的回答，此处论释者说：'如是观察，由于相续无实故'等。经部师你们如是观察，你们也应知其不合理，因为如果唯有实体性的事物存在，则于其一相续中或可观察生等；而你们是刹那论者，由于相续无实故，三相如何能于一相续中同时生起？这是不合理的。由于观待而分别生、住等，故三相是世俗谛，非胜义谛。或者，观待生起阶段而分别生，观待已生而分别住，观待住而分别灭，如是由于观待而分别生、住等，故三相是世俗谛，非胜义谛，如同观待短而有长一样。
为何非胜义谛？因此说：'于住时亦无与彼相违之灭故。'于生时与住时亦无与彼二者相违之灭，于灭时亦无与彼相违之生与住二者，因此三相不会于一时中存在。

།དེ་ཡང་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་ལས་འདའ་བར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།མདོ་སྡེ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་ཡང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་གནས་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན། གནས་པ་རྙིངས་པ་ཉིད་ནི་རྒ་བ་ཡིན། རྒས་པ་འགག་པ་ འཇིག་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཉིད་འདུས་བྱས་ཉིད་ལས་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་གསུམ་སོ་སོས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་ནི། །ནུས་མིན། ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་དག་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འདུས་བྱས་ལས་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས།དབུ་མ་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་སོ་སོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གང་ཡིན་པ་ལས་ནམ་ཡང་འཁྲུལ་པར་མི་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྲ་བ་ཉིད་ས་ལས་ འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ལས་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡང་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་དག་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་སྨོས་པས་སྐད་ ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གང་བྱུང་བ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པས་དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལས་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པ་དང་གོང་བུ་དང་སྨྱད་པ་དང་གླེབས་པ་དང་བཅུམ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་བུམ་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་དང་པོ་འཇིམ་པའི་གནས་སྐབས ཡིན་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་འཇིམ་པ་ལས་མཆོད་རྟེན་འདྲ་བར་གོང་བུར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གོང་བུ་ལས་སྤྱི་བོ་ལག་པས་སྨྱད་དེ་ཞི་བའི་མཚན་འདྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྨྱད་པ་དེའི་སྟེང་ནས་གླེབས་ཏེ་གདུགས་འདྲ་བར་བྱེད་དོ།

此外，'不会超出前面所说的过失'是总结语，这也是经部宗所详细观察的。
毗婆沙师说：'从未生起的事物中获得自体是生，生的安住是住，安住的衰老是老，衰老的灭是灭。由于生等次第生起，不会与有为性相混淆，因此它们成立为相，所以说'生等三相，不能各自作为有为相'是不合理的'。
这里毗婆沙师说：'由于有为相的四相在每一刹那中次第生起，不会与作为相的基础的有为法相混淆，因此它们成立为相，所以中观师说生等三相各自不能作为有为相是不合理的'。
对此说法的回答，此处论释者说这是不合理的。因为所谓相是永远不会与相的基础混淆的，比如坚性不会与地相混淆，大士相不会与大士相混淆。
而且，如果按照世间共识是如此的话，你们说四相在每一刹那中次第生起，那么在一个刹那中出现某一相的基础时就没有其他相，因此这些相会与相的基础相混淆，所以不是有为相，因此你们的论证是不合理的。
为了说明这一点的量，胜义中生等不应是诸法的有为相，因为是次第生起的缘故。譬如陶土、团块、揉捏、压制、成型等状态的差别不是瓶子的有为相一样。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。例如，陶土等状态的差别因为是次第生起的缘故，所以不是瓶子的有为相。也就是说，瓶子最初是陶土状态，然后将陶土制成如塔形的团块，之后用手揉捏团块使其如寂静相，再后来从上面压制成伞形。

།དེའི་འོག་ཏུ་གླེབས་པ་དེ་ལས་དཀྱིལ་དུ་ ལག་པ་བཅུག་སྟེ་ཁ་བཅུམ་ནས་སྦྱང་འདྲ་བར་བྱེད་དེ་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འདུས་བྱས་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་བྱས་ལས་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་དེ་དག་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་ལས་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་ཡང་རིགས་པ་ཞིག་ན།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་ལས་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་མ་བྱས་ལ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་དུས་གཅིག་ན་གསུམ་ཆར་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་ ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་ཤིང་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་འདུས་བྱས་ལས་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ལ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ ཡང་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་བདག་ ཉིད་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་དེ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ད་ལྟར་མེད་ཀྱང་། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་ཉིད་ གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ།

在那之后，将手伸入那个凹陷处中间，闭合后如同清洗一般，由于泥土等各种状态的差别是逐渐产生的，因此不是瓶子的有为相的性质，同样地，由于生等也是逐渐产生的，所以不应成为诸事物的有为相。
如果说生等是不会混淆的，因为无为法中没有这些，这是毗婆沙师们虽然生等是逐渐产生的，但由于在有为相的基础上没有混淆，所以是能成立为相的话语。他们说：你们中观派说生等由于在有为法中有混淆所以不是相，这是不对的。如果生等在无为法方面也存在的话，那么由于它们在有为法中有混淆，所以不是有为相这样说是合理的，但是生等在无为法方面是不存在的，因此它们在有为法中没有混淆，所以虽然是逐渐产生，但是是有为相。
对此所说的回答，这里是注释者的假设安立，并非胜义中存在。虽然生等在无为法中不存在，但如果一个事物的相续中在同一时间具有三者，那么可以说它们在有为法中没有混淆，也可以成为有为相，但事实并非如此，由于它们在有为法中有混淆，所以不是有为相。
如果认为由于它们在无为法中不存在，所以虽然在有为法中是逐渐产生的但仍是相，这只是假设安立，并非胜义中存在。为什么呢？因为已破除了生，且未生者中没有住和灭。
在生起时也没有住和灭的自性，这些不是它们的自性，因为不具有这些。也就是说，在生起时，生是没有住和灭的自性，住和灭不是生的自性，因为生不具有住和灭，所以它们不是有为相。
即使认为以后来产生的方式具有它们的自性，也仅仅是世俗言说而已，所说的过失仍然存在。也就是说，虽然有为法现在没有三相，即使认为以后来产生的方式具有这三相的自性，也仅仅是世俗言说而已，所以不能消除它们不是有为相的过失。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སོ་སོ་དང་འདུས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ སྐྱོན་དེ་ཉིད་མ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྔར་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པར་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་མ་ལྡོག་པར་སོ་ན་གནས་སོ།།ཡང་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུས་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་འདུས་བྱས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་གལ་ཏེ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་རྣམས་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་པ་མེད། །དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཅིང་དེ་ལ་ཡང་ གཞན་ཡོད་དེ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་འདོད། །ཅེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་བཟླས་པར་བྱ་སྟེ། མེད་ན་དེ་དག་ འདུས་བྱས་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཅི་སྟེ་ཐུག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་དེ་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པར་སེམས་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་ བྱས་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་ལ།ཐུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་བཀྲ་ཤིས་པ་དང་མི་ཤིས་པའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པས་ཐུག་པ་དང་གནས་ པ་དང་མུ་ཐུག་དེ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བཀྲ་ཤིས་པའི་མཚན་འཁོར་ལོ་ལ་ སོགས་པ་དང་བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་མཚན་དག་མཚན་གཞན་མེད་པར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་ སྔར་ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ།འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ འདུས་བྱས་ཡིན་པར་འདོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།འོ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པས་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་དེའི་ལན་ཀྱང་འདིར། །མེད་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན། །ཞེས་བྱ་བས་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

因此，如是生等各别和合皆非是有为相之自性，故彼因之过失仍未遮除，此为结论及量果。如是，由于相不成立故，对方前说胜义中有为蕴界处等具有有为自性，以具生等有为相故之因，如前所说过失未遮，仍然存在。
复次，以'又复'等词，是说彼等所说为有为相之生等，是否另有有为相，抑或无有，如是显示二种观察。为显第一观察故说：'若于生住灭，复有有为相，则成无穷尽。'即于彼复有余，于彼又有余，成无穷尽，此非所欲，故不应许具生等。为显后一观察故说：'若如是许者'，于彼亦当重复彼义，'若无彼等非有为'。
即若思惟无穷尽不应理故，彼等无有其他有为相者，则彼等成非有为，若非有为，则亦不成有为相。若谓生等是有为性，亦不成无穷，以生等显示有为性即是有为相，如吉祥与不吉祥相，无有其他有为相故，亦不成有穷际、住处及边际。
此乃对方言：生等无有其他相故不成无穷，由彼等显示有为故亦是相，如吉祥相轮等及不吉祥相，无有其他相故不成无穷，由彼等显示相之所依故成能相，如是而说。
对此所说，此中论释者即说：如前所说，胜义中生等有为性非是有为相，以是有为故，如所相事，如是已说。生等亦与彼同，故胜义中不应许生等是有为。
若谓生等无有其他相故，非是有为亦不成无穷，由彼等显示有为故亦是相者，对此回答：生等若是无为，则不应成有为相，如是此答亦于此中以'若无彼等非有为'已作回答。

།དེའི་ཕྱིར་ཡང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། བརྟག་པ་གཉི་ གའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ལྡོག་པ་མེད་དེ་སོ་ན་གནས་སོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པ། འདིར་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱང ཡིན་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་ཡོད་ལ་དེ་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ།།གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཀུན་དུ་རྒྱུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དེས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཚུལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་འདྲ་བ་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་གང་དག་མ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་ གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཆོས་ནི་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྐྱེ་སྟེ། ཆོས་དེ་དང་། དེའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་གནས་པ་དང་། དེའི་འཇིག་པ་དང་། དེའི་ལྡན་པ་དང་། དེའི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ དང་།འདིར་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་དཀར་པོ་ཡིན་ན་དེའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། ཅི་སྟེ་ནག་པོ་ཡིན་ན་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ། ཅི་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ དག་ནི་འཁོར་ཞེས་བྱའོ།།ད་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྡན་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འཁོར་གྱི་འཁོར་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཆོས་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་བཅུ་བཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ལས་ཆོས་གང་ཡང་ རུང་བ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ན་དེ་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྐྱེ་སྟེ།ཆོས་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་བདུན་ནི་དེའི་འཁོར་ཡིན། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནི་འཁོར་དེ་དག་གི་འཁོར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་ དེ་དང་།དེའི་འཁོར་དྲུག་དང་། འཁོར་གྱི་འཁོར་བདུན་ཏེ། ཆོས་བཅུ་བཞི་པོ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དང་ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཐུག་ པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

因此又说'如前所说的过失不能遮除'是总结，通过二种观察方式都未能成立有相，所以对方的因不成立的过失如前所说不能遮除而仍然存在。
第三十八品。此处犊子部等说：'虽然生、住、灭是有为法，但不会导致无穷过失'等，这是显示声闻犊子部说生等有为法的相有其他近相，它们互相作用，因此不会导致无穷过失的论述。
'犊子部'是指从前有一位名叫根住的人出家于世尊教法中，他向弟子们宣说如同我见般的补特伽罗论，那些如母亲般思维的人们称为犊子部。
为显示他们的宗义，如果问怎样？因为此中法自身与十五法同时生起：即彼法、彼之生、彼之住、彼之灭、彼之相应、彼之异住，此中若彼法是善的则有其正解脱，若是不善则有其邪解脱，若彼法是出离则有其出离性，若非出离则有其非出离性而生，这些称为眷属。
现在，生之生、住之住、灭之灭、相应之相应、异住之异住、正解脱之正解脱或邪解脱之邪解脱、出离性之出离性或非出离性之非出离性也生起，这些称为眷属之眷属。如是法自身与十五法生起。
其中根本生能生除自身外的十四法。生之生唯能生根本生。住等亦复如是，因此不会导致无穷过失。
此中，当识等诸法中任何一法生起时，彼与十五法在同一刹那生起。彼法是主要的，其生等七种根本是彼之眷属，生之生等七法是彼等眷属之眷属。
其中根本生能生除自身外的彼法、彼之六眷属及七眷属之眷属，即如前所说的十四法。生之生唯能生根本生。如是相与近相互相生起，故虽是相而不会导致无穷过失。

།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གནས་པ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་གནས་ལ་འཇིག་པ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་འཇིག་།ལྡན་པ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་ལྡན། རྒ་བ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་རྒ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ན་ཡང་ བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་གྲོལ།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་རྩ་བའི་གནས་པས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་དེ་དང་དེའི་འཁོར་དྲུག་དང་། འཁོར་གྱི་འཁོར་བདུན་ཏེ་ཆོས་བཅུ་བཞི་གནས་པར་བྱེད་ལ། གནས་པའི་གནས་པས་ནི་རྩ་བའི་ གནས་པ་དེ་འབའ་ཞིག་གནས་པར་བྱེད་དོ།།རྩ་བའི་འཇིག་པས་ཀྱང་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། འཇིག་པའི་འཇིག་པས་ནི་རྩ་བའི་འཇིག་པ་དེ་འབའ་ཞིག་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །རྩ་བའི་ལྡན་པས་ཀྱང་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་བཅུ་བཞི་ལྡན་ པར་བྱེད་ལ།ལྡན་པའི་ལྡན་པས་ནི་རྩ་བའི་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །རྩ་བའི་རྒ་བས་ཀྱང་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་རྒ་བར་བྱེད་ལ། རྒ་བའི་རྒ་བས་ནི་རྩ་བའི་རྒ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་རྒ་བར་བྱེད་དོ། །རྩ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་ བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །རྩ་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཀྱང་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་ལ། ངེས་པར་ འབྱུང་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ནི་རྩ་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་འབའ་ཞིག་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་དག་རེ་རེ་ལ་ཆོས་བཅོ་ལྔ་བཅོ་ལྔ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་། ལྡན་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་དག་སྤྱིར་བསྡོམས་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཆོས་བརྒྱ་རྩ་ལྔ་ལྷན་ཅིག་ན་ཡོད་པར་འདོད་དོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་དེའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ནི། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་ཡི། །སྐྱེ་བའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཅི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བསྡུ་བ་མཛད་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྩ་བའི་ སྐྱེ་བས་ནི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེ་ནི་ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅུ་བཞི་པོ་དག་སྐྱེད་པའི་བྱེད་པས་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་མཚན་ཉིད་དང་ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དེ་ནི་མང་པོ་ཡང་ཡིན། དེ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བས་མ་བསྐྱེད་དེས། །དེ་ནི་ཅི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ ཕྱེད་གོང་མའི་བཤད་པ་སྟེ།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཞུང་བརྣན་པ་ཡིན་ནོ།

同样地，当任何法住时，自身与十五法同住；当灭时，自身与十五法同灭；当相应时，自身与十五法相应；当老时，自身与十五法同老；当解脱时，自身与十五法同解脱；当出离时，自身与十五法同出离。其中，根本住使除自身外的彼法及其六眷属和七眷属眷属共十四法安住，而住之住则唯使根本住安住。根本灭也使除自身外的十四法灭，而灭之灭则唯使根本灭灭。根本相应也使除自身外的十四法相应，而相应之相应则唯使根本相应相应。根本老也使除自身外的十四法老，而老之老则唯使根本老老。根本解脱也使除自身外的十四法解脱，而解脱之解脱则唯使根本解脱解脱。根本出离也使除自身外的十四法出离，而出离之出离则唯使根本出离出离。如是，生等七法每一法各有十五法生、住、灭、相应、老、解脱、出离，总计在一刹那中有一百零五法同时存在。
前宗的偈颂是：'生之生是根本，唯生于生，根本生亦生，生生亦能生。'这是说阿阇黎将他方所说前宗归纳后所说的偈颂。
为显示其文义，说'生之生唯生根本生而不生余法，根本生则生生'，即在一刹那中，生之生唯生根本生，故是近相；根本生则生生之生等十四法，故是相。如是相与近相互相生起，既是相亦不致无穷。
对此所说，注释者答道：'此虽众多亦复杂，然实不然。若汝生之生，能生根本生，汝之根本未生彼，如何能生起？'若汝之生之生能生根本生，此为解释上半偈，是重申前宗之义。

།ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་མ་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དེས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཅི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མའི་ བཤད་པ་སྟེ།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲས་པའི་གཞུང་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ བཞིན་དུ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་མ་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་བཤད་པ།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡི། །བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིས་རྩ་བསྐྱེད་ན། །དེས་མ་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བ་དེས། །དེ་ནི་ཅི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་ མའི་བཤད་པ་སྟེ།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཞུང་བརྣན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་མ་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཕྱེད་འོག་མའི་བཤད་པ་སྟེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཞུང་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ བས་མ་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དག་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ པ།ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མ་སྐྱེས་དེ་ཡིས་གལ་ཏེ་ནི། །དེ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ནུས་ན། །དེ་སྐྱེད་པ་ནི་འདོད་ལ་རག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དེས་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ནུས་ན་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་ རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་འདོད་ལ་རག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་བཤད་པ་སྟེ།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཞུང་བརྣན་པ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དེས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རམ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ ཕྱིར་སྔོན་བཞིན་ནམ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་སྟེ།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཞུང་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ།

这是对偈颂后半部分的解释，是对前述论点的驳斥。这些也要按照有法、所立法、能立法和喻依次配合。比如，先前未生的事物因为未生而不能产生根本生，同样，未被根本生所生的生的生，因为未生，所以也不能产生根本生。
如果对方说'只有被根本生所生的生的生才能产生根本生'，这是对方的主张。对此，论释者回答说：'若你说根本生，由彼所生者，能生根本生，未生如何生？'
如果你认为由你的根本生所生的生的生能产生根本生，这是对偈颂上半部分的解释，是对前述论点的重申。生的生未生起的根本生，怎么能产生生的生呢？因为未生的缘故，如同先前一样。这是对偈颂后半部分的解释，是对前述论点的驳斥。
这些也要按照有法、所立法、能立法和喻依次配合。比如，先前未生的事物因为未生而不能产生生的生，同样，未被生的生所生的根本生，因为未生，所以也不能产生生的生。
如果对方说'根本生和生的生在生起过程中能做自己的作用，所以没有过失'，这是对方的主张。对此，论释者回答说：'汝之正生时，未生若能生，此能生彼者，随欲而可得。'
你的根本生或生的生在生起过程中自身未生，如果它能产生生的生或根本生，那么生的生或根本生的产生就随意所欲了。这是对该偈颂的解释，是对前述论点的重申。
根本生或生的生在生起过程中自身未生，它不能产生生的生或根本生，因为未生的缘故，或因为正在生起的缘故，如同先前或如同欲生的事物。这是立宗，是对前述论点的驳斥。

།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དང་།སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་ མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རམ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་སྐྱེས་པ་དག་གམ། སྐྱེ་བཞིན་པ་དག་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རམ། སྐྱེ་བཞིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས། ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས།།འབྱུང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་དང་། །སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་བཞིན། །ཞེས་བཤད་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་དག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན། ཅི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་སྐྱེས་ པའི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ།རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ངེས་པ་དང་། ཡང་ན་ཅི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་སྐྱེ་ བཞིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའམ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་གཏན་ ཚིགས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རམ།སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。比如，未生之前的事物因为未生故不能产生生的生或根本生，正在生起的事物因为正在生故不能产生生的生或根本生，同样地，根本生或生的生正在生起而自身未生的那个也因为未生故或正在生故不能产生生的生或根本生。
如果说因为俱生因对正在生起的也有生起的力量，所以俱生未生或正在生的以'未生故'或'正在生故'这个能立的意义不确定的话。这是对方对中观派的能立'未生故'或'正在生故'这个不确定性的责难。
他们说，俱生因在《阿毗达磨俱舍论》中说：'俱生互为果，心随转及心，相与所相同。'解释说俱生因是互为果，比如四大种是俱生因；心与心所法互为俱生因；有为法的三相：生、住、灭也是所相的俱生因，所相也是三相的俱生因。
由此说明俱生因对正在生起的事物也有生起的力量，因此，是根本生或生的生正在生起的它因为未生故如同未生之前的事物一样不能产生生的生或根本生呢？还是因为根本生或生的生正在生起的它是俱生因故能产生生的生或根本生而不确定？
或者，是根本生或生的生正在生起的它因为正在生故如同正在生起的事物一样不能产生生的生或根本生呢？还是因为根本生或生的生正在生起的它是俱生因故能产生生的生或根本生而不确定？因此你们中观派的能立'未生故'或'正在生故'这个意义不确定所以不成立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་བཀག་ པའི་ཕྱིར་དང་།བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་དེས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བཟློག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་སྔར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་ པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུས་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། །ཡང་གལ་ཏེ་འདིར་རྩ་བའི་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན པ་དེ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན།བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་སྔར་བཀག་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་མཚན་ཉིད་གཅིག་གིས་གཅིག་སྐྱེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་ ཞིག་ཡོད་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཁྱེད་ཀྱིས་བཟློག་པ་མེད་དེ་སོ་ན་གནས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་དག་གིས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཅི་ལྟར་མར་མེས་རང་དང་གཞན། །སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་བའང་རང་དང་ གཞན་གྱི་དངོས།།གཉི་ག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡེ་པ་གཞན་དག་སྒྲུབ་པ་གཞན་གྱི་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་ཅི་ལྟར་མར་མེས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་ལ་བུམ་པ་ དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདིར་དོན་གོ་སླ་བ་དང་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པར་མི་བྱ་སྟེ་ཚིག་མངས་སུ་དོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་གྲགས་པ་དང་དོན་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་པས་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གོང་མ་དེའི་འགྲེལ་པ་མ་བྱས་པའི་འཐད་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་མངས་ཀྱང་བློས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་སོ།།སྐྱེ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མར་མེ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ པོ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ལས་དྲས་ཏེ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་ནི་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ནའོ།

对于这样说的回答，此处注释者说道：由于在同时生起的贪欲和执著同时产生的否定章节中已经否定了俱生因，也否定了作用因，因此不能以此论证来表明不确定性，所以无法避免无穷过失。
俱生因在前面贪欲和执著观察章节中已经以'贪欲与执著二者，不应同时而生起，如是贪欲执著二者，将成互不观待'而否定了。
若说作用因是未生的自身正在生起是他者的因，那么如果此处根本生起或生起的生起正在生起是作用因的话，或许会成为不确定性。但是作用因也已经在前面否定了，因此你们的论证不能表明我的因不确定，由于一个特征不能生起另一个特征，所以如果它们有其他特征，就会有前面所说的无穷过失，你们无法避免这个过失。
因此，为了避免其他人的无穷过失，他们说：'如同灯火能照亮自身和他物，同样生起也能生起自身和他物的实体。'因此不会成为无穷过失。这是其他部派为了证明不会成为无穷过失而作的论证。
他们说，如同灯火既能照亮自身，也能照亮瓶子、毛毯等其他事物一样，生起也能生起自身，也能生起瓶子、毛毯等其他事物，因此既是有为相，也不会成为无穷过失。
此处注释者说，对于容易理解和已经解释过的内容不再解释，因为担心文字冗长，而且对于众所周知和已经解释过的内容再作努力是没有意义的。这是注释者对前面偈颂未作解释的合理性的说明。
对于前述观点，此处注释者虽然文字冗长但仍要以智慧推理解释。
他们说：生起对于自身和他者的对境起作用，因为这是它的本性。例如，如同灯火因为是光明的本性而照亮自身和他者一样。这是注释者引述对方的言论作为前提。这些内容按顺序可配对为有法、所立法、能立法和譬喻。即如同灯火因为是光明的本性而照亮自身和他者一样，生起也因为是生起的本性而生起自身和他者。

།དེ་ལ་བཤད་པ། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་།དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་པས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་སུན་དབྱུང་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཡང་བཤད་པ་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་གཟུང་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་མུན་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་གྲང་ན།འདི་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་བརྟག་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྲང་ན། བརྟག་པ་འདི་ལ་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་འདུག་ པ་ན་མུན་པ་མེད།།མར་མེས་ཅི་ཞིག་སྣང་བར་བྱེད། །ཅི་ཡང་སྣང་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་མུན་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ པར་བྱ་གྲང་ན།མར་མེ་ལ་ཡང་མུན་པ་མེད་ལ་ཕྱོགས་གང་ན་མར་མེ་དེ་འདུག་པ་དེ་ན་ཡང་མུན་པ་མེད་པས་མར་མེས་ཅི་ཞིག་སྣང་བར་བྱེད་དེ་ཅི་ཡང་སྣང་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མར་མེ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མར་མེ་ རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་མུན་པ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉི་མ་འོད་ ཟེར་གསལ་ཞིང་འཇེབས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གསལ་ཞིང་འཇེབས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བ་ནི་མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མར་མེས་སྣང་བར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་།ཕྱོགས་གང་ན་མར་མེ་དེ་འདུག་པའི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ཀྱང་མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མར་མེས་སྣང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གསལ་ཞིང་འཇེབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་འོད་ཟེར་གྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་སྨོས་པ་ནི་ནང་པར་ ནམ་མཁའ་སྤྲིན་མེད་པ་ལ་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ་ན་འོད་ཟེར་གསལ་བ་ཡིན་ཡང་འཇེབས་པ་མ་ཡིན་ལ།གུང་ལ་འོད་ཟེར་སྤྲིན་གྱིས་ཁེབས་པའི་ཚེ་ན་འཇེབས་པ་ཡིན་ཡང་གསལ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉི་གའི་ཚེ། ས་ཕྱོགས་དམའ་བ་དག་སྣང་བ་གང་ཡོད་པ་དེས་མར་མེས་སྣང་བར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ ཕྱིར་འོད་ཟེར་གསལ་བ་དང་འཇེབས་པ་གཉིས་སྨོས་སོ།།ཡང་ན། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་མར་མེའི་ཆོས་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ནི་མུན་པ་མེད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་ བསྟན་ཏོ།།འདིས་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ།

对此解释说：'就胜义而言，生起即是能生的自性'这一所立因的自性，因为如同所立一样不成立，且是立宗内容的一部分，如同'声音是无常的，因为是声音'这样的说法一样，所以这不合理。这是注释者对前说的能立因，因为如同所立一样不成立，且是立宗内容的一部分而不成立的破斥之语。
又解释说：若就胜义而言，说'灯能照明是因为能驱除障碍自他本性被认知的黑暗'，对此如前所说的论证是不可能的。这是说若按照对方所许来观察，是这样的吗？对于这个观察，说明如前所说的论证是不可能的。为什么呢？为此解释说：'灯及诸处所，彼处无黑暗，灯复何所照？实无所能照。'这是偈颂的含义。
所谓'灯能照明'，是说'因为能驱除障碍自他本性被认知的黑暗而能照明'，对此，灯上无有黑暗，灯所在之处也无黑暗，那么灯还照明什么呢？实际上什么也不能照明，这是其结论。如此，此处所立法是灯非能照，能立法是灯于自他本性皆无黑暗，这表明了所立法和能立法。
因此，此处的推理是：就胜义而言，灯不能照明自他本性，因为无有黑暗的缘故，如同阳光明亮悦意的光照一样。这其中，有法、所立法、能立法和譬喻依次配合。如同阳光明亮悦意的光照因为无有黑暗而非灯所照明，同样，灯的自性和灯所在处的他性也因为无有黑暗而非灯所照明。
此处说'阳光明亮悦意'这两种光线的特征，是因为清晨无云天空中太阳升起时，光线虽明亮但不悦意；中午光线被云遮蔽时，虽悦意但不明亮，在这两种情况下，低洼处若有光明，则需要灯光照明，因此才提到光线明亮和悦意两种特征。
或者，'灯及诸处所，彼处无黑暗'中的'无'是因为能照明，这表明灯的性质就是能照明。前面说无黑暗是能立法，这里说能照明是能立法，这就是区别所在。

།དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉི་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ དག་ཀྱང་།ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེས་སྣང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་ཕྱོགས་གང་ན་མར་ མེ་དེ་འདུག་པའི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེས་སྣང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གཏན་ཚིགས་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་། ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་བྱས་པ་ཉིད་དང་། རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་ བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་བཞིན་ནོ། །མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་བཞིན་ནོ། །མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་བཞིན་ནོ། །མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རླུང་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པས་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྔར་སྐྱེ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མར་མེ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པས་ཕྱོགས་སྔ་ མ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་སྨྲས་པ། མུན་པ་སེལ་བས་སྣང་བྱེད་ཡིན། །མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་དེས་སྣང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མུན་པ་མེད་པ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པས་སྣང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མུན་ པ་སེལ་བས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པས་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མར་མེས་སྣང་བར་བྱ་བའི་དོན་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དཔེ་མེད་པར་བསྟན་པ་ དང་།འདིར་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་དག་དཔེ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་གཉིས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་སྣང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མར་མེ་སྣང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མུན་པ་སེལ་བས་སྣང་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་བས་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་མུན་པ་མེད་པ་ཉིད་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

因此，在此应当了知，就胜义而言，灯不能照明自身和他体，因为是能照明者，如同太阳一般。这其中，有法、所立法、能立法和譬喻应当依次配合。譬如，太阳因为是能照明者，所以不是灯所照明的对象。同样，灯自身和灯所在处的他体，因为是能照明者，所以不是灯所照明的对象。
同样，灯不是能照明者，因为是生起性、所益性、所作性、缘之差别性等，如同地等。这是说，灯不能照明自身和他体的理由：'因为无暗'和'因为是能照明者'这两个因相，仅是为了说明性质的言词方式而举例而已。
同样也可以说，灯不能照明自身和他体，因为是生起性等，如同地等。这样表明：灯不能照明自身和他体，因为是生起性，如同地一样。灯不能照明自身和他体，因为是所益性，如同水一样。灯不能照明自身和他体，因为是所作性，如同火一样。灯不能照明自身和他体，因为是缘之差别性，如同风一样。
因此，由于无有譬喻，存在能立不足的过失。这是结论和量果。对方先前说：'生起能对自身和他体的对境起作用，因为是其本性，如同灯是光明的本性故能照明自身和他体'，由于譬喻不成立，前主张有能立不足的过失，所以不应理。
对此有人说：'由于能除暗故是能照明者。'灯在生起时能除暗，因为由其使所照物无暗且能照明，所以由于除暗而成为能照明者。因此，所说的'因为无暗'不成立，故因义不成立。也不是无有譬喻，因为能见到灯所照明的对境。
这样说明无有譬喻后，此处自宗论师们证成有譬喻。他们说，因为你以'灯及诸处所，彼处即无暗'说明了二种比量的因相，由此所照事物无暗故，及是能照明者故，即说'由于除暗故是能照明者'。因此，正在生起的灯对自身和他体无暗即是能除暗者。

།དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་དོན་དམ པར་མར་མེ་ནི་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གསལ་ཞིང་འཇེབས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་ མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་མར་མེས་སྣང་བར་བྱ་བའི་དོན་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་མུན་པ་མེད་པ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། ཅི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས། ། མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་ལ་སྙེགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེལ་བར་བྱེད་དེ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བཞིན པ་ཉིད་བསྟན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔ་མ་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གང་ཚེ་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མུན་པ་དང་ནི་ཕྲད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་ པའི་དཔེ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བྱས་པ་ཇི་ལྟར་བརྟག་སྟེ་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲ་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་གཞན་དག་གིས་སྒྲ་བྱས་པ་ཇི་ ལྟར་རྟག་སྟེ་བུམ་པ་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་བྱས་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གང་གི་ཚེ་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་མུན་པ་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་མུན་པས་མར་མེ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མར་མེས་མུན་པ སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་བོ།།དེ་ལ་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མུན་པས་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། །དཔེར་ན་མུན་པ་མར་མེ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཡེ་ཤེས་དང་མ་རིག་པ་དག་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་ དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མུན་པས་མར་མེ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ།མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ངེས་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

因此，你所说'胜义中灯不能照明自身和他体，因为无有黑暗，如同日光明亮清净具足光明'这个能立因的意义不成立。由于你的能立因意义不成立，我们的比喻也并非不存在，因为可以观察到灯照明自身和他体时无有黑暗且能照明，所以我们的比喻成立。
对此说法的回答，注释者说道：'如何以正生起的灯，能作除暗之事？'其中'如何'是指向不可能，意思是'如何能除暗呢？实不能除暗'，这表明了所立法。'以正生起的灯'这句话表明了正生起的法性正在生起，这是能立法。
因此，这是安立所立法和能立法，如前二者的次第。'当灯正生起时，与暗不相遇'，这是安立同法喻。就像有人说'声音是常'时，他人以'声音是所作，如何是常？如同瓶是所作故无常'来成立一样。
在此也是，当灯正生起时与暗不相遇，那时暗不能遮蔽灯；当灯正生起时与暗不相遇，那时灯不能除暗，因此成立为喻。
此处的比量是：胜义中灯不能除遣违品，因为是正生起故，如同暗对于灯。这些分别是有法、所立法、能立法和喻依次配合。如同暗不与灯相遇是正生起故不能遮蔽灯，同样，灯不与暗相遇也是正生起故不能除暗。
若说智与非智有不定过失，这是对方指出中观派的因'因为是正生起故'有不定过失。他们说：智慧和无明虽是正生起，但智慧能除无明，所以是否正如正生起故暗不能遮蔽灯那样灯就不能除暗？还是如同虽正生起但智慧能除无明那样，灯也能除暗？因不定故中观派的能立因不应理。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་བཀག་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་མ་རིག་པ་སེལ་བ་ཡང་བཀག་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། མར་མེ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བུ་མ་སྐྱེས་པས་བྱ་བ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས། །མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མར་མེའི་ཆོས་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེ་མར་མེ་ལ་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།སྔ་མས་ནི་མུན་པ་ལ་མར་མེ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མུན་པས་མར་མེ་མི་སྒྲིབ་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །གང་ཚེ་མར་ མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ།མུན་པ་དང་ནི་ཕྲད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་གྱི་མུན་གནག་སྣང་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་གྱི་མུན་གནག་སྣང་བ་མེད་པ་ནི་མར་མེ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ མར་མེ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མུན་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མུན་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་བཞིན་དུ་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་སྣང་བས་མུན་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྐྱོན་ འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་དང་དགྲ་བོ་དག་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་དགྲ་བོ་གསོད་པར་བྱེད་པས། དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མུན་པས་མར་མེ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཕྲད་ པ་མེད་ཀྱང་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་དགྲ་བོ་གསོད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ།མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ངེས་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对于如此所说，在此作为回答而解释的是：由于属于所应成立的范畴，因此同样以遮遣而非不定，如是说道。如同胜义中否定灯火能除暗一样，以智慧除无明也被否定，因为无有相违品故非不定。
或者，正在生起者是未成就的，灯火非能作照明，因为未成就故，如未生子不能作事。以此说明未成就是因。这些也依次配合法有法、所立法、能立法及喻，如同未生子因未成就故不能作事一样，正在生起的灯火也因未成就故不能除暗。
或者，'如何正生起的灯火，能作除暗之事'，以此说明在喻上无接触，故显示灯火的法是无接触的。以此说明在灯火喻上有与暗无接触的法，故显示灯火不除暗的能立法是无接触的。前者是说明暗有与灯火无接触的法，故显示暗不障灯火的能立法是无接触的，这就是差别。
'当灯火正生起时，与暗无有接触'，这是同法喻的语句，以此显示同法分的譬喻。此处推理是：胜义中正在生起的灯火非能除暗，因为无接触故，如世间中间的黑暗无光明一样。这些也依次配合法有法、所立法、能立法及喻，如同世间中间的黑暗无光明因与灯火无接触故不能障蔽灯火一样，正在生起的灯火也因与暗无接触故不能除暗。
或者，胜义中灯火非能除暗，因为与违品无接触故，如同暗一样。这些也依次配合法有法、所立法、能立法及喻，如同暗因与对治分无接触故不能除暗一样，灯火也因与违品无接触故不能除暗。
若说如同降伏法事一样，即使无接触光明也能除暗故是不定，这是他方对中观派的因'因为无接触故'提出不定的过失。他们说：降伏法事与敌人虽无接触，但降伏法事能杀敌人，因此，是否如同因无接触故暗不能障蔽灯火一样，灯火不能除暗？还是如同虽无接触但降伏法事能杀敌人一样，灯火除暗是不定的？因此中观派的因不应理，他们如是说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་ཡང་ལས་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ དགྲ་བོའི་ཕྱིར་ལས་བྱས་པས་རིག་སྔགས་ཀྱི་ལྷ་དག་གིས་ཕྲད་པ་ཁོ་ནས་མི་འདོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མར་མེས་མ་ཕྲད་པར་སྣང་བར་མི་བྱེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་མ་ཕྲད་པར་ཡང་དགྲ་བོ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་ནི་ དེས་ན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ལ་སྣང་བ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་རིག་སྔགས་ཀྱི་ལྷ་དག་དང་དགྲ་བོ་ཕྲད་ནས་དགྲ་བོ་གསོད་པས་མ་ཕྲད་པར་གསོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པས་མིག་ཁེབས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་མཐོང་གི་མུན་པས་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཡང་དཔེ་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དཔེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་གནོད་དོ། །དེ་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་མཐོང་བ་དེ་ཅི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་མུན་པ་སེལ་བར་འདོད་ན་ནི་འདི་ཡང་འདོད་པར་གྱིས་ཤིག་།མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་ཏེ་མུན་པ་སེལ་བྱེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན། །འདི་ན་འདུག་པ་དེ་གསལ་འགྱུར། །དེ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད པར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འདོད་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོས་མར་མེ་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མེད་དེ་དཔེར་ན་མུན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་མུན་པས་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་ མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ལ་མི་གནོད་དོ།།ཡང་གཞན་ཡང་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །གལ་ཏེ་སྣང་བར་བྱེད་གྱུར་ན། །མུན་པའང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །དེ་ནི་ མི་འདོད་དེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ན་མར་མེ་ནི་མུན་པའི་གཉེན་པོར་གནས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་གལ་ཏེ་མར་མེས་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྣང་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ན་མུན་པས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་ཐལ་བར འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་ན་མུན་པས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པར་མི་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ན་ནི་གཞན་བཞིན་དུ་མུན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞིང་དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ།

对于如此所说，在此解释者回答说：由于对业没有显现，以及因为是对敌人所作的业，仅仅通过与明咒天神相遇而造作不悦意之事，因此并非不确定。
如果没有与灯相遇就不能显现的相违品，通过降伏业不相遇也能使敌人显现的话，那么就会成为不确定性。然而由于降伏业没有显现，与所成就的相似，因此并非不确定。
另外，由于降伏业是通过与明咒天神和敌人相遇而杀敌，而非不相遇就能杀敌，因此也非不确定。
假如由于执著自方而致盲，如此说道：'见到灯不相遇而显现，但未见到黑暗不相遇而显现'，
这是说，如果对方为了成立比喻而如此说的话。
对此解释者回答说：为了成立比喻，这并不能损害。应当观察这一点：所见是否如所见那样，还是另有其他。见到灯不相遇而显现并非如此，如果认为灯不相遇也能驱除黑暗，那么也应当接受这一点：
'若灯不相遇时，尚且能除黑暗，则此处所住暗，遍及诸世间，应成悉皆明。'
这是不能接受的，因此不要认为灯不相遇能驱除黑暗。
'为了成立比喻，这并不能损害'是说：我说灯无显现性，如同黑暗一样。对于这个比喻，你说'未见黑暗不相遇而显现'，为了成立这个比喻，对我来说并不能造成损害。
复次，如果按照你的观点，为了驱除黑暗：'若灯能显现，自他诸事物，黑暗亦应能，遮蔽自他物，此事定无疑。'
这是不能接受的，认为不能遮蔽自他事物。这是说，此处灯是作为黑暗的对治而存在，因此如果灯能显现自他事物，黑暗也应该遮蔽自他事物，这是毫无疑问的。然而不承认黑暗能遮蔽自他事物。
如果能遮蔽，那么如同其他一样，黑暗本身也将不可得，而诸事物将永远显现，然而并非如此，所以这是不能接受的。

། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་འདིར་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན ནོ།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མུན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མུན་པ་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་ པའི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གྲིབ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གྲིབ་མ་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་གསལ་བས་དཔེ་མེད་དོ།།དེས་ན་ཕ་རོལ་པོས་མར་མེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་གཞན་ཡང་སྐྱེ་བས་ཇི་ལྟར་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་འདོད་དོ། །ཅི་སྐྱེས་སམ་འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བྱས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེ་བ་དེ་རང་ཉིད་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་ཅེས་གལ་ཏེ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེས་ཅི འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པས་སོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཅི་ལྟར་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ ཉིད་དེ།མེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ།སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །བརྟག་པ་སྔ་མ་ཤོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྐྱེས་པས་སོ་ཤེ་ན། ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་པས་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ།

因此说'这是相似法的譬喻语'是指：如同认为黑暗不能遮蔽自他事物一样，这里灯也不能遣除存在于自他本性中的黑暗，这是相似法的譬喻语。
这里的推理是：胜义中，灯不能遣除存在于自他本性中的违品，因为具有违品的缘故，如同黑暗。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如黑暗因为具有对治，所以不能遮蔽自他本性，同样，灯也因为具有违品，所以不能遣除存在于自他本性中的黑暗。
或者，胜义中，灯不能遣除黑暗，因为具有违品的缘故，如同影子。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如影子因为具有对治，所以不能遣除黑暗，同样，灯也因为具有违品，所以不能遣除黑暗。
因此如此，灯照明自他本性的明显性是没有譬喻的。
所以对方所说'如同灯一样，生也能生起自他事物，不会成为无穷过失'这种说法就是如此确定的。这是结论和量果。
复次，生如何能生起自性？是已生还是未生而生起？这是说：如果所生能生起自性，那么这个生是已生而生起还是未生而生起？这表示二种观察。
'由此如何'是疑问语。
其中首先为了说明后一种观察而说'如果是未生'。'此生若未生，如何能生自性？'这是所说的。
为了说明其量而说：生若未生则不能生起自性，因为不存在的缘故，如同先前。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如先前未生的事物因为不存在所以不能生起自性，同样，未生的生也因为不存在所以不能生起自性。
为了说明前一种观察而说'如果是已生'。'若是已生而能生，已生何需再生起？已生再生起的作用成为无意义的缘故'，这是所说的。
因此如此观察时，生不可能生起自性，所以无穷过失不能遮遣，这是结论和量果。即生不能生起自性，若依赖其他生则不能遮遣无穷过失的过患。

།དེས་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་སྐྱེད་པ་སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ ལྡོག་པ་མེད་པས།འོ་ན་སྐྱེ་བ་ནི་རང་གིས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་པ་འདུས་མ་བྱས་སུ་གྱུར་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་གཞན་ཡང་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ དག་ལ་ཅི་སྐྱེ་བས་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ།སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་གཞན་དེ་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ གྲང་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་དགོངས་ནས་བཤད་པ། སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ། །ཅི་ལྟ་བུར་ཡང་སྐྱེད་མི་བྱེད། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་ དེར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་བརྟག་པའི་སྐབས་དེར། །རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་མེད། །སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་ དུ་འདིར་ཡང་།རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་དེ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་མི་བྱེད། །སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་མ་གཏོགས་པར། །སྐྱེ་བཞིན་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་ཅིང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེད པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་ཅིང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ གྱིས་དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཚད་མ་སྔ་མས་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པས་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ལ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཁྱད་པར་ ནི་དེ་ཡོད་དོ།

这就表明了暂时生起不能生起自身。在此如果对方说：如此生起既不能生起自身，又依赖其他生起，将导致无穷过失而无法遮遣。那么生起既不能自生又不能他生，成为无为法，是无为法的相。对于这个前主张的回答，此处注释者说：
如果生起等是无为法，由于是无为法的缘故，说它们不是有为法，这样的说法虽然成立，但由于生起等具有有为法的相，所以说它们是无为法的理由不成立。
又对主张生起者问：是生起已生的、未生的还是正在生的什么？这样的问难表明：生起能生他者的说法，无论是说生起能生已生、未生还是正在生的，都不合理。
因此认为一切都不合理，故说：'已生、未生及正在生，都不能生起。'如何理解呢？'如同已去、未去及正去，对此已作详细解释。'如同在彼处广说比量一样，此处也应如是宣说。
如同在观察行走的章节中说：'已去中无去，未去中亦无去，除去已去未去外，正去不可得。'同样在此处也应说：'已生不生起，未生亦不生，除去已生未生外，正生不可得。'
为了说明正在生起不能生起的量，说：胜义中正在生起不能生起，因为本性未确定的缘故，如同正在灭一样。这其中，有法、所立法、能立法和喻依次配合。如同正在灭由于本性未确定且不存在故不被生起所生，同样正在生起也由于本性未确定且不存在故不被生起所生。
或者说：胜义中正在生起不能生起，因为趋向于转变为其他时间的缘故，如同正在灭一样。这些也是有法、所立法、能立法和喻依次配合。如同正在灭由于刹那相续趋向于转变为其他时间故不被生起所生，同样正在生起也由于刹那相续趋向于转变为其他时间故不被生起所生。
前一量是说明胜义中由于正在生起不存在故不被生起所生，后者是说明世俗中由于正在生起是刹那性的故不被生起所生，这就是区别所在。

།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་ གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་ དེ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།དེའི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། དེའི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་གཞན་ཡང་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དེས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་ སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེ་སྐྱེས་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་ན་ནི་དེའི་ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ངེས་སོ། ། ཡང་ན་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་ལ་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་སྐྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་གང་ཡང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བས་ སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ་སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མ་འོངས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས། དེས་ དེའི་ལྷག་མ་གང་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་པས་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཉིད་འདིས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མ་འོངས་པ་ནི་སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེའི་གང་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་ རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དང་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས།ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ ཉིད་ཀྱིས།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེ་ན། བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ནི་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། སྐྱེས་པ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལན་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ་དེའི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

在此，如果对方说：'在世俗谛中所谓正在生起的，是指某些尚未生起，因此其本性尚未确定，也非趋向于转变到其他时间，所以你之前的论证对我们无害。'对于这个引申出的前主张，作为回答，此处论释者说：'如果认为所谓正在生起的是指某些已生起而某些未生起'等等。
其中，首先为了说明第一种观察，说道：'即便如此，其中已生起的部分也不会再生起，因为其生起将成为无意义。'意思是，任何已生起的部分，因为已经生起，所以不会被生起所生，因为其生起将成为无意义。
而且，其中已生起的部分不是被那个生起所生，已生起的也不是正在生起的。为什么呢？因为已说明'若已生起则不是正在生起，而正在生起不会生起。'
如果已生起的部分完全无生而生起，那么其余部分也必定同样完全无生而生起。
或者，应当说明其中某些完全无生而生起，而某些由生起所生，这两者有何差别。
如果其中已生起的部分也是由生起而生，那么这样就是未生起的被生起所生，而不是正在生起的被生起所生。
如果其中已生起的部分也被生起所生，那么它就应该具有两个生起所造成的差别，但实际并非如此。因为对已生起的，不会再开始任何生起的作用，所以其中任何已生起的部分都不会被生起所生。
为了说明后一种观察，说道：'其中未生起的部分也不会被生起，因为空无生起，如同未来。'
如此，其中已生起的部分不被生起所生，因此其余未生起的部分被生起所生，这样就成了正在生起的被生起所生。这样所说的就被破除了。
以此证明其中未生起的部分也不被生起所生。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同未来因为空无生起而不被生起所生一样，其中未生起的部分也因为空无生起，所以不被生起所生。
在此，如果对方说：'所谓正在生起的既不是某些已生起和某些未生起，而是趋向于生起，所以你们之前的论证对我们的立场无害。'对于这个引申出的前主张，此处论释者回答说：'如果说所谓正在生起的是趋向于生起，那么应当观察：是已生起的还是未生起的趋向于生起？'这就是观察的内容。答案仍然是：已生起的不会生起，因为其生起将成为无意义。

། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མ་འོངས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར རམ་འོན་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པས་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན ལ།རྗེས་སུ་དཔག་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གལ་ཏེ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྟག་པ་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་ན་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་ སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབང་པོ་དང་ཡིད་དང་རང་རིག་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ནི་དོན་མ་[(]གྲུ་[,]གྲུབ་[)]པ་ཉིད་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་ བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བ་ དེའི་སྒོ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་ དཔག་པས་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་དབུ་མ་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དངོས་པོའི་ཡོད་པ་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན་དེ་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་ འདི་འབྱུང་མེད་པའི་ཚེ།ཁྱེད་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་ཉིད་འདིར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཅི་སྟེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་མེད་ཅིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་དག་དགག་པ་ཡང་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་པས། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ ནས་ནི།།སྐྱེ་བཞིན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། སྔར། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་སྒྲུབ་པ། །ཅི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་ རྒྱུ་ཞེས་བྱ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བས་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཟིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།

说'未生者也不生起，因为是空无生，譬如未来'，这就是其本身。在此有人说：'因为自性未被确定'这个能立因的意义是什么？是因为现量的自性未被确定，还是因为比量的自性未被确定？对此，对方认为中观能立因的意义'因为自性未被确定'，如果成立为'因为现量的自性未被确定'则是不定，如果成立为'因为比量的自性未被确定'则是所立不成，如此作二种分别。
为了说明第一种观察，所以说'如果按第一种观察则是不定，因为在现量的自性未被确定的事物上也有正在生'。在根识、意识、自证和瑜伽现量的自性未被确定的事物上也有正在生的缘故。为了说明第二种观察，所以说'如果按第二种观察则是所立不成，因为依靠生而生起，以生而推知正在生'。眼识生起的缘即眼、色、光明、虚空和作意等称为生，依靠彼等而眼识生起，通过彼生而推知有眼识正在生。
对于如此所说，注释者自身在此回答说：'对于说一切事物自性皆无自性者，因为没有现量和比量所缘的事物存在，所以无有相违品，因此不是不定'等。对于说一切事物胜义自性皆无自性的中观师，因为没有现量和比量所缘的事物存在，如果有其他事物存在这个相违品，则应成不定，但因为没有，所以不是不定。
也不是所立不成。如果问为什么？'当有生时，此正在生不存在'。你说依靠生而生起，以生而推知正在生，对此应当观察：是有、是无还是亦有亦无？对彼等的破斥已广说完毕。'如何依靠生，而说正在生？'此时如何说依靠生而生起正在生？这表明能立因的意义并非所立不成。如前所说：'当法不成立，有无及俱句，如何成能立，如是不应理。'已说明缘不生起事物，所以你说依靠生而推知正在生是不合理的。
因此，由于无有比量，所以'因为自性未被确定'这个能立因的意义并非所立不成，这是总结。

།འདིར་སྨྲས་པ། དཔེར་ན་མི་མཁས་པ་ལ་ལ་ཞིག་མཚོན་ཐབས་མཁས་པས་མ་གསོད་ཅིང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁྱོད་ཀྱང་རྟོག་གེ་ལ་མཁས་པས་དྲང་སྲོང་མཆོག་གིས་ གསུངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེད་མ་སུན་འབྱིན་ཅིང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱད་པ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པས་སྔར་ཁས་བླངས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡོད་པས་སྐྱེ བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།ལུང་ལས་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ་འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཀྱང་ཁས་བླངས་ལ། ད་འདིར་དེ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་ཁས་བླངས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།གདུལ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལྟ་བ་ངན་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྩ་ནས་འབྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲི་མ་བཀྲུ་བའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ་འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་ སྐྱེ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གསུངས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མ་གསུངས་པར་ཁས་ལེན་པས་ཁས་བླངས་པའི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་བསྟན་ ཟིན་ཏེ།གོང་དུ་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་རྣམས་ཀྱིས། །ཡོད་པ་གང་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ན། །འདི་ཡོད་པས་ནི་འདི་འབྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་དེ་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་བདག་པོའི་རྐྱེན་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འདིར་ཕ་རོལ་ པོ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི།དབུ་མ་པས་བརྟགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི། །དངོས་པོ་རྟེན་ཅིང་ འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་སྟེ།སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་མ་དྲོས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད། །གང་ཞིག་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དེ་སྟོང་གསུངས། །གང་གིས་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། གང་དག་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ནི། །དེ་དག་དངོས་ཉིད་གང་ཡང་མེད། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། དེ་དག་གར་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། བློ་གྲོས ཆེན་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

于此说道：譬如某些无知者，虽不被善于武器的人所杀，却行持非善士之行为。同样地，你虽精通论理，却破坏声闻和独觉所生起的缘起之理，这是最胜仙人所说的，并且随行非圣者之行为，这将成为前述承许之过失。
对方说：因缘和合而有果生起，故正在生起者能生起果，这是立宗之语。经中说'此有故彼生，此生故彼生'，你们中观派也承许，而今说无此，这将成为承许之过失。
对此回答，论释者说道：为了洗涤诽谤因果的恶见所染之垢，对于具有恶见、从根本断除善法一分的所化众生而言，如是说道：'此有故彼生，此生故彼生'，如'无明缘行'等所说，是就世俗谛而说，非胜义谛所说，因此不违背承许。
为显示其正理，此处已说明：上文说什么呢？'诸法无自性，以有非有故，此有故彼生，是事则不然。'如是已说明。此于前文主缘观察品中已说明。
此处对方所观察的缘起是假名安立，为显示中观所观察的缘起非胜义谛故，此处又说：'缘起性空寂，诸法缘起者，于胜义自性本寂灭'，意为无生。
为显示此之依据，世尊于《圣龙王阿那婆答多所问经》中说：'从缘所生者无生，彼无自性生，依缘故说空，知空者谨慎。'
同样在其他经典中亦说：'诸依缘生者，彼等无实性，诸无自性者，彼等皆不生。'
如是于《圣楞伽经》中说：'大慧，依无自性生之密意而说一切法无自性。'等如是所说。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཞེ་འགྲས་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པས་སྒྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་ཟླ་ བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐལ་བ་སྤར་གང་འཐོར་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མི་མཁས་པ་ལ་ལ་ཞིག་མཚོན་ཐབས་མཁས་པས་མ་གསོད་ཅིང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁྱོད་ཀྱང་རྟོག་གེ་ལ་མཁས་པས་དྲང་སྲོང་མཆོག་གིས་གསུངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེད་མ་སུན་འབྱིན་ཅིང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱད་པ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པས་སྔར་ཁས་བླངས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི ཚིག་དོར་གྱི་ལན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་ཞི་བ་ཉིད། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉི་ག་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་ ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོས་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ ནས་བུམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་སྣམ་བུ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་མཐོང་སྟེ།མཐོང་བ་ལས་ལྷག་པའི་ཚད་མ་གཞན་མེད་པས། སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་སྐྱེད་མི་བྱེད། །ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྐྱེ་བས་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དག་ སྐྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་དག་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་མཐོང་བ་ལ་སུ་ཞིག་འགལ་ བར་བྱེད་དོ།དེ་དག་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བར་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ དག་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཏེ།དེ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱེད་ཅག་དོན་དམ་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་མཛད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་དགུ་པ། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་སྐྱེའོ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྣམ་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཅི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཉོན་ཅིག་།འདི་ལ་སྐྱེས་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཡིན་གྱི་མ་སྐྱེས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

因此，如此对方以嗔恨心设置诽谤，就如同向无瑕的月轮撒一把灰尘想使其染污一样。这是对前文对方所说的回答：'某些无知者虽精通武艺却杀人，行非圣者之行为。同样，你虽精通论理，却诽谤声闻缘觉所生起的缘起法理，随行非圣者之行为，这与你先前所承认的相违。'
因此，正在生起以及生起都是寂灭的。如此，因为如实观察时，缘起中无生，如幻化一般，所以正在生起和生起都是寂灭的。这是在宣说胜义缘起的道理。如此，因为所谓'缘'和所谓'起'二者本性寂灭无生，所以对于说缘起的人们来说，正在生起和生起二者本性都是寂灭无生的。
对方所说'依据生起可以推知胜义中有正在生起'这种说法是不正确的。这是总结。对方说'中观派的因不确定'这种推理是不成立的，因为依据生起推知胜义中有正在生起的说法是似破。
其他人说：'依靠各种因缘可见瓶子生起、毛毯生起等。除了所见之外再无其他量。因此，你说已生、未生、正在生都不能生起的说法不合理。'这是对方说世间现见生起能生已生、未生、正在生等事物，所以你说这些不合理的论证是不对的。
对此，论释者回答说：'谁会否认见到持戒等资粮道随顺法？这些是世俗谛，不是胜义谛。因此，为了断除对这些的执著而造论，无有过失。'意思是说，对于世间现见的持戒律仪、根律仪等资粮道随顺法，我们也不否认。这些是世俗谛，而你们执著为胜义谛，为了断除这种执著，上师造论，无有过失。
第三十九品。如果问：如何确定'瓶子生起'、'毛毯生起'等说法是世俗谛而非胜义谛？请听：对此，生起时是瓶子和毛毯，未生起则不是。

།སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། ། ཅི་སྟེ་མ་སྐྱེས་ཀྱང་བུམ་པ་བློ་ལ་བཞག་ནས་མིང་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། བུམ་པ་སྐྱེའོ་ཞེའོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་དེ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་བློ་ལ་བཞག་པའི་བུམ་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་བརྣན་པའི ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མའི་མགོ་འདྲེན་པ་སྟོན་ཏོ།།སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་མེད་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དོན་དམ་པར་མེད་པས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ སྨྲ་བ་གང་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དུས་འཕོ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འཕོ་ཞིང་ ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནས་ཀྱང་འདས་པའི་དུས་སུ་འཕོ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པས།འདིར་དེ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ནི་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་བུམ་པ་གཟུགས་དང་རོ་དང་ དྲི་དང་རེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་བུམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་ལ།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ། །འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡོད་གྱུར་ན། གལ་ཏེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་འགའ་ཞིག་རྐྱེན་རྣམས་སམ་དེ་དག་འདུས་པའམ་གཞན་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ལ་སྨྲས་སོ།།དེ་ནི་ཅི་ཕྱིར་དེར་སྐྱེ་འགྱུར། །ཡོད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དུས་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་མ་སྐྱེས་པའི་ གནས་སྐབས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་འགའ་ཞིག་རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོའམ།དེ་དག་འདུས་པའམ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱོགས་ཤེད་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡོད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་དེར་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་། ད་ ལྟར་གྱི་དུས་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དུས་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ཡོད་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དུས་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由于已生的不会再生，所以说瓶子和毛毯生起这种说法是不合理的。如果虽然未生，但在心中安立瓶子而假名安立，说'瓶子生起'，那也仅仅是名言而已，因为安立于心中的瓶子是没有生起的。以此等论述表明依靠彼生起而生起正在生起是不合理的，为了强调这一点而引出下一个偈颂。
所谓生起，对已生和未生都是不存在的，因此说生起仅仅是名言而已，胜义中并不存在，所以表明依靠彼生起而生起正在生起是不存在的。
有些毗婆沙师认为色等和瓶等由于时间转变，唯从有而生起。这里说的是毗婆沙师等一切实事论者认为三时诸法唯从有，从未来时转变到现在时，又从现在时转变到过去时，因此它们唯从有而生起，依靠彼生起，根本生起使正在生起生起。
这里他们说：'事物不是从无生起，而是未来时中瓶子以色、味、香、触的自性而存在，它转变并生起于现在时成为瓶子的自性，从现在时到过去时也如是相应地转变并生起，因此依靠彼生起，根本生起使正在生起生起。'
对此说法，此处论释者自身回答说这也不合理：'若有未生的某事物存在于某处'，即若瓶子和毛毯等未生的事物存在于诸缘或它们的和合或其他处等。
'彼为何于彼时生起？'即彼有法为何于彼时生起？因为有法生起将成无义。意思是：如果如毗婆沙师所许，事物生起之前未生位时，未来时中若有未生的瓶子和毛毯等事物存在于诸缘各自或它们的和合或其他方位，那么彼有法为何从未来时转变并生起于现在时，又从现在时转变并生起于过去时？因为有法生起将成无义，所以有法不会转时并生起。
因此说'若有则不生起'，这是总结，意思是有法不会转时并生起。

།དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས ཀྱི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གོང་མ་འདིས་ནི་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་དེ་ནི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ནི་དངོས་ པོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དག་ གོ།།དུས་འཕོ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འཕོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འཕོ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གོང་མ་འདིས་དུས་འཕོ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་དེ་ཡང་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ཡང་དངོས་པོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འཕོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འཕོ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ དུས་འཕོ་བར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།།དུས་འཕོ་བར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འཕོ་ཞིང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་འཕོ་བར་སྨྲ་བ་དག་གོ། །འདིས་ནི་དངོས་པོ་དང་མཚན་ཉིད་ དང་གནས་སྐབས་དང་གཞན་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་དུས་འཕོ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིས་ནི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དང་།མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ སྨྲ་བ་དང་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དང་གཞན་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་དྷརྨ་ཏྲ་ཏ་སྟེ། དེ་ན་རེ་དཔེར་ན་གསེར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་ པའི་དབྱིབས་ཀྱི་དངོས་པོར་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་གསེར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་མདོ་ སྡེ་པ་དག་ན་རེ་དེ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ས་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བས་ནི་དེའི་ལན་ཐེབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཙུན་པ་དྷརྨ་ཏྲ་ཏ་ན་རེ་མདོ་སྡེ་པ་དག་ཀྱང་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར། །འདིར་དབུ་མ་པས་ནི་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་ གྱིས་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དྷརྨ་ཏྲ་ཏས་དངོས་པོ་རྫས་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་རྫས་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་ད་ལྟར་ ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།

如此，这就表明了对于那些主张事物在生起之前已经存在的人们的论点，由于他们以推理证成其存在性，而存在性又与无生相应，因此否定了生起，这就显示了实在论者自身推理的过失。
所谓'实在论者'，是指那些主张事物只能从已有中生起的人们。
对于主张时间转变的人们来说，由于他们以推理证成其存在性，而现在时中无有转变性，因此否定了现在时中的转变，所以也有同样的过失。
所谓'时间转变论者'，是指那些主张事物从未来时转变到现在时，又从现在时转变到过去时的人们。
这里也回答了关于实体、特征、状态和其他转变等论点。
如此，通过显示实在论者和时间转变论者的主张不合理的这一论述，也就回答了实体转变论、特征转变论、状态转变论和其他转变论等观点。
其中，实体转变论者是说毗婆沙师的论师尊者法护，他说：比如金的本质虽然转变为手镯和臂环等形状的实体，但金的本质并未改变；同样，一切法的本质虽然转变为长短等形状的实体，但法的本质并未改变。
对此，经部师说这应归类为数论派的观点，但这并非恰当的回答。因为法护尊者也可以说经部师应归类为虚无论者。
在此，中观师则以另一方式回答：从胜义谛而言，过去和未来并非实有，因为是实体的缘故，如同现在。因此，法护以推理证成实体性，则过去和未来如同现在一样成为实体，那么这二者也将成为现在，由此否定了过去和未来，所以他的主张有违背所立法自性的过失，因此不合理。

།མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་གྷོ་ཤ་ཀ་སྟེ། དེ་ན་རེ་དཔེར་ན་མི་གཅིག་ ལ་ཆུང་མ་གསུམ་ཡོད་པ་གཅིག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཀྱང་གཉིས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པས།ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་མིའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་དུས་གསུམ་དུ་འཇུག་པ་ན་ཡང་ མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ན་ད་ལྟར་དང་འདས་པ་གཉིས་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པས་ལྡན་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་དུས་ གསུམ་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་ནི་དེའི་ལན་ཐེབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཙུན་པ་གྷོ་ཤ་ཀ་ན་རེ་དུས་གསུམ་ཆར་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་འདྲེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་མ་འོངས་པ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་ལ་ད་ ལྟར་དང་འདས་པ་གཉིས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ནུས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་གསལ་བ་དང་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་དབུ་མ་པས་ནི་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་མ་འོངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གྷོ་ཤ་ཀས་དངོས་པོ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལ་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་ད་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་ འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དམ་བཅས་པ་ལས་ཡང་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་བ་སུ་མི་ཏྲ་སྟེ། དེ་ན་རེ་དཔེར་ན་གཅིག་མལ་གྱི་ ཤོད་ཐབས་གཅིག་བཞག་པ་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་ཞིང་དེའི་སྟེང་དུ་བཅུ་དང་བརྒྱ་དང་སྟོང་མལ་ལ་སོགས་པའི་ཤོད་ཐབས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཞན་དག་བཞག་ན་སྟོང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་གཅིག་མལ་གྱི་ཤོད་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་རྣམས་ དུས་གསུམ་དུ་འཇུག་པ་ན་ཡང་མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟར་དང་འདས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ན་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྫས་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་དུས་གསུམ་འདྲེས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་ནི་དེའི་ལན་ཐེབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཙུན་པ་བ་སུ་མི་ཏྲ་ན་རེ་དུས་གསུམ་གྱི་རྫས་གནས་སྐབས་ཅིག་ན་ཡོད་ན་ནི་འདྲེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དབུ་མ་པས་ནི་དེ་ལ་རྣམ་པ་ གཞན་གྱིས་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པར་མ་འོངས་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བ་སུ་མི་ཏྲས་དངོས་པོ་རྫས་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་རྫས་ཉིད་ ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་ད་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པ་བཞིན་ནོ།

主张相状转变的是说一切有部的论师尊者瞿沙迦。他说道：譬如一个人有三个妻子，虽然特别贪爱其中一个，但并非不贪爱其他二人，只是贪爱与不贪爱的相状有所转变，而人的实体并未改变。同样，诸法在三世中运行时，未来法具有未来相时，现在与过去二者并非不具有其相状，只是具有与未具有的相状有所转变，而法的实体并未改变。
对此经部师说：如此则三世混杂。这并非是对此的正确回答。因为尊者瞿沙迦说：若三世皆以显现体性而存在，则会混杂。然而在未来相状时，未来以显现体性为主，现在与过去二者仅为功能体性而已，仅以功能并不会与显现混杂。
对此中观师则以另一方式回答：胜义中未来并非相状的体性，因为是未来相状的体性之故，如同现在相状的体性。因此，瞿沙迦以推理认为事物具有相状，若过去未来如现在般具有相状，则彼二者将成为现在，为遮除过去未来，其立宗也有遮除所诠自性之过失，故不应理。
主张位态转变的是说一切有部论师尊者世友。他说道：譬如放置一床褥称为一，在其上放置十、百、千等床褥的其他位态时，仅是转变为千等其他位态，而一床褥本身并未改变。同样，诸法在三世中运行时，从未来转变为现在与过去的其他位态时，仅说为其他位态，而法的体性并未改变。
对此经部师说：如此则仅是位态差别，实体无差别，故三世混杂。这并非是对此的正确回答。因为尊者世友说：若三世实体在一位态中存在则会混杂，然因位态转变故不会混杂。
对此中观师则以另一方式回答：胜义中未来并非实体的体性，因为是未来实体的体性之故，如同现在实体的体性。因此，世友以推理认为事物是实体，若过去未来如现在般是实体，则彼二者将成为现在，为遮除过去未来，其立宗也有遮除所诠自性之过失，故不应理。

།གཞན་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་བུད་དྷ་དེ་བ་སྟེ། དེ་ན་རེ་དཔེར་ན་བུད་མེད་གཅིག་ལ་སྔ་ཕྱི་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བུ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་སྔ་ཕྱི་གཞན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི། བུད་མེད་དེ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས དུས་གསུམ་དུ་འཇུག་པ་ན་ཡང་མ་འོངས་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ད་ལྟར་དང་འདས་པ་དག་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་སྔ་ཕྱི་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་གཞན་པ་ཉིད་མེད་པས་དུས་ གསུམ་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་ནི་དེའི་ལན་ཐེབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཙུན་པ་བུད་དྷ་དེ་བ་ན་རེ་དུས་གསུམ་གྱི་རྫས་མ་དང་བུ་ལྟ་བུ་དག་གནས་སྐབས་གཅིག་ན་ཡོད་ན་ནི་འདྲེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྔ་ཕྱི་ལ་ལྟོས་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།འདིར་དབུ་མ་པས་ནི་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་མ་འོངས་པ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བུད་དྷ་དེ་བས་དངོས་པོ་རྣམས་དངོས་པོའི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གོ། །གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དངོས་པོ་མ་ འོངས་པའི་དུས་ན་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་ བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པར་ཅི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཕར་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་པར་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། དུས་ཀྱིས་ བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་ དུ་མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

主张他者变为他者的说法是毗婆沙师论师尊者佛陀提婆。他说，譬如一个女人，相对于前后他者而言，相对于母亲而言称为女儿，相对于儿子而言称为母亲。对此，仅仅是相对于前后他者而言有所改变，而那个女人本身并没有改变。同样，诸法在三时中运行时，也只是相对于未来的他者而言，称现在和过去为他者而已，法的本性并没有改变。
对此经部师们说，如果这样的话，仅仅是相对于前后而说为他者而已，事物本身并没有他性，这样三时就会混杂。这样的回答并不恰当。因为尊者佛陀提婆说，如果三时的实体像母亲和儿子一样存在于同一时刻，那么确实会混杂，但由于是相对于前后而有所改变，所以不会混杂。
对此中观师则以另一种方式回答：胜义谛中，未来并非事物的本性，因为是未来事物的本性，就像现在事物的本性一样。因此，佛陀提婆以推理认为诸事物是事物的本性，如果过去、未来和现在都是事物的本性，那么这两者也应该如此。为了遮遣过去和未来，他的立宗中也有遮遣所诤事物自性的过失，所以不应理。
这些只是为精进者略说一部分，作为附带说明就足够了。如果数论师说'事物是存在的，只是显现而已，所以无过失'，这是说数论师们认为：在我们的观点中，事物在未来时以潜能的本性而存在，由诸缘在现在时显现，所以你们的能立的过失在我们的观点中并不存在。
对此说法，注释者回答说：'这是不合理的，因为已经破除了显现的缘故。'
'未生怎么能知道是存在的'这是中观师对数论师和毗婆沙师的反问。对此数论师和毗婆沙师回答说：'未生确实可以知道是存在的，因为是时间所摄，如同现在的事物。'这些分别是所诤、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。譬如现在的事物因为是时间所摄而确实可以知道是存在的，同样，未来未生也因为是时间所摄而确实可以知道是存在的。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་དོན་དམ་པར་མ་འོངས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ། ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པོ་འདིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་བྱར་ནུས་ཏེ།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཡང་། །ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། །འདས་པའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྔ་མ་ བཞིན་དུ་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་པར་བཤད་ན་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ པའི་ཕྱིར་དང་།ཐ་སྙད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་མི་ཤེས་པ་དག་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་ པོ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ནི་མེད་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་འདུས་པ་ཙམ་ལས་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་དོན་དམ་པར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ།།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གིས་སྐབས་ཉིད་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་།སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ། །ཅི་ལྟ་བུར་ཡང་སྐྱེད་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།ཡང་བཤད་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡིས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ན། གལ་ཏེ་ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེས་སྐྱེད་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་འདོད་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འོ་ན་ནི་དེས་ན་སྐྱེ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོ་ན་དེས་ན། །སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

对于这样说的回答，此处注释者说道：'由于胜义中现在的事物也不成立自性存在，因此无有譬喻，所以不能成立所欲证明的意义'。
就像我们认为胜义中未来无有自性存在一样，现在的事物也不成立自性存在，因此你们所说的'如同现在事物'这个譬喻是不存在的，所以你们想要证明'未生是确实存在'这一所欲证明的意义是不能成立的。
应当了知，这也是对于证明色等诸法在前无有及灭后无有的过失的回答。
如果对方说：'色等诸法在前无有是确实可知的，因为是未来时所摄，如同现在事物'，以及'色等诸法灭后无有也是确实可知的，因为是过去时所摄，如同现在事物'，对于这些主张，也应当了知用'因为无有譬喻，所以不能成立所欲证明的意义'这样的过失来回答。
此处，如果对方为了成立'如同现在事物'这个譬喻而说：'如果你们中观派说现在事物也是不存在的话，就会违背世俗谛'，对于这个从上下文推知的前主张，此处注释者回答说：'也不会违背世俗谛，因为承许现在的色等事物如幻等而存在，并且在世俗中承许色等诸法是假立而存在的缘故'。
譬如幻化女身虽无女性的自性，但不了解幻术的人们说'这是存在的'，同样，现在的色等事物虽然胜义中无有自性，但在世俗中承许仅是名言而存在，并且在世俗名言中，色等诸法虽然实体上不存在，但承许是由地等自身聚合的部分和合而假立存在的缘故，既不会违背世俗谛，在胜义中你们的譬喻也不能成立。
附带说明已经足够，应当总结此处，如是首先已经解释了'已生、未生及正在生，皆不能生'这一偈颂。这是结语和量果。
复次解释：'若谓彼生能，生于正生者'，即是说如果如你所许，彼生能生正在生者的话。如果如对方所许，所谓的生能生正在生者的话，那么彼生就成为能生，因此就不是生，所以你们承许为有为相的'生'就不存在了，因此对方的因——'具有有为相故'不成立，所以不能成立蕴等诸法有自性。为了说明这一点而说：'若尔则彼生，应成能生法'。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕ་བུའི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུའི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན། སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྒོལ་བ་ སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྒོལ་བ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཆོས་ཅན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པར་མ་གྲུབ་པོ།།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་བཞིན་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་དེ་སྐད་བརྗོད་ན་འདིར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་ བ་གཞན་ཞིག་གིས།།དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་དེ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། ། ཡང་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མེ་འདོད་ན་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། སྐྱེ་བ་དེ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ གཞན་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

为了说明彼之量，能生者非生，因为是能生者。如同父亲非儿子之生一样。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如父亲因为是能生者故非儿子之生，如是能生者因为是能生者故非有为法之生。
如是，'生亦是何者，生无生之体性'之词义为：如是他方所许之生为有为法相者是何者，无生之体性之词义。
如是，对于论敌主张'生能生'之立宗，有法体性相违之过失，此为结论及量果。如是若无生，则对于论敌他方所说'生能生他'之立宗，于有法生之体性所许相违之过失，即有法生之体性不存在之过失，故他方之能立不成。
此中若他方说：如是彼生正生时能生他，且彼生亦由他生所生，故非无生之体性。对此前说从中引出之回答，此中释者说：
不能说彼由他生，若如是说则此中将有过失：'若由他生生，则成无穷尽。'
若由他生生生起彼，如是则成无穷过失。彼亦由他生，彼亦由他生，成无边际，此非所欲。
或者，为断除无穷过失，应许生无能生。即若不欲无穷过失，则应许彼生无他能生，如是亦不成立生之体性存在。
若如是者，即若他方如是说：若生由他生生则成无穷过失，此非所欲，生唯无他能生而生起。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེས་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་རྟོག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེས་ན་ནི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་།ཡང་གཞན ཡང་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པའམ།མེད་པའམ། ཡོད་མེད་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟག་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ།ཡོད་མེད་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ། །རེ་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པ་ཡང་། །སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་མེད་ཉིད་ཀྱང་ མ་ཡིན་ཏེ།།གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ ཡོད་མེད་མི་སྒྲུབ་པ།།ཞེས་བྱ་བ་དག་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འབད་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཆི་བཞིན་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏེ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཆི་བཞིན་པ་ཉིད་ནི་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱང་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་ པ་ཉིད་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་ན་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་འགག་པ་དང་མི་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་འགག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ།

对于如此所说的回答，在此作解释。因此说道：'如果无生而生，一切皆应如是生。这是不应理的，所以不要作生起的分别。'
如果生起无有其他能生而生，则瓶子、毛毯等内外诸法也应如是无有其他能生而生，然而这是不应理的，所以不要分别认为生起能生其他正在生起的。
复次，于此，有生法的生起是有、是无、还是亦有亦无而生呢？对于这样等的外道宗义，瓶子、毛毯、苗芽等诸事物有生起者称为有生法。
若观察彼等有生法的生起是实有、实无、还是亦有亦无而生，一切方面都不应理。为显示此义，于此'首先有与无，生起皆不应理，亦有亦无亦然，如前已宣说。'
为令忆念'如前已宣说'，在无生品中说：'于无或有义，缘皆不相应'，以及'若时诸法有，无及有无不成'等，已经宣说过了，因此不必再费力解释。
复次，'正在灭的事物，生起不应理。因为是正在灭的缘故，如同正在死亡。'这是说明一切事物都与无常性相随，故生起不应理。
这些应当依次配合为所立法、所成立法、能立法及譬喻。譬如正在死亡是正在灭故不应有生，如是正在灭亦因是正在灭故生起不应理。
若说'若非正在灭则生起无过'，是说若在正在生起的阶段不会灭去，则因有生起而无过失。
为显示这也不应理，故说：'若非正在灭，即非为事物。因不具事物相，如同虚空花。'
这是说，若事物正在生起时不会灭去，则不应成为事物。这些也应当依次配合为所立法、所成立法、能立法及譬喻。
譬如虚空花因不具有事物之相的灭性故不应成为事物，如是非正在灭者亦因不具有事物之相的灭性故不应成为事物。

།གལ་ཏེ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ འགག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་གནས་པ་ནི་འགག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འཐད་པས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་འགག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་འགག་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོར་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རམ།།འོན་ཏེ་འགག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་བཞིན་དུ་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དངོས་པོར་འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གནས་པ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་པ་ཉིད་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཁུངས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་དབུ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བརྒྱ་པ་ལས། གནས་མེད་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །མི་ རྟག་པས་ན་ག་ལ་གནས།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གནས་གྱུར་ན། །ཐ་མར་རྙིངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁོར་ཟུག་མི་རྟག་ཡོད། །ཁོར་ཟུག་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྟག་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཕྱིས་ནི་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མི་རྟག་དང་། །ལྷན་ཅིག་ གནས་པ་ཡོད་གྱུར་ན།།མི་རྟག་ལོག་པར་འགྱུར་བའམ། །ཡང་ན་གནས་པ་བརྫུན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དག་འདིར་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་གནས་པ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་ཇེ་དང་པོར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ད་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཆོས་མེད་དོ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་མེད་པ་ལ་དེའི་གོས་འབྱུང་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་ནི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་འཐད་པས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་མེད་པ་ལ་དེའི་གོས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་གནས་ པའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འཐད་པ་དེས་ན་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果说由于住性本身而成为不定性的话，这是说对方认为中观派的因'由于不具有灭的事物的特征'是不定性而不合理的过失，
他们说住性是不具有灭的事物本身是合理的，因此难道由于不具有灭的缘故，如同虚空之花一样不在灭的过程中，就不合理成为事物吗？
或者由于不具有灭的缘故，如同住性一样不在灭的过程中，成为事物是合理的，这是不定性，所以这不能作为因。对于如此所说的回答，
此处注释者说：'由于彼与无常性相随顺的缘故，不在灭的过程中性并不成立，所以无过失。'
由于彼住性也与无常性相随顺的缘故，不在灭的过程中性并不成立，因为没有相违品，所以无不定性的过失。
广说如前是说：住性本身与常性相随顺的根据，圣天菩萨在《中观百论》中说：
'无住何有事物？由于无常何有住？若事物有住，最后不会衰老。'
'若恒常无常有，恒常不成住。或者从常性中，后成为无常。'
'若事物与无常，同时有住性，无常成颠倒，或者住性成虚妄。'
如此所说的这些在此处如前广说应用。已经成立了三有为相中生不合理。
现在为了成立住不合理，首先应当安立前宗，因此此处说：生是确实存在的，因为有彼则有生起法的缘故等等。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，此处若无彼则无生起法，
譬如无龟毛则无彼衣生起，这是异品喻。对于有生则有住相生起法，
这是近系的关系。因此以如是所说的因的合理性，生是确实存在的，这是结论和量果，
此处如同无龟毛则无彼衣生起的情况是不存在的，而有生则有住相生起法是确实存在的，因此由于有生则有住相生起法的因的合理性，所以生是确实存在的，他们如是说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནས་དེ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པར་གནས་པ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་དོན་དམ་པར་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་ནས་དོན་དམ་པར་གནས་པ་མེད་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་དེ་གནས་པའམ། མི་གནས་པའམ། གནས་བཞིན་པ་ ཞིག་གནས་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་གནས་པ་མི་གནས་ཏེ། །ད་ལྟར་དང་འདས་པའི་དུས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤི་བ་ དང་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤི་བ་དང་སྐྱེས་པའི་དུས་གཉིས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཤི་བའི་དུས་ན་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་མེད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གནས་ཟིན་པ་དང་ད་ལྟར་གནས་པའི་དུས་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གནས་ཟིན་པ་དེ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་གནས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་འཐད་པ་གཞན་གྱིས་བརྣན་པ་སྟེ། གནས་ཟིན་ པ་ལ་ཡང་གནས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།གནས་པ་དང་གནས་པ་པོ་གཉིས་སུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་མ་གནས་གནས་པ་མིན། །མ་གནས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགག་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགག་པ་ལ་ནི་གནས་པའི་བྱ་བ་མེད་པས་མ་གནས་པའི་ཕྱིར་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མ་གནས་ པ་ལ་ཡང་གནས་པའི་བྱ་བ་མེད་པས་མ་གནས་པའི་ཕྱིར་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ།།བརྟག་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་བཞིན་པ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། གནས་པ་དང་མ་གནས་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར། སྐྱེས་ དང་མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ།།ཅི་ལྟར་བུར་ཡང་སྐྱེད་མི་བྱེད། །སོང་དང་མ་སོང་བསྒོམ་པ་ཡིས། །དེ་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དེར་སྐྱེ་བཞིན་པ་དགག་པའི་ཚད་མ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ་དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་གནས་བཞིན་པ་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གནས་བཞིན་པ་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ་དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགག་བཞིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་ སྟེ་གནས་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅུང་ཟད་ནི་མ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་གནས་པ་དེ་ནི་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ་དེའི་གནས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于这样所说的回答，解释者自己在此解说：虽然仅以无生即已完全成立，但是接受世俗共许的生起，应当观察胜义中的住，如是等等而说。先前以无生的宣说已完全成立了胜义中无住，然而为了次第破除一切有为相，从世俗共许的角度接受生起，而观察胜义中无住。
因此，于此胜义中，彼事物是住、非住、还是正住，如是设立三种观察，显示一切方面皆不应理。其中为显示第一种观察而说：'事物住者不住，现在与过去二时不可能同时聚合，如死与生。'这些依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻。
譬如死时与生时二者不可能同时聚合，死时无生时，如是事物已住与现在正住二时亦不可能同时聚合，故已住之事物不住。或者说，由于住则成无义故不住，这是以另一正理加强论证。对已住再住成无义故，且将导致住与能住二者之过失故，住不能住。
为显示第二种观察而说：'事物未住不住，因为未住故，如灭一样。'这些也依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻。譬如灭无有住的作用，因未住故不住，如是事物未住亦无有住的作用，因未住故不住。
为显示第三种观察而说：'正住亦不住，除住与未住外无此可能故。'广说如前者，是指如前所说：'已生未生与正生，皆不能生任何法，已去未去与正去，如是分别而宣说。'如是此处亦当说。
如彼处否定正生的量：'胜义中正生不生，因为体性未确定故，如正灭一样。'或者'胜义中正生不生，因为趋向转变为他时故，如正灭一样。'等如是所说，此处亦当说：'胜义中正住不住，因为体性未确定故，如正灭一样。'或者'胜义中正住不住，因为趋向转变为他时故，如正灭一样。'
若分别说正住即是少分未住，如是则其少分已住者亦不住，因为其住成无义故。

།དེའི་གང་ཅུང་ཟད་མ་གནས་པ་དེ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ་གནས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ མ་འོངས་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གནས་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེ་ན། བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ནི་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། གནས་པ་ཞིག་གམ་འོ་ན་ཏེ་མ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལན་ཀྱང་གནས་པ་ནི་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། དེའི་གནས་པ་ དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་གནས་པ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ་གནས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མ་འོངས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་གནས་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཅུང་ཟད་ནི་གནས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་གནས་པའམ། ཡང་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་གནས་པའམ་མ་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་གནས་པ་དང་མ་གནས་པ་དེ་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་ན་རེ་ཞིག་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་གནས་པ་དེ་ནི་གནས་པ་དེ་ལས་གནས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ལ། གནས་པ་དེ་གནས་བཞིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན དེ་གནས་ན་གནས་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་གནས་བཞིན་པ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་གནས་པ་དེ་གནས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གནས་ན་ནི་དེའི་ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གནས་པར་འགྱུར་བར་ངེས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་གནས་པ་ མེད་པ་ཁོ་ནར་གནས་ལ་ཅུང་ཟད་ནི་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་སོ།།ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་གནས་པ་དེ་ཡང་གནས་པ་ཁོ་ནས་གནས་པར་བྱས་ནས་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་གནས་པ་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་ཀྱི་གནས་བཞིན་པ་གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ གཞན་ཡང་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་གནས་པ་དེ་ནི་གནས་པས་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ་གནས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དེའི་ལྷག་མ་མ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གནས་བཞིན་པ་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ དེའི་གང་ཅུང་ཟད་གནས་པ་དེ་ཡང་ཡང་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།གནས་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་བཞིན་པ་དེ་ནི་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། ། བརྟག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་ན་ཡང་གནས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་ཁས་མ་བླངས་ན་ཡང་གནས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བསལ བ་དེའི་ཚེ།མ་སྐྱེས་གང་ཡིན་གནས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་སམ་མ་བླངས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དངོས་པོ་འགའ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ ཡང་།དངོས་པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །གནས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྣང་བ་གསལ་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་ པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་གནས་པ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།

其中任何已住的也不会住，因为空无住性，如同未来一样。如果说'正在住'是趋向于住，那么应当观察：是已住的还是未住的？答复是：已住的不会住，因为其住将成为无意义。未住的也不会住，因为空无住性，如同未来一样，应当广说。
此外，所谓'正在住'是指其中一部分已住一部分未住，或者是除此之外的已住或未住。如果已住和未住由住而住，首先其中已住的部分不是由住而住，也不是正在住。为什么呢？因为说过'若已住则非正在住，正在住不会住'。
如果已住的部分完全无住而住，那么剩余部分也必定完全无住而住。或者，其中一部分完全无住而住，一部分由住而住，那么应当说明有何差别。如果其中已住的部分也是由住而住，那么就成为未住由住而住，而不是正在住在住。
另外，其中已住的部分不由住而住，因为已经住了。因此，剩余未住的部分由住而住，这样一来，所说的'正在住在住'就被破除了。如果其中已住的部分还要由住而住，那么就应当有住性所造成的差别，但是没有，因为对已经住的不会再开始任何住的行为，所以正在住不会住。
通过这三种观察表明，即使承认生也不能成立住。现在为了说明即使不承认生也不能成立住，当以胜义中任何事物都不存在的方式遮遣一切事物的生起时，说'未生怎么会住？'无论承认生与否，都是说任何事物都不会住，这是总结。
因此，'因为有彼而有法'这个因的意义不成立或相违。这是量的果，对方若要在胜义中成立有生的因，则是义不成立；若要在世俗中成立，则是义相违。
另外，'对于正在灭的事物，住是不合理的。'因为是相违的缘故，凡是与某法相违者，彼法存在时此法不会生起，如同光明与黑暗一样。这是说明一切事物都与无常性相随，所以住不合理。

།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་བ་བསལ་བ་དང་མུན་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དེ་ཡོད་ན་ མུན་པ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་དང་གནས་པ་ཡང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་དེ་ཡོད་ན་གནས་པ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གནས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གནས་ པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བས་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟོན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་ན་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བའི་འོག་ཏུ་གནས་པའི་བྱ་བ་མཐུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་པའི་འོག་ཏུ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས། གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་མི་རིགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག གི་གནས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་ན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་ནི་ཆུ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ནམ་ཡང་ཆུའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དགག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། ། ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དགག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འཇིག་པ་མཐོང་བ་དེ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ལའམ། འོན་ཏེ་དེ་མེད་པ ལ་མཐོང་།དེ་ལ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལ་ནི་གནས་པ་མི་འགྲུབ་པོ། བརྟག་པ་གཉིས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པས་གཉི་ག་ལ་ཡང་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。比如光明和黑暗是相违的缘故，有光明时就没有黑暗生起。同样，事物正在灭和安住也是相违的缘故，有正在灭时就没有安住生起，应当如是理解。
如果说'由于不是正在灭的安住，所以没有过失'，这是说如果在安住的阶段不会灭，因为有安住所以没有过失。
为了说明这也不合理，所以说'凡是不正在灭的，就不能成立为事物。'因为一切有为法都与无常性相应，应当如是理解。
这表明如果事物在安住阶段不灭，就不能成立为事物。为了说明这个道理，又说'或者它不是事物，因为不正在灭的缘故，如同虚空中的花朵'，应当如是理解。
这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。比如虚空中的花朵因为不正在灭所以不是事物，同样，不正在灭的东西因为不正在灭所以不是事物，应当如是理解。
如果说'在生起之后，由于安住的作用力强大，既不是正在灭也不是事物也不是常住，因为在安住之后会出现衰老和无常性'，这是对方为了证明中观宗前面所说'凡是不正在灭的，就不能成立为事物'这个论点不合理而说的话。
对此，这位论释作者回答说：'这也不合理。如果这些色等事物在安住的刹那没有无常性，后来也不会具有无常性。因为无常性不存在就会生起，就像火虽然没有水也会生起，所以永远不会成为水的事物一样。'
如果说'因为看见所以不能否定'，这是对方说无常性在世间是现量所见，所以不能否定。
对此，这位论释作者回答说：'因此应当观察，所见的无常性是与事物相应还是在事物不存在时所见？如果是第一种情况，则安住不成立；如果是第二种情况，则事物不正在灭性不成立。所以两种情况都违背了所许。'

།གང་དག་མཁས་སུ་རེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེར་ན་སྔ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཕྱིས་ སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།སྔ་ན་འཇིག་པ་མེད་པ་ཡང་ཕྱིས་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་བདག་གིས་འདི་སྐད་སྨྲས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དུ་གཞན་གྱིས་དཔོག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པས། དཔེར་ན་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྔ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཕྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གནས་པའི་དུས་ན་སྔ་ན་འཇིག་པ་མེད་པ་ཡང་ཕྱིས་འཇིག་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་འཇིག པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་གནོད་དོ། །ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་སྤངས་པའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་མེད་པས་དེ་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོད་ལ།སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཕྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་མེད་པ་དང་ཕྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གྱུར་ པ་གཉིས་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པས་དཔེར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་ཉིད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་སྔ་ན་མེད་པ་ཕྱིས་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་སྔ་ནས་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པས་འགག་བཞིན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་ལ་ཡང་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་རྒ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།སྔ་ནས་རྒ་བ་དང་ལྡན་པས་རྒ་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒ་ཤི་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་དུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་ པར།།གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་གནས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་གནས་པ་འབྱུང་བར་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ ཉམས་པ་མེད་པའམ།དོན་འགལ་བ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་ བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

有些人为了显示自己有学问而说：'比如说，先前没有成佛，后来成为佛陀那样，先前没有毁灭，后来也会变成毁灭'。这是指某些外道认为，如果这样说的话，别人就会认为他们精通佛陀教法和声明论典。他们举例说，就像凡夫阶段的心识刹那，先前虽无佛性，但后来得到授记而成佛那样，事物存在的时候，先前虽无毁灭，但后来遇到毁灭因缘也会变成毁灭。
对此，论释者回答说：'这个论证即使在世俗谛中也不成立。因为未承认先前无佛性的心识刹那后来会成佛。也就是说，断除烦恼障和所知障的心识刹那才可称为佛性，而这种佛性是不可能无中生有的。'意思是说，凡夫阶段的心识刹那中没有佛性的，后来也不会成佛；而断除障碍的智慧是因有佛性而生起的。在凡夫阶段虽有断障的智慧，但并非已成就佛性，后来也不会成就佛性。因此，先前无佛性和后来成佛这两个不同阶段不能作为比喻。
同样也要应用到衰老上，意思是说，并非先前无毁灭后来变成毁灭，而是从一开始就具有毁灭性而正在毁灭。同样，对于衰老来说，也不是先前无衰老后来变成衰老，而是从一开始就具有衰老性而正在衰老。
由于无衰老死亡的事物存在本身不合理，因此论师说：'一切事物在任何时候，都是衰老和死亡的法性，哪里有不衰老不死亡而存在的事物呢？'这表明一切事物都与无常相关联，具有衰老和死亡的性质，因此无有恒常。
由于见到有生才有住，而生不成立，因此无有所立不成的过失，也无有相违的过失。这是总结，之前外道说：'生是确实存在的，因为有依生而起的法存在。'如果从胜义谛来证成这个理由，就是所立不成；如果从世俗谛来证成，就是相违。

།ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་ཁྱེད་གནས་པ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡང་གནས་པ་དེ་གནས་པ་གཞན་གྱིས་སམ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འདོད་གྲང་ན། དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གནས་པ་གནས་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་མི་ རིགས།།ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་བཞིན། །ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ཅི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཅི་ལྟར་སྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། །ཅེས་ སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ཅི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེས་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། གནས་པ་འདི་ ནི་མི་གནས་པས།།རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས། །ཅི་སྟེ་གནས་པས་གནས་བྱེད་ན། །གནས་ན་ཅི་ཞིག་གནས་སུ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་སྐྱེ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་གནས་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ དགག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གནས་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་གནས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་གནས་པ་མེད་གནས་ནི། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བས་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པ་དགག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་ལྟར་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་རང་དང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་གནས་པ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནས་པ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གནས་པ་མེད་པས་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཆོས་མེད་དེ་དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་མེད་པ་ལ་དེའི་གོས་འབྱུང་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་ནི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་འཐད་པས་སྐྱེ་བ་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་གནས་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་འགག་པ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཇེ་དང་པོར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་མེད་དོ། །དཔེར་ན་རྟའི་རྭ་ལ་འགག་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

再者，对于你认为存在住的住这一点，你是认为这个住是由其他的住来住，还是由它自身来住呢？这两种情况都不合理，因此说道：'住不应由其他住，也不应由自身而住。'
为什么呢？就像'如同生不能由自身和他者所生'一样。如何说明生不能由自身而生呢？如说：'未生的生，如何能生自身？若已生而生，已生何需再生？'因为如此所说。
如何说明生不能由他者所生呢？如说：'若由他生而生，则成无穷。若无生而生，则一切皆应如是而生。'因为如此所说。
同样在这里，'未住的住，如何能住自身？若已住而住，已住何需再住？'这些解释偈颂随顺否定生由自身所生的道理，也应当说明否定住由自身所住。
'若由他住而住，则成无穷。若无住而住，则一切皆应如是而住。'这些解释偈颂在此也随顺否定生由他者所生的道理，也应当说明否定住由他者所住。这表明如同根本偈中的生不能由自身和他者所生一样，根本偈中的住也不能由自身和他者所住。
因此，既然如此没有住，那么'生是确实存在的，因为有依其存在而有的法'这一能立的意义不成立，这个回答是难以驳斥的。这是总结和量果。
如此既然没有住，先前对方说'生是确实存在的，因为有依其存在而有的法。在此，若某法不存在，则不会有依其存在而有的法，如龟毛不存在则不会有依其存在的衣服。生既然存在，就有住的特征这一依其存在而有的法，因此以所说的理由，生是确实存在的'这一能立的意义已被证明不成立。
有为法的三相中，住已被证明不合理。现在为了证明灭不合理，首先应当安立前宗，因此在此说道：胜义中诸事物的生和住确实是存在的，因为有与它们同时运行的法存在的缘故。在此，若某法不存在，则不会有与它们同时运行的法，如马角不存在则无灭。

།སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད པའི་ཆོས་འགག་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་ སྦྱོར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རྟའི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་འགག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་གང་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་འགག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དངོས་པོའི་འགག་པ་ཡང་འགགས་པའམ་མ་འགགས་པའམ་འགག་བཞིན་པ་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར་གྲང་ན་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འགག་པ་དེ་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་དུ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགགས་པ་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། །ཤི་བ་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །མ་འགགས་ པ་ཡང་འགག་མི་བྱེད།།འགག་པས་སྟོང་པ་ནི་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གནས་པ་འགག་པས་སྟོང་ པ་ནི་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགགས་པ་འགག་པས་སྟོང་པ་ཡང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ།།བརྟག་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་མིན། །འགག་པར་མི་བྱེད་དེ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་མ་གཏོགས་ པར་འགག་བཞིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱོན་གཉི་གར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་འགག་བཞིན་པ་ནི་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ་དུས་སུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་བཞིན་ནམ་ད་ལྟར་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བར་འདོད་པའམ། ད་ལྟར་ནི་དུས་སུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་བཞིན་པ་ཡང་དུས་སུ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་བྱེད་ དོ།།ཡང་ན་ཅི་སྟེ་འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅུང་ཟད་ནི་འགགས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ནི་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་འགག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གང་ཅུང་ཟད་མ་འགགས་པ་དེ་ཡང་འགག་པར་མི་ བྱེད་དེ་འགག་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མ་འོངས་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེ་ན། བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ནི་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། འགགས་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་མ་འགགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལན་ཀྱང་ འགགས་པ་ནི་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ།དེའི་འགག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འགགས་པ་ཡང་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ་འགག་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མ་འོངས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

对于生起和住留，由于有俱有法的灭，因此以所说的因的力量，胜义中生起和住留确实是存在的，这样说道。这些也是有法、所立法、能立法、异品喻、近所引的引申和结论，按顺序配合。在此，如马角等不存在的事物，凡是没有俱有法的灭的，它们在胜义中是不存在的；而生起和住留，凡是有俱有法的灭的，它们在胜义中确实是存在的，如此说道。
对于如此所说，作为回答，论释者自身在此解释说：事物的灭，是已灭的、未灭的还是正在灭的在灭呢？这在一切方面都不合理，因此说道等等。显示灭在三种观察方式中都不合理。
其中，为了显示第一种观察，说道：'已灭不能灭'，因为若死者再死是不合理的缘故。为了显示第二种观察，说道：'未灭也不灭'，空无灭的不能灭，因为无灭的缘故，如住。这些按顺序配合为有法、所立法、能立法和喻。例如，住由于空无灭，因为无灭故不能灭，同样地，未灭由于空无灭，因为无灭故也不能灭。
为了显示第三种观察，说道：'正在灭的也同样不能灭'，因为除了已灭和未灭外，正在灭是不可能的，且会有两种过失的缘故。或者，胜义中正在灭不能灭，因为趋向于时间转变的缘故，如欲生或现在。这些按顺序配合为有法、所立法、能立法和喻。例如，欲生或现在因为趋向于时间转变故不能灭，同样地，正在灭也因为趋向于时间转变故不能灭。
或者，如果认为所谓正在灭是一部分已灭一部分未灭，那么即使如此，其中已灭的部分不能灭，因为其灭会成为无意义。其中未灭的部分也不能灭，因为空无灭的缘故，如未来。如果说正在灭是趋向于灭，那么追问：是已灭的还是未灭的趋向于灭？答案仍然是：已灭不能灭，因为其灭会成为无意义；未灭也不能灭，因为空无灭的缘故，如未来。

།གཞན་ཡང་འདི་ལ་འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ ནི་འགགས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་འགགས་པའམ།ཡང་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་འགགས་པའམ་མ་འགགས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དེ་འགག་པས་འགོག་པར་བྱེད་ན། རེ་ཞིག་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ནི་འགག་པ་དེས་བཀག་པ་མ་ཡིན་ལ། འགགས་པ་དེ་འགག་བཞིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགགས་ན་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འགག་བཞིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགགས་ན་ནི་དེའི་ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ ནར་འགག་པར་འགྱུར་བར་ངེས་སོ།།ཡང་ན་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགགས་ལ་ཅུང་ཟད་ནི་འགག་པས་འགག་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ཡང་འགག་པ་ཁོ་ནས་བཀག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་འགགས་པ་འགག་ པས་འགག་པར་བྱེད་ཀྱི།འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ནི་འགག་པས་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེའི་ལྷག་མ་མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགག་པས་འགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ལྟ་ན་འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ཡང་། ཡང་འགག་པས་འགག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་འགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། འགགས་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི་ ཡང་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་དེ་ཡང་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ།།བརྟག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་ན་ཡང་འགག་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་ཁས་མ་བླངས་ན་ཡང་འགག་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་བྱེད། མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མི་སྲིད་དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་སམ་ཁས་མ་བླངས་ཀྱང་རུང་སྟེ། འགག་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་ བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་འགག་པ་ནི་གནས་པའམ་མ་གནས་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན་དེ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྟག་པ་དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་འགག་པ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་གནས་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་ མི་འགྱུར་རོ།།གནས་པའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་འགག་པར་མི་འཐད་དེ། གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མ་གནས་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མ་གནས་པ་ལ་ཡང་། །འགག་པ་ འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།མ་གནས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགགས་པ་ནི་མ་གནས་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་ འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་གནས་པ་ཡང་མ་གནས་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་འཐད་དོ།

此外，所谓'正在灭'是指一部分已灭一部分未灭，或者是除此之外的已灭或未灭的状态。对此，如果认为已灭和未灭是由灭来灭除，首先，其中已经灭的部分并非由那个灭所灭除，已灭的也不是正在灭，为什么呢？因为说它已灭就不是正在灭，而正在灭是在进行灭除。如果已灭的部分是不经由灭而灭的话，那么剩余的部分也必定会不经由灭而灭。或者，其中一部分不经由灭而灭，一部分由灭而灭，那就必须说明这两者有什么区别。
如果其中已灭的部分也是由灭而灭的话，那么就成了未灭的由灭而灭，而不是正在灭的在灭。再者，其中已灭的部分不能由灭来灭，因为已经灭了。因此，剩余未灭的部分才是由灭来灭，这样一来，所说的'正在灭的在灭'就不成立了。如果其中已灭的部分还要再由灭来灭，那么就会有两个灭的作用，但这是不可能的，因为已灭的事物不会再有任何可灭的作用，所以正在灭的也不能灭。这三种观察方式说明即使承认有生，灭也是不合理的。
现在要说明即使不承认有生，灭也是不合理的。为此，由于已经否定了一切事物的生起，'未生的怎么会灭呢？'未生的不可能有灭，因为未生的缘故，就像石女儿一样。这其中，依次配合能表法、所证法、能证法和比喻。就像石女儿因为未生而不可能有灭一样，未生的因为未生所以不可能有灭。因此，无论是承认有生还是不承认有生，灭都不能成立，这是结论。
此外，对于灭来说，要么是住于某种状态，要么是不住于某种状态，这两种情况都是不合理的。首先说明第一种情况：'首先对于住于某种状态的事物，灭是不合理的。'对于已经产生住的作用的事物来说，与住相违的灭是不合理的，因为正在住的缘故，这是众所周知的。为说明第二种情况，如果认为不住的有灭就没有过失的话，'对于不住的事物，灭也是不合理的。'因为不住的缘故，就像已灭的一样。这其中，依次配合能表法、所证法、能证法和比喻。就像已灭的因为不住而不能有灭一样，不住的因为不住所以不能有灭。

།ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་གནས་སྐབས་འདི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་འགག་གམ་གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་པ་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་གང་གིས་གནས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་འགག་གམ།གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་པ་འགག་གྲང་ན། བརྟག་པ་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བརྟག་པ་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གནས་སྐབས་དེ་ཡིས་གནས་པ་ནི། །དེ་ཡིས་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །གནས་སྐབས་ གང་གིས་སྔར་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་གནས་སྐབས་དེས་ནི་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།སྔོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འོ་མ་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འོ་མ་འོ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་གནས་སྐབས་གང་གིས་སྔར་ཉེ་བར་ མཚོན་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་པ་ཡང་། །གཞན་གྱིས་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། འདིར་གཞན་གྱིས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་བལྟའི། གཞན་དུ་ན་གཞན་མ་ཡིན་པས་འགོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱིས་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་བཤད་པ་སྟེ། གཞན་ཉིད་ ཀྱིས་ནི་འགག་མི་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་པ་ཡང་གཞན་གྱིས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འདིར་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ། ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་གཏན་ ཚིགས་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་པ་ཡང་གཞན་གྱིས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འོ་མ་ནི་ཞོའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་ གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལ་གཞན་པའི་ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འོ་མ་ལས་གཞན་པའི་ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོ་མ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ཕྲུ་བའི་ གནས་སྐབས་ཀྱིས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་ལས་གཞན་པའི་ཞོ་ཡང་འོ་མ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ཞོའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་ན་རེ་འགག་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཚོས་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་ཡང་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་ཚོས་པ་ནི་འབྲས་ཆན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

再者，此处是说'此刹那以此刹那住而灭，还是以他刹那住而灭'，即事物以何种刹那而住的那个刹那自身灭，还是以其他刹那住而灭？这两种观点都不合理。'将如何'是疑问句。
为了说明第一种观点，'以彼刹那而住，不应以彼而灭'。以某一刹那最初显现的那个刹那，不会成为灭，因为未舍弃前面的本性，譬如牛奶不会以牛奶的刹那而灭一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。
譬如牛奶以牛奶的刹那而住，因为未舍弃前面的本性，所以不会以该刹那而灭。同样，其他事物以某一刹那最初显现的那个刹那而住，也因为未舍弃前面的本性，所以不会以该刹那而灭。
为了说明第二种观点，'以他刹那而住者，亦不应以他而灭'等。'自身'一词表示确定的意思。此处应理解为'不应以他而灭'，否则就会变成'以非他而灭'。
这是立宗，即'以他刹那而住者亦不应以他而灭'，这是此处的立宗，即主张。'以他性为因'是说，证明以他刹那而住者不应以他而灭的能立因是他性。
此处的推理是：胜义中，牛奶不应以酪的刹那而灭，因为是彼之他性故，如同彼之他性的瓶等。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。
譬如异于牛奶的瓶等，因为是牛奶之他性，所以牛奶不会以瓶的刹那而灭。同样，异于牛奶的酪，也因为是牛奶之他性，所以牛奶不会以酪的刹那而灭。
对方说：'灭是存在的，因为依于事物，如同熟成'。这是对一切法无生故无灭的前宗。这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。
譬如饭的熟成因为依于饭的事物而确实存在，同样，灭也因为依于事物而确实存在，他们如是主张。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་བཤད་པ། གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི།།འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་འགག་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཚོས་པར་བྱ་བ་དང་ཚོས་པ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་འགག་པ་ནི་དངོས་ པོ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྟག་པ་དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་འགག་པ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་དང་གྲང་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་གྲང་བ་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ་གྲང་བ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་འགག་པ་ཡང་མི་མཐུན་ པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་མི་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་།གཅིག་ཉིད་ན་ནི་འཐད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དངོས་པོར་གྱུར་ནས་དེ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་སྙམ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ།སྔར་དངོས་པོར་གྱུར་ནས་དེ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་འཐད་པར་འགྱུར་བར་སེམས་ནའོ། །དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འོ་ན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་ པར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོར་གྱུར་ནས་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆེས་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མ་གྲུབ་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་རྣམས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་པ། བརྟག་པ་ཕྱི་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རྟོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ་ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དག་སུ་ཞེ་ན། གཞན་སེལ་བར་སྨྲ་བ་དག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་མཐོང་ན་དེའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མཐོང་ན་གང་གི་བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས པ་མཐོང་ན་བ་ལང་གི་བློ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་གཟུགས་མཐོང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་སེལ་བར་སྨྲ་བ་དག་དངོས་པོ་ མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说，在此作解释者说道：当一切诸法的生起不合理时，那时一切诸法的灭亦不合理。当如前所说的方式，一切诸法的生起不合理时，灭亦不合理，因为能染和所染均不成立故无有譬喻。
复次，于此灭是对有事物或无事物进行观察，以此说明二种观察均不能成立灭。首先为显示前一种观察，暂且对有事物而言，灭是不合理的。因为是相违的缘故，譬如火与寒性一样。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，依次配合。譬如火与寒性是相违的缘故，火中不会有寒性，同样，有事物与灭亦是相违的缘故，有事物中不会有灭。因此说'有与无二者，于一不应理'，这是总结和量果。
若想：先成为有事物，当离彼性时称为无事物。这是说若对方这样想：先成为有事物，当离彼性时称为无事物，故于有事物中灭是合理的。为显示这不合理，此处解释者说：如是则以此说明诸内外事物胜义中无有自性，因为先成为有事物后成为无事物，极为明显地显示无自性，如幻等。因为在未成立之前即将灭故，诸事物无自性。
第四十品。为显示后一种观察，说'若于无事物中思维'等。若于无事物中思维有灭，说明这也不合理。谁主张于无事物中有灭呢？是遮余论者。因此如有些人说：色的认知是以自性无他为对境，因为见到彼时生起彼的认知故。此中若见到某物而生起某认知，则彼即是彼的对境，譬如见到无他性的垂胡等而生起牛的认知。同样，见到无他性的色等而生起色的认知，因此色的认知是以自性无他为对境。这是遮余论者证成无事物中有灭的比量。

།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་ངོ་སྙམ་པའི་ བློ་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་བ་ལང་གི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་ཡུལ་བ་ལང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རྟ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག པའི་ཚུལ་གྱིས་འགག་པ་ཡོད་པས།རྟ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་འགག་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་ཡང་རོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་གཟུགས་མཐོང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ པས།དེའི་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་ཡང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག་པའི་ཚུལ་འགག་པ་ཡོད་པས་རོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡང་འགག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་སྒྲའི་དོན་ནི་གཞན་སེལ་བ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པའི་དུས་ན་དེས་རྟ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་རྟ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བསལ་བ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགག་པ་ཡོད་པས་རྟ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ འགག་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པའི་དུས་ན་དེས་ཀྱང་རོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་རོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བསལ་བ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགག་པ་ཡོད་པས།རོ་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡང་འགག་པ་ཡོད་དོ།།སྒྲའི་དོན་གཞན་སེལ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་མཐོང་ན་དེའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་བ་ལང་གི་བློ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཅི་ལྟར་བ་ལང་གི་བློས་བ་ལང་མཐོང་ན་བ་ལང་གི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་བློ་ནི་བ་ལང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས།བ་ལང་གི་བློས་ཀྱང་ཡུལ་བ་ལང་མ་གཏོགས་པར་རྟ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ཀྱི་བློས་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་བློས་ཀྱང་ཡུལ་གཟུགས་མ་གཏོགས་པ་རོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་བསལ་ཏོ།།ཅི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རོ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ གཞན་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པས་སྒྲའི་དོན་ནི་གཞན་སེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་སེལ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་མཐོང་ན་དེའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

这些也是有法、所立法、能立法、同品喻、近所引的引申以及结论，应当按照顺序配合。例如，认为是牛的心识，当见到除马等自性以外的垂胡等相时会生起牛的认知，因此是以除牛的自性以外无马等为对境，所以它的对境即是除牛的自性以外无马等事物，对此以不加观察的遮遣方式有遮遣，因此对无马等事物有遮遣。同样地，认为是色的心识，当见到除味等自性以外的色时会生起色的认知，因此是以除色的自性以外无味等为对境。
所以，它的对境即是除色的自性以外无味等事物，对此也以不加观察的遮遣方式有遮遣，因此对无味等事物也有遮遣。这样说明：根据他们的论典，声音的含义是遮遣他者，例如，当说出'牛'这个声音时，它遮遣了马等一切其他事物，对于所遮遣的马等他者的无事物，以不加观察的遮遣方式有遮遣，因此对无马等事物有遮遣。
同样地，当说出'色'这个声音时，它也遮遣了味等一切其他事物，对于所遮遣的味等他者的无事物，也以不加观察的遮遣方式有遮遣，因此对无味等事物也有遮遣。证明声音的含义是遮遣他者的量是：色的认知是以除自性以外无他为对境，因为见到它时会生起它的认知，如同见到除马等自性以外的垂胡等时会生起牛的认知一样。
就像牛的认知见到牛时会生起牛的认知，因此牛的认知是以除牛的自性以外无马等为对境，所以牛的认知也遮遣了除牛以外的马等一切其他事物。同样地，色的认知见到色时会生起色的认知，因此色的认知是以除色的自性以外无味等为对境，所以色的认知也遮遣了除色以外的味等一切其他事物。
如同色的认知以除自性以外无他为对境遮遣了除色的自性以外的味等一切其他事物，同样地，色的声音以除自性以外无他为对境也遮遣了除色的自性以外的声等一切其他事物，因此声音的含义是遮遣他者。对于这种说法，此处注释者说：'这不合理。'为什么这不合理呢？他说：'因为以此因不成立。'即主张遮遣他者者的因'因为见到它时会生起它的认知'这一因不成立，所以不合理。

།ཅི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། དེ་མཐོང་ན་དེའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ གཟུགས་ལ་སྙེགས་ཏེ།གཟུགས་དེ་མཐོང་ན་གཟུགས་དེའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་གཟུགས་ཀྱི་བློ་དེ་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་མཐོང་ཞིང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་དེ་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲུབས་པ་དེ་མི་འགྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེས་ན་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རུང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ་འདི་ལྟར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ཞིག་སྐྱེ་བས།དེས་ན་ཅི་ལྟར་སྒྲ་ལ་མིག་གི་བཟུང་བ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་ལ་ཡང་གཟུགས་མཐོང་བ་ཡང་མེད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་པས་དེ་ལྟ་ན་ ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློ ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པ་དེ་མི་འགྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡུལ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྙེགས་ཏེ། ཡུལ་མེད་པ་དེ་མཐོང་ན་ཡུལ་མེད་པ་དེའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་གཟུགས་ཀྱི་བློ་དེ་བདག་ཉིད་ལས་ གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེས་ན་འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།བློ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་གཏན་ཚིགས་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་།དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བ་ལང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་ནི་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། བ་ལང་ངོ་སྙམ་པའི་བློའི་ཡུལ་ནི་བ་ལང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེས་ན་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་བ་ལང་གི་བློ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་རོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་གོ། །རོ་ལ་སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པའོ། །རོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པའོ། །མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྔ་པ་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྔ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་ བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྒྲའི་དོན་གཞན་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་གཞན་སེལ་བར་སྨྲ་བ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་མི་འཐད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཞན་གང་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར། ཡང་བཤད་པ། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལའང་། འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མེད་པའི་ཕྱིར། མགོ་གཉིས་པ་ལ་ཅི་ལྟར་ནི། །གཅད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ།

如何未成立呢？'见到彼则生彼之心故'这个能立因的含义是什么？如果'彼'这个词指向色法，即以'见到色法则生起色法之心故'这个能立因来证成色法之心是唯有自性而无他境，那么如此一来，见色并生起色法之心就不应该是唯有自性而无他境，因为它应成为有色法自性的所缘，因此'色法之心是唯有自性而无他境'这个所立就不能成立，所以这个能立因不合理。
或者，如果要证成'色法之心是唯有自性而无他境'，那么就不应该说'见色'，也不应该说'生起色法之心'，因为这样就成了生起一个无任何所缘的心，因此就如同声音不能被眼根所取一样，心也既不能见色，也不能生起色法之心，如此一来，由于无任何所缘的心连色法自性的认知也没有，所以依靠有色法自性的认知来证成'无味等其他自性的所缘'这个主张的特殊方面不成立，因为能立因的基础也不成立，所以'色法之心是唯有自性而无他境'这个论证不能成立，因此这个能立因不合理。
假如'彼'这个词指向无境性，即以'见到无境则生起无境之心故'这个能立因来证成色法之心是唯有自性而无他境，那么这就等同于说：'心是唯有自性而无他境，因为无境故'，这样能立因就成了所立的一部分，因此不能成立，所以不合理。
另外，由于在喻例中缺少所立法的过失，所以也不合理。也就是说，'这是牛'这样的认知并非无境所缘，因为'这是牛'的认知对象就是实有的牛，因此对方所举的'如同生起牛的认知'这个喻例中缺少'是无境所缘'这个所立法的过失，所以不合理。
再者，关于'色法之心是唯有色法自性而无味等他法的所缘'这一论述中，'色法'是第一个分别，'味等'是第二个分别，'色法自性'是第三个分别，'味等他法'是第四个分别，'无'是第五个分别，因为在一刹那中不可能同时生起五个分别，所以所谓的'遮遣他义的言词'是不合理的。
如此已经说明了主张遮遣他义者认为无实法有灭的观点不合理之后，现在为了破斥其他认为无实法有灭的人们，又说：对于已成无实法，灭亦不应理，因为是无故，如同无法砍断双头一般。

།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར ན་མགོ་གཉིས་པ་མེད་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འདིས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་འགོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གོང་མ་འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགག་པ ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པ་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཅག་འགག་པའི་འགག་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་ན་རང་གི་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་སམ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ། འགག་པ་འགག་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འགག་མི་རིགས། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་བཞིན། །ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་མི་རིགས་ཞེ་ན། ཅི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་ འདིས་ནི་མ་སྐྱེས་པས།།རང་གི་བདག་ཉིད་ཅི་ལྟར་སྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ཅི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། ། ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། འགག་པ་འདི་ནི་མ་འགགས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཅི་ལྟར་འགག་།ཅི་སྟེ་འགག་པས་འགག་བྱེད་ན། །འགགས་ན་ཅི་ཞིག་འགག་ཏུ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས། སྐྱེ་བ རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་འགག་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་དགག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འགག་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་འགག་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་འགག་པ་མེད་འགག་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་འགག་པ་གཞན་གྱིས་འགག་པ་དགག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་ལྟར་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་རང་དང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་འགག་པ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱིས འགག་པར་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ཏོ།།གང་དག་འཇིག་པ་ཅན་རྣམས་ནི་འཇིག་པའི་རྒྱུས་འཇིག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་དག་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དག་གི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།

说此等言，彼等依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻。譬如因无二头故不可断，如是因无事物故不成坏灭。此中以无性推度，以无坏灭性于无事物中说有坏灭者之立宗中，显示有遮遣有法自性之过失。
此上颂即显示：以推度无事物性，以无事物之无坏灭性，于彼等说无事物有坏灭者之立宗中，有遮遣有法无事物之能立坏灭自性之过失。即以彼等之推度，显示无事物有坏灭之立宗不成立之义。
复次，汝等所说坏灭之坏灭，若胜义有，应以自性或以他性坏灭耶？对此，'坏灭不应以他坏灭，亦不应以自性坏灭。'云何？'如生不由自及他所生。'云何生不应由自生？如说：'此生未生时，如何生自性？若已生能生，已生何须生？'是故。云何生不应由他生？如说：'若由他生生，则成无穷尽。若无生能生，一切皆应生。'是故。
如是此中亦应说：'此坏未坏时，如何坏自性？若已坏能坏，已坏何须坏？'此释颂随顺遮遣生由自性生，亦当说遮遣坏灭由自性坏灭。'若由他坏坏，则成无穷尽。若无坏能坏，一切皆应坏。'此释颂亦随顺遮遣生由他生，当说遮遣坏灭由他坏灭。此说如根本生不由自他所生，如是根本坏灭亦不由自他所坏。
对于说有坏灭者由坏灭因坏灭之彼等，当如是说，即显示许坏灭有因者之宗不应理。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་གཞན་ པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་འཇིག་པ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཇིག་པ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་རྒྱས་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པས་སྐྱེ་བ་དང་ གནས་པ་དང་འགག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་དོན་དམ་པར་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་བརྗོད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་དག་།མ་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་འདུས་བྱས་མེད། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སྤྱིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དོན་དམ་པར་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལྐོག ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།སྔར་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་དགག་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་རང་གི་ མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པ་གང་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དགག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་དགག་པ་ཡང་སྔར་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་དག་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བ་ལང་གི་བ་ལང་ཉིད་དམ་འདུས་བྱས་ཉིད་མཚོན་པར བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྫས་བཞིན་ནོ།

为了说明此量，说道：'凡是确知某物是某物之坏灭因者，彼非其坏灭因，因为是彼之他故，如同彼之他者。'此中，有法、所立法、能立法及喻依次配合。譬如，坏灭因之他者非坏灭因，因为是彼坏灭之他故，同样，凡是确知某物是某物之坏灭因者，因为是彼坏灭之他故，故非其坏灭因。
因此，如是广说能立，为遮遣生住灭故，第一品中对方所说之因喻，胜义中实为不成及无，世俗中说因喻则成相违。此为此处之结论及量果。
依如是所说方式，为依果摄结论故：'以生住灭不成故，故无为事法。'对此，对方主张：'胜义中有为蕴界处等确实具有有为之体性，因为具有生等有为相故。'此说不成，此为品总结论及量果。
对于那些说'胜义中牛等有为法确实存在，因为彼等之相垂胡等存在故'者，以'亦'等说明：先前已说遮遣有为总相生住灭。今说遮遣毗舍释等所计有为各别相，彼等之能立亦配为有法、所立法及能立法。
彼等之遮遣亦如先前遮遣有为总相之比量所说而作。因此，同样应当观察：垂胡等彼等相是有相耶？抑或无相？其中若彼等有相者，则垂胡等彼等不能表征牛性或有为性，因为具相故，如同牛之实体。

།ཅི་སྟེ་དེ་དག་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་རང་ཉིད་མི་འགྲུབ་པས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞི་མཚོན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ལྟར་སྔར། གལ་ ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །ཅི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འཁོར་ལོ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྐྱེས་བུ་ ཆེན་པོ་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འཁོར་ལོ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་གཞན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྒལ་བའི་ ལན་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་འདུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་མཚན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས། །ཅི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ།འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་གི་རྫས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་པས་རང་ གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཕྱུགས་བདག་ཆེན་པོ་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཕྱུགས་བདག་ཆེན་པོ་གཞན་ལ་འདུས་བྱས་ ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་རིགས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པ་དག་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་དག་ཡོད་ན་ནི་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། མཚན་ཉིད་གཞན་ མེད་ན་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ཡང་ཐལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སྔར།སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་རྣམས་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་པ་མེད། །མེད་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན། །ཞེས་ཅི་སྐད་བསྟན་ པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་པ་མེད། །མེད་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཉེན་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ།

如果说那些是无相的话，由于是无相的缘故，它们自身不能成立，所以它们的相不能表征所依，如前所述应当广说。如前所说：'若生是有为，则具三种相，若生是无为，如何是有为相？'以此说明，胜义中生等有为性不应是有为相，因为是有为故，如所相事一样。
胜义中无为的生不应成为有为相，因为是无为故，如虚空一般，所以违背自身的推理。如果说所相事轮也是表征其他大士所相事的相，故不定者，所相事轮并非表征其他大士所相事为有为性，因为无有相违品故非不定性，如同已广说具有回答推理诤论一样。
此处也应如是：'若相是有为，则具三种相，若相是无为，如何是有为相？'以此说明，胜义中垂胡等有为性不应是有为相，因为是有为故，如所相事牛的实体一样。
胜义中无为的垂胡等不应成为有为相，因为是无为故，如虚空一般，所以违背自身的推理。如果说所相事牛也是表征其他大牧主所相事的相，故不定者，所相事牛的相并非表征其他大牧主所相事为有为性，因为无有相违品故非不定性，应当如理广说具有回答推理诤论。
若彼等有其他相，则成无穷过失，若无其他相，则所相事也成彼过失等亦应说。如前所说：'生住灭诸法，若有余有为，相者成无穷，若无非有为。'如是此处也应如理说：'各各自相中，若有余有为，相者成无穷，若无非有为。'
其他人说：'应知胜义中有为确实存在，因为具对治故。凡是不存在者，即无对治，如石女儿一样。'

།འདུས་བྱས་ལ་ནི་གཉེན་པོ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར བྱ་སྟེ།དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་སྨྲས་པ་དག་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་ཅིང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་འདུས་བྱས་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ན་དབུ་མ་པས་སྔར་སྨྲས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ དག་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་ཅིང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྒྲུབ་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདི་ལ་འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི་དེ་བསལ་བས་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་ཅུང་ཞིག་ཡོད་པར་ བརྗོད་དུ་ཡང་རུང་གྲང་ན།འདུས་བྱས་དེ་བརྟགས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཅི་ལྟར་འགྲུབ། །ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པས་རྫས་ཉིད་དུ་མ་གྲགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཡོད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རིང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐུང་ངུ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་འགྲུབ་པས་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་འདུས་བྱས་སྒྲུབ་ཏུ་ཡང་རུང་གྲང་ན། འདུས་བྱས་མ་གྲུབ་པས་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ དུ་མ་སྐྱེས་པས་རྫས་ཉིད་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་བསལ་བ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་པས་ ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་གཞི་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པས་ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་གཞན་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བཤད་པ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་སྙད་དུ། རྨི་ལམ་ཅི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རྨི་ལམ་ཅི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་དང་།ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡུལ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་དག་དང་ཕྲད་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བློའི་ རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ བརྟགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཉིད་ལོག་པའི་ཚེ་དྲན་པ་ན་རྒྱུ་དེས་རྨི་ལམ་རྨི་བར་འགྱུར་བའོ།

由于有为法有无为法这个对治，因此应当知道以所说的因相力，胜义中确实存在有为法。因此，对前述的比量没有错乱相违的过失，且蕴等也得以成立。这是说自部论师以正理派的因相方法，从无为法存在的角度来证成有为法的存在。他们的论证也是依次配合法有法、所立法、能立法、异品喻、近所引的结合和结论。由于这个比量，中观师前述的比量有不错乱相违的过失，而我们的论证蕴等也得以成立。
对此所说的回答，论释者自身在此解释说：对此，若有为法成立，则由遮遣它而说有一些无为法的实体是可以说的，但是当观察有为法时并不存在，因此，'由于有为法完全不成立，无为法如何能成立？'即使在世俗中也如兔角般未生，故未成立为实体，意思是说因此因相等那些都是不可能的。
若有为法存在，则依靠它，无为法也如同依靠长而成立短那样成立，因此也可以从无为法存在的角度来证成有为法。但由于有为法不成立，所谓无为法即使在世俗中也如兔角般未生，未成立为实体，因此对方的因相等那些都是不可能的。
此处有人说：如果是在胜义中显示生等不是相，那么如此遮遣它们是有为法的相而随后论证，则成为所立和因相及喻依等不成立的过失。这是说自部论师对中观师说由于相和有相不成立，所以有所立和因相及喻依等不成立的过失。
对此所说的回答，论释者自身在此解释说：虽然胜义中不存在，但在世俗中'如同梦境、如同幻化、如同乾闼婆城'那样承许为存在，因此无过失等。为了显示'如同梦境'的譬喻，如同梦境虽然观察时无自性，但在世俗中由于存在等觉知的因而成为境，这样说明了梦的因、果和本性。
其中梦的因有四种：忆念所分别的经验、善、不善和天加持。其中忆念所分别的经验是指在先前未睡着的状态中，虽然外境上没有境相，但心所分别的经验在睡着时忆念，由此因而做梦。

།ཆོས་ནི་སྔོན་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་གཉིད་ལོག་པའི་ཚེ་ན་རྨི་ལམ་བཟང་པོ་རྨི་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ཆེན་པོའི་མཐུས་ས་ར་ནས་རྨི་ལམ་རྨིས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྨི་ལམ་གང་ལས་རྒྱུ་དེ་བཞི་ཡོད་པ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། རྨི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡུལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཡུལ་འདོད་པ་དང་ཕྲད་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དང་། ཡུལ་མི་འདོད་པ་དང་ཕྲད་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། །རྨི་ལམ་གང་ལ་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་དང་ལྡན པ་ཞེས་བྱའོ།།རྨི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་བའོ།།སྒྱུ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མ་མཁན་དང་གསང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་གླང་པོ་ཆེ་དང་ཁྱུ་མཆོག་དང་བུད་མེད་དང་གནས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ ཀྱང་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཅི་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་འོབས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་སྒོ་དང་སྒོ་ཁང་དང་། ཡང་ ཐོག་དཀར་པོ་དགའ་བ་འཚེར་བག་ཅན་དང་ཁྱམས་ཟླ་བ་ཅན་དང་སྐར་ཁུང་དང་།ཁང་པ་བརྩེགས་མ་དང་ལྡན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དཔེ་དེ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་ དེ་བཞིན་གནས།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དག་ཅི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་དག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དྲང་སྲོང་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་མིག་ཡང་དག་པར་བྱེ་བ་རྣམས་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡང་དག་པར་བྱེ་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་འདུས་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཤེས་པའི་བློ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ།

法即是在未入睡之时广修善法之因，故于入睡时会做善梦。非法则与此相反。由神加持者，如圣大迦旃延尊者威力令舍利弗所做之梦。凡梦有此四种因者，即称为具此等因之梦。
梦之果报即是在睡眠状态中体验可意与不可意境。此又分为二种：即缘想遇到可意境，及缘想遇到不可意境。凡梦具有此等果报者，即称为具此等果报之梦。
梦之本性虽经观察无有自性，然依世俗有无之心识因而成为境。即于睡眠状态中以有之心识因而成为境，及于醒时以无之心识因而成为境。
为显示'如幻'之喻，如幻术师以及咒语与药物之殊胜力变现大象、公牛、女人及宫殿等之自性，虽成为感官所行境且无自性，然因是迷乱识之因故说为有。此亦显示幻之因、果及本性，如其次第。
为显示'如同乾闼婆城'之喻，如乾闼婆城具有广大护城河、门、门楼、白色令人喜悦光亮之屋顶、月形回廊、窗户及楼阁等城市之心识生起之因。此显示乾闼婆城之本性。
今为显示以此三喻所表之义，故说'如是生及如是住，如是宣说坏灭'。即世尊如梦、如幻、如乾闼婆城般，于世俗谛中宣说生、住、灭。
若问对何人为何而说？为此说'对见真实性之仙人开启真实眼者，说为有为法生等心识生起之因'。即为令瑜伽师于一切法真实性见解慧眼开启者，为建立世俗谛之体系故，说为生起了知有为相及相之所依心识之因。

།དེ་ལ་མི་མཁས་པ་དག་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཟུམ་པ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེའོ་གནས་སོ་འགག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་དོན་ གྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཟུམ་པ་རྣམས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་དག་ལ་དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པ་རྨི་ལམ་ན་བདེན་པར་འཛིན་པ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་དྲི་ ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱུས་མི་ཤེས་པ་དག་དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡང་སྐྱེའོ་གནས་སོ་འགག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མཁས་པ་དང་མཁས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་གཞི་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་དང་། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དག་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་དང་ཞིག་པར་བརྗོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་ དང་ཞིག་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་བཀའ་སྩལ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར་ མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བཀའ་སྩལ་པར་ཡང་ཁས་ལེན་ལ།མི་མཁས་པ་དག་དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་གཞི་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པོ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་འདི་ལ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།།འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡུལ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པོ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་བྱ་བ་དཔེ་གསུམ་པོ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་དང་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡུལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་དང་ཕྲད་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དབང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས བསགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་ཀུན་བརྟགས་པ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

为了显示不通达者执著实有的方式，说道：'无知慧眼闭塞者，如同梦等，对诸事物生住灭等，生起实义增上慢。'凡夫不知诸法实相，慧眼闭塞者们，对于世尊所说的生住灭，如同睡眠中执著梦境为真实，以及不知幻术和干闼婆城的缘故而执著为实有一样，对诸行于胜义中也生起'生、住、灭'的实义增上慢。
因此，如是通过通达者与不通达者的言说力，承许有生等，故无能立、因、喻等不成之过失，此为总结。如同见梦、作幻、干闼婆城虽说有生住灭，然彼等实无任何生住灭，如是世尊虽说诸行生住灭，然彼等实无任何能生、能住、能灭。然而，为安立世俗谛之理，对通达者以言说力而说，对不通达者亦承许为生起增上慢之因，是故我等中观派于世俗中无能立、因、喻等不成之过失。
对此，有人说：'为显示烦恼生起之因以外的三种分别，故示现梦等三喻。'此说明为何于此论中说梦等三喻。此中，某些唯识论师说：'烦恼生起之因非如说有外境者所计之外境，而是异于彼的三种分别：遍计所执、依他起、圆成实，为显示此三种分别，故依次示现梦、幻、干闼婆城三喻。'
彼等说：如同梦中所分别的体验、忆念、善恶、天加持所生之因缘，与所欲不欲境相遇所缘之果相应，虽无自性然于言说中存在等觉知之因而成为境，以遍计执而生起烦恼，如是虽无外境，然由阿赖耶识中积集戏论习气之因所生分别，增益所取能取相而遍计执如梦之境，以执著此故亦生起烦恼。

།ཅི་ལྟར་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མ་མཁན་དང་གསང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་ ལས།གླང་པོ་ཆེ་དང་ཁྱུ་མཆོག་དང་བུད་མེད་དང་གནས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བྱུང་བ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་ པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཅན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་འོབས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་སྒོ་དང་སྒོ་ཁང་དང་ཡང་ཐོག་དཀར་པོ་དགའ་བ་འཚེར་བག་ཅན་དང་ཁྱམས་ཟླ་བ་ཅན་དང་སྐར་ཁུང་དང་ཁང་པ་བརྩེགས་མ་དང་ལྡན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཤིང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་དུས་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་དགག་པ་དང་དཔེ་གསུམ་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གཞན་དག་ན་རེ་ཕ་རོལ་པོས་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།མངོན་སུམ་གྱི་བློའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་པོ་དག་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་འདི་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།མངོན་སུམ་གྱི་བློའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།

就像幻术师通过幻术、密咒和特殊药力，使大象、公牛、女人和房屋等形象显现为感官对境，虽然它们没有实体，但因为是产生错觉认知的原因而说它们存在。由于执著这些由幻术等他缘所生的事物，就会产生烦恼的活动。同样地，名色等诸行的特征，显现为能取所取的形相，是缘起法，以阿赖耶识为因缘，如同幻化般依他起，由于执著它们，也会产生烦恼的活动。
就像乾闼婆城，具有宽广护城河、城门、门楼、令人欢喜的白色高层建筑、月光庭院、窗户和楼阁等，虽是显现于虚空中的城市意象，但由于执著它而产生烦恼的活动。同样地，当断除能取所取分别，阿赖耶识转依时，如来身相庄严具足圆满的自性，如同乾闼婆城，由于执著它也会产生烦恼的活动。
对于这些说法的破斥，以及为了说明这三个比喻所显示偈颂的另一种含义，此处造论者自身解释道：有人说，对方认为生等确实存在，因为是现量智的所取境，因为有作者，因为由相续不异而执取，如同色法。为了显示这些论点的不确定性，故依次说明梦等三个比喻。'有人说'指的是造论者自身，也就是说，这是阿阇黎清辨自己所说。在此，一切外道论敌都是执著有为法三相，因此这些对方论师说：生等确实存在，因为是现量智的所取境，如同色法，这是第一个比量。生等确实存在，因为有作者，如同色法，这是第二个比量。

།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་བློའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པས་སྤྱི་མཐུན་ དུ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་བློའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།བྱེད་པ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པས་སྤྱི་མཐུན་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་གསུམ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་པོ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་རྨི་ལམ་ཡང་ཡིད་ལ་སོགས་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་བློའི་ གཟུང་བ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱི་བློའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་བློའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་པོ་མ་གྲུབ་པོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་སྒྱུ་མ་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་སྒྱུ་མ་མཁན་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་དག་ཡོད་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་པ་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡང་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པས་འཛིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ ན་ཅི་རེ་ཞིག་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་པ་མ་ངེས་པས་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་གསུམ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་རིག་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་སུན་ཕྱུང་ནས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ལུང་གི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་བུར་དག་ དང་མཚུངས།།འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་བཞིན། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །དེ་ཉིད་གཟིགས་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

说生等确实是存在的，因为由相续不异而执取的缘故，如同色等，这是第三种比量。他们的这些比量也是以有法、所立法、能立法和譬喻依次配合。譬如色是眼等现量识所取的缘故，以及有作者之名言安立的因缘的缘故，以及由众生相续不异而共同执取的缘故，确实是存在的。同样，生等也是眼等现量识所取的缘故，以及有作者之名言安立的因缘的缘故，以及由众生相续不异而共同执取的缘故，确实是存在的。
为了显示对方所说的三种比量中的这三个因不确定，论师依次说了梦等三个譬喻。世间中见到梦也是意等现量识所取，因此，是否因为是现量识所取，如同色一样，生等确实存在？还是因为是现量识所取，如同梦一样，生等确实不存在？因不确定，所以对方所说的第一个比量不成立。
同样，世间中见到幻术也有作者幻师和因缘，因此，是否因为有作者，如同色一样，生等确实存在？还是因为有作者，如同幻术一样，生等确实不存在？因不确定，所以对方所说的第二个比量不成立。
同样，世间中见到乾闼婆城也是由相续不异而执取，因此，是否因为由相续不异而执取，如同色一样，生等确实存在？还是因为由相续不异而执取，如同乾闼婆城一样，生等确实不存在？因不确定，所以对方所说的第三个比量不成立。
首先，这些是以理破除对方的论证后，显示胜义中生等自性不存在，而世俗中如同梦等一样存在的承许。现在将以大小乘的量来证成这一点。其中，首先为了显示以小乘教量来证成，世尊也在声闻乘中为对治烦恼障，虽然无我和我所自性，但因为如是显现，所以说：'色如聚沫，受如水泡，想如阳焰，诸行如芭蕉，识如幻术'，这是证悟真实义者所说。

།ཞེས་གསུངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཟག་བདག་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ད་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་གཉེན་པོར་ཕུང་པོ་དག་དབུ་བ་རྡོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་པས།དོན་དམ་པར་གང་ཟག་བདག་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དབུ་བ་ རྡོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཙམ་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ཆུ་བུར་དག་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་ནས་འཇིག་ཅིང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་གཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་གཟིགས་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཁ་ཅིག་ལས་ནི་ཉི་མའི་གཉེན་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུང་གི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར།སྐར་མ་རབ་རིབ་མར་མེ་དང་། །སྒྱུ་མ་ཟིལ་པ་ཆུ་བུར་དང་། །རྨི་ལམ་གློག་དང་སྤྲིན་ལྟ་བུར། །འདུས་བྱས་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་གཉེན་པོར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐར་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས པས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐར་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཙམ་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ། སྐར་མ་རབ་རིབ་མར་མེ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རོ་མྱོང་བའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཉེས་དམིགས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྐར་མ་རབ་རིབ་མར་མེ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དཔེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སྐར་མ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་ལྟར་སྐར་མ་རྣམས་མཚན་མོ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི་ཉིན་མོ་མི་སྣང་བར་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་འདི་ཡང་མ་རིག་པའི་ཉེས་པའི་མུན་ པ་ཡོད་ན་སྣང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མའི་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ན་མི་སྣང་བས་སྐར་མ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།རབ་རིབ་ཅེས་བྱ་བས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འདུས་བྱས་ནི་དོན་མེད་པར་སྣང་བའི་རྒྱུས་རབ་རིབ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མར་མེ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལས་ཀྱི་རས་དང་སྲེད་པའི་སྣུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་ཞིང་འབར་བས་མར་མེ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ།

说到'如是说'，在声闻乘中，从胜义谛而言，一切法都是无我和无我之自性，但在世俗谛中，由于现今显现我和我之自性的形相，对此执著便成为烦恼障，为对治此障，所以说蕴如水泡、聚沫等。这表明在胜义谛中无我和无我之自性，而在世俗谛中应当承许仅如水泡、聚沫等。
其中，'色如聚沫'是因为不能承受观察；'受如水泡'是因为生已即灭而无；'想如阳焰'是因为是非真实的增益；'诸行如芭蕉'是因为无有可得的实质；'识如幻'是因为自性不可得。'如是开示'是说佛世尊开示，有些版本中也说'日亲开示'。
为了说明大乘经典量所成立的道理，在大乘中虽然诸有为法是无自性，但由于如是显现并如是宣说，为对治烦恼障和所知障，说道：'如星亦如翳，如灯亦如幻，如露如水泡，如梦似闪电，如云观有为。'这表明在大乘中，从胜义谛而言一切法虽然无自性，但在世俗谛中显现如幻等自性的形相，虽然胜义中无自性，但世俗中显现如幻等自性而如是宣说，对此执著成为烦恼障和所知障，为对治此障，说一切有为法如星等。这表明在胜义谛中是无自性，而在世俗谛中应当承许仅如星等。
其中，'如星亦如翳，如灯'等偈颂说明有为法的四种相：自性相、领受境相、见过患相、出离相。其中，五蕴本性的事物如何显现缘起，是由因缘和合而成，故称有为。一切有为法的自性相以'如星亦如翳，如灯'三个比喻说明：以'星'说明如同星辰夜晚显现而白天不显，同样有为法在无明过患黑暗存在时显现，在智慧日光生起时不显，故应观如星辰的自性；以'翳'说明执著补特伽罗和法见的自性有为法，由于显现无义的缘故，应观如眼翳；以'灯'说明识的相是依靠业绵和爱油而生起燃烧，故应观如灯。

།རོ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། ནོར་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་དམིགས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཟིལ་པའི་དཔེས་ནི་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་བུར་གྱི་དཔེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཚོར་བ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་ཚོར་ བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། གང་དག་དེ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །བདེ་བའི་ཚོར་ བ་དང་།གང་དག་དེ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། གང་དག་དེ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་སྟོང་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་དམིགས་པ་དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ།རྨི་ལམ་གློག་དང་སྤྲིན་ལྟ་བུར། །ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ནི་འདས་པའི་འདུས་བྱས་དེ་དག་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། གློག་གི་དཔེས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་མི་ལྡན་པས་རང་བཞིན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་གཉིས་པོ་དེ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །སྤྲིན་གྱི་དཔེས་ནི་དེའི་ས་བོན་གནས་ངན་ལེན་མ་འོངས་པའི་བདག་ཉིད་སྤྲིན་ལྟ་བུས་སེམས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད པ་རྣམས་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དང་མི་ལྡན་པས་རང་བཞིན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་གཉིས་པོ་དེ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།འདུས་བྱས་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་གིས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་ཅི་ལྟར་ སྣང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གིས་ནི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟག་ཏུ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་ ལ་འདུན་པ་དང་།སྨོན་ལམ་གྱིས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། གཡེང་བ་ཚར་གཅད་ནས་སེམས་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུས་མཐའ་དག་རྣམ་པར་འཇོག་པས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྲག་པའི་གནས་མེད་དེ།བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རིགས་པ་དང་ལུང་གི་ཚད་མས་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེའི་ གསུང་རབ་དང་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་གདགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སྐྲག་པའི་གནས་མེད་དོ།

以幻术的比喻说明了所感受对境的性质，因为显现为错误的形相。随后了知过患的性质有两种：了知无常和了知痛苦。其中以露水的比喻说明了了知无常，因为不能长久存在。以水泡的比喻说明了了知痛苦，因为说'受如水泡，任何感受在此都是苦'。
应当了知一切感受都是三种痛苦的痛苦：其中苦受以及与之相应的诸行是苦苦。乐受以及与之相应的诸行是变苦。不苦不乐受以及与之相应的诸行是行苦。
了知出离的性质是以了知人法空性为所缘而出离，以'如梦如闪电如云'三个比喻说明。其中以梦的比喻说明了了知过去诸行无二我。以闪电的比喻说明了了知现在诸法因不具有一多自性而无法把握自性故无二我。以云的比喻说明了了知未来习气种子如云于如虚空之心中产生果报，因不具有一多自性而无法把握自性故无二我。
'应当如是观察诸行'说明了以上九种比喻所表示的义理，即五蕴自性诸法如何显现的缘起，因为是由因缘和合而作，故称为有为法。说明应当如是观察一切有为法的性质。
由此说明菩萨应当经常以意乐和发愿安住于如是观察一切有为法的自性，以瑜伽等持成就，断除散乱而摄持心意，以及通过安立般若波罗蜜多的全部体系而显示甚深广大。
因此于此无有恐惧处，具慧者应当详加观察而生忍可，这是结语和劝导受持。以理证教证所说的量故，于如来教法和此中观论中，即使在世俗谛中也不应恐惧认为一切假立为我和法的事物都不存在。

།བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་གདགས་པའི་གཞི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་དག་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་ཡོད་པ་དང་།དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་དང་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་དེ་ སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་མེད་པའི་དཔེར་སྒྱུ་མ་དང་བྲག་ཅ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་དང་དབུ་བ་རྡོས་པ་དང་ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་དག་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགའ་ཡང་ མེད་ཀྱི་འདི་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འདི་དག་ནི་བརྫུན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་པོ་དག་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་བཤད་པའི་སྐབས་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ན་རེ་དེ་ལ་འདིར་བདག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་ ནོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་བདག་གི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བདག་གཞན་ཡང་མེད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་པས་ཁུངས་དེས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་སྒྲའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་ པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།།ནུས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཐེག་པ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རིགས་པར་སུན་འབྱིན་ པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་ཉིད་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བདག་མེད་པའི་དཔེར་སྒྱུ་མ་དང་བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་ པ་དང་།བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཁུངས་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་ རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དཔེ་དང་དོན་དང་སྒྲར་གསུངས་པ་ཡིན་པ་ལས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་དེ་དག་ཆོས་བདག་མེད་པའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དཔེ་དང་དོན་དང་སྒྲ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

具有智慧的人们，在世俗谛中应当如同梦境等一般，观待作为假立我与法的基础的有为法生等是可以假立名言的，并且在胜义谛中完全观察为无自性，对如来的经典和这部中观论典生起信解。这是阿阇黎清辨自己所说的。
其他人说：世尊以幻术、回声、影像、阳焰、梦境、水泡、水中月、芭蕉等作为诸行无我的比喻而宣说。在此中，并无真如或无错谬的真如，这些都是戏论，这些都是虚妄的，也如是宣说。
关于'一切法无我'中的'无我'是指无自性的意思，因为'我'这个词是自性的同义词。
这是在解释生等三相如同梦等三个比喻的偈颂时，注释者上座佛护如是说。
另一人说：此处，由于我的显现是错误的真如，并且'我'这个词是我的词语，因此它们既非他我也非自我，如同非自在天一样。因此，这个教证只能在声闻乘中特别理解人无我的词义，不能宣说法无我性。若能宣说，则受持其他乘就成为无意义了。
这些话是注释者自己对上座佛护的解释进行破斥的言论。
'另一人说'中的'另一人'是指自己，即阿阇黎清辨自己这样说：上座佛护解释说世尊以幻术、回声等作为法无我的比喻而宣说，并说'无我'是指无自性的意思，因为'我'这个词是自性的同义词，这种解释是不合理的。为什么呢？因为世尊所说的这个教证是在声闻乘中作为特别理解人无我义的比喻、意义和词语而宣说的，而上座佛护却解释说这些是作为特别理解法无我义的比喻、意义和词语而宣说的。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་དོན་དམ་པར་གང་ཟག་ བདག་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་ནོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བདག་གི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་གྱི་བདག་གི་ཚིག་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་གང་ཟག་བདག་གཞན་ཡང་མེད་ལ།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་གཞན་ཡང་མེད་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་བཞིན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ ཁུངས་དེས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་སྒྲའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་ནུས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་མེད་པའི་དཔེར་སྒྱུ་མ་དང་བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་དག་བཀའ་སྩལ་པ་ཡང་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དཔེར་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ དོན་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ལ།བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་པ་ལས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་དེ་དག་ཆོས་བདག་མེད་པའི་དཔེ་དང་དོན་དང་སྒྲ་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་བསྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་འདུས་བྱས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་ བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྔར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་འདུས་བྱས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདུས་བྱས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། །འདུས་བྱས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས།རབ་འབྱོར་ཅི་ཙམ་དུ་འདུས་བྱས་ཡིན་པ་ ཙམ་དུ་བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལས་གང་འདུས་བྱས་ལ་མི་སྤྱོད་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མི་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་ དག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མེད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མེད་དོ། །གང་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱང་མེད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་མེད་དོ།

如是说道，在声闻乘中，胜义谛中补特伽罗我和我的自性本空，但在世俗谛中显现为我，是错误的真如，因此世尊为了向他们宣说补特伽罗无我，说'无我'这个'我'字不是法的词语而是我的词语。
因此，五蕴中既无补特伽罗我，五蕴自身也非我。譬如说'非自在天'，既表明彼处无其他自在天，也表明其自身非自在天。
因此，世尊所说的这个教证，是为了在声闻乘中特别理解补特伽罗无我的词义，不能宣说法无我性。若能宣说，则无需受持其他大乘，但事实并非如此。
因此，世尊宣说诸行无我的比喻如幻化、回声等，是作为补特伽罗无我的比喻而宣说的。说'一切法无我'也是为了表达补特伽罗无我的意义而说的，不是为了表达法无自性的意义而说的。
'我'这个词是表示补特伽罗的词语，不是表示法的自性的词语。因此，上座佛护所说'这些是法无我的比喻、意义和词语'的说法是不合理的。
此处品的意义，是通过指出对方在第一品中所说的论证的过失，来显示诸行无自性，这是总结和量果。
在这第七观察生住灭品中，将品的意义视为量果是这样的：对方先前对蕴界处等有为法建立自性存在的前主张认为，胜义谛中有为法蕴界处等确实有有为法的自性，因为具有生等有为相，等等。通过指出这些论证的过失，显示诸行无自性。
为了显示宣说诸行无自性的功德，以及为了遣除他人所说'这个宣说诸行无自性仅仅是以干瘪的论理论典而成立'的说法，此处也应以可信教证来成立。
因此，在世尊般若波罗蜜多经中说：'须菩提，凡是有为法，皆是虚妄。'同样在般若波罗蜜多中说：'若于有为不行，于无为不行，是行般若波罗蜜多。'
同样在其他大乘经典中说：'一切法住真如中，于彼真如中，既无有为亦无无为。若处既无有为亦无无为，彼处即无二入。'

།གང་ལ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཚངས་པ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད། སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐ་ སྙད་ཙམ་དུ་ཐ་དད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུངས་འདི་འཛིན་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་ གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན། འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་ བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་མེད་དེ་བྱིས་པ་རྨོངས་པ་རྣམས་ནི་མོ་གཤམ་གྱིས་རྨི་ལམ་ན་བུ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་ བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱི་འདུས་བྱས་ རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་འདུས་བྱས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་འདིར་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཁྱེན་རླབས་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་ བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གཅིག་པ། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཅི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་ ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

如说'凡是无有二取之处，即是真如'。同样在《圣梵天胜意所问经》中说：'梵天啊，有为法和无为法有何差别？'回答说：'文殊，有为法和无为法仅是名言上的差别。持此总持的菩萨对有为法和无为法不生执著，不作观想。'
同样在《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏啊，色、受、想、行、识既非有为亦非无为。色、受、想、行、识既非有为亦非无为者，即是般若波罗蜜多。色、受、想、行、识非是生法，亦非灭法。色、受、想、行、识非是生法亦非灭法者，即是般若波罗蜜多。'
除分别外无有为无为，如同愚痴凡夫见石女梦中见子一般，执著有为无为。这些经证已成立。如是这些可信的经证成立，是显示有为法无自性的功德。因此，我不是仅凭自己的想法以干瘪的理论显示有为法无自性，而是有这些经证。
因为在无量大乘经典中显示有为法无自性，此论书将对此作详细解释，这是大师的智慧境界。
阿阇黎清辨所造《中观根本论释·般若灯论》中《观生住灭品》第七品广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
第四十一品。现在为遮破空性的相违品类差别，以显示蕴等无自性之义而造第八品。此处'以'字表示立宗之因义，及与下文相连之义，词义如前。其中就立宗之因义而言，说'现在为遮破空性的相违品类差别'。论主在观缘品第一品开始时立'一切法无生'之宗，此处亦是依论主如是立宗之因义而如是说。空性是自宗。

།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ སྟོན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ་དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དེ་ལྟར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་གང་མེད་པ་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་བོང་བུ་དང་རྔ་མོའི་རྭ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པ་འདི་ཡོད་དེ།ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་ཆོས་སྤྱད་བྱ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དེ་མི་སྤྱད། །ཆོས་སྤྱོད་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ནི། །ཕ་རོལ་དུ་ཡང་བདེ་བར་གནས། །ཞེས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་ པའི་ཕྱེད་འོག་མས་ནི་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་ལ།ཕྱེད་གོང་མས་ནི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ལས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ལས། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

其不相顺的方面是反驳方的立场，即：宣说蕴、界、处等是实有自性的。'其差别'是指他方为了证明蕴、界、处等是实有而建立的前宗，下文中说：'究竟义中蕴、界、处等确实存在，因为世尊依于彼等而宣说作者和业'等等。'破除彼'是指为了破除彼义而造作第八品，如是配释。
依据下文所说的义理，为了显示蕴等无自性之义而造作第八品。观察作者和业的第八品下文所说的内容是显示蕴等无自性，故依此而如是说。
若问此品的果为何？以何方式获得彼果？显示蕴等无自性是此品的果，以破除空性违品差别的方式获得彼果，因此注释者在此品衔接处首先显示了方便和方便所生之果。
为了显示所说的空性违品差别，此处说'此处有人说'等。虽然如是破除了蕴、界、处等，但对彼等执著的自部诸人不能忍受，故又如是说。
因此，究竟义中蕴、界、处等确实存在，因为世尊依于彼等而宣说作者和业等。彼等依次为有法、所立法和能立法。此中，凡是不存在者，世尊不依彼而宣说作者和业，如驴角和骡角等，此为异品喻。
对于蕴等，世尊依彼等而宣说作者和业，即：'应行善妙法，不应行恶法，行法今后世，安乐而安住。'如是宣说作者和业。此为近系之理。偈颂后半显示作者，前半显示业。
为了特别解释所说业的相，故说'于此，阿毗达磨中说：业以善、不善、无记差别而有三种'等。

།དེ་ལ་ དགེ་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་བླང་བ་དང་དོན་དམ་པ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ་ཉེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས།དོན་དམ་དགེ་བ་ཐར་པ་སྟེ། །ངོ་བོ་རྩ་བ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ། །མཚུངས་ལྡན་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། །ཀུན་ནས་བསླང་བ་བྱ་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་།དེ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་ཁུ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྨན་མར་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་མ་ཆགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ནི་དེ་དག་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ཀུན་ནས་བསླང་བའི་དགེ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་སོ། །དོན་དམ་པ་པའི་དགེ་བ་ནི་ཐར་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང་།འཁོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཁོར་བའི་མི་དགེ་བ་ནི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་པའི་མི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་བཟོའི་ གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་སྤྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་།སྤྱོད་ལམ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དང་། བཟོའི་གནས་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དང་། སྤྲུལ་པ་ བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བོང་བུའི་རྭ་ ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལ་འདིར་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདོད་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་དབྱུག་པས་མ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་འདོད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱར་ཡང་དཔེ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་དེ་དག་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་འདི་ལ་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཡང་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར པའམ།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་ལས་ཀྱང་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།

关于这个，善业也是以自性、相应、等起和胜义的差别而分为四种。如《阿毗达磨》中说：'胜义善即解脱，自性为根本惭愧，相应即与彼相应，等起即身语等业。'以自性而言，如适宜的药物，与此相应的药汁，由此等起的药膏等为例，自性善即是无贪等三善根以及知惭有愧。相应善即是与彼等相应的心所法。等起善即是由彼等所等起的身语意业。胜义善即是解脱。
不善业也是如此，即以自性、相应、等起和轮回的差别分为四种。轮回不善即是一切属于轮回的，如邪见等轮回的不善法。无记业也以异熟生、威仪生、工巧生和变化生的差别分为四种。即善不善业异熟所生的果报，威仪所生的心，工巧所生的心，变化所生的心是无记的。
因此，以上述理由的力量，胜义中蕴界处等确实是存在的。这是总结和量果。在此，世尊对驴角等不存在的事物未曾宣说作者和业，而对蕴界处等所依宣说作者和业的这些法，在胜义中是确实存在的。
对此说法的回答中，论释者说：若主张'因为依彼等而宣说作者和业'这一理由是胜义的，则是所立不成。若说是世俗谛中未被遮破，则有相违过失且成立已成。世尊未曾说过'胜义中依彼等而宣说作者和业'，因为胜义中无有事物的缘故。
因此，应当观察这些如何不合理：此中，作者是已生、未生，或亦生亦未生而造作，业也是已生、未生，或亦生亦未生而成为作者所作。这些在一切方面都不合理，所以说对方以'依蕴等而宣说作者和业'的理由来证成'胜义中蕴界处等确实存在'的论证，其因不成立，所立也不成立。

།དེ་ལ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་ པས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་མུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་མུ་དང་པོ་གསུམ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བརྟག་པ་ཡིན་ལ། མུ་ཐ་མ་གསུམ་ནི་ལས་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ མི་བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མི་བྱེད་པའོ། །ལས་བརྟག་པའི་མུ་གསུམ་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་ པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ བརྟག་པ་རྣམ་པ་དགུས་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་དང་པོའི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ། ། ལས་སུ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ བ་སྨྲས་སོ།།དེས་དེ་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་དེའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པོ་ མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་།།ལས་སུ་མ་གྱུར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ཡང་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

在此，论释者安立作者与业的观察六门。其中前三门是作者的观察，后三门是业的观察。
其中作者观察的三门是：已成为作者者不作业，已成为非作者者不作业，已成为作者与非作者者不作业。业观察的三门是：已成为业者是作者的作用，已成为非业者非作者的作用，已成为业与非业者非作者的作用。
这些又是：已成为作者者不作已成为业者，已成为业者非已成为作者者的作用；已成为非作者者不作已成为非业者，已成为非业者非已成为非作者者的作用；已成为作者与非作者者不作已成为业与非业者，已成为业与非业者非已成为作者与非作者者的作用；已成为作者者不作已成为非业者，已成为非业者非已成为作者者的作用；已成为非作者者不作已成为业者，已成为业者非已成为非作者者的作用；已成为作者者不作已成为业与非业者，已成为业与非业者非已成为作者者的作用；已成为非作者者不作已成为业与非业者，已成为业与非业者非已成为非作者者的作用；已成为作者与非作者者不作已成为业者，已成为业者非已成为作者与非作者者的作用；已成为作者与非作者者不作已成为非业者，已成为非业者非已成为作者与非作者者的作用。以九种观察显示这些一切皆不合理。
其中，首先为显示已成为作者者不作已成为业者，及已成为业者非已成为作者者的作用这第一观察之分，故说：'已成为作者者，不作已成为业。'此是安立宗。这是立宗。
为显示已成为作者与已成为业的相，故说：'其中已成为作者者是具有作用者。已成为业者也是具有作用者。'以下将说明其不作彼及彼非彼之作用的成立。
为显示已成为非作者者不作已成为非业者，及已成为非业者非已成为非作者者的作用这第二观察之分，故说：'已成为非作者者，亦不作已成为非业者。'此亦是安立宗。这也是立宗。

།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྔ་མའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་མི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའོ། །མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེས་དེ་མི་བྱེད་པ་དང་དེ་དེའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྔ་མ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་ གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་དང་པོ་སྟོན་ཏོ།།ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི་བྱེད་པ་པོ་དགག་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་གང་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞིག་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེ་ལ་བྱ་བ་དང་ལས་མེད་དེ་བྱ་བ་མེད་པར་ཡང་དེ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་སྔ་ནས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ད་ལས་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ལས་མི་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཡང་མི་རིགས་པས་བྱེད་པ་པོ་ལས་བྱེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་སྔ་ནས་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ད་ལས་བྱེད་པའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པར་ཡང་ལས་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྟག་ན། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་བྱེད་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཡང་མི་རིགས་པས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་བྱེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།།ཡང་ན། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་རྩ་བ་དེས་ནི། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་ པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པ་དེ་འདིར་དཔེ་ཉིད་དུ་བྱའོ། །ད་ནི་དེའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་བརྟེན་ཏེ་བཏགས་པ་དང་།མུ་སྟེགས་བྱེད་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཆོད་སྦྱིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་འདི་པ་དག་གིས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ གང་ཟག་ཅེས་བརྟགས་པ་དང་གཞན་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་དག་གིས་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡང་།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་དོ།

为了说明非作者和非业的特征，关于这点，'非作者和非业是与此相反'这样说，是与前面所立宗的情况相反。
为了说明作者、业和不作为的特征，'作者'是指作事者，'业'是指所作，'不作'是指不作事。
以下将说明他不作此和此非其所作的论证。首先，为了成立前面所立宗义而说明：作者性与业性不作，业性非作者性之所作，这是第一种观察。
'于已成就者无作用'这句话说明了作者否定的能立法。为了说明这点，'若认为某作者不依赖作用而成就作者自性，则彼无作用和业，因为无作用亦已成就'这样说。
已成就的作者本已具有作用，故于其上无第二作用，因此已成就的作者是不作业的能立法。
因此，具有作用者与业无差别亦不应理，故'作者作业'这种说法不合理，这是其意趣。
若认为已具作用的作者虽无第二作用仍可作业，则具作用者与作业无差别亦不应理，故'已成就的作者作业'这种说法不合理，这是经典作者的意趣。
或者，'于已成就者无作用'这句话是同法喻的语句。或者此根本颂显示已成就作者不作已成就业的同法喻：以祭主为例，其中有所立法'不作已成就业'和能立法'是作者'等，此处即以此为喻。
现在为了说明其量而说'此处比量'等。胜义中，称为已成就作者的天授是依托而假立，外道所遍计：天授相续中不作善恶业，因为是作者，如同祭主。
这些依次配为有法、所立法、能立法和喻：如同已成就作者祭主因为是作者而不作天授相续中已成就业善恶，同样，佛教徒依五蕴假立补特伽罗称为已成就作者天授，以及外道遍计为内在作者补特伽罗者，因为是作者，故不作天授相续中已成就业善恶。

།ཡང་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ལྟར་ གཟེགས་ཟན་པ་དག་གིས་བདག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་འདི་པ་དང་།གཞན་མ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་གང་ཟག་དང་སྐྱེས་བུ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་ དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ལྟར་གཟེགས་ཟན་པ་དག་གིས་བདག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དེ། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་དགག་པ་སྟོན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་བདག་ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་མི་བྱེད་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་ པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བདག་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་མི་བྱེད་དེ།རེ་ཞིག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བརྟག་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དེའི་ཞར་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ནི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ལས་གཞན་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ ཡང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་གི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་སྟེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ལ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་སྔ་མ་གསུམ་གྱིས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལྷས་བྱིན་ཉིད་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ལས་མི་བྱེད་པ་དང་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་རང་གི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེས། ཅི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་རང་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཡེ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་གལ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་དྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་སྔར་དབུ་མ་པས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དགག་པར་དམ་བཅས་ལ།ད་འདིར་བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ།

或者，如何成为非假立的作者，就像数论外道所执著的我是作者那样，为了这些，推理是这样的：前面的推理是对于已成为作者的提婆达多这个内外道所假立的补特伽罗和士夫，否定其成为作者。这里是否定非假立的作者，如同数论外道所执著的我是作者那样，不作为业。胜义中，我提婆达多不在提婆达多相续中造作，因为是实法的缘故，如同业一样。这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。譬如，已成为业的善不善等是实法，故胜义中不在提婆达多相续中造作，同样，已成为作者的我提婆达多因为是实法，故胜义中不在提婆达多相续中造作。首先这两个推理显示已成为作者不作已成为业。
现在顺便以已成为业非已成为作者的所作为前提而显示推理：'胜义中，提婆达多相续的业非作者我提婆达多的所作，因为是业的缘故，如同彼之他者。'这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。譬如，除提婆达多之外的耶若达多相续的已成为业，因为是业的缘故，胜义中非作者我提婆达多的所作，同样，提婆达多相续的已成为业，因为是业的缘故，胜义中非作者我提婆达多的所作。
因此，为推理所破'是结论和量果。凡是主张已成为作者作已成为业，以及已成为业是已成为作者的所作的诸宗派，其宗不成立，是此义。
若问所立的义为何？是说提婆达多相续的业有其他作者？还是无作者？这是对方对中观派前三个推理所显示的已成为作者不作已成为业，以及已成为业非已成为作者的所作的因义，即提婆达多自身不造作自相续的业，以及提婆达多相续的业非自所作的显示，而作二择：若提婆达多相续的业的作者非自身，则是有其他作者？还是根本无作者？
问有何过？这是问方式。对此回答：'若有其他作者，则违背所立'，这是说，如是则先前中观派立宗否定作者和业，而今此处承许有其他作者，则违背所立。

།ཅི་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་སྒྲུབ་པས། སྔར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་བསྟན་པ་དག་བསལ་བས་དེས་ན་དཔེ་སྔ་མ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བདག་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བདག་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་བྱེད་པ་པོ གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པས་དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ལ་བྱ་བ་དང་ལས་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་ བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྩ་བ་དང་པོའི་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བརྟག་པ་བསྟན་ནས། དེའི་ཞར་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་རྩ་བ་གཉིས་པའི་བཤད་པ་ལས་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་དེས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། གལ་ཏེ་མི་བྱེད་པའི་ལས་ཡིན་པར་རྟོག་ ན་ལས་དེ་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་དེས་ལས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པར་རྟོག་པ་ལ་ལས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བྱེད་པ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་རྩ་བ་དེས་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་བྱེད་པ་པོ་གང་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞིག་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ དུ་འདོད་ན་དེ་ལ་བྱ་བ་དང་ལས་མེད་དེ་བྱ་བ་མེད་པར་ཡང་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པར་རྟོག་པ་ལ་ལས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་བྱེད་ པ་པོས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་སུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དེས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པར་རྟོག་པ་དེས་ན་བྱེད་པ་པོས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་སུ་འགྱུར་བས། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

如果说'若无作者则无有譬喻'，是说如果这样的话，在此以无作者来成立，则前面所说'譬如祭主'、'如业'以及'如其他'等譬喻都被破除，因此前面的譬喻都空无所成立而不合理。
对于这样的说法，此处注释者回答说：'这是不合理的。因为已将非作者的我、祭主等天授相续中的作者性安立为譬喻。'意思是说，我已将非作者的我、祭主等天授相续中的作者性安立为譬喻，因此并非无有其他作者而违背所立，也不会因为安立非作者性为譬喻而无有譬喻。
因此，如是对于已成为作者而不依待作业者执著为作者性，则作业与业不合理，这是总结。如是首先通过对根本偈颂第一句的解释，说明已成为作者者不造作已成为业者的观察，并顺便也说明了已成为业者非已成为作者的作业。
现在为了说明根本偈颂第二句的解释中已成为业者非已成为作者的作业的观察，说道：'业亦将无作者，因为彼作者未作彼故。'意思是说，当已成为作者者不造作业时，若执著为不造作的业，则彼业也将无有作者，因为彼作者未作彼业故。因此，已成为业者非已成为作者的作业。
或者，'业亦将无作者'是说，对于执著已成为业者来说，业也因为是业的本性故不依待作者，因为本性是无所依待的。或者，此根本偈颂如同前面观察已成为作者者不造作已成为业者时所说'已成者无作业'，说明若承许某作者不依待作业而为作者的本性，则彼无有作业与业，因为无作业亦已成立故。
同样，在此对于执著已成为业者来说，业也因为是业的本性故不依待作者而成为业的本性，因此非作者的作业。所以说'将成为非作者所作之业'，是因为彼作者未作彼故，以及由于执著已成为业者，故将成为非作者所作之业，因此已成为业者非已成为作者的作业。

།འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ།ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་རྩ་བ་དང་པོ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཚིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བརྟག་ པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་བསྟན་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ། འདིར་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་གཉིས་པ་འདི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཚིག་ཏུ་ སྒྲུབ་ཅིང་།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། བརྒལ་བ་དང་། ལན་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་བརྟེན་ཏེ་བརྟགས་པ་དང་།མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ནི་བདག་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་ བཞིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཅི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་བྱ་བ་མ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ། །ཅི་སྟེ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ ཀྱི་ལས་བདག་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།བརྒལ་བ་དང་ལན་དེ་དག་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། འདིར་ལས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་ པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེད་གོང་མ་ཤོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིར་སྔར་རྩ་བ་དང་པོའི་སྐབས་སུ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་ པའི་ཕྱོགས་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཚིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བརྟག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་བསྟན་ཏོ། །ད་འདིར་ནི། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་རྩ་བ་གསུམ་པ་འདི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཚིག་ཏུ་སྒྲུབ་ཅིང་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་སྔར། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

此处'推理如前'是指，如同之前对作者性成就者不作业性成就者的推理方面，'于性成就者无作用'这一根本颂第一句作为因和喻，建立了作者性成就者不作业性成就者的观察推理，以及诘难与答辩等。与此相反，此处对业性成就者非作者性成就者之作用的推理方面，'业亦成无作者'这一根本颂第二句作为因和喻，建立了业性成就者非作者性成就者之作用的观察推理，以及诘难与答辩等。
此中所说：此处推理是，胜义中提婆相续中的善业与不善业，非依托称为提婆的作者性成就者，以及外道所遍计的作用，因为是业的缘故，如同祭祀的业。或者，胜义中提婆相续中的业非我提婆之作用，因为是事物的缘故，如同作者。
若问所立宗义何义？是提婆相续中的业是其他作者的作用，还是非作用？有何过失？若是其他作者的作用，则违背所立。若非作用，则无有喻。答：此非正理，因为祭祀相续中的业未成立为我提婆的作用性，故可安立为喻。此等推理、诘难与答辩，与前以作者为方面者相反，此处应用于以业为方面者。
'于性成就者无作用，作者亦成无业'者，因随顺上半颂已作解释故不须说明。即'于性成就者无作用'，此前在第一根本颂时，是对作者性成就者不作业性成就者的推理方面建立因和喻，并说明了作者性成就者不作业性成就者的观察推理、诘难与答辩等。
今此处，'于性成就者无作用'这一第三根本颂，是对业性成就者非作者性成就者之作用的推理方面建立因和喻，并说明业性成就者非作者性成就者之作用的观察推理、诘难与答辩等。此亦如前'业亦成无作者'之处所说般配释。

།བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་བཞི་པ་འདི་ནི་སྔར་ཅི་ལྟར་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་གཉིས་པ་གཏན་ཚིགས་དང་ དཔེའི་ཚིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་བསྟན་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། འདིར་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཚིག་ ཏུ་སྒྲུབ་ཅིང་།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བརྟག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བས། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དག་ལས་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཁོ་ནར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་དག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དེ།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཁོ་ནར་བྱའོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པར་ བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་མི་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྒྲུབས་ པའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དོན་ དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་མི་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ལས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་མི་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་སོ།

'作者也将无业'这第四个根本颂是对前面如何通过推理论证'成为业者不是成为作者者的作业'的论点，'业也将无作者'这第二个根本颂作为理由和比喻的语句来成立。在论证'成为业者不是成为作者者的作业'的推理以及问答之后，这里则相反地，对'成为作者者不造作成为业者'这一推理论点，以理由和比喻的语句来成立，并阐述对'成为作者者不造作成为业者'这一推理的问答。
如前所说'已成者无作业'，应当如同在'成为作者者不造作成为业者'的推理中所说的那样来运用。如此，由于立宗的主张会被推理所破斥，因此不承认作者和业无所依待而存在，所以应当承认作者和业是有所依待的，这是结论。
这样，由于对方的主张会被中观派的推理所破斥，所以不承认作者和业具有作业而互不依待，因为这是不可能的。应当承认作者和业不具有作业而是互相依待的。
因此，从胜义谛来说，能够了知名为'天授'的作者在天授相续中不会造作必定在作者相续中成熟的业，因为是有所依待的，就像祭祀一样。这是通过另一个推理来显示'成为作者者不造作成为业者'的量果。
这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻来理解。例如，成为作者者的祭祀由于依待于业，从胜义谛来说，能够了知其在天授相续中不会造作必定在作者相续中成熟的业。同样地，成为作者者的天授也由于依待于业，从胜义谛来说，能够了知其在天授相续中不会造作必定在作者相续中成熟的业。

།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་ པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྔ་མ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་ པ་དང་པོ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཉེ་བར་གཞག་པ་གཉིས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་བྱེད་པོར་མ་གྱུར་ པ།།ལས་སུ་མ་གྱུར་བྱེད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བསྣན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། ལས་ལ་རྒྱུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པར་རྟོག་ན་དེ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་ལས་མི་བྱེད་ལ། དེས་མ་བྱས་པར་ཡང་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་ལས་མི་བྱེད་པ་དང་ལས་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པར་རྟོག་ན་དེ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས བྱེད་པ་པོ་ལས་མི་བྱེད་ཅིང་ལས་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འདིས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ཆོས་བྱེད་པ་དང་། ལས་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲིད་པར་དེ་ ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ།ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲིད་པས་དེ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འདིར་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ལ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེས་དེ་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་དེའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

同样地，胜义中提婆达多相续中的业必定成熟于作者，这并非是作者提婆达多的作用，因为依赖于作者的缘故，如耶若达多相续中的业。这是以推理证成业不是作者的作用的量果，由其他推理所显示。
这些也是依次配合法、所立法、能立法和譬喻，如耶若达多相续中的业，因为具有依赖作者的性质，胜义中不是作者提婆达多的作用。同样地，提婆达多相续中必定成熟于作者的业，因为具有依赖作者的性质，胜义中不是作者提婆达多的作用。
如是首先已成立前者所立义，即已说明作者不造作业，业非作者的作用这第一种观察。
现在为了成立第二种所立义而说，即非作者不造作非业，非业非非作者的作用这第二种观察。
'若非作者造作非业'是增加的论题。'由此将如何'是对方的问句。
对此回答：'业将无因，因为无作者也成立的缘故。'这是说，若认为是非作者，则彼无作用故不造业，彼不造而业成立故，业将无因，因为业的因是作者的缘故。
'作者也将无因，因为作者不造业且不依赖于业的缘故。'这是说，若认为是非业，则彼无作用故非作者的作用，作者不造业且不依赖于业的缘故，作者将无因，因为作者的因是业的缘故。
此半偈也显示作者和业的法性造作，以及二者互相依赖。这是说，以二者互相依赖为能立法，证成非作者不造作非业，非业非非作者的作用。因为作者也具有依赖业的性质，故非作者不可能存在，故彼不造作非业；业也具有依赖作者的性质，故非业不可能存在，故彼非非作者的作用。
此中同法喻例是非作者耶若达多和非业耶若达多，于彼等，配合所立法即彼不造作彼，彼非彼之作用，以及能立法即互相依赖。

།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། ཁྱད་པར་ནི་ བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ཕྱོགས་སུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།བརྒལ་བ་དང་ལན་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ། འདིར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྔར་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།།བརྒལ་བ་དང་ལན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ། འདིར་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལྷས་བྱིན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །བྱེད་ པ་པོའི་འདོད་པ་མཆོག་ནི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བྱེད་པ་པོའི་སྡེ་ཚན་ལས་རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །བསྒྲུབ་པའི་མཆོག་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པ་མཆོག་ནི་ལས་སོ། །ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པའོ།།གནས་པ་ལས་དགར་བ་ནི་དབྲལ་བའོ། །ཀུན་འཛིན་པ་ནི་གཞིའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་ པ་ཉིད་ཀྱིས།སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྐམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གི་བྱེད་པ་དང་ལས་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཉིད་ལ་ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་ བར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་དེས་སུན་འབྱིན་པ་ལ་བརྐམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་མི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། ཐར་པ་དང་མཐོ་ རིས་ཀྱི་ལམ་མི་འཐད་པ་དང་།བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཀླན་ཀ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་ལྟར་དེ་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ།

此处推理是对作者和业作为论题时也如前，区别在于非作者和非业作为论题。这是说，之前是对已成为作者的和已成为业的不作为的论题进行推理，以及问答如前所说相反。此处是对非作者和非业不作为的论题，即胜义中成为非作者的天授对天授相续中成为非业的不作为，因为有待故，如同成为非作者的祭授。
同样，之前是对已成为非业的成为作者的非作为论题的推理，以及问答如前所说相反。此处是对成为非业的成为非作者的非作为论题，即胜义中天授相续中的非业不是作者我天授成为非作者的作为，因为有待故，如同祭授相续中的非业。
假若有人对我们说：'作者和业是这样的：自主是作者，作者的最高意愿是业'，因为以自相成立故，彼此无待，因此'有待故'这个因的意义不成立。这是说明此处文法学家对中观派的因'有待故'的意义不成立的破斥语。
他们说：'在我们文法学家的作者品类中说：自主是作者，最高成就是作者，作者的最高意愿是业，业所欲求的即是真实布施，从住处分离即是分离，总持即是基础'，因为这些以自相成立故，彼此无待，所以你们的因的意义不成立。
对此说法，此处注释者说：'由于急于破斥，将对他产生大过失'等。我的因'有待故'是成立作者和业的作为和业的名言安立本身有着互为因的关系，由于急于破斥，对那文法学家将产生无因、果因不异、作用作者和作为不合理、无有法与非法、无其果报、解脱和善趣之道不成立、一切作用成为无义等大过失，因此这种诘难不应理。
如何呢？是说明如何对他产生大过失。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལ་རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མཁས་པ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལས་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པ་མཆོག་ནི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ པོ་དང་ལས་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ལྟོས་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་མི་འཐད་པས།དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མི་ འཐད་པའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་མཐུས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་ཞིང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་ན་ལྟོས་ པ་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་རྒྱུར་མི་རུང་ལ།དེའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡང་འབྲས་བུར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དག་མི་རིགས་པའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་ཡང་། དེ་མེད་ན་ནི་བྱ་བ་དང་ བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་མི་རིགས།།འབྲས་བུ་དེ་མེད་ན་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དག་མི་རིགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་བྱ་བ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པ་མཆོག་ནི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། བུམ་པ་སྒྲུབ་ནུས་པའི་རྩོལ་བ་ལ་ཐབས་ཤེས་པ་མ་བརྗེད་ པའི་མཁས་པ་ལ་རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཤིང་།ལས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན། བུམ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་དུ་མས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ལས་སྒྲུབ་པའི་མཆོག་ནི་བྱེད་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ན་ལྟོས་ པ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་དེ།གཅད་པར་བྱ་བའི་ཤིང་མེད་ན་བཅད་པ་དང་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅོད་པ་དག་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་ཡང་། བྱ་བ་ལ་སོགས་མི་ རིགས་ན།།ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཡོད་མ་ཡིན། །བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དག་མི་རིགས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོའི་ཚུལ་ལས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གིས་གསལ་ བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明如何会产生无因的巨大过失，关于'自在天是作者'这一说法，由于在完成业的善巧方便上有自在，所以是依赖于业的，而'作者的最高意愿是业'这一说法，也是依赖于作者的，因此作者与业二者的作者与业这一名言安立，是相互为因的关系，而在主张作者与业无所依赖的说法中这是不合理的，所以说作者与业成为无因。
为了说明如何会产生果与因不合理的巨大过失，因此'若无因则果与因皆不合理'。由各别因缘决定力而成为果，虽已具足俱有因的聚合，但由于有此而生的缘故称为果之因，在无所依的情况下，无因不能成为因，其果之无也不能成为果，此为所说之义。
为了说明如何会产生作业、作者和作用不合理的巨大过失，又说：'若无彼则作业、作者及作用皆不合理'。若无彼果，则作业、作者和作用皆不合理。世间的瓶等境的作业也依赖于作者，因为'作者的最高意愿是业'。能造瓶的精进善巧无忘者即'自在天是作者'，此不依赖其他作者而依赖于业。以多支分成办瓶之事，其成办支分中最胜即作者，此亦依赖于作者与业。在无所依的情况下则无彼等，如无所砍之树则无砍、砍者及砍伐。
为了说明如何会产生法与非法皆不存在的巨大过失，又说：'若作业等不合理，则法与非法皆不存在'。若作业、作者和作用不合理，则法与非法皆不存在，因为依对方的观点，法与非法是由作业、作者和作用所成办，并由彼等显明的缘故。

།ཅི་སྟེ་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་ལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གནོད་དེ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་ལ།དེ་མེད་ན་ནི་བྱ་བ་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་མི་རིགས། །ཞེས་བྱ་བས་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་མེད་དེ། གཅད་པར་བྱ་བའི་ཤིང་མེད་ན་གཅད་པ་དང་། གཅོད་པ་པོ་དང་གཅོད་པ་དག་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པོ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་རང་དབང ནི་བྱེད་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་མི་གནོད་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱེད་པ་པོར་ཁས་བླངས་ལ།དེས་བྱ་བའི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ནི་ལས་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དག་མེད་པས།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།།རྒྱུ་ཕན་འདོགས་པ་ཚོགས་པ་ཙམ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དེ་ལ་ལྟོས་པས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ལས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ པའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པའི་རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་མདོ་སྡེ་པ་དག་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་རང་དབང་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་དག་གིས་ཕན་འདོགས་པ་ཚོགས་ པ་ཙམ་དག་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་ཡང་ཁྱེད་རང་གིས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ལས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པའི སྐྱོན་གྱིས་མི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གནོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གནོད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་ཕན་འདོགས་པ་ཚོགས་པ་ཙམ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་མེད་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །ལས་མི་འགྲུབ་ན་ ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གནོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

假如有一些自部宗派这样说道：'由于诸行无作者和受者，所以不会有无作者的过失，因为已经承认善法和不善法是以身语意行为差别为自性。'这是经部宗对于中观宗先前对文法家所说的'若无彼则不应理，作者作业及作事'，意即若无所依则无作业、作者和作事，就如同若无所砍之树则无砍伐、砍伐者和砍伐事一样，因此对于无所依而言存在无作者的过失的说法进行回应。
他们说这样的过失不会损害我们经部宗的立场。为什么呢？因为在我们经部宗的立场中，诸行虽然没有如文法家所设想的'独立自主者即是作者'这样的作者和受者，但这种无所依而无作者的过失并不会损害我们，因为在我们的立场中，因缘和合在世俗谛中被承认为作者，而由此所作的善法和不善法以身语意行为差别为特征的诸法则被承认为业。
由于没有文法家所设想的作业、作者和作事，所以你们中观宗所说的'对于无所依而言存在无作者的过失'这一说法并不会损害我们。
对于这样的说法，此处注释者回答说：'仅仅承认能作利益的因缘和合在世俗谛中为作者，由于依此而说善法和不善法为业，所以若无作者则不能成立依此的业，因此不能说不会有善法和不善法等不存在的过失，因为没有依待的道理。'
意即虽然你们经部宗没有文法家所设想的'独立自主者即是作者'这样的作者，但对于从因缘生起的诸法而言，你们承认仅仅是能作利益的因缘和合在世俗谛中为作者，由于依此而说善法和不善法为业，所以即使对你们来说，若无你们自己所设想的作者，则不能成立依此的业，因此不能说不会有善法和不善法等不存在的过失，必定会有这样的过失。
为了说明有过失的原因而说'因为没有依待的道理'。若无你们所承认的仅仅是能作利益的因缘和合在世俗谛中为作者，则依待什么而成立业呢？不会成立。若业不成立，则不能说不会有善法和不善法等不存在的过失，必定会有过失。
因此，你们也必须承认'有所依'这一能立的意义。

།ལྟོས་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ མེད་པས་ཅི་ལྟར་དེའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས།ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་ན་ནི། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མེད། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་ན་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ལྷ་དང་མི་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་ དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ།ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་འགྲུབ་པ་དག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་ལྟར་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་མི་འཐད་པ་དང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར།འབྲས་བུ་མེད་ན་ཐར་པ་དང་། །མཐོ་རིས་འགྱུར་བའི་ལམ་མི་འཐད། །བྱ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དོན་མེད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །འབྲས་བུ་མེད་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ བའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྒོམ་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ལ།མཐོ་རིས་སུ་འགྱུར་བའི་ལམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བཟློག་ དཀའ་བར་རིག་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ནས་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་དང་།ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཉེ་བར་གཞག་ པ་གཉིས་པ་ཡང་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་ བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་རྣམ་གྲངས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་སྨྲ་བར་འོས་པ་པ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་ནི་སྲོག་གི་རྫས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱང་ འཇིམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ།བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལས་དེ་བྱེད་ཅིང་ལས་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དེའི་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་ གཉིས་ཀྱི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了说明对于无所依待而说话的人们，由于没有善法和非善法，如何会产生其无果的大过患，因此以如是所说的方式：
'若无善与不善法，则无从其所生果。'若无善法和非善法，则无从其所生之果，即天人、人类、地狱众生、旁生、饿鬼诸趣中，身体、根门、受用可意不可意自性等成就都将不存在。
为了说明如何会产生解脱道和善趣道不合理以及一切作业皆成无义的大过患，因此如是：
'若无果则解脱及，善趣之道不应理，一切诸业亦应成，无有意义之过失。'若无果则将导致瑜伽士为涅槃之目的，以正见为先修习八支圣道也将不合理，善趣之道即正受持戒律以及精进于禅定与等至也将不合理，世间与出世间一切作业都将成为无义之过失。
因此如是，从非作者的非业而作，以及非业是非作者之作业这样的执著，会产生难以遮止的大过患，认识到这一点后，应当承许作者与业是有所依待的。这是说明前者过患后令入正确后者的文句。
如是，由于有如前所说的无过之因，故说明非作者的非业而作，以及非业是非作者之作业的这一立场不合理，这是总结及量果。如是已成立第二个所立义处，已说明非作者不作非业，及非业非为非作者之作业的第二种观察。
现在将说明作者与非作者不作是业与非业，以及是业与非业非为作者与非作者之作业的第三种观察。为说明其前者，诸说差别方式者说：'由差别故，作者是者与非者作是业与非业，故无过失。'
此中，应说差别方式者说：'在我方，作者依命根实体差别则是是者，依身体实体差别则是非者。业亦依泥土、棉线等因的差别则是是者，依瓶子、毛毯等果的差别则是非者，因此彼作者作彼业，彼业亦是彼作者之作业，故你前二证成的过失于我方无有。'如是而说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་པ། །གྱུར་མ་གྱུར་ཏེ་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའོ། ། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །དེས་དེ་མི་བྱེད་ཅིང་། དེ་དེའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ནི། ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་།འདི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག ཏུ་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ལྟར་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཅི་སྟེ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་མེ་ལ་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གྲང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གནས་གཅིག་པའི་འགལ་བ་དང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་བའི་འགལ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་ ལ་གྲགས་པའི་འགལ་བ་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་དེའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་སྔོན་རོལ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་གཅིག་ལ་ཡང་དུས་གཅིག་ན་ གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་བྱེད་པ་པོ་སྲོག་གི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ།གཅད་པའི་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་ཤིང་དང་སྟ་རེ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་བྱེད་པ་པོ་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྫས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་།སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་རྫས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་དུས་གཅིག་ན་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་བྱེད་ཅིང་དེ་དེའི་བྱ་བ་ཡིན་པས་ དབུ་མ་པས་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པའི་ངེས་པ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བཀག་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྟོས་པའི་ངེས་པ་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། གལ་ཏེ་མེ་ལྟོས་ཤིང་ཡིན་ལ། །གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ན། །གང་ལ་ལྟོས་པའི་མེ་དང་ཤིང་། །དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འོག་ནས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་གའི་བདག་ཉིད ཡོད་པར་འདོད་པ་ཡང་སྔར་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说，注释者在此解释道：'已成为作者与未成为作者，已成与未成都不作。'这是说，成为作者与非作者是指具有作用与不具有作用。成为业与非业也是指具有作用与不具有作用。彼不作此，此非彼之作用。为什么呢？
'已成与未成，由于互相矛盾怎能为一？'如此，已成与未成由于互相矛盾，不可能在同一时间存在于一处。若是已成，如何成为未成？若是未成，如何成为已成？就如世间中，火不可能同时具有热性与冷性一样。这是说，由于存在同处相违、互相排斥的矛盾以及世间共知的矛盾，所以彼不作此，此非彼之作用。
若说：'由于实体性存在故为已成，又因为在作用与造作之前无作者性故为未成，如此依据观待关系，于一体中同时具有二者之性，故无过失。'此乃对方论者说：作者以命根实体性而存在故为已成，又因为在砍伐之作用与作具木头、斧子等之前无砍伐者性故为未成，如此依据实体状态观待行为状态为未成，依据行为状态观待实体状态为已成，由此于一事物中同时具有二者之性，故彼作此，此为彼之作用，因此中观师所说无过。
对此说法，注释者回答道：'此说不善，因为会破除观待之确定性，且已被双方所立之推理遮破，故非无过。'观待之确定性将在《观察火与薪》品中以'若火观待薪，若薪观待火，所观待之火与薪，何者先成就？'等偈颂予以破除。又所许具有二者之性，已被前述已成与未成两方面所立之推理遮破，故对二边论者而言，前述过失实不能免。

།གལ་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ ཡིན་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དགག་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ། ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་བརྟེན་ཏེ་བརྟགས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་དེ།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ བསྟན་ཏེ་བརྟག་པ་དང་།མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་ བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལྷས་བྱིན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་དག་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་ པའི་གྲོགས་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ།དེའི་ཚེ་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་ པར་གྱུར་པའི་གྲོགས་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ།དེའི་ཚེ་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཆོད་ སྦྱིན་གྱི་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་དེ་དག་གིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果说由于祭祀既是作者又不是作者，因为没有比喻所以不会被比量所损害的话，这是说此处外道们认为：先前中观派在是与非是两方面否定的比量中所举的比喻不成立，因此中观派的比量不会对我们造成损害。
他们说：你们中观派先前在从作者是而推断是不作为的比量方面，以胜义中作为作者的提婆达多为所依而观察，以及外道所遍计的是：提婆达多相续中不造善恶业，因为是作者的缘故，如同祭祀一样；
在从业是而推断作者是的作为不是的比量方面，以胜义中提婆达多相续的善恶业不是作者提婆达多所说的所依而观察，以及外道所遍计的作为，因为是业的缘故，如同祭祀的业一样；
在从非作者而推断非业不作为的比量方面，胜义中非作者提婆达多不造作非业，因为具有所待的缘故，如同非作者祭祀一样；
在从非业而推断非作者的作为不是的比量方面，胜义中提婆达多相续的非业不是作者我提婆达多非作者的作为，因为具有所待的缘故，如同祭祀相续的非业一样。
所说的这些比喻不成立。为什么呢？当祭祀作为作者助成提婆达多的业是的时候，祭祀作为作者造作提婆达多的业是，而那时提婆达多的业是也是祭祀作者是的作为。
当祭祀作为非作者助成提婆达多的非业的时候，祭祀作为非作者造作提婆达多的非业，而那时提婆达多的非业也是祭祀非作者的作为。
因此，你们的比喻'如同祭祀'、'如同祭祀的业'、'如同非作者祭祀'、'如同祭祀相续的非业'等都不存在，所以你们先前的那些比量不会对我们造成损害。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆར་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་།ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཆར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཁོ་བོ་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ བོ་ལ་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་དབུ་མ་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གཞན་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ། །ཅི་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཅི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དང་།མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་བྱ་བ་མ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ ཉམས་སོ།།ཅི་སྟེ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བདག་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒལ་བ་དང་ལན་དེ་དག་སྔར་བརྟག་པ་དང་པོའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ལ་ སོ་སོར་སྦྱར་བ་དག་འདིར་བརྟག་པ་གསུམ་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ལ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བརྟག་པ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏོ།

对于这样说的回答，在此解释者说道：'由于承许天授相续中非施供者的部分和非供养事业的部分作为喻例，因此无过失。'即在天授相续的业中，有施供者的部分和非施供者的部分两者，在天授相续的业中有供养事业的部分和非供养事业的部分两者，其中我承许非施供者的部分和非供养事业的部分作为喻例，因此我不存在无喻例的过失。
'详细内容如前'是指：如果二相论者对中观派所说的'是作者和非作者不造是和非'以及比量方面所作的这个承许，其义何在？是说天授相续的业中的是和非，另有是作者和非作者吗？还是说无作者？由此如何？若说有其他作者，则违背承许。若说无作者，则无喻例。
这是不合理的，因为我是将'我施供'这个是作者和非作者未成立为天授相续的作者性本身而安立为喻例。
对于'是和非的业不是是作者和非作者的所作'这一比量方面所作的承许，其义何在？是说天授相续的是业和非业是其他是作者和非作者的所作吗？还是说非所作？由此如何？若是其他作者的所作，则违背承许。若非所作，则无喻例。
这是不合理的，因为我是将施供相续的是业和非业未成立为天授的所作性本身而安立为喻例。
这些诤论与回答，如同前面第一观察中分别对作者和业所作的广说，在此第三观察中应当合并作者和业而广作配释。
已说第三观察。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དག་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་ པོར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དག་མི་འཐད་པར་བརྟག་པ་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་ དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པས་སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གཉིས་པ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་མི་འཐད་པར་བརྟག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱོགས་མི་མཐུན་ པ་དྲུག་པོ་དག་མི་འཐད་པར་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་ཅིང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ ན་སྨྲ་བ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་པས་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ན་རེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོད་པས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུའི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་མེད་པ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བྱེད་ པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་མེད་པས་འཇིམ་པ་དང་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་ཡོད་པ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །གྱུར་པ་མ་གྱུར་མི་བྱེད་དེ། །མ་གྱུར་པ་ཡང་གྱུར་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གང་གིས་ཅི་ཞིག་མི་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། བྱེད་པ་ པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

因此，如是暂且依于同品的作者与业的安立，并非胜义谛，故最初品中所说的因义不成立。这是总结上文观察依于三种同品的作者与业的安立不合理，以及量果。三种同品是：已成为作者者不作已成为业者，已成为业者非已成为作者者之所作，非作者者不作非业者，非业者非非作者者之所作，已成为作者者与非作者者不作已成为业者与非业者，已成为业者与非业者非已成为作者者与非作者者之所作等观察。由于这些在胜义中一切方面都不合理，故前面在最初品中对方所说'在胜义中蕴界处等确实存在，因为世尊依于彼等宣说作者与业'的因义不成立。
第四十二卷。如是显示三种同品不合理的观察后，现在当依次显示六种异品不合理。其中，首先当显示第二种观察：已成为作者者不作非业者，非业者非已成为作者者之所作，非作者者不作已成为业者，已成为业者非非作者者之所作。为显示其前分，'若已成为作者者作非业者，非作者者亦作已成为业者，则无过失'如是说。此中有三百六十三种论师，其中有些说：'已成为作者者作非业者，如制作瓶子与毛毯的已成为作者者，作尚未成为瓶子与毛毯业而不存在者。'
有些说：'非作者者作已成为业者，如在瓶子与毛毯的作业之前，尚未成为作者而不存在者，作已成为泥土与棉线之业而存在者。因此，你前三种成立的过失在我等宗中不存在。'对此所说，注释者自身回答说：'此中所说：作者与业二者，已成与未成不作，未成亦不作已成。'若问'谁不作何者'，这是对方询问的语句。对此回答：'已成为作者者不作非业者，非作者者亦不作已成为业者'，这两者是安立宗，即立宗。

།དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འདིར་ཡང་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར། ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་འདིར་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་ལ་བྱེད པ་པོ་མེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་ལས་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ནོ།།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་ བྱེད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི།སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་ བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།།བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །གྱུར་དང་བཅས་པ་མ་གྱུར་དང་། །གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྨོས་པ་ནི་སྔ་མ་བརྣན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ པ་ལས་བྱ་བ་མེད་པ་དང་།ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了说明这两者的修行法，如果问为什么，是这样的：在这里也将导致那个过失。因为将导致在是与非是两方面所说的那些过失。
如果这样分别作者和业，在这里也因为前面所说的过失：已成为作者的无作用，业无作者，已成为业的无作用，作者无业，非作者和非业的无因，所以已成为作者的不造作非业，非业也不是已成为作者的作用。
非作者不造作已成为业的，已成为业的也不是非作者的作用。为了说明他们的推理，就胜义而言，已成为作者的不造作非业，非作者不造作已成为业的，这样立宗只是有差别而已，其余支分广如前说。
如是配合：就胜义而言，已成为作者的天授不造作天授相续中的非业，因为是已成为作者的缘故，如同已成为作者的祭祀。就胜义而言，天授相续中的非业不是已成为作者的天授的作用，因为是非业的缘故，如同祭祀相续中的非业。
同样，就胜义而言，非作者天授不造作天授相续中的已成为业的，因为是非作者的缘故，如同非作者的祭祀。就胜义而言，天授相续中的已成为业的不是非作者天授的作用，因为是已成为业的缘故，如同祭祀相续中的已成为业的。
诘难和回答也如前相应配合。现在为了说明观察已成为作者的不造作已成为业的和非业的，以及已成为业的和非业的不是已成为作者的作用，所以说：'同样，作者和业，已成和未成，及已成未成皆不造作。'
已成为作者的不造作非业的和已成为业的和非业的，非业的和已成为业的和非业的也不是已成为作者的作用。这里说非业是为了强调前面的。这些是安立宗，是主张。
为了说明他们的能立法，说：'因为已说能立故。'即为了说明已成为作者的无作用，非业无因，已成为业的和非业的和非业的互相矛盾怎能为一。

།འདིར་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ ལ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་ པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དང་ མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །མ་གྱུར་པ་ནི་གྱུར་བཅས་དང་། །གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་ པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྨོས་པ་ནི་སྔ་མ་བརྣན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་ བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། ། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

此处对于这些的推理也如是配合：胜义中作为作者的天授，于天授相续中不作非业，因为是作者的缘故，如同作为作者的祭祀一样。胜义中作为作者的天授，于天授相续中不作是业与非业，因为是作者的缘故，如同作为作者的祭祀一样。
如是，胜义中天授相续的非业不是作为作者的天授的所作，因为是非业的缘故，如同祭祀相续的非业一样。胜义中天授相续的是业与非业不是作为作者的天授的所作，因为是业与非业的缘故，如同祭祀相续的是业与非业一样。
诘难与回答也如前所述适当配合。现在为了显示非作者不作是业与非业，以及是业与非业非为非作者的所作之观察，故而如是说：'作者与业，非转及转，及转非转皆不作。'
非作者不作是业及是业非业，是业及是业非业也非为非作者的所作。此中说是业是为了强调前说。这些是安立宗义即立宗。
为显示彼等能立法故说：'因相已如上所说。'即为显示非作者无因，是业无作用，是业与非业相互矛盾故何有一性。
此处对于这些的推理也如是配合：胜义中非作者天授于天授相续中不作是业，因为是非作者的缘故，如同非作者的祭祀一样。胜义中天授相续的是业不是非作者天授的所作，因为是业的缘故，如同祭祀相续的是业一样。
胜义中天授相续的是业与非业不是非作者天授的所作，因为是业与非业的缘故，如同祭祀相续的是业与非业一样。诘难与回答也如前所述适当配合。

།ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་ མ་གྱུར་ནི།།ལས་སུ་གྱུར་དང་མ་གྱུར་པ། །མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ པ་དང་།ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱ། འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བསྟན་པ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདིར་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ།།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ཏེ།ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་དང་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དྲུག་སྟེ་སྤྱིར་དགུར་ ཤེས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་ལ་ལས་ཀྱང་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ བརྟགས་ན།བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་ཤིང་། །ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་དེ་ཉིད་ལ། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ། དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་པར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་དེ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ། གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ནི། ལས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལས་ལ་གནས། །ལས་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ། །ཞེས་གདགས་ཤིང་བརྗོད་དོ།

现在为了说明关于作者是与非、业是与非的第二重观察：作者是与非不造作已成为业的事物，已成为业的事物不是作者是与非的作用，作者是与非不造作非业的事物，非业的事物不是作者是与非的作用。为此说道：'作者是与非，已成业与非，皆不造作'。作者是与非不造作已成为业的事物，已成为业的事物不是作者是与非的作用，作者是与非不造作非业的事物，非业的事物不是作者是与非的作用，因为这些是立宗安立，即是论题。为了说明这些的能立法，此处也应当了知上文所说的因。此处仅有立宗的差别而已，其余支分如前广说。
由'作者是与非相互矛盾怎能为一'等说明，以及'已成为业的无有作用'和'非业的将成无因'等说明而应当了知。此处对于这些的比量也如是配合：胜义中，作者是与非的天授不造作天授相续中已成为业的事物，因为是作者是与非的缘故，如同作者是与非的祭授。胜义中，天授相续中已成为业的事物不是作者是与非的天授的作用，因为是已成为业的缘故，如同祭授相续中已成为业的事物。
如是，胜义中，作者是与非的天授不造作非业的事物，因为是作者是与非的缘故，如同作者是与非的祭授。胜义中，天授相续中非业的事物不是作者是与非的天授的作用，因为是非业的缘故，如同祭授相续中非业的事物。诘难与回答也如前相应配合。如是，于观察作者与业的论题中，应知总共有九种：三种同品和六种异品。
若此处他方说：'如是既无作者又无业，则你所说一切无因之过失将随之而来'，作为从中引申的前说的回答：由于如是观察，'作者依于业，业亦依彼生'，因此作者与业本身的作者与业之因，唯是世俗互相观待，除此之外，'未见余成因'。即说：作者'依业住于业，观待业而成作者'而假立、宣说。

།དེའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ཞིང་དེའི་ལས་ཞེས་གདགས་ཤིང་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གདགས་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པས་དབུ་མའི་ལམ་དུ་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །གདགས་པ་དེ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ཉིད་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་དཀའ་བ་དང་།དཔེའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་གཞན་དུ་རྟོག་ན་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་མེད་པ་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་བོང་བུ་དང་རྔ་མོའི་རྭ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དཔེ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པོ།།གང་དག་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདྲ་བར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ཕུང་པོ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་ལ་གང་ཟག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ སྐད་བསྟན་པའི་འབད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་བཞིན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བསལ་བ་བཞིན་དུའོ།།ཉེར་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ། དངོས་པོའི་རྐྱེན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལ་དངོས་ པོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོ་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཕུང་པོ་གཉི་ག་ལ་སྤྱིར་སྙེགས་སོ། །གང་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོའི་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་ པ་དང་།བླང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་འབད་པ་ནི་ཅི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཉེ་བར་ལེན་ པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་ རོ།།བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པའོ། །ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བསལ་བ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཀྱང་བསལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བྱེད་པོ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་སུ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ།

其业也依止于作者而生起，并且称说为其业。因此，这二者是依缘而假立，并非以自性成立或不成立。因此，如是不承许彼二者为有或无，故是假立于中道。除此假立外，未见有其他成立真实之相。因此，对于最初品中所说之因义不成立的难以回答，以及譬喻之过失，若思维其他因，则成为义相违，此即是总结及量果。如前对方说：'胜义中蕴界处等确实存在，因为世尊依彼等宣说作者与业故。此中若无者，世尊不依彼宣说作者与业，如驴角与骡角等。'若欲成立此因为胜义，则是义不成，若欲成立为世俗，则是义相违，且无譬喻，故对方之宗不成。
为了破除某些人说'胜义中蕴界处等确实存在，因为世尊宣说取者与所取故'，故说'如是应知取'等，以相似方式显示。即为破除补特伽罗论者所说'蕴是所取，补特伽罗是能取者'，故说此上半偈。'如是'即如前所示之努力显示，即如破除作者与业一般。'取'即近取，应视为事缘，为显示此义，故摄持能取者与所取，因为于有事者有诸多作者故。
'取'之声即是事，普遍趋向能取者补特伽罗与所取蕴二者。于有事者，有属于作者类别之作者、业、作用、正施与受等。如前所示之努力即是：如作者依止于业，业亦依止于作者而生起，如是能取者亦依止于所取，所取亦依止于能取者而生起，故能取者与所取之能取性与所取性非是胜义。此即是'如是应知取'之解释，此是安立宗，即是宗。
为显示其能立法，云何？'为破除业与作者故。''破除'即遮遣。'故'是因义，即由如是显示破除作者与业，以此亦应知破除能取者与所取。即如于观察作者与业品中，已成为作者者不作已成为业者。

།བྱེད་པོ་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །ལས་སུ་མ་གྱུར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདིར་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་ པར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པ་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ།དེའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་དག་ལེན་པར་མི་བྱེད་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་ བླང་བ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལ་ལྷག་ མ་དག་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བརྟག་པའི་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་ བྱ་བའི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པའི་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྟག་པ་དགུ་པོ་དག་མི་འཐད་པའི་རིགས་པ་བསྟན་ཏོ། འདིར་ཡང་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པས་མེད་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་གཞན་དུ་རྟོག་ན་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན། །ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ ཉེ་བར་བླང་བ་དག་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་པར་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་བསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གིས། །དངོས་པོ་ལྷག་མ་འང་ཤེས་པར་བྱ། །རང་དང་ གཞན་ལ་གྲགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་།ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཐ་སྙད་ པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ། །འབྲས་བུ་ཡང་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ།

对于'非作者也不作非业'等所说的一切，在此也应当如理了知。为了说明对这些的推理，在此仅略说一分：胜义中，作为取者的提婆达多和作为所取的蕴，这些名称所表达的不会取，应当了知，因为依赖所取，如同祭祀。胜义中，非取者的提婆达多不取非所取，取者与非取者的提婆达多不取所取与非所取等，这些论题虽有差别，但其支分的剩余部分如前广说。这些是关于取者观察的三个相顺品。
同样，胜义中，所取也非取者提婆达多的所取，因为依赖取者，如同祭祀相续中的非所取。胜义中，非所取对非取者提婆达多而言非所取，所取与非所取对取者与非取者提婆达多而言非所取等，这些论题虽有差别，但其支分的剩余部分如前广说。这些是关于所取观察的三个相顺品。
同样也应当说明相违品，即如同作者与业的情况一样，应当如理运用六种相违品。取者与所取等在胜义中不成立，这是说明九种观察不合理的道理。在此，因的意义不成立，以及所立法与能立法不相应故无，若另作推理则成相违，这是总结和量果。
如同胜义中作者、业、取者、所取不合理一样，为了显示一切事物也同样不合理：如同否定了胜义中的作者、业以及取者、所取那样，'以作者与业，应知余事物'。自他共许的因果、德与有德、相与所相、支分与有支分等其余事物也应当了知，因果互相依赖而成立等，仅是世俗谛而非胜义谛。
因在生果时称为'已成'，除此之外称为'未成'。果在被生时称为'已成'，除此之外称为'未成'。

།དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དང་ ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ།བརྟག་པའི་ཕྱོགས་དགུ་དགུར་དབྱེ་ཞིང་མི་འཐད་པ་དང་དེ་དག་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། །ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་ཉེ་བར་ ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་།ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཚིག་ ལེའུར་བྱས་པ་དག་གིས་བསྒྲུབས་ཏེ།མདོར་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་དགོས་པ་དང་བསམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་དོན་དམ་པ་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་དེ་བསལ་བར་འདོད་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་ལུང་ཁས་བླངས་ནས་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དོན་དམ་པར་འོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཞོ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ།འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་བྱེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་སྣམ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འོ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཞོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་བྱེད་དོ།།དངོས་པོ་ལྷག་མ་གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བ་དང་གྲགས་པའི་ གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་དང་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་ པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མངོན་སུམ་དང་གྲགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་གྱི་ཁོ་བོས་ནི་དོན་དམ་པར་དགག་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདོད་པའི་འོ་མ་ནི་བསམས་པའི་ཞོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་འོ་མ་ཡིན་པའི་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་ པའི་འོ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐ་སྙད་པའི་རྒྱུ་འོ་མ་ནི་འོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བསམས་ པའི་དོན་དམ་པ་པའི་ཞོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དོན་དམ་པ་པའི་འོ་མ་ཡང་འོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།།ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བསམས་པའི་དོན་དམ་པ་པའི་ཞོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

同样地，对于功德和具功德等其余的也要运用，分析九种九方面，除了说明不合理以及依靠它们而假立之外，应当说明以其他任何方式都不能成立它们的性质是不合理的。
现在，正如所说的作者和业，取者和所取，因和果，功德和具功德，相和有相，支分和具支分等事物依缘而成立的这些都是世俗谛，不是胜义谛，这是依据上师所作的偈颂而成立的。
简要开示说，依此处所作的注释，广泛地阐述了它们的详细解释。
对此，注释者为了说明详细解释它们的必要性和意图，说道：'为了想要去除那些执著因果等的胜义因果等自性的人们的执著刺，接受上师所说的教言而稍作观察。'
胜义中，非牛奶性不能产生酸奶性，因为观待果的缘故，如因线一样。这是说明以因的自性不能产生果的自性的推理。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，如因线的自性由于观待果毛毯的自性故不能产生酸奶的自性，同样地，牛奶的自性也由于观待果酸奶的自性故不能产生酸奶的自性。
对其余事物也同样运用。
如果说将受到现见和共许的违害，这是说对方认为中观派前述的推理将受到现量相违和共许相违的过失。
对此说法的回答，注释者说：'由于作了特殊的立宗故无过失。'现量和共许是世俗谛，而我是在胜义中作否定，因此没有与它们相违的过失。
或者，胜义论者所承许的牛奶不是所设想的酸奶之因，因为是牛奶的缘故，如同除此之外的牛奶一样。这是说明否定因的自性的推理。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，如世俗因牛奶由于是牛奶故不是对方所设想的胜义酸奶之因，同样地，对方所说的胜义牛奶也由于是牛奶故不是对方所设想的胜义酸奶之因。
对其余的也同样地适当运用。

།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཞོ་ ནི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཞོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ ཐ་སྙད་པའི་འབྲས་བུ་ཞོ་ནི་འོ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དོན་དམ་པ་པའི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དོན་དམ་པ་པའི་ཞོ་ཡང་འོ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པ་དོན་དམ་པ་པའི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་རྣམས་ ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་ཞོ་ནི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་རིགས་མི་མཐུན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣམ་བུ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ་པའི་ཞོ་ཡང་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པའི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་འོ་མ་ནི་ཞོ་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་པ་དང་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ། །ཅི་སྟེ་རང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེ་མེད་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱ་བ་སོ་སོར་ ངེས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྔར་དོན་དམ་པར་འོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཞོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ།འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་དེ་ལ་འདིར་སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་ན་རེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་དོན་དམ་ པར་ནི་མི་བྱེད་པ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ནི་བྱེད་དོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་མེད་པ་དང་།ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པས་མི་རུང་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་མས་དོན་དམ་པར་ཞོ་མ་བྱེད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ནི་བྱེད་པའི་དཔེ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པ་ལས་བླང་དགོས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་རྒྱུ་སྤུན་དག་གིས་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་ཞོ་ མི་བྱེད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཞོ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འོ་མའི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་ནི་དོན་དམ་པར་འོ་མས་ཞོ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་ལ་ད་འདིར་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་མི་བྱེད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ནི་བྱེད་པར་དམ་བཅས་པས། དེས་ན་སྔར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གནོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་ སྟེ་ཁྱོད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་འོ་མས་རང་གི་བྱ་བ་ཞོ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེ་མེད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་མས་རང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པ་ལས་བླང་དགོས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་རྒྱུ་སྤུན་དག་གི་རང་གི་བྱ་བ་སྣམ་བུ་ བྱེད་པ་ཡིན་པས་འོ་མའི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་འོ་མ་དང་རྒྱུ་སྤུན་དག་གིས་ཞོ་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་གིས་ཞོ་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ནི་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，胜义谛中所说的酪不是以乳为因，因为依赖于乳的缘故，如同其他的酪一样。这是以果的自性否定的比量来说明。这些也是依次配合法，所立法，能立法和喻。例如，世俗谛中的果酪因为依赖于乳的缘故，不是对方所说的胜义谛中以乳为因，同样地对方所说的胜义谛中的酪也因为依赖于乳的缘故，不是对方所说的胜义谛中以乳为因。其余的也同样地适当配合。
或者应知胜义谛中酪不是以乳为因，因为依赖于因的缘故，如同毛毯一样。这是以果的自性否定的异品因和喻来说明比量。这些也是依次配合法，所立法，能立法和喻。例如毛毯因为依赖于因毛线的缘故不是以乳为因，同样地胜义谛中的酪也因为依赖于因乳的缘故不是胜义谛中以乳为因。其余的也同样地适当配合。
这里有人说：'胜义谛中乳不生酪'这个立宗的含义，如果是世俗谛中生，则无喻且违背前宗。如果是说不做自己的作用，那么也是无喻和不定，因为一切都做各自确定的作用。这是注释者先前所说的'胜义谛中是乳的不生是酪，因为依赖于果的缘故，如同因毛线一样'的论证。
对此，智藏论师说：'此立宗的含义是什么？如果说胜义谛中不生而世俗谛中生，则你的无喻和违背前宗是不合理的。为什么呢？乳在胜义谛中不生酪而在世俗谛中生酪的喻例也应从与此相同的中取，而你的喻因毛线在胜义谛中不生酪也在世俗谛中不生酪，所以不能作为乳的喻例。
而且你先前立宗说胜义谛中乳不生酪，现在这里却说胜义谛中不生而世俗谛中生，因此违背了先前的立宗故不合理。如果你立宗的含义是乳不做自己的作用，那么这样也是无喻和因不定故不合理。为什么呢？乳不做自己作用的喻例也应从与此相同的中取，而你的喻因毛线做自己的作用生毛毯，所以不能作为乳的喻例。
而且你的因'依赖于果的缘故'，是胜义谛中乳和因毛线不生酪的因，还是世俗谛中因毛线不生酪的因，是不定故不合理。'对此注释者自己回答说：'这不好，因为未承许前面的观察。'

།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ཞོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འོ་མའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དག་དཔེ་ཉིད་ དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ།དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འོ་མས་ཞོ་མི་བྱེད་ལ། ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པར་ཁོ་བོས་ཁས་མ་བླངས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ལ་དཔེ་ མེད་པ་དང་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འོ་མས་དོན་དམ་པར་རང་གི་བྱ་བ་ཞོ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ཞོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འོ་མའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ ཡིན་ལ།ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་འོ་མས་ཞོ་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་འོ་མ་དང་རྒྱུ་སྤུན་དག་གིས་ཞོ་མི་བྱེད་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས། སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་ མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ནུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་ཕྱིས་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བསལ་བར་བྱེད་ཅིང་འབྱུང་བས་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་ཞོ་སྔ་ན་ཡོད་ལ། ས་བོན་ལ་ཡང་མྱུ་གུ་སྔ་ན་ཡོད། འཇིམ་པ་ལ་ ཡང་བུམ་པ་སྔ་ན་ཡོད་རྒྱུ་སྤུན་ལ་ཡང་སྣམ་བུ་སྔ་ན་ཡོད།རྩི་ཀྱང་ལ་ཡང་སབ་མ་སྔ་ན་ཡོད། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་སྔ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་གཟུགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མེད་མི་བྱེད་ ཕྱིར་རྒྱུ་ལེན་ཕྱིར།།ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་ཕྱིར་དང་། །ནུས་པས་ནུས་ཅན་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །རྒྱུ་ཡོད་ཕྱིར་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བས་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དང་། །རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དང་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དང་། ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད ཀྱིས་བྱེད་དེ།མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བྱེད་པ་མེད་དེ་དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་གོས་བྱེད་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཞོ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ན་རྒྱུ་འོ་མ་ལྟ་བུ་གང་ལ་འབྲས་བུ་ཞོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་ གསལ་བར་བྱེད་ཀྱི།རྒྱུ་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལྟ་བུ་གང་ལ་འབྲས་བུ་གོས་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

在后一种观察中，由于承许线等并非酪的因，毛毯等并非乳的果，这些成立的事例作为喻例，因此并非无喻。由于所立为特殊性质，故也非不定。如此所说，如你的前一种观察，胜义中乳不生酪，世俗中能生，我并未承许，而是仅仅承许胜义中不生，因此于我无有无喻及违害前宗之过。
如后一种观察，于承许乳在胜义中不生自果酪时，由于承许线等非酪因，毛毯等非乳果这些成立的事例为喻，故非无喻。由于我立'胜义中乳不生酪'这一特殊命题，因此我的因'由于观待果故'能成立胜义中乳与线等不生酪，故也非不定。因此，智藏阿阇黎的诘难并不妥当。
此处数论师所说等，是显示数论派典籍中说：因中果先以功能方式存在，后为缘所显发而生起，故乳因中亦先有酪果，种子中亦先有苗，泥中亦先有瓶，线中亦先有毛毯，麻中亦先有布，羯罗蓝等中亦先有眼等。
宣说果先有论者的论式有五种：'由无不作故，由取因故，由非一切生故，由能生有能故，由有因故果有'。依次表明：由无不作故果先有，由取因故果先有，由非一切生故果先有，由能生有能故果先有，由有因故果先有。
其中，首先为显示由无不作故果先有的论式而说：'果先有是由因有性所作，因为无者不作故。此中若无则无作用，如龟毛不能作衣。于酪有作用，故果定先有。'此说：此中如乳等因若有果先有，则为缘所显，如龟毛等因若无衣果先有，则不为缘所显，故果定先有。

།རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན། དཔེར་ ན་འོ་མ་ལ་ཞོ་སྔ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་རྩི་ཀྱང་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མེད་པར་འདྲ་བས།ཞོའི་དོན་དུ་དེའི་རྒྱུ་འོ་མ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཞིག་ན་ལེན་པར་ཡང་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན་དཔེར་ན་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་འབྲས་བུ་ཞོ་ སྔ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་རྩི་ཀྱང་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་སྔ་ན་མེད་པར་འདྲ་བས་ཅི་ལྟར་རྩི་ཀྱང་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་དེའི་རྒྱུ་འོ་མ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞོའི་དོན་དུ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་འོ་མ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཞིག་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་རྩི་ཀྱང་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ནི་དེའི་རྒྱུ་འོ་མ་ལེན་པར་མི་བྱེད་ལ། ཞོའི་ དོན་དུ་ནི་དེའི་རྒྱུ་འོ་མ་ལེན་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན། དཔེར་ན་འོ་མ་ལ་ཞོ་སྔ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་མེད་པར་འདྲ་བས་ཞོ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།དེ་དག་མི་འབྱུང་བས། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན་དཔེར་ ན་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་འབྲས་བུ་ཞོ་སྔ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་སྔ་ན་མེད་པར་འདྲ་བས་ཅི་ལྟར་རྒྱུ་འོ་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཞོ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་འོ་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཞོ་ནི་འབྱུང་གི་། འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་ནི་མི་འབྱུང་བས། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་ནུས་པས འཇིམ་པ་ནུས་པ་ཅན་དག་ཁོ་ན་ལས་བུམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་ལས་མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར།དེ་ལྟར་ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན་དཔེར་ན་རྒྱུ་ནུས་པ་ཅན་འཇིམ་པ་ལ་འབྲས་བུ་ བུམ་པ་སྔ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་བུམ་པ་སྔ་ན་མེད་པར་འདྲ་བས་ཅི་ལྟར་རྫས་མཁན་མི་ནུས་པས།རྒྱུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྫ་མཁན་ནུས་པས་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ནུས་པ་ཅན་དག་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་བུམ་པ་སྒྲུབ་པར་ མི་བྱེད་པ་ཞིག་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་རྫ་མཁན་ནུས་པས་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ནུས་པ་ཅན་དག་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་རྫ་མཁན་མི་ནུས་པས་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པར་ངེས་པར་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སེམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了说明因为取因故果先有的论式，如果果先不存在，譬如酸奶在牛奶中先前不存在一样，酪等也同样不存在，然而为了酸奶而取其因牛奶，不会不取而是会取，因此由于取因的缘故，果先是存在的。如果果先不存在，譬如因牛奶中果酸奶先前不存在一样，果酪等也同样先前不存在，那么如同不为酪等而取其因牛奶一样，也应不为酸奶而取其因牛奶，然而事实并非如此，不为酪等而取其因牛奶，却为酸奶而取其因牛奶，因此由于取因的缘故，果先是存在的。
为了说明因为一切不生故果先有的论式，如果果先不存在，譬如酸奶在牛奶中先前不存在一样，三界也同样不存在，那么如同酸奶一样三界也应当生起，然而它们并不生起，因此由于一切不生的缘故，果先是存在的。如果果先不存在，譬如因牛奶中果酸奶先前不存在一样，果三界也同样先前不存在，那么如同从因牛奶中生果酸奶一样，从因牛奶中也应生果三界，然而事实并非如此，从因牛奶中生果酸奶，但不生果三界，因此由于一切不生的缘故，果先是存在的。
为了说明因为能力生具能力故果先有的论式，如果果先不存在，为何陶师以能力只从具能力的泥土中制造瓶子而不从一切中制造，会产生这种决定？因此由于能力生具能力的缘故，认为果先是存在的。如果果先不存在，譬如在因具能力的泥土中果瓶先前不存在一样，在因牛奶等中果瓶也同样先前不存在，那么如同陶师无能力从因牛奶等不具能力者中不制造果瓶一样，陶师以能力从因具能力的泥土中也应不制造果瓶，然而事实并非如此，陶师以能力只从因具能力的泥土中制造果瓶，而陶师无能力从因牛奶等不具能力的一切中不制造果瓶，会产生这种决定，因此由于能力生具能力的缘故，认为果先是存在的。

།རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་མངོན་ཏེ། གང་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་ གྱུར་ན་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན་དཔེར་ན་འབྲས་བུ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་ཕྱིས་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱ་སྟེ།འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་ གཟུགས་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་སྤྱིའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་ནི་ཞོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལ་གང་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་ཡོད་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ བསྟན་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེས་ལྡོག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་རྒྱུ་གང་ལ་འབྲས་བུ་གང་སྔ་ན་མེད་པ་དཔེར་ན་བྱེ་མ་ལ་འབྲུ་མར་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་ནི་བྱེ་མ་དེ་ཡོད་ཀྱང་འབྲུ་མར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། རྒྱུ་འོ་མ་ལ་འབྲས་བུ་ཞོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་འོ་མ་དེ་ཡོད་ན་ཞོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གི་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཕྱོགས་ནི་ཆོས་ཅན་རྒྱུ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཅི་སྐད་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་མི་འགྲུབ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་རིགས པའི་རྒྱུ་ཐབས་ཙམ་གྱིས་བརྒྱུད་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན།ཁྱེད་ཀྱིས་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཁྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

为了说明因为有因故果先有的论式，此亦显然唯是果先有，因为对于无者不会有因的实体，若果先无，则于彼亦应无因的实体，然而不是如此，因此由于有因故，果唯是先有。
如是说道：如是任何无果者于彼则无因的实体，若果先无，譬如果酪等，彼等后由缘而显现，将会生起，于彼等亦应无因实体之乳等，然而不是如此。由于彼等有因的实体，因此由于有因故，果唯是先有。
如是为了说明果先有的五种论式之共同推理，故说：'于乳中唯有先有酪，因为有彼则生起故。若于何处何者先无，则虽有彼亦不生起。'
彼等是有法、所立法、能立法之随行的显示，以及相违品之例子显示返遮。此中，于任何因中若某果先无，譬如于沙中先无油，则虽有彼沙亦不生油，而于因乳中果酪先有者，由于有彼乳则生酪故，果唯是先有。
对于如是所说，此处注释者自身回答：'于此，由于不作用于无故'者，由于非是宗法故，因义不成。数论师以'由于不作用于无故'之宗法，欲成立因中果先有的论式，然此非为宗法，因义不成。
云何？数论师之宗是有法因上所立法果先有之能立，彼之宗法因'由于不作用于无故'者非是，如是汝宗'因中果先有'者非如是，由于所依不成故，无论如何说宗法，汝宗不成。
然而，暂且以理路方便，若说'由于作用于有故'是成立因中果先有之宗法，尚可成为名言，而汝说'由于不作用于无故'，譬如有人说'声常之宗法是由于一切无常故'，由于无关联故非宗法，如是汝之成立因中果先有之宗法'由于不作用于无故'者，亦由于无关联故非宗法，因此因义不成。

།འདིར་ གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་གཞག་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཅི་ལྟར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། རྒྱུ་འོ་མ་ལྟ་བུ་གང་ལ་ འབྲས་བུ་ཞོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པས།དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་ན་ཡོད་པ་ལ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས། དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཆོས་མི་ མཐུན་པའི་དཔེར་རྟག་ཏུ་ཡང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བས།གཏན་ཚིགས་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དེ། ཡོད་པ་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་མེད་པ་ལ་དེ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གིས་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེར་བརྟག་ན།དེས་ན་ཅི་ལྟར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་ན། འོ་མ་ལ་ཞོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ་དགོས་པས་དེ་ལྟར་མེད་ པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་ན་ཡོད་པ་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།དེ་ལྟར་མངོན་ན་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་ ཐ་སྙད་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པ་ལ་ནི་རྒྱུས་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་མིག་གིས་གཟུང་བ་ཉིད་མི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུས་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པའི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་འབྲས་ བུ་བུམ་པ་མེད་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལ་བྱེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ།

在此，如果数论派说：'我们所说的不对无作用'这一点不是作为因，而是作为异品的比喻来安立的。因此，就像虚空之花这样的先前不存在的东西，因缘不能使其显现；而对于如牛奶这样的因，其中先前存在的果即酸奶，因缘能使其显现。因此，从不对无作用的反面来说，就成为对有作用，由此也成立果先前确实存在。
对于这个前主张，作为回答，此处注释者以'因为常常也作为异品的比喻'这样的关联，由于因明显，在名言方面，既是义不成立又是义相违。因为对有不可能作用，而对无却可能作用。
数论派所说的'不对无作用'这一点，如果观察为异品的比喻，那么就像虚空之花这样的先前不存在的东西，因缘不能使其显现的反面，牛奶中先前存在的酸奶，因缘能使其显现，应当这样关联。因此，从'不对无作用'的反面来说，'对有作用'这一点显然是因。
如此显现有何过失呢？因此，首先在名言方面，这个因有义不成立和义相违的过失。为什么呢？如此，若在名言中因中有果，对于已有的东西，因不可能作用，比如眼不可能取声音一样，因的义不成立。
若在名言中因中无果，则对于无，因可以作用，比如瓶子的因泥土中没有果瓶，诸缘能作用。你主张因中先前有果而作用，这是义相违。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གྲངས་ཅན་དག་གིས་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པོ། ། དོན་དམ་པར་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ། །གང་ལ་གང་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད བཞིན་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ།།མེད་མི་བྱེད་ཕྱིར་རྒྱུ་ལེན་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་ཕྱིར་དང་། །ནུས་པས་ནུས་ཅན་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །རྒྱུ་ཡོད་ཕྱིར་ན་འབྲས་བུ་ ཡོད།།ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་སུན་དབྱུང་བའི་རིགས་པ་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གང་ལ་རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་གང་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་དེ་ལ་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བརྟགས་པ་ལྟར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་དེ་ལས་མི་འབྱུང་ བར་ངེས་པས་དེས་ན་གྲངས་ཅན་དག་གིས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་བསལ་ཅིང་།རྒྱུ་ཆོས་ཅན་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་སྟེ་ ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་གདགས་པར་འདོད་པས་མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ།གང་ལ་གང་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དེ་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་ལ་ཡང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏོ།།གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས། མེད་མི་བྱེད་ཕྱིར་རྒྱུ་ལེན་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ མེད་ཕྱིར་དང་།།ནུས་པས་ནུས་ཅན་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །རྒྱུ་ཡོད་ཕྱིར་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གཞུང་གཟུགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྒྲུབ་ལ། གཞུང་གཟུགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྒྲུབ་སྟེ། དེའི་གཞུང་གཟུགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་ གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ།མེད་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དང་། ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ ན་ཡོད་པ་དང་།རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཅི་སྐད་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ།

如是，数论派以'对于无法不能作用'为由，主张果先有的论式，即使在世俗谛上也不成立。
若要在胜义谛上成立，则因为在我方立场上胜义谛中一切法无生，故你的因和喻都不存在，更加不能成立。
凡是某物先于某处存在，则不从彼处生起，如因的自性一般，故其所立有违背所立法差别之过失。此即数论派主张果先有的五种论式：'因无不作故，因取故，一切不生故，具能作能故，有因故有果。'这些都是显示总的破斥之理。
譬如，因的自性于因的自性先有者，则不从因的自性生起。同样，若如数论派所计度，果先于因存在，则必定不从因生起。因此，数论派主张果先于因存在，则有违背因法差别即果生起之过失，并成立从因法不生果之过失，故其结论为'果先于因存在'。
若又如是说，欲对主张果先无者之立宗安立违背所立法差别之过失，故安立'对于无法不能作用'等论式。凡是某物先无于某处，则无作用等，如兔角般。因此，主张果先无者之立宗，亦有违背作用等之过失。
数论派之论典中：'因无不作故，因取故，一切不生故，具能作能故，有因故有果。'此五者既成立为五种论式，又成立为五种非论式。其成立为五种论式者，即如前所说，数论派依据其宗义，立果先于因有之因，即：因无法不能作用故果先有，因取故果先有，一切不生故果先有，具能作能故果先有，有因故果先有，此即前说之五种论式。

།གཞུང་གཟུགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་གདགས་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བ་དང་།རྒྱུ་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བ་དང་། ནུས་པས་ནུས་པ་ ཅན་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བ་དང་།རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འདིར་དེ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་གཟུགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་རང་གི་གཞུང་ གཟུགས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་གྱི།སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་གདགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ན་རྒྱུ་གང་ལ་འབྲས་བུ་གང་སྔ་ན་མེད་པ་དཔེར་ན་རི་བོང་ རྭ་ལ་རྣོ་བ་ཉིད་སྔ་ན་མེད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ནི་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་བྱེད་པ་ཡང་མེད་ལ།དེའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ལེན་པ་ཡང་མེད། རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཡང་མེད། དེ་ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པ་ཡང་མེད། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་བྱེད་པ་ཡང་མེད་ལ།དེའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ལེན་པ་ཡང་། རྒྱུ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཡང་མེད། དེ་ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པ་ཡང་མེད། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དམ་ བཅས་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད་པ་བསལ་བ་དང་།དེའི་དོན་དུ་རྒྱུ་ལེན་པ་བསལ་བ་དང་། རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བསལ་བ་དང་། དེ་ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པ་བསལ་བ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཁྱེད་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་ པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་མི་གནོད་དེ། ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་བསལ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནོད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཁྱེད་གྲངས་ཅན་དག་གི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་བརྟག་པ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་དེ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་ལ་ འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་བརྟག་པ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་དེ་གཉི་ག་ཡང་བསལ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ན་ཁོ་བོས་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་བསལ་བ། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་བསལ་བ་ནི་ཁོ་བོའི་ གྲོགས་བྱས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ང་ཡི་བསྟན་པ་སུན་འབྱིན་པ། །ངུར་སྨྲིག་གོས་དག་གྱོན་བྱེད་ཅིང་། །འབྲས་བུ་ཡོད་དང་མེད་སྨྲ་བ། །མ་འོངས་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'非立宗五相'的论证，是针对数论派等对佛教等主张'因中无果'者的立宗，指出其所立法的差别被破除的过失的论据。即因为无作用故，所立法的差别被破除；因为无取因故，所立法的差别被破除；因为一切不生故，所立法的差别被破除；因为功能不能产生具功能者故，所立法的差别被破除；因为无因故，所立法的差别被破除。这样论证时，他们说道：'我们的立宗五相并非证成因中有果的自宗论据，而是用来指出佛教等主张因中无果者的立宗中所立法差别被破除的过失的论据。为什么呢？
此处，任何因中无任何果，如兔角无锐利性一样，对此既无能破除的作用，也无为此而取因，也无从此因生一切果，也无功能产生具功能者，也无因。同样，你们佛教等主张因中无果者的立宗中，也无能破除先前无果的作用，也无为此而取因，也无从此因生一切果，也无功能产生具功能者，也无因。如此，你们的立宗就有所立法即因的差别被果的缘所作被破除、为此取因被破除、从此因生果被破除、功能产生具功能者被破除、有因被破除等过失。因此，你们主张因中无果者的立宗也不应理。'
对此说法，此处注释者回答说：'这不能破除（我方），因为（我们）主张破除两种未善取执。'即你们说主张因中无果者的立宗有所立法差别被破除的过失，这对我们中观派的立场并不能构成破除。为什么呢？因为我们要破除你们数论派执著因中有果的未善取执之边，以及经部等执著因中无果的未善取执之边这两者。因此，你们破除你们的未善取执，而你们破除经部等的未善取执，这是在帮助我方。如此，《楞伽经》中也说：'毁谤我教法，身披袈裟衣，说有果无果，未来当出现。'

།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ དང་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཐ་སྙད་པས་ ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བྱེད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདེན་པ་གཉི་གར་མི་འགལ་བས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འགའ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བས་གཏན་ཚིགས་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གི་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞུང་གཟུགས་པ་དེ་གླགས་ཡོད་ པའི་ཚིག་ཡིན་པས་མི་རུང་བར་སུན་དབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅི་ལྟར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཞེ་ན། གྲངས་ཅན་དག་གི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་བཟློག་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ་དགོས་པས་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་ན་འགའ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།དེ་ལྟར་མངོན་ན་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་ཕར་ཞོག་གི་རེ་ཞིག་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་ལ་དཔེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ན་ཁྱེད་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཡང་དེ་མི་རུང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།མེད་པ་ལ་འགའ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་སྔར་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བྱེད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་པས་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་ བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་བསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་ཁྱོད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ།།འདིས་རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ལན་དག་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ མི་འཐད་པར་བསལ་བ་འདིས་རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ནུས་པས་ནུས་པ་ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ལན་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།

在此，对方说：'如果说有果和无果都不生，则成为共识的过失'，这个前主张的回答是这样的：论释者说，如同幻化的人一样，不能说是有或无的作业等，世俗谛中承许的缘故，以及胜义中因不能产生有果和无果的缘故，所以无过失。由于二谛不相违，故无过失。
所说'一切无生故'这句话在此是有漏洞的，因为果先于因而有，由于有某些生起的缘故，以此相应，因为能立显现的缘故，即使在世俗中也无比喻。这是论释者对数论师前说'一切无生故，果先于因而有'的论式，指出其是有漏洞的语句而予以破斥。
如何是有漏洞的语句呢？数论师说'因中果先有，以一切无生故'，如果反过来说，'因中果先有，以某些生起故'，这样应当作出相应的论式。如此，从'一切无生故'反过来说，'以某些生起故'这个能立是显现的。
如此显现有何过失呢？因此，且不说胜义中因的果有和能立义不成立的过失，即使在世俗中也有无比喻的过失。因为没有'因中果先有，以某些生起故，如某某'这样的比喻。
在此对方说：'如此，我们说因中果先有的能立是一切无生故，由于是有漏洞的语句而不成立，那么你们说因中果先无的立宗也有不成立的过失，因为无中任何也不生故'，对此前主张，论释者回答说：'立宗无过失，因为无随行故'。
如前所说，由于胜义中因不能产生有果和无果，所以无过失。因为你们没有胜义中因先有果的随行比喻，所以我们的立宗无过失。
这也回答了'因为取因故'等能立。这是说，以破除'一切无生故'这个不合理的能立，也相应地回答了'因为取因故'、'因为有能力者以能力作故'、'因为有因故'等能立。

།མར་མེ་བུམ་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེན་པ་དེ་ལ་ཡང་དེའི་བསལ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པས་རང་ གི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་གཟུགས་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མར་མེ་བུམ་པ་མུན་ཁྲོད་ན་འདུག་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུར་ལན་ ཀྱང་།མར་མེ་དེ་ལ་བུམ་པ་དེའི་བསལ་བ་དམིགས་པ་སྔ་ན་མེད་པས། དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བུམ་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མར་མེ་ལེན་པ་དེ་ལ་བུམ་པའི་བསལ་བ་དམིགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་བུམ་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུར་འཇིམ་པ་ལེན་པ་དེ་ལ་བུམ་པའི་བསལ་ བ་དམིགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས།དེའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་རང་གིས་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དམ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །གྲངས་ཅན་དག་ལས་གང་དག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཟིན་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ དག་ལ་ཡང་རགས་པ་ཉིད་དང་།ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་ཉིད་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དུ་བ་དང་རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་ པ་བར་སྣང་ལ་ཡིན་པ་དེ་ན་ཡོད་ཀྱང་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐར་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ལ་སོགས་པ་ཉི་མས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དེ་ན་ཡོད་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ པའི་གནས་སྐབས་ན།རགས་པ་ཉིད་དང་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་ཉིད་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རགས་པ་ཉིད་དང་། ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་ཉིད་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་གནོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །རྒྱུ་ ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས།ཧ་ཅང་རིང་ཕྱིར་ཉེ་ཕྱིར་དང་། །དབང་པོ་ཉམས་ཕྱིར་ཡིད་མེད་ཕྱིར། །ཆ་ཕྲ་ཕྱིར་དང་བསྒྲིབས་ཕྱིར་དང་། །ཟིལ་གནོན་ཕྱིར་དང་འདྲེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་གྲག་གོ།

对于为了观见油灯瓶子而取的那个，也因为没有观见它的遮障，所以自己的因'由于取因'是不定的这句话是说：之前数论派对于'因中有果先前存在'的论式中所立的因'由于取因'是不定的，这样表明。
怎么说呢？比如油灯虽然是为了观见处于黑暗中的瓶子的因，但是在那油灯上并没有先前存在瓶子的遮障可见，因此，是否如同在为了观见瓶子的因油灯上没有先前存在瓶子的遮障可见一样，在因上也没有先前存在果呢？
还是说在为了观见瓶子的因泥土上有瓶子的遮障可见是不定的，因此数论派自己的因'由于取因'是不定的，所以不合理。
对于数论派中有些人说'因中虽然没有先前存在果，但是由于极其微细的缘故，或者由于被胜过的缘故而不可见'的那些人，也因为粗大性和未被胜过性是从先前不存在而后来存在的缘故，果不是先前存在的，所以违害前宗这句话是说：
数论派说：'因中虽然有先前存在的果，但是由于果极其微细的缘故，比如烟、尘埃、声响等虽然存在于虚空中，但由于极其微细的缘故而不可见；由于果被胜过的缘故，比如星辰和月光等虽然存在但被日光胜过的缘故而不可见'，对于那些这样说的人，
在微细和被胜过的阶段中，由于粗大性和未被胜过性是从先前不存在而后来存在的缘故，粗大的果性和未被胜过性不是先前存在的，因此数论派前宗中所立'因中有先前存在的果'受到违害而不合理。
虽然因中有先前存在的果，但是不可见的因在数论派的论典中也说：'由于太远故，由于太近故，由于根损故，由于意无故，由于极细故，由于遮障故，由于胜过故，由于混合故。'这样传说。

།ཆ་ཕྲ་བ་ཡོད་པར་བསམས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རགས་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཡང་རགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཆ་ཕྲ་བར་ཡོད་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ལོག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ ཕྱིས་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ།རགས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆ་ཕྲ་ཕྱིར་ནི་དེ་མི་དམིགས། །མེད་ཕྱིར་མ་ཡིན་འབྲས་ལས་དམིགས། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཕྱིས་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་རགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་ཆ་ཕྲ་བ་ ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལས་ལོག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་སྟེ།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་རགས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆ་ ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།དེས་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་བསམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ ལ་ཡང་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་པས་ད་ལྟར་ཉིད་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་གཉིས་ཀྱང་ད་ལྟར་བཞིན་དུ ཡོད་པར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་།སྔ་ན་མེད་པ་དེ་གཉིས་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ད་ལྟར་ཉིད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པའི་ཆོས་ ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་སྟེ།དེས་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ། །གང་དག་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་བསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་གང་གིས་ཅི་ཞིག་བཞིན་དུ་བསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་ པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལས་གང་དག་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་བསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་རྐྱེན་གང་གི་དངོས་པོ་ཅི་ཞིག་བསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་བསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བརྒལ་ ཞིང་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་མར་མེས་བུམ་པ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་བསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ། །ཕྱོགས་དེའི་ལན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་དོན་དམ་པར་མར་མེ་ནི་བུམ་པ་བསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོགས་ པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་།གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་སྐབས་ལྟག་ འོག་དག་ཏུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་དེ་སྐད་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

对于那些说'认为是细微的东西被看见为粗大'的论点，由于以粗大性的存在来推断而否定了细微性的存在，因此有违背法的本性的过失。这是说，数论派说：'果在因位时是细微的，后来在果位时显现为粗大，因为细微故不可见，非因无故不可见，从果可见。'对于他们这种主张，由于以后来果位时粗大性的存在来推断而否定了因位时细微性的存在，因此有违背因位时果法本性为细微的过失而不应理。
这可以如此推理：譬如果在果位时是粗大的，正因为是存在的缘故，所以不是细微的；同样，果在因位时若是细微的，也因为是存在的缘故，所以不是细微的。因此，认为因中有细微果的想法是不成立的。
对于毗婆沙师的主张，由于以'凡是存在的都是现在的'来推断而否定了过去未来果的差别，因此有否定所依特征的过失。这是说，对于声闻毗婆沙师主张过去、未来二时如同现在般存在的观点，由于凡是存在的都是现在的，因此否定了已灭的过去和未生的未来如同现在般存在的差别，所以有否定所依特征的过失而不应理。因此，过去未来二者如同现在般存在是不成立的。
对于那些说'因不是产生果，而是遮除'的人，应当这样诘问：'以什么来遮除什么？'这是说，对于数论派中那些说'因不是产生先前不存在的果，而是遮除因中以功能方式先前存在的果'的人，应当诘问：因遮除果时，是以什么条件遮除什么样的事物？
如果说'如同灯遮除已经存在的瓶子'，这是对方的说法。对此回答是：在《观无生品》中已经以正理推论回答过：从胜义谛而言，灯不能遮除瓶子，因为是眼的对境、有碍、有色、可触、可说等因，如同土块。这在前后《观缘品》中已经以正理推论说明过了。

། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་གསུམ་པ། གྲངས་ཅན་དག་ལས་གང་དག་མཁས་པར་རློམ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཞིག་པ་དག་ཀྱང་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞེས བྱའི།གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་གཞུང་འཛུགས་པའི་སྐབས་སྟོན་ཏེ། འདིར་དེ་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་ཞིག་པ་དག་ཀྱང་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དེའི་ ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའི།གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱུས་འབྲས་བུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དེའི་དོན་ནི་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མེད་པ་གདོད་བྱེད་པ་དང་།ཡོད་པ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྤངས་ནས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་མ་དག་ལ་འཇུག་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ སྤངས་ནས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས།སྒྲ་དེའི་དོན་ནི་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཞིག་པ་དག་ཡོད་པར་ཅི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས། སངས་རྒྱས་པ་ དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།ཅི་སྟེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་ཞིག་པ་དག་ཡོད་པར་ཅི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་ཚིག་ཙམ་གྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་ དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་འདས་པའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་པའི་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཅི་ལྟར་མ་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་གིས། སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཁོ བོ་ཅག་གི་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ལ་གལ་ཏེ།ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཅི་ལྟར་མ་ཞིག་པར་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ནའོ།

第四十三卷。数论派中自诩为智者的人们这样说道：'未生的果和已灭的果也以潜能的形式存在，因此说果先前存在，但不是以显现的形式存在。'等等，这是阐述数论派建立因中有果论的场合。在此，他们说：'未来未生的果和过去已灭的果也以潜能的形式存在，因此说果先前存在，但不是以显现的形式存在。'
'因生果'这一说法中，'生'字有多种含义，因此这个词的意思被解释为因转变为果的自性，这是说数论派认为'因生果'这一说法中的'生'字，可以表示使无变有、使有产生差别、以及因的事物舍弃自性而转变为果的自性等多种含义。在此语境中，是指因的事物舍弃自性而转变为果的自性，所以这个词的意思被解释为因转变为果的自性。
如果问：'如何知道未生的果和已灭的果存在？'这是数论派预设佛教徒的疑问，即：'如果你们佛教徒问，如何知道未来未生的果和过去已灭的果存在？'作为回答，我们也不能仅凭语言证明过去和未来存在，而需要用量来证明，因此'应当知道未生的果和已灭的果确实存在，因为它们为时间所摄，'为了说明这点，'如同现在的果一样。'这些分别是所立法、所成立的法、能成立的法和譬喻，按顺序配合。
譬如现在的果，因为被现在时间所摄，又因为说是'现在的'，所以应当知道确实存在。同样，称为未生的果的未来和称为已灭的果的过去，也因为被过去时间所摄和未来时间所摄，又因为说是'过去的'和'未来的'，所以应当知道确实存在。
如果问：'果生起时因为何不灭？'这也是数论派预设佛教徒的疑问。对于我们说因转变为果的自性这一解释，如果你们佛教徒问：'果生起时因为何不灭而存在？'

།དེའི་ལན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་ཚིག་ཙམ་གྱིས་དེ་མི་འགྲུབ་ཀྱི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ བའི་དུས་ན་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ངེས་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ལས་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་ཁོ་ ནར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཉིད་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ལ་ལོག་པ་དང་མ་ལོག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ངེས་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ལོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཤེས་པ་མ་ལོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་པ་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ཡང་ན་རྒྱུ་འོ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཞོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་ལས འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུ་ཞོའི་བདག་ཉིད་ནི་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞོའི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འོ་མ་ཞེས་བྱའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་འོ་མ་དང་ཞོ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་བརྣན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།ནང་གི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ལས་ འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

对此我们也不能仅仅用言词来成立，而需要用正量来成立，因此，因在生果时必定是未坏灭的，因为必定生起的缘故，如同果的自性。
这些也应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻：譬如果的自性由于从因中必定生起的缘故，在果生起时果的自性必定是未坏灭的，同样，因的自性也由于必定生起为果的体性的缘故，在果生起时因必定是未坏灭的。
同样，也应当了知由于是认识的颠倒、不颠倒和怀疑的因，由于是他者的对象，由于不是有认识性等理由。数论派说：'果生起时因必定是未坏灭的'这个理由'由于必定生起'是仅仅作为相的言词方式的摄持而已。
同样也应当说：'因在果生起时必定是未坏灭的，由于是颠倒认识的因，由于是不颠倒认识的因，由于是怀疑认识的因，由于是他者的对象，由于不是有认识性，如同果的自性。'
或者，从因的牛奶刹那不异于果的酸奶刹那，由于从牛所生的缘故，如同酸奶的自性。这是数论派证成因果非异的量。
这些也应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻：譬如果酸奶的自性由于从牛所生的缘故，不异于酸奶的自性，同样，因牛奶刹那也由于从牛所生的缘故，不异于果酸奶刹那。
或者，过去的眼识刹那不异于现在的眼识刹那，由于是眼识的缘故，如同现在的眼识刹那。这是在前面以牛奶和酸奶为例证成外在事物的因果非异之后，为了进一步加强论证，这里以过去和现在的识为例，显示证成内在事物的因果非异的量，词义如前。

།གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས། སངས་རྒྱས་པའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་ རྒྱས་པ་དག་ན་རེ་ཅི་རེ་ཞིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པའི་འདས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་འདས་ པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས།དེས་ན་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་ གྲངས་ཅན་དག་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས།དེ་དག་ཀྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།འདི་ལྟར་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་དག་ནི་བརྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདི་མན་ཆད་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མའི་གཞུང་སུན་འབྱིན་ པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་འདས་པའི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ན་ འབྲས་བུ་སྐྱེས་པས་རྒྱུ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ལ།འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་འདས་པ་ཡིན་པས་འདས་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་འདས་པ་དེ་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ མ་ཞིག་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ངེས་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་མ་འདས་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་མ་ ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་དེ་ཡོད་པའི་དུས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་དེ་མ་ཞིག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཡང་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་རྒྱུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས། ཡང་ན་རྒྱུ་ འོ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཞོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ།

如果有人说：'由于不同相续的眼识等而有不定过失'，这是数论派对佛教徒疑问的迎接语。即如果你们佛教徒说，是否因为是眼识的缘故，同一相续的过去眼识刹那与现在眼识刹那非异，还是因为是眼识的缘故，不同相续的过去眼识刹那与现在眼识刹那是异，这是不定的。因此，数论派的因'由于是眼识的缘故'这一意义是不定的。
对此说法，我们数论派回答说：'由于这些也包含在宗中，所以无过'。因为不同相续的眼识等那些也包含在我们的宗'非异'中，所以我们的因无不定过失。这是因为勇德（萨埵）、尘（剌阇）、暗（答摩）遍一切处，所以一切都是一切的本性，因此没有不同相续。
对此说法，从这里开始，注释者显示破斥前宗的文句。首先，之前数论派所说'因在果生时必定未坏，因为必定生起的缘故，如果的自性'，为了破除这个，这里说'如果在此以过去因作为宗，则有所依不成等过失'。
在此，果生起后安立因的名言，果生起时因已成过去，所以是过去因。如果主张'因在果生时必定未坏'，则有因的所依不成过失。因为那过去因已坏灭不存在，所以你所说的因'由于必定生起'来成立'未坏'是不成立的过失，因此不应理。
如果以现在因作为宗，则无喻例，因为其果未成立。即如果主张在果未生时，未成过去的现在因在果生时必定未坏，则有喻例不成过失。因为现在因存在时其果未成立，所以你所说的以'如果的自性'为喻来成立'未坏'是不成立的过失，因此不应理。
非异的果也非其因，因为是非异故，如自体。由于以非异性推度非异的立宗中，因非因性否定其因性，所以有所诠自性被否定的过失。这是破除前述数论派所说'因刹那牛奶非异于果刹那酸奶，因为从牛所生故，如酸奶自性'。

།ཡང་ན་འདས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཁྱེད་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེས་ན་ས་བོན་དེ་ཡང་མྱུ་གུ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་མ་ཡིན་པའི་དཔེར་ན་མྱུ་ གུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས།དེས་ན་ཁྱེད་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པས། རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།མ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་གྲངས་ཅན་དག་གི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་དོན་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

或者，对于所说的'过去的眼识刹那与现在的眼识刹那并非相异，因为都是眼识的缘故，如同现在的眼识刹那'这一论点的破斥是：
你们认为果不异于因，那么种子也就不是芽的因，因为不异的缘故，就如同芽的自性一样。
因此，你们推论因果不异的立宗中，因果成为不异，则凡是因者都不成为果的因，以此否定其因性，故而欲证不异的有法，即否定了因果之体性，有此过失故不应理。
'未坏'之义为何？这是针对数论师所说'因在果生之时唯是未坏'的含义作何解释的质问语。

།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་བག་ལ་ཞ་བོའོ་ ཞེ་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དུས་ན་རྒྱུ་དེ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ཆ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བག་ལ་ཞ་ཞིང་འདུག་གི་མེད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་མ་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ད་ལྟ་ན་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ དུས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་བག་ལ་ཞ་ཞིང་འདུག་གི་ཞིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་གསལ་བའོ་ཞེ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་དཔེ་མེད་ པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།མི་གསལ་བ་ནི་བག་ལ་ཞ་བ་ཡིན་ལ། གསལ་བ་ནི་བག་ལ་མ་ཞ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཞིག་པ་དང་སྔ་ན་མེད་པ་དག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་དཔེ་མེད་པ་དང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ གྲངས་ཅན་དག་གིས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་སྔ་ན་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ད་ལྟར་གྱི་ འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས།ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པས་མི་རུང་བ་དང་གཞན་ཡང་ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་སྔ་ན་མེད་པ་ཞེས་སྔར་ཁས་བླངས་ལ་ད་ནི་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རང་གི་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས། ད་ལྟར་ ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པའི་དཔེ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཞིག་པར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ལྟ་ན་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྒྱུ་མ་ཞིག་པ་ད་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ད་ལྟར་ནི་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་ཉིད་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་ བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།


如果说'自性潜伏'的话则无有譬喻。这是说，假设数论派说：'果生起时因未坏'，意思是在那个时候，那个因具有勇德、尘性和暗性这三德性平等的自性而潜伏存在，并非不存在，所以是未坏。那么，现在因在果生起时以自性潜伏而存在非坏，譬如某某一样，这样的譬喻是不存在的，所以不合理。
如果说是'不明显'的话也有同样的过失。这是说，假设数论派说：'果生起时因未坏'是指不明显，那么也会有无有譬喻的过失。不明显就是潜伏，明显就是不潜伏，譬如某某一样，这样的譬喻不存在，所以那也不合理。
对于执著坏灭和先前无二者为有的观点，则有无有譬喻和违背自许的过失。这是指，先前数论派所说'果先前无和坏灭无二者应知唯是有，因为为时间所摄，以及说'的'字的缘故，譬如现在果一样'的说法进行破斥。因为如果是坏灭无和先前无，那二者就不是现在果，所以你们的譬喻'如现在果'是不存在的，因此不合理。而且，先前承许'坏灭无和先前无'，现在又说'应知彼二唯是有'，这是违背自己承许的，所以不合理。
如果说'是现在'，则对于推度为现在性的立宗，由于以非因性否定因性，故有否定所依有法自性的过失。这是说，假设数论派说：'果生起时因未坏'的譬喻是现在，譬如现在果未坏而存在那样，果生起时因唯是未坏而存在。那么这样，数论派主张因果非异，对于推度未坏因是现在性的立宗，由于现在是果的本性，所以以非因性否定因性，因此对于'果生起时因唯是未坏'这一所立法的有法'因'的自性被否定的过失，所以不合理。现在果也不能成立为实有，因为未生的缘故。

།དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་འབྲས་བུ་ སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་དཔེ་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པར། །སུན་འབྱིན་པར་སྟོན་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་ འབྲས་བུ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་།།འདིས་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ལ་ཡང་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ འབྲས་བུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་འདིས།སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་རྫས་སུ་ཡོད་ པར་མ་གྲུབ་པས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ གྲངས་ཅན་དག་གིས་རྒྱུ་འོ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཞོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ལན་དུ། དབུ་མ་པས་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་རྒྱུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སུན་དབྱུང་བའི་ལན་འདིར་ཡང་འདས་པའི་རྒྱུ་ཕྱོགས་ སུ་བྱེད་ན་ནི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལྟར་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པར་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ཏོ།

由于彼不成立为实有，故无有譬喻。此句是针对数论派前述'未生果及已灭果唯应知为有，以为时所摄故，以说为故，如现在果'中所说的譬喻'如现在果'不成立为实有的破斥。即现在果亦因未生故，不成立为实有，故对方以现在果为喻不应理。
此说亦对'以为时所摄故'等二种因的过失作了回答。即以现在果不成立为实有，对数论派前述'未生果及已灭果唯应知为有，以为时所摄故，以说为故'所说的这两种因，由于现在果不成立为实有，故'以为现在时所摄故'不成立，'以说为现在故'亦不成立，以因的过失予以回答。
同样对他性主张亦应如理而说。此说是针对数论派前述'因刹那的牛乳非异于果刹那的酸乳，以从牛所生故，如酸乳自性。或者过去眼识刹那非异于现在眼识刹那，以是眼识故，如现在眼识刹那'的说法，作为破斥的回答。
中观师说：'非异果者亦非彼因，以非异故，如自体'，以此推度非异性的立宗，因非因性否定其因性故，有违背所依有法自性之过。如是，于此对毗婆沙等主张因果为他性的观点，作为破斥的回答，若以过去因为主张，则有所依不成等过失。若以现在因为主张，则无有譬喻，以其果不成立故，应如理而说。
如是，首先已说明作为因者不能作为果。如前已说明作为作者者不能作为业，同样于此亦说明作为因者不能作为果。

།ད་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དག་དེའི་གོས་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཅི་ལྟར་ སྔར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་གོས་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡང་།ཅི་ལྟར་སྔར་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔར་ཅི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ།འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ། རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་དག་ན་ རེ་རྒྱུ་ཡང་གསེར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།སོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན། འབྲས་བུ་ཡང་གསེར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་སོར་གདུ་བ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས། དེ་ལ་ཡང་གསེར་གྱི་རྒྱུ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་གསེར་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་བཞིན་ནོ།།རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ཏེ།འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་ཅི་ལྟར་སྔར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་ བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རང་གི་སྡེ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

现在，在世俗谛中，非因也不会产生非果，因为不存在的缘故，就像龟毛不能制成衣服一样。这就如同前面所说的非作者不会产生非业一样，这里也说明非因不会产生非果。
这些也应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻，就像龟毛因为不存在所以不能制成衣服一样，非因也因为不存在所以不会产生非果。
同样，对于'果也不是因的作用'这一论题，虽然有所差别，但其余支分的安立与前面相同。就像前面说明有业不是有作者的作用，无业不是无作者的作用一样，这里也说明有果不是有因的作用，无果不是无因的作用。
对于二分说者的观点也有两种过失。就像前面说明有作者和非作者不会产生有业和非业，有业和非业不是有作者和非作者的作用一样，这里也说明有因和非因不会产生有果和非果，有果和非果不是有因和非因的作用。
二分说者主张：因在金的自性上是有，在炭等的自性上是无；果在金的自性上是有，在手镯等形状的自性上是无。对此，有因的金不会产生有果，因为是因的缘故，如棉花因。非因也不会产生非果，因为有所依待的缘故，如泥土。
同样，有果也不是有因的作用，因为是果的缘故，如毛毯。非果也不是非因的作用，因为有所依待的缘故，如瓶子。应当说明这两种过失。
如是已经说明了依于三种同品的因果破斥。现在，就像前面说明有作者不会产生非业，非业不是有作者的作用一样，这里也说明有因不会产生非果，非果不是有因的作用。为了说明前述观点，毗婆沙部等自部论师说'有因会产生非果'等。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ།གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཉིད་མེད་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་དེ་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་རྒྱུའི་བྱ་བ་ཉིད་མེད་པ་ཞིག་ན་རྒྱུའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ལས་ན་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་ན་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་མངོན་པས། དེ་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།ཅི་སྟེ་མེད་པར་འདྲ་བ་ལ་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་མི་སྐྱེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་པ་དག་གིས་དབུ་མ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་དབུ་མ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་གཉི་ག་ཡང་མེད་པར་འདྲ་བ་ལས་རི་བོང་གི་ རྭ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་མི་བྱེད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་གཉིས་སྔ་ན་ མེད་པར་འདྲ་མོད་ཀྱི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ་འབྲས་བུ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི།རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་གཏན་མེད་པ་ནི་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་རྒྱུས་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་ ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་དག་ན་རེ་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་ན་མེད་ཀྱང་སྐྱེའི། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གཏན་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་དག་ན་རེ་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གཏན་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ཡང་མེད་དོ།

为了说明毗婆沙师的推理，说'未生的果不是非有，因为不可得，如同虚空之花'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如虚空之花因为不可得而成为非有，同样，未生的果也因为不可得而成为非有。
他们说这是因为它成为因而起作用。对此，已生的果没有因的功能，而未生的果有此功能，所以是非果性。这表明'非果性'是指之前不存在尚未生起的果。如果果先前存在已经生起，则对它来说因的作用就不存在，而因为有因的作用，所以果是先前不存在且未生起的，因此称为非果性，他们说这是因为它成为因而产生作用。
如果问：'在同样不存在的情况下，兔角不生而果会生起，这有什么区别？'这是毗婆沙师预设中观师的疑问。即如果中观师这样说：兔角和先前不存在的果都是相同的不存在，为什么兔角不被因所作而先前不存在的果被因所作，这有什么区别？
对此毗婆沙师回答说：'兔角因为无因故不生，果则不然，因为有因故无果可生。'虽然二者先前都不存在，但兔角因为无因故不生，果因为有因故生，因此先前不存在的果由因产生。
或者应当确定：'无果性可生，而非果则不生，因此凡是生起的都是无性。'这是毗婆沙师说先前不存在的果由因产生，而像兔角那样完全不存在的非果则不被因所产生，因此凡是生起的果都是先前不存在的，它被因所生是因为成为因的非果性起作用，应当如此确定。
因此，有人说：'无不生，因为是无，如兔角'，这是成立已成。也就是说，现在果虽先前不存在但可生，而非果如兔角般完全不存在则不生。因此中观师说：'无不生，因为是无，如兔角'，这是成立已成，不应理。因为在我方立场中，像兔角那样完全不存在的也已成立为不生，而且也没有譬喻。

འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབུ་མ་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དེའི་དཔེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལས་བླངས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ།ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་ པ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་དབུ་མ་པས་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་ཅིང་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་མེད་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་གཏན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣམ་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་བ་ལས་ལྷག་པའི་ཚད་མ་ གཞན་མེད་པས་དེས་ན་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ད་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྣམ་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་སྤུན་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ།མཐོང་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་རྒྱུས་སྐྱེད་པས་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་བྱེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་དག་སུན་དབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཅག་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འདོད་པ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་དུས་ དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པ་དག་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果说'因为是果故不存在'这个因，在虚空花上没有随行，这是说中观派以'因为不存在'这个因来证明果在因之前不存在不生的因时，以虚空花作为例子是不合适的。因为虚空花不是果，因不生的缘故，所以它是空无'果在前不存在不生'这一性质的。
或者，如果执持'因为在生起之前不存在'这个因，则无有譬喻，因为兔角上没有这个。这是说，如果中观派说'不存在者不生，因为不存在的缘故，如兔角'这个因'因为不存在'要证成为'果在生起之前不存在'的意思，则无有譬喻。因为兔角没有在生起之前不存在而后来生起这种情况。
如果说完全不存在就是因，则因的意义不成立。这是说，如果要证明中观派的因'因为不存在'是'因为完全不存在'的意思，则因的意义不成立。因为因中果先不存在并非如兔角一样完全不存在。
说'现见毛毯先前不存在而生起，无有比现见更胜的其他量，所以果是先前不存在的'，这是说毗婆沙师们说：如今世间上现见毛毯先前不存在从羊毛因后来产生，现见是现量，所以果先前不存在由因生起，因成为因不成为果的作用，以及果不成为果成为因的作用。
对于这种说法，注释者为了破除这些前说并显示因成为因不成为果的非作用，以及果不成为果成为因的非作用，而说'此中所说'等。
其中，首先对于前面毗婆沙师所说'未生的果非是已成，因为不可得，如虚空花'这个因'因为不可得'，为了显示其义不成立性和不定性的过失而说：你们认为是因的'因为不可得'，其义是什么？如果认为是'因为一切现量、比量等一切量都不可得'，则在一切方面都有因义不成立性和因义不定性的过失，所以不能以这种推理证明'未生的果非是已成'。
如果要证明'因为现量不可得'，则义不成立，因为被眼根、境、时间、自性所隔等事物虽然现量不可得，但并非不存在。

།རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། སྤྲིན་ཆགས་པ་ལས་ཆར་འབབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཆར་པ་གཟུང་དུ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་མ་ ཡིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་གཏན་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་རྒྱུ་ཡོད་པས་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་ ནུས་སོ།།འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེའི། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་དང་དེའི་དཔེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དཔེ་མེད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས། ཡང་ན་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་དག་ན་རེ་མེད་པ་ ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ།མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་ཡང་མེད་དེ། འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་དག་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གཏན་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དེ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་ཁོ་བོས་སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། གཏན་ མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྤྱིར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་དང་།ཁོ་བོའི་དཔེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མེད་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བའི་དཔེར་སྤྱིར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁྱེད་ལ་མ་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོའི་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ།

如果以'因为不能被推理所获取'作为论据，则其义不确定。就像从乌云密布推理将会下雨时，虽然雨水不能被获取，但并非不存在。或者像推理兔角完全不存在时，因为不能获取而完全不存在，这种情况是不确定的。
因此，以'因为不能被获取'这样的推理，无法证明'未生的果之前无，是由因所作'这一点。
有人说：'无果确实会生起，而非果则不生，因此应当确定凡是生起的都是无'。对于这种说法，由于已经说明了无果不生，而且'因为是无'这一因由是普遍适用的，并且其喻例也同样成立，所以既不是成立已成立，也不是无喻例和无因。
这是为了破斥前面毗婆沙师所说：'或者说无果确实会生起，而非果则不生，因此应当确定凡是生起的都是无。所以有人说无不生起，因为是无，如同兔角，这是成立已成立的。也无有喻例，因为若是果，则因为是无，所以因无法在虚空之花上随行'等说法。
因为毗婆沙师说'先前无的果确实会生起，而如兔角般完全无的非果则不生'，而我已在前面考察缘起时已经否定了先前无的果也不生起，而且我的因'因为是无'也是不区分是先前无还是完全无而普遍应用的，我的喻例'如兔角'也是作为一切无皆不生的普遍喻例而成立的，所以这些对你们来说不成立，因此我既不是在成立已成立，也不是无喻例和无因。

།གཞན་ཡང་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་མ་ལས་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་རྒྱུས་མི་བྱེད་པ་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞོ་ཡང་རྒྱུ་འོ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་འོ་མ་ཡང་བུམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་ མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་སྐྱེ་བ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འོ་མ་ལས་བུམ་པ་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བས་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཞོ་ནི་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཞོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་སྣོད་ཆེན་པོ་ན་འདུག་པའི་ཞོ་ནི་ཞོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣོད་ཆུང་ངུ་ན་འདུག་པའི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པའི་ཞོ་ཡང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པའི་ཞོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ཉིད་དང་། ཆུད་ཟ་བ་ཉིད་དང་། རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་ ལྡན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་རྒྱུས་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཞོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། འདིར་ཞོ་ནི་འོ་མའི་རྒྱུ་ཅན་ མ་ཡིན་ཏེ།བྱས་པ་ཉིད་དང་། ཆུད་ཟ་བ་ཉིད་དང་། རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མེད་པར་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་ལ། རི་བོང་གི་རྭ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གང་གི་རྒྱུར་གང་འདོད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭའམ་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་གཏན་མེད་པའམ། དེ་ལས་ གཞན་པ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་གི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་གང་གི་རྒྱུར་གང་འདོད་པ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

此外，应当了知，从胜义谛而言，所谓酸奶这个果并非从牛奶中产生。因为依赖于因，如同瓶子不应生起一样。以此等论述说明果先前不存在则因不能生成，这是以其他量来成立的。
这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻。譬如瓶子依赖泥土等因，故不从牛奶中产生；同样，酸奶也因依赖牛奶之因，故不从牛奶中产生。
对此，有人说：'作为能作因的牛奶对瓶子的生起也不会造成障碍，所以是瓶子的因。'对于这个前主张，注释者回答说：'其生起将成无义故。'因为牛奶生成瓶子与世间现量相违，如此分别实属无义，故不应理。
或者，从胜义谛而言，应知所说的酸奶并非所说牛奶的果，因为是酸奶的缘故，如同其他物一样。这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻。
譬如，大容器中的酸奶因为是酸奶的缘故，不是小容器中牛奶的果；同样，先前不存在的果酸奶，因为是先前不存在的果酸奶的缘故，不是牛奶的果。
同样，所作性、可坏性、因缘差别性、具因性等因相也应广说。这是说，先前不存在的果不被因所作的因相——'因为依赖于因'和'因为是酸奶'这两个，仅是为了显示相的言词方式而作为示例而已。
此处应广说：'酸奶非牛奶所生，因为所作性、可坏性、因缘差别性、具因性等的缘故，如同其他物一样'这样的比量。
对于'从相似的无中，果因有因故生，兔角因无因故不生'这种说法也不好。这是说明前面毗婆沙师所说'兔角因无因故不生，果不同于此，如是因有因故无果生'的说法不合理。
为显示此量，说道：'从胜义谛而言，凡是被认为是某物之因的，应知都不是彼物之因，因为在生起之前是无的缘故，如同兔角或其他。'
这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻。譬如完全不存在的兔角，或其他先前不存在果的诸因，因为在果生起之前是无的缘故，不是任何内外事物的因；同样，凡是被认为是先前不存在果之因的，也因为在果生起之前是无的缘故，应知不是彼果之因。

།གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་གྱི་ ན་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་དམ་བཅས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་ པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གཏན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་སྔར་དོན་དམ་པར་གང་གི་རྒྱུའང་འདོད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭའམ་དེ་ ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྱི་ན་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ཞོ་ནི་འོ་མ་ལས་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་རྒྱུས་མི་བྱེད་པར་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་།ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅས་པ་དེ་སྙིང་དགའ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་མཐོང་སྟེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པའམ། མེད་པའམ། ཡོད་ མེད་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བརྟགས་ན།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྣམ་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་བ་ལས་ལྷག་པའི་ཚད་མ་གཞན་མེད་པ་དེས་ན་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ ལན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་ཤེས་ཏེ། མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབུ་མ་པས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་རྒྱུས་བྱེད་ པར་མི་འདོད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་སྐབས་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་པ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

再者，当有人这样说：'在生起之前不存在的东西，它将会生起'这样作为特殊的承许时，结果就如同兔角等一样不应理，不具有生起的可能性，当作出这样的承许时，以前所说的推理就已经破除了这个观点，所以这是无稽之谈。
所谓'这是无稽之谈'是中观派用来破除毗婆沙师宗义的语句。毗婆沙师们这样说：'我们并非无差别地承许不存在的东西会生起，而是承许在生起之前不存在的东西会生起，这是一个特殊的承许，因此像兔角那样完全不存在的东西不会生起，但在生起之前不存在的果会生起。'
这也已经被前面所说的推理所破除了：'若从胜义谛而言，凡是被承许为某物之因的，应知不是它的因，因为在生起之前是不存在的，就像兔角或其他事物一样。'
从胜义谛来看，应知酸奶不从牛奶中产生，因为在生起之前是不存在的，就像其他事物一样。因此，这只不过是自我安慰罢了。这是用量度成立果在先前不存在不被因所作的结论，并显示对方的承许只是自我欢喜而已。
对于前面所说'亲见先前不存在的东西生起'这一说法，当观察是真实存在的东西生起，还是不存在的东西生起，还是亦有亦无的东西生起时，这些都是完全不可见的。这是对毗婆沙师前面所说'亲见毛毯先前不存在而生起，除了现见外没有其他更胜的量，所以果是先前不存在的'这一说法的破斥。
因此，诸智者应当确知瓶等的生起如同幻化人的生起一样，仅是世俗谛，而非胜义谛，因为具有不住两边的智慧。这显示了中观派不承许先前不存在的果被因所作的道理。
以上是附带说明，现在应当观察此处的论题。这是总结了对毗婆沙师所承许的'已成为因的非果作已成为果的非因'这一观点不应理的论证。

། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ མི་བྱེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ མི་མཐུན་པ་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དགག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་དེ།ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་སྣམ་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་སྤུན་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཡོན་ཏན་ཅན རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་། ཡོན་ཏན་ཅན་བུམ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་ཡོན་ཏན་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཡོན་ཏན་ཅན་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བར་འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུགས་གཞན་ཡང་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོན་ཏན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་ པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྣམ་བུ་དེ་ལས་གཞན་པ་བུམ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་འཇིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། བུམ་པ་ ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུགས་གཞན་ཡང་ཡོན་ཏན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྣམ་བུ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་ པའི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

同样地，对于其他相似的方面也应当如理地说，这是说：非因不能产生果，果不能成为非因的作用，是因不能产生是果与非果，是果与非果不能成为是因的作用，非因不能产生非果与非非果，是果与非果不能成为非因的作用，是因与非因不能产生是果，是果不能成为是因与非因的作用，是因与非因不能产生非果，非果不能成为是因与非因的作用，这些对于其余五种相违方面也应当如同作者与业处所说的那样如理地阐述。
为了破除胜论派所承许的功德与功德所依，同样地，胜论派所说的诸功德也不能构成所谓瓶子的功德所依，因为需要依靠功德所依，以及为了安立名言，如同其他的一样。这表明功德不能产生功德所依，这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻。
例如，所说的功德色、香、味、触等，其他诸如因线等，因为需要依靠功德所依毛毯，以及为了安立'因线'的名言，所以不能构成所谓瓶子的功德所依。同样地，所说的功德色、香、味、触等，因为需要依靠功德所依瓶子，以及为了安立'功德'的名言，所以不能构成所谓瓶子的功德所依。
同样地，所说的功德所依毛毯的其他色法也不是由功德因线的色等所构成，因为需要依靠功德，以及为了安立名言，如同其他的一样。这表明功德所依不能成为功德的作用，这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻。
例如，所说的功德所依毛毯之外的瓶子，因为需要依靠功德泥土，以及为了安立'瓶子'的名言，所以不是由所说的功德因线的色、香、味、触所构成。同样地，所说的功德所依毛毯的其他色法，因为需要依靠功德因线，以及为了安立'毛毯'的名言，所以不是由所说的功德因线的色、香、味、触所构成。

།དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་བུམ་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེ་ བྲག་པའི་གཞུང་ལས་འདུ་བ་ཅན་འདུ་བའི་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བ་ཅན་དག་ནི་རང་གི་རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་འདུ་བ་ཅན་བུམ་པ་ཡང་རང་གི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ།།ཡང་ན་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ནི་བསམས་པའི་བུམ་པར་འདུ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་ལས་འདུ་བ་ཅན་བྱེད་པར་འདོད་པ་དགག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་འདུ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བ་ཅན་ཡིན་པར་བསམས་པའི་བུམ་པར་འདུ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་འདུ་བ་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་། ཡོན་ཏན་ཅན་སྣམ བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བ་ཅན་ཡིན་པར་བསམས་པའི་བུམ་པར་འདུ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྫས་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འདུ་བ་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བ་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འདུ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྔར་སྨོས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།གཏན་ཚིགས་འདི་དག་གི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་གིས་དེ་དག་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་གི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་དང་མི་མཐུན་པ་དྲུག་སྟེ་དགུ་ལས་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ལྷག་མ་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།

同样地，所说的瓶子也确定不是色等和合的因，因为依赖于因，如同毛毯等。这是为了说明破斥毗舍师派论典中承许和合物是和合的作用的观点。这些也应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻，譬如毛毯等和合物，因为依赖于自因线等，所以确定不是色、香、味、触等和合的因。同样地，所说的和合物瓶子也因为依赖于自因泥土，所以确定不是色、香、味、触等和合的因。
或者，所说的色等不会和合成所想的瓶子，因为依赖于有德者，如同其他的。这是为了说明破斥毗舍师派论典中承许和合物是能作者的观点。这些也应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻，譬如所说的和合色等之外的线等，因为依赖于有德者毛毯等，所以不会和合成所想的瓶子。同样地，所说的和合色、香、味、触等，因为依赖于有德者毛毯等，所以不会和合成所想的瓶子。
同样地，也应当说由于实性、有因性、果性、所诠性、所知性等因相。这是说明有德性不会成为有德者性，有德者性不会成为有德性的作用，和合性不会成为和合物性，和合物性不会成为和合性的作用的能立因相'依赖故'等前述诸因，仅仅是为了摄取相的言词方式而作为例示，由于这些因相，也应当如理说明彼等不作彼等，及非彼等的作用。
在非有德和有德者等方面，仅仅是在立宗上有差别，其余支分如前。这是说明从同品三种和异品六种共九种中，在此之前已说明第一同品，其余八种也应如前如理配合。

།འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ མ་ཡིན་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་བ་དང་འདུ་བ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ ལྐོག་ཤལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྟའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་ པར་མི་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྟའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་རྟ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་ལ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བ་ལང་གི་རྫས་ཀྱང་ལྐོག་ཤལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་གཞི་མ་ ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྫས་ལས་གཞན་པ་རྟའི་རྫས་ནི་རྟའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བ་ལང་གི་རྫས་ ཀྱང་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་བ་ལང་གི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བ་ལང་གི་རྫས་ཀྱང་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེས་དེ་མི་ བྱེད་པ་དང་།དེ་དེའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་མུ་དགུའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

如是配合：非功德不作非功德者，非功德者非为非功德之作用，是功德与非功德不作是功德者与非功德者，是功德者与非功德者非为是功德与非功德之作用，是功德不作非功德者，非功德者非为是功德之作用，非功德不作是功德者，是功德者非为非功德之作用，是功德不作是功德者与非功德者，是功德者与非功德者非为是功德之作用，非功德不作是功德者与非功德者，是功德者与非功德者非为非功德之作用，是功德与非功德不作是功德者，是功德者非为是功德与非功德之作用，是功德与非功德不作是功德者，非功德非为是功德与非功德之作用。对于聚合与具聚合之方面也应如是相应配合。
如是，胜义中垂胡等相之性亦不能显示名为牛之相之所依，应当了知：因为相之所依是相对的，如马之相性。此说明相之性不能显示相之所依性。此等也应依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻：譬如马之相性因相对于相之所依马，故不能显示相之所依牛，如是牛之相性亦因相对于相之所依牛，故不能显示于牛。
如是，胜义中牛之实体亦非垂胡等相之所依，因为相对于相性，如其他者。此说明相之所依性非为相性之所依。此等也应依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻：譬如异于牛之实体的马之实体，因相对于马之相性，故非垂胡等相之所依，如是牛之实体亦因相对于牛之相性，故非垂胡等相之所依。
如是，亦应说垂胡等不能构成牛之实体，牛之实体亦非由垂胡等所构成。此说明彼不作此，此非彼之作用，应如作者与业九句义之理相应配合。

།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་དང་། མི་མཐུན་པ་དྲུག་སྟེ་དགུ་ལས་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་དང་པོ་ བསྟན་པའི་ལྷག་མ་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ ཉིད་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པ་དང་མ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ ཉིད་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་ཅན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དག་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཡན་ལག་ཅན་ལུས་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

同样地，对于一切相顺和相违也应当如是配合。此处也有三种相顺和六种相违，共九种。从此以上，第一相顺所说的其余八种也如前所述相应配合。
如是配合：非相为性者不能表示非相为性之所依，非相为性之所依者不是非相为性之所表，相为性与非相为性者不能表示相为性之所依与非相为性之所依，相为性之所依与非相为性之所依者不是相为性与非相为性之所表，相为性者不能表示非相为性之所依，非相为性之所依者不是相为性之所表，非相为性者不能表示相为性之所依，相为性之所依者不是非相为性之所表，相为性者不能表示相为性之所依与非相为性之所依，相为性之所依与非相为性之所依者不是相为性之所表，非相为性者不能表示相为性之所依与非相为性之所依，相为性之所依与非相为性之所依者不是非相为性之所表，相为性与非相为性者不能表示相为性之所依，相为性之所依者不是相为性与非相为性之所表，相为性与非相为性者不能表示非相为性之所依，非相为性之所依者不是相为性与非相为性之所表。
同样地，胜义中手等为支分者也不能构成名为提婆达多的有支分者，因为依赖于有支分者，如根茎等。此说明支分者不能构成有支分者。这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如根茎等支分因为依赖于有支分者树木，所以不能构成名为提婆达多的有支分者。同样地，手等支分者也因为依赖于有支分者身体，所以不能构成名为提婆达多的有支分者。

། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་བཞི་པ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ པར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡན་ལག་ཅན་ཤིང་ལྗོན་པ་ནི་ཡན་ལག་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡན་ལག་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར།ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་སོ་མ་ཤར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དག་གིས་བརྩམས་ པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྷ་བ་ཤར་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཡན་ལག་ཅན་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཡན་ལག་གི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཡན་ལག་ཅན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བྷ་བ་ཤར་མ་ནི་ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ཅན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་སོ་མ་ཤར་མ་ཡང་ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་ ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ནི་སོ་མ་ཤར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་ཅན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་ གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཡན་ལག་ཅན་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བྷ་བ་ཤར་མའི་ཡན་ལག་དག་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་ པས་སོ་མ་ཤར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་སོ་མ་ཤར་མའི་ཡན་ལག་ཅན་དག་ཀྱང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བྷ་བ་ཤར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པའི་དོན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་དང་།མི་མཐུན་པ་དྲུག་སྟེ་དགུ་ལས་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཕྱོགས་མཐུན་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ལྷག་མ་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།

第四十四卷。同样，胜义中，名为天授的有支分者，也不是由手等支分所造作，因为依赖支分的缘故，如同树木。这是说明有支分者不是支分的作用，这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如有支分的树木因为依赖根茎等支分，不是由手等支分所造作。同样，名为天授的有支分者也因为依赖脚等支分，不是由手等支分所造作。
或者，应当理解欲说的苏摩舍摩不是由手等支分所造作，因为依赖支分且是有支分者的缘故，如同婆婆舍摩。这是说明不同相续的有支分者不是不同相续支分的作用，这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如不同相续的有支分者婆婆舍摩因为依赖支分且是有支分者的缘故，不是由不同相续的支分所造作。同样，不同相续的有支分者苏摩舍摩也因为依赖支分且是有支分者的缘故，不是由不同相续的手等支分所造作。
或者，应当了知胜义中欲说的手等支分不是造作名为苏摩舍摩的有支分者，因为依赖有支分者的缘故，如同其他。这是说明不同相续的有支分者不是能作者，这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如不同相续的婆婆舍摩的支分因为依赖有支分者的缘故，不是造作名为苏摩舍摩的有支分者。同样，不同相续的苏摩舍摩的支分也因为依赖有支分者的缘故，不是造作名为婆婆舍摩的有支分者。
这里对所立义等的广泛观察如前所说，是说这里也有三个相顺和六个相违共九种，在此之前已说明第一个相顺，其余八种也如前相应配合。

།འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་ཡན་ལག་ཅན་དེ་ཡན་ལག་དག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་འཇུག་པར་འདོད་དམ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཇུག་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལག་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡན་ལག་རེ་རེ་དག་ལ་ཆ་ཤས་རེ་རེས་འཇུག་པར་འདོད་དམ།ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་རེ་རེས་འཇུག་པར་འདོད་ཅེས་བརྟག་པ་རྣམ་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ ན་ནི་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དེའི་ཆ་ཤས་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་དེའི་ཆ་ཤས་ཡན་ལག་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྣམ་བུའི་ཡན་ལག་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་དེའི་ ཆ་ཤས་ཡན་ལག་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་དེའི་ཆ་ཤས་ཡན་ལག་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེའི་ཡན་ལག་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་ཡང་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་དེའི་ཆ་ཤས་ཡན་ལག་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如是配合:非支分者不作为有支分者的组成,有支分者不以非支分者为所组成;是支分与非支分者不作为是有支分与非有支分者的组成,是有支分与非有支分者不以是支分与非支分者为所组成;是支分者不作为非有支分者的组成,非有支分者不以是支分者为所组成;非支分者不作为是有支分者的组成,是有支分者不以非支分者为所组成;是支分者不作为是有支分与非有支分者的组成,是有支分与非有支分者不以是支分者为所组成;非支分者不作为是有支分与非有支分者的组成,是有支分与非有支分者不以非支分者为所组成;是支分与非支分者不作为是有支分者的组成,是有支分者不以是支分与非支分者为所组成;是支分与非支分者不作为非有支分者的组成,非有支分者不以是支分与非支分者为所组成。
复次,于此有支分者于诸支分是以部分趣入为所许耶?抑或以一切自体趣入为所许耶?此即显示:名为提婆达多之有支分者,于手等支分一一是以各别部分趣入为所许耶?抑或于手等支分一一是以圆满一切自体趣入为所许耶?如是显示观察之差别。
其中,为显示如前观察不应理故,说:'若许如前观察,则名为提婆达多之有支分者之脚等,其部分住于手分者不作组成,以未趣入彼等故,如经纬等。'此等依次配为有法、所立法、能立法及喻。譬如名为提婆达多之有支分者之部分支分住于手分者,以未趣入毛织物之支分经纬等故,经纬等不作组成名为提婆达多之有支分者之部分支分住于手分者;如是名为提婆达多之有支分者之部分支分住于手分者,以未趣入其支分脚等故,脚等亦不作组成名为提婆达多之有支分者之部分支分住于手分者。

།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འཐད་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དེའི་རྐང་པ་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་དེའི་ཡན་ལག་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་དེའི་ཡན་ལག་རྐང་པ་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་ བ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡན་ལག་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་དེའི་ཡན་ལག་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡན་ལག་ལག་པའི་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན ལག་ཅན་དེའི་ཡན་ལག་རྐང་པ་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ལ། བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ ཏེ།ཡན་ལག་ཅན་དེ་ཡན་ལག་དག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས། བྱེ་བྲག་པ་དག་ཉིད་ཡན་ལག་ཅན་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་འགལ་ལ། ཡན་ལག་ཅན་དེ་ཡན་ལག་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་ པ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་བྱེ་བྲག་པ་དག་ཉིད་ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པའི་གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་ གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་དག་ལས། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་འོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ།

为了说明后一种观察方式是否合理，如果按照后一种观察方式来看，那么名为'提婆达多'的有支分的自体位于手的方位，这并非由其脚等所构成，因为未进入那些部分中，就像牛等一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当按顺序配合。
譬如，作为有支分自体的牛等，由于未进入提婆达多这一有支分者的支分如脚等中，所以作为有支分自体的牛等不是由提婆达多这一有支分者的支分如脚等所构成。同样地，位于手的方位的提婆达多这一有支分的自体，由于未进入提婆达多这一有支分者的支分如脚等中，所以位于手的方位的提婆达多这一有支分的自体不是由提婆达多这一有支分者的支分如脚等所构成。
对此，在前一种观察方式中，有支分者成为具有部分，而在后一种观察方式中，有支分者则成为多数，因此不应执著于此。这是结论和量果。
所谓有支分者以部分方式进入诸支分，这前一种观察方式使有支分者成为具有部分，与胜论派主张有支分者无分相违。所谓有支分者以全体方式进入诸支分，这后一种观察方式使有支分者成为多数，与胜论派主张有支分者为一相违，因此胜论派不应执著于支分和有支分。
在此，本品的意义是：通过说明对方为了成立蕴等确实存在而在品初所说的因不成立，从而显示作者和业无自性。这是结论和量果。
在观察作者和业的第八品中，本品的意义作为量果是：对方为了成立蕴等实有而在本品开始时说'胜义中蕴界处确实存在，因为世尊依于彼等而说作者和业'等言论，通过说明此因不成立，从而显示作者和业无自性。
为了说明显示作者和业无自性有何功德，以及为了遣除他人所说'仅以干枯的论理论典而成立'这种说法，在此也应以可信的教证来成立。因此，一切大乘经中所说'身语意无造作是真实业边'等教证得以成立，这显示了作者和业二者无自性的教证依据。

།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ གཟུགས་ལ་བྱེད་པ་པོའམ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོ་མེད་དོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱེད་པ་པོའམ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོ་མེད་དོ། །གཟུགས་ལ་བྱེད་པ་པོའམ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོ་མེད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱེད་པ་པོའམ། བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མ་བགྱིས་པའོ། །བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱེད་པ་པོ་དེ་དམིགས་སུ་མེད པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་ དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་ གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་འདིར་བསྟན་ བཅོས་འདིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཁྱེན་རླབས་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་ བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

同样在《世尊般若波罗蜜多威力降伏所问经》中说：'威力降伏啊，色无作者亦无使作者。受、想、诸行、识无作者亦无使作者。色无作者亦无使作者，受、想、诸行、识无作者亦无使作者，这就是般若波罗蜜多。'
同样在《世尊十万颂般若波罗蜜多经》中说：'世尊，此般若波罗蜜多是无作。'佛告舍利子：'因为作者不可得的缘故。'这些论述都是成立的，这些都显示了作者无自性的论据。
同样在《世尊般若波罗蜜多威力降伏所问经》中说：'威力降伏啊，色非善非不善。受、想、诸行、识亦非善非不善。色非善非不善，受、想、诸行、识非善非不善，这就是般若波罗蜜多。'等等这些论述都是成立的，这显示了业无自性的论据。
如是这些可信的经典成立，是显示作者和业无自性的功德。因此，我不是仅仅以自己的想法用干瘪的推理来显示作者和业无自性，如是这些经典也存在。
因为如是在无量大乘经典中宣说作者、业等无自性，此论典成立了这些，这是大师的智慧波浪。
从师佛护所造《中论根本注解慧灯论》中，作者和业观察品第八广释，由师观自在行者所造圆满。
现在为了通过遮破空性的相违品差别来显示取者和所取无自性的意义，开始第九品。其中'由'字在此处表示承接前文的原因义和与后文相连的意义，词义如前。
其中就承接前文的原因义而言，说'现在为了通过遮破空性的相违品差别'，论师在造'观缘品第一'时立下'一切法无生'的宗旨，此处也是依据论师先前如何立宗的原因而如是说，空性是自宗。

།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་སོགས་དང་ ཡང་དབང་བྱས་པ།།གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་།སྔ་རོལ་དེ་ཡོད་ཁ་ཅིག་སྨྲ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་སྔ་རོལ་ན། །དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་ བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་ གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པ་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ ཡིན།།རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་ འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར། དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་པ་དེར། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རང་གི་སྡེ་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་སུན་དབྱུང་བའི་ཞར་ལ་བྱེད་པ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར།དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དགག་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དགུས་དེ་དག་ བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས།གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་སོགས་དང་ཡང་དབང་བྱས་པ། །གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་།སྔ་རོལ་དེ་ཡོད་ཁ་ཅིག་ སྨྲ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་བདག་སྔ་ན་གནས་པ་དེ་བྱེད་པ་མིག་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ནི་ལྟ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཉན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་ དང་སྣོམ་པ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

其不相顺的方面是反驳者的立场，即主张蕴、界、处等是实有自性的。'其差别'是指，对方为了证成蕴、界、处等是实有的前提，如下所说：'见闻等以及受等，谁之所属彼等前，有者说有彼实体。若无实体之存在，见等如何得成立，是故彼等之前际，实体安住彼存在。'等等，主张取者与所取有实自性的论据。
'破彼'是指以破除彼义而造作第九品。依据下文所说的意义，为显示取者与所取无有自性之义而造作第九品。第九品观察取者与所取的下文内容，是为显示取者与所取无有自性，故如是说。
此品的果为何？以何方式获得此果？显示取者与所取无有自性即是其果，以破除空性的相违品差别的方式获得此果。因此，论释者在品的衔接处首先显示了方便与方便所生之果。
为显示所说空性相违品差别，如前品所说'如是应知取'中，已说取者是、非是、亦是亦非是者不取所取是、非是、亦是亦非是者，故此处说'此中有说'等。自部诸师说，胜义中蕴、界、处等确实存在，因为世尊依彼等而说作者与业故。为破除此因，前品观察作者与业之后即说'如是应知取'，以九种方式破除取者与所取。
虽已破除，但对此执著的自部中，大众部不能容忍，又如是说。因此说：'见闻等以及受等，谁之所属彼等前，有者说有彼实体'等。其中'见'是指由此见故，表示作用，即说作者我先有，由作用眼见故，眼是见者。'闻'等亦同理，即闻、嗅、尝、触、意解等亦当如是配释。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་དང་པོར་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་བསྟན་པ་དག་གོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོམ་པ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་དག་གི་དང་པོ་ལྟ་ བ་དང་ཉན་པ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི།ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། དེས་དབང་པོ་དྲུག་ཅར་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་དང་པོར་ཚོར་བ་བསྟན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་གང་དག་གི་དང་པོར་ཚོར་བ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཚོར་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ་དེས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་པ་དང་མ་སྨྲས་པ་ཀུན་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ། སྨྲས་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་ཚོར་བའོ། །མ་སྨྲས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀུན་འདིར་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡིད་ཆེས་ པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷག་མ་འདིར་བསྡུ་བ་དག་ཀྱང་འདིའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་ཏོ།།དབང་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདི་ནི་དབང་ པོ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཏེ།དེས་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་དབང་པོ་དྲུག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མང་པོ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་གི་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བས་མང་པོ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ བར་བླང་བ་ཡིན་ལ།བདག་སྔ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཟག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་དག་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་གི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉེ་བར་བླང་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་གནས་ མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉེ་བར་བླང་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེས་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གནས་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱར་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ།

'等'这个词是指那些以见和闻为首而说明的。'词语组合'是指嗅、尝、触、意等以见和闻为首而说明的那些，即'见、闻等'。这样的词语组合包含了全部六根。
'受'即感受，是指由触缘所生的感受。'等'是指以受为首而说明的识、触、作意、思等，即以受为首而说明的心和心所的集合，那些就是'受等'的意思，这样的词语组合包含了一切心和心所法。
'和'这个词的含义是总摄一切，即摄集已说和未说的一切。已说的是见、闻、受，未说的是其余的根、心和心所，这里是摄集这一切的意思。'又'这个词是表示确信的意思，即确信这里所摄集的其余根、心和心所也都包含在内。
'所摄'这个词是进入所摄的意思，即这上半偈颂是就摄集一切根、心和心所而言，进入这个意思。因此，这上半偈颂摄集了六根、六识以及一切心和众多心所。
因此，有些人说见等这些所取法是属于能取者的见等和受等，在这些之前存在着能取者。这是指见等六根、六识和众多心所都是所取，而先前存在的我即补特伽罗是能取者，因此见等所取是属于补特伽罗能取者的所取，在这些见等所取之前存在着补特伽罗能取者，有些人这样说。
'有些人'是指因为不是所有部派都如此承许，所以是指犊子部，表明他们这样说。这就是说，主张在所取之前有能取者的不是所有部派，而是声闻犊子部这样说。
这是对方的立宗，即说能取者在所取之前存在，这是对方论者的立宗，是他们的主张。能立法和比喻推理在下文中说明。
他们这样说：如此，若能取者存在，则那些所取是可以被认知的，因为依靠它而产生的缘故。这是显示随行方式的论式，这表明了能立法。

།གཞན་དུ་དམ་བཅས་ན། དངོས་པོ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།།ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏོ། །དེས་ན། དེ་ཕྱིར་དེ་དག་སྔ་རོལ་ན། །དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མངོན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སྔར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉེ་ བར་བླང་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མངོན་ལ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པས་ནི་དཔེར་ན་སབ་མ་མཁན་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་བཞིན ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མངོན་པས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཡོད་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སབ་མ་མཁན་རྩི་ རྐྱང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་ རོལ་ན་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།དཔེར་ན་སབ་མ་མཁན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་པའི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་འདིར་གལ་ ཏེ་དབུ་མ་དག་ན་རེ་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་།གཞི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔ་ན་ གནས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉེ་བར་བླང་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྩི་ཀྱང་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སབ་མ་མཁན་སྔ་ན་གནས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་སྔ་ན་གནས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་གྲགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཞེས་གྲགས་པར་འགྱུར་བས་གཉི་ག་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། གོ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

如果另外立宗，'若无实物，如何有见等？'这句话是从反面阐述的应用。这是显示同法喻。因此，'所以彼等之前，有实物存在'这句话是总结语，这是对立宗的总结和量果。
因此如前所述，通过现见因和喻而推理，即如同之前胜义谛中蕴界处等确实存在的立宗有因和喻一样，此处对取者在所取之前存在的立宗，也通过顺推理的方式显示应用，即以'因为是取者'为因，通过反面阐述的应用显示，以'如同制席者在席草等之前存在'为现见喻，此处应如是推理。
取者存在于见等之前，因为是取者。此中凡是取者，必定存在于所取之前，如同制席者存在于席草等之前。这些分别是有法、所立法、能立法、应用和同法喻，应当依次配合。
此中凡是取者，必定存在于所取之前，例如制席者因为是取者，所以存在于席草等所取之前。同样，补特伽罗取者也因为是取者，所以必定存在于见等所取之前。
此处如果中观师说：'你们以补特伽罗取者为前提，但这对我们来说不成立，因此你们的任何因都将有不成立和所依不成立的过失。'为了遣除这种说法，又说：'或者应知见闻等所取必定具有先前存在的取者，因为是所取，如同席草等。'以此显示以所取为前提的另一推理。
这些也是有法、所立法、能立法和喻，应当依次配合。例如席草等因为是所取，所以应知具有先前存在的取者制席者。同样，见闻等也因为是所取，所以应知具有先前存在的取者补特伽罗。
因此，由于所取被执取的缘故，取者被称为取者；由于取者执取所取的缘故，所取被称为所取，这样二者都得以成立。这些是前两个推理的总结，应当依次配合。

།དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་བླང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡོད་པས་གྲུབ་པ་དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དེ་སྐད་ཅེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་ སོགས་པ་དང་།།ཚོར་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ནི། །སྔ་རོལ་དངོས་པོ་གང་གནས་པ། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མེད་ན་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའོ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ ཉེ་བར་བླང་བ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་སྔ་ན་གནས་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་པ་ཡིན་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ན་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ ཉེ་བར་བླང་བ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དེ་དེ་དག་མེད་ན་དེ་དག་གིས་གདགས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདོགས་པ་མེད་ན་གདགས་ པ་ཡང་མེད་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་མེད་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ།ཤིང་ད་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ན་ནགས་ཚལ་ཡང་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ན། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཉིད་ཀྱི་ནི། །སྔ་རོལ་དངོས་པོ་གང་གནས་པ། །དེ་ནི་གང་གིས་ གདགས་པར་བྱ།།ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་གང་ཐ་སྙད་དུ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ་ནི་ དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་ཆོས་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་མངོན་པས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་མངོན་པས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དེ། གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་གི་སྔ་རོལ་ ན་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣམ་བུ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྤུན་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དོ།

因此，我们所说'诸蕴等是胜义有，因为世尊依于彼等而说有取者与所取'这一论点并未失坏，这是量果。由于取者与所取存在而成立，所以我们先前在'观作者业品'开首所立的论点并未失坏。这是前宗的安立。
对此说法的回答，论释者说道：'此中所说：见闻等诸法，及受等诸法，前际若有物，彼依何而立？'等。
为显示此义，说道：'若无见等及受等，则无所依而可假立此为取者的其他任何所取。'即是说，若依见等所取而假立前际存在的我为取者，则在见等之前，无有其他任何所取可依而假立'此是取者'。
为详细说明此义，说道：'若于世俗时由见等诸法而假立彼，则见等诸法于生起之前亦无，彼等若无，则彼等不能假立。'
为显示无能立则无所立之喻，说道：'尔时若无所取，则彼亦无，如无诸树木等则无森林。'
或者，'见闻等诸法，及受等诸法，前际若有物，彼依何而立？'是说依所取而假立取者。此第二颂文释义表明：依见等所取而假立彼取者，故于世俗依缘假立者，于胜义即是无自性。
如是，此中显示取者法是依缘假立，即是成立法处取者于见等所取之前无有的宗法是依缘假立性。
因此，如前所说，由余支分显现，此处应如是作比量：由能立法及喻显现。取者于见等所取之前无有，因为是所假立故，如毛毯于经纬线之前无有。此中依次配属法处、所立法、能立法及喻。即如毛毯因依经纬线所假立故于经纬线之前无有，如是取者因依所取假立故于所取之前无有。

།དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནམ། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་ དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་གཉིས་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་དག་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་སབ་མ་མཁན་དང་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་དུ་ མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གི་དཔེ་སབ་མ་མཁན་དང་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་གང་དག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་ ལུང་ཙམ་གྱིས་གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ། ལུང་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷར་གྱུར་པ་སྔ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་ལྷར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མི་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་གྲགས་ པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཁོ་བོ་ཅག་མི་འདོད་དེ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ལུང་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔོན་ལྷར་གྱུར་པ་སྔ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་ལྷར་གྱུར་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་གྲགས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་ལུང་ལས་ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔ་ན་གནས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་བྷཏྟྲི་ཧ་རིས་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལོང་བ་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་གིས། །ཉམ་ངའི་ལམ་དུ་རྒྱུག་པ་ལྟར། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་པ། །རྣམ་པར་ལྷུང་བ་མི་དཀའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ལོང་བ་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་གིས་ལམ་བདེ་བ་སྤངས་ཏེ་ཉམ་ ངའི་ལམ་དུ་རྒྱུག་པ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བརྡོས་པ་ལ་རྡེག་འཆའ་ཞིང་རྣམ་པར་ལྟུང་བ་མི་དཀའ་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་སྤངས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚོད་དཔག་གིས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་ལམ་དུ་རྒྱུག་པ་དག་ཀྱང་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པར་ རྣམ་པར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷ་ཡང་ལྷའི་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷ་ཉིད་དུ་གདགས་པར་བྱ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷར་གྱུར་པ་སྔ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་ལྷར་གྱུར་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མི་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། མི་ལ་སོགས་ པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དང་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་དོ།


因此，由于取者不成立，所以存在论据本身的意义不成立的过失，或者意义相违的过失等，这是总结和量果。如是，由于取者不成立，如果胜论派所说的两种推理中所说的论据之义在胜义中成立，则有不成立的过失；如果在世俗中成立，则有意义相违的过失。在胜义中，织工和染工等也不成立为取者和所取，因此也无有譬喻。这表明胜论派所说的'如织工和染工等'的譬喻不成立。
又有一些胜论派反驳说，这是指其中一些仅依教证而不依推理认为补特伽罗存在的人这样说。因此他们说：'依据教证，先前存在的天人取者，由于天人业已尽，而成为人等蕴的取者，这是众所周知的。因此我们不接受你们以推理说明无取者。'他们说：'依据教证，先前存在的天人取者，由于天人业已尽，而成为人、畜生、饿鬼、地狱众生诸蕴的取者，这是众所周知的。如是教中说：我于彼时彼刻即是天主帝释。因此我们不接受你们中观派所说的无先前存在的取者。'
为了破除这个观点，论师跋多黎为了显示推理被破除的根据说：'如盲人以脚度量，在险路上奔跑般，执著推理为主者，堕落并非困难事。'如是，譬如盲人舍弃平坦道路，以脚度量在险路上奔跑，被树等撞击而容易跌倒。同样，舍弃可信教证而以推理度量，在干枯论理之道上奔跑者，不仅今生受迷惑之害，来世也将堕落于不欲之果。他们如是说。
对此所说，作为回答，此处注释者说：'这是不合理的'等。此论证不是成立补特伽罗存在。为什么呢？因为天人也是依止天人诸所取而假立为天人，你们认为先前存在的天人取者，由于天人业已尽而成为人等蕴的取者，这天人是天人的见等所取的取者，而非人等的见等所取的取者，因为相续不同和时间不同的缘故。因此在所取之前无有取者。

།གཞན་ཡང་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྱེད་ན་རེ། ལོང་བ་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་གིས། །ཉམ་ངའི་ལམ་དུ་རྒྱུག་པ་ལྟར། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་པ། །རྣམ་པར་ལྟུང་བ་མི་དཀའོ། །ཞེས་ཟེར་བའི་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལམ་ཉམ་ང་བར་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ཀྱི། ཁོ་བོའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ནོར་བ་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་མེད་པས་དེས་ན་རེ་ཞིག་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལམ་ཉམ་ང་བ་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ལུང་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནོར་བ་དག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་དེ་མ་ངེས་པས་དེས་ན་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་པ་ ལྟ་བུ་གང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལ་ལུང་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟ་བུ་གང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་དེ་ཡང་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་བ་གཙོར་འཛིན་པ་ནི་ལྟུང་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་འདི་ནི་ནོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཙོར་འཛིན་པ་དག་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། གཞན་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་བ་བསྟན་པ་གཙོར་འཛིན་པ་དག་ནི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་ ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། ལུང་སྤྱི་ཡིན་པས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་གཟུང་བ་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དཔལ་གྱི་མགུར་ནས་གསུངས་པའི་ལུང་ནི་སྤྱི་ཡིན་པས་དེས་ན་ཁྱེད་ལ་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ལུང་ གཅིག་ཡིན་ལ།དེང་ལ་གང་ཟག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ལུང་གཉིས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལུང་དེ་ཉིད་ལས་གང་ཟག་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ངེས་པར་གཟུང་བ་མི་རིགས་ཏེ། ལུང་དེ་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ངེས་པར་གཟུང་བར་རིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་དང་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ།རྗེས་སུ་དཔག་པས་གང་ཟག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་ཡང་མངོན་སུམ་མ ཡིན་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་སྔར་ཁོ་བོས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དེ། གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་ དེའི་དོན་གྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཞེ་སྡང་པ་དག་དབུ་མ་པས་ལུང་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ།

又由于足量度也存在于相违品中，因不成立是比量自身，所以这也不合理。你说：'如同盲人以足量度，奔跑于险峻之路，执著比量为主要者，堕落并不困难。'所说的足量度也存在于相违品险路中行走，而我的比量不会行于相违品错误之处，因此暂且足量度是否如同行于相违品险路，抑或证成教言的比量是否如同不行于相违品错误之处尚不确定，你的譬喻不确定，因此如同足量度般存在于相违品者，未成立是比量自身，如同证成教言的比量般不存在于相违品者，也未成立是如同足量度般自身，所以这不合理。
又由于执著似比量为主要者将成堕落，所以这也不合理。阿阇黎亲说，此所说的比量明晰及真实性是无误的，因此执著彼等为主要者不会堕落，而执著他人所说的似比量为主要者将成堕落，因此你的证成也不合理。
又由于教言是共相故生疑惑，因此不应从彼确定执取，即是说世尊通达真实性之吉祥语所说的教言是共相，因此对你而言说有补特伽罗是一个教言，说无补特伽罗是第二个教言，对此生起疑惑，因此不应从教言中确定执取有补特伽罗或无补特伽罗，应当从证成教言的比量中确定执取，这是在显示。
因此教言与比量二者非异义，由于比量显示无补特伽罗，教言应执取为非异于比量之义，因为是非现量义了知之因，如同比量自性。这是说，彼等依次配为有法、所立法、能立法及譬喻。如同比量自性是非现量义了知之因故非异于比量，如是教言亦是非现量义了知之因故非异于比量。
因此如前我所说，取者于见等所取之前无，因为是假立故，如同毛毯于因线之前无，应知此比量所说之义已成立。所谓'有些人'等，是说一些大众部中厌恶比量者，对中观派所说教言与比量非异义，显示有无错乱相违的过失之比量。

། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ་ལུང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མངོན་སུམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མངོན་སུམ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག པ་དེ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བརྣན་པ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དབང་པོས་གཟུང་བའི་དོན་ གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མའི་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དོན་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དབང་པོས་ གཟུང་བའི་རྟགས་དུ་བའི་དོན་གྱི་རྟགས་ཅན་མེ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ།སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ དེ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་མཐོ་རིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དང་།རྒྱུ་བཅད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བྱང་གྲོལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ན་རེ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་ནི་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡང་ཡིན་པས་ དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལུང་ལས་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འཇུག་པ་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོ་རིས་འཐོབ་པ་དང་། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་བཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོ་རིས་འཐོབ་པ་དང་། རྒྱུའི་ཁྱད་ པར་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོ་རིས་འཐོབ་པར་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་གིས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་འཐོབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།ལུང་ལས་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་བཅད་པ་ལས་འབྲས་ བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དེ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དེ་འཐོབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ཁོ་བོས་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཡུལ་ཐ་ དད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་མེད་དོ།

因此他们说：'教证推理与比量推理是完全不同的，因为它们的对境不同，就像现量一样。'这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻的次第。就像现量因为与比量的对境不同而完全异于比量一样，教证也因为与比量的对境不同而完全异于比量。
为了进一步阐明和说明量果，他们说：'比量是以感官所取对境为对象，而声相量（教证）是超越感官范围，以天界和解脱为对象，因此教证完全异于比量。'
如何证明教证和比量二者完全不同呢？比量是以感官所取的烟等相为标志而推知火等对象，而所谓声相量即教证是超越感官范围，特别了知天界和涅槃为对象，因此这二者完全不同。你们中观派说这二者并非不同，这与无错乱的正理相违。
对此说法，此处论释者回答说：'教证并非与比量有不同的对境，因为从因的差别可以推知果的差别即天界，以及从因的断除可以推知无生相的解脱，因此你们的理由不成立。'
你们说声相量是以超越感官的天界和解脱为对境，但这也是比量的对境，因此并非不同。比如，教证中说从因的差别即正受持十善业道而趣入，得果的差别即欲界天界；从因的差别即修习四禅，得果的差别即色界天界；从因的差别即修习四无色定，得果的差别即无色界天界。这些因的差别与果的差别都是可以推知的。
教证中说从断除业和烦恼之因，得无生相的涅槃之果，这种因果差别也是可以推知的。因此，你们所说'因为对境不同'的理由不成立。所以我说教证和比量二者并非有不同的对境，这与无错乱的正理并不相违。

།ཡང་ན་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚིག་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁོ་ནས་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་དག་གིས་དེ་དོན་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཚིག་ནི་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁོ་ནས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ལ་སོགས་ པ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སྡང་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུང་དང་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ།།ལུང་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷར་གྱུར་པ་སྔ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་ལྷར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་མི་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་གྲགས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ཁོ་བོ་ཅག་མི་འདོད་དེ།ལོང་བ་རྐང་པའི་ཚོད་དཔག་གིས། །ཉམ་ངའི་ལམ་དུ་རྒྱུག་པ་ལྟར། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་པ། །རྣམ་པར་ལྟུང་བ་མི་དཀའ་འོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སྡང་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

或者说，如来所说'有天界和解脱'这样的教言，是如实的。因为通过表达其义而依照其语言，仅仅通过推理就能了知天界等，所以'因义不成'这一过失即成立。这是说，如来所说'有天界和解脱'的教言，也是通过推理而被他人如实了知的，因此显示教言和推理的对象并非相异。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。例如，如来所说'有天界和解脱'这些语言，因为是表达天界和解脱这样的义理，所以应当推理为如实。同样，如来所说'有天界和解脱'的教言，因为是表达天界和解脱这样的义理，所以应当推理为如实。
因为仅仅通过推理，他人就能了知天界和解脱等，所以教言和推理二者并非相异。因此，你所说的'因为对境相异'这一因义不成即成为过失。
因此，这只是表示厌恶推理而已，这是结论。如此，教言和推理二者的对象并非相异，但犊子部说：'从教言中得知，先前存在的作为天神的取者，因天业已尽而成为人等蕴的取者，这是众所周知的。因此我们不承认通过推理所显示的无取者。如同盲人以脚度量而奔跑于险路一般，执著推理为主要者，容易堕落。'这只是表示厌恶推理的言词而已，并非由此能破除推理，这是结语。

།ཡང་གཞན་ཡང་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར། །ལྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ནི། །ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས།ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཉིད་ཀྱི་ནི། །སྔ་རོལ་དངོས་པོ་གང་གནས་པ། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་པས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱས་པ་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་དེའི་གལ་མི་བཟོད་པས་སྐབས་འདིར་གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་དངོས་པོ་ དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པ་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེའི་ལན་དུ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡང་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་གནས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དངོས་པོ་དེ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་ བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ།ཁྱོད་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡང་དངོས་པོ་དེ་སྔ་ན་གནས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པས། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་དེ་སྔ་ན་གནས་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ་དེ་དག་གཅིག་མེད་པར་གཅིག་འབྱུང་ན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་འདི་དག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་དེ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རིམ་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་ཁོ་ནར་ འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པའི་རིམ་པ་དེ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཅི་ཡིས་གང་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གིས་ཅི་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གང་ཡང་རུང་བས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་ལ སོགས་པས་སོ།།ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་འདིའི་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིའོ་ཞེས་མངོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པ་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པས་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ལེན་པ་པོ་དག་ཐ་སྙད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་ལྟོས་པ་ངེས་ པས་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པས།དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ངེས་པས་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

再者，如你所愿，即使没有见等，如果彼物存在，则无疑彼等也将在无彼的情况下存在。见等，见等不依赖取者而成为所取，为了证成此义而如是思维。此处是说，先前中观师说：'见闻等以及受等之前存在的事物，以何而施设？'以此问难时，对方不能忍受此难，于此处若说：'彼事物即使无见等，也由自身成立而存在。'对此回答颂曰：即使无见等，若说彼事物由自身成立而住，则无疑彼等见等在无彼事物时也由自身成立而住。
你承许无见等时彼事物先前也存在，如是则在无彼事物之前见等也应存在。若一者无而一者生，则如是，见等所取法是能取者提婆达多的，能取者提婆达多也是这些所取的，如此次第不应成立，然此次第必须承许。此说明二者互相观待而假立，是世俗而非胜义。
为说明为何应承许观待假立之次第，若问为何？如是：'以何而明何者？以何而明何者？'等故而说。为说明彼等词义，'以何'即见等任一，'何者'即见者闻者等，'明'即显现。'以何'即见者闻者等，'何者'即见等任一，'明'即显现见者闻者等之见闻等是此，此说明彼等互相观待而假立。
如是由互相观待，所取与能取唯世俗成立而非胜义。此说明彼等唯是世俗言说假立，非胜义有。若谓虽是观待，由观待决定故是胜义者，此是对方说：如是你中观师已承许是观待，故能取者与所取互相观待决定成立，此即胜义亦有。

།དེའི་ལན་དུ་ ལྟོས་པ་ངེས་པ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་བླང་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྔ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྔ་ནས་ཉེ་བར་བླང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ།དེ་མེད་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་བླང་བར་འགྱུར་བའི་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་ནམ་ཡང་། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་བླང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་འགྱུར་ བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ནམ་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལྟོས་པས་ངེས་པ་ཡང་སྲིད་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟོས་པ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྔ་རོལ་ན། ཉེ་བར་བླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དུས་གཅིག་ན་བ་ལང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་བྱ་གྲང་ན།འདིར་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་ནི་གཅིག་གི་སྔ་རོལ་ན་གཅིག་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཉེ་བར་བླང་བ་ཅི་ཞིག་པོ། །མེད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ། །གང་ཞིག་ཡོད་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་ཅི་ཞིག་པོ་ཡང་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི སྐྱོན་དེ་ཉིད་མ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཉེ་བར་བླང་བ་སྔ་མ་མེད་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་འགྱུར། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔ་ན་མེད་ན་ཡང་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་བླང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྟོས་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔར་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔ་རོལ་ ན་གནས་པ་ཡོད་དེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སབ་མ་མཁན་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ན་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔ་ན་གནས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩི་རྐྱང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་གཉིས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་མ་ཉམས་པར་སོ་ན་གནས་སོ།།ཡང་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་ཕྱིར་གློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་ པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ཀྱི།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡོད་ཅིང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་དུས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ ན་རེ།ཁྱོད་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གང་ཞིག་གནས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཟོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པ་དེས་ཅི་བྱ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གང་ཟག་དེ་ ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླང་བ་མེད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔ་ན་གནས་པ་པོ་ཡོད་པར་མི་འཐད་ལ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པར་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས་ན། ཁོ་བོ་ཅག་དེ་སྐད་མི་ཟེར་བ་ལ་ཁྱོད་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།

为了说明依赖关系的确定是不可能的，此处注释者说：没有任何所取事物不依赖能取者而预先成立为能取者，也没有任何能取者不依赖所取而预先成立为所取自性。如果没有这个，则任何时候所取都不会依赖于它而成为所取，非所取也不会依赖于它而成为能取者，能取者也永远不会依赖于非能取者而成为能取者，所以依赖关系的确定是很难成立的。
所谓'依赖关系的确定'是指：如同牛角同时存在一样，在不依赖能取者之前，所取事物自身成立，在不依赖所取之前，能取者自身成立。但在此，所取和能取者都不是在另一者之前存在，因为不是以自性成立，所以是世俗谛而非胜义谛。
为了说明这一点：'若无何者何能有？若无何者何能有？若无所取事，能取者何有？'意思是说：若无能取者，所取事又怎么会有呢？如此，由于它不存在，因此前述的过失依然存在。
若无先前的所取，依何而成为能取者？若无先前的能取者，又依何而成为所取？由于没有这种依赖关系，所以先前犊子部所说：'能取者存在于见等之前，因为是能取者的缘故，如同制席者存在于席子等之前'，以及'见闻等所取事物应当具有先前存在的能取者，因为是所取的缘故，如同席子等'这两种推理的因不成立的过失仍然存在。
又说'犊子部反驳'等，是说对方并不主张在一切见等之前有某个事物存在，而是说在每一个见等所取之前都有能取者存在，并在不同的见等的不同时间显现。因此他们说：'你假设在一切见等之前有某者存在，然后对自己臆想构造的语义加以诘难，这有什么用呢？'
意思是说：如果我们承认补特伽罗存在于一切见等之前，那么你说'没有所取而有先前存在的能取者是不合理的，没有能取者而有所取也是不合理的'这种说法是对的。但我们并不这样说，所以你的这种说法是不恰当的。

།འོ་ན་ཅི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི། ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོ་ན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལྟ་ བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས། གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གསལ་བར་བྱེད་དེ། ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་ལུས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ལྟ་བའམ་ཉན་པའམ་སྣོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་འདི་ནི་ལྟ་ བ་པོའོ།།འདི་ནི་ཉན་པ་པོའོ་འདི་སྣོམ་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ལྟ་བ་ཡང་དེའི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཚེ་ན་གང་ཟག་དེ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་གཞན་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ གནས་པ་ཡང་ཡིན་པས།དེས་ཕྱིས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་གང་ཟག་དེ་ཉན་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་ཉན་པ་ཡང་དེའི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། དེའི་ཚེ་ན་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་གཞན་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ གང་ཡིན་པས།དེས་ཕྱིས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་གང་ཟག་གནས་པ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་འདི་ལྟ་བ་པོ་ཉན་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཞེས་ གསལ་བར་བྱེད་པས།དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་བའམ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་དེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ལྟོས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གལ་ཏེ་ཡོད་མིན་ན། །ལྟ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡི། །སྔ་རོལ་དེ་ནི་ཅི་ལྟར་ ཡོད།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བའམ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་དོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཉེ་བར་བླང་བ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་ལྔ་པ། ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་ སྨྲ་བ་རྣམས་ལྟ་བ་པོ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེའམ།གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པར་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གལ་ཏེ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་གཉི་གར་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།

那么，如何理解呢？为此我们说：'在一切见等之前，并无某物存在。'这是说，在每一个见等之前，认为它存在。为了说明这一点，那么是怎样的呢？在见等每一个之前是存在的。由见等其他的，在其他时候显明，即由见、闻、嗅、尝、身、受等，由见或闻或嗅等其他，在其他时候显明'这是见者'、'这是闻者'、'这是嗅者'等。即当彼补特伽罗具有见的时候称为见者，见也称为彼之所取，此时补特伽罗住于闻等其余诸法之前，故彼后来也取闻等。同样，当彼补特伽罗具有闻的时候称为闻者，闻也称为彼之所取，此时补特伽罗住于见等其余诸法之前，故彼后来也取见等。其余诸法也如是类推。住于每一见等之前的补特伽罗，由其他见等在其他时候显明为见者、闻者、受者，因此它既非不存在于见等之前，也非无有显明者。因此，如是住于见或闻等之前的彼，由依待其他所取而成立为能取者，故因义不成就性不存在。这是总结。暂且这是前说。对此所说的回答，论释者自身在此说：'若一切见等之前，皆不存在，则每一见等之前，彼如何存在？'因为若承许彼存在于见或闻等之前，则不依待彼之所取也不成立为所取性，不依待彼之能取者也不成立为能取者性，此为所思。即当彼具有见的时候，既非闻等其余诸法的能取者，闻等其余诸法也非彼之所取，因此在所取之前无有能取者。其余诸法也如是类推。因此，由比量也不能如前成立每一所取之前有能取者，这是总结。卷四十五。复次，对此承许有能取者者，见者是否即是闻者和受者？抑或是其他？以此等说明若二种观察皆不应理。

།དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ ཏེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན།།ལྟ་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་པོ་དེ། །ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ། གང་གི་ཚེ་དེ་ཉན་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ ཚེ་ན་ཡང་ཉན་པ་པོ་ཞེས་བྱ།གང་གི་ཚེ་དེ་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་ཚོར་བ་པོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། ཡུལ་རེ་རེ་འཛིན་པའི་དུས་ན་དབང་པོ་གང་དང་གང་ནས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ན་རེ་དེའི་ལྟ་བ་པོ་དེའི་ལུས་དང་དབང་པོའི་གནས་རྩཝ་དང་འཇིམ་པ་ལྟ་བུ་དག་ནི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ན་རེ་བདག་ནི་བརྟག་པ གཅིག་པུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ།དེའི་ལུས་དང་དབང་པོའི་གནས་ཤེས་པ་མེད་པ་རྩཝ་དང་འཇིམ་པ་ལྟ་བུ་དག་ནི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་དུས་ན་ལུས་དང་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་གང་ ཟག་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ།ཐ་མ་འཇིག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུར་ཁྱེད་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་པ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་འདོད་མོད་ཅེས་ཕ་རོལ་པོས་གཞུང་བསྣན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་མ་གྲགས་ པས་ད་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མུ་སྟེགས་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཡང་ན། གལ་ཏེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན། །ལྟ་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་པོ་དེ། །ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྟ་བ་པོ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་ པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ལ།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་དེ་ཉན་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཞིང་། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་པས་སྔ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།།ཅི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་རྫས་སུ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལས་ལྷག་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ལྟ་བ་པོ་ དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་སྲིད་དེ།གཅིག་པུ་འཐད་པ་མེད་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་ག་ལ་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་གཅིག་པུ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་རུང་གྲང་ན། འུ་བུ་ཅག་སངས་རྒྱས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བ་ལ་གང་ཟག་དེ་རྟག་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་སྐད་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་བརྣན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཞིག་དེ་ལྟར་མི་རིགས་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ། དེ་གཅིག་ཉིད་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་དེ་གཅིག་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ།

为了说明第一种观察不合理，所以说'如果在每一个之前，那个见者即是闻者，也即是感受者'这样的话。如果在见等每一个之前存在一个取者，当其具有见的时候称为见者，当其具有闻的时候也称为闻者，当其具有感受的时候也称为感受者，在执取每一个境的时候，从任何根门相应，由于取用那些，因此见者即是闻者和感受者。
为了说明这个道理，如同外道们所说'其见者的身体和根的处所如同根茎和泥土一样是具有增减性质的'这样认为。这是外道们说'我是唯一遍满的，其身体和根的处所无知如同根茎和泥土一样是具有增减性质的，众生在转生其他趣时，身体和诸根有些生有些灭，补特伽罗是我的实体，所以最初无生，最后也无灭'，如此你们大众部也如是承许。
为了说明这不合理，所以说'这也不是如此被承认的，所以现在这是不合理的'。因为会成为外道的缘故。或者，'如果在每一个之前，那个见者即是闻者，也即是感受者'等，是对见者即是闻者和感受者的分别，当其具有见的时候，在闻等之前存在，当其具有闻的时候，见等在前存在，其余也同样在前存在，这样的假名安立也不能说'即是见者也是闻者和感受者'。
怎么不合理呢？因此即使是唯一实有，由于不住于刹那之上，即使在名言中也不可能是见者、闻者和感受者，不合理的唯一怎么会合理地存在于每一个之前呢？如果那个补特伽罗是唯一常住的话，或许可以说其即是见者、闻者和感受者，但对于我们佛教徒宣说一切法刹那性，那个补特伽罗不成立为常住，所以不能这样说。
为了进一步说明这点，所以说'因此这是不合理的'等。如果问'什么不合理'，这是询问'这是不合理'中的'这'指什么不合理。作为回答，说'其一性'，即我的一性不合理。

།ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྐྱོན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱིས། ལྟ་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན། །ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ན་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཐ་དད་པས་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་ ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཉན་པ་པོ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཉན་པ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉན་པ་པོ་ནི་ཉན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉན་པ་པོ་ཡང་ཉན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ།།ཉན་པ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བརྣན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པས་དེ་ནི་དོན་གྱིས་ན་ཉན་པ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་པས་དེས་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་།ཚོར་བ་པོ་དག་ གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཉིད་བསལ་ཞིང་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ལྟ་བ་པོ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་།ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་རྟོག་པ་དེ་མི་འཐད་དོ།།ད་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་མིག་ལ་མི་ལྟོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཉན་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ ཉན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཉན་པ་པོ་ནི་ཉན་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དོ།

如果问为什么不合理，为此说道'由于立宗的过失而有过失'这样想。你立宗说'见者即是彼，闻者和受者也是彼'，由于立宗的过失，见和闻等相不同，时位差别，故彼等一性不成立的过失，这样想。
为显示非一性的能立量故说'胜义中闻者非异于见者亦非不异，因为是闻者故，如不同相续的闻者'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如祭祀相续中的闻者因为是闻者故异于天授相续中的见者，如是天授相续中的闻者也因为是闻者故异于天授相续中的见者。
由推度闻者性等为异性而遮遣非异性故，立宗有遮遣有法自性的过失，这是重申前说的语句。对方承许能取者在见等每一个之前存在，由于见和闻等相不同和时位差别，这实际上是推度闻者性等为异性，由此遮遣见者、闻者和受者非异而一性的承许，故对方的立宗有遮遣有法能取者一性而成为差别的过失，因此认为'凡是见者即是闻者和受者'是不合理的。
现在为显示推度为一性有见者亦不依眼的过失故说'见者亦不依眼为缘取色，因为非异于闻者故，如闻者'。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如闻者因为非异于闻者故不依眼为缘取色，如是见者因为非异于闻者故不依眼为缘取色。

།ལྟ་བ་པོ་ཉན་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་ ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བསྣན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་ ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཉན་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས།ཅི་ལྟར་ཉན་པ་པོ་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ལ་ལྟོས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ གིས་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ།ཆོས་ཅན་ལྟ་བ་པོ་དེའི་ཁྱད་པར་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པ་བསལ་ཞིང་མིག་ལ་མི་ལྟོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལྟ་བ་པོ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ པ་དེ་མི་འཐད་དོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་མི་ རིགས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་ཐ་དད་པར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་བདག་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ནི་དབང་པོ་གཞན་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན། །ལྟ་བ་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་པོ་དེ། ། ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་འགྱུར། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འགྲེལ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་རིགས་པར་སུན་འབྱིན་པ་སྟོན་ཏེ།སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་ཐ་དད་པར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་བདག་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཞུང་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་ནས་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་བློ་དག་བདག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་འདུ་བས་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་མི འགྱུར་ཏེ།གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གང་དང་གང་ནས་གཟུགས་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་བདག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་སྔ་ན་གནས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདུ་ཞིང་དེས་ཡུལ་ཉམས་ སུ་མྱོང་བར་འདོད་པས།ལྟ་བ་པོ་ལྔ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་ཐ་དད་པར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ། བདག་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བཤད་པ་དེར་མི་འགྱུར་རོ།

观者与闻者并非相异这一推论，为了观见色法而不依赖眼根，因此破除此说，所立论中存在破除有法差别之过失，这也是前述所增加的文字。
对方认为观者、闻者、感受者是同一，即推论为非相异，因此观者也非异于闻者。如同闻者为了观见色法而不依赖眼根一样，观者也为了观见色法而不依赖眼根，因此破除依赖眼根之说，对方所立论中，有法即观者的特征为了观见色法而依赖眼根被破除，存在不依赖眼根的过失，因此第二推论也不能成立观者即是闻者与感受者的这一分别。
对此'这是不合理的'一说，有人如是解释：若彼于见等各自之前已存在，则见者即是彼，闻者亦是彼，感受者亦是彼，这是不合理的。为何？如同人从不同窗户走动一般，将导致我（自我）转至不同根门的过失，我并不承认转至任何其他根门。
对于'若于各自之前，见者即是闻者，亦即感受者，此说不应理'这一偈颂，注释者上座佛护如是解释。
有人说'这不应成为过失'等，是注释者自身对上座佛护的解释表示不合理的驳斥。'如同人从不同窗户走动一般，将导致我转至不同根门的过失'这一说法对对方而言并不构成过失。
为何？因为依对方的论典，从眼等作用产生的见色等境的认识，都汇集于遍行我的方向，因此见者等并不转至其他根门，故不会有此过失。根据犊子部论典，从眼等任何根门所生的眼识等，都汇集于遍行的取者我的前方，由此而体验境界，因此见者等并不转至其他根门，所以上座佛护所说'如同人从不同窗户走动一般，将导致我转至不同根门的过失'并不成立。

། གཞན་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་ཀྱང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དག་ཡོད་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་ནང་གི་བྱེད་པ་ཡོད་ཅིང་ཤེས་པ་ཡོད་པར་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་སྒྲ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དག་ སྐྱེའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནང་གི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བློ་སྐྱེའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་ནང་གི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ཁོ་ན་འདྲ་བར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེས་བུ་སྐྱེ་ཞིང་དེས་ཡུལ་གྱི་ལོངས་ སྤྱོད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས།ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་བཤད་པའི་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལས། འགྱུར་བས་ལྟ་བ་པོ་དང་ ཉན་པ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་འགྲུབ་པས་བདག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ལ་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་ལ་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གི་གཞུང་ ལས་ཡུལ་དམིགས་ནས་དབང་པོའི་འཇུག་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་རོ།།འཇུག་པ་དམིགས་ནས་ནང་གི་བྱེད་པ་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེས་བུ་ཡང་ནང་གི་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བས་བདག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དེ་ལ་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་མ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ པོ་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་མ་ཉམས་སོ།།སྐྱེས་བུར་སྨྲ་བ་གང་དག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་སེམས་པ་པོ་ཡིན་པར་སྨྲ་ བ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེས་བུར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པ་ཡང་སྔར།དོན་དམ་པར་ཉན་པ་པོ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཉན་པ་པོ་བཞིན་ནོ། །ཉན་པ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཉན་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉན་ པ་པོ་བཞིན་ནོ།།ལྟ་བ་པོ་ཉན་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་གཟུགས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པར་ བྱའོ།།ཡང་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་མི་འཐད་པར་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པར་བསྟན་ཟིན་པས་ཡང་བསྟན་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དགག་པ་དེར་བསྟན་ཟིན་པས་ཡང་བཟླས་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

此外，在数论派的论典中也说道：'当耳朵等感官对声音等境相产生作用时，耳朵等感官的内在作用存在，并且由于显现如同镜像般的意识存在而起作用，因此即使没有视觉等其他感官的运作也能成立。'因此他们也不会遭受这样的过失。
因为在数论派的论典中说，当听到声音等时，耳朵等感官的作用，即耳识等显现为声音等相的识生起。之后生起所谓的耳朵等感官作用的内在作用，即智慧。
之后，就像依靠色法而生起影像一样，内在特殊本性如何，相应地生起所谓的'有意识'的神我，由此而体验境界的受用。因此即使没有视者等其他感官的运作也能成立，所以不会遭受上座佛护所说的过失。
另外，在某些数论派的论典中说：'由于变异而成立见者、闻者等，因此遍一切处的神我不需要其他感官的运作，所以即使没有视觉等其他感官的运作也能成立。'因此他们也不会遭受这样的过失。
因为在他们的论典中说，缘取境相后，感官的作用转变为境相的形态。缘取作用后，内在作用转变为其形态，神我也转变为内在作用的形态，由于遍一切处的神我不需要其他感官的运作，所以上座佛护所说的并不合理，如此解释者说。
因此，如是每一个之前存在性不合理，所以能立的过失并未消除，这是总结。由于每一个见等之前有取者的存在性不合理，所以主张有取者的能立不成立的过失并未消除。
对于那些主张蕴、界、处之外另有神我，而且就是那个神我是见者、闻者、思者的补特伽罗论者，也应当如是破斥。
如前所说：'胜义中，闻者不异于见者，因为是闻者的缘故，如同不同相续的闻者。由于从闻者性等推度为他性，为了遣除非异性，所以对所立有法自性被遣除的过失。'
见者为了缘取色法而不依赖眼根，因为不异于闻者的缘故，如同闻者。由于推度见者不异于闻者性，为了缘取色法而不依赖眼根性，由此遣除彼，所以对所立有法差别被遣除的过失。
或者，见者性等不合理已在处观察中说明，所以不需要再说，这是说明已在彼处破斥，所以不需要重复。

།གལ་ཏེ་བདག་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་ ཕྱིར་དེ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བས།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བདག་ཡོད་པར་ཁས་ མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་བདག་དེ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་པ་ཅི་ལྟར་རིགས་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ། སྤྱི་དང་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བ་མཛད་པའི་མཐའ་གཞན་ལས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཐ་སྙད་དུ་ ཁས་བླངས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།དེའི་ཁྱད་པར་མ་གྲགས་པ་སེལ་བས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་ཁྱེད་ལ་བདག་ཅེས་གྲགས་པ་སྤྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་དེའི་ ཁྱད་པར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མ་གྲགས་པ་བདག་ཅེ་འམ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སེལ་བས་སྐྱོན་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བ་གྲུབ་པའི་མཐའི་ལོ་རྒྱུས་གཞན་ལས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་བདག་ དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།བདག་དེའི་ཁྱད་པར་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སེལ་བས་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་པོ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡིན་པར་མི་ འཐད་པར་བརྟག་པ་དང་པོར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་དག་གཞན་ཡིན་པར་རྟོག་པ་མི་འཐད་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཞན་ ཉན་པ་པོ་ཡང་གཞན།ཚོར་བ་པོ་ཡང་གཞན་ཡིན་པར་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ལྟ་པོ་གཞན་ཉིད་ལ། །ཉན་པ་པོ་གཞན་ཚོར་གཞན་ན། །ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྟ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པོ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ལན་ འགའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་ནའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཞན་ཡིན་ན་གང་གི་ཚེ་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ དེའི་ཚེ་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ཉན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ན་གང་ཞིག་གང་ལས་གཞན་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལན་འགའ་དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ཡོད་ན་ཁམ་ཕོར་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་པོ་ཡང་ལྟ་ བ་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་།ཉན་པ་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣོམ་པ་པོ་དང་མྱོང་བ་པོ་དང་རེག་པ་པོ་དང་སེམས་པ་པོ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་ན། བདག་ཀྱང་མང་ པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྒྱུད་སོ་སོ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྤྱིའི་རྒྱུད་ལ་བདག་མང་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སྐྱོན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་བདག་མང་པོར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ པར་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དག་གི་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་སྣོམ་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ།

如果有人说：'由于我未承认自我，为了遣除其差别，不应该将其作为论题'，这是对方说：根据正理的定义，应当承认辩论双方都认可的有法，在此基础上建立所立法。你们中观派既然未承认有我，为了遣除其一性等差别，怎么能把自我作为论题呢？
对此回答说：未被总体和特殊遮遣的，依据其他宗派所执持的，在世俗谛中所承认的可以作为论题，通过遣除其未被认可的差别，因此无过失。我们对五蕴，我们称之为识，你们称之为我，在世俗谛中承认这一共同概念作为论题，通过遣除我们不承认的差别——所谓的我或一性等，因此无过失。
此外，未被辩论双方特别遮遣的，从其他教义史中所执持的，所谓的我和取者在世俗谛中被承认作为论题，通过遣除该我的一性等差别，因此我方无过失。
如是，首先已经说明了见者本身即是闻者和受者是不合理的，这是第一重观察。现在为了说明见者、闻者和受者是相异的观点不合理，这是第二重观察。
如果有人为了避免前述过失而主张取者存在，认为见者是一个，闻者又是另一个，受者又是另一个，即便如此，'若见者异于他，闻者异受者异'，如此思维会有什么结果呢？'见者时有闻者'。
所谓'有时'是指当境相现前之时。为什么见者存在时闻者也会存在呢？因为是相异的缘故，这是省略的语句。若是相异，则当境相现前时，见者存在时闻者也会存在，为了说明这个道理：
此处若某物异于他物，则有时此物存在时彼物也存在，如瓶存在时碗也存在一样。同样，若闻者异于见者，则见者存在时闻者也应存在，如同闻者一样，嗅者、尝者、触者、思者等也是如此。
若如是，有何过失呢？因此说：'我亦成多数'。'在各个相续中'是为了表明在众生的共同相续中我成为多数并无过失，而是在一个相续中我成为多数的过失。因此，胜义中不同相续的见者、闻者、嗅者等不能成立为相异，这是所立。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མཚོན་ པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།སྐབས་ཀྱི་དོན་ནི་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གཞན་ཉིད་དགག་པའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ་ངེས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉན་པ་པོ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུར་འགྲེལ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྟ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་ བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ལྟ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉན་པ་པོ་ཡང་སྐད་ ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་སྨོས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ན། རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བས། དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་རང་གི་བདག ཉིད་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་སྨོས་ཏེ།དེས་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་འདིར་གཏན་ཚིགས་སུ་བཟུང་ངོ་། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ན་གཞན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ལ་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བས་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན། ལྟ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པོ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉན་པ་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ ཕྱེད་འོག་མ་འདི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉན་པ་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། བདག་ཀྱང་ མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར།།འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུ་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་ལ། འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མང་པོ་ཉིད་ དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་ལ།ཉན་པ་པོ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བས་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འདིར་ཡང་ཕྱིར་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ཞིང་བདག་མང་པོ་ ཉིད་དུ་གྱུར་ན།འདིར་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

为了说明这同样是依据推理而阐述的，此处也要以对当前论题有益的推理来说明，所以说了如下内容。当前论题是要破除观者和听者等的他性。对此，有益的就是推理，即确定。取者提婆达多的听者不异于观者，因为是因果关联的取者的缘故，如同观者的自体一样，因此推理能破斥主张他性者。这些内容分别是有法、所立法、能立法、譬喻和结论，应当按顺序理解。
譬如观者的自体，因为是前后刹那因果关联的取者，所以不异于观者的自体。同样，取者提婆达多的听者，因为是前后刹那因果关联的取者，所以不异于观者。
此处为何要说'因果关联'和'是取者'这两个因的特征呢？如果仅说'因为是取者'，就会如同不同相续的取者一样，那么是成为他性呢？还是如同观者的自体一样不成为他性，这将成为不确定。因此说明'因果关联'这个特征。这样就排除了不同相续的取者作为此处的因。
由此推理，对主张他性者造成所立主张破坏的过失，因此观者和听者等不是他性。
或者，'观者时有听者'这句话的含义是依靠观者而产生听者。这是用其他方式解释偈颂下半部分。譬如依靠种子而产生芽，同样依靠观者而产生听者，这是其意趣。
如果这样，有什么过失呢？因此说'如此则我也成多'，因为过去等时间不同的缘故。譬如因即种子出现在过去时，果即芽出现在现在时，因为因果时间不同，所以我成为多数。同样，观者出现在过去时，听者出现在现在时，因为时间不同，将有我成为多数的过失。
如果这样，此处也能说出反驳，这是说如果这样依靠而生且我成为多数，此处也能说出否定取者和所取的推理。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉེ་བར་ ལེན་པ་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བའི་བདག་ཉིད་དག་ནི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་ཀྱང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་ བའི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལྟ་བ་ ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷས་བྱིན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཉེ་བར་ བླང་བ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཅི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དང་མ་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཅི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ ཉིད་སོ་ན་གནས་སོ།།གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་སྔ་ན་གནས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུན་ཕྱུང་བའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བདག་གི་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གི་ཡིན་ཏེ་བྲན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ཉིད་ལ་ཕྱོགས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གང་དག་བདག་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་དག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ ལྟ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པོ་ཡོད།།ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་དེ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། དེས་ན་བདག་མང་པོ་ ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་པོ་དེ་གཟུགས་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་ལ། དེ་ནི་སྒྲ་དམིགས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། གཅིག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ལྟ་བ་ པོ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།

为了说明此量，故说'胜义中取者非取者之体性，因为是依缘而生，如取者之自性'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和比喻。譬如见等取性，因为是依缘而生故非取者之体性，如是见者等取者，因为是依缘而生故非取者之体性。此说明了取者之否定。
胜义中提婆达多的见等非提婆达多取者所取，因为是见等故，如耶若达多的见等自性。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和比喻。譬如耶若达多的见等自性，因为是见等故非取者提婆达多所取，如是提婆达多的见等，因为是见等故非取者提婆达多所取。此说明了所取之否定。
如是，由于取者性和所取性皆不成立，故如前所说过失未离，此为总结及量果。主张有取者者的因不成立之过失，如前所说仍然存在。
若说'因为取者非可说为一性或异性故无过'，此是对方说：'依我等教典，先前存在的取者我与蕴非一非异故，你们所破的一性异性之过失于我等宗无有。'
对此说法，此中论释者说：'因为说为我所故非无过。'你们教典中说'识是我所，如仆从'等，倾向于异性故非无过。
或者，对于说我为见者等是异于蕴者，其宗有'见者时有闻者'等余句。此说明：对于说取者我异于蕴者之宗，见者存在时闻者亦应存在，由此成立我有多性之过失故不应理。
为说明此义故说：'此中由见而为见者，彼具有色境，彼不具声境，因为一者不可能有二体性。'此说明见者即是者非闻者及受者。

།དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པོ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་ བ་དེ་བཞིན་དུ་སྣོམ་པ་པོ་དང་མྱོང་བ་པོ་དང་རེག་པ་པོ་དང་སེམས་པ་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ལུས་དང་དབང་པོའི་ཚོགས་གཅིག་ལའམ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚོགས་གཅིག་ལ་ཟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་དག་བདག་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་དག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དེ་དག་གིས་བདག་གཅིག་པུ་རྟག་པ་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་དེ་མི་འགྲུབ་ པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་དུ་མའི་ལྟ་བ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱུད་དུ་མའི་ལྟ་བ་པོ་དག་ནི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་དེ་ཡོད་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་མེད་དོ། །དེས་ན་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཞན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཡིན་ པས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ལ།འབྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྔ་ན་གནས་པའི་རིམ་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ ཡིན་ན།ཁྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དེ། གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཚུལ་དེ་དང་འགལ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པས་གནོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་།འདིར་ལུང་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་གསུངས་ལ། གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡོད་ལ།འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་ཅེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་སྔར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔ་ན་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི། གསུང་རབ་ཀྱི་ ཚུལ་དང་འགལ་བས་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་དེ་ལའང་། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如此，观者和听者成为相异者，当有观者时听者也存在的过失，将导致有多个自我的过失，为了说明这一点，'观者时有听者'，同样，如果有嗅者、尝者、触者和思者等，将会如何呢？自我也将成为多数。在一个身根聚合中，或者在一个因果聚合中，将有多个所谓的食者之我，如此说道。
'这也不应理'是说，在一相续中有多个自我这一点也不应理，因此，那些说自我是观者等，并主张其异于蕴者，他们所主张的唯一、常住、遍满的自我不能成立。
为了说明这一点的量，所以说'因此自我不能成立为一，因为所缘不同，如同多相续的观者'。这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如，多相续的观者们因所缘不同而不能成立为一，同样，异于蕴的自我因为有见等不同所缘而不能成立为一，异于蕴的自我是不存在的。因此，认为见等的取者是异体也不应理，因为所依不成立。
其他主张有取者的人们这样说：在此，世尊说'缘名色而有六处'，其中色是四大种，因此由四大种为缘而生六处，而这些大种又是取者所取，因此先有具足六处的取者，由此次第生起受等，这是如来的教法。
而你们说取者不在见等所取之前，因为是假立，如毛毯不在经纬线之前，这与教法相违，因此由于前说被破而有过失，这是不善的。这是说，如是主张有取者者认为在见等处之前有取者未成立。
此处经中说'缘名色而有六处'，色即是四大种，因此在诸处之前有诸大种，在诸大种之前有名为自我的大种取者，这是如来教法的规则。而你们前面以所说推理证明取者不在先，这与教法规则相违故不善。这是他们所说。
对此说法，论释者自身在此解释：见、闻等以及受等，从何而生的大种中，彼亦是不存在的。

།རྫས་སུ་ ཡོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་གང་དག་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྔ་ན་གནས་པ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོ་ན་ལུང་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་གསུངས་པ་དེའི་ཚུལ་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། ཐ་སྙད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངེད་དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་སུ་གདགས་ པ་དང་།མིང་དང་གཟུགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་གདགས་པར་ཁས་བླངས་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་སྔ་ན་གནས་པའི་ཉེ་བར་བླང་བ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ བོ་ཅག་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་མེད་དོ།།དེས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་ལས་འགྱུར་བའི་ འབྱུང་དེ་ལའང་།།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྐྱེན་གང་དག་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན་དེ་ དག་ལ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་བདག་སྔ་ན་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེས་ནི་འབྱུང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ ལེན་པ་པོ་དེ་ཅི་ལྟར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་གསུངས་པས་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ བདག་སྔ་ན་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པས་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཅི་ལྟར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ཅེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

说到'因为实有的取者不成立'，意思是：对于眼等诸处从何缘而生起的那些大种，其前际也无有取者，因为所许实有的取者不成立为取者之故。
若问'那么如何'，这是询问经中所说'名色缘六处'的道理如何。
对此回答说：'仅是世俗名言安立名色及依此安立取者，胜义中未承许实有取者的名色阶段，故无损于前说'。意思是：我们中观宗仅承许在世俗名言中安立名色，及依名色而安立其取者，并未承许胜义中有实有取者前住的所取名色阶段的诸大种，因此对我们而言无有与前说相违的过失。
这表明由于不承许实有的取者，故在诸大种中也无有彼。
或者，'见闻等诸法，以及诸受等，于彼所生大种中，彼亦非有'，此中'彼等之取者性成立'是省略语。意思是：当说'于见等诸处从何缘而生起的诸大种中，彼亦非有'时，若问'于彼等中何者非有'，应知是'于彼等大种中无有前住的成立为彼等取者性的我'。这表明在诸大种之前无有能取之我。
若问'取大种的取者如何不成为见等的取者'，这是对方说：经中说'名色缘六处'，其中色即是四大种，且有前住的能取彼等之我，故取大种的取者如何不成为见等诸处的取者。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་ཏེ།དེ་དག་ལས་གཞན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་པ དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ། །འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བའི་དུས་ན་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་བླང་བའི་དུས་ན་ཡང་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་མ་ཐག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཉེ་བར་ ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ།།གལ་ཏེ་གང་གི་ཚེ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉེ་བར་བླང་བ་ ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བདག་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་ལུང་ལས་གསུངས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བདག་སྔ་ན་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ ཞིག་ག་ལ་ཡོད།།ཅེས་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཅི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བདག་སྔ་ན་མེད་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར།གང་གི་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་མེད། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དང་རྫས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་པར་དཀའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཡིན་པའི་བདག་དེ་གལ་ཏེ་མེད་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་བདག་སྔ་ན་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对于如此所说，在此解释者说道：'取蕴的能取者不应该取见等诸所取，因为它们是异于彼等的能取，如同相续不同的取蕴的能取者'，这是以比量而说。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如祭祀的取蕴的能取者，因为是异于见等彼等的能取，所以不应该取提婆达多的见等诸所取。同样，提婆达多的取蕴的能取者，因为是异于见等彼等的能取，所以不应该取见等诸所取。
因为在取蕴的时候不是取见等，在取见等的时候也不是取诸蕴，这就是刚才所说的比量的因义，并非其他。因此，取蕴的能取者不能成立为见等的能取者。
如果对方说：'当见、闻等和受等是所取时，称为能取者'，这是说对方认为当见等诸处是所取时，取彼等的我即是能取者。
对此解释者回答说：'这是不好的，因为即使在见等是所取的时候，见等也仅仅是聚合而已，所以不是实有。'这是说见等作为所取是经中所说的，因为仅仅是大种等的聚合，所以不是实有，因此先前存在的能取见等的我也不存在。如前所说：'何处无有何所有，何者无有何所有'，已经回答了这个问题。
如果对方说：'就如所愿那样'，这是说对方认为虽然先前没有取见等的我，但见等诸所取确实是实有。
对此解释者回答说，因此说：'若无彼所属，彼等亦非有。'这是说，如果见等不是能取性和实有性，则难以回答能取者性的因不成立等过失。意思是说，如果见等所属的我若是不存在，则见等也不存在，因此未能遣除先前存在的能取者我的因不成立和相违的过失。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ སྒྲུབ་པས་བརྟགས་ན།གང་ཞིག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྔ་རོལ་ད་ལྟ་ཕྱི་ན་མེད། །དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས། །རྟོག་པ་དག་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་དང་ད་ལྟར་དང་ཕྱི་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བའི་རྫས་བཞིན་དུ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ ལ་དོན་དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།སྔར་ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་ གཏོགས་པར།།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་ཏེ་རྫས་སུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་ ཏེ།རྫས་སུ་མེད་པ་གང་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཡང་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ནི་ཡོད་པ་བསལ་བས་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་དེ་མེད་པས་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། བློ་ཡིས་རྣམ་པར་གཞིག་ན་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཟུང་དུ་མེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་བརྗོད་མེད་དང་། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པར་བསྟན། ། ཞེས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེས་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་བླང་བ་ཞེས་བྱ སྟེ།དེ་གཉི་ག་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་སྔར་སྨྲས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུང་བསྣན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུན་ཕྱུང་བ་བརྗོད་པ་དང་། རང་དབང་དུ་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ ནི།ཕ་རོལ་པོས་སྔར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་ཡོད་དེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་དེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་སུན་ཕྱུང་བ་བརྗོད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་མཛད་ པ་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

因此，如此以所说的修行观察时：'某者于见等之前、现在、后皆无，于彼有无之分别当得止息。'
某个取者于见等之前、现在、后皆无实体性，如同界性般不存在，对于如此之事，胜义中一性与异性之有无分别当得止息，此为本品之结语。
如前蕴品中所说：'除去色因外，色不可得，除去色外，色因亦不显。'由此，能除去大种及所造色之色，实体性不存在，有无分别得以止息。如是，取者与所取互相排除，实体性不存在者，有无分别亦当止息。
为详细说明此义，首先'有'之分别得以止息是因为无实体性。'无'之分别得以止息是因为是依缘假立。
或者说，'有'之分别得以止息是因为无有证成胜义有之推理。'无'之分别得以止息是因为无有之遮遣而生无之分别，彼无故无之分别亦不存在。
为说明其依据，世尊于《楞伽经》中说：'以慧分析时，自性不可得，是故说彼等，无言无自性。'
对此，主张有取者者之推理说'取者存在，彼由取故名为取者，由彼所取故名为所取，由此二者成立故，前说因成立'之说法不应理，此为补充文。
此品之义，即破除取者存在之因及以自立推理说明取者无自性，此为结语及量果。
于此取者与所取观察品第九中，品义之量果即：破除他方前说取者存在之前主张'取者于见等之前存在，因为是取者'等所说之因，并以论主自身推理说明取者无自性。

།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་ བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ལ་ཤེས་པ་ པོའམ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་པོ་མེད་དོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ། ཤེས་པ་པོའམ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་པོ་མེད་དོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་པ་པོའམ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།གཟུགས་ལ་ཤེས་པ་པོའམ་མཐོང་བ་པོ་མེད་དོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་པ་པོའམ་མཐོང་བ་པོ་མེད་དོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་པ་པོའམ་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་འདིར་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཁྱེན་རླབས་ཡིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སྷོ།། །།ད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་ བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཅི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།

为了说明阐述取者无自性有何功德，以及为了消除其他人说'阐述取者无自性仅仅是干瘪的论理学论著所成就'的说法，在此也要以可信的经典依据来证成。因此，在《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说道：'胜力降伏啊！色中无知者或能知者，受、想、诸行、识中无知者或能知者。色、受、想、诸行、识中无知者或能知者，这就是般若波罗蜜多。色中无知者或见者，受、想、诸行、识中无知者或见者。色、受、想、诸行、识中无知者或见者，这就是般若波罗蜜多'等等，这些都是已经成立的。
如是，这些可信经典的成立就是阐述取者无自性的功德。因此，我不是仅仅依靠自己的想法以干瘪的论理来阐述取者无自性，如是这些经典也是存在的。因为在无量大乘经典中阐述取者无自性，这些在此论中作为所解释的对象而阐述，这是上师的智慧波动。
在阿阇黎清辨所造的《中观根本论释·慧灯论》中，《观取者与所取品》即第九品广释，是阿阇黎观自在行者所造已圆满。现在为了通过否定取者与所取无自性的相违品差别，来显示缘起非一义非异义的差别之义，而开始造作第十品。其中，'由'字在此处表示承许的因义，应与下文相连，文义如前。
其中，就承许的因义而言，说'现在通过否定取者与所取无自性的相违品差别'。论师在观缘品第一品开始时承许一切法无生，此处也是依据论师先前如何承许的因义而如是说。取者与所取无自性是自宗，其相违品是对方的宗派，即蕴、界、处有自性的主张。

།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་ པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་རྟོན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དེ་ལྟར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་སྨྲས་པས།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་དབང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཀྱང་ ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་ བར་བླང་བ་དེ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་འདོད་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་ བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོད་པར་གྲུབ་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'其差别'是指，对方安立蕴、界、处等实有的前说，下文中胜义中有能取者和所取，因为互相观待的缘故，如同火与薪等所说。
'破彼'是指，依据破除彼义而造第十品。
依据下文所说义理，为显示缘起非一义非异义差别，而造第十品。即说火与薪观察第十品下文所说的义理，是显示缘起非一义非异义差别，故依此而如是说。
若问此品之果为何？以何方式获得彼果？显示缘起非一义非异义差别是此品之果，以破除能取者和所取无自性的违品差别之相而获得彼果，因此注释者于此品衔接处首先显示方便及从方便所生之果。
为显示所说'能取者和所取无自性的违品差别'，此处说：虽已如是破除蕴、界、处等，然自部对彼等执著者不能忍受，故又如是说。
因此，'于此你说能取者和所取互相观待而成立，故依据因成立之力，为成立能取者和所取，当说立论'等。
'胜义中有能取者和所取，因为互相观待的缘故，如同火与薪'等，依次配为有法、所立法、能立法及喻。如火与薪因互相观待故唯有，如是能取者和所取亦因互相观待故唯有。
因此，由彼成立故，胜义中蕴等唯有，因为世尊依彼等而说能取者和所取故'是近所作的论式。即由能取者和所取彼成立故，胜义中蕴等唯有。何以故？因为世尊依蕴等而说能取者和所取故。
'如是因成立故所欲成立'是结语及量果。即如是能取者和所取成立故，蕴等胜义有的所欲得以成立，如是而说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། སྐྱེ་བ་སྤྱིར་བཀག་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ མ་གཏོགས་པར།།གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པས། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་ཡང་འགྲུབ་མོད་ཀྱི། ཡང་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་གཞན་སེམས་གཏོད་ལ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་རྐྱེན་ བརྟག་པའི་སྐབས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་སྤྱིར་བཀག་པ་ཉིད་དང་།ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དེར་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་བཀག་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་ཡང་གྲུབ་མོད་ཀྱི་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་གཞན་སེམས་གཏོད་ལ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདི་ལ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་གཅིག་ པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྟགས་པའི་གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་གཉི་གར་ཡང་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་དཔེ་མེད་པས་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བུད་ཤིང་དང་མེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བུད་ཤིང་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་ལ། མེ་ནི་མེའི་ཁམས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་མེ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་དག་ལས་མེ་ཤས་ཆེར་བར་གྱུར་པའོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བུད་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་གསུམ་འདུས་པ་དག་ཡིན་ལ།མེའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེའི་ཁམས་འབའ་ཞིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བུད་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་འདུས་པ་ཆ་མཉམ་པ་དག་ཡིན་ལ། མེའི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ལས་མེ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་དང་།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཤིང་ དེ་མེ་ཡིན་ན།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་དེ་ལ་འདིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་གྱི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པས་མེ་དང་ བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ནོ།

对于如此所说，注释者自身在此解释说：普遍遮遣生起，以及在'除了色的因，色不可得'中遮遣实有性，虽然由此也能成立遮遣火与薪的存在性，但为了再次显示其不存在性，请专心听取另一论证。
如前在缘起观察等一切场合中普遍遮遣生起，以及在蕴观察品中所说'除了色的因，色不可得；除了色，色的因亦不显现'等，在彼处遮遣色的实有性，虽然由此也能成立遮遣火与薪的存在性，但为了显示火与薪的不存在性，请专心听取另一论证。
若认为火与薪存在，应当承许是一性还是异性？以此考察，由于二者皆不合理，故显示对方由于无有譬喻而论证不成。
若问有何过失？这是对方的提问语。为了显示第一种观察不合理而说此等。
其中，首先为显示薪与火的性相，说：薪是地等三大种，火是火界。有些人说：火是四大种中火分增盛者。
薪的性相是三大种和合，火的性相唯是火界。有些人说：薪的性相是四大种和合均等，火的性相是四大种中火分增盛，因为经中说：'任何色皆是四大种及四大种所造'。
此中，由于是有过失之语，故显然可由相违推理推翻对方所说的论证。即'若薪即是火，作者与业成一'之偈颂上半，由于此中有作者与业成一之过失语，故显然可由相违推理推翻对方所说火与薪一性的论证。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གལ་ཏེ་སྒྲ་རྟག་ན་བུམ་པ་ཡང་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ ཞིག་གིས་སྒྲ་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་འགའ་ཞིག་ན་རེ་གལ་ཏེ་སྒྲ་རྟག་ན་བུམ་པ་ཡང་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།བྱས་པ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་བུམ་པ་དེ་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེས་སྒྲ་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ལ་སྒྲ་རྟག་ ན་བུམ་པ་ཡང་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྟག་པའི་སྨྲ་བས་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེའི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ཡང་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཅི་ལྟར་སྒྲ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དེ་བུམ་པ་ཡང་རྟག་པར་ཐལ་བར་གྱུར་པའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་དང་བུད་ཤིང་ དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བཟློག་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཡང་བུད་ཤིང་སྲེག་པ་ན་ སྲེག་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ།བུད་ཤིང་ཡང་སྲེག་པ་ན་ལས་ཡིན་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明此理，例如，若有人说：'如果声音是常住的，那么瓶子也应成为常住，但这是不能接受的。因为凡是所作性，必定伴随无常性，而彼处也具有所作性的缘故。'
譬如，当某人说'声音是常住的'时，有人说：'如果声音是常住的，那么瓶子也应成为常住，但这是不能接受的。为什么呢？因为凡是所作性，必定伴随无常性，而瓶子也具有无常性的缘故。'由此，对'声音是常住'这一说法，存在'若声音常住则瓶子也应成常住'的过失，因此可以推翻声音常住论者的论证，从而推知声音是无常的。
同样在此处，当有人说'火与燃料是一体'时，也存在'作者与业应成一体'的过失，因此可以推翻对方所说的火与燃料是一体的论证，从而推知火与燃料不是一体。
为总结譬喻，又说：'声音也是所作性，因此声音是无常的，因为是所作性的缘故，如同瓶子一样。'
如同声音常住论者的说法会导致瓶子也应成常住的过失，从而可以推翻其论证，推知'声音是无常的，因为是所作性的缘故，如同瓶子一样'。同样，主张火与燃料是一体的说法也会导致作者与业应成一体的过失，从而可以推翻其论证，推知'火与燃料不是一体，因为是作者与业的缘故，如同砍伐者与所砍伐物一样。'
为了说明此推理，这里的论式是：'胜义中，火与燃料不是一体，因为是作者与业的缘故，如同砍伐者与所砍伐物一样。'
譬如，砍伐者与所砍伐物因为是作者与业的关系，所以不是一体。同样，火与燃料也因为是作者与业的关系，所以不是一体。
为了证成火与燃料是作者与业的本质，以及证成它们不是一体，并总结度量果，又说：'当火燃烧燃料时，火是燃烧的作者，燃料是被燃烧的对象，因此火与燃料具有作者与业的关系，所以这二者不是一体。'

།ཡང་ན། གལ་ཏེ་ཤིང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་མ་ཡིན་ པར་དམ་བཅའ་བའི་དམ་བཅས་པ་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་མི་ཚ་བ་དང་མི་སྲེག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེའི་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ བ་ལ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཅི་ལྟར་བུད་ཤིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་ཚ་བ་དང་མི་སྲེག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཚ་བ་དང་མི་སྲེག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་ཆོས་ཅན་མེའི་ཁྱད་པར་ཚ་བ་ཉིད་དང་སྲེག་པ་ཉིད་དག་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།། གལ་ཏེ་མཐོང་བས་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས། གནོད་པ་མེད་ན་འགལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་འདི་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་གནོད པ་མེད་ན་ནི་སྐྱོན་ཡོད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འཇིག་རྟེན་ན་མེ་ལ་ཚ་བ་ཉིད་དང་སྲེག་པ་ཉིད་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་ དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཡང་མཐོང་བས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཐ་དད་པར་མཐོང་བས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དེ། །ཅི་སྟེ་ མཐོང་བས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་ཡོད་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱིས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་འདིར་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྔར་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པའི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ།།ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ལས་གྱུར་པས་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ ཁས་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པ་ལ་ གནོད་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི་དེས་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་དུ་ འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལས་གཞན་པའི་མེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་མེད་པར་ཡང་མེ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ ཤིང་ལས་གཞན་པའི་མེ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་འབྱུང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

或者，如果那木是火，作者和业就成为一体。因此，对于主张薪柴与火不异的论点，由于推论为一体性，以不热和不燃的性质否定了火的那些特性，所以存在否定有法差别的过失。这是说，另一方面，如果主张火与薪柴是一体，作者与业是一体，那么由于推论火与薪柴为一体，如同薪柴的本性是不热和不燃一样，火的本性也将成为不热和不燃，因此存在否定有法火的差别即热性和燃性的过失，所以不应理。
如果说由于现量所害故无过失，这是说对方说：根据理论的特征，'若无所害则成相违'，你们说我们的主张有否定有法差别的过失，如果这个过失没有所害，那么就会有过失。但是由于在世间中现量证知火有热性和燃性的现量量所害，因此我们的主张没有否定有法差别的过失。
对此说法，注释者回答说：'一体性也为现量所害'。你们主张火与薪柴是一体，但在世间中现见火与薪柴是相异的，因此它们是一体不应理。如果因为害怕为现量所害而不承认火与薪柴是一体，这个前主张的回答是注释者说：'违背所立宗'。由于你们在此完全舍弃火与薪柴是一体的说法，因此与先前主张二者是一体的自宗相违。
如果对方说，一体性的承许会导致这些与自宗相违等过失，所以我们不承许一体性，对此前主张的回答是注释者说：'由于如此不承许，故无害于所许'。由于不承许火与薪柴是一体，虽说是异体，但对所许并无所害，因此火与薪柴不成立为一体。
如此首先说明火与薪柴不应理为一体，这是总结和量果。为了说明第二种观点不应理而说：如果承许为异体，因此说：'若火异于木，则应离木生。由于是异故，如同异于彼者'，这是意趣。譬如，异于水的火由于是异于水故而能离水而生，同样，异于薪柴的火由于是异于薪柴故，将有离薪柴而生火的过失。

།བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་བ་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་བུད་ཤིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་དག་ཀྱང་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།འདིས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ལ། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་ཤོས་འདི་ཡང་གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་བ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཕ་རོལ་པོས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་ལས་བཟློག་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།འདིས་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་ཆོས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུང་གོང་མ་འདིས་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་ དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ། ། དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་མེ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བུད་ཤིང་ཡང་མེ་ལས་གཞན་མ་ ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་དག་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མེ་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་ཡང་མེ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་བུད་ཤིང་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་མེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བུམ་པ་དང་ སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་དུ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བཞིན་དུ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་ དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ཀྱང་མཚུངས་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།

为了说明没有燃料就不会有火的道理，说'如此，就连那些执着于不依赖燃料也有火这种想法的人也不承认'这句话。这也是说，'如果火与柴薪是异体，则应无柴薪也能生火'这个偈颂的后半句，如果火和燃料是异体的话，就会导致无燃料也能生火的过失，因为这是一个能找到漏洞的说法，所以通过反驳对方所说的火与燃料是异体的论证，可以推知火与燃料不是异体。
这里说明了火与燃料的相互依赖性质。上述论述说明了火与燃料不是异体的论证法，其理由就是它们相互依赖的性质。
因此，这里所要说明的意义是：从胜义谛来说，火不异于燃料，因为有依赖性，就像燃料的自性一样。这些分别是有法、所立法、能立法和比喻，按顺序配合。比如燃料的自性因为依赖自性故不异于燃料，同样，火也因为依赖燃料故不异于燃料。这是从火的角度说明其不异于燃料。
同样，从胜义谛来说，燃料也不异于火，因为有依赖性，就像火的自性一样。这些也是有法、所立法、能立法和比喻，按顺序配合。比如火的自性因为依赖自性故不异于火，同样，燃料也因为依赖火故不异于火。这是从燃料的角度说明其不异于火。
如果有人说：'由于火与燃料的差异性，一切有依赖性的东西都成为不定因'，这是对方说中观派的因——'因为有依赖性'是不定因。因为世间上瓶子和毛毯等一切既是相互依赖的，又是异体，所以或者像瓶子和毛毯那样，虽有依赖性却是异体，或者像火与燃料那样，因为有依赖性就不是异体，这种不确定性使其不能作为因。
对此说法的回答是：'由于它们与所立法同类，都被同样遮遣，所以没有过失。'就像在胜义谛中，火与燃料因为有依赖性而证明不是异体一样，瓶子和毛毯等也同样被遮遣，因为没有相违品，所以因不会成为不定因的过失。

། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་དྲུག་པ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སྐྱོན་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་།རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་དང་། ལས་མེད་པའི་སྐྱོན་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ པར་གྱུར་ན་བུད་ཤིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྟག་ཏུ་འབར་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་བུད་ཤིང་དེ་མེད་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འཐད་ཅིང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བུད་ཤིང་ངོ་། །གང་ལ་རྒྱུ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འབར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། ། འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་ན་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབར་བྱེད་ལ་ལྟོས་ན་ནི་འབར་བྱེད་མེད་ནི་དེ་འཆི་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཡིན པར་གྱུར་ན་མེ་དེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འབར་བྱེད་མེད་པར་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།།དེས་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་མེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་འཆི་བ་ཡོངས་ སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་གཞུག་པ་དང་སྦར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་པ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་པས།རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དོན་མེད་པ་ནི་དོན་དང་བྲལ་བའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དེ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ ན་དབྱུང་བ་དང་སྦར་བ་ལ་སོགས་པ་རྩོམ་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ།།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་མེ་ལ་ལས་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །ལས་མེད་པ་ནི་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུད་ཤིང་ལ་མི་ལྟོས་པ་དེ་འབྱུང་ཞིང་གནས་པས་བསྲེག་ པར་བྱ་བ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྩོམ་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ན་མེ་ལ་ལས་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེར་མི་འཐད་པས་མེ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །གྲོང་མིའི་བུད་མེད་ཡན་ཆད་ལ་ ཡང་མེ་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་།རྩོམ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་ལས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ སྨྲ་བར་ནུས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་རྩོམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཡང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

卷四十六。对于承认火与柴薪是相异的观点，还有这样的过失，以此等表明：对于承认彼等为相异的观点，有无因、作用无义、无业三种过失。
首先为了说明成为无因过失，如是：常时燃烧，无燃因所生。若火与柴薪是相异，则不依赖柴薪而常时燃烧，于彼处即使无彼柴薪也不应熄灭而成为常住。为何？因为无燃因所生故，所谓燃因即是柴薪。具有彼因者即是从燃因所生。从无燃因所生即是从无燃烧之因所生，如是说道：若成为从无燃因所生，则成常时燃烧之过失。如是，若依赖燃因则无燃因时会熄灭，然而若火与柴薪相异，则彼火不依赖柴薪故，于彼处无燃因而常时燃烧亦成过失。
由此说明若火与柴薪相异则火有无因之过失。为说明成为作用无义之过失，又为避免熄灭而投入干柴及点燃等特征的作用亦不应理，故成作用无义。无义即是离义。其体性即是无义性，是说结果性之义。若火成为常时燃烧，则投入及点燃等作用亦成无义。
为说明若火与柴薪相异则火有无业之过失：如是则亦无业。无业即是无有业，不依赖柴薪而生起安住，故无所烧之烧的特征之业，此非所欲，如是说道：若作用成无义，则火亦成无业之过失，如是情况于火不应理故，亦成无火之过失，此非所欲。
即使对于乡民妇女以上，火也被认为是具因、具作用、具业而闻名，因此能说推理，即是为了要断除如前所说三种过失，能说火与柴薪非异之推理。
胜义中火非异于柴薪，因为具因故，具作用故，具业故，如柴薪自体。此即是有法、所立法、能立法、譬喻依次配合。譬如柴薪自体因为具因故，具作用故，具业故，非异于自体，如是火亦因为具因故，具作用故，具业故，非异于柴薪。

།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ལྟར་སྔར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མཐོང་བས་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཡང་མཐོང བས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཀུན་སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པའི་མེ་དག་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མེ་ཉིད་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མེ་དེ་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ཡིན་པར་མཐོང་བས་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེའི་ལན་དུ་གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་མཐོང་བས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཁས་མ་ བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དེ།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་མེ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་གཞན་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ དོན་དམ་པར་བུད་ཤིང་ཡང་མེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་རྩོམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བུད་ཤིང་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་གིས་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བུད་ཤིང་གི་ཕྱོགས་ལ་ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ཅི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ཡང་གཟུགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་བུད་ཤིང་གི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བུད་ཤིང་གིས་གཞན་ལ་གཟུགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བུད་ཤིང་གི་ལས་ཡིན་པས་དེ་ན་བུད་ཤིང་གི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་། དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཉིད་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། དེས་ནི་བུད་ཤིང་ཕྱོགས་ སུ་བྱས་ཏེ།བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ ཉིད་ཡིན་ན།།རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་ལ་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔ་མའི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་ཏོ།

'广说如前'是指：如同之前在分析火与柴薪非一性的场合中，对方说'因为被见所违害，故无过失'的回答中，一性也将被见所违害。为了完全舍弃它，故与所成立的宗义相违。因为未如是承许，故不违害所承许。如是，首先已说明火与柴薪一性不应理。
同样在此处，如果对方说：'因为见到在太阳等火中无因也有火性，故见到此火异于柴薪，因为被见所违害，故无过失。'对此回答：异性也将被见所违害。为了完全舍弃它，故与所成立的宗义相违。因为未如是承许，故不违害所承许。如是，首先已说明火与柴薪异性不应理，如前广说。
由此说明了以火为主体否定异性。同样也应说明柴薪方面：即同样胜义中柴薪也非异于火，因为具有因故，具有造作故，具有作用故，如火的自性。以柴薪为主体，应以比量、诘难及答辩说明柴薪非异于火的否定。
若问柴薪方面'具有作用故'的因和喻如何成立？为此说：'因为柴薪也有烧等作用，故成立具有作用性，因此柴薪的因和喻并非不成立。'柴薪对他物的烧等是柴薪的作用，故柴薪的因'具有作用故'和'如火的自性'的喻也成立。由此说明了以柴薪为主体否定柴薪异于火。
对此若想：'为何会成无能燃因所生和造作无义？'对此解释：'因为不待他故，将成无能燃因所生，若恒时燃烧，造作将成无义。'以'因为不待他故，将成无能燃因所生，若恒时燃烧，造作将成无义'说明了前面的另一个理由。

།ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་སློབ་དཔོན་གྱིས་མེ་དང་བུད་ཤིང་ དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ།རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་དག་གསུངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ། སྲེག་བཞིན་བུད་ཤིང་ཡིན་སེམས་ན། །མེས་ཁྱབ་ཅིང་སྲེག་བཞིན་པ་ཉིད་ན་བུད་ཤིང་ ཞེས་བྱ་ཞིང་མེ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་བུད་ཤིང་ནི་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ།རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་།།རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གསུངས་པ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་དེ་དག་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་གང་གི་ཕྱིར་མེས་ཁྱབ་ཅིང་སྲེག་བཞིན་པ་དེ་བུད་ཤིང་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་མེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་བུད་ཤིང་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་སྐྱོན་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་སེམས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་མི་འདོད་པས་སྲེག་བཞིན་པ་ཉིད་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་གཞག་པ་བརྗོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་གླགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་གྱི་བཞི་པོ་གཞན་ཉིད་མི་འདོད་ན་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་བཞག་ལ།གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མི་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ ལས་ཀྱང་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་དག་བརྗོད་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བུད་ཤིང་ཡང་མེ་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་རྩོམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུད་ཤིང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བུད་ཤིང་ཡང་མེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་རྩོམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་བསྟན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་འཇིགས་ནས་གླགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་བཞི་པོ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ ཉིད་དུ་སྔར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ད་འདིར་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如果对方想要避免上师所说的火与柴是他性的过失，'将成为常燃'等所说的过失，认为：'正在燃烧时是柴'，即当火遍及并正在燃烧时称为柴，由于依火而有的柴已成立为柴性，因此没有过失等的想法。
这是说，如果对方想要避免上师龙树所说的火与柴是他性的过失，'将成为常燃，无能燃因所生，作用成无义，如是业亦无'等所说的过失，注释者所说的这些过失，想要完全避免这些过失。
如果他们认为：由于火遍及并正在燃烧的是柴，因此虽然火与柴是他性，但火并非无柴，而是有柴，所以不会有所说的无柴等过失，这也是不合理的前主张。
对此说法的回答，注释者说：'这不是好的'等。不承认火与柴承许为他性会有无因等过失，认为正在燃烧时是柴，所以虽然火与柴是他性，但不会有无因等过失的说法是不合理的。
为什么呢？因为以说有过之语安立，以四种比量显示有过之四种过失，若不承认他性，则违背承诺之故。
上师说火与柴是他性的承许中安立有过之语：'若不异于木，无木亦当生，将成常燃性，无能燃因生，作用成无义，如是业亦无'等所说，以四种比量显示火与柴非他性：
胜义中，火非异于柴，有所依故，如柴自性；同样，胜义中，柴亦非异于火，有所依故，如火自性；胜义中，火非异于柴，具因故，有作用故，有业故，如柴自性；同样，胜义中，柴亦非异于火，具因故，有作用故，有业故，如火自性。
以此显示，对方畏惧而不承认先前承许的火与柴是他性的四种过失，如是则对方违背承诺，故'这不是好的'。

།གཞན་ཡང་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་མེས་ཁྱབ་ཅིང་སྲེག་བཞིན་པ་དེ་ཙམ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱའི་མེ་མེད་ ཅིང་མི་སྲེག་པའི་ཚེ་བུད་ཤིང་ཞེས་མི་བྱ་བས་དེས་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱིས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་སྟོན་ཏོ།གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་ མེའི་རྐྱེན་གྱིས་འབར་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ཙམ་བུད་ཤིང་དེ་ཡིན་པར་བརྗོད་ན།གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་མེས་ཁྱབ་ཅིང་སྲེག་བཞིན་པ་དེ་ཙམ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་དེ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་མེད་ པའི་ཕྱིར་མེ་གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་པར་བྱེད་དེ་མི་བྱེད་དོ།།མེ་གང་གིས་ཁྱབ་ཅིང་སྲེག་བཞིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་པ་དེ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་པས་བརྟག་པའི་སྲེག་བཞིན་པ་གཞན་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་མེས་ཁྱབ་ཅིང་སྲེག་བཞིན་པ་དེ་ཙམ་དུ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་ ངོ་།།སྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་མི་རུང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འབའ་ཞིག་བྱུང་བ་ལ་ནི་བུད་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་འབར་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་མེ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་སྐད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། །དོན་ དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་པས་དེས་དེ་སྲེག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མེད་དོ།།སྐྱེས་བུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་གང་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པར་འཐད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ ཚིག་དེ་ནི་རང་གི་བློ་གྲོས་ཡངས་པར་སྟོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་སྐྱེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེའི་རྐྱེན་གྱིས་འབར་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ཙམ་བུད་ཤིང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་ཞེས་དབྱེར་མེད་པས་མེ་གང་གིས་བུད་ཤིང་གང་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད པར་འཐད་དེ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་དེ་ནི་རང་གི་བློ་གྲོས་ཡངས་པར་སྐོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་བརྣག་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་ཤོས་དེའི་རྣམ་པར་ བཤད་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེའི་མཚན་ཉིད་འགའ་ཞིག་གིས་སྲེག་བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་གྲང་ན། དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་སྔར་བསྟན་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་མེད་པས། གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་བྱེད། །གང་གི་ ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དེ་ཙམ་སྲེག་པ་དང་ཚོས་པ་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡིན་པའི་ཚེ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་བརྟག་ན་བྱེད་པ་པོ་ མེའི་མཚན་ཉིད་འགའ་ཞིག་གིས་ལས་བུད་ཤིང་གཞན་ཞིག་སྲེག་བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་གྲང་ན།དེ་ཡང་སྔར་ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

另外请听，如果对方说：'当被火遍及并正在燃烧时称为柴薪，而没有火不燃烧时不称为柴薪，因此火与柴薪是他性，所以不会有无因等过失'，对此也有其他过失，请听。
当那个量是它的时候，什么能烧那柴薪？当由火缘而具有燃烧的那个量称为柴薪时，什么能烧那柴薪？这是说，如果如对方所许，当被火遍及并正在燃烧的那个量称为柴薪，那就是火本身，因此除此之外没有其他所谓的火，那么什么火能烧那柴薪呢？不能烧。
被火遍及并正在燃烧的就是火，除此之外是柴薪，所观察的正在燃烧的其他也不存在，因此说'当被火遍及并正在燃烧的那个量称为柴薪'是不合理的。
为了说明正在燃烧的不能是柴薪的根据，说'在世俗言说中，单独存在的称为柴薪，具有燃烧的称为火'。因为在世俗言说中也如此称呼，所以正在燃烧的不能是柴薪。胜义中则因为已遮破生起。这是说，胜义中因为已遮破一切事物的生起，所以火与柴薪的言说也不存在，因此没有所谓'它正在燃烧'的言说。
如果执著，由于那个量是它，什么能遍及什么是合理的？因此那些话仅仅是显示自己智慧广大而已。这是说，即使在承许世俗言说中火与柴薪生起的立场，由于由火缘而具有燃烧的那个量就是柴薪，火与柴薪无法区分，因此什么火能遍及什么柴薪是不合理的，所以对方说'正在燃烧的是柴薪'这些话仅仅是显示自己智慧广大而已。
或者，这是另一种解释，这是说明偈颂下半部分的另一种解释。因此在此，作为作者的火的某种相正在燃烧时称为柴薪吗？那也因为前面已经以成立遮破了实有性而不存在。当那个量是它的时候，什么能烧那柴薪？当仅仅色等和合具有暖性相的触的差别的那个量，因为是燃烧、成熟、显现等果的因而是它的时候。这是说，如果如对方所许观察正在燃烧的是柴薪，作为作者的火的某种相正在燃烧其他柴薪时称为柴薪吗？那也如前在观察蕴品中'除了色的因，色是不可得的'。

།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ ཡང་མི་སྣང་ངོ་།།ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྔར་བསྟན་པས་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་མེ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་པས་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་གང་ལ་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་སྲེག་པ་དང་ཚོས་པ་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མེ་ ཡིན་པའི་ཚེ་ན་བྱེད་པ་པོ་མེའི་མཚན་ཉིད་འགའ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་པས་གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་པར་བྱེད་དེ།མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་བུད་ཤིང་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ལས་མེ་ཤས་ཆེ་བར་མ་གྱུར་པའམ་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་འམ། གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བསྲེག་ པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་གྱི།སྲེག་པར་བྱེད་པ་དག་མ་ཡིན་ལ། མེ་ཡང་བྱུང་བའམ་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ཡིན་པར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཀྱང་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བུད་ཤིང་ཅི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཆ་མཉམ་པ་འམ། ཡང་ན་མེའི་ཁམས་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ་དེ་ དག་ཀྱང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་གྱི།སྲེག་པར་བྱེད་པ་དག་མ་ཡིན་ལ་མེ་ཡང་མེའི་ཁམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་གམ་འབྱུང་བ་བཞི་ཅར་འདུས་པ་ཡིན་པར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཀྱང་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་གཉི་ག་ཡང་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སྲེག་པའི་བྱེད་ པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེས་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་རགས་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ པ་ཉིད་དང་ཕྱི་རོལ་པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་ཅན་ཉིད་དང་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཕྱི་རོལ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་སྐྱེ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་ པར་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་པས།གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་དུ་མེ་འམ་བུད་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་འབྱུང་བ་འདུས་པ་དེ་ཙམ་མེ་འམ་བུད་ཤིང་དེ་ཡིན་ན་གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་དེའི་དོན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་ཆ་མཉམ་པའམ་མེ་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་དུ་བུད་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་ལ། མེ་འབའ་ཞིག་གམ་བཞི་ཆར་ལས་མེ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས་ ཐ་སྙད་དུ་མེ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་འབྱུང་བ་འདུས་པ་དེ་ཙམ་མེ་འམ་བུད་ཤིང་དེ་ཡིན་ན་བསྲེག་པར་བྱ་བ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དབྱེར་མེད་པས་མེ་གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་པར་བྱེད་དེ་མི་བྱེད་དོ།

除了所谓的'色'以外，色的因也不显现。如此通过前面所说的论证，为了遣除色实有的缘故，火也无实体，因此当色等聚合之时，具有暖性特征的触的差别，仅仅那些作为燃烧、成熟、照明等果的因，因此当它是火的时候，作者火的任何特征都无实体，所以有什么能烧柴薪呢？不能烧。这样来说明。
或者，柴薪是指四大种中火大未增或是其他三大，而四大种或三大也是所烧之物，而非能烧者。火也是大种或大种和合，对方也知道这一点，因此可以确定。这是说明柴薪是四大种平等或者除火界外的三大，而它们也是所烧之物，而非能烧者。火也是单独的火界大种或四大种和合，对方也知道这一点，因此火和柴薪这两种名言安立都是大种的本性，因为不是燃烧的作者，所以火不能烧柴薪，这样来说明。
因此，胜义中火不能烧柴薪，因为是大种的缘故，如水等。这些依次配合为有法、所立法、能立法和比喻。譬如水等三者因为是大种的缘故不能烧柴薪，同样火也因为是大种的缘故不能烧柴薪。
同样，也应该说具有色等性、粗性、色蕴所摄性、外境性、有生性、有因性等因。这是说前面推理的能立法也包括这些，应当配合为：胜义中火不能烧柴薪，因为具有色等性的缘故，因为是粗性的缘故，因为是色蕴所摄的缘故，因为是外境的缘故，因为是有生的缘故，因为是有因的缘故，如水等。
因此如此在胜义中火不能成立是能烧者，所以'当彼唯尔时，何者能烧彼？'当依赖生的差别而世俗说为火或柴薪时，若仅仅那些大种和合是火或柴薪，则什么能烧那柴薪？这是将前面的推理与偈颂相配合，即当四大种平等或除火外三大依赖生的差别而世俗说为柴薪，而单独的火或四大中火增上依赖生的差别而世俗说为火时，若仅仅那些大种和合是火或柴薪，则所烧和能烧无别，所以什么火能烧那柴薪呢？不能烧。

།དེ་ལྟ་བས་ན་སྲེག་བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།།མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པ་དག་དབྱེར་མེད་པར་གནས་ པ་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མེའི་ཁམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་སྔར་དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་དཔེ་དེ་མི་རུང་སྟེ། ས་དང་ ཆུ་དང་རླུང་གི་ཁམས་དབྱེར་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མེའི་ཁམས་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་སའི་དོང་དུ་ཤིང་ཏོག་བཅུག་པ་དག་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་སའི་ཁམས་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་ལ་ཆུས་ཕོག་ན་རྩཝ་ཤ་ན་དང་དར་བྷ་དག་ཚོས་པར་འགྱུར་བའི་ཆུའི་ཁམས་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་ཅིང་། རླུང་གིས་ ཕོག་པའི་འབྲུ་དག་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་རླུང་གི་ཁམས་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་དེ་དག་ལ་མེད་པས་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རམ། ས་ལ་སོགས་པ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དཔེ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མེ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེས་བུད་ ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་དཔེའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།ཡང་ན་སའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་ཉིད་ཡིན། ཆུའི་ནི་གཤེར་བ་ཉིད། རླུང་གི་ནི་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་སྲེག་པར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་མེས་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དཔེའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་མེས་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་། ལུང་ལས་གསུངས་པ་དང་། །མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བཞིན་པ་ལས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གྲགས་པའི་གནོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དེ་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་ སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱས་པས་གྲགས་པའི་གནོད་པ་དང་ལུང་གི་གནོད་པ་དང་མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་རྡུལ་ཕྲན་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པ་ལ་བདག་དང་ལྡན་པའི་མ་མཐོང་བས་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་རྡུལ་ ཕྲན་དེ་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་ཕྲལ་ནས།རྡུལ་ཕྲན་གཞན་དང་ཕྲད་པར་བྱས་ཏེ། ཕྲད་པ་རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་ཀྱི་གནས་སུ་བྱེད་དོ། །རྡུལ་ཕྲན་ཕྲད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ།

因此，所说'正在燃烧时就成为燃料'等说法是不合理的，这是总结和量果。外道说：'正在燃烧的是燃料，所以火与燃料虽是他性，也不会有无因等过失'，这是不合理的。
如果说：'由于地等诸大种不可分离而住时有能烧的火界存在，所以不具备所立的譬喻'，这是外道说：中观师先前说'胜义中火不能烧燃料，因为是大种故，如水等'这样的比量所说的譬喻不成立，因为地、水、风界不可分离为一体而住时有能烧的火界存在。比如，放入地洞中的果实会成熟，所以地界中也有火；被水触及的乌沙那草和吉祥草会变熟，所以水界中也有火；被风吹到的谷物会成熟，所以风界中也有火。因此，你们以水等为喻说'因为有火故不能烧燃料'，这些譬喻中没有所立法，不具备所立，所以不能作为譬喻。这是他们的说法。
对此说法的回答，此处论释者说：'由于彼亦是同类所立所摄，或由于地等以自相成立为譬喻故无过失。'地等中有火，这也是属于胜义中火不能烧燃料的同类所立所摄，所以它们也不能烧燃料，因此譬喻无过。或者，地的自相是坚性，水的是湿性，风的是轻动性，由于它们不能燃烧，所以成立为胜义中火不能烧燃料的譬喻，因此譬喻也无过失。
如果有人这样说：火烧燃料是世间共许、经典所说、现量所见，而你们中观师立'火不能烧燃料'，有违共许等过失。对这个预设的他方观点的回答，此处论释者说：'也无共许等过失，因为已作答故。'由于立'胜义中火不能烧燃料'这样的特殊主张，所以没有违背共许、违背经典、违背现量的过失，因为已经回答过了。
毗舍释迦派说：极微与自我方位相触时，由自我所具有的不可见业使该极微离开自我方位，与其他极微相触，使二极微处于接触状态。这两个相触的极微形成所谓的二极微体的实物。

།རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པས་ཀྱང་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་རྡུལ་ཕྲན་དང་ཕྲད་པས་རྡུལ་ ཕྲན་གཉིས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སྣང་བྱེད་ཀྱི་རྫས་བརྩམས་པ་མེ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་མེ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེག་བྱ་ཡང་བུད་ཤིང་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ཡིན་ཏེ་དེ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱེ་བྲག་པ་དག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའི་དུས་ན་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཞིག་ ཅིང་རྡུལ་ཕྲན་དུ་གནས་པ་དག་འཆགས་པའི་དུས་ན་རྡུལ་ཕྲན་གང་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པ་དེ་ལ་བདག་དེ་དང་ལྡན་པའི་མ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པ་དེ་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་ནས་རྡུལ་ཕྲན་གཞན་དང་ཕྲད་པར་བྱས་ཏེ།ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་རྡུལ་ཕྲན་པ་དག་གི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དང་གཞན་དང་ཕྲད་པར་བྱས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སུ་བྱེད་དོ། །རྡུལ་ཕྲན་ཕྲད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པ་དེས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ཞེས་བྱ་བ་ རྡུལ་ཕྲན་གསུམ་པའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སྣང་བྱེད་ཀྱི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་མེ་རྩོམ་པའི་རྒྱུའི་རྡུལ་ཕྲན་དག་བརྩམས་པ་དེ་དག་མེ་ཉིད་དང་འབྲེལ་ཅིང་མེར་གྱུར་པ་ནི་མེ་ཡིན་ལ།རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་པ་དེས་རྡུལ་ཕྲན་གསུམ་པའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ བསྲེག་བྱའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་བུད་ཤིང་རྩོམ་པའི་རྒྱུའི་རྡུལ་ཕྲན་དག་བརྩམས་པ་དེ་དག་ཀྱང་བུད་ཤིང་ཉིད་དང་འབྲེལ་ཅིང་བུད་ཤིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ཏེ།མེ་དང་བུད་ཤིང་དེ་གཉིས་ནི་བུད་ཤིང་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་མེ་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་པས་དེས་ན་དེ་དག་ན་རེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་སྔར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འབར་བ་དང་འབར་བྱེད་མེད་པ་དང་།རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་དང་ལས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་ དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གིས་དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི། རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དག་གིས་མེ་དང་བུད་ཤིང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་སྐྱོན་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། གཞན་ཉིད་དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

原子第二者也以如是所说的方式与原子相遇而成为第二原子之原子的物质，如是等次第构成能见的物质，由于与火性相关故为火，如是所烧物也由于与柴薪相关故为柴薪，此二者由于是因与有因故互相观待。
胜论派说火与柴薪既是他性又具有互相观待，因此前述无观待等过失于我方无有。此为其论典，其论典中说世界毁坏时，地等大种毁坏而住于微尘，在形成时，与我方相遇的微尘，于彼具有不可见的法与非法所生的共业微尘，与我方相遇后与其他微尘相遇。
所谓相遇的词义，即是使微尘离开其方位而与他者相遇，使二者处于同一处所。具相遇的二微尘构成所谓第二原子的物质。第二原子又构成第二原子之原子即第三原子的物质等，如是次第构成能见的物质，即构成火的因的微尘，彼等与火性相关而成为火即是火。
第二原子以次第构成第三原子的物质等，所谓所烧物质即构成柴薪的因的微尘，彼等与柴薪性相关而成为柴薪即是柴薪。火与柴薪二者，柴薪是因，火是有因，故互相观待。
因此彼等说，火与柴薪虽是他性，由于具有互相观待故，中观师前说火与柴薪若是他性，则由于无观待故，将有恒时燃烧、无能烧、作用无义、无业等过失，如是所说诸过于我胜论派无有。
对此所说，此中论释者即以'若火异于薪，离薪应可得'等广说诸理而作破斥。等字包含'应成常燃烧，无作用而生，作用成无义，如是业亦无'等偈，以此等说明火与柴薪为他性的过失，当作破斥他性。

།དོན་དམ་པར་སྣང་བྱེད་ནི་མེ་མ་ཡིན པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་བྱེད་ལས་གཞན་པའི་འབྱུང་བ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་མ་ ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བྱེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་རིམ་གྱིས་སྣང་བྱེད་ཀྱི་རྫས་བརྩམས་པ་མེ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་མེ་ཡིན་ལ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ། སྣང་བྱེད་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མེའི་རྫས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་ སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །རྩོམ་པ་དགག་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ལས་གཞན་པ་ཆུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་མེའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས། མེའི་རྫས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་དམ་བཅས་ པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཅི་གཞན་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ།རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མས་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེས་ཅི་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་རྩོམ་ པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་གཞན་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཅི་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་གལ་ཏེ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུར་དྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ ན་སྔར་དབུ་མ་པས་རྡུལ་ཕྲན་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་ལ།ད་འདིར་གཞན་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པས་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ། །ཅི་སྟེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདིར་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པར་སྒྲུབ་ པས་སྔར།དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་བསྟན་པ་བསལ་བས་དེས་ན་དཔེ་སྔ་མ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་ པའི་ཕྱིར་དང་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་མེ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དཔེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གཞན་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་ མེ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པས་དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

胜义中应当了知光明并非是火，因为是大种的缘故，如同其他大种一样。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如除光明以外的大种，如水等，因为是大种的缘故，应当了知非是火，同样地，光明也因为是大种的缘故，应当了知非是火。
勺论师等说：'渐次由光明的事物开始，与火性相关的缘故是火'，这是不合理的。因为光明非是火的本性，所以火的事物不成立，如前所说'火不能烧薪，因为是大种的缘故，如同水等'，这已经成立。
破除组成也是，胜义中火的极微并非组成所谓火的事物，因为是极微的缘故，如同其他极微一样。这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如除火以外的水的极微，因为是极微的缘故，不能组成所谓火的事物，同样地，火的极微也因为是极微的缘故，不能组成所谓火的事物。
因此，火的极微不能组成火的事物，所以火的事物不成立，如前所说'火不能烧薪，因为是大种的缘故，如同水等'，这已经成立。
如果说，此立宗的意义是什么？是组成其他的还是不组成？这是对方询问：中观派前面的推理已经显示火的极微不能组成所谓火的事物，以此因的意义，如果火的极微不能组成所谓火的事物，那么它们是组成水等其他事物呢？还是什么都不组成？如果这样二者择一。
'那会如何？'是反问。对此回答：如果按照第一种观察，则违背立宗。这样的话，先前中观派立宗一切极微都不能组成各自决定的事物，而现在承认组成其他，则违背立宗。如果按照后一种观察，则无有譬喻。
如果这样，此处成立不组成，则前面所说'如同其他极微一样'的譬喻被遮破，因此前面的譬喻缺乏所立而不合理。对此说法，此处注释者说：'这是不好的，因为未承认如第一种观察，对于第二种观察，也因为已成立的地等不能组成火的任何一个可以作为譬喻的缘故。'
因为未承认组成其他，所以不违背立宗，而且地等已成立不能组成火，安立为譬喻，所以也不是无有譬喻。

།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་མེ་ནི་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ ཉིད་དང་ཆུད་ཟ་བ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དོན་དམ་པར་མེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་ཆུད་ཟ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་མེ་ནི་མེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གིས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པས་མེའི་རྫས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བའི་སྒྲ་དང་རེག་པ་དང་གཟུགས་དག་ནི་མེ་ཡིན་ལ། མུན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་སྨྲ་ཞིང་དེས་དེ་ལ་ཁྱབ་པར་འདོད་པས་བུད་ཤིང་གི་རྒྱུས་མེ་འབྱུང་བས་བུད་ཤིང་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ནི་བུད་ ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤངས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་རང་བཞིན་གཅིག་པས་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ཤས་ཆེ་ཆུང་ལས་མེ་དང་བུད་ཤིང་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞིང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་ བཅས་པ་ཡང་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ནི་ཡང་བ་དང་། གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། རྡུལ་ནི་གཡོ་བ་དང་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་པ་དེ་ཙམ་གང་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་མེ་ཡིན་ཏེ། མེ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པར་འདོད་དོ། །མུན་པ་ནི་ལྕི་བ་དང་གནས་པའི་བདག ཉིད་ཡིན་པས་གཟུགས་དང་རོ་དང་དྲི་དང་རེག་པ་དེ་ཙམ་གང་ལ་མུན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ཏེ།ས་ནི་གཟུགས་དང་རོ་དང་དྲི་དང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པར་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་མེ་དེས་བུད་ཤིང་དེ་ཁྱབ་ཅིང་སྲེག་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་དག་གི་རང་བཞིན་གཅིག་པས་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ ཡིན་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ།དེས་ན་དབུ་མ་པས་སྔར་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་རྟག་ཏུ་འབར་བ་དང་འབར་བྱེད་མེད་པ་དང་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་དང་ལས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ གྲངས་ཅན་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

或者，胜义中火并非由火的极微所构成，应当了知，因为是果，如水一般。这些也应当依次配合法、所立法、能立法和喻，即如水因为是果，应当了知非由火的极微所构成，如是火亦因为是果，应当了知非由火的极微所构成。如是所作性和消耗性亦是有生性，应当说此等因相。这是前面比量能立法，也应当配合这些，即胜义中火非由极微所构成，应当了知，因为是所作性故，是消耗性故，是有生性故，如水一般。由此说明，火非由火的极微所构成，因火的实体不成立故，前面所说'火不能烧薪，因为是大种故，如水等'不成立。
数论师说：以萨埵（純质）和剌阇（激质）为主的声、触、色是火，以答摩（暗质）为主的是薪，认为彼遍于彼，由薪的因生火，因为薪是因故，火是依于薪故，已远离相违过失。此是数论师认为火和薪同一自性故非是他性，由萨埵、剌阇、答摩的多少而称为火和薪，且互相观待，故他性主张所说过失于我等主张中不存在。
依彼等论典，地等一切大种皆有萨埵、剌阇、答摩三德。其中萨埵性轻且明，剌阇性动且能趣入，故色、声、触唯量中萨埵、剌阇较多者是火，认为火具有色、声、触处。答摩性重且住，色、味、香、触唯量中答摩较多者是薪，认为地具有色、味、香、触处。因此，彼火遍及并烧彼薪，由三德同一自性故非他性，且认为以作者和业的方式互相观待。故中观师前说他性主张有恒时燃烧、无能燃、造作无义、无业等过失，数论师说彼等过失于我等主张中不存在。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མེ་ནི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྲེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོག་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ གནོད་པ་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་མེ་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན།མེ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་གཤེར་བ་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན།དེས་ཅིར་འགྱུར་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ། །ཅི་སྟེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་དགག་པ་དེ་ནི་སྲེག་པ་ཉིད་དགག་པ་ཁོ་ནས་མཐུ་ ཟད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྲེག་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་སྲེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་དག་ཉིད་དཔེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་ནི་སྲེག་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་དེ་ནི་དཔེ་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་མེ་དེ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ས་ལ་སོགས་པ་སྲེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ གྲུབ་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པས་དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དཔྱད་པ་རྒྱས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་དག་གི་དོན་དཔྱད་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ཆོག་གིས། ད་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མ་དག་གི་སྐབས་ཉིད་བཤད་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་འདི་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །སྲེག་པར་མི་འགྱུར་མི་སྲེག་ན། །འཆི་བར་ མི་འགྱུར་མི་འཆི་ན།།རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མེ་གཞན་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་དང་མི་ཕྲད་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ཉིད་བུད་ཤིང་དང་མ་ཕྲད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་དང་།བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དེ་ཉིད་བུད་ཤིང་ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་ནི་བུད་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་དེ་དང་མི་ཕྲད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བུད་ཤིང་དང་མི་ཕྲད་དོ།

对于这样说的回答，此处解释者说道：'那些在胜义中，火并非是烧柴的，因为是大种的缘故，如水等'，应如前面那样予以破斥。这是说明：数论派所遍计的火，因为是大种的缘故，在胜义中并非是燃烧的自性，如水等。
如果对所立宗义进行观察后，认为是其他自性或无自性，而反驳说'对前宗无害且无喻'的话。这是说对方对中观派前面的推理'火不能烧柴'所示的因，对其所立宗义是什么？火非燃烧自性，是否为湿性等其他自性？还是都不是任何自性？由此会如何？如果按第一种观察，则违背所立。如果按后一种观察，则无喻。
对此，解释者回答说：'此处该破斥仅以破除燃烧性而穷尽其力，且非燃烧自性的词义应由其他词来表示，因此对前宗无害，而且以土等非燃烧自性成立者为喻，故也非无喻。'这是说：'火非燃烧自性'这个破斥是单纯否定的意思，而非别遮的意思，因此并未承认火是水等其他的自性，所以不违背所立，而且以土等非燃烧自性成立者为喻，所以也不是无喻。
'广大观察已足'这句话的意思是：前面已广说了火与柴非异性的偈颂义理的广大观察已足，现在应解释后面偈颂的内容。
'复次'等也是显示在承认火与柴为异性的立场中有过失的这些文句中也会如此。为了显示这一点，说道：'若异则不触，若不触不燃，若不燃不灭，若不灭自相住。'
为了说明'若异则不触'，说道：'若火是异，则不与柴接触，因为是异故，如彼自身未与柴接触那样。'这些是依次配合能立、所立法、能立法和喻。如同那火自身远离柴木而住时，因为异于彼柴故不与彼柴接触，同样，异性的火也因为异于柴故不与柴接触。

།ཕྲད་པ་མེད་ན་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་ན་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་ཅིང་ཕྲད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ལྟར་མེ་བུད་ཤིང་དང་མ་ཕྲད་པ་ལ་བྱེད་པ་ པོ་ཉིད་མེད་ཅིང་བུད་ཤིང་མེ་དང་མ་ཕྲད་པ་ལ་ཡང་ལས་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་ཕྲད་པ་མེད་པ་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ཕྲད་པ་མེད་ན་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཕྲད་པ་མེད་ཀྱང་སྲེག་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་འདུག་ པས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྲེག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་དེ་མི་འཐད་པས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྲེག་བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ།།མི་སྲེག་ན་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་སྲེག་ན་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བུད་ཤིང་མེད་པ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་མེས་བུད་ཤིང་སྲེག་ན་ནི་བུད་ཤིང་ཟད་པས་འཆི་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མི་སྲེག་པ་ལ་འཆི་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བུད་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་གྲུབ་ན་བུད་ཤིང་མི་སྲེག་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་འཆི་ན་རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མི་འཆི་ན་རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་རྒྱུ་མེད་པར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མི་འཆི་ན་མེའི་རང་གི་རྒྱུ་བུད་ཤིང་མེད་པར་རང་གི་རྟགས་འབར་བ་དང་སྣང་བ་དང་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཐེག་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་ རོ།།ཅི་སྟེ་མེ་དེ་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ནམ་འོན་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་དམ་འཆའ་བ་ལ་ནི་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ནས་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཏམ་མི་ལེན་ཅེས་བརྣན་ཏེ་དྲི་བ་དང་།གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་མི་ཕྲད་པ་དང་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པས་དེའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གོང་མའི་སྐབས་འདིར་གཞན་ཡིན་ན་མི་ཕྲད་དོ།།ཕྲད་པ་མེད་ན་སྲེག་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།མི་སྲེག་ན་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་འཆི་ན་རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཕྲད་པ་དང་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཕྲད་པ་དང་སྲེག་པར་འགྱུར་བ་དང་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དང་རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་བ་དག་སྒྲུབ་ནུས་པས་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེའི་དབང་གིས་གཞན་ཡིན་པ་དང་མི་ཕྲད་པ་དང་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་རང་གི་རྟགས དང་ལྡན་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

为了说明'若无接触则不能燃烧'这一道理，所说'若无接触则不能燃烧'是因为在此火与柴薪二者也是以作者与业的性质相关联并接触的缘故。如同火未与柴薪接触时没有作者性，柴薪未与火接触时也无业性一样，在此若火与柴薪无接触则无法建立能烧与所烧的性质关系，因此若无接触则不能燃烧。
若说虽无接触也能燃烧，则处于一处也能烧尽一切，因此接触不合理，所以所说'虽是他性，正在燃烧时是柴薪'这种说法不合理。
为了说明'若不燃烧则不会灭'，所说'若不燃烧则不会灭，因为无柴薪也能成立'。如此，若火烧柴薪，则因柴薪耗尽而灭，若不燃烧则灭无因而不会发生。若无柴薪火也能成立，则不烧柴薪也不会灭。
为了说明'若不灭则具自相而住'，所说'若不灭则具自相而住，无自因而永恒安住'。若不灭则火无自因柴薪而具有燃烧、光明、烧灼等自相并永恒安住。
若火是异于柴薪或非异于柴薪，执著异性则有如上所说过失。这是说明如此执著异性的立场有可诘难的言词，此处询问对方是否承认异性。若承认异性则有不接触、不能燃烧、不会灭、具自相而住等过失，这是经典作者的意趣。
由于此处是可诘难的言词，因此能成立不接触等法的所诠义，由此不应说比量。这是说对于主张异性的立场，在此前颂文中'若是他则不接触，若无接触则不能燃烧，若不燃烧则不会灭，若不灭则具自相而住'等可诘难言词，能成立接触、能燃烧、会灭、不具自相而住等义，因此不应依此可诘难言词而说异性、不接触、不能燃烧、不会灭、具自相而住等比量。

།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་ཕྲད་པར་བསྟན་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ངེད་དབུ་མ་པ་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་།ངེད་དབུ་མ་པས་མི་ཕྲད་པ་དང་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་ཡང་བསྟན་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་ པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མི་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་སྒྲ་ཅི་ བཞིན་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།སྒྲ་ཅི་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གཞན་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གླགས་ཡོད་ པའི་ཚིག་དེ་དག་ནི་སྒྲ་ཅི་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་གཞན་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཉིད་དགག་པ་དེ་ཡང་བསྡིགས་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གི་གཞན་ཉིད་དགག་པ་བཞིན་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ ཤིང་དག་གི་གཞན་ཉིད་དགག་པ་དེ་ཡང་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་བསྡིགས་པས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་དགོས་པས་འདིར་དེ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སྔར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། བྱེད་པ་པོ་ ལ་བརྟེན་བྱས་ཤིང་།།ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་དེ་ཉིད་ལ། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར། །འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན། གང་ཞིག་གང་དང་ལྷན་ཅིག་པ། །གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ བས་འདིར་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འོག་ནས་ཕྲད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་དེ་སྐད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་ད་འདིར་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果问为什么不这样说推理，为此说'因为他性对自身不成立，以及不应说不相遇'这句话。因为火与柴薪的他性对我们中观派自身不成立，所以不应说他性的推理，
而且因为我们中观派不应说不相遇、不燃烧、不死亡和具有自相而住，所以不应说不相遇等的推理。
如果有人说这样的话：'颂文的意思是他性、不相遇、不燃烧、不死亡和具有自相而住这些，难道不应该如字面意思理解吗？'作为对这个前主张的回答，在此注释者说'也非如言说'。
那么是什么样呢？为此说'如是他性遮遣所说义'这句话。那些有机会的话语并非如言说，而是通过与它们相反来显示火与柴薪的他性遮遣的语义。
他性遮遣也不应该仅仅通过威胁来显示，而是如同作者与业的他性遮遣一样为众所知。这是说，火与柴薪的他性遮遣也不是仅仅通过有机会的话语威胁就能成立为非他性，
而是需要以比量成立，因此在此成立它们非他性的比量，如同前面在观察作者与业的场合中所说'作者依止已作业，业亦依止彼作者，除此生起之因由，更不见有成就者'那样为众所知，所以应当如理类推。
或者，因为下文将说'若法与法共，不应成他性'，所以此处不应说，这是说，或者他性遮遣的比量将在下文观察接触品中这样说，所以现在此处不应说。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པ་ཁས་ མི་ལེན་ན་ནི་དེས་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་ཕྲད་པ་མེད་པས་འདི་ལྟ་སྟེ།གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །སྲེག་པར་མི་འགྱུར་མི་སྲེག་ན། །འཆི་བར་མི་འགྱུར་མི་འཆི་ན། །རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཏུ་འང་འགྱུར་གྲང་ན། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེས་ པ་དང་བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པར་གྲགས་པ་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲ་བར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཡིན་པ་ལའང་ཕྲད་པ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་པས། གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །སྲེག་པར་མི་འགྱུར་མི་སྲེག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དེ་སྐྱོན་དག་ཏུའང་འགྱུར་ གྲང་ན།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པར་གྲགས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ། དེས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ ཕྲད་པར་རུང་བས་ཁྱོད་ཀྱིས།གཞན་ནི་མི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་གསུངས་ཀྱང་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་དཔག་ན་ཟླ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་ བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཀྱི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མདོ་མཛད་པས་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་། ཅི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཀྱི་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་དཔག་ན་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ཟླ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་པས་འདིར་ཡང་དེ་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲ་བསྡེབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།ཕྱེད་གོང་མ་ཤོས་བསྣོར་ནས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་མདོ་མཛད་པས་ནི། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་འགྱུར། །ཅི་ལྟར་བུད་ མེད་སྐྱེས་པ་དང་།།སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །ཞེས་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་གསུངས་མོད་ཀྱི་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཕྱེད་གོང་མ་དང་འོག་མ་བསྣོར་ཏེ་དེ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསྣོར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་དོན་བསྟན་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེ་སྔར་སྨོས་ན་ དངོས་ཀྱི་དོན་བསྟན་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་ནི། ཅི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བས་གཞན་ཉིད་མ་ ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔར་དབུ་མ་པས།གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

于此说道：如果你认为男人和女人虽然是他性也不承认相遇，那么火和柴薪也就不会相遇，如此：'若是他性则不遇，若不遇则不能烧，若不烧则不会死，则具有自性而住。'等过失也将产生。然而世间众所周知男人和女人虽是他性也能相遇，这是无法否认的，因此'如同女人与男人，男人与女人相遇般，即使柴火为他性，也应能与柴相遇。'能如是说。
对此，对方的想法是这样的：如果男人和女人虽是他性也不能相遇，那么由此火和柴薪是他性也不能相遇，'若是他性则不遇，若不遇则不能烧'等过失也将产生。然而世间众所周知男人和女人虽是他性也能相遇，你无法否认这点，因此'如同女人与男人，男人与女人相遇般'等能够这样说。因此虽是他性也能相遇，你所说的'他性不相遇'等过失不成立。
虽然未说'般'字，但根据'如同'一词推断，因为是对应词，应当视为存在。即在'如同女人与男人，男人与女人相遇般'这一偈颂中，虽然造论者未直接说出'般'字，但根据'如同'一词推断，'如同'的对应词是'那般'，而'那般'与'如是'意思相同，所以这里也应当视为存在，这是修辞用语。
调换上半颂来解释是指：这个偈颂经中说为'即使柴火为他性，也应能与柴相遇，如同女人与男人，男人与女人相遇般'，虽然顺序如此，但在此注释中将上下半颂调换来解释。为什么要调换呢？为了更容易说明所要表达的意思，因为先说比喻更容易说明实际意义。
在此，词义是为了显示相违品也具有能立法而说明不定性，即这个偈颂的含义是：以'如同女人与男人，男人与女人相遇般'说明非他性的相违品他性也具有能立法即相遇的特征，因此之前中观师所说的'他性不相遇'是不定的。

།མ་ངེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲ་ རྟག་སྟེ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ།ལ་ལ་ན་རེ་ཅི་ལྟར་ལས་གཟུགས་ཅན་མི་རྟག་པ་ལྟར་སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་བརྡ་སྤྲོད་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ལ། རིགས་ པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལ་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་དེ་སྐད་སྨྲས་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་ཚིག་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁྱེད་དབུ་མ་པས།གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་མི་ཕྲད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ། འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས། ཅི་ལྟར་ བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་།།སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་སྨྲས་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་ཚིག་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་[(]ལེན་[,]ལན་[)]དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ འདིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་དག་ནི། །གཅིག་གིས་གཅིག་ནི་བསལ་གྱུར་ན། །ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་ ཏེ།ཕན་ཚུན་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཟེར་བ་ལྟར་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཅི་ལྟར་བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་དག་ཕྲད་པ་བཞིན་དུ་ཕྲད་པར་ཡང་འདོད་ལ་རག་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་ཡོད་ཅིང་དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕྲད་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པས་དབུ་མ་པས་སྔར་གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུའང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དབུ་མ་པས་སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་མན་ཆད་དུ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་ཟིན་པས་དེས་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་ཞིང་ གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་ཀྱང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་ཞིང་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་ལ་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་ན་གཞན་གཉིས་ཡུལ་ཐ་མི་ དད་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲད་པ་ཡང་མེད་པས་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་བར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲད་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了说明不确定性的比喻，例如当某人说'声音是常住的，因为是有形的'时，有人说'就像业是有形而无常一样，声音也是如此'，由此可知他所说的话是不确定的。
例如当某位语法学家说出前述观点时，有如理论家等人说出后述观点，由此可知前者所说的话是不确定的。同样在此，你们中观派说'若是他者则不相遇'，意即火与柴薪若是他者则不相遇。
对此，我们说：'如同女人与男人，男人与女人相遇一般'，表明虽然男人与女人是他者，但仍可相遇，由此应知你们中观派的话语是不确定的。
对于这种说法，注释者作如下回答：'若火与柴薪，互相排斥时，虽柴火为他性，须许与柴遇'。
此偈颂的简要含义是：若火与柴薪互相排斥，成为相互他性，那么如对方所说，虽然火与柴薪是他性，但如同男女相遇一样也应承许其相遇。
如此，既有一性的相违品他性，又有能立法相遇的特征，则中观派先前所说'若是他者则不相遇'似乎成为不确定。
然而，中观派在先前考察缘等章节中已经否定了诸法的胜义生起与他性，因此如同火与柴薪互不排斥且未成立为他性一样，男人与女人也互不排斥且未成立为他性。
既然火与柴薪未成立为他性的相违品——男人与女人的他性也不成立，而当他性不成立时，两者在同一处所生起的特征即相遇也不存在，因此中观派先前的论证'若是他者则不相遇'并非不确定。
'若火与柴薪互相排斥'意即'若无作者与业的关系特征'的意思。也就是说，若火与柴薪是他性且无作者与业关系特征的相遇，这就是其含义。

།ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་འདོད་པ་དག་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་ པ་དག་བཞིན་དུ་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་ན་ཞེས་གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཁས་བླངས་ན་ལན་འདེབས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་ཕྲད་པ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི།གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་ན་ཕྲད་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་གླགས་ཡོད་པའི་ སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཟེར་བ་ལྟར་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་བཞིན་དུ།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་ཕྲད་པར་དབུ་མ་པས་ཁས་བླངས་ནས་ཕྲད་པ་མེད་པར་ལན་འདེབས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན། །གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཁོ་བོས་གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་ དག་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲད་པ་བསལ་བར་གྱུར་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབུ་མ་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཕྲད་པ་མེད་པར་བསལ་བ་དེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲད་པ་མེད་པར་བསལ་བར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དམ་བཅས་པའི་དོན།ཅི་ལྟར་ བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་།།སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲད་པ་མེད་པར་ལན་གདབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་། བུད་ཤིང་དག་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དེ་དེ་དག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲད་པ་གཞན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པ་མི་འདོད་དེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ གདགས་པ་དང་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འདོད་དེ།དེ་ལྟར་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དེ་དག་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲད་པ་གཞན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་འབྲེལ་བའི་མཚན་ ཉིད་ནི་ཕྲད་པ་ཡིན་ལ།ཕྲད་པ་དེ་ནི་གཞན་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་གཞན་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཕྲད་པ་དེ་དག་ལ་མེད་དེ་དེ་དག་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

虽然火与木是不同的，但是要依赖于与木的接触。这是说，如果你们承认，就像男女那样需要接触一样，我想从有机可乘的角度来回答。这就是说，在中观宗的观点中，火和柴薪在胜义谛中并非是他性，所以也没有接触。虽然如此，如果他性不成立，接触也不成立，从这个机会的角度来说，如对方所说的那样，就像男女一样，中观宗承认火和柴薪的接触，然后想要回答没有接触。
为了说明从机会的角度来承认，我这样说：'如果由于互不依赖而是他性，因此遮遣在同一处所生起为相的接触，那么因就成为不定因，而且所立的义也将成立。'这就是说，中观宗遮遣火和柴薪的接触，如果是以'彼此互不依赖且是他性'为因，来遮遣在同一处所生起为相的接触，那么中观宗的因'是他则不接触'就成为不定因，而且对方所立'如同女人与男人，男人与女人相接触'的义也将成立，这是从机会的角度来承认的。
从机会的角度承认后，与此相反，为了说明以当时的义来回答没有接触，所以说：'火和柴薪并不如此承认，因为它们没有作者和业的关系为相的接触，不存在无他则不生。'这就是说，火和柴薪并不如'互不依赖'和'是他性'这样的方式被中观宗所承认，因为它们是互相依赖而安立的，并非他性。如此非他性故，火和柴薪没有接触。为了说明接触的定义，说'作者和业的关系为相的接触，无他则不生'，作者和业的关系为相就是接触，这接触是无他则不生，有他则生。这样的接触它们是没有的，因为它们并未成立为他性的缘故。

།དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལས། ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ། ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་།ཅེས་གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཁས་བླངས་པ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རང་དབང་རྗེས་སུ དཔག་པ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་།ཅེས་སྨོས་པའི་དགོས་པ་ནི་གང་ལ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ འདོད་པ་དེ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་མི་ཕྲད་པའི་གླགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས།དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་རང་དབང་དུ་ཕྲད་པ་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ཕྲད་པ་མེད་པར་ལན་གདབ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དག་ཕྲད་པ་ཅི་སྐད་སྨྲས་པ་དག་མི་སྲིད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་སྟེ་རང་གི་བློ་གྲོས་ ཡངས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས། ཅི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་གྲུབ་ན་ནི་དེས་ན་དབུ་མ་པས་གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་ པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཞིག་ན།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཕྲད་པ་ཡང་འདོད་པ་དེ་ནི་ཅི་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཕྲད་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་།ཅི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁམས་འཁྲུགས པའམ།གདོན་གྱིས་བརླམས་པ་འཁྲུལ་པའི་ཚིག་དང་འདྲ་སྟེ། དོན་འགྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པས་རང་གི་བློ་གྲོས་ཡངས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པར་བྱུང་བ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དག་ལ་ནི་ཕྲད་པ་མེད་ དེ།འདི་ལྟར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ནོ།

如此，由于火和柴薪并非成立为他性，所以无有接触。对于'虽然火与柴薪是他性，但需要承认与柴薪接触'这种有漏洞的承许，其目的为何？为此，是为了显示诸说他性者的承许中，从有漏洞的角度而言，确实存在遮除法之差别的过失，而并非显示独立的比量。
所说'虽然火与柴薪是他性，但需要承认与柴薪接触'的目的是：凡是有他性者即无接触，如同明与暗一样。因此，对方承许火与柴薪是他性，在他们的承许中，从他性则不能接触这一漏洞来看，显示了胜义中有能立法'接触'这一差别被遮除的过失，而'需要承认接触'这一语句并非显示独立的接触存在的比量。
为了显示以处所义而无接触的回答之结论，因此所说'如何说男人与女人及男人的接触'是不可能的，由于无有相违品故非不定，所以对方之语仅是迷乱，是在显示自己智慧广大而已。
如前对方所说'如同女人与男人，以及男人与女人接触一样'，若此成立，则由此中观宗所说'若是他性则不接触'的因之相违品存在，中观宗的因就成为不定。然而男人与女人虽是他性且承许接触，这与火和柴薪非他性故无接触之所立相类似，属于所立之范畴，由于无有相违品故，中观宗的因非不定。
因此对方所说'如同女人与男人，以及男人与女人接触一样。若火异于柴薪，亦应能与柴薪接触'这些话，如同心神错乱或为魔所附般的迷乱之语，因为无有成就义利之果，只是在显示自己智慧广大而已。
此中显示：如对方所许，对于彼此无有相待、于不同处所生起的他性事物，是无有接触的。如是，于他性中无有接触，因为相违故，如同明与暗一样。

།གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ལྟར་ཕྲད་ཅི་སྟེ་ཕྲད་ན་ནི། ཅི་ལྟར་གཞན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན། འོན་ཏེ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཕྲད་ན་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་ བྱར་མི་རུང་ངོ་།།གང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ལ་ཕྲད་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་དེས་ན་དབུ་མ་པས། གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཕྲད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ། བུད་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེས་ན་ ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པ་དཔྱད་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དཔེར་ན་ཆུ་དང་འོ་མ་དག་གམ་གདོན་དང་རིམས་ནད་ལུས་ལ་ཞེན་པ་ལྟར་ ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཕྲད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་མི་བྱའོ།།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་གི་པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཕྲད་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་པ་ཡིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ ཕྲད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་པ་དེ་ལ་ཕྲད་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲད་པ་དེ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་ པ་མེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་མ་གྲུབ་ཀྱང་།ཅི་ལྟར་ཁྱོད་ཟེར་བ་ལྟར་དཔེར་ན་ཆུ་དང་འོ་མ་དག་གམ་གདོན་དང་རིམས་ནད་ལུས་ལ་ཞེན་པ་དག་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་པ་བཞིན་དུ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་པར་འགྱུར་བས། དེས་ ན་ཁོ་བོ་ཅིག་གི་དཔེ་འགྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་ཟིན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གཞན་ཉིད་མེད་དོ། ། གཞན་ཉིད་མེད་པས་ཁོ་བོ་གང་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཕྲད་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཕྲད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་ཆུ་དང་འོ་མ་དག་དང་གདོན་དང་རིམས་ནད་དང་ལུས་དག་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་གཞན ཉིད་མེད་པས་དེ་དག་ལ་ཕྲད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་དེ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།ཁྱེད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཉིད་ སོ་ན་གནས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་གཉི་གའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ སྒྲུབ་པ་དེའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ།།འདིར་སྨྲས་པ། །དོན་དམ་པར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果是他性和相互差别性的话，怎么会相遇？如果相遇的话，怎么会是他性和相互差别性呢？如果同时相遇的话，也就不能说是他性了。对于那些未成立他性的事物，相遇也不能成立，因此中观派所说'若是他性则不相遇'这一论点是成立的。
如果对方说：即使相遇，男人也不会变成女人，女人也不会变成男人，因此你的因不相符，这个论点不成立。这是不对的。在胜义谛的观察中，应当把握本性、真实性和实在性，而不应把男人和女人的微尘，如水和奶的混合，或如鬼魅和疾病附着于身体那样，认为是以一切支分和具支分的自性相遇的本性、真实性和实在性。
男人和女人的皮肤外部微尘的相遇只是一部分的相遇，而不是以一切自性相遇。如果说这种一部分的相遇可以称为相遇的话，那么这种相遇只是世俗言说，而非实在，因为其中没有以一切自性的相遇。
如果对方又说：即使由于男人和女人不存在以一切自性的相遇而使我们的比喻不成立，但是正如你所说的水和奶的混合或鬼魅和疾病附着于身体那样以一切支分和具支分的自性相遇，火与柴薪也应该以一切自性相遇，因此我们的比喻成立，由于存在与你所要证成的相违的情况，所以你的因'若是他性则不相遇'是不定的。
这也是不对的。因为我已经否定了生性和他性，所以诸法中没有他性。由于没有他性，我不是因为'是他性所以没有相遇'而否定相遇，而是因为'他性不成立所以没有相遇'而否定相遇。因此，对于水和奶、鬼魅和疾病与身体等，在胜义中也没有他性，所以它们也没有相遇。因此，你们的这些比喻也属于所要证成的同类，由于没有相违的情况，所以我的因不是不定，而你们的主张仍然是不合理的。
因此，如此火与柴薪既不成立一性也不成立他性，所以在《中论》第一品中所说的能成立的比喻是不完备的。这是对于火与柴薪是一性和他性这两种观察的总结以及量果。由于如此火与柴薪既不成立一性也不成立他性，所以对方在本品开始时所说'在胜义中取者和所取确实存在，因为互相观待，如同火与柴薪'这个论证的比喻是不成立的。
此处有人说：在胜义中火与柴薪确实存在，因为互相观待的缘故。

།འདི་ན་གང་དག་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་དག་བཞིན་ནོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་ནི་མེ་འདིའི་བུད་ཤིང་ནི་འདིའོ། །བུད་ ཤིང་འདིའི་སྲེག་པ་ནི་འདིའོ་ཞེས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་ཀྱི། མེ་དང་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲུབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་འདོད་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ན།།གལ་ཏེ་མེ་ལྟོས་ཤིང་ཡིན་ན། །གལ་ཏེ་ལྟོས་པའི་མེ་དང་ཤིང་། །དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕྱེད་གོང་མས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ལ་ཕྱེད་འོག་མས་ནི་ཚུ་རོལ་གྱི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་བུད་ཤིང་གང་ ལ་ལྟོས་ནས་མེ་གྲུབ་པ་འམ།འོན་ཏེ་མེ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པའི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལས་དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་དང་པོར་གྲུབ་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ལྟོས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དང་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དགུན་མ་བྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་བུད་ཤིང་སྡུད་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་བུད་ཤིང་སྔར་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱིས་མེ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ལྟོས་ པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་དཔེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ན། །མེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་ལ་དེ་ལ་ ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་མེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

在此，凡是不存在的事物，它们之间就没有相互依赖性，比如兔角一样。而火与柴薪之间则有'这是这个火的柴薪'、'这是这个柴薪的燃烧'这样的相互依赖关系，因此火与柴薪是确实存在的。因为它们存在，所以事物的意义得以成立。
对方为了证明这个比喻而提出另一个推理：这些是有法、所立法、能立法、异品喻例、关联运用和总结，按顺序来说就是：在此，像兔角等不存在的事物之间没有相互依赖，而火和柴薪等存在的事物之间有相互依赖，因此它们在胜义中确实存在。
就像火和柴薪那样，因为它们存在，所以能取者和所取在胜义中确实存在。因此，由此可证，在胜义中蕴等确实存在，因为世尊依据它们宣说了能取者和所取。这样，因为能立已成立，所以所欲证得以成立。
对此说法，论释者回答说：'若火依柴成，若柴依火成，若是相依的火与柴，何者先得成就？'上半颂显示对方的主张，下半颂显示此方的立场。
为了说明这个道理：到底是依赖什么柴薪而成立火，还是依赖什么火而成立柴薪，在火和柴薪中何者先成立？也就是说，它们之中没有任何一个是首先成立的，以便其他东西依赖它而成立。
为了总结这个道理并显示量果，说道：如此，由于在胜义中依赖关系不成立，因此能立义不成立，而且比喻也有过失。如果认为是世俗的能立，则有相违过失和能立喻例不完备的过失。
如果认为因为柴薪先成立所以没有过失的话，这是对方说：因为世间所有人在冬天来临之前都会收集柴薪，所以是先有柴薪，后依此而有火，因此由于有依赖关系，能立成立，比喻也就成立。
对此说法，论释者回答说：'若火依柴成，则应成立已成。'意思是说，如果柴薪先成立，而火依赖它而存在，那么就会导致对已经成立的事物再次成立的过失。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མེ་གྲུབ་ན་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་འཐད་ཀྱི་མེ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་ན་ཅི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་བྱེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་རང་གི་གྲུབ་པར་ལྟོས་པར་ནུས་པ་ལ་ཁྱོད་ཡང་བུད་ ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེ་གྲུབ་པ་ལ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྙད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་རྟོག་ན་མེ་སྔར་མ་གྲུབ་ན་བུད་ཤིང་ལ་ ལྟོས་པར་མི་ནུས་པས་མེ་སྔར་གྲུབ་ཟིན་པ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས།ཚིག་དེ་ནི་མེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་མེ་འདིའི་བུད་ཤིང་ནི་འདིའོ། །བུད་ཤིང་འདིའི་སྲེག་པ་ནི་འདིའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྙད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་མེ་སྔར་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དེ་ཙམ་ཞིག་སྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དེས་མེ་སྔ་ན་མེད་པ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།།དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ལ་སྐྱོན་དེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཡང་མ་ཟད་དེ། སྐྱོན་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བུད་ པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་ཡང་།།མེ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་བུད་ཤིང་ལའང་མེ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བུད་ཤིང་ཡང་གྲུབ་ན་མེ་ལ་ལྟོས་པར་འཐད་ཀྱི་བུད་ཤིང་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་ན་ཅི་ལྟར་མེ་ལ་ལྟོས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བུད་ ཤིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེ་མེད་པར་རང་གིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བུད་ཤིང་དེ་སྔར་མེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མི་སྲེག་པའི་ཚེ་མེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ མི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་ཁྱེད་ཀྱང་མི་འདོད་པས་སོ།།འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུད་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་ཡང་། །མེ་མེད་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་ཤིང་དེ་སྔར་མེ་ལ་མ་ ལྟོས་པར་ཡང་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བུད་ཤིང་ནི་མེའི་སྔ་རོལ་ན་གྲུབ་པ་མེད་དེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་རང་ གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་གི་སྔ་རོལ་ན་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ ཤིང་ཡང་མེ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མེའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དོ།

为什么这样说呢？如此，如果火已成立，则依赖柴薪是合理的，但如果火尚未成立且不存在，怎么能依赖柴薪呢？因此，若说火不需要柴薪就能自行成立，而你又说需要依赖柴薪来成立，这就成了过失，所以这是不合理的。
为了说明这一点，所说的'因为这是对已成立的火作特殊描述，所以是依赖柴薪'这样的意思是：如果认为火是依赖柴薪而存在，那么火若先前未成立就无法依赖柴薪，因此若火先前已经成立能够依赖柴薪的本性已经存在，这就成了成立的过失。
这句话是对已成立的火说'这是这个火的柴薪，这是这个柴薪的燃烧'这样的特殊描述，因此是依赖柴薪的缘故，是对已经成立的火建立这样的特征而已，不能由此证明火先前不存在，所以这是不合理的，这是经典作者的意思。
如此观点不仅有这样的过失，为了说明其他过失，说道：'对于作为燃料的柴薪，也将成为无火。'这样说的意思是，如此则柴薪也将成为无火。
为什么这样说呢？如此，如果柴薪已成立，则依赖火是合理的，但如果柴薪未成立且不存在，怎么能依赖火呢？因此，那柴薪本身也将成为不需要火就能自行成立。
为了说明这一点，说道：'因为柴薪在先前不依赖火就已经成立为柴薪的缘故'，这是因为在未燃烧时也承认它是不依赖火的柴薪。
'这是不可接受的'是指你们也不接受柴薪在先前不依赖火就成立为柴薪。
这里因为是有破绽的言论，所以推理显现，即'对于作为燃料的柴薪，也将成为无火'这句话是说柴薪在先前不依赖火就能成立为柴薪的破绽之言，因此从相反的角度可以推知当前的意思。
因此，从胜义谛来说，柴薪在火之前是不成立的，因为具有依赖性，就像火的自性一样。这些分别是所依、所立法、能立法和比喻的次第。就像火的自性因为依赖柴薪而在柴薪之前不成立一样，柴薪也因为依赖火而在火之前不存在。

།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྫ་མཁན་དང་ཐ་ག་པ་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་ རྫ་མཁན་གྱི་སྔ་རོལ་ན་ཐ་ག་པ་གྲུབ་པ་ཡོད་པར་མཐོང་བས།དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་མེའི་སྔ་རོལ་ན་གྲུབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྫ་མཁན་དང་ཐ་ག་པ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་མེའི་སྔ་རོལ་ན་གྲུབ་པ་ཡོད་ པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེའི་ལན་དུ་རྫ་མཁན་དང་ཐ་ག་པ་དག་ཀྱང་ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་བུད་ཤིང་མེའི་སྔ་རོལ་ན་གྲུབ་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་ གཏོགས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལན་གདབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་སོ་ན་གནས་སོ།། །། བམ་པོ་བཞི་བཅུ་བདུན་པ། འདིར་སྨྲས་པ། དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་དུས མཉམ་དུ་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་དཔེ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་དུས་མཉམ་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྭ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་དག་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས མཉམ་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ལྟོས་འགྲུབ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ནི། །ལྟོས་བྱ་གང་ཡིན་དེ་འགྲུབ་ན། །གང་ ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ།།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བུད་ཤིང་གི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ཅིང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེའི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བུད་ཤིང་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྲུབ་ན།གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ་སྟེ་གང་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དང་པོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་བཞི་པའི་མཇུག་ནས་གང་ཞིག་ འགྲུབ་ཅེས་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་དུས་མཉམ་དུ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་བརྟགས་ན། གལ་ཏེ་མེ་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའམ། བུད་ཤིང་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ ནས་མེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལྟ་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་དང་པོར་གང་ཞིག་འགྲུབ་ཅེས་བརྟག་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'广说如前'是说，如果对方说：'中观派的因是有所依待的'这个因不确定。如此，虽然陶师和织工是有所依待的，但是见到在陶师之前织工已经成立，因此，是否仅仅因为有所依待的缘故，如同火的自性一样，薪柴在火之前是不成立的呢？还是因为有所依待的缘故，如同陶师和织工一样，薪柴在火之前是成立的呢？因为不确定，所以中观派的因是不合理的。
对此回答说：陶师和织工也如同胜义中火和薪柴二者非他性不成立，所以薪柴在火之前不成立的所立法，以类同性而摄入所立法中，因为无有相违品的缘故，中观派的因不是不确定性，如前回答。如是火和薪柴互相观待而成立不合理，所以对方的因义不成立，这一点仍然成立。
卷四十七。此处有人说：'虽然它们任何一个都不是首先成立的，但是'等等，是说对方为了成立因和喻，虽然火和薪柴任何一个都不是首先成立的，但是它们同时互相观待而成立，所以因喻成立，这是宣说前主张。
因此，火和薪柴是同时成立的，因为是有所依待的缘故，譬如牛角同时生起者，成立为左右。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，依次配合。譬如牛的左右角因为是有所依待的缘故而同时成立，如是火和薪柴也因为是有所依待的缘故而同时成立。因此，我们的因和喻成立。
对此所说，论释者回答说：'若诸事物依待成，彼复更待所待成，谁复待谁而得成？'意思是说，如果如你所许，所立事物火的性相是依待其他薪柴事物而成立，而且依待所立事物火的性相本身，为了成立所立事物火的性相，所依待的事物薪柴成立的话，那么谁依待谁而成立呢？什么也不成立。
'首先'等词的余词是说，从根本颂第四句末尾出现的'谁成'是'首先'的余词。如果如你所许，观察同时互相观待而成立，如果火以自性成立，则依此而薪柴成立，或者薪柴以自性成立，则依此而火成立，那么观察首先依谁而谁成立。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་མེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ཅིང་། མེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་མེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ བུད་ཤིང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྲུབ་ན་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་ཡང་རུང་བ་མེ་ཉིད་དམ་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་མེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པར་བརྟག་གམ་འོན་ཏེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་འགྲུབ་པར་བརྟག་སྟེ་གཉི་ག་མི་འགྲུབ་ པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེའི་མེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ་བུད་ཤིང་གི་བུད་ཤིང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མེ་ཡིན་པས། དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་ནི་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་འཕྱི་བའི་ ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་དུས་མཉམ་པར་གྱུར་ན།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པས་དེས་ན་དེ་དག་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མེ་ཡང་བུད་ཤིང་མེད་ན་མི་འགྲུབ་ལ། བུད་ཤིང་ཡང་མེ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དེ་དག་གང་ལ་ལྟོས་ནས་དང་པོར་གང་ཞིག་འགྲུབ་ སྟེ།གཉི་ག་མི་འགྲུབ་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་བ་ལང་རྭའི་དཔེ་ཉིད་ལ་ཡང་གཏམ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་གཡས་པའམ། གཡོན་པར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་མེ་ དང་བུད་ཤིང་དག་དུས་མཉམ་དུ་ལྟོས་ཏེ་མི་འགྲུབ་པ་དེས་ན་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་བ་ལང་གི་རྭ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་ལྟོས་འགྲུབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མ་གྲུབ་ན་ཅི་ ལྟར་ལྟོས།།མ་གྲུབ་པ་ནི་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ། །ཅེས་བྱ་བས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་དུས་མཉམ་དུ་ལྟོས་ཏེ། འགྲུབ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱོགས་ལ་གཉི་ག་མི་ འགྲུབ་པར་བསྟན་ནས་འདིར་དངོས་པོ་གང་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་ན་ཅི་ལྟར་ལྟོས་པར་བྱེད་དེ།མ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ མེ་མ་གྲུབ་པ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ་མེ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷས་བྱིན་ མ་གྲུབ་པ་ནི་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་ཚུལ་ལ་གནོད་པ་བཅབ་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ལྟོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་འདོད་པའི་ ཕྱོགས་ལ་དབུ་མ་པས།དངོས་པོ་ལྟོས་འགྲུབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མ་གྲུབ་ན་ཅི་ལྟར་ལྟོས། །ཞེས་བྱ་བས་མ་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པར་སུན་ཕྱུང་བ་དང་། ད་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་ཚུལ་ལ་གནོད་པ་དེ་བཅབ་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ཉིད་གཞན་ལ་ལྟོས་ཀྱི་མ་གྲུབ་ན་ནི་མི་ལྟོས་ལ། གྲུབ་པ་ ལ་ཡང་གཞན་དག་ལྟོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

为了说明这个道理，如果按照你所说，火的自性之物是依赖柴薪而成立，而火本身也要依赖柴薪才能成立，那么当依赖的柴薪自性之物成立时，究竟是什么依赖什么而成立呢？无论是火或柴薪都不能成立。
是依赖火而柴薪成立，还是依赖柴薪而火成立，两者都不能成立。
因此，从自因而生，若无相互依赖则不能成立。
火之为火的因是柴薪，柴薪之为柴薪的因是火，事物从自因而生是因在先果在后的方式，因依赖而果成立，如果如你所说同时存在，则无相互依赖，因此它们为何火无柴薪不成立，柴薪无火不成立，所以火和柴薪它们究竟依赖什么而首先成立呢？两者都不成立，因此你的主张不能成立。
因此对于牛角的比喻也是同样的道理，对于这两者也是，依赖什么而其他任何一个成立的左或右所谓的。
如此火和柴薪同时相依不成立，因此对方以牛角同时生起的左右成立为喻，这也同样不成立。
复次，事物依赖成立者，若未成立怎能依赖？未成立者不能依赖。
这是立宗。前面偈颂'依赖何者何者成'说明火和柴薪同时相依成立的观点两者都不成立后，此处说明任何事物说是依赖他物而成立的那个事物若未成立而不存在，怎么能依赖呢？未成立者无有依赖，这是立宗。
为说明其推理，此处推理是：胜义中未成立的火不依赖柴薪，因为未成立为火的缘故，如同彼之他者。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，如同未成立的火之他者未成立的天授因为自身未成立故不依赖柴薪，同样未成立的火也因为自身未成立故不依赖柴薪。
对方为掩盖自宗过失而说'若是已成立者依赖'，是对方对于未成立事物依赖的主张，中观师以'事物依赖成立者，若未成立怎能依赖'破斥未成立依赖不应理，现在对方为掩盖自宗过失而说若是已成立的事物依赖他者，未成立则不依赖，已成立者也依赖他者。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ནི་མེའི་དངོས་པོ་ད་དུང་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་ལ། མེ་གྲུབ་པ་ དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པས།དེ་ལྟར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པས། ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་བསལ་ཏེ། དཔེར་ན་བྱིས་པ་ནུ་མ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་བསལ་ བ་བཞིན་དུ་མེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཁྱེད་མེའི་དངོས་པོ་ད་དུང་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་མེའི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས།མེའི་དངོས་པོ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དངོས་པོ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་ཡང་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ། ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་སྒྲ་དང་དོན་འདི་ལྟར་ཡང་སྦྱར་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་ཚུལ་ལ་གནོད་པ་བཅབ་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་མ་གྲུབ་ལྟོས་ཤེ་ན། །ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་ཏེ། དཔེ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པར་འདོད་པའི ཕྱོགས་ལ་དབུ་མ་པས།དངོས་པོ་ལྟོས་འགྲུབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མ་གྲུབ་ན་ཅི་ལྟར་ལྟོས། །ཞེས་བྱ་བས་མ་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པར་སུན་ཕྱུང་བ་དང་། ད་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་ཚུལ་ལ་གནོད་པ་དེ་བཅབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཚིག་ཙམ་གྱིས་སྤོགས་ཏེ། དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པ་ ཉིད་གཞན་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ལན་ནི་དེ་སྐད་ཟེར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེའི་འཐད་པ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་ བསལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཅེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་མ་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་འདོད་ན་མ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ལ། ལྟོས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན།ཕ་རོལ་པོ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་མེའི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མེའི་དངོས་ པོ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མ་གྲུབ་པ་ལྟོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་དུ་རུང་ཞེས་སོ། །ཡང་ན། དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་སྟེ་གྲུབ་པར་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ།

对于这样说的回答，在此解释说：'如果这样说的话，那么这也是不应该依赖的。'为什么已成立的不应该依赖呢？因为通过推理是具有依赖性的缘故，以存在性遮除了不存在性，所以对于说无的人们的立宗中有违背所依法自性的过失，这是其意趣。
你说火的事物尚未成立且不存在而依赖于柴火而成立，又依赖于已成立的火来成立柴火的存在，如此推理为具有依赖性，而具有依赖性即是存在，以存在性遮除了不存在性。
譬如婴儿因为具有对乳房的依赖性故是存在的，以存在性遮除了不存在性。同样，火对柴火的依赖也因为具有依赖性故是存在的，以存在性遮除了不存在性。
因此，你们说火的事物尚未成立且不存在而依赖柴火成立的立宗中，有违背所依法'火的事物未成立且不存在'这一自性是具有依赖性的推理的过失。
如果火的事物已成立且存在，那么事物既然已成立且存在，为了成立而依赖他者是无意义的，所以不应理。这是经典作者的意趣。
有些人说，前说偈颂的文字和意义也可以这样解释：对方为了掩盖对自宗的破斥而说'如果未成立则依赖什么？'来配合。
例如这样显示：对方承许未成立的事物有依赖的主张，中观师以'事物依赖而成立者，若未成立怎能依赖？'说明未成立不应有依赖而破斥。现在对方为了掩盖对自宗的这个破斥，仅仅用语言诡辩说未成立的事物依赖于他。
对此的回答就是'如果这样说的话，那么这也是不应该依赖的。'为什么未成立不应该有依赖呢？其理由也就是'通过推理是具有依赖性的缘故，以存在性遮除了不存在性，所以对于说无的人们的立宗中有违背所依法自性的过失'，这是其意趣。
如果对方承许未成立有依赖，未成立即是不存在，而依赖是存在，所以通过推理是具有依赖性的缘故，以存在性遮除了不存在性。
因此，对方说事物未成立且不存在的立宗中，有违背所依法'火的事物未成立且不存在'这一自性是具有依赖性的推理所遮破的过失。如果火的事物已成立且存在，那就不是未成立，所以对方说未成立有依赖是不应理的，这是经典作者的意趣。这样也可以解释。
或者，'这不应该依赖，因为不存在，如同虚空之花'这句话是对'如果已成立则依赖什么？这不应该依赖'的解释。

།ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ ལྟོས་པར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་མེའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ།།འདིར་ཡང་། ཅི་སྟེ་མ་གྲུབ་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་སྦྱར་ན་ནི་ཆོས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་མེའི་དངོས་ པོ་གྲུབ་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་མ་གྲུབ་པ་དེ་དང་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན། དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །བུད་ཤིང་དེ་ནི་མེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་ཏེ་མེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ སྐབས་དེས་བུད་ཤིང་ཕྱོགས་སུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བུམ་པ་གྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་མེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ།།འདིར་ཡང་། ཅི་སྟེ་མ་གྲུབ་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་སྦྱར་ན་ནི་ཆོས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་ པའི་བུད་ཤིང་གི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་མ་གྲུབ་པ་དེ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མེའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དེས་མེ་ཕྱོགས་སུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མེ་ནི་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་ མི་རིགས་ཏེ།བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་མེ་གྲུབ་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བུམ་པ་གྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་མེ་གྲུབ་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ།།འདིར་ཡང་། ཅི་སྟེ་མ་གྲུབ་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་སྦྱར་ན་ནི་ཆོས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་མེའི་དངོས་པོ་ གྲུབ་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་མ་གྲུབ་པ་དེ་དང་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟོན་ཏེ། ཤིང་ལ་ལྟོས་པའི་མེ་མེད་དེ། །སྔར་བསྟན་པའི་ ཚུལ་གྱིས་བུད་ཤིང་མེ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་མེ་ཡང་མེད། །རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དང་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྟག་ཏུ་འབར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ། མེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཤིང་མེད་དེ། །མེ་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་ཡང་མེད། །ལྟོས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དང་ མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་།མེ་མེད་ཅིང་སྲེག་བཞིན་མ་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མེ་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་འོང་ལ། བུད་ཤིང་ལ་ཡང་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།

这是所说的情况，这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。例如，虚空之花由于不存在，所以不应依赖柴薪，同样，他方所承许的火的实体成立，也由于胜义中不存在，所以不应依赖柴薪。
在此，若问'若未成立则如何依赖'，则答'彼不应依赖'。如是配合时，有法是他方所承许的火的实体成立，与之相反的未成立相配合。
或者，'彼不应依赖'，柴薪不应依赖火，因为如同火一样不存在，譬如除彼之外的其他。这是'若已成立则如何依赖，彼不应依赖'的情况，是以柴薪为主题。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。例如，他方所承许的柴薪成立之外的瓶子成立，由于胜义中如同火一样不存在，所以不应依赖火，同样，他方所承许的柴薪成立，也由于胜义中如同火一样不存在，所以不应依赖火。
在此，若问'若未成立则如何依赖'，则答'彼不应依赖'。如是配合时，有法是他方所承许的柴薪的实体成立，与之相反的未成立相配合。
同样也应说火的方面，即'若已成立则如何依赖，彼不应依赖'的情况，是以火为主题。火不应依赖柴薪，因为如同柴薪一样不存在，譬如除彼之外的其他。
如是配合为：例如，他方所承许的火成立之外的瓶子成立，由于胜义中如同柴薪一样不存在，所以不应依赖柴薪，同样，他方所承许的火成立，也由于胜义中如同柴薪一样不存在，所以不应依赖柴薪。
因此，'如是观察'等，是总结火与柴薪成立与未成立不应依赖的情况，并显示量果。'依赖柴薪的火不存在'，以前所说的方式，柴薪不依赖火，因为柴薪本身未成立。这是因为火与柴薪成立与未成立皆不应依赖。
'不依赖柴薪的火也不存在'，因为相续差别不成立为他性，且遮遣他性。这是因为无所依赖，无能燃因所生，且将成为恒时燃烧之过。
同样，'依赖火的柴薪不存在，不依赖火的柴薪也不存在'，因为遮遣依赖，且遮遣他性。这是因为火与柴薪成立与未成立皆不应依赖，且无火非正在燃烧则不应成立为柴薪。
'复次'等，是显示火不从他来，于柴薪中亦无。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཞན་ལས་མི་འོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེ་ ནི་གཞན་ལས་མི་འོང་སྟེ།།གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །བུད་ཤིང་དང་བཅས་པར་རམ་བུད་ཤིང་མེད་པར་འོང་བར་བརྟགས་ན་གཉི་ག་ལ་ཡང་འོང་བ་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མེ་དེ་གཞན་ལས་འོང་བར་བརྟགས་ན་དེ་ བུད་ཤིང་དང་བཅས་པར་འོང་ངམ་བུད་ཤིང་མེད་པར་འོང་གྲང་ན།གཉི་ག་ལ་ཡང་འོང་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟོས་པ་མེད་ན་བུད་ཤིང་མེད་པས་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དང་མ་ གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་མེད་པས་བུད་ཤིང་དང་བཅས་པར་འོང་བར་མི་འགྲུབ་པོ།།གང་གི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལྟོས་པ་མེད་ན་བུད་ཤིང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མེའི་གཞི་མེད་པས་བུད་ཤིང་མེའི་གཞི་འོང་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །ད་ནི་མེ་བུད་ཤིང་ལ་ཡང་མེད་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མེ་ལས་གཞན་པའི་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞི་བུད་ཤིང་ དེ་ལ་མེ་གཞག་པ་ཡོད་པར་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་ན་བུད་ཤིང་མེ་མེད་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབར་བ་དང་བཅས་པ་ནི་མེ་ཞེས་བྱ་ལ། འབར་བ་ལ་སོགས་པ་ཚ་བ་མེད་པའི་ཤིང་ནི་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་ བ་དེ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་ཡང་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་མེ་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་དབུ་མ་པའི་དཔེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ནི་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ནི་ཡོན་ཏན་ གསུམ་ལས་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མེ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་ བསལ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་འབར་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་མེ་བསལ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དཔེར་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འབར་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མེ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了说明火不从他处而来，故说'火不从他处而来，因为否定了他性，也否定了实体性'等。
若观察有薪或无薪而来，二者皆不成立。即是说，若观察火从他处而来，是与薪一起来还是无薪而来？二者皆不成立。
为什么呢？因为有所依待者不成立，若无所依待则无薪故无基础。因为火与薪成立与不成立二者相待不合理，所以火与薪皆无，故不成立与薪一起而来。因为火与薪无所依待则无薪，所以无火之基础，故不成立火之基础而来。
现在为了说明火也不在薪中，故说'薪中也无火，因为否定了他性'。'薪中也无火'是立宗，'因为否定了他性'是能立，因为无异于火之薪，故不应认为基础薪中有火安立。
或者以无火之薪本身作为论题而解释，即是说，在世俗谛中，有燃烧者称为火，无燃烧等热性之薪称为薪，以此为论题，显示对该偈颂的另一种解释。
因此，'薪中也有火，因为是所生法，如同识'是其意趣。这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。
如同识是所生法故其中无火，同样薪也是所生法故其中也无火。
对于那些说火是萨埵、剌阇、答摩性故喻例中也有火的人们，即数论派人认为中观派以识为喻例不合理，因为所立法为空。他们说，三德是常住且遍一切，因为火是三德中萨埵、剌阇分多者，所以你们的喻例识中也有此火，因此识不能作为薪中无火的喻例。
对此说法，注释者回答说：'因为彼中无遮别相之事物，故非无喻'。因为在识中无燃烧和热性等遮别相之火的事物，故与薪中无遮别相之火的事物相符，识可为喻例。即是说，因为在识中不可得具有燃烧和热性等相之火。

།གལ་ཏེ་དེའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མེ་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ ཉིད་དུ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མེ་དེའི་ནུས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེར་མི་རུང་བས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྒྲུབ་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ལན་དེ་ནི་རྟོག་གེ་པ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་ལ་ དེ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་སོ་ཞེས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞད་གད་དུ་འགྱུར་བའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་འདི་སྨྲས་ཏེ།རྟོག་གེ་པ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པ་ལ་ལ་ཞིག་ལ། སྨྲ་བ་པོ་འགའ་ ཞིག་གིས་ཁྱོད་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ན་རེ་ཁོ་བོ་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་དེ་ནི།ཀུན་གྱི་བཞད་གད་དུ་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཁོ་བོས་བུད་ཤིང་མེ་མེད་ པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།དེའི་དཔེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མེའི་བསལ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ན་དེ་ལ་ཁྱོད་ན་རེ་མེའི་བསལ་བ་མེད་ཀྱང་ནུས་པ་ཡོད་པས་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གྱི་བཞད་གད་དུ་འགྱུར་བས་ལན་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། གཞན་དག་ནི། ཤིང་ ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དེ། བུད་ ཤིང་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བུད་ཤིང་གཞུག་པ་དང་སྦར་བ་དང་བསྒུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་དོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ན་རེ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་དམིགས་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ པའི་ཕྱིར་དང་།རྩོམ་པ་དོན་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་ཉིད་དེ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་ སུན་འབྱིན་པ་སྟོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་མེ་ཉིད་དམིགས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པས་རྩོམ་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་རྩོམ་པ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

如果说由于有其功能故无过失的话，这是说如果数论派说：'虽然识中没有火的本性，但是由于识中有火的功能，所以你们的比喻不成立，因此我们的论证无过失'这样说的话。
对此回答，此处注释者说：这个回答就像对于不懂声音定义的论理学家，向他指出他不懂声音定义时，他反驳说：'我通晓论理学论著，怎么会不懂声音定义呢？'这样令人发笑的比喻。
就像有人对一个不通晓声音定义的论理学家说：'你不通晓声音定义'，他回答说：'我通晓论理学论著，怎么会不通晓声音定义呢？'这成为众人的笑柄一样。在此，我以柴火无火为宗，以识中无火的遮遣为喻，你说虽无火的遮遣但有功能故不成为喻，这也成为众人的笑柄，所以这个回答不能成为回答。这是其意思。
其他人对'柴中亦无火'这句话解释说：因为不可得，以及努力将成无义故。这是说对此根本偈颂，长老佛护论师如此解释：柴中也无火，为什么呢？因为不可得，以及努力将成无义故。
如果柴中有火，应当可以见到，因为不可见到，所以柴中无火。而且，如果柴中有火，投柴、点燃、搅动等努力将成无义，因此柴中无火，如此解释。
非他者说这不合理，因为不可得不能成为因，以及与说明努力有义的因的意义有作用的宗义相违故。这里'非他者'是指自己，即注释者自己驳斥长老佛护的解释不合理。
为什么这不合理呢？因为不可得不能成为因，因为正在燃烧的称为柴，所以在其中也正在见到火性故。而且说'努力将成无义故'这句话有漏洞，因为努力不是无义，而是有义。
因此，从'努力将成无义'这有漏洞的话反过来，可见此处的意思是'努力有义'这个因。

། རྩོམ་པ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ན་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པ་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པས། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་མདོ་མཛད་པའི་ལུང་ལས་བུད་ཤིང་ལས་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཁས་བླངས་ལ། ད་འདིར་བུད་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པས་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་དགག་པ་དག་འབའ་ཞིག་གིས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་མ་བསམས་ཀྱི། འདི ལྟར་དགག་པ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དགག་པ་ལྷག་མ་དག་ཀྱང་འདྲ་བར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་དགག་པ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དང་ལྟོས་པ་མེད་པ་དང་གཞན་ལས་མི་འོང་བ་དང་བུད་ཤིང་ལ་མེད་པར་དགག་ པའི་རྣམ་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་འབའ་ཞིག་གིས་དགག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།དགག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འདྲ་བར་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དགག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཤིང་ལ་ལྷག་མ་ བསྟན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་ལ་ཡང་བརྗོད་པ་ལྷག་མ་དག་བསྟན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་སོང་བ་ དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་པ་དང་མ་བསྲེགས་པ་དང་སྲེག་བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད་དེ།བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྲེགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཅི་ལྟར་དཔེར་ན་དོན་དམ་པར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པའི་ལམ་དག་ནི་འགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བསྲེགས་པ་དང་མ་བསྲེགས་པ་དང་སྲེག་ བཞིན་པའི་ལས་དག་ཀྱང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྲེགས་ཟིན་པའི་ལས་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་བྱ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་བྱ་བ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果'创作有意义'是理由，那么所要证成的也不是'柴火中没有火'的相反命题，而是'柴火中有火'这一命题得以成立。如此，你先前承认经典作者所说'柴火中没有火'的教言，而现在又在此处证成'柴火中有火'，这就与经典作者的宗旨相违背，因此上座部佛陀波利多的解释是不合理的。
不应认为仅仅通过对火与柴火所说的那些否定来否定，而是应该这样：通过其他的否定方式也可以否定。因此，也应该说明其余的否定方式是相同的。这是说，对火与柴火的否定，不仅仅是通过已经说明的一性、异性、相待、不相待、不从他来以及在柴火中无火等否定方式来否定，也应该用其他否定方式同样地进行否定。
那么，其他的否定方式是什么呢？为此说道：'已去、未去与正去，同样适用于柴火的其余论述。'应当理解，用这些方式同样也可以对柴火作出其余的论述。用什么方式呢？就是用已去、未去和正去这些方式。
为了说明这一点，就像通过推理可知已去、未去和正去中没有去的行为那样，在已烧、未烧和正在燃烧中也没有燃烧，因为是所烧之物，如同已烧之物等等，应当这样论述。这些也应当依次配合论题、所立法、能立法和譬喻来理解。
就像在胜义谛中，已去、未去和正去的道路是所行进的对象，所以在这些中没有行进的动作；同样地，在胜义谛中，已烧、未烧和正在燃烧的业也是所烧之物，所以正如在已烧完的业中没有燃烧的动作一样，在这些中也没有燃烧的动作，应当这样论述。

།ཅི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པར་ བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སྲེག་པ་པོ་དང་སྲེག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།བྱ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བོང་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཅི་ལྟར་དཔེར་ན་དོན་དམ་པར་བོང་པ་ནི་བྱ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་ བར་མི་བྱེད་པ་དང་།བོང་པ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བོང་པ་ནི་གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཉི་གའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དཔེར་ན་དོན་དམ་པར་བོང་པ་ནི་བྱ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲེག་པ་པོ་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ལ།བོང་པ་ནི་སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲེག་པར་ མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་།བོང་པ་ནི་གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲེག་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྩོམ་པ་དགག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དྲང་བར་བྱའོ། །ད་ནི་བུད་ཤིང་ཉིད་མེ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་མེད་པ་དང་། མེ་དང་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པ་དང་། བུད་ཤིང་ལ་མེ་མེད་པར་དགག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟོན་ཏེ། དེ ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད། །གཞན་ཉིད་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཅི་ལྟར་ཙཻ་ཏྲ་བ་ལང་དང་ལྡན་པ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་ལ་ཤིང་མེད། ཅི་ལྟར་རྫ་བོ་ན་རྒྱ་ཤུག་དག་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེར་དེ་མེད། ཅི་ལྟར་ཆུ་ན་པདྨ་དག་ལྟར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསུམ་གྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་གཞན་ཉིད་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།

正如通过推理证明行走者、非行走者以及除此之外的其他者都不能行走一样，同样也应当证明，在胜义谛中，燃烧者、非燃烧者以及除此之外的其他者也不能燃烧。
应当说明：由于不具有两种作用、由于不是燃烧者、由于有两者的过失，就像驴子一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当按顺序配合。
就像在胜义谛中，驴子因为不具有两种作用而不能行走，同样行走者也因为不具有两种作用而不能行走；驴子因为不是行走者而不能行走，同样非行走者也因为不是行走者而不能行走；驴子因为有两者的过失而不能行走，同样行走者与非行走者也因为有两者的过失而不能行走。
同样在此处也应当说明：就像在胜义谛中，驴子因为不具有两种作用而不能燃烧，同样燃烧者也因为不具有两种作用而不能燃烧；驴子因为不是燃烧者而不能燃烧，同样非燃烧者也因为不是燃烧者而不能燃烧；驴子因为有两者的过失而不能燃烧，同样燃烧者与非燃烧者也因为有两者的过失而不能燃烧。
同样，对于作者的否定等其余部分也应当类推。现在说明五种否定：薪不是火、除薪之外无火、火与薪不相应、火中无薪、薪中无火。
其中'一性的否定已经说明'是指作者与业成为一性会有过失。'除薪之外无火，异性的否定已经说明'是指会有不相依等过失。'火与薪相应，如同遮特拉与牛相应'、'火中无薪，如同瓶中无枣'、'薪中无火，如同水中莲花'这三者的能立法是'异性的否定已经说明'，即会有不相依等过失，这是通过前文的语境说明的。
因此，由于火与薪都不成立，所以没有譬喻。因此对于在《观本际品》中所说的'在胜义谛中，取者与所取确实存在，因为互相依待，如同火与薪'这一说法，其譬喻不完整的过失是难以回答的。这是对此处的总结。

།དེས་ན་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ བླང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྩ་བ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།སྔར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་ཕ་རོལ་པོས་དེ་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་རྩ་བ་མ་གྲུབ་པས། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་གྲུབ་པའོ།།ད་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཅི་ལྟར་བཀག་པའི་རིམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་དགག་པ་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་ལུས་པར་ ར་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ། མེ་དང་ཤིང་གིས་བདག་དང་ནི། །ཉེ་བར་བླང་བའི་རིམ་པ་ཀུན། །བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །མ་ལུས་པར་ནི་རྣམ་པར་ བཤད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དང་། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱ་སྟེ།བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དགག་པའི་རིམ་པ་གང་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་དག་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཤད་དེ། བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དང་བུམ་པ་ དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་ཤིང་གིས་བདག་དང་ནི། །ཉེ་བར་བླང་བའི་རིམ་པ་ཀུན། །མ་ལུས་པར་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་བདག་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་ པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་དག་ནི་བྱེད་ པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

因此，胜义中蕴等确实存在。世尊依于彼等宣说取者与所取，这一能立因不成立，这是总的量果。如前在观察取者与所取品第一中，对方说此语的能立因不成立，故中观者主张胜义中蕴等无自性已成立。
现在，如同遮破火与薪的一性与异性等的次第那样，应当了知以同样的次第完整地说明遮破我与所取等一切次第与瓶、毯等一起。为显示一切相同故说：
'如同遮破火与薪的一性与异性那样，以火与薪说明我与所取一切次第，与瓶毯等一起完整地说明。'
以火与薪说明我与所取的一性、异性及互相观待不合理的一切次第，应当了知与瓶、毯等一起完整地说明。
'与瓶毯等一起'是说，以火与薪遮破我与所取的诸次第所说明的，也与瓶、毯等一起说明。即是说完整地说明我与所取及瓶、毯等的一切遮破次第。
其中，首先为显示应当了知以火与薪完整地说明我与所取的一切遮破次第，说'次第'即是遮破的方式的意思，说'完整地说明'等。'以火与薪说明我与所取一切次第完整地说明'中，'次第'即是遮破的方式，应当配合'彼等一切完整地说明'来理解。
其中，首先为显示以我为一方而遮破我与所取一性的次第故说：胜义中我非与所取一性，因为是作者与业的缘故，如同砍者与所砍。
这些依次是有法、所立法、能立法及譬喻。如同砍者与所砍因为是作者与业的缘故胜义中非一性那样，我与所取也因为是作者与业的缘故胜义中非一性。

།ད་ནི་བདག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་བདག་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉེ་བར་བླང་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་བླང་བ་ལས་ གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་བདག་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཅད་པ་དང་གཅོད་པ་པོ་དག་བཞིན་ནོ། ། དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་བདག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བདག་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་ལ་དམ་བཅས་པའི་ཁྱད པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི།སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་བདག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ནི། ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ལས་གཞན་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་ བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་བླང་བ་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་ གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

现在，为了说明以我为主而否定我与取者为异的次第，说道：'胜义中，我非异于取者，因为有待故，及是事物故，如取者之自性。'这些应当依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻。
譬如取者自性因为有待及是事物故，胜义中非异于自性；同样，我也因为有待及是事物故，胜义中非异于取者。
现在，为了说明以取者为主而否定一性与异性的次第，说道：'同样，胜义中取者非与我一，因为是业与作者故，如所断与能断者。胜义中取者非异于我，因为有待故及非事物故，如我之自性。'这些是以取者为主否定一性次第的立宗差别而已，其余支分如前。
现在，为了说明以我为主而否定能取者的次第，说道：'同样，胜义中天授我不取天授之取者，因为有待故，如彼之他者。'这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻。
譬如异于天授的祭授我因为有待故，胜义中不取天授之取者；同样，天授我也因为有待故，胜义中不取天授之取者。
现在，为了说明以取者为主而否定取者的次第，说道：'胜义中天授之取者非天授我之取者，因为是取者故，如祭授之取者。'这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻。
譬如祭授之取者因为是取者故，胜义中非天授之取者；同样，天授之取者也因为是取者故，胜义中非天授之取者。

།ད་ནི་བདག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ།བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ནི་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ཡང་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ལྟོས་པར་མི་ བྱེད་དོ།།ད་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་ གཞན་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཅི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མས། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན། ཅི་ལྷས་ བྱིན་གྱི་བདག་ལྷས་བྱིན་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་ན་དེས་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཅི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་གལ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་དྲི་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། གལ་ཏེ་ གཞན་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟ་ན་སྔར་དབུ་མ་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དགག་པར་དམ་བཅས་ལ། ད་འདིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་པས་སྔར་རང་གི་ དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་ནི་རང་གི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་ཅི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པའི་དཔེ་སྔར་མཆོད་ སྦྱིན་ལས་བླངས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ།མཆོད་སྦྱིན་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་རང་གི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པས་ཅི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

现在为了说明以自我为方面否定依待的次第，所以说：'如是，胜授我的成立与不成立在胜义中不依待于胜授的近取，因为是我的缘故，如同祭祀的我一样。'这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如祭祀的我成立与不成立因为是我的缘故，在胜义中不依待于胜授的近取，如是胜授的我成立与不成立也因为是我的缘故，在胜义中不依待于胜授的近取。
现在为了说明以近取为方面否定依待的次第，所以说：'胜授的近取在胜义中不是胜授我成立与不成立的所依待，因为是近取的缘故，如同祭祀的近取一样。'这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如祭祀的近取因为是近取的缘故，在胜义中不是胜授我成立与不成立的所依待，如是胜授的近取也因为是近取的缘故，在胜义中不是胜授我成立与不成立的所依待。
此处有人问道：'胜授的我不执取胜授的近取'这句话是什么意思？是执取其他的呢？还是什么都不执取呢？这是对方针对中观派前面的推理，即'在胜义中胜授的我成立与不成立不执取胜授的近取'这句话的意思，是在问：如果胜授的我不执取胜授自身的近取，那是执取他人的近取呢？还是什么都不执取呢？这是设置两种选择的思考。'这将如何'是在询问方式。
对此回答说：'如果是执取其他的话，则违背前宗。'这是说，如果这样的话，先前中观派否定执取者和所取的承诺，而现在此处承认胜授的执取者执取他人的近取，这就违背了先前自己承诺的前宗。如果是什么都不执取的话，则无有譬喻。因为祭祀的我是执取自己的近取的缘故。这是说，如果是这样，则执取者什么都不执取的譬喻，先前从祭祀处所取的那个是不合理的，因为祭祀虽然不执取他人的近取，但执取自己的近取，所以不是什么都不执取的缘故。

།དེས་ན་དབུ་མ་པའི་དཔེ་སྔ་མ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ ཟེར་བ་ཡིན་ན།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་མེད་ལ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བདག་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་གཅིག་པ་ ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏོ།།ཅི་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་སྐབས་སུ། མེ་ནི་གཞན་ལས་མི་འོང་སྟེ། །ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཤིང་ལ་ལྷག་མ་བསྟན། །ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།།ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །ཅེས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདིར་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི། །མེ་དང་ཤིང་གིས་བདག་དང་ནི། ། ཉེ་བར་བླང་བའི་རིམ་པ་ཀུན། །མ་ལུས་པར་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི། བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། མ་ལུས་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་སྦྱར་ཏེ་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དེ་དག་གིས་བདག་དང ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་རིམ་པ་གང་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་དག་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་རིམ་པ་གང་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་དག་ བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཤད་དེ།བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་ སོགས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་།ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་སྨྲ་བ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་པ་དག་ལས།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ་ཞེས་སྨྲ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་སྨྲ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་སྨྲ། ཁ་ཅིག་ནི་མཚན་ ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་དེ་དག་ལ་ཡང་ལ་ལ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་ཟེར།ལ་ལ་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་ཟེར། ལ་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བས། ད་འདི་མན་ཆད་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་དེ་དག་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་ བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པར་བྱའོ།

因此，如果说中观派前面的比喻因为是空性而不成立的话，对于这种说法，此处注释者说道：'这是不合理的，因为已经作了回答。'因为没有如前面的观察那样承许，所以对前面的观点没有损害，对于后面的观察，也已经确立了'我'和'祭祀'即天授相续的取和能取不成立，作为比喻而安立，所以并非没有比喻，因为已经作了回答，所以这种诘难是不合理的。
如是，以上已经说明了火与柴薪对我与取的一性、异性和相待的遮遣次第及其答辩。如同在火与柴薪的章节中所说：'火不从他来，柴中亦无火，以去未去中，如是余亦说。柴体非是火，离柴亦无火，火不具有柴，火中无柴彼中无。'这些在此处对我与取的遮遣时也应当相应地运用。
首先，这些是'以火与柴薪，我与近取蕴，一切诸次第，已经全宣说'的道理。现在，'瓶毯等俱时，一切皆宣说'的词义相应，为了显示遮遣次第，火与柴薪对我与取的那些次第，也与瓶子、毛毯等一起宣说。
以火与柴薪对我与取的那些次第，也与瓶子、毛毯等一起宣说，即对我与取以及瓶子、毛毯等的一切遮遣次第都已完全宣说。其中瓶子、毛毯等是指作为因果关系的、作为部分与整体的、作为属性与有属性的、作为相与所相的诸如此类。
关于瓶子、毛毯等事物，世间有三百六十三种说法，有些说它们是因果关系，有些说是部分与整体的关系，有些说是属性与有属性的关系，有些说是相与所相的关系。对于这些，有人说是一性，有人说是异性，有人说是相互依待。因此，从这里开始将要说明以火与柴薪来遮遣这一切次第的方法。

།དེ་ལ་དང་པོར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅད་པ་དང་གཅོད་པ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གཅད་པ་དང་། གཅོད་པ་པོ་དག་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་འཇིམ་པ་དག་ཀྱང་། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱོགས་སུ་ བྱས་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གཉིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པར་འཇིམ་པ་ནི་བུམ་པ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པ་དག་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་འཇིམ་པ་ནི་བུམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དམ་བཅས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

现在首先应当说明以火和柴薪为因果关系的所有无余遮破次第的解说方法。其中，首先为了显示以果为方面的一性遮破之相，
首先，胜义中瓶与泥并非是一，因为是业与作者的缘故，如所断与能断者。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如所断与能断者因为是业与作者的缘故，胜义中并非是一，同样地，瓶与泥也因为从果与因的角度是业与作者的缘故，胜义中并非是一。
现在为了显示以果为方面的异性遮破次第，
胜义中瓶并非异于泥，因为具有观待性以及是果等的因相之故，如泥的自性。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如泥的自性因为具有不观待性、是果、是色法、具有障碍性、是大种所生、是色蕴所摄等的缘故，胜义中并非异于自性，同样地，瓶也因为具有观待性、是色法、是果、具有障碍性、是大种所生、是色蕴所摄等的缘故，胜义中并非异于泥。
同样地，对于泥的方面等也应当如是说。这是说以因为方面的一性与异性遮破之相说两种能立语，即：
胜义中泥并非与瓶是一，因为是作者与业的缘故，如能断者与所断。胜义中泥并非异于瓶，因为具有观待性以及是果等的因相之故，如瓶的自性。
这些也仅有立宗的差别，其余能立支分如前。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ ནི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་རྒྱུ་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ནི་རྒྱུ་འཇིམ་པས་ བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་བུམ་པ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅི་སྟེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་རྒྱུ་འཇིམ་པས་ འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཅི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་གལ་ཏེ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་རྒོལ་བ་ལ། དེའི་ལན་དུ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་མེད་ལ།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གང་དག་འབྲས་བུ་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ལན་གདབ་པ་དག་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གྲངས་ཅན་དག་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བུམ་པ་ནི་ འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་དང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་ ཉིད་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་དེ་ལ།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གཅིག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིམ་པའི་རྫས་སྤྱི་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དང་།ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ཡང་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིམ་པའི་རྫས་སྤྱི་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་ སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'等'这个词，是从因的角度否定因的次第，胜义中因泥土并非能生果瓶，因为有所依故，如同其他一样；从果的角度否定果的次第，胜义中果瓶并非由因泥土所生，因为是果故，如同毛毯一样；从果的角度否定依待的次第，胜义中果瓶的成与不成并不依待因泥土，因为是果故，如同毛毯一样；从因的角度否定依待的次第，胜义中因泥土并非是果瓶成与不成所依待，因为是因故，如同因线一样。
若问所立宗义为何？是说因泥土能生其他果，还是说完全不生？若说能生其他，则违背前宗。若说完全不生，则无有譬喻。对此质难，其答复为：此非正理，因为未如前检择而承许，故无违前宗。对后检择，则以因线等诸因不生果瓶已成立者为喻，故非无喻。应当如是总摄答复。
数论派以能立方式主张：瓶非异于泥，因为与泥具有同一自性、同一有性、同一因果性、同一总别相属性、同一处所等性故，如同泥之自性。此说明先前中观派否定因果是一性时，此处数论派以一切法同一自性的能立方式，证成因果非异且为同一自性的论述。
这些也应依次配合事例、所立法、能立法及譬喻。譬如泥之自性因为是泥之自性故、是有性故、是因果性故、具有泥之实体总相及色形等别相故、具有处所时间自性一性故，非异于自性。如是瓶亦因为是泥之自性故、是有性故、是因果性故、具有泥之实体总相及色形等别相故、具有处所时间自性一性故，非异于泥。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་དང་བུམ་པའི་བདག་ཉིད་རང་གི་བདག་ ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དབུ་མ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གྲངས་ཅན་དེ་དག་གི་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དབུ་མ་པ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་ལ། འཇིམ་པ་དང་བུམ་པ་དག་གཉི་ག་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ ཅན་ཡང་མ་གྲུབ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གཅིག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་མ་གྲུབ་པོ།།དམ་བཅས་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དུས་གཅིག་ནའོ་ཞེ་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་དེ་དུས་གཅིག་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ།གལ་ཏེ་གང་ཁོ་ནའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་པར་དམ་འཆའ་ན་ནི་དེས་ ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུའི་གསལ་བ་འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞོ་ལ་འོ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གྲངས་ཅན་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་དེ་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་འདྲ་བར་ཁྱབ་པས།རྒྱུའི་བསལ་བ་ཉིད་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། །འདི་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་ན་ཞོ་ལ་འོ་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དྲུག་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུ་དག་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་།གྲགས་པའི་གནོད་པ་དང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུགས་ དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དེ་ཙམ་དག་གི་སྤྱི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བ་ཡོད་ལ།རྒྱུ་འོ་མ་ལ་ཡང་དེ་དག་ཡོད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མེའི་སྒྲ་དང་རྔའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་སྤྱི་ཡིན་ལ། སྒྲ་ལས་གླུ་དབྱངས་ཀྱི་སྣ་གྲངས་དྲུག་ལྡན་དང་། དྲང་སྲོང་བ་དང་། ས་འཛིན་པ་དང་། བར་མ་པ་དང་། ལྔ་བ་དང་། བློ་གསལ་དང་། འཁོར་ཉན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་སྒྲའི་སྤྱི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བ་དང་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པའི་སྤྱི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་སྒྲ་དེ་ཙམ་དང་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དེ་ཙམ་དག་ཡོད ལ།རྒྱུ་འོ་མ་ལ་ཡང་དེ་དག་ཡོད་པར་འདྲ་བས་དེས་ན་ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་འོ་མའི་དེ་ཙམ་དག་ཡོད་ལ། འོ་མའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཞོའི་དེ་ཙམ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཞོའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་འོ་མའི་བསལ་བ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པར་མི་སྨྲ་བས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对于这样说的回答，在此解释说：对于中观论者来说，泥土的本性和瓶子的本性并非是同一本性，因此没有比喻。数论师所说的泥土的本性与自性并非是异体，对中观论者来说是不成立的，因此没有比喻。泥土和瓶子二者在胜义谛中都不成立，所以有法也不成立，因此不能成立因果是同一自性。
关于所立宗义也应当观察等等，是说对于先前数论师所立因果是一性的宗义，其含义是什么而进行观察。如果说因果一性是指同一时间的话，则违背前宗。即是说，如果数论师所立的因果一性是指同一时间，如果承许正是因的时候也正是果的时候，则违背前宗。因为按照你们的宗义，因果是在不同时间中存在的。
如果说因的显现存在于果中，则违背世间共识，因为酪中没有乳的缘故。即是说，如果数论师所立的因果一性，是由于勇识等自性遍及因果，因的显现也存在于果中，所以承许因果一性的话，则违背世间共识。因为在世间中，众所周知酪中没有乳。
如果说，在酪的阶段中也有离六和合等差别的声等，所以既不违背世间共识，也不违背自宗的话。这是数论师证成因果虽然是同一自性，但不犯违背世间共识和违背自宗过失的理由。他们说，因的自性也存在于果中，即在果酪的阶段中有离开特殊性的色、香、味、触等总相，因乳中也同样有这些的缘故。
这是什么意思呢？火的声音和鼓的声音是声音的总相，而声音的六和合、仙人、持地、中等、第五、利慧、眷属等是声音的差别。因此在果酪的阶段中有离开差别的声音总相，以及离开差别的色、香、味、触的总相，在因乳中也同样有这些，所以在酪的阶段中也有乳的诸总相，在乳的阶段中也有酪的诸总相。
因此既不违背世间共识，又因为在酪的阶段中没有乳的显现，所以不说因果同时存在，因此也不违背自宗前说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་ལ་འོ་མ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྒྲ་དེ་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ ལ་འོ་མ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་ཞོ་དང་འོ་མ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པས་ཞོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དེ་ཙམ་དེ་དག་ལ་འོ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཞོ་ལ་སྒྲ་དེ་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འོ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྒྲ་དེ་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་།འོ་མའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པ་དང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་དག་སོ་ན་གནས་སོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཅི་ལྟར་ཞོ་ཉིད་ཞོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞོ་ཉིད་ཞོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ཞོ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ བསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་ཡང་ཞོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ཞིང་ཀྱང་ཞོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་འོ་མ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་འོ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་འོ་མའི་ཁྱད་པར་བསལ་ བའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དེ།འོ་མའི་ཁྱད་པར་ནི་སླ་བ་དང་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ན་དེ་དག་ཀྱང་འོ་མ་ཞོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་ཞི་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་མེད་པས་དེ་ལྟར་འོ་མའི་ཁྱད་པར་སླ་བ་དང་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་འོ་མའི་ཁྱད་པར་ བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་ཅན་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཆོས་ཅན་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡང་བསྡུ་སྟེ། ཞོ་ཡང་འོ་མའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་འོ་མ་ལས་ གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཞོ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞོ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་ཆོས་ཅན་ཞོའི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དེ་ཞོའི་ཁྱད་པར་ནི་སྐ་བ་དང་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ན་དེ་དག་ ཀྱང་ཞོ་འོ་མའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་འོ་མ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞོ་ལ་མེད་པས་དེ་ལྟར་ཞོའི་ཁྱད་པར་སྐ་བ་དང་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞོའི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

对于如此所说，在此作为回答而解释说：'由于对于彼等而言，牛奶性本身不合理，所以这不是答案。'因为对于声音等性质而言，牛奶性是不合理的，所以这不是答案。由于你们说酸奶和牛奶是同一性，而在酸奶状态时的那些性质中没有牛奶的缘故。
如果认为由于酸奶中有声音等性质，所以其中有牛奶性的话，那么瓶子和毛毯等物中也有声音等性质，那么瓶子和毛毯等物也应当能够发挥牛奶的作用，但是它们并不能发挥作用，因此共识的过失和承许的过失仍然存在。
以非他性推理，由于非因性等而遮遣彼等因性等的缘故，所立命题中有遮遣所依有法的本性和差别的过失。这是说，数论派以因果非他性推理，由于非因果性而遮遣彼等因果性的缘故，他们的所立命题中有遮遣所依有法因果的本性和差别的过失。
这样显示：以非他性推理，如同酸奶性由于不异于酸奶，所以酸奶性非为酸奶之因而遮遣酸奶是因性一样，牛奶也由于不异于酸奶，所以牛奶也非为酸奶之因而遮遣牛奶是因性，因此数论派的非他性主张中有遮遣所依有法牛奶本性的过失。
同样也有遮遣所依有法牛奶差别的过失。牛奶的差别是稀薄性和甜性等，而这些如同牛奶是酸奶的自性一样不异于酸奶，所以牛奶中没有这些，因此遮遣了牛奶的差别稀薄性和甜性等，所以有遮遣所依有法牛奶差别的过失。
'等'字不仅表示有遮遣所依有法因的本性和差别的过失，也包括有遮遣所依有法果的本性和差别的过失。酸奶也如同牛奶的自性一样不异于牛奶，所以酸奶非为果性而遮遣酸奶是果性，因此有遮遣所依有法酸奶本性的过失。
同样也有遮遣所依有法酸奶差别的过失。酸奶的差别是稠厚性和酸性等，而这些如同酸奶是牛奶的自性一样不异于牛奶，所以酸奶中没有这些，因此遮遣了酸奶的差别稠厚性和酸性等，所以也有遮遣所依有法酸奶差别的过失。

།ད་ལྟར་དང་འདས་པའི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ཡང་སྐྱོན་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་ཕྱོགས་སུན་དབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ།སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། བུམ་པ་ལས་འཇིམ་པ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་དམ་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པས་ད་འདིར་གལ་ཏེ་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ཅིང་།འཇིམ་པ་ལས་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དམ་འཆའ་སྟེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་མ་འདས་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ཅིང་འདི་སྐད་ཅེས་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ལས་གཞན་ ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་ཅི་ལྟར་སྔར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ་དེའི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐྱོན་སྔ་མ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་མ་འདས་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་དེ་ཡོད་པའི་དུས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་དེ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་ པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པས་རྒྱུ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་འདས་པ་ཡིན་པས་འདས་པའི་རྒྱུ་དེ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ཅིང་འདི་སྐད་ཅེས། རྒྱུ་འཇིམ་པ་འདས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིམ་པའི་བདག་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ཡང་།ཅི་ལྟར་སྔར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། འདིར་ཡང་འདས་པའི་རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐྱོན་སྔ་མ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པས་རྒྱུ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་འདས་པ་ཡིན་པས་འདས་པའི་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་འདས་པ་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དེ་འབྲས་བུ་ལས གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་།དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །རིགས་མཐུན་པ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཞིག་པ་དག་གིས་ མ་ངེས་པ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་ གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏེ།རིགས་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིམ་པ་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པའོ། །རིགས་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིགས་མི་མཐུན་པའོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའོ།

如果将现在和过去的因作为主张，则有如前过失。这句话是说，如前数论派以立论方式主张瓶不异于泥时，对此主张的过失进行破斥。如前数论派以果瓶为主张，主张瓶与泥不异，因为未成立，现在此处如果以因泥为主张，主张泥与瓶不异，在果未生时，以现在未过去的因为主张，说现在的因泥与果瓶不异，因为是泥的本性，如同果的本性。如此立论时，如前作者与业观察品中所说，如果以现在因为主张，则无有喻例，因为彼之果未成立的过失，即是前述过失。
如果以果未生时现在未过去的因与果不异为主张，则有喻例不成立的过失。因为在现在因存在时，彼之果未成立，故你所说以果的本性为喻来证明彼不异的喻例有不成立的过失，因此不应理。
如果说因果生后而假立为因，果生时因已成过去，故以过去因为主张而说：过去因泥与果瓶不异，因为是泥的本性，如同果的本性。如此立论时，如前作者与业观察品中所说，此处若以过去因为主张，则有所依不成等过失，即是前述过失。
此中因果生后而假立为因，果生时因已成过去，故以过去因与果不异为主张时，有因的所依不成立的过失。因为过去因已灭无有，故你所说以泥的本性为因来证明彼不异的因的所依不成立，以及如果的本性为喻等也有不成立的过失，因此不应理。
同类、异类、未生、已灭等皆成不定及违教量。这句话是说，前述数论派以立论方式主张瓶不异于泥，因为是因果的本性，如同泥的自性。对此因有不定性及违教量的过失。同类是指如泥与瓶等因果同类。异类是指如泥与毛毯等因果异类。未生是指任何因的果未生。

། ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གང་གིས་རྒྱུ་ཞིག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁྱེད་གྲངས་ཅན་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན པར་འདོད་པས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བུམ་པ་དང་འཇིམ་པ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་དག་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ ངེས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་།།གྲངས་ཅན་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་དག་ཅི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ན་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་བཞིན་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནང་གི་བྱེད་པར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ་སྐྱེས་བུ་ནི་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་ཡིན། སྐྱེས་ བུ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ལོང་བ་དང་གྲུམ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་ལོང་བའི་ཁུར་དུ་གྲུམ་པོ་ཁྱེར་ན་འགྲོ་བའི་ལས་ནི་ལོང་བས་བྱེད་ལ་མཐོང་བའི་ལས་ནི་གྲུམ་པོས་བྱེད་པས་བགྲོད་པ་དང་མཐོང་བར་བྱ་བ་གཉི་ག་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པ་ཡོད་ པ་དེ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་ཚེ་ན།རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་དེས་ནང་གི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བློ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཙམ་ལྔ་པོ་དག་དམིགས་པ་ན་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནང་གི་བྱེད་པ་དག་གི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པས་ཡུལ་རྣམས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་སྐྱེས་བུ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཙམ་ལྔ་པོ་དག་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཕན་གདགས་ཤིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྟེ་གྲུམ་པོ་དང་འདྲའོ།། རང་བཞིན་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནང་གི་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དེ་ལོང་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་བུམ་པ་དང་འཇིམ པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ།

所谓'破坏'是指由某果破坏因。如果你们数论派要证明'这样的因果不是相异的，因为是因果的缘故'，那么在你们自己的论典中承许自性和神我虽是因果却是相异的，因此，是否瓶子和泥土由于是因果的缘故，就如同泥土的自体一样成为非相异？还是由于是因果的缘故，就如同自性和神我一样成为相异？这是不确定的，所以你们的因'由于是因果的缘故'是不成立的。
为了说明在数论派自己的论典中自性和神我如何是因果，说道：'神我在认知声等时是所利益的缘故，自性是具有意识性的内在作用显现的因，是能利益的缘故。'在数论派自己的论典中，从自性是作者、神我是受者的角度，自性是因，神我是果，如同盲人和跛人。
譬如跛人乘在盲人肩上时，行走的作用由盲人做，见的作用由跛人做，因此行走和见两者都得以成就。同样，当神我即具有意识性者想要享受境时，自性即三德平衡者，使内在作用即诸识与外在作用即诸根相遇，当诸根认知色等五唯时，神我的自性即具有意识性者由内在作用的相生起而体验诸境，因此神我在认知声等五唯时是被自性所利益和产生的缘故而为受者，是果，如同跛人。
自性是具有意识性的内在作用相显现生起的因，是能利益的缘故而为作者，是因，如同盲人。如是，由于自性和神我是因果的缘故而承许是相异的，而承许瓶子和泥土由于是因果的缘故而非相异，这其中的因是不确定的。

།གཞན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དམ་འཆའ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱེས་བུ་དག་ སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བུམ་པ་དང་འཇིམ་པ་དག་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་ གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་དག་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་སོ། །སྐྱེས་བུ་དག་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་ ཡིན་ལ།ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྷས་བྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་དག་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བས་བུམ་པ་དང་འཇིམ་པ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིམ་པའི་བདག་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ།།འཇིམ་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་ དོན་གལ་ཏེ་འཇིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མི་བྱའི་འཇིམ་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དཔེ་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཇིམ་པ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དང་མི་ལྡན་པས་དཔེ་མེད་དེ་འདི་ལྟར་དཔེ་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ དེ་ནི་འཇིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི།འཇིམ་པ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གལ་ཏེ་འཇིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་ དེ་ལྟ་ན་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་འཇིམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལ། འཇིམ་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་རང་གི་རྒྱུ་ལས་སམ་འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་ དག་གིས་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་རང་གི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་གཞན་སྣམ་བུའི་ རྒྱུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་གལ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་ཚིག་གོ།

此外，主张因果本身是一个而非他者的说法，与世间共识相违背而成为过失，因此这是不合理的。由于诸补特伽罗具有共相和别相的缘故，彼等是不确定的，这是说：先前数论派以证成的方式说'瓶不异于泥，因为具有共相和别相的缘故，如泥的自性'这一能立因是不确定的，这是因为在诸补特伽罗上也见到具有共相和别相而是他者的缘故。因此，是否瓶和泥由于具有共相和别相的缘故，如泥的自性般非他者？还是由于具有共相和别相的缘故，如诸补特伽罗般是他者？这是不确定的。
为了说明诸补特伽罗由于具有共相和别相的缘故是他者的根据，说'补特伽罗'是共相，'天授的我'和'祭授的我'是别相的缘故。由于天授和祭授具有共相和别相的缘故，见到是他者，因此'瓶和泥非他者，因为具有共相和别相的缘故'这一能立因是不确定的，所以不合理。
关于'泥的自性'这一能立因的含义等，是说先前数论派以证成的方式说'瓶不异于泥，因为是泥的自性的缘故，如泥的自体般'这一能立因的含义是什么，这是在进行考察。如果认为是从泥所生，则喻例不具有所立法，这是说如果'因为是泥的自性'这一能立因的含义不是指泥的本性，而是认为是从泥所生，那么'如泥的自体般'这一喻例就不具有'从泥所生'这一所立法，因为喻例泥的自体是泥的本性而非从泥所生的缘故。
如果认为是泥的本性，则能立因的含义不成立，这是说如果'因为是泥的自性'这一能立因的含义认为是泥的本性，那么这能立因的含义就不成立，因为瓶上没有泥的本性，而是从泥所生的缘故。
'果不异于因'这含义是什么？是指不异于自因还是不异于他因？这是说先前数论派以证成的方式说'瓶不异于泥，如泥的自体般'这一主张的含义是什么？是说果瓶不异于自因泥？还是说其他果毛毯不异于其因棉花？这是在进行二种选择的考察。'由此将如何'是疑问词。

།དེའི་ལན་དུ་གལ་ཏེ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ། དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་བུམ་པ་འཇིམ་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་ དེས་ན་དཔེ་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་བུམ་པ་ཡིན་པས་འཇིམ་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་དེ་ལ་འཇིམ་པ་ཉིད་དཔེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ཅི་སྟེ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལས་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་ གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་བུམ་པ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རང་གིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་ པའི་མཐའ་ལས་གཞན་ཉིད་མེད་པར་དམ་བཅས་ལ་ད་འདིར་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་།བུམ་པ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པའོ་ཞེ་ན་ཡང་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་ བཅས་པ་དེའི་དོན་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ལ་རྒྱུ་འཇིམ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་བུམ་པ་དང་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དཔེར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ལ་རྒྱུ་འཇིམ་པའི་ནུས་པ་ ཡོད་པ་ལྟར་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་ཡང་འཇིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་ཕྱོགས་སུ་བྱ་བའི་དུས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བུམ་པ་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དཔེར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ལྟར་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལ་འཇིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་གཅིག པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་འགལ་བའི་ལན་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏོ།།ཅི་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་སྐབས་སུ། མེ་ནི་གཞན་ལས་མི་འོང་སྟེ། །ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཤིང་ལས་ལྷག་མ་བསྟན། ། ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །ཅེས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་པ་ཉིད་དང་། ལྟོས་པར་མི་འཐད་པར་དགག་པའི་རིམ་པ་མེད་ཅིང་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་དེས་དགག་ པའི་རིམ་པ་གཞན་གང་དག་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་འདིས་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐད་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲས་པ་རྣམས་སུན་དབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་ གཟུགས་ཅན་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་སོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ།

对此回答说，如果是从自因，则无有譬喻。这是说，如果所立宗的含义是瓶子不异于泥土自性，那么'如同泥土的自性一样'这个譬喻就不成立。因为泥土的自性即是瓶子，以泥土性作为主题，对此以泥土性作为譬喻是不合理的。
如果是从他因，则成为前宗过失和世间共识的过失。这是说，如果所立宗的含义是瓶子不异于线等因，那么就会违背自己承许的前宗，也会违背世间共识。因为你的宗义中承许无有异性，而现在又说他因；又因为世间共识认为瓶子异于线等因。
如果说不异性是指不离其功能，也无有譬喻。这是说，如果所立宗的含义是果瓶具有泥土因的功能，故瓶子与泥土不异，那么'如同泥土的自性一样'这个譬喻也不成立。因为不能说如同果瓶具有泥土因的功能一样，因也具有泥土性的功能。
对于因作为主题的情况也是如此。这是说，如果所立宗的含义是因泥具有果瓶的功能，故瓶子不异于泥土，那么'如同泥土的自性一样'这个譬喻也不成立。因为不能说如同因泥具有果瓶的功能一样，因泥也具有泥土性的功能。
如是，以上已说明了以火与薪为例的因果一性、异性和相待的破斥次第及其答辩。如同在火与薪的章节中所说：'火不从他来，薪中亦无火，以去未去等，如是说余薪。薪非即是火，离薪亦无火，火具有于薪，火中无薪彼中无。'这些内容在此因果破斥的章节中也应当相应运用。
这些仅是略说。这是说，如是瓶子、毛毯等是因果关系，对它们的一性、异性和相待不合理的破斥次第已经略说。
如果问以此方式能了知其他未尽的破斥次第，为此说：由此方式应当说明破斥数论师所说的有关有色法和无色法的推理。有色法是指境和根。无色法是指心和心所。

།དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གང་དག་སངས་རྒྱས་པས་ཁས་བླང་བ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་དང་མཐུན་པ་གཞན་གང་དག་སྨྲས་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྱོགས་འདིས་འདྲ་བར་དགག་ཅིང་སུན་དབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པ། ད་ ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡན་ལག་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡན་ལག་ཅན་སེང་ལྡེང་ནི་ཡན་ལག་སེང་ལྡེང་གི་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆད་ཀྱང་དེ་མི་ཆད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱ་ཤུག་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ཡན་ལག་ཅན་སེང་ལྡེང་ནི་ ཡན་ལག་སེང་ལྡེང་གི་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སེང་ལྡེང་གི་ཡན་ལག་དག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་བ་གཉིས་སྨྲས་ཏེ།ཡན་ལག་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་ཡན་ལག་ ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སེང་ལྡེང་གི་ཡན་ལག་དག་ནི་ཡན་ལག་ཅན་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆད་ཀྱང་དེ་དག་མི་ཆད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་ཡན་ལག་དག་ བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་སེང་ལྡེང་གི་ཡན་ལག་དག་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡན་ལག་ཅན་སེང་ལྡེང་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སྨྲས་ཏེ། ཡན་ལག་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་ཡན་ལག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ཡན་ལག་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་སེང་ལྡེང་གི་ཡན་ལག་ནི་ཡན་ལག་ཅན་སེང་ལྡེང་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ཡན་ལག་དགག་པའི་རིམ་པ། དོན་དམ་པར་ཡན་ལག་ཅན་སེང་ལྡེང་ནི་སེང་ལྡེང་གི་ཡན་ལག་གིས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱ་ཤུག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་ཡན་ལག་ཅན་སེང་ལྡེང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ནི སེང་ལྡེང་གི་ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ།ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡན་ལག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་སེང་ལྡེང་གི་ཡན་ལག་ནི་ཡན་ལག་ཅན་སེང་ལྡེང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྒལ་བ་དང་ལན་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པར བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོན་ཏན་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སྣམ་བུ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དག་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ སབ་མ་བཞིན་ནོ།

对于那些刹那，为了破斥佛教徒所承许的观点，数论派所说的推理以及与之相应的其他所说的一切，都应当以此方式同样予以破斥和驳倒。如是，这些就是以火与柴薪作为因果关系的所有破斥次第的无余宣说方式。
第四十八品。现在应当宣说以火与柴薪作为支分与有支分关系的所有破斥次第的无余宣说方式。首先，以有支分为主而说明破斥一性与异性的次第，为此，如是，胡桐树作为有支分，在胜义中与作为支分的胡桐树根、树干、枝条、树叶等并非一性，因为当它们的一部分断时它不断的缘故，如同玫瑰。胜义中，胡桐树作为有支分，与作为支分的胡桐树根、树干、枝条、树叶等并非异性，因为具有相待的缘故，如同胡桐树支分的自性。如是说二种关系。支分如前。
现在为了说明以支分为主而破斥一性与异性的次第，如是，胜义中，胡桐树的诸支分与有支分并非一性，因为当它断一部分时它们不断的缘故，如同玫瑰的诸支分。胜义中，胡桐树的诸支分与有支分并非异性，因为具有相待的缘故，如同有支分胡桐树的自性。如是说二种关系。支分如前。
所谓'余如前'是指以支分为主而破斥支分的次第：胜义中，胡桐树的支分不能构成有支分胡桐树，因为具有相待的缘故，如同彼之他者。以有支分为主而破斥支分的次第：胜义中，有支分胡桐树不能由胡桐树支分所构成，因为是有支分的缘故，如同玫瑰。
以有支分为主而破斥相待的次第：胜义中，有支分胡桐树的成立与不成立不待于胡桐树的支分，因为是有支分的缘故，如同毛毯。以支分为主而破斥相待的次第：胜义中，胡桐树的支分不是有支分胡桐树成立与不成立所待，因为是支分的缘故，如同经线。其余诸如问难与回答等余事应当宣说。
现在应当宣说以火与柴薪作为德性与具德性关系的所有破斥次第的无余宣说方式。首先，以具德性为主而说明破斥一性与异性的次第，为此，如是，胜义中，毛毯与经线本性的色等并非一性，因为具有相待的缘故，因为是实物的缘故，如同草席。

།དོན་དམ་པར་སྣམ་བུ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཞིག་ན་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་སྤུན་དག་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སྨྲས་ཏེ། ཡན་ལག་དག་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།ད་ནི་ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དག་ནི་སྣམ་བུ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩི་རྐྱང་བཞིན་ནོ། ། དོན་དམ་པར་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དག་ནི་སྣམ་བུ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཞིག་ན་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣམ་བུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སྨྲས་ཏེ། ཡན་ལག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ཡོན་ཏན་དགག་པའི་རིམ་པ་དོན་དམ་པར་ཡོན་ཏན་རྒྱུ་སྤུན་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་སྣམ་བུ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ཡོན་ཏན་ཅན་དགག་པའི་ རིམ་པ།དོན་དམ་པར་ཡོན་ཏན་ཅན་སྣམ་བུ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་རྒྱུ་སྤུན་གྱིས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ། དོན་དམ་པར་ཡོན་ཏན་ཅན་སྣམ་བུ་གྲུབ་པ་དང་ མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྒྱུ་སྤུན་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ།ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སབ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ། དོན་དམ་པར་ཡོན་ཏན་རྒྱུ་སྤུན་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་སྣམ་བུ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩི་རྐྱང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བརྒལ་བ་དང་ལན་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་མཚན་ཉིད་ནི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་ རིམ་པ།དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ནི་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྟའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ནི་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་། མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རིམ་པ། དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་དང་གཅིག་པ་ཉིད་མ ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩི་རྐྱང་བཞིན་ནོ།

胜义中，毛毯并非异于作为线的自性之色，因为具有依待性，且当彼坏灭时彼等亦坏灭，如同线的自性。这是说明两个论式，支分如前。
现在，从属性方面说明破除一性与异性的次第。胜义中，作为线的自性之色与毛毯非一，因为具有依待性及是实物故，如同单独的染料。
胜义中，作为线的自性之色非异于毛毯，因为具有依待性，且当彼坏灭时彼等亦坏灭，如同毛毯的自性。这是说明两个论式，支分如前。
余如前者，是指从属性方面说明破除属性的次第：胜义中，线的属性不能构成具属性的毛毯，因为具有依待性，如同彼之他者。
从具属性方面说明破除具属性的次第：胜义中，具属性的毛毯非由具属性的线所构成，因为是具属性故，如同瓶子。
从具属性方面说明破除依待的次第：胜义中，具属性毛毯的成立与不成立不依待于线的属性，因为是具属性故，如同皮革。
从属性方面说明破除依待的次第：胜义中，线的属性不是具属性毛毯成立与不成立所依待，因为是属性故，如同单独的染料。
应当说明余下的诘难与答复等。
现在，为说明火与薪的相与有相破除次第的一切无余分别方式，故说'对相与有相亦当如是说'。
此中，相谓垂胡等，有相谓牛等。对彼等，从有相方面说明破除一性与异性的次第：胜义中，有相之牛与相垂胡等非一，因为具有依待性，如同马的相。
胜义中，有相之牛非异于相垂胡等，因为具有依待性，如同相的自性。
从相方面说明破除一性与异性的次第：胜义中，相垂胡等与有相之牛非一，因为具有依待性及是实物故，如同单独的染料。

།དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཞིག་ན་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་སྣམ་བུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་།མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དགག་པའི་རིམ་པ། དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དགག་པའི་རིམ་པ།དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ནི་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ།དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ལྟོས་པར་མི་བྱེད་དེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སབ་མ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་ལྟོས་པ་དགག་པའི་རིམ་པ། དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩི་རྐྱང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྒལ་བ་དང་ལན་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་དགག་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཅིག པ་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནི་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་ལ།གཞན་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དགག་པས་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་བས་གཉི་ག་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གཉི་ག་བཀག་པས་འདོད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དབུ་མ་པ་ནི་ཕྱོགས་དེ་ དག་གཉི་ག་དགག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་ན་སྨྲ་བ་པོ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་མི་མཁས་ པ་བཞིན་དུ་མཁས་པར་རློམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གང་དག་བདག་ཀྱང་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེའམ།ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེའམ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་གང་གིས་དགག་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

胜义中，特征垂肉等并非与特征所依牛不同，因为是有所依待的缘故，以及当它坏灭时彼等也随之坏灭的缘故，如同毛毯的自性一样。这些是以特征为主而否定特征所依的次第。
胜义中，特征垂肉等不能表征特征所依牛，因为是有所依待的缘故，如同其他法一样。这是以特征所依为主而否定特征所依的次第。
胜义中，特征所依牛不是由特征垂肉等所表征的，因为是特征所依的缘故，如同瓶子一样。这是以特征所依为主而否定依待的次第。
胜义中，特征所依牛的成立与不成立不依待于特征垂肉等，因为是特征所依的缘故，如同草垫一样。这是以特征为主而否定依待的次第。
胜义中，特征垂肉等不是特征所依牛成立与不成立所依待的，因为是特征的缘故，如同单独的草一样。
其余诸如问答等也应当宣说。如是，以火与柴薪的自性和所取为例，所有否定的次第都已与瓶子、毛毯等一起完整地解说了。
若有人说：'由于一性否定的比量会损害他性否定的比量，他性否定的比量也会遮破一性否定的比量，所以二者都不能成立'。这是外道说：'中观派的这两种比量相互遮破，所以二者都不成立'的话语。
对此说法，论释者回答说：'由于二者都遮破而成立所欲，故无过失。'这是因为中观派欲求遮破这两个方面。
如今，如是火与柴薪的自性和所取，以及瓶子、毛毯等诸事物，以多种方式既不能成立为一性也不能成立为他性时，有些说者虽非具有思维的本性，却如同无知者一样自诩为智者，怀着傲慢认为：'我与所取是一体的即是我'，或说'与所取彼是相异的'，或说'诸事物也是与彼能破因相俱的'。

དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ ཉིད་དོ་ཞེས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དེ་དག་ནི།བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མི་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་མི་འཐད་དེ། མི་འཐད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་པ་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པའོ་སྙམ་དུ་ རིག་ནས་ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མེད་ཀྱང་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་པ་ན།གང་དག་བདག་དང་དངོས་པོ་རྣམས། །དེ་བཅས་ཉིད་དང་ཐ་དད་པར། །སྟོན་པ་དེ་དག་བསྟན་དོན་ལ། །མཁས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་དགོས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཇིག་ རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།སུས་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཏེ་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་སོ། །གང་གི་དབང་གིས་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་གིས་སོ། ། དགོས་པའི་དོན་ཅིའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་།སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་ སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དེ་དག་གོ།།བརྗོད་པ་གང་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དག་གིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་བཀའ་སྩལ་པ་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པའོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་དོན་ དམ་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་ཀྱང་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

说'是事物'或'与此相异'来表示一性与异性的那些人，依据上师的观点，他们并非通达善逝教法之义。为了说明这一点，如此观察时，胜义中一性与异性不合理。虽然不合理，但世尊为了调伏众生，依世俗权巧，为令其圆满戒定慧等功德资粮，以世间共许而宣说。有些人认为这些是胜义谛，虽诸法无戏论却起戏论，上师认为这是不合理的。
'诸执我与诸事物，一性及与异性者，彼等于此教法义，不思其为善巧者。'
因此，如此以火与薪为例观察时，胜义中我与所取以及瓶、毛毯等事物的一性与异性是不合理的。虽然胜义中不合理，但依世俗权巧，为了所化众生的利益，以世间共许的言说而宣说。
谁宣说的呢？是世尊，即具大悲的导师宣说的。依何而宣说？依世俗，即依世俗谛的安立而宣说。为何目的而宣说？为了令所调伏众生圆满戒定慧等功德资粮。即依增上戒生增上心，依增上心生增上慧等次第，为圆满资粮道、加行道、清净道所摄的一切功德资粮。
宣说了什么？宣说我与所取以及瓶、毛毯等事物的一性与异性等世俗施设。以何言说而宣说？以世间共许而宣说。对于如此宣说，有些人认为这些是胜义谛，虽诸法胜义中无有一性异性等戏论，却起戏论，龙树上师认为这是不合理的，故说此偈颂。

།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སྨྲ་བ་ པོ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་མི་མཁས་བཞིན་དུ་མཁས་པར་རློམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གང་དག་།བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་བདག་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་བདག་ལས་ཉེ་བར་བླང་བ་ཐ་དད་དོ ཞེས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།མེ་དང་བུད་ཤིང་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་བུད་ཤིང་གང་གིས་མེར་གདགས་ པའི་བུད་ཤིང་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་མེ་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།མེ་ལས་བུད་ཤིང་དག་ཐ་དད་དོ་ཞེས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུར་གདགས་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་ བཅས་པ་ཉིད་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་ཐ་དད་དོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་གང་གིས་ཡན་ལག་ཅན་དུ་གདགས་པའི་ཡན་ལག་ དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་གྱི།འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་ལས་ཡན་ལག་ཐ་དད་དོ་ཞེས་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དག་གཞན་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གང་གིས་ཡོན་ ཏན་ཅན་དུ་གདགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དག་གཅིག་པ་ཉིད་གདོན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཅན་ལས་ཡོན་ཏན་ཐ་དད་དོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་གཞན་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ ཉིད་གང་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གདགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་གྱི།འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དོ་ཞེས་མཚན་ཉིད་དང་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་གཞན་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི།བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚད་མ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་གཞན་དག་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པའི་དོན་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོའི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་གང་དག་དབུ་མ་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ ཉིད་མ་ཡིན་པར་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དགོངས་སོ།

此偈颂的略义是说，有些说法者虽不具有思维的本性，却傲慢自大，不通而自诩为通达。他们宣说：
若有我及我所执，则为我，单独则非我，如此宣说我与我所执为一体；
又说我与我所执相异，如此宣说我与我所执为他体；
又如火与薪、因与果、支分与有支分、德性与有德性、相与所相等诸事物，
说若有薪可施设为火之薪，则为火，单独则非火，如此宣说火与薪为一体；
又说火异于薪，如此宣说火与薪为他体；
说若有因可施设为果之因，则为果，单独则非果，如此宣说因与果为一体；
又说果异于因，如此宣说因与果为他体；
说若有支分可施设为有支分之支分，则为有支分，单独则非有支分，如此宣说支分与有支分为一体；
又说有支分异于支分，如此宣说支分与有支分为他体；
说若有德性可施设为有德性之德性，则为有德性，单独则非有德性，如此宣说德性与有德性为一体；
又说有德性异于德性，如此宣说德性与有德性为他体；
说若有相可施设为所相之相，则为所相，单独则非所相，如此宣说相与所相为一体；
又说所相异于相，如此宣说相与所相为他体。
对于这些人，我不认为他们通达如来教法之义。
为何如此？因为他们接受与正量相违之法。
如来教法之义，是远离众多分别一异等戏论，具无生等殊胜，无所缘执。然而，有些自宗他宗论师，接受中观师以正理成立非一非异的量所违背的一体、他体之法，因此他们不具智慧。这是大师的意趣。

།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་ པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་།དཔེ་མེད་པར་བསྟན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ བཅུ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་བལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྔར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་དང་ བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་།དཔེ་མེད་པར་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་བསྟན་ པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་།དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ། ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ལུས་ལས་ གཞན་པའི་ཆོས་མི་མཐོང་ལ་ཆོས་ལས་གཞན་པའི་ལུས་མི་མཐོང་སྟེ།ཅི་ལྟར་གཉིས་མ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འདིའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ། གཉིས་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ནི་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། གཉིས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་པ་ན། ཚངས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་མཐོང་བས་ཅི་ཞིག་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་ལྟར་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཐ་ དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐོམ་པོ་ཙམ་ གྱིས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་ བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁྱེན་རླབས་དང་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་ བྱེད་པ་བཅུ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་འཁོར་བ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ གཅིག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་ལྟ་སྟེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

此处所说的论述内容是：对方在论述之初所说的论证和无喻的显示，通过这些来说明缘起既非一义也非异义的特性。这是总结和量果。
在这第十品《观火与薪》中，论述内容作为量果来看，是因为对方先前建立蕴、界、处等在胜义中存在的前宗，认为胜义中蕴等确实存在，因为有相互依待的缘故，如同火与薪一样，对于这样的论证和无喻的显示，说明了般若波罗蜜多中所说的缘起既非一义也非异义的特性。
为了说明显示这缘起有何功德，以及为了遣除他人所说'仅以干枯的论理论典而建立'的说法，在此也应以可信圣教为依据来建立。因此，《圣梵天所问经》中说：'不见离身之外的法，不见离法之外的身，如同非二亦非不二般而见。如是见者，也不见现量所见。'这些成立即是此论的功德和依据。
见非二即是非异性，见非不二即是非一性。当如是宣说时，梵天问世尊：'菩萨如是见时现量见何物？'世尊答道：'如是见时，现量所见也不可见。'这些即是成立。
如是等无量大乘经典中所说的缘起既非一义也非异义的特性，这些即是成立。由于如是可信圣教的成立是显示此缘起的功德和依据，因此我不是仅以干枯论理而建立，也有这些圣教。
由于如是在无量大乘经典中显示缘起既非一义也非异义的特性，将这些作为此论所应详释的对象而显示，也是论师的解释智慧和善巧。
此为阿阇黎清辨所造《中观根本论释·慧灯论》中《观火与薪品》第十的广释，由阿阇黎观自在行造。
现在，为了通过否定无自性事物的相违品差别而显示轮回本身即是无，依此义故而开始第十一品。此处'依故'一词，表示承前启后的因由之义，与下文相连，词义如前。

།དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ད་ནི་ དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ ཅི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་ གཅིག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཁོར་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་ གཅིག་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་འཁོར་བ་དང་འཁོར་བ་པོ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་། ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་དག་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་དཔེ་སུན་དབྱུང་བའི་ཞར་ལ་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ།མེ་དང་ཤིང་གིས་བདག་དང་ནི། །ཉེ་བར་བླང་བའི་རིམ་པ་ཀུན། །བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །མ་ལུས་པར་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །ཅེས་ སྨྲས་པས།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་དང་།དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན་མགོ་གཉིས་པའི་མིག་གི་ནད་མེད་པར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ།

关于进入所立宗的因义，现在说'以破除无自性事物的相违品差别'这句话。论师在造《观缘品第一》时，立宗说一切事物无作用，此处论师也如是立宗，为阐明进入此宗的因义而如是说。无自性事物是自宗，其相违品是对方宗，即说蕴、界、处等是有自性的。
'其差别'是指对方立蕴、界、处等为有的前宗，下文说'胜义中蕴等确实存在，因为世尊说其名称差别并为断除彼等而说教授故'等，这些是成立蕴等存在的因，是说轮回有自性者的观点。
'破除彼'是指为破除彼义而造第十一品，这是与下文相连的意思。为了与下文相连的意义，说'为显示轮回无自性义而造第十一品'。下文所说《观本际品第十一》的内容是显示轮回和轮回者无自性，故而如是说。
若问此品的果为何？以何方式获得彼果？显示轮回无自性是此品的果，以破除无自性事物的相违品差别的方式获得彼果，因此注释者在此品的科判处首先说明了方便和方便所生之果。
为显示所说'无自性事物的相违品差别'，此处说'此中有说'等。自部论师说'胜义中蕴等确实存在，因为互相观待故，如火与薪'，为破除此立宗和喻，在观察火与薪品中说'以火与薪的我与取的一切次第，已完全说明了瓶、毯等'。
虽已破除蕴等一切事物，但因自部论师对彼等的执著难以忍受，故又如是说。因此说'胜义中蕴等确实存在，因为世尊说其名称差别并为断除彼等而说教授故'等。
这些依次配为有法、所立法、能立法和喻，因为对于不存在者，不应说其名称差别，也不应为断除彼而说教授，如双头人的眼病之治疗，这是异品喻。

།དེ་དག་ལ་ནི་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་ བསྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་སློང་དག་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དེ། དམ་ཆོས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའི། །བྱིས་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་རིང་། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ གསུངས་པ་དེ་དག་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་མིང་བསྟན་ཏེ། འཁོར་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དང་། འགྲོ་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་ དང་ཐ་མ་མེད་དེ།དམ་ཆོས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའི། །བྱིས་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་རིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ཆོས་འཕགས་པའི་ལམ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་རིང་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པ་ ཡིན་ཏེ།འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱ་ཞིང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་རྣམས་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མགོ་གཉིས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་གི་མིང་དང་། ཁྱད་པར་དང་། དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་གང་དག་གི་མིང་དང་ཁྱད་པར་དང་།དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ པས་བསྐྱེད་པ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ་གཟིགས་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བའི་རིང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་།སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དུ་མའི་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་ བཞེད་པ་ནི་དེ་སྐད་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དེ་དག་གི་མིང་དང་། ཁྱད་པར་དང་། དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དེ་དག་སུས་བསྟན་ ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་གི་མིང་ཅི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བསྟན་ ཏེ།དེས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མ་བརྟགས་ན་དགའ་བ་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་མཐའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་ གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ།།ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ།

对于这些，在说明名称和特征之后，为了使其终止而说明教诫，如是：'比丘们，轮回无始无终。对于不了知正法的愚者，轮回漫长。'同样，'比丘们，因此你们应当为了终止轮回而精进'，应当如是学习。这些说法存在，这是相关的论述。'轮回'一词说明了蕴等的名称，因为轮回是五蕴的本性和五道的本性，具有业和烦恼。'无始无终，对于不了知正法的愚者，轮回漫长'，这是说明特征，因为轮回具有无始无终的特征，对于不了知圣者所见法即圣道的愚者们来说，轮回具有漫长的特征。
如是说明名称和特征之后，'比丘们，因此你们应当为了终止轮回而精进，应当如是学习'这些话是为了终止而说明的教诫，因为为了终止轮回而在资粮道上精进，应当学习加行道和清净道，这是作为教诫和随后教示的缘故。因此，以所说的理由的力量，蕴等确实是存在的，这是总结和量果。
在此，世尊对于不存在的双头眼等，未说其名称、特征和为终止它而说的教诫，这些在胜义中是不存在的。而对于蕴等，说明了其名称、特征和为终止它而说的教诫，这些在胜义中确实是存在的。对于这样的说法，注释者自己在此解释说：世间怙主观见到由业和烦恼所生的相续，如幻如阳焰，未生起生的对治，相续未断，因此说愚者们的轮回漫长。
生是诸多痛苦的缘起，因此为了终止轮回而应当恭敬修行，仅仅是这样说而已。在世俗言说中仅仅说明了它们的名称、特征和为终止它而说的教诫，并非在胜义中说明。在世俗言说中，是谁说明了这些呢？是世间怙主即佛世尊说明的。说明了什么名称呢？说明了生的相续，这说明了生的烦恼性的特征。
为了详细解释这点，说明了'由业和烦恼所生'，这说明了从业的烦恼和烦恼的烦恼的因而生起。为了说明其本性，说明了'如幻如阳焰'，这说明了未经观察时仅是悦意而已。为了说明其边际，说明了'未生起生的对治'，这说明了未获得圣道。

།དེ་ནི་རྒྱུན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་མ་སྤངས་པ་བསྟན་ཏེ། །དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཅི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་ རིང་།།ཞེས་གསུངས་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་ཅི་སྐད་བསྟན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དུ་མའི་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་བཞེད་པ་ན་དེ་སྐད་གསུངས་པར་ ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་འདིའི་དོན་མེད་གང་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་དང་། །ནད་དང་སྡུག་བསྔལ་བསད་དང་བཅིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དག་ཡོད། །གལ་ཏེ་འཇིགས་མང་སྐྱེ་བ་མེད་ན་དོན་མེད་དེ་མི་འབྱུང་། །ཤིང་སྐྱེས་མེད་ན་ནགས་མེད་རླུང་གིས་སྒྱེལ་བར་མི་འགྱུར་བཞིན། །ཞེས་ བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དུ་མའི་གླེང་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཟད་པ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་སྦྱར་བར་བཞེད་པ་ན་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་བྱའོ་ ཞེས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པ་དེ་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་རྟོག་ ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དང་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་ཞིང་ཕུང་ པོས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་མེད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།

为了显示相续，故说'不断'，这是表明未断烦恼的获得。
若问'彼等差别如何宣说'，即说'凡夫之轮回长远'，是指未得圣道者。
若问'为断除此而说何等教诫'，由于生是诸多痛苦之缘起，为断除轮回而欲令专注于恭敬，故说'仅此而已'。
如说：'此生无义因有生则有老死，病苦杀缚等声皆有。若无多怖畏之生则无义不生，如无树生则无林不为风所动摇。'
以此方式，生是诸多痛苦之缘起，其灭尽即是寂灭之乐，为令其灭尽而欲令声闻专注于恭敬，故说：'比丘们，是故汝等应当为断轮回而精进'，应如是学。
若问'为何非就胜义而说'，为此若由分别自性者观察，胜义中轮回与涅槃二者之差别皆不可得，故说'世尊非就胜义而说'。
是故，若许说名与差别后为令其灭尽而说教诫是胜义，则因义不成。
若许是世俗因，则有义相违及无喻过失，此是结语及量果。
由于世尊非就胜义而说，故因义不成。若于世俗中成立，则与汝许为胜义相违，且由蕴所摄一切作为同品，故有无同法喻之过。

།ད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་གང་གི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་ མ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་བཤད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ནི་འདི་ན་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་རབ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་སུ་བཀའ་ སྩལ་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བར་འདོད་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཅི་ལྟར་འཁོར་བའི་སྔོན་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་ཚེ།ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས། འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད། །དེ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུང་རབ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བཀའ་སྩལ་པ་དེས།རྒྱུ་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དག་ལ་རྩོམ་པའི་དུས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ལ།སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་མ་ཤར་བ་དག་ལ་ཐ་མ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐ་མ་མེད་པར་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ མེད་པར་གློ་བུར་དུ་མི་སྐྱེ་བ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་། འབྱིན་པ་པོ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མེད་པར་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་སུན་དབྱུང་བར་འདོད་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ་ པ་ཆེན་པོས་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དེ།དེ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་རྟོག་ཁང་དུ་འཁོད་ཅིང་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ ཏེ།བདག་ཅག་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་། གྲོང་རྡལ་གྱི་མི་རྣམས་དང་། ལྡོངས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱིས་མཆོད་པར་གྱུར་ཅིང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྙེད་པར་གྱུར་ན་གང་ཚུན་ཆད་ནས་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་འདི་བྱུང་བ་དེ་ཚུན་ཆད་ནས་བདག་ ཅག་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་མི་རྣམས་དང་ལྗོངས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱིས་མཆོད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་ཆོས་གོས་དང་།བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྙེད་པར་མ་གྱུར་གྱིས། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་དོང་ལ་དེ་འདི་ལྟར་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། བདག་ཅག་གིས་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས། ཀྱེ་ གཽ་ཏ་མ་ཅི་འཁོར་བ་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ།།དེ་སྐད་དྲིས་པ་ན་གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྱིན་པ་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ཡང་གྱུར་པས་དེས་ན་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་འཁོར་བ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ དང་འབྱིན་པ་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་གསུམ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་སྨྲ་བ་སུན་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་དེ་ལྟར་བསམས་ཏེ་དོང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཅི་ལྟར་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚེ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ།

现在，关于世尊所说'轮回无始无终'这一教言是为何而说，以及这是在世俗言说中所说而非胜义谛中所说，论师以偈颂解释如下：
关于所说'轮回无始无终'，是为了遮除无因论者，世尊在经典中宣说诸法从因而生的一面时，外道为了破斥这一教法而问世尊'轮回的最初边际是否可见'时，大圣者说'不'。
'轮回无始亦无终，彼无前际与后际'等如是宣说。世尊所说'轮回无始无终'，是为了遮除世间无因论者，世尊在经典中宣说诸法从因而生的世俗谛方面。由于因果相续之中无有确定的开始时间，故轮回无始；由于未生起对治生死的圣道者无有终点，故轮回无终。
以此显示三界不会无有业和烦恼等过失而突然产生，也说明无有梵天等造作者和产生者。当外道为了破斥这一教法而问世尊'轮回的前际是否可见'时，世尊大圣者说'前际不可见'，因此说'轮回无始无终，彼无前际与后际'。
此中所说：当如吠陀等外道坐在议事堂中达成共识时，心想：'我等以前受到诸王、城邑之人、地方之人等供养，获得法衣、饮食等。自从这沙门乔达摩出现以来，我等不再受到诸王、城邑之人、地方之人等供养，也不再获得法衣、饮食等。因此我等当去破斥他，我等当如是问他：'喂，乔达摩，轮回的前际是否可见？'
如是询问时，若说前际可见，则轮回将有造作者和产生者，三界也将成为无因而生，如此则破斥了沙门乔达摩所说轮回无有造作者和产生者，以及三界从因缘而生的说法。若说前际不可见，则可以用他非一切智者来破斥他。'
他们如是思维后前去，当向世尊问道：'喂，乔达摩，轮回的前际是否可见？'时，大圣者说'不可见'，因此说轮回无始无终。

།དེ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ། གཞན་གྱིས་ཐོག མ་དང་ལྡན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་གཞན་དག་འཁོར་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་གློ་བུར་དུ་ལྟུང་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། འབྱིན་པ་པོ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་གཉི་ག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ མངོན་པར་བཀའ་སྩལ་པས་བསལ་བའི་ཕྱིར་སུན་དབྱུང་བའི་སྐབས་མི་རྙེད་དེ་གང་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་པ་དེ་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་མངོན་པས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེ་ལ་འཁོར་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་དཔྱང་ཐག་ གི་རྒྱུན་མ་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དག་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ་ཞེས་པས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་ཐོག་མ་ དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་ཤེ་ན། རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དག་ལས་རྩོམ་པའི་དུས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉེན་པོ་མ་ཤར་བ་དག་ལ་ཐ་མ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལན་གདབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དེ།དེ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པས་དྲིས་པ་ལ་ལན་གདབ་པའི་ཚིག་ཡིན་གྱི། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཚིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ ལོག་པ་མི་གསུང་བ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་གྱི་ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་དག་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་གསུང་རབ་འདི་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་དོན་འདི་གཞན་ལ་བསྟན་པར་ནུས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མིང་དང་།ཁྱད་པར་དང་། དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཉན་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ལོག་པ་མི་གསུང་བ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གསུང་བའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལུང་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ལ་ནི ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་བསྒྲུབས་པས་ཆོག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་སྒྲུབ་མི་དགོས་སོ།

对此宣说无前际和后际，其义是对于无始的，遮除他人所遍计的有始，如是其他论者认为轮回是无因骤然堕落，以及有作者、生出者如梵天等，世尊以前际不可得的教言遮除了这两者，因此不得诽谤的机会，凡是前际不可得者，其后际也不可得，故说轮回无始无终。
其中轮回是周遍趣入，即生与老死之绳索相续不断，此句显示'轮回'一词的含义。无始无终，始终即是始和终，由于其无始无终故说无前际和后际，此句显示'始终'一词和'无始终'一词的含义。
若问为何世尊说轮回无始无终？答：因为从一因至一因相续中无确定的开始时间，以及对未生起对治者无终际成立，此说依次第。
如是所说轮回之名称和特征，仅是世俗谛而非胜义谛，因此对方的因义不成立。故此是回答之语，即'轮回无始无终，其无前际和后际'此语是对梵施等人提问的回答，而非显示蕴等实有的语言。
因此，对于对世尊生起不说妄语的正信者，他们会信受此语，而为似是而非的量所迷惑心颠倒的其他人则不会信受。牟尼王的此等教法也离于师承，因此应当说能向他人显示此义的比量。
以此说明世尊所说轮回的名称、特征及为断除它而说的教授，仅是世俗谛非胜义谛，故对方因义不成立等，听闻此等的众生若对世尊生起'不说妄语而说真实'的正信，他们会信受世尊此教言，对他们而言以信许教量成立即可，不需以比量成立。

།ཉན་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་དག་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་དང་། དབྱིག་གི་སྙིང་པོ་དང་། སེར་སྐྱ་དང་། གཟེགས་ཟན་དང་། རྐང་མིག་དང་། འཕེལ་བ་ ལ་སོགས་པས་སྨྲས་པ།ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཚད་མ་ལྟར་སྣང་བས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་དག་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་ཀྱང་བསྒྲུབ་དགོས་ལ། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་འདི་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཡང་གཞན་ལ་དོན་འདི་བསྟན་པ་ལ་དབྲི་བཀོལ་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མིང་དང་།ཁྱད་པར་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་ པ་དེ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འདི་གཞན་ལ་བསྟན་པར་ནུས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་བསྐལ་པ་དང་པོའི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློའི་ཚོགས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེང་སང་གི་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློའི་ ཚོགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དེང་སང་གི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློའི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ དང་།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་སྔ་མ་གཞན་དག་ཏུ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྐལ་པ་དང་པོའི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་། བློའི་ཚོགས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་སྔ་མ་གཞན་དག་ཏུ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དག་ལ་ རྩོམ་པའི་དུས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་།གཉེན་པོ་མ་ཤར་བ་དག་ལ་ཐ་མ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐ་མ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་དང་། དམ་བཅས་པ་དང་། དཔེ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་སྒྲུབ པའི་གཏན་ཚིགས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དམ་བཅས་པ་དང་། དཔེ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་དཔེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འཁོར་བ་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཐོག་མ་ཡང་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ལྟག་ཆོད་ཅུང་ཞིག སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་ཡོད་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཐ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཐོག་མ་ཡང་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ།

听众中有些人相信大自在天、遍入天、财藏、迦毗罗、食米粒、足目、增长等所说的非正理而似正理的言论，心生颠倒。其他人对世尊的教法不生信心，因此对他们需要用比量来证成。而世尊佛陀的这些教法也是离开了师长的束缚，注释时也不对此义理增减，因此世尊宣说轮回的名称、差别及为断除轮回而宣说的教诫，这些都是世俗谛而非胜义谛。为了向他人显示对方因义不成等道理，应当阐述能够向他人显示的比量。
劫初有情的身体、根、识聚，应当了知是由其他生世所积累的善恶业所引生，因为是乐、苦、善、不善等生起的因。如同现在的身体、根、识聚一样。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。如同现在有情的身体、根、识聚是乐苦、善不善等生起的因，所以了知是由前世所积累的善恶业所引生。同样，劫初有情的身体、根、识聚也是乐苦、善不善等生起的因，所以应当了知是由前世所积累的善恶业所引生。
由此可知，轮回因果相续无有确定开始之时，故无始；对未生起对治者无有终尽之时，故无终。同样，以不共所缘因性、所益性、能益性、喜忧因性、坏灭法性等因，以及前述的宗和喻，应当广说比量。所说'因为是乐苦、善不善等生起的因'这一能立轮回无始无终的因相，仅是为显示相的言词之理而作为示例，前述的宗和喻中的因也是如此配合。
其余如前所说是指宗和喻如前配合。此处外道所说等，是略说对方以轮回有终为因而成立也有始的诡辩。因此他们主张轮回应当有始，因为有终的缘故。凡是有终者必定有始，如同瓶子一样。

།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་འཁོར་བ་ལ་ཡང་ཐ་མ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨྲོས་ པའི་མཐུས་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་ཡོད་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་བུམ་པ་གང་ལ་ཐ་མ་གྱོ་མོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཐོག་མ་འཇིམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་འཁོར་བ་གང་ལ་ཐ་མ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་རྩོམ་པ་ཡོད་པར་གཟུང་བར་བྱའི་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་འདིར།འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ། །ཡོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་ མེད་པའི་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་།ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་དེ་ནི་ལྷག་ཆོད་པ་ཡིན་གྱི་སུན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བག་ཚ་བ་མེད་པར་ལན་གདབ་པར་བྱའོ། །འདི་ སྐད་བསྟན་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་ནས།འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ། །ཡོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ནས་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།དངོས་པོར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ ལས་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། བུམ་པ་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་ཡིན་ན། །རྒྱུ་ཡང་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། །གང་ལ་རང་ལས་གྲུབ་མེད་པ། །དེ་ཡིས་གཞན་ནི་ཅི་ལྟར་སྐྱེད། །ཅེས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འཁོར་བ་ ཐོག་མ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པས་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།

同样地，由于已生起正确认知的轮回也有终点，因此依靠所说的理由的力量，应当认为轮回是有开始的。这些是有法、所立法、能立法、同品喻例、近所引的引申以及结论，应当按照顺序配合。
譬如瓦罐有终点即破碎，也有开始即泥土，同样地，瑜伽师已生起正确认知的轮回有终点即解脱和涅槃，也应当认为有开始即造作。
对于这样的说法，作为回答，此处注释者说：此处'不仅是轮回没有前际，一切诸法也都没有前际'，如下文将要说明，因为瓦罐等无始以来从一因到一因相续而生的事物，也未能成立有开始，所以能立的喻例不完整这一过失。
对方的这些言论是多余的，不是破斥，应当毫不畏惧地作出回答。
如此宣说，在此品的末尾：'不仅是轮回没有前际，一切诸法也都没有前际'。因此，如是如实观察后，一切事物的前后和同时的次第都不合理，所以不仅仅是轮回没有前际，一切承认为事物的也都没有前际。
因此瓦罐等无始以来从一因到一因相续而来的事物未能成立有开始。如圣天论师所说：'若瓦罐从因成，因亦从他成，若无自性成，如何能生他？'
因此对方以瓦罐为喻来证明轮回有开始，这个喻例不具备所立法，故有喻不完整的过失。

།ཐ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འཁོར་བ་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཐ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་བཀའ་སྩལ་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད པ་དང་།མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་ཤི་ནས་ཡོད་པ་དང་། བདག་ཤི་ནས་མེད་པ་དང་། བདག་ཤི་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། བདག་ཤི་ནས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་དེ་ལུས་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཞེས་ལུང་དུ་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་འཁོར་བ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་སྒྲ་ལ་མིག་གི་གཟུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་འདོད་ན་འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ན་ཐ་མ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་ཡང་འཁོར་བ་ཟད་པའི་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཟད་པ་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུའམ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟད་པའི་མཐའ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཁོར་བ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཟད་པའི་མཐའ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྐྱེས་བུའམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་ནམ མཁའ་རྫས་སུ་འདོད་པ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མ་སྐྱེས་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་སྐྱེས་བུའམ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་དག་ལ་གཉེན་པོ་བྱུང་བས་མཐའ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་དེ་ལ་ཟད་པའི་མཐའ་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན ཏེ།འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་དག་ལ་མེ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོ་བྱུང་བས་ཚིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུའམ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཟད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་འབྲུ་ལ་སོགས་ པ་ཐོག་མ་མེད་པ་དག་ལ་གཉེན་པོ་བྱུང་བས་མཐའ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ།

所谓'由有终故'这一能立的意义也是不成立的。轮回是以有边际等差别而为不可记说的缘故。这是说明对方以'轮回有始'为所立，以'有终故'为能立的意义不成立。
为什么不成立呢？世尊宣说十四种不可记说之事：世间是常、世间是无常、世间亦常亦无常、世间非常非无常；世间有边、世间无边、世间亦有边亦无边、世间非有边非无边；我死后有、我死后无、我死后亦有亦无、我死后非有非无；命即是身、命异身异。由于这些都是不可记说的，所以轮回也是不可记说的。因此，对方的能立之义就如同'声有眼所取故'一样是不成立的。
其他人说：'如果承认轮回无始，那么'等等，是说明对方认为如果轮回无始，则应无终，如此一来，即使对于生起真实智慧的瑜伽行者来说，轮回的尽边也应不存在。
因此应知彼无尽边，因为具无始故，如人或虚空。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻。如人和虚空因具无始故而无尽边，同样，轮回也因具无始故，应知其无尽边。
对此说法的回答是，此处论释者说：'无论是人或其他，未生者即使在世俗谛中也不承认，故有所立不成的过失。'对方所计的实体性的补特伽罗和虚空，对我们中观派来说即使在世俗谛中也不承认其为实有未生，更何况胜义谛中。因此，你们以人或虚空为喻，有法不成立的过失。
即使在世俗谛方面，种子等无始法由对治生起而见其终边，故有相违过失。这是说明对方主张轮回无始则应无尽边的立宗，即使在世俗谛方面也有相违过失。因为见到种子等无始法由火等对治生起而有烧尽等终边，所以到底是轮回因具无始故如人或虚空而无尽边呢？还是如种子等无始法由对治生起而见其终边一样有尽边呢？不决定故有相违过失。

།མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཉེ་བར་འཁྲུལ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བསྙེམས་ པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སུན་འབྱིན་པའི་ཉེ་བར་འཁྲུལ་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འཁོར་བའི་ སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བ་གར་སོང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་བླུན་པོ་དག་ན་རེ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བ་གར་སོང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་ ཟེར་བས།རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མཁྱེན་པས་དེས་ན་འཁོར་བ་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་ དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་མངོན་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་དང་།འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་བརྟགས་པར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་གཞན་གྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ལས་མི་མཁྱེན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ གྱི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་མི་མཁྱེན་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་མ་ཡིན་ལ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མེད་པ་དེ་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་ངན་པ་མ་བརྟགས་པར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཚིག་ཡིན་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ལ། འཁོར་བ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དམ་བཅས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པས་དངོས་པོར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྒྲུབ་པའི་དམ་བཅས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས ནས་སྟོན་ཏོ།།དཔྱད་པ་འཕྲོས་པས་ཆོག་གིས་སྐབས་གཉིས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་པོའི་སྐབས་འདིའོ།

通过'有些持有学者傲慢的迷惑者说'等词，是在说明其他人虽非一切智者却自诩为一切智，带着否定一切智者的迷惑，他们试图通过证明世尊非一切智者的方式来论证轮回有始。
因此，他们说：'世尊非一切智者，因为不见轮回之前际'，由于自己承认不知，就如同普通人说'不知死去的众生去向何方'一样。
这些论点中依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻。就像普通愚人说'不知死去的众生去向何方'，由于承认自己不知而非一切智者一样，世尊也因说'不见轮回之前际'而承认自己不知，所以非一切智者。
若是一切智者，则应知轮回前际，因此可以证明轮回有始。
对此说法的回答，此处注释者说：'这是不合理的。因为为了破除他人所计轮回有始而说不见前际，这是显示轮回无始的语义，因为轮回确实无始而知其不可见，以及由于宣说轮回无始，世尊于此无碍，这是未经观察而说的，是嫉妒他人大成就者的随顺之因。'
世尊说'不见轮回之前际'，是为了破除他人所计轮回有始而说，并非因为不知有始的前际而说'不见前际'，而是显示轮回无始的语义，因为轮回确实无始，所以世尊也知其前际不可见，并非承认自己不知。
正如轮回具有无始的法性，世尊如实了知，因为世尊于无始的轮回前际智慧无碍，所以说'世尊非一切智者'的论证，是恶劣者未经观察而说的，是嫉妒他人大成就者的随顺语言，因此不合理。
因此，既成立世尊为一切智者，也应知轮回无始。
所立义广说将于如来观品中思察，这是说轮回等一切事物的前后同时次第都不成立，由此证成诸法如幻显现的所立义将于如来观品中广说。
以上分析已足，当说第二品，这是第一品颂文的内容。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་འཁོར་བའི་ཆོས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར། སྔོན་མཐའ་མངོན་ ནམ་ཞེས་ཞུས་ཚེ།།ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཐ་མེད་དེ། །དེ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་འཁོར་བའི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་མངོན་པར་དམ་བཅས་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་ ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དངོས་པོ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པས་དངོས་པོར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ། །འདིར་མཁས་སུ་རེ་བའི་བློ་ཅན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད པའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་དུས་ཕྱི་མར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པས་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་དཔེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།མི་ལྡན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བསྐྱེད་པའི་རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་གཟུགས་དང་། རོ་དང་དྲི་དང་རེག་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྐྱེས་བུར་སྣང་བའི་སྤྲུལ་པའི་དུས་ན་ཡང་མིག་ལ་ སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་གི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།སྐྱེས་བུར་སྣང་བའི་སྤྲུལ་པ་བསྡུས་པའི་དུས་ཕྱི་མའི་ཚེ་ཡང་རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་མིག་ལ་ སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་དག་གི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དེས་ན་དབུ་མ་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་དཔེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མེད་པས་ དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པས་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

此处以偈颂说明轮回法是无始无终的。在此，当问及'能见前际吗？'时，大圣者说'不能'。轮回无始亦无终，彼无前际与后际。以此偈颂说明轮回前后际不可见的论证法，其理由即是无始无终。
因此，推理为：诸蕴从胜义谛而言，非如所显现般存在，因为无始无终的缘故，如同幻师所化的人一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。
譬如幻师所化的人因为无始无终，所以非如所显现般存在。同样，诸蕴也因为无始无终，非如所显现般存在。因此，对于一切承许实有的事物，前后和同时的次第都不合理，所以显现为实有的事物如同幻化等一样成立。
此处，某些自认为有智慧的人说：'幻师所化的人中，无分别识所缘的色等诸境，在后时仍然如是存在，因此譬喻不具备所立法而不成立。'这是对方说中观派的譬喻'如同幻师所化的人'不具备所立法而不合理的话语。
他们说：'用来产生幻化人的草和叶等物，其中存在的色、味、香、触等，在显现为人的幻化时，也为眼等根识所生的无分别识直接所取，在幻化人收摄后的后时，那些草和叶等物的色等仍然如是为眼等无分别识直接所取而存在。
因此，中观派所说的'诸蕴非如所显现般存在'这一所立法，在'幻师所化的人'这个譬喻中并不存在，所以譬喻不具备所立法而不成立。'

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེ་གྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོས་རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཕྱིས་སྒྱུ་མ་བསྡུས་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་དགག་པའི་དཔེར་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཉེ་བར་མ་བཞག་གི་།སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུར་སྣང་བ་དེ་ལོག་པར་སྣང་བས་དེ་ལ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྲུབ་པ་དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་སྣང བ་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་ པས་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་དམ་བཅས་པ་གྲུབ་པོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དབུས་དམིགས་སུ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ བཞིན་ནོ།།འཁོར་བ་ལ་ནི་གང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཡོད་པའི་དབུས་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཉིད་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ དག་འཁོར་བ་ལ་དབུས་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདིར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དབུས་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱི་འཁོར་བ་ལ་ནི་གང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཡོད་པའི་དབུས་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་འཁོར་བ་ཡོད་དེ། དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། འགལ་བ་ཉིད་མེད་པས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对于如此所说，在此作解释者说道：'这是不合理的，因为幻术师所变化的人是虚妄显现，正是作为比喻而承许的缘故，以及无分别识所行境的色等诸法也是以人的自性而空的缘故，比喻成立故无过失。'
我所说的是，对于以草根和树叶等产生幻化人的那些事物中，无分别识所行境的色等诸法，在后来幻术收摄之时仍然如是存在的那些法，并非是作为否定的比喻而安立幻化人，而是幻术师所变化显现为人的虚妄显现，由于证成其无有人的自性，故将其作为蕴聚在世俗中如何显现，在胜义中并非如是存在的比喻。
又因为以草根和树叶等产生幻化人的那些事物中，无分别识所行境的色等诸法也是以人的自性而空的缘故，故能成立蕴聚在世俗中如何显现，在胜义中并非如是存在的比喻。因此，我的论证没有比喻不完备的过失。
如是，由于轮回的存在性未经证实，故说'为了宣说名称和差别，为了使其灭尽而宣说教诫'的因的内容不成立。这是结论和量果。
如是，由于对方因的内容不成立，故中观者通过否定诸法有自性的相违品差别，而证成了所立'轮回无自性'之宗。
于此有人说：'在胜义中，名为蕴聚相续的轮回确实存在，因为有其中间的缘故。凡是不存在者，其中间不可得，如兔角。而轮回有烦恼和清净诸法存在的中间，因此轮回确实存在。故因的内容非不成立，亦无相违，所欲证明的内容得以成立。'这是对方以轮回有中间为因而证成轮回存在的言说。
这些依次是有法、所立法、能立法、相违品喻例、引申运用、结论和量果。
此中，如同兔角般不存在者，其中间不可得，而轮回有烦恼和清净诸法存在的中间，因此名为蕴聚相续的轮回存在。故我等因的内容非不成立，亦无相违，胜义中蕴等诸法确实存在的所立得以成立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར བཤད་པ།གང་ལ་ཐོག་མ་ཐ་མེད་པ། །དེ་ལ་དབུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །དེ་ལ་དབུས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་སྐྱེས་བུའི་རྒྱུད་ལ་དབུས་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་སྐྱེས་ བུའི་རྒྱུད་གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་དབུས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་འཁོར་བ་གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་ཡང་དབུས་མེད་དེ།འདི་ལྟར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་དབུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དེའི་དབུས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མ་རྣམས། །སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་མི་སྲིད་དེ། །གཉིས་གཉིས་དག་ནི་མ་གཏོགས་པར། །རེ་རེས་རྩོམ་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐོག་ མ་དང་ཐ་མ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེར་ན་མགོ་ གཉིས་པའི་མིག་གི་ནད་མེད་པར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཆོས་དབེན་པའི་དཔེ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ལོག་པར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་མི་འཐད་དོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་དབུས་དང་ཐ་མ་དག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མེད་པས་འཁོར་བ་དེ་ལ་འཁོར་བ་པོའི་སྐྱེ་བ་ དང་རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་།ལྷན་ཅིག་དག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པར་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྨྲ་བ་གང་དག་ན་རེ་འཁོར་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དང་ལྡན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་དབུས་དང་ཐ་མ་མེད་པས་འཁོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་པོའི་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པས་དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ལ་སོགས་པས་སྨྲ་བ་གང་དག་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་དམ་འཆའ་བའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ ཤི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་བསྒྲུབ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།དཔེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བས་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་ པ་དག་མི་འགྲུབ་པ་དེ་ལྟར།འདི་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དམ་བཅའ་བའི་སྤྱི་བསྟན་ཏོ་དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་གྱུར་ལ། །རྒ་ཤིའི་ཕྱི་བ་ཡིན་ན་ནི། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།

对于所说的这些话，在此作解释时说道：'对于无始无终者，怎么会有中间？'意思是说对它来说中间是不存在的。就如同幻化的人相续中没有中间一样，这是其含义。
比如幻化的人相续无始无终，因此也就没有中间。同样，所谓的蕴相续轮回无始无终，也就没有中间。这是因为中间是依赖开始和结尾而成立的，而这里既没有开始也没有结尾，因此怎么会有中间呢？这就是其含义。
圣者龙树菩萨也说：'开始、中间和结尾，在生起之前都不存在，若缺少其中两者，单独一个如何能成立？'
如此，由于开始和结尾都不成立，且无有比喻，所说的过失无法消除，这是总结。'因为无始无终'是中观派的理由。'因为无有比喻'是指对方论证时，如说'就像双头人的眼病得到治愈一样'或'就像兔角一样'这些不相符的比喻之外，没有其他合适的比喻可用，因此所说的过失无法消除。
因此，如此观察时，轮回是无自性的，所以其中不存在前后和同时的次第。
关于生和死，由于轮回无始、无中、无终，因此轮回不存在，在这样的轮回中，轮回者的生与死的前后和同时次第都不合理，这是立宗。
对于那些说'轮回是实有的，因为具有生死'，'石女之子不存在则不应具有生死'的人们，由于生死的前后和同时次第都不成立，因此能立之义不成立，并且胜义中具有生等的任何事物的实有性都不成立，故无有比喻，且成为相违之义。
如此，由于轮回无始、无中、无终，故轮回不存在，因此轮回者的生与死的前后和同时次第都不合理。对此，当有部等所说的'轮回实有'的能立是'因为具有生死'，若要在胜义中成立，则义不成立且无有比喻；若要在世俗中成立，则成为相违之义，这是所要说明的。
应当如此观察生等的前后和同时次第如何不成立，这是显示以三种观察方式的总体立宗。其中，首先为了显示第一种观察，'若生在前而死在后'等如对方所许。

།དེ་ལྟ་ན་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན། སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་རྒ་ཤིའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒ་ཤི་ མེད་པར་ཡང་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་དཔེར་ན་བ་ལང་རྟ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་ གྱུར་ལ་རྒ་ཤི་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་རྒ་ཤིའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་རྒ་ཤི་མེད་ན་དེ་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་རྒ་ཤི་འོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འོང་ན་ནི་རྒ་ཤི་གཞི་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འོངས་སུ་ཟིན་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་རྒ་ཤི་ཅི་ཡང་བྱར་མེད་དེ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒ་ཤི་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་ཡང་མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་གཞན་དུ་མ་ཤི་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་དེར་སྔར་གཞན་དུ་མ་ཤི་བར་སྐྱེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་དག་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་བསྐྱེད་པ་དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའོ། །རྒ་བ་ནི་ལུས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། །འཆི་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གླགས་ཡོད་པ་ལས་བཟློག་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མངོན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ནི་རྒ་ཤི་བས་སྔ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་བདག་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་ཚ་བ་བས་སྔ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་ཚ་བ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚ་བ་བས་སྔ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ སྐྱེ་བ་ཡང་རྒ་ཤི་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒ་ཤི་བས་སྔ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་རྒ་ཤི་སྔ་བར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འཕྱི་གྱུར་ལ། རྒ་ཤི་སྔ་བ་ཡིན་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་ ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་ནི། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཅི་ལྟར་འགྱུར། །སྨྲ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པས་དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་རྐྱེན་མེད་པར་ཅི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་ནི་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།མ་སྐྱེས་པས་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果这样的话，那么有漏洞的话语是什么呢？为此这样说：'没有生老死，以及未死而生。'对此，首先为了说明生没有老死，如果这样的话，生就不会有老死的自性，因为生时没有老死。
为了说明其合理性，说道：若某物生时没有某性，则其就没有该自性，比如生时没有牛马，则其就没有牛马的自性。
如果生在前而老死在后，那么该生就不会有老死的自性。如果生时没有老死，那么之后也不会有老死。如果有老死，那就成为无基础。即使有了老死，对于该生也无济于事，因为其本性中没有老死。
现在为了说明未死而生，又说：'未死也会生，因为先前未在他处死亡就已生。'如此，若认为生在前，则会导致未在他处死亡就已生的过失。这样一来，轮回就会有开始，这是不合理的。
这些都是不能接受的，即'没有生老死，以及未死而生'，因为这些是有漏洞的话语。
为了说明生、老、死的特征：其中生是从未生中产生，老是身体的改变，死是命根的灭尽。
在此，由于是有漏洞的话语，通过对立推理可知：生不先于老死，因为是其自性，如同火不先于热性。
这些分别是所依、所立、能立和譬喻。如同火因为是热性的自性而不先于热性，同样，生因为是老死的自性而不先于老死。
为了说明第二种观点，如果认为这样有过失而主张老死在前，那么就说：'如果生在后，而老死在前。'
这样会有什么过失呢？因此说：'没有生的老死，怎么能无因而有？'其他论者也承认'缘生故有老死'，若无生，则无因的老死如何能生？没有生的老死根本不存在，因为未生故无基础。

།དེའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྒ་ཤི་ནི་སྐྱེ་བ་བས་སྔ་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བས་སྔ་བར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒ་ཤི་ཡང་སྐྱེ་བ་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བས་སྔ་བར་མི་རིགས་སོ། ། བརྟག་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་རྒ་ཤི་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་ནི་རྒ་ཤི་དག་།ལྷན་ཅིག་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་ཅི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་དེ ལྟར་རྟོག་ན།།སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་འཆི་འགྱུར་ཞིང་། །གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །དེ་གཉིས་ནི་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ན་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ དུ་འགྱུར་ཏེ།ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྒ་ཤི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ན་འཆི་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་ དེ།འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཅི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པས་གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་མི་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཀྱང་མི་འདོད་ དེ།སློབ་དཔོན་འཇིག་བྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ལས་ལས་ལུས་སྐྱེས་ལ། །ལུས་མ་གཏོགས་པར་ལས་མེད་ན། །སྔོན་ལུས་ལས་ལས་མ་སྐྱེས་པ། །གང་གི་རྒྱུས་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་སྐྱེས་བུ་ ཆེན་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མ་ངེས་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དག་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་ཤི་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་ དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར། འདོད་ ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་། །ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་གསུམ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བའོ།

为了说明其量度，此处推理说：衰老死亡不应在出生之前，因为有彼则生起，如住所一般。这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。如住所因有彼则生起故不应在出生之前，同样衰老死亡也因有彼出生则生起故不应在出生之前。
为了说明第三种观察，若说因为出生是与衰老死亡相随而有故无过失，则说：'出生与衰老死亡二者不应同时'等。
若问如此有何过失？因此，'若如是分别，则正生时即死，二者成无因'。这二者是相违的否定，故连出生本身也不成立，因为正生时即死故。如此无生则如前，出生和衰老死亡二者成为无因，因为同时生起故。如衰老死亡非出生之因，同样彼二者之因也非出生，此为其意。
若出生与衰老死亡同时，则正生时即死，这也不合理。如此，生起与灭尽这两个相违如何能同时生起于一处？再者，二者将成无因，因为同时生起故，无相互依待故，一者不能成为另一者之因，这些也不应理。
如龙树菩萨所说：'若业生于身，离身业不有，先身非业生，因何而得生？'
若说同时生者也是因，如相好与大士一般。这是他方对中观派所说的出生与衰老死亡若同时则二者成无因的不定过失之诤词。他们说，如相好与大士虽同时生起，但以相与所相之理互为因，故岂必因同时生起而出生与衰老死亡二者成无因？抑或因同时生起故如相与所相般互为因性不定，故中观派之立论不成。
对此说法的回答，此处注释者说：'此非回答，因为已说过否定故。'如前所说：'贪欲与所贪，同时生不应，如是贪与贪，互不相观待。'等已在否定同时生起因的场合说过。因此出生与衰老死亡二者也不可能同时，这是第三观察的总结。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟག་ན། གང་ལ་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི་།རིམ་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་པའི། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་རྒ་ཤི་དེ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དོན་དམ་པར་དེ་དག་སྤྲོས་པར་བྱ་བ་མི་རིགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་བརྟགས་ནས་སྐྱེ་བ་གང་དང་རྒ་ཤི་གང་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་སྲིད་ཅིང་མེད་པ་དེ་ལ་ཁྱོད་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཡིན། རྒ་ཤི་ནི་དེ་ཡིན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པར་ བྱེད་ཅིང་རྗོད་པར་བྱེད་དེ།དོན་དམ་པར་དེ་དག་སྤྲོས་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་ པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེན་གྱི་ལན་གདབ་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་ཡོད་པར་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་པར་ བཞེད་ནས་བཤད་པ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མཚན་གཞི་ཉིད། །ཚོར་དང་ཚོར་པོ་ཉིད་དང་ནི། །དོན་ཡོད་གང་དག་ཅི་ཡང་རུང་། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་ལྟར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་དང་།མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དང་། ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་གཞན་གང་དག་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པར་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ཡོད་གང་དག་ཅི་ཡང་ རུང་།།ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་དང་། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་། གྲོལ་བ་དང་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པར་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ། ། ཡོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་འབའ ཞིག་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ དང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་།ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་འབྲུ་ནི་མྱུ་གུའི་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ མྱུ་གུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔ་ན་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་འབྲུ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུའི་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

因此如是观察，凡是前后同时的，彼等次第不可能的，彼生与彼老死，为何而作戏论？就胜义而言，彼等不应作戏论，因为彼等未生故，此是三种观察的总结。即如是先以理观察，凡是生与老死，前后与同时的次第不可能且无者，于彼你说此是生，此是老死，为何作戏论而宣说？就胜义而言，彼等不应作戏论，因为彼等未生故。如是，轮回成立的因相即生与老死相应性不成立故，对方于第一品中所说的因相义不成立故，难以回答。此是总的量果。
现在论师欲显示如同生等前后与同时的次第不合理一样，于其余事物也同样，故说：'因与果性及，相与所相性，受与受者性，所有诸事物。'此说明如何观察生与老死的前后与同时次第不合理一样，因与果，相与所相，受与受者，以及对方所计执的其他一切事物，前后与同时的次第也同样不合理。
为显示'所有诸事物'，故说：'量与所量，知与所知，解脱与解脱相'等。为显示彼等前后与同时次第同样不合理，故说：'不仅轮回无，前际而已也，一切诸事物，前际皆非有。'因为如是如实观察时，一切事物的前后与同时次第不合理，故不仅轮回无前际，而且一切所执事物皆无前际，故显示诸现为事物者如幻、阳焰、乾闼婆城、影像般不成立。
此中，首先就因果与相所相而言，略说一分，此显示彼等前后与同时次第不合理。应知就胜义而言，种子于芽前非有，因为是果故，如芽自体。此显示因果无前际，彼等依次配为有法、所立法、能立法及喻。如芽因是果故于自体前非有，如是种子因是地等其他缘之果故，应知于芽前非有。

།གལ་ཏེ་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུ་དུས་སྔར་བྱུང་བ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་།དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནས་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་སེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དག་འབྲས་བུ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱུ་གུའི་རང་གི་བདག་ ཉིད་བཞིན་དུ་ས་བོན་འབྲུ་མྱུ་གུའི་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུ་དུས་སྔར་བྱུང་བ་དག་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུའི་སྔ་རོལ་དུ་མེད་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་བས་སྔ་བར་འདོད་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་བས་སྔ་བར་འདོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་བས་སྔ་བར་ གྱུར་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ཡང་རྒྱུས་ཅི་བྱ་སྟེ་རྒྱུར་བརྟགས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་མི་འཐད་དེ་དེ་དག་ཞིག་པས་དེ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞིག་པས་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུ་བུམ་པ་ནི་རྐྱེན་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཞིག་ཅིང་མེད་ན་ འཇིག་ཅིང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཡང་རྐྱེན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ཅིང་མེད་ན་འཇིག་ཅིང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་མི་འཐད་དོ།།གང་ཞིག་གང་གིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ དེ་ཞིག་པས་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཉི་མ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མར་མེ་དང་། སྨན་གྱི་འོད་ཞིག་པས་གསལ་བར་བྱ་བ་ཁྲིའུ་དང་། གཏན་པ་དག་ཞིག་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་འོད་དག་ ཞིག་ཅིང་མེད་པས་ནི་གསལ་བར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཁྲིའུ་དང་།གཏན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྐྱེན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་ཞིག་ཅིང་མེད་པས་ནི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་རྐྱེན་རྣམས་ ཀྱིས་གསལ་བར་མི་བྱེད་པར་མངོན་པའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ།

如果有人说：'由于不同相续的果在先前产生的那些，故而是不定'这句话是对方对中观派的因'是果故'这一能立提出不定过失的话语。他们说：在世间中，因如芝麻种子等不同相续的种子，在稻芽的果之前是存在的，所以，难道仅仅因为是果的缘故，如同芽的自性一样，种子不在芽之前存在吗？还是说因为是果的缘故，如同不同相续的果在先前产生的那些一样，果在前存在是不定的，所以中观派的能立不合理。
对于这样的说法，此处注释者回答说：'彼等也是胜义中如是遮破故，无有相违品故非不定。'因为那些不同相续的因在胜义中也遮破其在果之前存在，所以无有相违品故非不定。
若认为果先于因，在胜义中也不应承许果先于因，因为将成无因之过失。这是说明果不在因之前存在。若果先于因，则果将成为无因，而且有果时因何用，所计度的因也将成无义。
对于那些说'因中有果只是显现'的人们等，是在破除数论派所说因中果以功能方式先有，后被诸缘显现的宗义。因此，果不应由诸缘显现，因为彼等坏灭时果也将坏灭故，如泥等坏灭时瓶一样。这些也是依次配合法，所立法，能立法和喻。例如，果瓶在缘泥土等坏灭时也坏灭不生故，非由诸缘显现，同样，果芽也在缘种子等坏灭时坏灭不生故，不应由诸缘显现。
若某物由某物显现，则前者坏灭时后者不应坏灭，如日、宝珠、灯、药光坏灭时所显现的床座、柱子等不会坏灭一样。这是说明显现的缘如日等光坏灭时，所显现的果床座、柱子等不会坏灭，而缘种子等坏灭时，果芽等会坏灭，所以显示果非由诸缘显现的比喻。

།གསལ་བ་ཡང་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཕྱིས་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པས་འབྲས་ བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སུན་དབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ།འབྲས་བུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་རྐྱེན་གྱི་མཐུས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་ རྐྱེན་གྱི་མཐུས་བྱུང་བར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལྟར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་གང་གི་དུས་ཁོ་ནའི་ཚེ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའི་དུས་ན་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེས་ན་ རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་འབྲུ་དང་མྱུ་གུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དག་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྭ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དགག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྭ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲུ་དང་མྱུ་གུ་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་སྟེ།ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་ འགྱུར་བ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས།དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བས་སྔ་བར་མི་འདོད་དེ་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་མོ་རྩིག་པ་བས་སྔ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་སྔ་བ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་མོ་རྩིག་པ་བས་སྔ་བར་གྱུར་ན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་བས་སྔ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བས་སྔ་བར་གྱུར་ན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བས་སྔ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སྔ་བར་མི་རིགས་ཏེ། ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་པས་སྔ་བར་མི་རིགས་པ་དང་།ས་ཉིད་སྲ་བ་བས་སྔ་བར་མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྔ་བ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ས་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་པས་སྔ་བར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ཡང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག པས་སྔ་བར་མི་རིགས་སོ།

所谓'明显也是从先前未有而产生，因此主张果先前无有'，这是对数论派主张因中果以功能方式先有，后被诸缘显现，故果先前存在的论点进行破斥。
果的明显这一本性，是从因中先前无有而后由缘力产生，因此不像你们所认为的果先前存在，而是如佛教徒所认为的，果从先前未有而后由缘力产生的论点才是正确的。
若说因果是同时的，这也不合理。这是说，假如数论派说：正当因中果以功能方式存在的同时，诸缘令其显现，因此如同因中果先前存在一样。这也不合理，因为因果同时性是不成立的。
如果说是一起的话，那么从胜义谛来说，种子与芽同时生起的这两者，不应成为因果事物，因为是同时生起的缘故，譬如牛的两角一样。这是在说明否定因果同时生起。
这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻：譬如牛的两角因为同时生起，所以不能成为因果事物，同样地，种子与芽也因为同时生起，所以不能成为因果事物。
如果因果变成同时，两者都将成为无因，因不依赖于果而仅从自身成立，果也不依赖于因而仅从自身成立，这也是不合理的。
同样地，垂胡等特征也不认为先于特征所依，因为无有所依，譬如绘画不先于墙壁。这是在说明特征不是先有的。
这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻：譬如绘画若先于墙壁，因为无有所依故不能先于墙壁；同样地，垂胡等特征若先于特征所依，因为无有所依故不能先于特征所依。
同样地，特征所依也不应先于特征，因为是垂胡等特征的所依故，譬如大士本身不应先于大士相，地性不应先于坚性。这是在说明特征所依不是先有的。
这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻：譬如大士本身和地性因为是特征所依，所以不应先于特征，同样地，特征所依牛也因为是特征所依，所以不应先于垂胡等特征。

།མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དྲི་དང་རོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་ལྷན་ཅིག་ ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དྲི་དང་རོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱང་བ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ཐར་པ་དག་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་འཐད་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འཁོར་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་བལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་ དང་པོར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་ བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་།དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་དག་ལས་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་འགའ་ཡང་འཁོར་བར་མི་འགྱུར། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར། རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཚངས་པ་ངས་འཁོར་བ་ཡང་མ་དམིགས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་བ་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱང་དེར་འགའ་ཡང་འཁོར་ བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱང་དེར་འགའ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་ གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་སྐྱེ་བའམ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའམ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ།

定义和定义所依不能同时存在，因为是同时生起的缘故，就像香和味同时生起一样。这句话表明定义和定义所依不能同时存在。这些分别是有法、所立法、能立法和比喻，按顺序配合。就像香和味同时生起，因为是同时生起的缘故，不能成为定义和定义所依一样，定义和定义所依同时生起，因为是同时生起的缘故，也不能成为定义和定义所依。因为如果定义和定义所依同时存在，两者都将成为无因，定义也将不依赖定义所依而独立成立，定义所依也将不依赖定义而独立成立，这是不合理的。
'详细内容如前所述'这句话表明，感受和感受者、量和所量、认知和所知、解脱和解脱果等，无论是先后还是同时都不合理，应如前文所述理解。
此处本品的意义是通过指出他方在品初所说的能立过失来显示轮回无自性。这是总结和量果。在这第十一品观察轮回中，本品的意义作为量果来看，是因为他方为了证成蕴等确实存在，在本品开始时说：'胜义中蕴等确实存在，因为世尊宣说了名称和差别，并为断除它们而宣说教诫'等言论的能立过失，从而显示轮回无自性。
为了说明显示轮回等一切事物的先后和同时次第不合理有何功德，以及为了遣除其他人说'这只是以干瘪的论理论典而已'的说法，此处也应以可信的经典为依据来成立。因此，在其他大乘经典中说：'于此中无有任何轮回者，无有涅槃者，无有染污者，无有清净者'等。
同样在《圣梵天所问经》中说：'梵天，我既未见轮回，也未见涅槃。为什么呢？因为如来虽然安立轮回，但无有任何轮回者；如来虽然安立涅槃，但无有任何涅槃者。'
同样在《世尊般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏，色不生不死，受、想、诸行、识不生不死。'

།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་ གནོན་པ་གཟུགས་དང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའམ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ལས་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་ པ།སྔོན་དང་། ཕྱི་མ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའོ། །ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐའ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་ གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་།ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་།འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་འཁོར་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་དགུ་པ། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས། འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཅི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་ གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་པ་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་ དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་གཞུང་འོག་ནས་དབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།

胜慧力所降伏的色、受、想、诸行、识不生不灭，这就是般若波罗蜜多。如是所说，同样在彼经中所说：'胜慧力所降伏，无前际、后际、中际，是涅槃之边际。如所说非如是，一切法无边际是涅槃之边际'等。此等成立者，即是如是可信之教证，说明轮回等一切事物无前后及同时之次第的功德与依据。因此，我不是仅以自己的思维和干瘪的推理来成立，而且也有这些教证。
由于如是在无量大乘经典中说明轮回等一切事物无前后及同时之次第不合理，此论将对彼等作详细解释，这也显示了论师的智慧广大和注释的精通。
论师清辨所造《中观根本论释·慧灯论》中《观轮回品》第十一品广释，论师观自在律师所造圆满。
第四十九卷。现在为了通过破除空性的相违品类差别而显示苦无自性的意义，开始造作第十二品。此处'由'字表达承前启后的因由义及与下文相连的意义，词义如前。
其中，就承前启后的因由义而言，说'现在通过破除空性的相违品类差别'者，是因为论著者在观缘品第一品开始时立下一切法无生的宗旨，此处也是依据论著者先前如何立宗的因由而如是说。空性是自宗，其相违品是对方宗，即蕴、界、处等有自性的主张。'其差别'是指对方建立蕴界处等为有的前提，如下文所说'胜义中诸蕴决定有，以是苦故'等，建立诸蕴实有的因相即主张苦有自性者。
'通过破除彼'者，是指依据破除彼而造作第十二品。就与下文相连的意义而言，说'为显示苦无自性的意义而造作第十二品'者，是因为下文将出现的第十二品《观苦品》的内容是显示苦无自性，依此而如是说。

།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་ འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན།རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་དག་དོན་ དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་དེ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མན་ངག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་སུན་ཕྱུང་བས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མགོ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལས་མདོར་ན་ ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ལྟ་བའི་གནས་དང་སྲིད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས་ཀྱང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ལྟ་བའི་གནས་དང་སྲིད་པ་ཡིན། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མགོ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果问这一论著的果是什么，以何种方式获得此果？
显示苦无自性即是此果，以空性之违品差别遮破的方式获得此果，因此注释者在此论著衔接处首先显示方便和从方便所生之果。
为了显示所说的空性之违品差别，此处说'此处有人说'等。自部有些人说：'胜义中诸蕴等确实存在，因为世尊宣说名称和差别后为了断尽彼等而宣说教诫的缘故。'虽然已经以破除此能立而遮破了诸蕴等，
但自部中有些人对彼等执著，不能忍受，故又说此等言说。
因此说'胜义中诸蕴确实存在，因为是苦的缘故'等。彼等依次配为有法、所立法、能立法和喻。
'此中若是无，则非是苦，如双头'是相违品喻。
'诸蕴是苦，因为经中说：略说五取蕴是苦；阿毗达磨中亦说：苦、集、世间及见处与有'是近系之理。
因为世尊在经中宣说三苦八苦时说'略说五取蕴是苦'，阿毗达磨藏中亦说：'五蕴即是苦、集、世间、见处及有。'因此诸蕴是苦故胜义中确实存在，应当如是配合。
因此以所说能立之力，胜义中诸蕴确实存在，此是结论和量果。此中世尊未说双头等无者是苦，彼等胜义中非有；已说诸蕴等是苦者，彼等胜义中确实存在。

།དེ་སྐད་ཅེས ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས། །ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས། །གཞན་གྱིས་བྱས་དང་གཉི་གས་བྱས། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད། །དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་ བདག་གིས་བྱས་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་དེ། རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ནི་བྱ་བའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གསུངས་ཏེ།འདི་ན་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་འདོད། ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འདོད། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་བྱས་པར་འདོད། ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་དེ། རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉིས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་དག་གིས་ལས་སུ་བྱ་བའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་བས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅའ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟོན་ཏོ། །ཅི་ལྟར ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་ཅེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དམ་བཅའ་བ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་གིས་བྱས་པར་མི་རུང་བ་དེ་ལྟར་འདི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་ གྱུར་ན།།དེའི་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་བདག་གིས་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ། ། བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་། །གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་དག་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

对于如是所说，解释者自身在此解说：安立苦的分别念后，有些人认为苦是由自己造作，由他人造作，由二者造作，无因而生。这是不应理的。
有些论者主张苦是由自己造作，由他人造作，由二者造作，由无因而生，如是多种分别，这些都不应理。
论师安立对方关于苦存在的分别为前宗后，说此偈颂：此中有些论者认为苦是自作，有些认为是他作，有些认为是自他二者所作，有些认为是无因而生。如是多种分别的苦，不应是自、他、二者、无因所作的果，因为不存在的缘故。
显示破除对方因义不成立的四种主张。若问如何，此是询问四种观察如何不应理的言词。
其中，首先为显示第一主张，应当如此显示：如何在胜义中苦不应是自作，如果是自作，则不应依缘而生。因为自作不是由因缘所作，所以于此无有依缘而生的法性，此是语义。说'这是不应理'等。
若问如何应理，则应是依缘而生。此显示苦法是依缘而生。即显示证成苦非自作的法是依缘而生性。
因为依此诸蕴，彼等诸蕴生起。因为依现在诸蕴，所许诸蕴生起。'因为'之声应视为'如是'之义。
如是，此是同法喻之语。即显示：现在的苦依于前世因缘而生，故非自作的同法喻是：依于现在诸蕴，现在蕴的后续诸蕴生起。

།དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྲིད་པ་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཕྱི་མ་དག་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོའི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་དག་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོའི་རྒྱུན་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་ཚེ་སྔ་མའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་ཤོས་དེ་ཉིད་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་ པ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློའི་ཚོགས་དག་ཞིག་ཀྱང་བདག་ནི་མི་འཇིག་ལ་དེ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་གཅིག་པུ་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱར་རུང་གི་།གང་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དེ། བྱེད་པ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མི་སྲིད་པས་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་ཚེ་སྔ་མའི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་། བློའི་ཚོགས་དག་ཞིག་ཀྱང་བདག་ནི་མི་འཇིག་ལ། བདག དེ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་ཡིན་ཞིང་།ཚེ་སྔ་མའི་བདག་དེ་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་གྱི་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ད་ལྟར་གྱི་ལུས་ཀྱི་བདག་ནི་ཚེ་སྔ་མའི་བདག་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ དུ་ཐ་མི་དད་པར་གནས་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱར་རུང་གི་།ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་གང་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇུག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དེ། དེ་ཉིད་དུ འགག་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ ཅིག་མ་གཞན་ལ་སེམས་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་སེམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་མི་སྲིད་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་གིས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཐ་ དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔ་མ་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ཡང་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རང་གིས་བྱས་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ལ། ད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་གཞན་ གྱིས་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།

因此，在此处推理是：胜义中，提婆达多所谓的五蕴并不具有作者提婆达多，因为是依缘而生的缘故。譬如，一世中后五蕴是从前五蕴的因而生一样。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，依次配合。譬如，现在一世中后五蕴相续是依于现在五蕴前相续而生的缘故，不具有作者自我。同样，提婆达多所谓的现在五蕴也是依于前世因缘而生的缘故，不具有作者提婆达多。因此，苦不是我所作。
或者，前述偈颂是针对外道胜论派的教义而破斥，以另一方式解释。胜论派说：虽然身体、感官和心识聚合体会毁灭，但我是不灭的，而且在我们的观点中，它是与作者同一而住，因此由它所作的苦可称为我所作。而在诸行刹那刹那坏灭的情况下，苦生起的那个心识刹那并不具有作者，所以不是我所作，也不可能受用他人所作业的果报，所以也不是他作，这与《阿毗达磨》相违。
胜论派说：虽然前世的身体、感官和心识聚合体会毁灭，但我是不灭的。而且在我们的观点中，这个我既是善恶业的作者，前世的我既是前世善恶业的作者，也是现在身体中的受者。所以现在身体的我与前世的我是同一不异而住，因此由该我所作的苦可称为我所作。而你们佛教徒认为诸行是刹那刹那坏灭的，那么苦生起的心识刹那即刻灭去，后刹那就不具有作者，所以苦不是我所作。
如果你们佛教徒说前刹那所作业的果报在后刹那感受，这也不合理，因为其他刹那的其他心识所作业的果报不可能被后刹那的心识受用，所以苦也不是他作，应当是我所作。如果你们佛教徒说虽然刹那相续不同，但前者所作的果报后者会感受，这也与你们自己的《阿毗达磨》相违而不合理。因为你们的宗义中说'自作自受'，而现在说前刹那他作后刹那他受，这就违背了你们的承许。

།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་བདག་བརྟག་པ་གཅིག་པུ་དེས་ཚེ་སྔ་མའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་གྱི་ ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱར་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་སྟེ་བདག་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལ་ རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་བདག་བརྟག་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དེས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱ་བར་མི་རུང་བས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སྐྱེས་ བུ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཡང་རྟག་ པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བརྣན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར། དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་བརྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ དཔོག་པས་རྟག་པ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་བསལ་བའི་ཕྱིར།བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་བདག་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་དམ་ བཅས་པའི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་གྱུར་ན། །དེའི་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །བདག་གི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་ མ་ཤོས་འདི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ།གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་རྟོག་ན་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་ བ་མི་འཐད་པས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པ་པོ་བདག་དང་ལྡན་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བདག་གི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདིའི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་བདག་སྐྱེས་པས་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འདོད་པས་སྡུག་བསྔལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།ཁོ་བོ་ཅག་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བདག་གི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་དེ་ཉིད་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།

因此，在我们的观点中，仅仅通过考察作者自我，前世身体状态所造业的果报在现在身体状态中感受，可以说是'苦是我所作'。对此所说的回答，此处注释者说：
对他们来说这也是不合理的。苦是不合理的，因为通过推理可以否定有我的存在。毗婆沙派所设想的单一作者自我，由于不能成为作者，因此不能造作苦，所以苦不是我所作。
这里的推理是：补特伽罗不是作者，因为是常住的，就像虚空一样。这是依次运用了有法、所立法、能立法和譬喻。就像虚空因为是常住而不是作者一样，补特伽罗也因为是常住而不是作者。
为了进一步强调这一点，由于通过推理常住性而否定作者性，从而否定了作者身份，因此在立宗中存在否定有法自性的过失。由于毗婆沙派通过推理常住性，像虚空一样否定作者性而否定作者，因此在毗婆沙派立我为非作者的主张中，存在着否定有法自性（即认为是作者的我的本性）的过失，所以立宗不成立。
此外，'若是我所作，则不应依缘生'，意思是不会从我的缘而生起，因为对未生的作者来说行为是不合理的。这是对上半偈颂的另一种解释：如果按照毗婆沙派的观点认为苦是我所作，那么苦就不会从我的缘而生起，因为在佛教徒的立场中，所谓作者我是未生的，对未生者来说行为是不合理的，所以苦不是我所作。
或者，如果认为苦具有作者我，那么'因此不依缘生'。这是因为在我们的立场中，苦本身就被称为我。这是对此根本偈颂的另一种解释：对方说在我们的立场中，由于我是已生的，所以认为能造作苦，因此苦具有作者。即便如此，也不会依缘而生。为什么呢？因为在我们佛教徒的立场中，苦本身就被称为我，由于同一事物不能依于自身而生起，所以不应说苦是我所作。

།ཡང་ན་གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་རང་གིས་ལས་དེ་བྱས་པར་གྱུར་ན། དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྐྱེས་བུ་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་དེས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས དེ་བྱས་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཟད་པར་བྱེད་པས།དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེས་བུ་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་ རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བདག་དང་ལྡན་པར་འདོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དུ་མ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རླུང་ཤུགས་དྲག་པ་དག་གིས་ཤིང་སྐམ་པོའི་ཡན་ལག་དག་བསྐྱོད་དོ། །དྲུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནགས་ཀྱི་མེས་ ནགས་ཚལ་སྲེག་པའི་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་ སྦྱིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ལན་འགའ་ལྷས་བྱིན་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་དཔེ་ མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ལན་འགའ་ལྷས་བྱིན་གྱིས་མཆོད་སྦྱིན་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས། མཆོད་སྦྱིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལྷས་བྱིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཁྱེད་ན་རེ་དཔེར་ ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བདག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལན་འགའ་ལྷས་བྱིན་གྱིས་མཆོད་སྦྱིན་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ནི། མཆོད་སྦྱིན་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལྷས་བྱིན་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་ དཔེ་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།

或者，如果是由人自己造作了业，则不会依他缘而生。对于其他俱有因等，这是词句的剩余部分。这也是以另一种方式解释偈颂根本义的意思。如果对方说：由于补特伽罗是作者，他造作善恶业，并且也能穷尽其乐苦果报，因此苦是由我造作的。如此，由于补特伽罗是作者，则苦不应依其他俱有因而生，这也是不合理的。
为了说明这一点：不应认为苦具有作者我，因为是由多种因缘所成就的缘故。譬如强风摇动干枯树枝，又如由摩擦而生的林火焚烧森林一样。
为了说明这一点的量：此处推理是，胜义中提婆达多的苦不具有作者提婆达多我，因为是苦的缘故，如耶若达多的苦一样。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如耶若达多的苦因为是苦的缘故，不具有作者提婆达多我，同样，提婆达多的苦因为是苦的缘故，不具有作者提婆达多我。
如果说：由于有时提婆达多也是耶若达多苦的作者，因此是不定的。这是对方为证明中观宗的譬喻'如耶若达多的苦'是不定的说法。他们说：有时提婆达多通过殴打等方式，成为耶若达多生苦的作者，因此你们说'如耶若达多的苦因为是苦的缘故，不具有作者提婆达多我'是不定的。
对此说法的回答是：因为是自作业果的感受，所以不是不定。有时提婆达多通过殴打等方式使耶若达多生苦，是耶若达多自作业果的感受，因此提婆达多不是其作者，所以我们的譬喻没有不定的过失。

།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུས་མྱོང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དེས་ན་ལྷས་བྱིན་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་རྐྱེན་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་མཆོད་སྦྱིན་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི་དེ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ།།གང་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་ སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དེ་བྱེད་པ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཡང་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་ལུས་དང་།དབང་པོ་དང་། བློའི་ཚོགས་དག་ཞིག་ཀྱང་བདག་ནི་མི་འཇིག་ལ་ དེ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་བྱེད་པ་པོ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱར་རུང་གི་།གང་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་སྡུག་ བསྔལ་སྐྱེ་བ་དེ་བྱེད་པ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མི་སྲིད་པས་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་བའི་[(]ཡན་[,]ལན་[)]སྔར་ཡང་བཏབ་ཟིན་མོད་ཀྱི། ཡང་ འདིར་དེའི་ལན་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གདབ་ཀྱིས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དེ་ དག་མི་སྲེད་པར་བསྟན་པ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནོད་དོ།།ཐ་སྙད་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུད་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ལ་ཐ་སྙད་དེ་དག་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བདག་གིས་བཙུགས་པའི་མར་མེ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ།

如果对方说：'虽然是由他自己所造业的果报而感受，但是在其中所生的痛苦是由提婆达多打击等的变化，因此提婆达多是其作者'，这个前主张的回答是这样的：虽然是其变化，但非作者本性的石头等物，也在世俗谛中成为彼同缘因事物的支分，因此无过失。
虽然耶若达多自作业果报感受的缘是提婆达多打击等的变化，但他不是作者。譬如非作者本性的石头等物，在世俗谛中虽然也成为耶若达多自作业果报感受的同缘因事物的变化支分，但它们并非作者，如是我方的譬喻没有不定过失。
对于诸行在每一刹那都是坏灭性的情况，心的刹那中生起痛苦时，不具有作者，所以'非我所作'等所说的，你也要听：前面也说过，胜论师说：'虽然身、根、觉聚都灭，但我不灭，而且在我方主张中，唯一是与作者相应而住，因此，由彼所作的痛苦可说是我所作。'
对于诸行在每一刹那都是坏灭性的情况，心的刹那中生起痛苦时，不具有作者，所以非我所作，而且不可能受用他人所作业的果报，所以也非他作，与作用的究竟相违。对此前面虽已作答，但在此再以其他方式作答，你且听。
因此，胜义中不可说痛苦是我作或他作，所以说它们不存在并不相违。这是说，在我们中观宗的主张中，胜义中一切事物都无法说有作者和业，所以不可说痛苦是我作或他作，因此你们说我作和他作不存在的论述，对我方主张并无损害。
在世俗谛中，世间上由于与彼类似性，相续与果报相续无别，见到这些言说，譬如'我所点的灯就是这个'。

།བདག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ཤིང་ཨ་མྲ་ དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཐ་མི་དད་པས་བྱས་པ་ལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིགས་མཐུན་པའི་འབྲེལ་པ་དེ་དག་ཁས་ལེན་པས་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་གཞན་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འདོད་པས་བདག་གིས་བྱས་པའི་ཐ་སྙད་འགོག་པར་མི་བྱེད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀའི་སྐབས་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ དག་ན་རེ།དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་སྔ་མས་བྱས་པ་ཕྱི་མས་མྱོང་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གཞན་ ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མས་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་ཉེ་བར་བསགས་པ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དུག་གི་མཐུ་འོ་མའི་སྐད་ཅིག་མར་བླུགས་པ་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞོའི་སྐད་ཅིག་མར་མྱོང་བ་ བཞིན་པས་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་།བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་མྱོང་བ་མ་ ཡིན་པས།མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྱས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་སེམས་ཅན་རིགས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་མྱོང་བས་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལས་ ཉེ་བར་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སེམས་ཅན་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་སྔ་མས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ ཕྱི་མས་མི་མྱོང་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་ལས་ཉེ་བར་བསགས་ པའི་འབྲས་བུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་ལས་ཉེ་བར་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མས་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་མྱོང་བར་གྱུར་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། མཛད་པའི་མཐའ་ལས། བརྟེན་ནས་གང་དང་གང་འབྱུང་བ། །རེ་ཞིག་དེ་ནི་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ལས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་པས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

就像说'这就是我种的芒果树'那样，在此处也是由于有情刹那前后以及因果关系不可分，所以称为'我所作'。这表明我们中观派也在世俗谛中如世间所知那样承认因果同类的关系，认为自己所造业的果报在他时由自己感受，因此不否定'我所作'的名言，所以你的诘难没有机会。
如果对方说：'如此则有情前后刹那是他法，前者所作后者感受，就会有未作而遇及作业虚耗的过失'，这个前主张从中引出后，作为回答，此处论释者说：
即使是他法，由于有因果关系，有情前刹那所积集的善与不善的异熟果报必定会感受。譬如毒的力量注入牛奶刹那，其变化在酸奶刹那中感受一样，因此不会有未作而遇及作业虚耗的过失。
这表明在世俗谛中，虽然有情前后刹那是他法，但由于同类性而因果相续不异，必定感受异熟果报，因此不会有未作而遇及作业虚耗的过失；而由于有情异类性使因果相续有别，不感受异熟果报，所以也不是他人所作他人感受。
如果说：'前刹那所积集业的果报不会在后刹那的行蕴中感受，因为是他法的缘故，如同不同相续一样。'这是对方为了证明有情同一相续的前后刹那是他法，因此前者所作的果报后者不会感受的言论。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如天授和祭授的相续不同是他法，所以天授相续所积集的业果不会被祭授感受。同样，同一相续的前后刹那也是他法，所以前者所积集的业果不会被后者感受。如果感受的话就会有未作而遇及作业虚耗的过失。对于这种说法，此处论释者回答说：
这也不对。因为《俱舍论》说：'依缘所生法，彼非即是彼，亦非是余法，故非断非常。'所以他法的因由义不成立。你们的推理因'是他法故，如同不同相续'这一点，由于我们的教证否定一性和他性，所以是不成立的。

།ལུང་གི་ དོན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་བསགས་པའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ནི་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ལ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།མཐུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མ་ཏུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་གི་ཟེ་བ་དམར་བ་བཞིན་ པས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མ་ཏུ་ལུང་གིའི་ས་བོན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱིས་བསྐུས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ ནུས་པའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་།སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་བར་མ་དག་ལ་མི་མངོན་ཡང་ཟེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁ་དོག་དམར་བར་མངོན་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་ལ་གནོད་པ་ མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསགས་པའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་བར་མ་དག་ལ་མི་མངོན་ཡང་།སྐྱེས་པ་ དང་ལན་གྲངས་གཞན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་མ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ལ་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་ལ་གནོད་པ་མེད་དེ་ལུང་ལས།ལས་རྣམས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །ཆུད་མི་ཟ་བའང་ཚོགས་དང་དུས། །རྙེད་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཉིད། །ཅེས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ཕྱོགས་ སྔ་མ་ལ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་།བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་འགའ་ཡང་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་འབྲེལ་པར་བརྟག་ན་ཡང་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྲད་པ་དང་འདུ་བ་དག་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་དང་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་དག་དངོས་མ་ཡིན་པས་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ། །བདག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་།སངས་རྒྱས་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་གི ཕྱོགས་ནི་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་།བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་བརྟག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སྐྱོན་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ ལ་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་བརྟག་ན།དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ལ་ མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་ཕྱོགས་ལ་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་གང་གིས་ལས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་འགའ་ཡང་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་གང་ གིས་ལས་མ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

为了以比量证成经典的义理，应当了知前一刹那心所积集的特殊力量，在未生起对治的相续中会成为果报，因为是特殊力量的缘故。譬如茉莉花的花蕊呈现红色一样，这对世俗谛并无妨害。这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。
譬如茉莉花的种子被红花染料浸染，因为是能生果的特殊力量，虽然在芽、茎等中间阶段不显现，但在花蕊阶段显现出红花染料的红色。虽是刹那性的，但对世俗谛中因果关系的道理并无妨害。
同样，前一刹那心所积集的善业和不善业的特殊力量，也因为是能生果的特殊力量，虽然在第二、第三等中间阶段不显现，但在后世及其他时候，对于未生起对治圣道的补特伽罗相续中，会成为苦乐果报。虽是刹那性的，但对世俗谛中因果关系的道理并无妨害。
如经中所说：'诸业经百劫，终不会失坏，因缘聚合时，必将成熟果。'
若他方所造业，由他方感受果报，则前方将有未作而得报，及作业失坏之过，因为作业者自身永远不会感受果报。若观察诸方相连，则违背所立宗，因为相遇和和合也有关联。生起的念和知等非是实有，与所作边际相违。
若说由于是一体性故无过失，这是对方所说。佛教徒认为诸行在每一刹那都是坏灭性的，这种主张会有未作而得报和作业失坏的过失。而胜论师等主张唯一的我体，则无此等过失。
他们说，若如你们佛教徒所许，前一刹那心所积集的业果在后一刹那心中感受，那就是前一刹那心的他方所造业，其果报由后一刹那心的他方感受，如此则后一刹那心方面有未作而得报之过，前一刹那心方面有作业失坏之过。为什么呢？因为前一刹那心造业者永远不会感受果报，而后一刹那心未造业者却常常感受果报。

།གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་ཕྱོགས་དང་། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་འབྲེལ་ བས་དེས་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་འབྲེལ་པར་བརྟགས་ན་ཡང་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱོགས་འབྲེལ་པར་བརྟག་པ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་མ་ཡིན་ལ། ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པའི་རིགས་ མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པར་དམ་བཅས་པ་ནི་དངོས་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་གལ་ཏེ་ཕྱོགས་འབྲེལ་པར་འདོད་ན་ཁྱེད་རང་གིས་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།འབྲེལ་པར་བརྟག་པ་ཅི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྲད་པ་དང་ འདུ་བ་དག་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དབྱུག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དབྱུག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དབྱུག་ པ་དང་འབྲེལ་བ་ཙམ་ལས་དབྱུག་པ་ཅན་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི།ལྷས་བྱིན་དངོས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དབྱུག་པ་དངོས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་སྤྱི་འདུས་པ་རྭ་དང་འབྲེལ་ བའི་ཕྱིར་རྭ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ལ་དེ་ནི་རྭ་དང་འབྲེལ་པ་ཙམ་ལས་རྭ་ཅན་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི།བ་ལང་དངོས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་རྭ་དངོས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་ཕྱོགས་འབྲེལ་པར་རྟོག་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་དག་དངོས་ཡིན་པས་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པས་བདག་གིས་སྔོན་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་དྲན་པ་དང་ད་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་། བདག་གིས་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་བདག་གིས་སྔོན་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གིས་བསྐྱེད་པ་དང་གཏི་མུག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ལས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་དྲན་པ་ད་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་། བདག གིས་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྲད་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པའམ་འདུ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འབྲེལ་པ་ཙམ་ལས་རྒྱུ་དང འབྲས་བུ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་བྱེད་པ་པོ་དངོས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་ཟ་བ་པོ་དངོས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་མཛད་ པའི་མཐའ་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་།ཟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་ཡིན་པར་འབྱུང་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདིར་དེ་དག་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果你们佛教徒这样说：由于同类因和果相续不相异，前后心念刹那的方位相连，因此不会有未作而遇到和已作消失的过失。对此，即使观察方位相连，承诺也会失坏。因为方位相连的观察是假立而非实有，而你们佛教徒承许同类因和果相续不相异是实有，所以如果承认方位相连，你们自己的承诺就会失坏。
如何观察相连是假立而非实有呢？因为在接触和和合中也有相连。在我们毗婆沙宗的宗义中，对于'接触'这一词义也有相连，例如提婆达多因与杖相连而称为'持杖者'，这是接触词义，这仅仅是由于与杖相连而假立为'持杖者'，既非提婆达多的实体，也非杖的实体。
同样，对于'和合'这一词义也有相连，例如牛的总体和合与角相连而称为'有角者'，这是和合词义，这仅仅是由于与角相连而假立为'有角者'，既非牛的实体，也非角的实体。
因此，你们佛教徒如果认为方位相连，由于你们的忆念、了知等生起是实有，就与所作的究竟相违。为什么呢？因为你们佛教徒认为'我曾造作如是如是善不善业'的现在生起的忆念，以及'我现在感受如是如是苦乐果报'的现在生起的了知，等等词中包括现在生起的'我曾造作如是贪欲所生、嗔恚所生、愚痴所生之业'的忆念，以及现在生起的'我现在感受彼等所生如是如是果报'的了知，这一切都是以接触词义的相状而相连，或以和合词义的相状而相连，因此这些仅仅是由于相连而假立为因果，既非前心刹那的作者实体，也非后心刹那的受者实体。
如此则与你们佛教徒自己的究竟所作相违，因为在你们的究竟所作中，作者和受者等一切都是实有，而你们在此说它们是假立的缘故。

།གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ངེད་སངས་རྒྱས་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་ པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཁྱེད་སྨྲ་ན།བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱེད་བདག་བརྟག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་དེ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དང་པོ་སྤྲུལ་པ་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐ་མ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་བདག་བརྟག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བྱེད་པ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཟ་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ པོ་དག་ན་རེ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ཉིད་བརྣན་པ་སྟོན་ཏེ།བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་བདག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པས་ཡོན་ཏན་ གྱི་གྲངས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་ལྡན་ན་གཅིག་ཉིད་བྱ་ཞིང་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་ན་གཞན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་འདིར་བདག་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེའོ།།ད་ནི་སུན་དབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དངོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དངོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཅིག་ ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དངོས་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དངོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དངོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་བདག་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེའི་ལན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ བདག་ཡོད་པར་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞི་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཅིག་དང་གཅིག་མ་ཡིན་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་དེ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་དེ་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སུན་དབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ།གཅིག་ཉིད་ལ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དངོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་གམ་འོན་ཏེ་གཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དངོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་གྲང་ན། གཉི་ག་ ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།

如果你们佛教徒这样说：'你们说我们佛教徒主张诸行在每一刹那都是具有坏灭性的立场有什么过失？'那么，对于你们数论派等主张我是唯一的立场，为什么不会有这些过失呢？
为此说'因为我是唯一的缘故所以无过失'。在我们的立场中，从最初的造作者直到最后的大怖畏，我都是唯一的，所以没有未作而得、已作失坏的过失。因为在我们的宗义中说'作者即是彼，受者也是彼'。
对于如此所说，在此注释者说'彼如何是唯一'等。这表明询问你们所说的我是唯一是如何唯一的。
对此询问，如果对方说'因为具有一的数量'，这是表明对方的宗义。在数论派的宗义中说：我等一切事物既非一也非异，以第六释词义，若具有一这样的数量功德则称为一，若具有异性则称为异。在此认为我也因为具有一这样的数量功德实体，所以是唯一。
现在为了显示能破的比量而说'我非具有一性的数量实体，因为是有故，如同一性的数量实体'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。譬如一性的数量实体因为是有故不具有一性的数量实体，因为彼不应与彼自身相应。同样，我也因为是有故不具有一性的数量实体，因为有性不应与有性相应。
如果对方这样说：'对你们佛教徒来说，胜义中我不成立为有，所以因为是有的因在任何所依上都有不成立的过失。'对此回答：对我们佛教徒来说，世俗中蕴的相我成立为有，因此所依成立，所以因在任何上都没有不成立的过失。
说'对一与非一观察一性'，这是显示以另一方式破斥对方说我因具有一性的数量故是唯一的宗义。对一性具有一性的数量实体故观察为一性呢？还是对非一具有一性的数量实体故观察为一性呢？显示二者都不合理。

།དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འདོད་ན་དེས་ན་འབྲེལ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ ཏེ།སྔ་ནས་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དང་སྦྱོར་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཅིག་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དང་ལྡན་པར་བྱ་དགོས་ན་ནི་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་ གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་གཅིག་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྔར་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་མི་ལྡན་པ་ཕྱིས་གཅིག་ཉིད་དང་ལྡན་པས་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་སྔོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྤངས་པས་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ནི་རང་གི་འདོད་པ་ཉམས་པས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཉེས་པར་སྨྲས་ པ་དག་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕ་རོལ་པོས་སྔར་ཕྱོགས་འབྲེལ་པར་བརྟག་ན་ཡང་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྲད་པ་དང་འདུ་བ་དག་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་། ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་དག་དངོས་མ་ཡིན་པས་མཛད་པའི་ མཐའ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ལན་གདབ་མི་དགོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཙམ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་འདོད་པ་ནི་མཛད་པའི་མཐའ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྡུག་ བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དམ་བཅས་པ་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་དམ་བཅས་པ་གཉིས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལས་ འདི་གཞན་ཞིང་།།གལ་ཏེ་འདི་ལས་དེ་གཞན་ན། །གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་བྱས་པ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་གཞན་ཞིང་། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་ དེ་དག་གཞན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་ན་ནི།གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་དག་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་དག་ལས་འདི་དག་གཞན་མ་ཡིན་ལ། འདི་དག་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པས་གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་དག་མ་བྱས་པས་སྡུག་ བསྔལ་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་ད་ལྟར་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་འདི་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་། གལ་ཏེ་འདི་དག་ལས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་དག་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明第一种观察不合理，故说'因为成为无意义的关联'。如此，因为是一，本来就是一的本性，却又认为与一性相应，那么关联就成为无意义，因为对已经成立为一的本性再与一性相应是无意义的。如果虽然成立为一性却仍需要与一性相应的话，就会成为无穷尽的过失。
为了说明第二种观察不合理，故说'因为不可能'。如果不是一的本性，怎么能与一性相应呢？因为两个相违的事物不可能同时在一处相应。如果说先前不具有一性的特征，后来与一性相应而成为一性，那么由于舍弃了先前的本性，以推理可以证成无自性。
'不是好的'是总结，对方的论点因为违背自己的主张而不好。'附带说明即可'的意思是，对方错误陈述的历史经过，以分析即可，这是词义。
对方先前观察关联的立场也会违背所立，因为在接触和会合等上也有关联，所以念和知等生起的非实在性与所作的究竟相违，所说的这些是阐明佛教的论点，不需要回答。如此，我们认为一切法仅是假立、仅是名言，因为不违背所作的究竟。
因此，如此认为苦不是自作，这是总的结论和量果，如此首先已经成立了第一个立宗。现在要成立第二个立宗，因此也不是他作。怎么样呢？'若彼异于此，若此异于彼，以彼等造此，苦即他所作。'等等。
如果先前的蕴与现在的蕴是异，现在的蕴与先前的蕴也是异，如此观察的话，由于彼等造作此等，苦也将成为他作，然而彼等非异于此等，此等也非异于彼等，因为彼等未造此等，所以苦非他作，这样显示。
为了显示这个意思，说'如果先前前世的蕴异于现在结生的后蕴，如果此等也异于先前的蕴，如此观察的话，由于彼等造作此等，苦也将成为他作，然而不如此承许'。

།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་ བསལ་བས་གང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་དམ་བཅས་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་གཞན་དག་གིས་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དག་མ་བྱས་ཏེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་གཞན་དག་གིས་ལྷས་བྱིན་གྱིས་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དག་མ་བྱས་པ་བཞིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དེ་དག་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ དམ་བཅས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཡང་ན། གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་བྱས་ པས།།སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལས་འདི་གཞན་ཞིང་། །གལ་ཏེ་འདི་ལས་དེ་གཞན་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་སྟེ། དེ་དག་ལས་འདི་དག་གཞན་ཞིང་འདི་དག་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གཞན་པར་གྱུར་ན་ནི་གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་དག་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ གྱིས་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཇི་ལྟར་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཐད་པ་དེ་དག་ལ་གཞན་ཉིད་དེ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡོད་ན་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གཞན་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་གྲང་ན། སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་པའི་དུས་ན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་མེད་ལ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་པའི་དུས་ན་ནི་སྔོན་གྱི་མེད་པས་འཐད་པ་དེའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ལ་གཞན་ཉིད་དེ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན གྱིས་མ་བྱས་སོ།།གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་གཞན་ཉིད་མི་སྲིད་པར་དགོངས་ཤེ་ན། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕུང་པོ་ཕྱི་མའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ལྷས་ བྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་གཏན་ཚིགས་ནི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ལ་དེའི་ གཏན་ཚིགས་ནི་ཕྱི་མ་འདི་དང་སྦྱར་དུ་ཡང་རུང་བའོ།

如果问为什么不这样认为？为此说道：'由于推断为他性，所以不是它的作者，因此否定了它是作者的主张，所以认为在主张痛苦是他者所作的论点中存在否定法的本性的过失。'
因为对方认为痛苦是他者所作，所以提婆达多的前蕴不能产生现在的蕴，因为是他者的缘故。比如耶若达多的前蕴不能产生提婆达多现在的蕴一样。由于推断前蕴为他性，所以它们不是现在诸蕴的作者，因此在他们的主张中存在否定痛苦法由他作的本性的过失。因为若是他性，就不存在作者和业的关系。
或者，'由彼等他者所作，故成为他作之苦'，这是'若彼异于此，若此异于彼'的剩余语句。若彼等异于此等，此等亦异于彼等，则由彼等他者所作，痛苦也应成为他作，但是它们的他性不合理，所以痛苦不是他作。
如果问它们为何不合理为他性？为此说道：'对于这些合理性，他性也完全不可能存在。'因为若二者都存在时，由相互观待可以假立'他'的名言，但当前蕴存在时后蕴不存在，当后蕴存在时前蕴不存在，所以从这个合理性来看，它们的他性完全不可能存在，因此痛苦不是他作。
即使是他性，如同在观察无生品中说明不从他生一样，意思是不从他生。这表明即使在世俗名言中是他性，但胜义中如前所说不从他生。
如果问为何认为他性不可能存在的理由？说道：'胜义中提婆达多的前蕴不异于后蕴，因为是提婆达多的蕴的缘故，如同后蕴的自性一样。'这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
比如提婆达多的后蕴因为是提婆达多的蕴，所以不异于自性，同样，提婆达多的前蕴也因为是提婆达多的蕴，所以不异于后蕴。或者，因为是相续不异的痛苦的缘故，推理的其余支分如前所说，这是说可以如前推理的其余支分相配合，而它的因可以与后者相配合。

།འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕུང་པོ་ཕྱི་མའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དམ་བཅས་ པ་གཉིས་པ་ཡང་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཟག་གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་གང་ཟག་སྔོན་ གྱི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་པས་སྔར་དབུ་མ་པས་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་གང་ཟག་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པ་དང་། གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་དགག་པ་རིམ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་ཟག་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་འདོད་པའི་ ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར་འདིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་གང་ཟག་བདག་གིས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བྱས་ན་གང་བདག་གིས། །སྡུག་བསྔལ་བྱས་པའི་གང་ཟག་ནི། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་གང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་གང་ཟག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་ གི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་བརྟག་ན་གང་ཟག་གང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པ་དེའི་སྔོན་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་པའི་དུས་ན་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ནི་མི་སྲིད་དེ་མེད་ན་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་གང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་པ་བྱེད་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན།དེ་ནི་མེད་པས་དེས་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་གནོད་པ་བཅབ་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གང་ཟག་གང་གིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་ རོལ་པོ་དག་སྔར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་འདོད་པ་མ་གྲུབ་པར་སུན་ཕྱུང་བས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་གནོད་པ་དེ་བཅབ་པའི་ཕྱིར་ད་འདིར་གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་གང་ཟག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་རྟོག་ནའོ།།དེ་ལྟ་ན་གང་གིས་ བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པའི་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ།བདག་གིས་དངོས་པོ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བརྗོད་པ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ཟག་གང་གིས་ བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པ་དེས་ད་དུང་མ་བྱས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཡོད་པར་མི་སྲིད་པས་དེ་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།

如是配合，胜义中提婆达多前蕴与后蕴并非相异，因为是相同相续的苦，如同后蕴的自性。如是第二个立宗已经成立。
现在应当成立第三个立宗。为了说明其前分，其他人说：因为不会感受他人所造业的果报，又因为是由不同阶段的补特伽罗所造，所以苦既是自作又是他作，因此不存在两边所说的过失。
对方说道：因为不会感受他人所造业的果报，所以不是他作；又因为是由前世不同阶段的补特伽罗所造，所以也不是自作。因此，中观派先前所说的非自作和非他作两边的过失在我方不存在。
对此说法，此处注释者回答：此处依次说明否定补特伽罗自作苦和补特伽罗他作苦两边。首先，为了否定补特伽罗自作苦的观点，此处说道：'若补特伽罗自己造作苦，则造作苦的补特伽罗，在无苦时是何者？'等等。
若如对方所许，补特伽罗自己造作自己的苦，则在补特伽罗造作苦之前，应当有无苦的补特伽罗。然而无苦的补特伽罗是不可能存在的，若不存在，则何者是那个无苦的补特伽罗造作苦呢？因为不存在，所以他不能造作苦。
为了说明这一点，为了遮掩对自宗的损害而说：'若认为某补特伽罗造作了五蕴性质的苦'。对方因为先前主张苦是自作被破斥，为了遮掩对自宗的损害，现在如是说：若认为补特伽罗自己造作了自己五蕴性质的苦。
如此，则何者是那个造作苦的无苦补特伽罗？意思是说，以何事物造作苦的补特伽罗所说的无苦者是完全不存在的。
因为在补特伽罗造作苦之前不可能存在无苦的补特伽罗，所以他不能造作苦，这是其意趣。

།ཅི་སྟེ་ཡང་རང་གི་ལྟ་བ་བསྐྱང་བར་འདོད་པས་གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།ཅི་སྟེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་ལྟ་བ་གང་ཟག་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེད་པ་པོར་བསྒྲུབ་པ་དེ་བསྐྱང་ཞིང་གཞུང་གཟུགས་པར་འདོད་པས་གང་ཟག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་ ན།དེ་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་སྔར་དབུ་མ་པས་སུན་ཕྱུང་བའི་སྐྱོན་དེ་བསུབ་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཕུང་པོའི་སྔ་རོལ་ན་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་ པ་ཡོད་པར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོའི་ཡུལ་ལ་ཡོད་པར་བརྟག་གྲང་ན། ཕུང་པོ་ རྣམས་ལ་ནི་གང་ཟག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་ཟག་ནི་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཀྱང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་མེད་དོ། །གལ་ ཏེ་ཡོད་པ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་ཉིད་འགོག་པར་མི་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ཁྱིམ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཁྱིམ་ན་མེད་དོ་ཞེས་མི་ཟེར་བས་འདིར་ཁྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བཀག་པ་ལས་ན་གང་ཟག་དངོས་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་དམ་པར་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡོད་པ་ཉིད་འགའ་ཡང་ནི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དག་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མཐོང་བས་ དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་དགག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཁྱིམ་ན་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་དགག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་གཏན་མེད་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཀྱང་གཏན་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་དམ་པར་གང་ཟག་ཡོད་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་འགའ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

如果为了维护自己的见解而说补特伽罗不可说是蕴的即是或异是，这是中观派对他方疑问的迎接语。如果他方为了维护自己的见解，即补特伽罗我是痛苦的作者这一论点，而想要建立教义，说补特伽罗异于蕴，为了消除之前中观派破斥的过失，在此说我们认为补特伽罗既非与蕴一，亦非与蕴异，因此你们中观派所立的在蕴之前无有无苦的补特伽罗这一论点，是成立已成立的。
对此说法也有过失。即使补特伽罗不可说是蕴的即是或异是，若认为补特伽罗存在于蕴的境界中，为了显示蕴中无有补特伽罗，此处论释者说：'如是，应知补特伽罗于提婆达多的此五蕴中是无的，因为是缘起的，如瓶。'这些依次配为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如瓶因缘起故于提婆达多的此五蕴中无，如是补特伽罗亦因缘起故于提婆达多的此五蕴中无。
若说为破有性故说此是有，这是他方说：世间唯破有性不破无性，如说提婆达多不在屋中，而不说虚空花不在屋中，因此从你们说补特伽罗于蕴中无的遮遣中，可知补特伽罗实有。对此说法，论释者回答说：此说不善，因为外道所遍计的胜性、神我、自在天等不决定故，胜义中无有譬喻故，任何有性皆不应理故。世间中见到对外道所遍计的胜性等无法作遮遣，因此，是否因有遮遣故，如提婆达多虽不在屋中而实有一样，补特伽罗虽不在蕴中却实有？还是因有遮遣故，如胜性等完全无有一样，补特伽罗也完全无有？因为不决定故，胜义中无有补特伽罗存在的譬喻故，胜义中任何有性皆不应理故，此诘难不善。

།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ མ་གྲགས་པས་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་ཡང་སྔར་སློབ་དཔོན་གྱིས། གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་གྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་བརྟེན་ནས་ བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེའི་དབང་ཁོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་ཡང་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་རྣམས་བརྟེན་ནས་བྱུང་བར་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་གང་ ཟག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་གང་གིས་ཀྱང་བདག་གིས་མ་བྱས་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གང་ཟག་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་སོ། །དེ་ནི་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ ཕྱིར།ད་ནི་ཅི་ལྟར་གང་ཟག་གཞན་དུ་གྱུར་པས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་མི་འཐད་པར་དེ་ལྟར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བྱས་ན་གཞན་ཞིག་གིས། །སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་གང་སྦྱིན་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཅི་ལྟར་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སྔོན་གྱི་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཟག་ལ་སྦྱིན་པར་བརྟག་གྲང་ན་སྔོན་གྱི་གང་ཟག་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཟག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེས་ད་དུང་དེ་ལ་མ་སྦྱིན་པའི་དུས་ན་གང་ལ་སྦྱིན་པར་ བྱ་བའི་གང་ཟག་དེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ལེན་པ་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ཅི་ལྟར་རུང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སྔོན་གྱི་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་ བསྔལ་བྱས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཟག་ལ་སྦྱིན་པར་རྟོག་ནའོ།།དེ་ལྟ་ན། གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པའི་གཞན་ཞིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་ནས་གང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཅི་ལྟར་རུང་སྟེ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ དང་།དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚེ་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པའི་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཟག་གང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ད་དུང་མ་བྱིན་པའི་དུས་ན་ད་ལྟར་ གྱི་གང་ཟག་དེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ལེན་པ་པོའི་དངོས་པོར་ཡོད་པར་ཅི་ལྟར་རུང་སྟེ།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་སྔར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ།།ད་ལྟར་གྱི་གང་ཟག་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པའི་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་སྔ་མ་ལས་བཟློག་ནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ལ་སྦྱིན་ པ་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཟག་ལེན་པ་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཚེ་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པའི་གང་ཟག་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར།།དེས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པ་ནི་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། གང་ལ་སྦྱིན་པ་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཟག་ ལེན་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚེ་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པའི་གང་ཟག་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གང་གི་ཕྱིར་དེས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།

如果对方说：'你们所说的缘起因为是依缘而生的缘故这个道理，我们并不承认，所以不能作为因'，这是从中引出的前主张，对此回答时，此处注释者说：此处也如前阿阇黎所说：'若是我所作，则不应依缘生'，这是说明苦法是依缘而生的，仅仅依据这个道理而说明比量。
因为对方也承认补特伽罗和蕴是依缘而生，所以因的意义并非不成立。因此，胜义中补特伽罗不成立的缘故，苦不是任何补特伽罗我所作，这是结论。如是，首先补特伽罗我未造作苦。
为了破除认为是他补特伽罗造作苦的观点，现在说明为何他补特伽罗造作苦不合理：'若他补特伽罗，造作于诸苦，彼造苦与谁，无苦如何有？'等等。
如果如对方所许，前世补特伽罗造作苦后给予现世补特伽罗，那么前世补特伽罗造作苦后给予现世补特伽罗时，在尚未给予时，将要接受苦的补特伽罗如何能以无苦领受者的体性而存在？这是不合理的。
为了说明这个道理而说：'若他补特伽罗造作苦'，如果如对方所许，前世补特伽罗造作苦后给予现世补特伽罗。如是，其他不同阶段的他者造作彼苦后，将要给予者无苦如何可能？这是完全不存在的。
因为已破除无苦的补特伽罗，以及无有能证明其存在的比量，这是其意趣。说明前世不同阶段的他补特伽罗造作彼苦后，将要给予现世补特伽罗者，在尚未给予时，现世补特伽罗如何能以无苦领受者的事物而存在？
这是完全不存在的，因为已经破除了无苦的补特伽罗，以及对方无有能证明其存在的比量，这是其意趣。
因为现世补特伽罗不存在，所以其他不同阶段的他性也不存在，那么为何说其所作是他作呢？这是以前说的漏洞反过来说明本论的意义。
如果有现世补特伽罗作为领受者，则依此可以有前世不同阶段的他补特伽罗，其造作苦也可说是他作。但因为无有现世补特伽罗作为领受者，所以前世不同阶段的他补特伽罗也不存在，因此其造作苦怎么能说是他作呢？不能说是他作。

།གཞན་ཡང་སྔར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར།བདག་གིས་བྱས་པ་མ་གྲུབ་པས། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་ག་ལ་བྱས། །མ་བྱས་པ་ལ་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་པའི་འཐད་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ། །སྔར། གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་གྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ། །བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་། །ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་རིང་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ན་ཐུང་ངུ་ཡང་མེད་པ་དེ བཞིན་དུ་བདག་གིས་བྱས་པ་མེད་ན་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་མ་བྱས་ཤིང་བདག་ཉིད་མེད་པ་ལ་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན་རྒྱུད་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ གཞན་གྱིས་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་ག་ལ་བྱས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདིའི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་གང་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་ བ་དང་།མི་འོང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུད་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ། ལས་དེ་ནི་རྒྱུད་སོ་སོར་ངེས་པ་རང་གིས་བྱེད་ཀྱི་གཞན་གྱིས་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་ག་ལ་བྱས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་གང་གི་ཚེ། གང་ཟག་བདག་དང་གང་ཟག་གཞན་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ དོ།།ཡང་གཞན་ཡང་། གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱེད་པ། །དེ་ནི་དེ་ཡི་བདག་བྱས་འགྱུར། །གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ཟག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་གཞུང་བསྣན་པ་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ། གང་ཟག་གང་གིས་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱེད་པ་དེ་ནི་གང་ཟག་དེའི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་བདག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚེ་སྔ་མའི་ཕུང་པོའི་གནས་སྐབས་གཞན དང་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ཐ་དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ཟག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མ་གྲུབ་པོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཟག་གནས་སྐབས་གཞན་ཐ་དད་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ ཡིན་ནོ།

此外，如前所述，通过推理已经说明'痛苦不是由我造成的'，因此'既然我造作不成立，痛苦怎么会是他人造成的呢？'因为对于未造作的事物，不可能有他者的名言。
如前所说：'若是由我造，则不应依缘生，因为这些蕴，依彼蕴而生。'通过推理已经说明痛苦不是由我造成的，因此就像没有长就没有短一样，如果没有我造作就也没有他造作，因此对于我未造作且无我的情况，也不可能有他者的名言，所以痛苦不是由其他补特伽罗造成的。
或者，由于在各自相续中，不可能由他人造作带来业报的业，所以说'痛苦怎么会是他人造成的呢？'这是对此根本偈颂另一种解释的说明。在天、人等各自相续中，善业与不善业所带来的可意与不可意的果报，这就是所谓各自相续中带来业报的业，这种业是由各自相续自己造作的，不可能由他人造作，因此龙树尊者说：'痛苦怎么会是他人造成的呢？'
因此，如此痛苦不可能是由我和他人造成的，这是对此处的总结。因此，如此观察时，当补特伽罗我和其他补特伽罗都不是作者时，痛苦就不可能是由我和他人造成的。
又有另外的论述：'他人所造的痛苦，那就成为他的自作。'虽然不同阶段有差异，但因为补特伽罗无有差别。这也是说明痛苦不是由其他补特伽罗造成的另一种论述。某补特伽罗依靠前蕴造作的痛苦，在该补特伽罗现在蕴的阶段也应称为自作，而不应成为他作。这是因为虽然前世蕴的阶段与现在蕴有所不同，但补特伽罗并无差别，因此也不能成立是他人所作。
因此，所谓的自作和他作这两者都不成立。这是对前面外道说：由于不会感受他人所造业的果报，以及由于是不同阶段的补特伽罗所造，所以痛苦既是自作又是他作，因此不存在两边所说的过失。他们以蕴的特征为立场而说痛苦是二者所作的这一回答的总结。

།ད་ནི་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་བྱས་པ་དགག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གང་ཟག་གི་བདག་གིས་བྱས་ པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ།སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་རང་གི་ སྡེ་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བ་པའི་སྡེ་དང་།ཆོས་སྲུང་སྡེ་དང་། གོས་དམར་སྡེ་དང་། གནས་མའི་བུའི་སྡེ་དང་། ས་སྟོན་གྱི་སྡེ་དང་། ཆོས་མཆོག་སྡེ་དང་། སར་སྒྲོགས་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་སྡེ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་ཁ་ ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་དང་།གང་ཟག་གཅིག་པར་འདོད་པས་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ཐ་དད་པར་འདོད་པས་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་ བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྡེ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་གཉི་གས་བྱས་པའི་ཕྱོགས་སུན་དབྱུང་བའི་སྐྱོན་སྔ་མ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་བྱས་མིན། །གང་ཟག་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་གང་ཟག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཅི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་མ་བྱས་པའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་མ་བྱས། གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་ གྱུར་ན།།དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། དེས་དེ་བྱས་པར་གྱུར་ན་གང་གི་ཕྱིར་བདག་གིས་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་སྔར་བཀག་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་མ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་དེས་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདིའི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ།།གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མི་བྱེད་དེ་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་དེས་དེ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་ གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།

现在为了成立第三个承诺，以补特伽罗的性相为方面，显示遮破苦由自他二者所作的另一种形式。为了显示其前宗，其他人说：由补特伽罗我所作故，苦是自作，又由苦本身非是补特伽罗故，苦也是他作。如是从不同方面成立是自他所作故无过失。此中从自部中分出说一切有部、法护部、赤衣部、犊子部、说示部、胜法部、鸡胤部等七部，他们大多是说有补特伽罗的。其中有些认为蕴与补特伽罗是一，故说由补特伽罗我所作故苦是自作。有些认为蕴与补特伽罗是异，故说由苦本身非是补特伽罗故苦是他作。因此这七部说：如是从一异的不同方面成立苦是自他所作故，你们中观宗前述破斥二者所作的过失在我们的宗派中是没有的。
对于他们这样的说法，此处注释者自身回答说：'此中所说：首先苦非自作，补特伽罗我未作。'这是语句。意思是：因为没有非苦本性的补特伽罗。这表明：异于蕴相的补特伽罗未作苦。如是，因为没有如虚空花一样的非苦本性的其他补特伽罗，所以它未作苦。
若想：因为没有非苦本性的补特伽罗，所以它未作苦，这成为过失是不合理的，认为补特伽罗是苦的本性。为此，即使是苦的本性，'彼自身亦未作彼，若是自我所作者，因此非依缘而生。'如是已经遮破。意思是：若补特伽罗即是苦，它作彼苦，因为自作非是因缘所作，所以于彼无有依缘而生的法性，这是不许的，如前已遮破。
或者，'彼自身亦未作彼'是说：因为未见有对自作业，如同不应从自生一样，它作业不应理。这是以另一种方式解释此根本偈颂的含义。若补特伽罗即是苦，彼自身不作彼，因为对自作业相违，如同从自生不应理一样，它作彼不应理，所以苦非自作。

།སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ཟག་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་བྱས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་དགག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཞན་བདག་མ་བྱས་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེས་བདག་ ཉིད་བྱས་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པས་དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་གང་ཟག་དེས་བདག་ཉིད་མ་བྱས་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་མེད་ན་དེས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་གཞན་ཉིད་དུ་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་བདག་གིས་མ་བྱས་ཤིང་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དེ་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པ་ཡང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར་གྲང་ན། མཁས་པ་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྟོན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ན། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། །གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གང་ཟག་བདག་ གིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ།སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་ སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་པ། ད་ནི་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གིས། རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་བྱས་པ་དགག པའི་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་ནི་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་དེ་དག་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་བྱེད་པ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་ལས་དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་སྐྱེས་བུ་མ གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས་གང་གི་ཚེ་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བས་ལུས་དང་།དབང་པོ་དང་། བློའི་ཚོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འཇུག་པ་དེ་དག་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ་ བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པས་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ལ།སྐྱེས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པས་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所说'痛苦本身并非补特伽罗，因此由其所作即是他作'这种说法也不好。这句话是在否定补特伽罗与蕴是一体的观点，认为由其所作的痛苦是他作的立场。因此说'若他我非所作，痛苦岂成他作'等。这是说，如果对方认为有异于蕴的补特伽罗，并且由其自身所作而存在的话，那么由于它是他者，其所作的痛苦就应该称为他作。然而，异于蕴的补特伽罗并非自作，也不存在，因此没有他性，那么怎么会有其所作的痛苦呢？是不会有的。
为了说明这一点，如果对方所认为的他性，虽然不是由我所作也不是自生，但若存在的话，那么由于成立为他性，其所作也应成为他作。但是智者们不承认未生法的存在性，因此痛苦怎么会是他作呢？这是不存在的，这就是这段话的含义。
如此说来，'痛苦非自作，亦非他人作'，这是对前面对方说补特伽罗是自作，所以痛苦是自作，而痛苦本身不是补特伽罗，所以痛苦也是他作，如此从不同角度成立自作和他作，因此无过失的说法所作的总结性回答。
第五十品。现在为了成立第三个论点，对数论派以自性和士夫为立场而主张痛苦是自他二者所作的观点进行否定，显示另一种方式。为此，首先说明对方的观点：数论派认为，由于尘性增盛而作业的运行，其所缘是痛苦，而且由于内在的作用本身是作者，因此具有自作者性；又由于异于士夫本性的内在作用是他者性的作者，因此具有他作者性，所以由此所作的痛苦是自他二者所作。
数论派说，除了士夫以外的一切事物都是勇识、尘性和暗性的自性。当尘性增盛时，身体、感官和觉知等的作业运行，其所缘是痛苦。这痛苦依于自性而言，具有作者自性，所以是自作；依于士夫而言，具有他作者性，所以是他作，因此痛苦是自他二者所作。

།དེ་ལ་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་བྱེད་པ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཤས་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ལས་ང་རྒྱལ་བྱུང་ཞིང་ང་རྒྱལ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་དང་དེ་ཙམ་རྣམས་འབྱུང་བས་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ང་རྒྱལ་འབྱུང་བ་ནི་རྡུལ་གྱི་རང་ བཞིན་ལས་བྱུང་བའི་ནང་གི་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་བྱེད་པ་དེ་དག་ལས་དབང་པོ་རྣམས་དང་དེ་ཙམ་རྣམས་བྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་བྱེད་པ་དག་ གིས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ལས་ང་རྒྱལ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལས་དབང་པོ་རྣམས་དང་།དེ་ཙམ་རྣམས་བྱུང་བ་ཡང་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་གིས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་གྲག་གོ། །དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་སྨྲ་བ་ཡི། །ཤཱཀྱ་པ་དག་བདག་མེད་ན། །མཐོ་རིས་ཐར་ལ་དགོས་པ་ཡི། །འབད་པ དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར།།ཕུང་པོ་སྔ་མར་གཏོགས་པ་ཡི། །དགེ་བ་དེ་འབྲས་སྐྱེད་པ་ལས། །ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ཁྱད་པར་ཅན། །ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འདོད་མོད་ཀྱི། །འོན་ཀྱང་དེ་དག་གཞན་དོན་དུ། །འབད་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་ནི། །འགའ་ཡང་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་བརྟག་པར་འདོད་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་ཅེས་གྲག་སྟེ་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཤཱཀྱ་པ་དག་ལ་ནི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་བདག་བརྟག་མེད་པས་དེ་དག་མཐོ་རིས་ལ་དགོས པའི་འབད་པ་བརྟུལ་ཞུགས་དང་།ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ཐར་པ་ལ་དགོས་པའི་འབད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་དགོས་པའི་ འབད་པ་རྩོམ་པ་དག་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

那么，依据自性而言，具有作者自性是什么样的呢？由于自性的内在作用是作者，因此具有作者自性。从尘性较大的自性中生起我慢，从我慢生起诸根和唯量，因此从尘性较大中生起我慢是从尘性自性产生的内在作用，所以这些称为自性的内在作用。
从那些自性的内在作用中产生诸根和唯量，是蕴的本性，所以称为苦。由自性的内在作用所产生的苦，称为具有作者自性。
依据补特伽罗而言，具有其他作者是什么样的呢？由于与补特伽罗本性不同的其他内在作用是作者，因此具有其他作者。补特伽罗的本性不是勇识、尘性和暗性的自性，所以从尘性较大的自性中生起我慢是与补特伽罗本性不同的其他内在作用，因此这些称为与补特伽罗本性不同的其他内在作用。
从那些与补特伽罗本性不同的其他内在作用中产生诸根和唯量，也是蕴的本性，所以称为苦。由与补特伽罗本性不同的其他内在作用所产生的苦，称为具有其他作者。
如是，由具有作者自性和具有其他作者所造作的苦，称为由我和他人所作，据说如此。
他们这样说：'主张蕴刹那的释迦派，若无我，则为了天界解脱所需的努力将成无义。虽然承认属于前蕴的善业生果，后蕴特殊普遍生起，但是他们为他人的努力不应理，因为没有任何人会趋入利他。'等等，这是数论派欲观察自性和补特伽罗者所说。
对主张蕴每一刹那都是坏灭性的释迦派来说，由于没有所谓补特伽罗我，因此他们为了天界所需的努力——受持禁戒等，以及为了解脱所需的努力——修习等，都将成为无义，因为诸蕴是不同的刹那相续，就像天授为天界和解脱所作的努力对祭施的相续无义一样，他们如是说。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤཱཀྱ་པ་དག་ཕུང་པོ་སྔ་མའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ལས་དགེ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་སྐྱེད་པ་ལས་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ས་བླ་དང་བར་སྣང་ཡན་ཆད་དུ་ཀུན་དུ་ འབྱུང་བར་འདོད་པས་ལས་དགེ་བ་དེ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་ལས་མི་དགེ་བ་ངན་སོང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཙམ་ཞིག་དགེ་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་དག་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་འདིས་ཕྱི་མའི་ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འབད་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་ན་མཁས་པ་བདག་ལ་ལེགས་པར་འདོད་པ་དག་ལས་འགའ་ཡང་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་དོན་དུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་ཅེས་གྲག་གོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྔར་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་ སུ་བྱས་པ་སུན་དབྱུང་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཡང་བཟླས་ཏེ།འདིར་བཤད་པ། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་བྱས་མིན། །སྐྱེས་བུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྐྱེས་བུ་བདག་གིས་མ་བྱས་ཏེ། འདི་ལྟར་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་རང་བཞིན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ་སྐྱེས་བུ་ནི་ཟ་བ་ པོ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལོང་བ་དང་གྲུམ་པོའི་ཚུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ནང་གི་བྱེད་པས་བྱས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་བྱེད་པ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པས་དེས་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ། ནང་གི་བྱེད་པ་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བྱེད་པར་མི་འཐད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བུམ་པ་དེ་ཉིད་བྱེད་པར་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ སློབ་དཔོན་གྱིས་དགོངས་ནས།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་མ་བྱས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ནང་གི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྡུལ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ང་རྒྱུ་ལ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དང་དེ་ཙམ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བྱེད་པར་མི་འཐད་དེ་དཔེར་ན་བུམ་ པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དགོངས་ནས།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་མ་བྱས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་པར་དགག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ ཡིན་ནོ།།ད་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་པར་དགག་པའི་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་གཞན་བདག་མ་བྱས་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྐྱེས་བུ་ལས་གཞན་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་ཡོད་ པར་བརྟགས་པ་དེ་བདག་ཉིད་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པས་དེས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།སྐྱེས་བུ་ལས་གཞན་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་དེ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཞན་ཉིད་མེད་ན་དེས། སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་སྟོན་ཏོ།

为什么这样说呢？释迦族人认为前蕴相续中所属的善业，其果报能生起天界，从而后蕴能在地面和空中等处普遍出现殊胜的天人之身。他们虽然仅仅善于造作这些善业，并且断除能产生恶趣果报的不善业，但是他们认为现在刹那的蕴体为了其他未来刹那的蕴体而努力是不合理的。就像世间上任何一个聪明而希求自利的人都不会为了利益他人而行动一样。据说他们是这样说的。
对于他们这样的说法，此处论释者重复前文已作为人我特征而破斥的偈颂，在此解说：首先说'苦非我所作，由士夫'。首先，苦不是由士夫我所作，因为如数论派的教义中说：自性是作者，士夫是受者，如同盲人和跛人的比喻那样，所以士夫不是作者。
如果说是由内在的作用所作，这是说如果数论派这样说：在我们的教义中，认为与士夫本性相异的其他内在作用是苦的作者，是由它所作。对此回答说：内在作用即多尘性，它就是苦，所以苦不能作苦自身，就像瓶子不能制造瓶子自身一样。论师考虑到这一点，所以说'彼不能作彼'。
内在作用即多尘性，从我慢中生起，它是诸根和五唯的本性，所以它不能作它自身，就像瓶子一样。龙树尊者考虑到这一点，所以说'彼不能作彼'。因此'苦非我所作'是对数论派所说的具有作者自性的观点的否定总结。
现在为了否定数论派所说的具有其他作者的苦，说：'若他我未作，苦岂他所作？'这表明，如果数论派所设想的异于士夫的内在作用成立的话，由于它是他者，它所作的苦就应该是他作。但是，由于异于士夫的内在作用本身不成立，既然没有他性，那么怎么可能有它所作的苦呢？不可能有。这就是所要表达的意思。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་བསམས་པ་གང་ཡིན་པའི་གཞན་དེ་ནི་བདག་གིས་མ་བྱས་ཏེ། བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ནི་རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེས་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་ལ། སྐྱེས་བུ་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ།།འདིར་གལ་ཏེ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཆེལ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། གཞན་དེ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཡིན་པ་ལས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་བདག་མ་བྱས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཚིག་ཟུར་ཆག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་ པ་ཉིད་ཀྱིས།བདག་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཟན་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཟས་ཀྱི་གཡོས་གྲུབ་པ་ལ་ཟན་བྱས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ལ་བདག་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཞན་ཉིད་མེད་ན་དེས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནང་གི་བྱེད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་གཞན་ཉིད་མེད་པས་སྐྱེས་བུའི་གཞན་ཉིད་བསལ་བས་གྲངས་ཅན་དག་གི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ།།གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དམ་བཅས་པ་ ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དེས་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་དམ་བཅས་པ ལ་ནང་གི་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ནང་གི་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔར་གྲངས་ཅན་དག་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།

为了说明此义，对方认为内在作用之外的其他，我未造作，因为自性未成立，此为语尾词。如数论派典籍中认为，勇识等三德是常住的，遍一切处，故一切事物皆是一切的自性，因此内在作用之外的补特伽罗也不成立为他，补特伽罗不成立为他时，内在作用也不异于彼，若无他性，苦怎会是他造作？不会的。
此处若有执著于声相者说：'他即是自性未成立之义，而颂中说我未造作是词语残缺'，此前主从内引出，对此注释者说：'我未造作之声用于多义，如说造饭一样。'譬如，对饭食煮熟说造饭时无词语残缺，同样此处对自性未成立说我未造作时也无词语残缺。
因此，彼即他，由于自性未成立，苦怎会是他造作？这是说，由于异于补特伽罗自性的内在作用他性自性未成立，若无他性，彼怎会造作苦？如是配释。
或者，由于他性未成立，因为补特伽罗非异于内在作用，因为是事物，如内在作用自性，故损害自比量。这是以比量门中说遮遣他性，彼等依次配为有法、所立法、能立法、喻及结论。譬如，内在作用因是事物故非异于自性，如是补特伽罗亦因是事物故非异于内在作用，因此以事物性推度而无他性，遮遣补特伽罗的他性，损害数论派的自比量。
以他性推度，由于非是苦所缘的作者性而遮遣彼，故立宗有法性相违过失。这是说，数论派以补特伽罗自性异于内在作用推度，因此由于内在作用非是苦所缘的作者性而遮遣作者性，故数论派立宗有内在作用是苦的作者所立法性相违过失，内在作用成立为非苦的作者性。
如是，苦非我造作亦非他造作是不合理的。这是对前述数论派以自性和补特伽罗为方而说苦是二者所造的回答的结论。

།ད་ནི་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ལུས་དང་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་ གཞན་གཉི་གས་བྱས་པའི་དགག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འོ་ན་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་ནི་གཉི་གས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་རྣམ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་སྟེགས་འོས་པ་པ་ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་ དག་ན་རེ།ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་བྱས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་དེས་བྱས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་ དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་གྱུར་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་བསྒྲུབས་པས་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་ དེའི་ཚེ་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་སྔར་བདག་དང་གཞན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དག་དགག་པའི་ སྒྲུབ་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གིས་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་དེའི་ཚེ།འདིར་ལུས་དང་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་བཀག་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟར་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པ་ཡང་ བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་དམ་བཅས་པ་བཞི་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བསལ་བས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་བདག་མ་བྱས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་ རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་པ་དང་། ཡང་ན་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ངན་ པ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དུས་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཀག་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ནས་དམ་བཅས་པ་བཞི་པའི་སྐབས་འདི་བསྒྲུབ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞན་ གྱིས་མ་བྱས་བདག་མ་བྱས།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ་གཞན་གྱིས་དེ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པའོ། །བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་བདག་གིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ་བདག་ གིས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པ་དང་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

现在为了成立第三个论点，以二说论者的身体和命的分类作为立场，显示苦由自他二者所作的另一种遮破方式。为了说明其前宗，二说论者说：'如果从分类来看，苦是由二者所作，因此无过失'。
这里所说的二说论者是指外道裸行派。他们说：'身体的分类就是苦本身，由此所作就是苦由自作；命的分类是异于苦的，由此所作就是苦由他作，因此前面所说的过失在我们的立场中是不存在的。'
对于他们这样的说法，作为回答，此处注释者说：为了破除这种说法而说：'若是各自所作，则苦成二者所作。'当如前所说的论证已经证明了自作和他作不合理时，就没有二者所作的余地。
当先前以自他立场、蕴的特征立场、补特伽罗特征立场、自性和士夫立场所作的遮破论证已经证明自作和他作不合理时，此处以身体和命的分类二者所作的立场也包含在这些遮破之中，因此已经被破除了。
如此，第三个论点也已经成立。现在为了成立第四个论点，说明也不是从无因而生，因为在无生品中已经遮除了无因论，因此说：'他不作自不作，苦岂从无因生？'等。
如前在观缘品中说，诸法不从无因生，因为没有能证明这种说法的推理，而且会有违背推理和世间共识的过失。
或者，无因是指恶因，即如同已经破除了从自性、自在天、士夫、胜性、时间、无欲子等生一样，此处也应当如是运用，意思是为了成立第四个论点而作此说明。
'他不作自不作'这句话的词义细分说明：'他作'是指由他者所作，即他者造作的意思。'他不作'是指不由他者造作。'自作'也是指由自己所作，即自己造作的意思。'自不作'是指不由自己造作。'他不作和自不作'是指不由他者造作和不由自己造作。

།གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། བདག་གིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་ རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར།བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་པའི་ཚད་མས་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྲིད་པས་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དོན་དམ་ པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་དམ་བཅས་པ་ གྲུབ་པོ།།ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པ་བཞི། །ཡོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉིས་དང་། རྒྱུ་མེད་པས་བྱས་པར་མི་འཐད་པ་དེའི་ ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལ་བདག་དང་།གཞན་དང་། གཉིས་དང་། རྒྱུ་མེད་པས་བྱས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉིས་དང་། རྒྱུ་མེད་པས་བྱས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ རེ་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་མི་འཐད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དཔེར་ན་བུམ་པ་ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་སོ། །མེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་མི་འཐད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར།བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་སོ། །ཡང་ན་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་མ་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འབྱུང་བ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ་དེ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་ཏེ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

为了证明痛苦不是无因而生，既非他作也非自作的道理，当以前所说的量破除时，胜义中无有痛苦，那时痛苦怎么会从无因而生呢？因为它根本不存在。这是此句的含义。
如前在《观缘品第一》中说：'非从自体生，亦非从他生，非从二者生，亦非无因生。任何诸事物，何时何处中，毕竟不曾有，任何的生起。'以此量证明胜义中痛苦等一切事物皆不可得，那时痛苦无自性，怎么会从无因而生呢？若痛苦不存在，怎么可能从无因而生呢？这是此句的含义。
因此，由于痛苦在一切方面都不可能存在，对方在第一品中所说'诸蕴在胜义中确实存在，因为是苦的缘故'这个能立的意义不成立，这是总结和量果。由于对方所说能立的意义不成立，故论主的立宗得以成立。
现在论师如同证明四种痛苦不合理一样，想要显示其余事物也同样如此，故说：'不仅是痛苦，无有四种相，外在诸事物，亦无有四相。'以如是所说的方式，色等外在事物也无有这四种相，这是此句的含义。
因为如此如实观察时，一切事物皆不能由自作、他作、共作及无因作而成立，所以不仅仅是痛苦没有自作、他作、共作及无因作，而且一切被认为是色等外在事物者，也都没有自作、他作、共作及无因作，这是此处所要显示的。
其中，首先就色来说明：色不是由自身所作，因为对已有和未有的造作不合理，如前所说的方式。这些分别是所依有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。
其中，首先就已有的自作不合理而言，譬如已有的瓶子因为已有故非自作，同样，已有的色也因为已有故非自作。就未有的自作不合理而言，譬如不存在的虚空花因为不存在故非自作，同样，不存在的色也因为不存在故非自作。
或者，因为是依缘而起，如同芽一样，这是另一个推断自非所作的理由。应当配合为：色非自作，因为是依缘而起，如同芽一样。
其他诸大种也非所作，因为它们不能成立为他故。这是显示色非他作，因为无有他故。

།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ ལྟར་མི་འཐད་ཅེ་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མེད་པ་ལ་གཞན་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཉི་གས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ། རེ་རེས་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་མ་བྱས་པར་བསྟན་ཏོ།།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ དང་།དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པས་བྱས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་མི་འཐད་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ པས་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་བལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྔར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དོན་དམ་ པར་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་ པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，如果说这样不合理的话，那些大种并非异于色法，因为是外境的缘故，如同色法的自性一样。这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如色法因为是外境的缘故，不异于自性，同样地，诸大种因为是外境的缘故，也不异于色法。
或者，因为否定实有性的缘故，对于无法不能成立异性的缘故。这是另一个推理，说明大种不异于色法：诸大种不异于色法，因为无实体的缘故，如同兔角一样。
也不是由二者所作，因为单独作用不合理的缘故，这说明色法不是由自他二者所作。也不是从无因而生，因为已经否定了无因论的缘故，这说明色法不是从无因而生。
同样地，对于声等也应当如是说，这是说对于声、香、味、触和法，也同样不合理由自、他、二者和无因四种方式所作，应当如前配合。
在此，此品的意义是通过说明对方在第一品中所说的因的意义不成立，从而显示苦无自性，这是总结和量果。在这第十二观苦品中，观察品的意义作为量果，是因为对方先前为了证成蕴、界、处等胜义有的前主张'诸蕴胜义中决定存在，因为是苦的缘故'所说的因的意义不成立，从而显示苦无自性。
为了说明显示苦无自性有何功德，以及为了遣除他人说'仅仅以干瘪的论理论典而成立'的说法，在此也应当以可信的经典依据来成立。因此，在《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏，色非乐亦非苦。同样地，受、想、诸行、识也非乐亦非苦。'

།གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ རྣམས་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཚངས་པ་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་ འབྱུང་བ་དང་།འགོག་པ་དང་། ལམ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ དུ་གསུངས་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུང་འབའ་ཞིག་ལས་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྲམ་ཟེ་ཞིག་གིས་ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སམ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཀའ་སྩལ་ པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གསོལ་པ། གཞན་གྱིས་བྱས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ་གཉི་གས་བྱས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ་བདག་གིས་ཀྱང་མ་བྱས། གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་སུན་ འབྱིན་པའི་ལན་བཏབ་པ་དང་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཐུས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ད་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་ལན་བཏབ་པ་དང་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་ སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།སུན་འབྱིན་པའི་ལན་བཏབ་པའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་ལ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སུན་འབྱིན་པའི་སྒྲུབ་པ་གང་དག་སྨྲས་པའི་ལན་དབུ་མ་པས་བཏབ་པ་ལས་མཐུ་གང་སྐྱེས་སོ།

关于'色、受、想、诸行、识是乐或是苦'等所说的并非般若波罗蜜多。同样在《圣梵天所问经》中说道：'梵天，以此法门你应当如是了知：苦、集、灭、道并非圣者之谛，如是苦、集、灭、道无生，是为圣者之道。'如是在无量大乘经典中说明苦无自性。
不仅仅在大乘经典中说明苦无自性，在声闻乘中世尊也如是宣说。有一婆罗门向世尊请问：'乔达摩，苦是我造作的吗？'世尊回答：'贤者，不是。'又问：'是他人造作的吗？'世尊回答：'贤者，不是。'又问：'是二者共同造作的吗？'世尊回答：'贤者，不是。'又问：'既非我造作，也非他人造作吗？'世尊回答：'贤者，不是。'等等广为宣说，这些都是成立的。
如是大小乘的可信教证成立，是宣说苦无自性的功德与依据。因此，我不是仅凭自己的想法以干瘪的推理而成立，这些教证也是存在的。由于大小乘无量经典中如是宣说苦无自性，这些论典所要详细解释的对象，也显示了论师的智慧广大以及注释的精通。
《中观根本论释·慧灯论》中苦谛观察品第十二广释，由圣观自在律师所造圆满。
今当以破斥回答及自在推理力，显示诸行无自性之义故，开始第十三品。此中'故'字在此处表达承接前提之因义，以及与下文相连之义，词义如前。
其中，就承接前提之因义而言，说'今当以破斥回答及自在推理力'者，论师在造《观缘品》第一时立一切法无生之宗，此处亦如论师先前所立宗义，就承接前提之因义而说此语。
'以破斥回答力'者，中观派立一切法无自性之宗，对于他方所说的破斥论证，中观派作出回答所生之力。

།རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རང་དབང་དུ་ སྨྲས་པ་ལས་མཐུ་གང་སྐྱེས་པས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་ནས་བརྒལ་བའི་ལན་བཏབ་པ་དང་རང་གི་དམ་བཅས་པ་སྒྲུབ་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་མཐུ་གང་དག་སྐྱེས་པ་དེས་སྔར་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ལས་གཞན་པའི་སྒོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ་ གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སུན་འབྱིན་པའི་ལན་བཏབ་པ་དང་། རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཐུའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཡང་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པ་གང་གིས་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གང་སླུ་བ་དེ་བརྫུན་ཞེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་ པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ།ཆོས་གང་སླུ་བ་དེ་བརྫུན་ཞེས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ན་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་འདུས་བྱས་སླུ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་འདུ་བྱེད་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་ བྱེད་རྣམས་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འདུས་བྱས་སླུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་རོ་འདུས་བྱས་བརྫུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་འདུ་བྱེད་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འོག་ནས་སྟོན་པ་དེ་དག་ནི་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་སུན་འབྱིན་པའི་ལན་བཏབ་པ་དང་། རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་མཐུ་གང་དག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ དག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།

'由自在推理的力量'这句话是指中观派自身为了证明一切事物无自性而自在宣说的推理所产生的力量。
如是论著作者立一切事物无自性的宗后，对诤难作答以及成立自宗，由此而生起通达真实义的力量，为阐明前立宗的因义，而造作第十三品。
为了与下文相连，为了显示诸行从种种方面无自性的意义而造作第十三品。
下文所说第十三品真实观察品的意义，是从与前说不同的角度显示诸行无自性，由此显示真实义，故如是说。
若问此品的果为何？以何种方式获得彼果？显示诸行从种种方面无自性而显示真实义是此品的果，以破斥答辩和自在推理的力量的方式获得彼果。
因此，注释者在此品的科判处首先显示了方便、方便所生果。
为显示以何种方式获得彼果的方便，故说'凡是欺诳法，彼即是虚妄'等。
论师为成立诸行从种种方面无自性之义，说此偈颂：'凡是欺诳法，彼即是虚妄，世尊如是说，诸行皆欺诳，是故彼等虚'。
有为法若是欺诳性即是虚妄，世尊如是说。因为诸行是欺诳法，所以彼等诸行是虚妄，即是无自性。
前论师立一切事物无自性的宗，对此他人说：'诸行胜义中实有，因为是不欺诳故。'对此诤难的回答即是此处所说'有为法若是欺诳性即是虚妄，世尊如是说'，这是对诤难的回答。
若问为何有为法是虚妄？因为诸行皆是欺诳法，所以彼等诸行是虚妄，如下所示的推理是自在推理。
如是由破斥答辩和自在推理所生的力量，以此等方式显示诸行从种种方面无自性，通达此真实义，显示为方便与方便所生果的关系。

།དེ་ལ་འདིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན། བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན།སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་འདྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ནི་ལོག་པ་བརྫུན་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དོན་དམ་པ་ལས་དམིགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འདུས་བྱས་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་འདྲིད་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ འདྲིད་ཅེ་ན།བདག་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་གཙང་བ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བར་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་འདྲིད་པས་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སླུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཅན་དག་རབ་ཏུ་སླུ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ནི་དྲན་པ་དང་།ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་གང་དག་ལ་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཡོད་པའི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཅན་དག་རབ་ཏུ་སླུ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་ པའི་ཚིག་ཡིན་ལ།སླུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་སུས་གང་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉེ་ བར་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་འདི་སྐད་གསུངས་པ་དངོས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་ཤེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ སོ།།དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་མི་སླུ་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་བདེན་པའི་མཆོག་གོ། །འདུས་བྱས་དེ་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས། རབ་འབྱོར་ཇི་ཙམ་དུ་འདུས་བྱས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བརྫུན་ལ་ཇི་ཙམ་དུ་ འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་བརྫུན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཡིན་ལ། འདུས་མ་བྱས་ནི་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་མཆོག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ལུང་དག་ ཡོད་པའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས། འདིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདིས་ནི་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེས་ན་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ན་འདུ་བྱེད་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

在此，'有为法'是有法，'虚妄'是所立法，'欺诳法'是能立法。幻师所化的女身等是譬喻。
首先，为了说明'虚妄'一词的含义，说'虚妄'是因为是颠倒认识所缘取的对象，以及以种种方式欺诳愚者等。
因为有为法是颠倒虚妄的认识所缘取，而不是真实智慧胜义所缘取的对象，所以称为虚妄。或者说，有为法因为欺诳愚者而称为虚妄。
如何欺诳呢？以我等方式欺诳，因为愚者们执著为我、清净、常、乐，所以因欺诳愚者而称为虚妄。
'欺诳'是说因为能欺诳念等胜义境的缘故。有为法是念、智、修、禅定等断烦恼的胜义境，能欺诳具有胜义境的念等，所以称为欺诳法。
其中'虚妄'是能诠词，'欺诳'是能释词，这是分别对应所立法和能立法。
若问此是谁在何处所说，答曰：'世尊如是说'是指在经中所说。
'如是'一词是指示近前的意思，即表示世尊在经中所说的内容。
为了说明这一点，若问世尊在经中如何说？在声闻乘中说：'凡是有为法，即是虚妄欺诳法。诸比丘，不欺诳法涅槃是最胜谛。有为法是欺诳法，也是极坏灭法。'
在大乘中说：'须菩提，有为法即是虚妄，无为法即是不虚妄。'
以上通过两乘共许的经证说明有为法因为是欺诳性故是虚妄，无为法因为不欺诳故是最胜谛。
因此，由于有这样两乘共许的经证，'诸行皆欺诳'，这是说明诸行法即是欺诳性。
此颂以欺诳性为因，成立诸行是虚妄，即因为是欺诳法故是虚妄。
'是故彼等虚妄'是说因为无自性，这是结语。这表明以欺诳法为因，所以诸行是虚妄，因为无自性，这是说明论式和结论。

།འདིར་ སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱར་ བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་ཕྱོགས་དང་།གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ལས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་སུན་ཕྱུང་སྟེ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་གསུམ་ ཁས་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ལྔར་སྨྲ་བ་དག་གིས་འདིར།སངས་རྒྱས་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྨོས་པ་དེ་དག་མི་བཟོད་པས་དེ་སྐད་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ ཡན་ལག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འདོད་མེད་ཀྱི།དེ་དག་སྦྱར་བར་མི་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་སངས་རྒྱས་པ་དག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་ཕྱོགས་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་དེ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་ཡན་ལག་ལྔར་ནི་ མི་སྨྲ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་དག་སྦྱར་བར་མི་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་བྱས་པ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་མ་སྨོས་ན་སྦྱོར་བ་གང་ལ་གཏན་ཚིགས་ མ་སྨོས་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]དོན་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་དག་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་དག་སྦྱར་བར་བྱ་དགོས་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་མ་སྦྱར་བ་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་པས་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག གོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་ པར་མཐོང་སྟེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་པས་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་བྱས་ལ་མཇུག་བསྡུ་བས་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་ན་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་མ་སྦྱར་ན་ དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་སྦྱར་བར་བྱ་དགོས་སོ།

此处的论式是：胜义中内在诸法是自性空，因为是虚妄法的缘故，譬如幻师所化女人身。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。如同幻师所化女人身因为是虚妄法故自性空，同样内在诸法也因为是虚妄法故自性空。
此处有人说：'佛教徒是主张三支的，因此应用和结论的语句是不合理的。'这是说佛教徒对于推理的五支：宗、因、喻、应用和结论中，否定了应用和结论两支，承认其余三支，因此主张五支的人们在此不能容忍佛教徒说出应用和结论的语句，所以这样说。
对于这种说法，注释者回答说：'这是不好的。因为我们并不认为应用和结论是其他支分，但并非不应当运用它们。'我们佛教徒不认为应用和结论与宗、因、喻三支有别，所以不说是五支，但是应用和结论并非不应当运用，因此我们使用应用和结论的语句并非不合理。
若不然，如果不说应用和结论，在只有同喻和异喻而未说因的论式中，宗和因的意义就不会明显，因此应当在这些论式中运用应用和结论。
为了说明在只有同喻的论式中若不运用应用和结论，宗和因的意义就不会明显，举例说：'声是无常，因为是所作性故。所作性是无常，如同瓶子。声也如是，因此所作故无常。'在这些论式中，宗和因的意义如何能明显呢？
在只有同喻的论式中，如'声是无常，如同瓶子'这样的论式中，用应用语'声是无常，因为是所作性故。所作性是无常，如同瓶子。声也如是'来应用，用结论语'因此所作故无常'来总结，则宗和因的意义就会明显。若不运用应用和结论语，宗和因的意义如何能明显？因此，在只有同喻的论式中，必须运用应用和结论语。

།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་ བ་དག་མ་སྦྱར་ན་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་བྱས་པ་ནི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་དེ་ལྟར་མ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་ པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རྟག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་ སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་བྱས་པ་ནི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་དེ་ལྟར་མ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་བྱས་ལ། མཇུག་བསྡུ་བས་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་ནས་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་ བར་འགྱུར་གྱི།དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་མ་སྦྱར་བ་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་སྦྱར་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་ མཐུན་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་དག་ལ་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའམ།ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་སྦྱོར་བ་གང་ལ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་དངོས་སུ་མ་སྨོས་པ་ དག་ལ་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་མ་སྨོས་ན་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་དག་ལ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་དག་སྦྱར་བར་བྱ་དགོས་སོ། །སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་ལ་ནི་དེ་དག་མི་དགོས་ཏེ། དོན་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གང་དག་ལ་ཡང་ཡན་ལག་གསུམ་ཚང་བར་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ།བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དེ་དག་མི་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་སྨོས་ཟིན་པས་དེ་དག་སྨོས་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ལྔར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ཡན་ལག་གསུམ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡན་ལག་ལྔར་སྨྲ་བ་དག་སངས་རྒྱས་པ་ཡན་ལག་གསུམ་དུ་སྨྲ་བར་མི་རིགས་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་སྦྱོར བ་གང་ལ་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཡན་ལག་གསུམ་ཆར་ཚང་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་དག་མེད་ན་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་འབའ་ཞིག་ལ་གཏན་ ཚིགས་བརྗོད་ན་ནི་དཔེ་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་འབའ་ཞིག་ལ་གཏན་ཚིགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་ན་ནི་དཔེ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲའི་བྱས་པ་རྐན་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་དེ་མེད་པོའི་ ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་དཔེ་གཉི་གའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

同样地，如果对于只有异品喻的论式，不加应用和结论的话，就无法明显显示所立宗的因义，为了说明这一点而说：同样地，对于只有异品喻的论式，'声音是无常的，因为是所作性故。非所作者见为常住，如虚空。声音不是如此非所作，因为如此是所作故无常。'等论式中，如何能明显显示所立宗的因义呢？
对于只有异品喻的论式，如'声音是无常的，如同虚空是常住那样不是'这样的论式，也要加上应用：'声音是无常的，因为是所作性故。非所作者见为常住，如虚空。声音不是如此非所作，是所作'这样的应用论式，并且以结论'如此因为是所作故无常'来总结，才能明显显示所立宗的因义。
如果不加应用和结论语，如何能明显显示所立宗的因义呢？因此，对于只有异品喻的论式，也必须加上应用和结论语。
对于与此相应的义句，'如何能明显显示所立宗的因义'是指：对于只有同品喻或异品喻的论式，如果有这样相应的只有所立义句而未直接说明因的论式，如果不说明应用和结论语的话，就不能明显显示所立宗的因义，所以对这些论式必须加上应用和结论语。
对于论式语，这些是不需要的，因为无义故。这是说，对于具备三支的论式，如'声音是无常的，因为是所作性故，如瓶子'这样的论式，是不需要应用和结论的，因为因本身已经说明了应用和结论，再说明这些就没有意义了。
主张五支论式者说'三支论式是不合理的'等，这是显示主张五支论式者破斥佛教徒主张三支论式不合理的论述。他们说，对于'声音是无常的，因为是所作性故，如瓶子'这样具备三支的论式，如果没有应用和结论，就不能明显显示所立宗的因义。
因此，'如果仅对所立法说明因的话，由于在喻中没有这个因，所以就成为不共因'这句话的意思是：所立法是'声音是无常的'。如果仅对这个说明因'因为是所作性故'的话，在喻体'瓶子'中没有声音的所作性（即以牙齿、嘴唇、舌头等所作），因此这个因对所立法和喻体两者来说就成为不共因，所以不能明显显示所立宗的因义。

།དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་འདི་ན་གང་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིམ་པ་དང་དབྱུ་གུ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པས་ བྱས་པ་མི་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་རྐན་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པས་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ལ།མཇུག་བསྡུ་བས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བསྣན་ན་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་ མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་ཀྱང་ཡན་ལག་རེ་རེར་གཞག་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དཔེའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་ལ་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པས། དཔེའི་ཆོས་བུམ་པ་འབའ་ཞིག་ལ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་བརྗོད་ན་ནི་སྒྲ་མི་ རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་འཇིམ་པ་དང་དབྱུ་གུ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྒྲ་ལ་མེད་པས་བུམ་པ་འཇིམ་པ་དང་། དབྱུ་གུ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲ་མི་རྟག་པར་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་འདི་ན་གང་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིམ་པ་དང་དབྱུ་གུ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་རྐན་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པས་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ལ། མཇུག་བསྡུ་བས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བསྣན་ན་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་ཡན་ལག་རེ་རེར་གཞག་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྤྱིའི་ཆོས་ལ་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ བསྟན་པ་དོན་མེད་དོ།།དཔེའི་ཆོས་ལ་ཡང་སྤྱིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པས། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྒྲ་དང་། དཔེའི་ཆོས་བུམ་པ་གཉི་ག་ལ་སྤྱིར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་བརྗོད་ན་ནི་འདི་ན་གང་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ བཞིན་ནོ།།སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་པས་ཞེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་དེ་དོན་མེད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དཔེའི་ཆོས་བུམ་པ་ལ་ཡང་སྤྱིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྒྲ་དང་། དཔེའི་ཆོས་བུམ་པ་གཉི་ག་འདྲ་བས་བུམ་པའི་དཔེས་སྒྲ་མཚོན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ ཡང་བྱས་པ་སྤྱིར་མ་བརྗོད་པར་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་འདི་ན་གང་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིམ་པ་དང་དབྱུ་གུ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་རྐན་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པས་ཞེས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ལ་ མཇུག་བསྡུ་བས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བསྣན་ན་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་ཡན་ལག་རེ་རེར་གཞག་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

对此，通过应用可见凡是所作皆是无常，譬如瓶子由泥土、转轮等所作而无常，同样声音也是由上颚、嘴唇、舌头等所作故无常，如此应用作为连接，结论中也加上'如是所作故无常'，则能清楚表明所立因的意义，因此应用和结论二者也应各自作为支分而建立。
若仅对喻例之法说因，则因义不成立，即是说如果你佛教徒仅对喻例瓶子说'由所作故'这个因，则不能成立声音无常的因义'由所作故'。这样，瓶子由泥土、转轮等所作的性质，在声音中并不存在，因此瓶子由泥土、转轮等所作的因不能证成声音无常。
若对共相之法说因，则显示随行无义。因为对喻例之法也是总体显示故。即是说如果你佛教徒对所立法声音和喻例瓶子二者普遍说'由所作故'这个因，则'此中凡所作皆见无常，譬如瓶子，声音亦然'这样显示随行就无意义了。
为什么呢？因为'由所作故'对喻例瓶子也是普遍显示，所以所立法声音和喻例瓶子二者相同，用瓶子为喻来表征声音就变得无意义了。
对此，不普遍说所作，而是通过应用可见凡是所作皆是无常，譬如瓶子由泥土、转轮等所作而无常，同样声音也是由上颚、嘴唇、舌头等所作故无常，如此应用作为连接，结论中也加上'如是所作故无常'，则能清楚表明所立因的意义，因此应用和结论二者也应各自作为支分而建立。

།དཔེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གཞན་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། དཔེའི་ཆོས་གཉི་ག་ལ་ཡང་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་འདྲ་བར་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྦྱོར་ བར་བྱ་བའི་དུས་ན་དཔེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་དགོས་ཀྱི།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་དཔེ་ལ་འདི་ན་གང་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་འདི་ ན་གང་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གཞན་བརྗོད་དགོས་པ་ཞིག་ན། ཁྱེད་དེ་ཡང་ནི་བརྗོད་པས་དེས་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་ནས་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་ཡན་ལག་རེ་རེར་གཞག་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྨོས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་པའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་ རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས།སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་འབྲེལ་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་གང་ལ་ཡན་ལག་གསུམ་ཚང་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་དག་སྦྱར་མི་ དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་དེ་ལྟ་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་མིག་གི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྨོས་པ་ཀུན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པ་འགྲུབ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཁ་ཅིག་གིས་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེའི་གཏན་ཚིགས་མིག་གི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་དག་སྦྱར་དགོས་སོ།།གྲགས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ ཕ་རོལ་པོས།སངས་རྒྱས་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྒྲའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྨོས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བར་འགྲུབ་ཀྱི། སྒྲ་ནི་མི་ རྟག་སྟེ་མིག་གི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྒྲའི་ཆོས་མིག་གི་གཟུང་བ་ཡིན་པར་མ་གྲགས་པ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པར་མི་འགྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་རྟོག་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ། ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་ལ་གཏན་ཚིགས་གྲགས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གྲགས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

如果说要在喻例中显示因的随行，那么对于所立也应当说明与之相关联的其他语句。这是说，假如你们佛教徒们说，虽然所立法和喻例二者都有'所作性'这一共同因，但是在运用时只需要在喻例中显示因的随行，而在所立中则不需要，那么既然在喻例中要显示'凡是所作，皆是无常，如瓶'这样的随行关系，那么在所立中也应当说明'凡是所作，皆是无常，如声'这样与因相关联的其他语句。你们也说了这些，因此在陈述所立的因后，还需要以喻例来总结随行关系，所以应当将合和结作为各自独立的支分。
如果有人说：'在立宗之后立即陈述，就能成立与所立的关联'，这是对方预设佛教徒的疑问。即如果你们佛教徒认为，在'声是无常'这一立宗之后立即陈述'因为是所作'这一因，就能成立与所立法的关联，那么在三支作法中就不需要合和结这两支。
对此回答说：'那么声是无常，因为是眼所取'这样的推理也应当成立了。如果认为凡是在立宗之后立即陈述的都能成立与所立的关联，那么当有人在'声是无常'这一立宗之后立即陈述'因为是眼所取'这一因时，也应当成立与所立的关联，但这实际上是不能成立的，因此需要合和结两支。
如果认为只有众所周知的关联才能成立，这也是对方预设佛教徒的疑问。即如果你们佛教徒认为，像'声是无常，因为是所作'这样，声音具有无常性是众所周知的，那么在立宗之后立即陈述就能成立与所立的关联；而像'声是无常，因为是眼所取'这样，声音是眼所取这一性质并非众所周知，即使在立宗之后立即陈述也不能成立与所立的关联。
对此回答说：'那么你们的喻例也会如此'。如果认为所立法中因与众所周知的性质相关联就能成立，那么在你们佛教徒的喻例瓶中，'因为是所作'这一因也应当成立与众所周知性质的关联。

།དེ་ལྟ་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བྱས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ གྱི།སྒྲ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ལ་གྲགས་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ན། བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་དག་བྱས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། སྒྲ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ལྔ་ཆར་སྦྱར་དགོས་སོ།།ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ཡན་ལག་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཏན་ཚིགས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་སངས་རྒྱས་པའི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དཔེར་ན་གཏན་ཚིགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ལས་ཡན་ ལག་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ལས་ཡན་ལག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ཡན་ལག་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཅེ་ན། །དེའི་ཕྱིར ཉེ་བར་སྦྱར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་མ་བརྗོད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཏན་ཚིགས་གྲུབ་ན་ཡང་སྨོས་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བས་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བྱས་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དངོས་སུ་མ་བརྗོད་ཀྱང་།གང་དང་གང་བྱས་པ་དེ་དང་དེ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་དོན་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་ལ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ཅིང་གྲུབ་ན་ཡང་མཇུག་བསྡུ་བས་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་སྨོས་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་ཀྱང་དོན་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པའི་གཏན་ཚིགས་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ཡན་ལག་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲུབ་པ་མ་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་པ་དག་ཡན་ལག་གསུམ་དུ་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如此说来，瓶子等物被认知为是所作性，而声音不被认知为所作性，这就是说，如果按照你们的比喻中所承认的那样来成立关联，由于是所作性，如同瓶子一样，这样的说法只能使瓶子等比喻被认知为所作性，而声音却不能被认知为所作性，这就成为过失。因此，必须运用全部五个支分。
如果有人说：'引申和总结这两者并非其他支分，因为在意义上没有差别，如同因相本身一样'，这是对方佛教徒提出的质疑。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，如果你们佛教徒这样说：'譬喻如因相所作性这样的说法，由于在意义上与因相本身没有差别，所以不是因相之外的其他支分，同样地，引申和总结二者也因为在意义上与因相没有差别，所以不是因相之外的其他支分。'
对此回答说：'在这里因相的意义本身就不成立'等。如果这样说的话，你们佛教徒所说的'因为在意义上与因相没有差别'这一点本身就不成立，因此'引申和总结二者并非其他支分'这一所立也不能成立。为什么因相的意义不成立呢？因为引申能将所立和能立因相即使不说出来也能使之统一，而且即使因相已经成立，说出总结也要表达的缘故。
这是说，引申的论式虽然没有直接说出'声音无常'这一所立和'所作性'这一能立法，但是通过'凡是所作，彼皆无常，如同瓶子'这样的说法使之统一关联，所以引申与因相二者在意义上有差别。而且即使已经说出并成立了'由于所作性'这一因相，总结仍要说出'如是由于所作性故无常'，所以总结与因相二者在意义上也有差别。因此，你们佛教徒所说的'因为在意义上与因相没有差别'这一点不成立，所以'引申和总结二者并非其他支分'这一所立不能成立。
因此，佛教徒们主张三支分是不合理的。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་ གྲགས་པ་ཉིད་བརྗོད་པས་གཏན་ཚིགས་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་དང་འབྲེལ་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་འབའ་ཞིག་ལ་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་ནི་དཔེ་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ དང་།དཔེའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་ལ་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་བཏབ་སྟེ། སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྒྲ་དང་བུམ་པ་གཉི་ག་ལ་སྤྱིར་གྲགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ དེ་འདིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་དེ་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་དང་།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་དང་འབྲེལ་པར་གྲུབ་པས་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བསྟན་པ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཉིད་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྤྱིའི་ཆོས་ལ་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དོན་མེད་དེ། དཔེའི་ཆོས་ལ་ཡང་སྤྱིར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་བཏབ་སྟེ།།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དཔེ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་མི་རྟག་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།གང་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དཔེ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གང་དང་གང་བྱས་པ་དེ་དང་དེ་ནི་མི་ རྟག་སྟེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་རྟོགས་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་ཀྱང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་སྨོས་ན་ཡང་དམ་བཅས་པའི་ཡན་ལག་གི་ དོན་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཉིད་མཇུག་སྡུད་པས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ཡན་ལག་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཏན་ཚིགས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་མ་བརྗོད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཏན་ཚིགས་གྲུབ་ན་ཡང་སྨོས་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་བཏབ་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན ཚིགས་སྨོས་ན་ཡང་ཅི་ལྟར་སྒྲ་མི་རྟག་པར་དམ་བཅས་པ་དང་བུམ་པ་མི་རྟག་པར་དམ་བཅས་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་མཇུག་བསྡུ་བས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང མཇུག་བསྡུ་བ་དག་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

对于这样说的回答，在此作解释。在此以宣说共同成立的因，因与主题和同品两者相关而成立。对此，先前对方说：'若仅对所立法说因，则因为在喻中无彼故为不共，若仅对喻法说因，则因义不成。'对此作答：
如'声是无常，因为所作性故，如瓶'这样的因'所作性故'是声和瓶二者共同成立，在此说为因，彼与'声是无常'之主题和'如瓶'之同品二者相关而成立，故既是共同，也非义不成。
举喻是为了别别了知同品，如为了别别了知主题而说宗，因此说因义即是近系。这是对先前对方说：'若对共相说因则随行无义，因为对喻法也已总说故'的回答。
若问我们为何举喻？如为了别别了知有法和所立法性质而说'声是无常'之宗，同样为了别别了知声无常之同品而说'如瓶'。凡是所立随行因所限定者即是同法喻，因此为建立同法之相而举喻。
以'凡所作者皆是无常，如瓶'之喻也了知主题之法，由近系之结合说因义故，虽总说因，显示随行非无义。
即使说因，由于与宗支分之义无别，以结论显示彼义故，因义非不成。这是对先前对方说：'近系和结论非别支分，因为义无差别故，如因自身'的回答。
对此，因义不成，因为近系即使不说因也使所立和能立为一，且因若成立也由说而表示结论故。
即使说'所作性故'之因，如声无常之宗和瓶无常之宗支分之义'所作性故'之因对所立无差别，以结论显示彼因义故，因与近系和结论在义上无差别故，我的因义非不成。

།ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྲུབ་ན་ཡན་ལག་བཞིའམ་ལྔར་སྦྱོར་བ་དོན་མེད་པས་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བསྒྲུབས་པ་ལྟར་སྒྲ་མི་ རྟག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡན་ལག་བཞིའམ་ལྔར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པས་ཁྱོད་ན་རེ་ཡན་ལག་གསུམ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ།།གྲངས་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དཔྱད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཡན་ལག་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྟོན་པར་ཟད་ཀྱི།ཡན་ལག་གི་གྲངས་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མི་དཔྱོད་པས་འདིར་ཡང་ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་དེ་ ཙམ་ཞིག་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི།གཞན་དུ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཁྱེད་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཡན་ལག་དུ་འདོད་པ་དག་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་འགོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ན་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་ཚིག་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་ཚིག་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་།ཆོས་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ལ། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པས་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཡན་ལག་གསུམ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཡན་ལག་གསུམ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་སྐབས་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་ཡན་ལག་གསུམ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་དང་།དེ་གཉིས་ཡན་ལག་གསུམ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ལྔར་མི་གཞག་པ་དཔྱད་པ་ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ སྐབས་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如果用三个支分就能成立所要成立的，那么用四个或五个支分就没有意义，因此这不是答复 - 这是结论。如我们所成立的，用三个支分来成立声音无常，而你认为需要四个或五个支分是没有意义的，所以你说三个支分不合理的说法不是答复。
关于数量等支分的性质不应该分析，因为会导致过度扩展。这是说在逻辑论著中，只是说明用多少支分能成立所要成立的内容，而不分析三、四、五等支分的性质。在这里也只是说明用三个支分就能成立所要成立的内容，否则会导致过度扩展，因此我们也不否定你们自己的宗派中认为的支分数量。
在此，造论的语言大多用相同性质的特征、不同性质的特征和因的三个特征来表述。即宗法性、同品定有性和异品遍无性。因此只是说明了一部分。这是说在这世间造论的语言大多用相同性质的特征即在同品中存在，不同性质的特征即在异品中不存在，以及因的三个特征来表述。因的三个特征是宗法性、同品定有性和异品遍无性。
其中，宗法性表示所成立的法性因，同品定有性表示相同性质特征的因，异品遍无性表示不同性质特征的因。这样，这些只是说明了三支分的一部分，对方所说的引申和结论这两个并不是三支分之外的其他内容。
附带说明就够了，应当考察本论题 - 这是说虽然引申和结论两者不是三支分之外的其他内容，但需要表述，而这两者不是三支分之外的内容，所以不立为五支分，这个分析作为附带说明就够了，应当考察诸行无自性的论题本身。

།དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ནི་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ སྦྱོར་བའི་ཚིག་བྱས་པ་དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ནི་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ པ་གཏན་ཚིགས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཁྱོད་དབུ་མ་པའི་འདོད་པའི་དོན་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་སླུ་ཆོས་ གང་ཡིན་པ།།དེ་བརྫུན་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་ཁོ་བོས་འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པ་སྟེ། སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་སོ། །བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་འདུས་བྱས་བརྫུན་པར་དམ་བཅས་པ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་འདིར་ཁྱེད་ན་རེ་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྟེ།མེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྫུན་པ་དང་མེད་པའི་དོན་ཡིན་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྫུན་པ་དང་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ན་ནི་བརྫུན་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་བར་འགྱུར་ཏེ། སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་པ་ཞིག་ན་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པ་དང་མེད་པའི དོན་མ་ཡིན་ཏེ།ལོག་པར་སྣང་བའི་དོན་ཡིན་པས་དེས་ན་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྟེ། ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ སྒྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

如是宣说无自性之比量后，有人说道：'空性即是无的含义，由于是虚妄法的缘故'这一推理也是无，因此这就是其本身的含义，是立宗内容的一部分，故有能立因不全之过，所欲证明之义不能成立。这是说，先前中观师说'胜义中内在诸法是空性，因为是虚妄法的缘故，如同幻师所化女人身'这一论式时，对方说道：你们立'是空性'这一宗，其义为无，而用来证成它的因'是虚妄法'也是无，因此这就是其本身的含义，是立宗内容的一部分，故有能立因不全之过，你们中观师所欲证明的'内在诸法是空性'这一宗不能成立。
对于此说，论释者回答说：'若是虚妄法，彼为假，于彼有何惑？'这是说，先前我说'有为法皆是虚妄，因为是虚妄法的缘故'，其中'有为法'指内在诸法，'虚妄'指空性，即所分别的自性空性。'因为是虚妄法'是指显现颠倒，如同幻师所化女人身。对于这样立'有为法是虚妄'并以'是虚妄法'为因的说法，
你们说'虚妄'即是空性，是无的含义，而'是虚妄法'也是虚妄和无的含义，因此是立宗内容的一部分，故有能立因不全之过，所欲证明之义不能成立。这种说法是不对的。如果我的因'是虚妄法'所说的是虚妄和无的含义，那么对于虚妄即无，又有什么能惑乱呢？连'虚妄法'这一名言也不会有。而我的因'是虚妄法'所说的并非虚妄和无的含义，而是显现颠倒的含义，因此'诸有为法是所分别的自性空，因为显现颠倒，如同幻师所化女人身'这一论式中的因不是立宗内容的一部分，故无能立因不全之过，所欲证明之义得以成立。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་བར་འགྱུར། ཅུང་ཟད་ཀྱང་སླུ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ བཞིན་པས་འདུས་བྱས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ཁྱེད་ཟེར་ བ་ལྟར་བརྫུན་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་བར་འགྱུར།ཅུང་ཟད་ཀྱང་སླུ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་པས་དེ་ལྟ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བས་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སླུ་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བས་རི་བོང་གི་ རྭ་ལོག་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཁོ་བོའི་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ཀྱང་ཁྱེད་ཟེར་བ་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སླུ་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བས་འདུས་བྱས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་ཞིག་ན་དེ ལྟ་མ་ཡིན་པས་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་བརྫུན་པ་དང་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ལོག་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་རྣམས་བརྫུན་པ་དང་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོ དག་ཟེར་བ་ལྟར་གཏན་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་སླུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ལོག་པར་སྣང་བ་སྟེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ ཀྱི་ལུས་ལོག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ ཕྱོགས་གཅིག་ཉིད་མེ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡང་རྒོལ་བ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་དབུ་མ་པའི་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོག་པར་སྣང་བ་ཡང་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ མ་ཚང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明此义，如果所立因的意义是完全不存在的话，那么有什么可以欺诳呢？丝毫也不会欺诳，因为不存在的缘故，如同兔角一样，所以'有为法虚妄'这句话也不存在，应当如此理解。
如果如你所说，我所立'胜义中内在诸法是自性空'这个因的意义是虚妄和不存在的话，那么有什么可以欺诳呢？丝毫也不会欺诳，因为不存在的缘故，如同兔角一样。如此，世尊所说'有为法虚妄'这句话也不存在，经典作者是这样理解的。
这些都是依次以有法、所立法、能立法、譬喻和应用的方式来组成有破绽的语句。例如，兔角因为不存在，所以对它丝毫也不会有欺诳，因此'兔角显现错误'这句话本身也不存在。同样，如果如你所说，我所立因的意义也是不存在的话，因为不存在的缘故，对它丝毫也不会有欺诳，所以'有为法虚妄'这句话本身也不存在。然而事实并非如此，所以应当说明与这些有破绽语句相反的本义。
为了通过与这些有破绽语句相反来说明本义，因此所说虚妄和欺诳法的意义并非不存在。那么是什么呢？这两者的意义是遍计所执性空性和错误显现，所以所立的意义并非片面的。
世尊所说有为法是虚妄和欺诳法的意义，并非如对方所说的完全不存在。虚妄的意义是自性空，即遍计所执性空性，如同幻师所化的女身一样。欺诳的意义是错误显现，如同幻师所化的女身错误显现一样。因此，我所说'胜义中内在诸法是自性空'这个因是欺诳法，这个所立的意义并非片面的。
这个所立意义非片面的因，由于在能立者和所立者双方都承认，所以成立为因，为了说明由此成立中观派所许的义理，错误显现也为双方所承认，因此没有因不具足的过失，所以所许的义理得以成立。

།གཞན་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་གསུངས་པ། །སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་གྱི།དངོས་སུ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པས་དེ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་དྲུངས་ཕྱུང་བས་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོས་ཕྱོགས་འདི་དུ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དེ་མེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོ་འབའ་ཞིག་ གིས་ས་ཕྱོགས་འདི་དུ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན།དུ་བ་ནི་མེ་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་དེས་ཕྱོགས་དེ་མེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་འདུ་ བྱེད་རྣམས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་ཁོ་བོ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པས་ཁོ་བོའི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ།།འདིར་སྨྲས་པ། བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡོད་ མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མེད་པའི་དོན་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དེ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་དོན་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ དེས་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་མི་སྲིད་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནང་ གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ།དེ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་ནི།དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བསྟན་ཏེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་ པས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

此外，关于'世尊所说，是为完全显示空性'等文句，是说当世尊说'欺诳法'时，是在显示空性的意义，而不是直接显示空性，因此我立论'胜义中内在诸事物自性空'时，以'是欺诳法故'作为理由，这并非是立论内容的一部分。
为显示此理由的正确性，世尊已断尽一切烦恼障和所知障及其根本习气，说'欺诳法'是在完全显示空性。说'欺诳法'是因为若无空性则不会有欺诳法，如同说者说'此处有烟'即是显示此处有火一样。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如，仅由说者说'此处有烟'时，因为烟若无火则不会产生，所以此语显示该处有火。同样，世尊断尽二障及习气后说'诸行是欺诳法'，因为'欺诳法'若无自性空性则不会产生，所以说'欺诳法'是在完全显示空性。
因此，我立论'胜义中内在诸事物自性空'时，以'是欺诳法故'作为理由，并非是立论内容的一部分，所以能立不存在缺少因的过失，我所欲证的义理得以成立。
对此有人说：'虽有说虚妄之教，但其义非无，也非显示法无我'等。对方说：世尊虽说诸行虚妄的教法，但其义并非是无，也不是用它来显示法无我。它是显示诸事物无有补特伽罗自性，因为显现在每一刹那中转变为不同状态。
因此，法无我的事物是不可能的，所以你们中观派以'胜义中内在诸事物自性空，是欺诳法故，如幻师所化女身'来显示诸行无有自性的道理是不合理的。这是显示对方的论述。
为显示此义，说：'世尊说虚妄，显示诸事物无自性，因为显现变异故。'意思是说，世尊说'虚妄'是显示诸事物无有补特伽罗自性，因为显现在每一刹那中转变为不同状态。

།དེ་ཉིད་བསྣན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་ ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ལྟར་བརྟག་པར་རིགས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དངོས་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་མི་སྲིད་པས་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཆད་པའི་མཐར་འགྱུར་བས་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་མི་རིགས་ཤེ་ན། གང་ཕྱིར་དངོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་བདག་གི་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའི། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ ན།གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འདོད་དེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་བྱིས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་།[་(]ལོང་[,]ལང་[)]ཚོ་དང་། བར་མ་དང་། གནས་བརྟན་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་བ་དག་དངོས་ པོ་གང་གི་ཡིན་པར་བརྟག་སྟེ།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་མཐོང་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི།གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་བདག་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པས་འདིར་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་གཞན་ དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ།།ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་ སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་གང་དག་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱི། ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ། །དེས་ན་ཆོས་ བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྔར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། གལ་ ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན།ཇི་ལྟ་བུར་ན་གཞན་དུ་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མི་རིགས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ལུགས་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ།

为了增加这个意思，世尊说'虚妄'，表明诸法无自性即是不确定的自性。所说'虚妄'的含义是诸法是人无自性，这也表明每一刹那都在变化为其他状态而不确定的自性。
应当如此观察：'无自性即无实'这句话说明，法无自性的事物是不可能存在的，所以应当观察为人无自性。
为了说明这个道理，如果问是什么样的？答：'是承许有自性'。意思是说法的自性是存在的。
按照你们的观点，诸法成为无自性，这是不合理的。这表明你们中观派所说的诸法无自性会落入断边，所以不合理。
为什么不合理呢？'因为诸法是空性'。因为诸法离开我和我所，所以称为空性，而不是说没有事物，因此应当知道事物是存在的。
如果不这样承许，'若无有自性，何者有变异？'这是说，如果不承许法有自性而说法无自性，那么所见到的婴儿、少年、青年、中年、长老等不同阶段的变化，是属于什么事物的变化呢？这些变化也会成为不存在的过失。
'而且是所见'这句话是说这些变化也是可见的。因此，诸法有变化是能成立的法，所以能够推理。这表明变化是证成人无我和法有我的因，在此应当如此推理。
胜义中诸法有自性，因为有变异的缘故。此处若无者则无变异，如石女儿。内在诸法有变异，因此胜义中诸法有自性。这些分别是有法、所立法、能立法、异品喻、合说和结论，应当按顺序配合。
此处如同石女儿等不存在者无有变异，而内在诸法有变异，因此内在诸法胜义中有自性。因此，法无我的事物是不可能的，所以你们中观派先前以推理说明诸行在一切方面无自性的道理所显示的真实义是不成立的。
对于这种说法，论释者回答说：'此处说明：若有自性，如何有变异？'有自性者不应有变异，因为自性是不会衰损的。这是以找到对方立论漏洞的言语来说明。

།གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པས་ སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མཐོང་སྟེ།དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མཐོང་སྟེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་ འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས།ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་གཅིག་པ། གཞན་དག་གིས་ སྨྲས་པ།སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ལོག་པར་སྣང་བའི་དོན་ཡིན་མོད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ལོག་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པས་ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་དེ་ལ། འདིར་སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་འདུས་བྱས་ རྣམས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་སུ་དེ་ལོག་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས་སླུ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ལོག་པར་སྣང་བའི་དོན་ཡིན མོད་ཀྱི།དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་གང་ཟག་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་ཉིད་ལས་བདག་དང་བདག་གིར་ལོག་པར་སྣང་བས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལོག་པར་སྣང་བའི་དོན་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བདག་གི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ལ།བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བདག་གི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གང་ ཟག་བདག་མེད་ཅེས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་སྨྲས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了说明所说的可能的话语相反，而显示当时的意义，在其他方面发生变化是可见的。这种变化若无无自性性就不会产生，因此这是因的意义相违。也就是说，诸事物的变化是可见的，这种变化若无无自性性就不会产生，因此对方说：'以胜义谛而言，事物的自性是存在的，因为有变化的缘故'，这个因的意义是相违的，所以诸法无自性性得以成立。
第五十一品。其他人说：'欺诳法'的含义是显现错误的意义，而不是无事物的意义。对此，先前中观派说虚妄即是所分别的自性空性，这是错误显现，因为是欺诳法故是自性空，如同幻师所化的女身一样，以此说明诸法以胜义谛而言自性空，显示诸法无我的真实性。
对此，其他部派说：你们中观派主张有为法因为是所分别的自性空性故是虚妄，因此是自性空。对此立因说：因为是错误显现故是欺诳，因此是自性空。关于这点，'欺诳法'的含义是错误显现的意义，而不是无事物的意义。比如，由于无我和我所，而错误显现为我和我所，是欺诳法，这是真实的。你们说诸法无自性故无事物，这如同兔角一样根本不存在，因此'欺诳法'的含义不是无事物的意义。这就是他们的论述。
为什么'欺诳法'的含义是错误显现的意义而不是无事物的意义呢？因此说'虚妄'是显示诸事物无自性性，即无我性，因为'自性'一词是'我'的同义语。也就是说，以'是欺诳法故'这个因所要证成的法是'凡是有为法都是虚妄'，而所说的'虚妄'是显示诸事物无自性性，'无自性性'即是无我性，因为'自性'一词是'我'的同义语。
为什么呢？这是中观派问：为什么诸事物是人无我？作为回答，对方自己先前所说的偈颂根本：'因为显现变化故。'为了说明这点，说：'因为显现变化性故'是结语。也就是说，诸事物因为显现变化性故是人无我，这是结语。

།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་ སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།།གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དོན་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ འཕགས་པའི་ལམ་མ་སྐྱེས་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རིའི་དྲུངས་མ་ཕྱུང་བ་དག་ལ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིར་རྣམ་པར་སྣང་ལ།འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་བདག་དང་ བདག་གིར་ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་གིས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ཟག་བདག་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་ཡིན་པས་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་དག་གཞན་དུ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་མེད་པས་བདག་དང་བདག་གི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་སྟེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པས་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་དམ་བཅས་པ་དེ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་། རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་ བསྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཁྱེད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་གི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཀུན་དུ་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་ནི་དཔེར་ན་བྱིས་པ་དག་ མཚན་མོ་རང་གི་གྲིབ་མ་ལ་འདི་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྐྲག་པའི་སྐད་འབྱིན་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་སྡེ་པ་གཞན་དག་ཁོ་བོས་ཆོས་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་གཏན་མེད་པར་སེམས་ཤིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་སྟེ། གྱ་ཚོམ་དུ་དེ་ སྐད་རྒོལ་བ་ནི་དཔེ་དེ་དང་འདྲའོ།

为了说明对此详细解释，所以说'虚妄'是因为若无无我性则不会产生，是在显示无我性，而不是在显示空性。
是在显示人无我性，而不是显示法无我性，这是详细解释的阐述。如此，对于人无我的义理，为何用'虚妄'这个词来说呢？
为此，如是，对于尚未生起圣道、未拔除萨迦耶见之山根基的人们，内外诸事物显现为我与我所；对于已正确生起圣道的圣者们，则不会成为对境事物，因为如是错误显现为我与我所，所以世尊说为'虚妄'。
对此，如果以无自性来证成外道所遍计的我是无我的话，就犯了成立已成之过。这是说，如是'无自性'是指人我与我所无自性，因此，如果你们中观派以无自性来证成其他外道所遍计的我是无我的话，就有成立已成之过失，因为在我方也已成立其无。
若是要证成为空性的话，就如同幻师所化的女身。对此，'空性'是指无实有相，因此因相唯在相违品中存在，故成相违。这是说，如果你们中观派以彼无自性来证成大乘所主张的诸法空性的话，你们的比喻'如同幻师所化的女身'中，你们所要证成的法空性这一无实有相是不存在的。
因为虽然幻师所化女身无有女人之实，但草木等幻术资具并非无实有。因此，你们以诸法空性来证成的因相'是虚妄法故'，只存在于你们的相违品即我方，所以你们证成诸法空性与义相违，故未成立。
对此说法的回答，论释者如是说道：你们对无自性如同兔角般执著为无自性而生恐惧，就如同愚童夜晚对自己的影子执著为某物而发出惊恐的叫声一样。
你们其他部派因为我说法无我，就如同兔角般认为是完全不存在而畏惧空性，这般轻率争论，就如同那个比喻一样。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་གིས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུ་བ་ཅི་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་སྒྱུ་མ་ མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཁྱེད་ཁོ་བོ་ལ་གལ་གཉིས་པོ་དེ་དག་བརྗོད་ མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནོད་ཀྱི་རིགས་པ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཁྱེད་གལ་ཏེ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་ན་ཡང་མེད་ལ་རང་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ ལ་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་བླ་སྟེ་ཞེས་དབུ་མ་པས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་བླང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁོ་བོས་གཏན་ཚིགས་སྦྱར་བས་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དེས་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ཡང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་སྦྱར་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་དེས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་དང་འདྲ་ལ་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས།ཆོས་བདག་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་གནོད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ གིས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་བཏབ་པོ།སླུ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་དཔེ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཡིན་པས་དེས་ན་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་སླུ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འགལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཅི་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་སྒྱུ་མ་མཁན་ གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་བཏབ་པོ། །དེ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་བརྫུན་ པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བདག་གི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ།

对此，如果说无自性是以外道所遍计的我来证成无我的话，那就是成立已成之事，如此等言词所摄。如果是要证成空性的话，就如同幻师所化现的女身一般。对此，所谓空性是无实体的无相，因此因相唯在相违品中存在，所以是相违的。你虽对我说了这两个过失，但这些并不能破除我方，请听其理由。
对此，你说如果外道所遍计的我既不异于蕴等诸法，自身也非实有，因此蕴等诸法中无我之事，即所谓无我性，这是由'虚妄'之说而显示的。中观者应当接受这种说法。如何接受呢？
因此，如果为了显示诸法空性而立'是虚妄法故'这一因相，则人无我性也是由此因相所显，因为离此因相则不能生起，故以此因相显示人无我性也不会有成立已成之过。譬如为显无常性而立'所作性'之因相，由此亦能显示苦等，因为离此因相则不能生起，以此因相显示苦等并无成立已成之过。
同样，以'是虚妄法故'这一因相也能显示法无我空性，于我等有何妨碍？这就是对前述对方所说'如果以外道所遍计的我来证成无我，则是成立已成'的回答。
虚妄法性也是由空性而有，因为离开空性则不能生起，所以我方以'如幻师所化现的女身'为喻，这也是空性，因此我方的因相'是虚妄法故'在两边都有，所以并非相违，只是似相违而已。
这是对前述对方所说'如果要证成空性，如同幻师所化现的女身，空性是无实体的无相，因此因相唯在相违品中存在，所以是相违'的回答。
这是对前述对方所说'虚妄'之说显示诸法无自性，即无我性，因为'自性'一词是我的异名。为什么呢？因为显现变异故。

།ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པའི་ རྗེས་སུ་དཔག་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་དེ། ལྟ་བ་པོའི་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་ལྟ་བ་པོས་ཐག་པའམ་སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བ་ན་ཐག་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་བཞིན་པས་བདག་དང་བདག་གིར་སྣང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཐག་པ་ལས་ལྟ་བ་པོས་ཐག་པའམ། སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བ་ན་སེམས་གཡེངས་པའམ། མིག་ཡོར་རམ། ནམ་མཁའ་མི་གསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ཐག་པའམ་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་ཟད་ཀྱི། ཐག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ ཤིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལྟ་བ་པོས་བདག་དང་བདག་མེད་པར་མཐོང་ན་ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བདག་ དང་བདག་མེད་པར་སྣང་བ་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་ཟད་ཀྱི།ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ཤིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གིར་སྣང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་དེ། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྒྱུ་མ་དང་།རྨི་ལམ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན་དུ་གནས་པས་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཤེས་བྱ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་ བདག་དང་བདག་གིར་སྣང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པས་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཤེས་བྱ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གློ་བུར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཤེས་བྱ་གཞན་དུ་སྣང་བ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོན་ཀྱང་རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ལ་དབང་པོ་ཉམས་པས་འཁྲུལ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་དང་བདག་གི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་གདགས་པར་ནི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ནི་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཤེས་པ་བརྫུན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དང་། ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་། རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དག་མངོན་སུམ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་གི་ཡུལ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ཀྱང ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་དོན་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་བརྫུན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་ཤེས་པ་བརྫུན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

将要阐述用推理证明所说的这个论据不成立。因此，诸行无有变异性。在观察者生起正确和错误认识的时候，由于未完全舍弃所知的本性，譬如观察者在看绳子时，虽见为绳子或蛇，但未完全舍弃绳子的本性一样，显现为我和我所的诸行也无有变异。
这些依次为有法、所立法、能立法、譬喻和合说的论式。譬如观察者在看绳子时，虽见为绳子或蛇，但仅是由于心散乱、眼花或天色昏暗等其他因缘而生起见为绳子或蛇的认识而已，并未完全舍弃且无有变异绳子的本性。
同样，当观察者见诸行为我或无我时，也仅是由于依止非善知识、听闻非正法、非如理作意等其他因缘而生起见为我或无我的正确和错误认识而已，并未完全舍弃且无有变异所知的本性。因此，显现为我和我所的诸行无有变异性。
因为内外诸法在世俗谛中如幻、如梦、如乾闼婆城般缘起而住，所以不是由于认识的缘故而使所知转变，因此对方的因——'由于显现变异'这一论据不成立。
如是，显现为我和我所的诸行虽无有变异性，不是由于认识的缘故而使所知转变，但为了显示由于暂时因缘使认识错乱的缘故，所知显现为他异时，可以假立'诸行是错乱'这一名言，所以说：'然而，如同眼翳者由于根境损坏而生起错乱心识一样，由于生起非真实的我和我所心识，所以可以假立为错乱'等。
为了显示这个推理，说道：'有为法是虚妄的，因为是虚妄认识的对境，譬如现量认识的对境称为现量一样。'这些也依次为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如根现量、意现量、自证现量和瑜伽现量等认识是现量，而它们的对境虽非现量，但由于是认识的对境，所以对境也称为现量。同样，诸有为法虽因无有变异而非虚妄，但由于是虚妄认识的对境，所以称为虚妄。

།དེས་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ལྟ་བ་པོའི་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པ་དང་།ལོག་པར་མཐོང་བར་ཟད་ཀྱི། ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པས། འདི་ལ་བསལ་བ་གང་ཡང་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པ་གྲུབ་པོ། །གང་དག་གིས་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ལས་ནི།སྔར་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མེད་པའི་དོན་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྫུན་ པ་ཞེས་གསུངས་པས་ནི།དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བསྟན་ཏེ། བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སུན་ དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མ་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་ལ་ནི་གཞན་འགྱུར་མེད། །གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དངོས་པོ་གང་རང་བཞིན་གང་གིས་གཟུང་བའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ནི་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ལ། གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།།དེ་དག་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་གང་གཞོན་ནུའི་རང་བཞིན་གང་གིས་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ལ། གཞོན་ནུ་ལས་གཞན་པ་རྒས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་ཡང་རྒ་ཤིའི་ མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་གཉིས་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།གང་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མི་རྒ་སྟེ། །གང་ཕྱིར་རྒ་བའང་མི་རྒའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ཉིད་ལ་ནི་གཞན་འགྱུར་ མེད།།གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་དམ་བཅས་པ་གཉིས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དག་ནི་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་ ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཞོན་ནུ་རྒན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་བཅས་པ་སྔ་མ་ཤོས་བསྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་གཞོན་ནུ་ནི་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྒན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ།

因此，由于如理作意和非如理作意的缘故，观察者会生起正确和错误的认知，从而见到正确和错误的所知，而并非是认知产生了所知，所以所知的本性并不会有所改变。正如所说：'于此无所除，亦无少可加，如实见如实，如实见解脱。'这就是成立的道理。
对于那些说'虚妄'是指诸法必定不住的空性本质的人们，为了破斥他们而说此等。先前外道说：虽然说到'虚妄'，但并非是无的意思，也不是在显示诸法无我。如此，世尊说'虚妄'是为了显示：'诸法无自性，现见变异故。'所说的'虚妄'不是在显示法无我，而是因为见到事物变异而显示人无我。为了破斥这种观点而说下面的偈颂。
'彼性无异变，于异亦非有。'任何事物以其自性成为感官对境时，其本身不会有衰老死亡的特征，在其他方面也不存在。这是安立两个论点：即任何事物以青年的自性成为感官对境时，其本身不会有衰老死亡特征的改变，而在异于青年的老年状态中，也不存在衰老死亡特征的改变。
'以故少不老，以故老不老。'这两句是依次说明不相似的譬喻。这是依次显示与'彼性无异变，于异亦非有'两个论点相应的相似譬喻。
这里的论式是：首先，以自身本性而住的事物不可能有改变，因为未舍弃先前的自性，譬如青年不会变成老年。这是显示第一个论点的正确理由。这些应当依次配合事例、所立法、能立法和譬喻来理解。就像青年因为未舍弃先前的自性而不会变成老年一样，牛奶等以自身本性而住的事物，因为未舍弃先前的自性，所以不可能变异成酸奶等其他本性。

།སྔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་རྒན་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ།མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒས་པོ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་གཉིས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒས་པ་ནི་གཞོན་ནུ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྒན་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞོ་ལ་སོགས་པ་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་ བའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།རྒོལ་བ་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ མ་སྤངས་པ་དག་ཀྱང་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།།འོ་མ་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་དག་ཀྱང་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཞོན་ནུ་རྒན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡང་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ཞོར་འགྱུར་བ་དང་། གསེར་གྱི་སོར་གདུབ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། འོ་མ་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོ་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཞོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།གང་གི་དངོས་པོ་དེ་ཞོ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འོ་མའི་ཞོ་ཞེ་ན། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་འོ་མས་འོ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པས་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་ཞོའི་དངོས་པོར་བརྟག་པར་མི་ནུས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡང་། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱུར་ན། །འོ་མ་ ཉིད་ནི་ཞོར་འགྱུར་རོ།།འོ་མ་རོ་དང་མཐུ་དང་སྨིན་པ་དང་མཐུ་སྟོབས་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་ཞོའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འོ་མའི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་ལ་འོ་མས་འོ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པར་ཞོར་འགྱུར་ན་ འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཏེ་འོ་མ་ཞོའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ། འོ་མ་ལས་གཞན་གང་གི་ནི། །དངོས་པོ་ཞོ་ནི་ཡིན་པར་འགྱུར། ། མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ་ཞོ་འམ། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་དེར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འོ་མ་ཉིད་ཞོར་མི་འགྱུར་ན་འོ་མ་ལས་གཞན་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པའམ། ཞོ་ཉིད་ཞོར་མི་འགྱུར་བས་གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི ཕྱིར་དེ་ལྟར་འོ་མ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་དངོས་པོ་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

从前的性质与性质不同，处于老年状态时也不会有其他变化。因为获得了不同性质的状态，就如同老人一样，这是证明第二个论断的量。这些也是有法、所证法、能证法和譬喻，按顺序配合。譬如老人因为从年轻获得了不同性质的状态，所以不会改变老年的性质。同样，酸奶等从牛奶等前面的性质获得不同性质的自性而安住，因为获得了不同性质的状态，所以不会有其他变化。
'对方自己的推理受到损害'这句话是总结和量果。这里有人说：'牛奶等的本性虽然没有完全舍弃，也会转变成酸奶等事物，因此因相不确定。'这是数论派说中观派的因相'因为没有完全舍弃前面的自性'是不确定的。
牛奶等虽然没有完全舍弃勇识等自性的本质，也会转变成酸奶等事物。因此，是否因为没有完全舍弃前面的自性，如同年轻人不会变成老年那样，牛奶等以那个自性安住也不会转变成酸奶等其他事物？还是因为没有完全舍弃前面的自性，如同牛奶变成酸奶，金子变成手镯和臂环等其他事物那样，牛奶等事物以勇识等自性的本质安住，也会转变成酸奶等其他事物，这是不确定的，所以中观派的因相不成立。
对于这样的说法，注释者回答说：'那个事物是酸奶，如果说是牛奶的酸奶，即使这样，牛奶也没有舍弃牛奶的本质，仅仅用名称就不能认定为酸奶的事物。因为这样分别时，如果那个变成其他，牛奶就会变成酸奶。牛奶没有舍弃味道、功效、成熟性和力量就不会变成酸奶的事物，因为会违背世间共识。'意思是说，如果牛奶的事物是酸奶，而牛奶没有舍弃牛奶的本质就变成酸奶，因为会违背世间共识，所以这是不合理的。
如果说'如此，牛奶不会变成酸奶'，这是说如果对方说那个不会变成其他。对此回答：'除了牛奶之外，什么事物会成为酸奶？不变的就是酸奶，或者除此之外的东西都不会变成那个。'意思是说，如果牛奶本身不变成酸奶，那么除了牛奶以外的水等，或者酸奶本身都不会变成酸奶，对于其他性质也没有变化。因此，这样牛奶和除此之外的东西变成其他事物都不合理，所以因相不是不确定的。这是总结和量果。

།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། འོ་མ་ཞོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་འོ་མའི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའི།འོན་ཀྱང་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འོ་མ་ཞོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འོ་མ་ཡང་གཞན་ལ་ཞོ་ཡང་གཞན་པས་འོ་མའི་དངོས་པོ་ཞོ་མ་ཡིན་ཡང་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འོ་མ་ཞོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་ཡང་འོ་མས་འོ་མའི་དངོས་པོ་སྤངས་ནས་ཞོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རམ། མ་སྤངས་པར་འགྱུར་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་གལ་གཉིས་སྨྲས་སོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་འོ་མ་ཞོའི་དངོས་ པོར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་འོ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཞོ་ཡིན། ཅི་སྟེ་ཞོ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འོ་མ་ཡིན། །འོ་མ་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྨྲས་ཏེ། བརྟག་ པ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ།།འདིས་གང་དག་འོ་མའི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཀྱི་འོ་མ་ཞོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདིས་གྲངས་ཅན་དག་ རང་བཞིན་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་གྱི།རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པའི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་འགའ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མི་སྲིད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་བརྫུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པའི་དོན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་།གང་ཟག་བདག་མེད་པ་འབའ་ཞིག་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་མེད་པ་གཉི་ག་སྟོན་པའི་དོན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེའི་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་གཉེན་པོ་མེད་དེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ།

他人说道：'牛奶变成酸奶的性质是其他法的转变，我们并不说牛奶的实体就是酸奶，而是说由于聚合的缘故，牛奶转变成酸奶的实体。'这是说明先前对方说'牛奶是一个，酸奶是另一个，所以牛奶的实体不是酸奶，但由于聚合的缘故，牛奶转变成酸奶的实体'。
对于这种说法的回答，此处注释者说：'在此，牛奶是舍弃了牛奶的实体而转变成酸奶的实体呢？还是未舍弃而转变？'提出了这两种选择。'这将如何'是疑问语。
对此回答：如果按照第一种选择，则牛奶不会转变成酸奶的实体。如果按照后一种选择，则会产生相互矛盾的过失：如果是牛奶，怎么会是酸奶？如果是酸奶，怎么会是牛奶？如果说牛奶就是酸奶，这也违背常识。这表明两种选择都不合理。
这也回答了那些不承认牛奶的实体就是酸奶，而主张牛奶转变成酸奶实体的人们的观点。这种以两种选择都不合理的方式，也回答了数论派认为自性不会转变，而是依缘而转变为其他状态的主张。
因此，如此观察时，诸法究竟并不成立转变性，所以对方为了证明诸法有自性而说的因不成立或相违。这是总结和量果，即对方说'虚妄'不是显示法无我，而是显示人无我的因'显现有转变'，在胜义谛中是不成立的，在世俗谛中是相违的。
所说的'欺诳法'也不是诸法决定不住的空性，因为胜义中任何转变都不可能。这表明正如所说的'虚妄'是显示法无我的意思一样，所说的'欺诳法'也不仅仅显示人无我，而是显示两种无我。
此处有人说：'诸法在胜义中不是空性，因为有对治譬喻的缘故，如同邪知的对治是正知一样。凡是不存在的，就没有对治，如同虚空之花一样。'

།སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ ལ་ནི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས།གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་གང་མེད་པ་དེ་ ལ་ནི་གཉེན་པོ་མེད་ཀྱི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་གཉེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་གང་ཟག་བདག་མེད་པས་ངེས་པར་མི་གནས་པའི ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་ སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པའམ་མི་སྟོང་པ་དེ་བསལ་བས་སྟོང་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་སྟོང་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཞིང་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར།མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ ཡོད་མིན་ན།།སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དོན་དམ་པར་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་གཉི་ག་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ། །འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གཉི་ག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲ་བསྡེབ་པའི་སྒོ་ནས་དོན་གཉི་ག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་གཉི་ལ་བརྟེན་པས་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཙུག་ལག་ཁང་སྐུ་གཟུགས་ཀྱིས་མི་སྟོང་ལ། དགེ་སློང་དག་གིས་ སྟོང་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ནི་མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། གཉེན་པོར་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པའི། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ གཞི་ལ་བརྟེན་པས་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་གཞི་མེད་པས་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།

对于非空性，空性是其对治，因此以所说的理由的力量而有非空性这一点，是外道以正理派的方便说，通过有对治空性的方式来证成违品非空性的语句。这些是依次配合法有法、所立法、能立法、同法喻、异法喻、近所作的结合和结论。
就像虚空之花这样的不存在者就没有对治，而如颠倒知这样的存在者就有对治一样，对于非空性诸事物也有对治空性，因此诸事物不是法无我空性，而是以人无我决定不住的自性，他们如是说。
对此回答，论释者说：'此处说，若有少许非空，则空性亦应少许有。'此中若胜义中蕴界处等事物有少许自性非空，则依此或遣除非空而说为空性，故空性亦应少许有。然而非空不合理已说且将说，因此如是胜义中：'若无少许非空，空性何能有？'因为空性不合理。
这表明胜义中舍离对治和违品二边。'亦'字是为了总摄非空和空皆无少许，这是从声律角度说明总摄二义。
或者，空与非空这些分别是依二谛而为世俗，如说讲堂不空佛像而空比丘一样。胜义中若无少许非空，'所思为对治的空性何能有？'这说明对治和违品的空与非空分别是世俗中依基而有言说，胜义中无基故无可言说。

།གང་གི་ཕྱིར་འཛིན་པ་སྤང་བ་ཙམ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི། གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ གཏན་ཚིགས་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་བརྫུན་པ་དང་།སླུ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པའི་དོན་དུ་བཤད་པའི་འདོད་པ་གྲུབ་པོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་ ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ།ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །དེ་ལ་ཡང་ ནི་དེ་ཡོད་དོ།།ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འཛིན་པ་དག་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སེམས་པ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ ཡོད་མིན་ན།།སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་གི་གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་དག་ལས་ཀུན་བརྟགས་ པའི་བདག་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་རིགས་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ ཅན་ནམ་རྟོག་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པས་སམ།བློའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ ག་ལ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

由于仅仅是为了断除执著而说是空性这样理解，因此'由于有对治'这一因的含义不成立，这是总结。因为仅仅是为了断除有无执著的分别而说空性，并非是以对治和所对治的方式说空和不空这样的实有，因此他方'由于有对治'这一因的含义不成立，论师说虚妄和欺诳法是为了说明法无我的意思，所以已成立所欲证。
或者，瑜伽师专注于否定一切事物自性的闻思修所生智慧修习时，有人这样想，以此等说明大乘瑜伽行者执持'有非真实遍计，彼中二者皆无，此中有空性，彼中复有彼'这一论典，虽无遍计自性，但认为离遍计的空性胜义中存在的那些论典，为了破除他们的观点。
'若有少许不空，空性亦应少许有，若无少许不空，空性何能有'这一偈颂以另一方式解释。为了说明他们的论点，'假使由遍计自性空的缘故，虽然这些事物中无遍计自性，但由于它们的空性非造作，且无所依，所以就是真实'这样说。
为了说明这也不好，'这也不妥当。为什么呢？因为一切事物无自性即是空性，而它不是实质性存在，所以不应执著它为自性，为了破除这种执著，'若有少许不空，空性亦应少许有'这样说。若有少许带有分别或无分别智慧行境的不空事物，则依于它或由于智慧差别，空性智慧行境事物真实空性也应少许存在。'若无少许不空，空性何能有'这样说。'
为了说明由此推理，'那么如何呢？凡是存在的即是空性，因此应当从这个比喻推理'等如是说。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའམ། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བཞིན་པས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་ དང་།མ་བྱས་པ་དང་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྟོང་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའམ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བྱས་པ་དང་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་ པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་མེས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ པའི་གགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་མེས་གཉི་ག་བསྲེགས་པའི་དུས་ན་མི་སྟོང་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སྟོང་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་པས། སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་དགོངས་སོ། །ཡང་ན། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །གཉིས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྒྱུ་མར་བྱས་པ་འདི་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་།།ཡང་དག་པ་འདི་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

空性的认知是有分别或无分别的对境，其实体性为何，都不是真实的，因为是认知的对境，如同非空性认知的对境一样，所以事物的真实性怎么会是空性呢？因为被比量所破除，以及因为无为且不依待的自性不存在，所以譬喻不成立。这些所说的是有法、所立法、能立法、譬喻、结论和量果，应当依次配合。
譬如非空性认知的对境所遍计的相，因为是认知的对境而不是真实的。同样，空性的认知是有分别或无分别的对境，其事物的真实性为何，也因为是认知的对境而不是真实的，所以事物的真实性怎么会是空性呢？因为被比量所破除，以及因为无为且不依待的自性不存在，如同对方的譬喻是错误认知的对治——真实认知的存在一样，这是不成立的。
或者说：'若无少许不空，空性又怎会存在？'如同非空性的分别网被见空性之火所烧，因此丝毫不空性也不存在。同样，空性分别的网也被彼所烧。这等说明非空性和空性的名言安立是由分别力所增益，因为是修习般若波罗蜜多的障碍，所以当见空性之火烧尽二者时，丝毫非空分别都不存在，那么空分别又怎么会存在呢？
为显示彼之比量，空性分别也非如实，因为是分别，如同实有分别。所以空性又怎么会存在呢？由分别力而如是错乱。这些也是有法、所立法、能立法、譬喻、结论和量果，应当依次配合。
譬如实有分别因为是分别而非如实，同样空性分别也因为是分别而非如实，所以空性又怎么会存在呢？由分别力而如是错乱。
或者说：'若无少许不空，空性又怎会存在？'对于二取行者而言，由实有自性境的心的差别，会生起'此幻化物以马等自性而空，此真实以马等自性不空'的分别。

།གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ པ་ལ་གནས་ཤིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་སྟེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་བར་འགྱུར་བས་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། སྟོང་ པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།བློའི་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་རྟོག་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟོང་པ་དང་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གཉིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི།རྣལ་འབྱོར་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་བློའི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་རྟོག་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྟོང་པར་རྟོག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལྟོས་པས་སམ།དེ་བསལ་བས་སྟོང་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་བསྟན་ཏེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་ གཞིག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞིང་།གང་ཟག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་བཤིག་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོད་སྲུངས་སྔོན་གྱི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱའོ། །འོད་ སྲུངས་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟོན་ཅིང་།དངོས་པོར་འཛིན་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ཉིད་ལས་ཉམས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཉམས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་སྟོང་གྱུར་ན།།གཞིག་བྱར་འགྱུར་ཞིང་འཇིག་པ་མིན། །གང་ཟག་ལྷུན་པོ་ཙམ་དག་གིས། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མི་གནོད་དོ། །ཞེས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་བསལ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་བཤད་པའི་བརྣག་པ་སྔ་ མ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་འདིའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་བརྣག་པ་སྔ་མ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་སླ་སྟེ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྙིང་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བར་འདོད་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་དགག་པས་འདོད་པའི་དོན་ གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་དགག་པ་བསྟན་པ་དང་།འདིར་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་དགའ་བར་གྱུར་ནས་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་དག་མ་གྲུབ་པ་དང་། འགལ་ བ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་སླ་སྟེ།ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དགག་པའི་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཀག་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

当瑜伽师安住于无分别智慧的行境，行持于无二时，对他而言，胜义谛中一切所知真如皆如虚空般，以无相而显现，以无显现之理而显现，既然连丝毫不空都不存在，空又怎么会存在呢？因为无心的差别，所以无有相互观待的执著分别。
这段话意在说明：初学瑜伽行者修持信解作意时，在空与不空二者中行持，由于缘取事物自性为境的心识差别而生起空与不空的分别；而对于已达究竟的瑜伽行者，安住于无二真如作意时，由于无有心识差别，无有相互观待的执著分别，所以连丝毫不空的分别都不存在，既然如此，依此观待或遣除而有的空分别也不存在。
如《圣宝积经》中说：'迦叶，空性并非为破除补特伽罗，也不是破除实有补特伽罗后建立空性。迦叶，应当依止前际空性、后际空性、现在空性，不应依止补特伽罗空性。迦叶，若有人缘取空性而依止空性，执著实有，我说他们已从此法律中退失、极度退失。'
同样，《圣密严经》中也说：'若诸法本空，则成能所破，补特伽罗见，如须弥难坏。'因此，不应破除补特伽罗见后观空性。
因此，前述各种不同的观察分析，都未能成立其因的意义。这是对前述偈颂的总结。'若有少许不空，则应有少许空，既无少许不空，空何从而有？'此偈颂以前述五种不同的观察分析，说明了对方所说'诸法胜义非空，因为有对治故'这一因在胜义谛中不成立，在世俗谛中相违。
此处有人说：'虽然因的意义不成立且相违也罢，但我们的心愿是为破除空性而说能立，而这也被你们破除了，所以我们的愿望已经达成。'这表明中观师破除执著空性的边见后，实事论者欢喜地说：'虽然我们为破除空性所说的因不成立且相违也罢，但我们想要说破除空性的能立，而这也被你们中观师破除了，所以我们的愿望已经达成。'

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། སྟོང་ པ་ཉིད་ཤེས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་མར་མེའི་སྣང་བས་ཁང་ཁྱིམ་ན་བུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་ཀྱི་མེད་པར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་པས་དེ་མེད་ན་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་བརྟགས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པས་མེད་པར་བྱས་ཤིང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་ཟད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་དེ་ནི་མ་བརྟགས་པར་གྱ་ཚོམ་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག ནི་ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་སུན་དབྱུང་བར་འདོད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཡང་གཞུང་མི་གཟུགས་པར་སེམས་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ལུང་ལས། གང་དག་ སྟོང་ཉིད་རབ་ཤེས་པ།།དེ་དག་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། །འདུ་བ་དག་ནི་མ་རྟོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་དང་མ་སྐྱེས་དང་། །དངོས་ཉིད་མེད་པར་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་ཚིག་སུན་དབྱུང་བར་འདོད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དེ་ཡང་གཞུང་མི་གཟུགས་པར་སེམས་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ལུང ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ན་དབུ་མ་པ་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལུང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་རང་གི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

对于如此所说的回答，解释者自身说道：在此解释，空性的智慧并非使诸事物成为空性，而是如此显明诸事物的非自性即是非自性，譬如灯光显明房屋中无瓶，而非使其成为无，因此若无彼则彼不会成为有，所以这是未经观察而说的。
空性并非将某个存在的事物通过空性智慧使其成为无，若无此空性则该事物也不会成为有，而仅仅是通过空性了知事物本无而已，因此由于空性对事物之无的认知并未显示事物的自性为有，所以对方之言是未经观察而妄说的。
其他人说：宣说空性者为了破斥对方之言而依止于空性之说，当思维彼亦不立宗时，认为空性也是不存在的，因此作出错误的论证，所以这将损害他们自己所承许的。
经中说：'善知空性者，彼等见法性'等，以及'未了知聚合，事物实非有，是故我宣说，空无生无实'等。
对方说中观派宣说空性者为了破斥对方实事论者之言而依止于空性之说，当思维彼亦不立宗时，认为空性也是不存在的，因此作出错误的论证，所以这将损害他们自己从经中承许一切事物为空性的立场。
一切世间皆为果而趣入，而中观派却破斥自己的果即经中所说的空性，因此将损害自己的承许，这就是他们所说的。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཟིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་བརྟག་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་བརྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་འཛིན་པ་གཞན་བསལ་བ་ལ་དགོངས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཡང་དོན་སྤྱད་ཟིན་ན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོང་པ་མ་ཡིན པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་གེགས་ཡིན་པས་སྤང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་སྐྱོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལུང་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྣམས་ གྲངས་གཟིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་པས།དཔེར་ན་འགྲོན་པ་ཆུ་ཀླུང་རྒལ་བར་འདོད་པས་གཟིངས་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཆུ་ཀླུང་རྒལ་ནས་གཟིངས་སྤངས་ཏེ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་ འབྱོར་པ་དངོས་པོར་ལྟ་བའི་ཆུ་ཀླུང་རྒལ་བར་འདོད་པས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གཟིངས་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ཏེ།དངོས་པོར་ལྟ་བའི་ཆུ་ཀླུང་ལས་རྒལ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གཟིངས་ལྟ་བུ་དེ་སྤངས་ཏེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་ལས་ གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་བརྟག་།མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་བརྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ཤིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ན་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྟོང་པར་རྣམ་པར་རྟོག པའི་མཐའ་གཉི་ག་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པའི་གེགས་ཡིན་པས་སྤང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་སྐྱོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་གཞུང་མི་གཟུགས་པར་སེམས་པ་ན་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ།།ད་ནི་དངོས་པོར་ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་གསོར་མི་རུང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབུ་མའི་དོན་བསྟན་པའི་ མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ལྷ་དང་མིའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས། སྲོག་ཆགས་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱི་དུག་གིས་སེམས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པའི་ནད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་བ་ན། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་ནི། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་པར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ལྟ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པར་གསུངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་དངོས་པོར་ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་གསོར་མི་རུང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་མ་བསགས་པ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལམ་ལ་མི་མཁས་པ། གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།

对于这样所说的回答，在此作解释。这是不合理的，因为经中说：'知法如筏者，法尚应舍，何况非法'，同样也说：'不应观察色空，也不应观察不空'，由于意趋于遣除执著空性见解的他者，所以当已经达到目的时，即使所受持的也应当舍弃；
又因为如同执著非空的分别，那种分别也是无分别智的障碍而应当舍弃；又因为对此若生执著也会成为大过失，所以舍弃它是无过失的。
经中说：'知法如筏者，法尚应舍，何况非法'。譬如旅人欲渡河流而依靠船筏，渡过河流后舍弃船筏而行。如是瑜伽师欲渡实执见河时，也应依靠如船筏般的空性见，渡过实执见河后，应舍如船筏般的空性见，趣入无住涅槃道。
又因为经中说：'不应观察色空，也不应观察不空'，所以瑜伽师住于无分别智慧行境，行于无二时，非空分别与空分别二边都是修习般若波罗蜜多的障碍而应当舍弃；
又因为执著空性也会成为大过失，所以中观师思维时也不执著空性，说'也非空性'而舍弃它是无过失的。
现在为了断除实执见而说空性，由于执空见也是不可救药而应当舍弃，为了以远离二边的方式显示中观义而作结语：
如是天人导师们，对于心被种种见解过失毒所遍满、不堪忍受痛苦病痛相续不断的众生起大悲心时，说道：'诸佛说空性，为出离诸见'等。
为显示'诸见'一词的含义而说：'一切种种痛苦种子的见解'。
为详细说明其本身而说：'见即是执著和执取，其差别即是萨迦耶见等'。
为显示空性能出离一切见而说：'彼等对治即是内空性等'。首先，以上显示了为断除实执见而说空性的方式。
现在为显示执空见也是不可救药而应当舍弃的方式而说：'对于未积集广大善根、意乐未成熟、未生甚深法忍、不善巧于道者，佛说执著空性见者，是不可救药的'等。

།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་གང་དག་།བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ཁོང་དུ་འཁྱིལ་པའི་ནད་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་སེམས་མ་རུང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཞི་བར་ནུས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི སྨན་བྱིན་པ་ལས་སྐྱོན་ཆེན་པོས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་ནད་པ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྨན་པ་མཆོག་ལྟ་བུས་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབུ་མའི་དོན་བསྟན་པའི་ མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འགྲོན་པོ་ཕལ་པ་ཤིང་རྟ་བྱིང་པ་འབྱིན་པའི་རྔན་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་ཟེར་བ་སྒྲའི་དོན་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་ཁོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་འགྲོན་པོ་ཤིང་རྟ་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ཤིང་རྟ་རྫབ་ཏུ་བྱིང་བའི་ཚེ་འགྲོན་པོ་ཕལ་པ་སྒྲའི་དོན་ལ་མི་མཁས་པ་ཞིག་འོངས་པ་ལ་ཤིང་རྟ་པས། ཁོ་བོའི་ཤིང་རྟ་བྱིང་པ་འདི་ཕྱུང་ཤིག་ཅེས་བྱས་པ་དང་། འགྲོན་པོ་ཕལ་པ་དེ་ན་རེ་རྔན་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཟེར་བ་ན་ཤིང་རྟ་བས་རྔན་པ་ཅི་ཡང་ མེད་དོ་ཞེས་བྱས་པ་དང་།འགྲོན་པོ་ཕལ་པ་དེས་ཤིང་རྟ་བྱིང་པ་དེ་ཕྱུང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འདི་སྐད་ཅེས་རྔན་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ད་བྱིན་ཅིག་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་སྒྲའི་དོན་ལ་མི་མཁས་པ་ཡིན་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དངོས་ པོར་ལྟ་བ་བསལ་བའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་ཁོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གོང་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་སུན་འབྱིན་པའི་ལན་བཏབ་པ་དང་། རང་དབང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ བསྟན་པའི་མཐུས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་ལན་བཏབ་པ་དང་།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། ཆོས་གང་སླུ་བ་དེ་བརྫུན་ཞེས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ གསུངས།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ན་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པའི་མཐུས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

为了说明详细解释此义，对于执著'空性是存在的'这些人，就像服用泻药后药效积聚的病人一样，由于种种见解的过失而心意败坏的人们，对他们施予能够平息的空性药物，反而如同重病所扰乱的病人一样，这些人被如来胜医宣说为不可救治，因此舍弃他们并无过失。
现在为了总结以远离二边方式显示中观义，就像一个普通旅人对'拉车人说没有任何报酬'这句话的含义完全不懂一样，如果被智者们呵斥是不应该的，所以我说'我不执著空性为实有'。
譬如，当旅人乘坐的马车陷入泥泞时，一个不懂语言含义的普通旅人走来，车夫对他说：'请把我的马车拉出来'，那个普通旅人问：'有什么报酬？'车夫说：'没有任何报酬'。那个普通旅人把马车拉出来后说：'现在请给我你说的那个没有任何报酬的东西'。这种不懂语言含义的人被智者们呵斥是不应该的。同样，在这里为了对治实有见而宣说空性时，执著空性为实有的见解，是不通达远离二边之义，被智者们呵斥是不应该的，所以我也不执著空性为实有。
因此，'因此理由不成立的回答是不存在的'这句话是对上述偈颂的总结。
此处品的含义是对他方所说的过失进行回答，以及通过显示无过失的自立比量的力量，说明诸行从各个方面都是无自性的，这是总结和量果。
在这第十三品观真实性中，品的含义作为量果来看是：对方为了否定诸行无自性，以变异显现的因说明自性决定不住，从而主张仅是人无我的回答；论师以'佛说欺诳法为妄，一切诸行欺诳法，是故彼等皆是妄'等无过失的自立比量的力量，显示诸行不仅是人无我的层面，更殊胜地显示了法无我、无自性。

།འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལོག་པ་ བརྫུན་པ་སྟེ།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཆོས་འགའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་དག་བརྫུན་པ་དང་སླུ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ནི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བརྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འདུ བྱེད་རྣམས་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་དེ་ཁོ་ན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་ བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བས་ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྔ་མའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།

关于宣说诸行从诸相无自性有何功德，以及为了遣除他人所说'仅以干瘪的论理论典而成立'的说法，此处也应以可信教证来成立。因此，在《圣般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏啊！一切法皆是颠倒所生，非真实，非存在，虚妄不实。胜力降伏啊！因此，若于任何法中行持，即是行于颠倒、行于非真实'等，说明凡是虚妄欺诳之法，皆是无自性。
同样，在《圣梵天所问经》中也说：'世间执著于真实，然此法非真非妄'等。这些教证成立了以下道理：诸行不仅是人无我的层面，更殊胜地显示了法无我、无自性的功德与根据。
因此，我不是仅凭自己的想法以干瘪论理而成立，这些教证也确实存在。由于如此，大乘经典无量处宣说诸行不仅是人无我的层面，更殊胜地显示了法无我、无自性，本论释论即是对这些经典的解释对象，这也显示了论师的智慧广大以及注释者的精通。
《中观根本论释·慧灯论》由阿阇黎清辨所造，其中《观真实品第十三》的广释，由阿阇黎观自在律仪所造圆满。
现在，同样通过遣除空性的相违品差别，为显示和合无自性之义，而造第十四品。此处'之义'一词表达决定及与下文相连之义，词义如前。其中，就决定之义而言，说'现在，同样通过遣除空性的相违品差别'。论师在造《观缘品第一》时立下'一切事物无生'的宗旨，此处论师也是依据如此决定之义而作此说。'同样'是指如前品所说的方式。空性是自宗，其相违品是对方宗，即宣说诸事物有自性者。

།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་ པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས་ཁྱེད་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་དང་འགལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སུན་འབྱིན་པ་དང་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་བསལ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བསལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕྲད་པ་ བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དོན་ཐ་དད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས ཁྱད་པར་བསལ་བའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་སྔར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་དང་འགལ་ཏེ།གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིག་གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་སྒོ་ནས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚིག་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་སྟོན་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲད་པ་ཉིད་མ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དག་གིས་ཀུན་དུ་སྦྱར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་མཐུས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲད་པ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲད་པ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'其差别'是指对方为了成立诸事物的自性而安立前宗，下文说'你们说蕴等无自性，这与世尊经教相违'等，这些是破斥和自在比量的言说。
'为遣除彼'是说为了遣除彼而造作第十四品，如是配释。依据下文所说的义理，为了显示接触无自性之义而造作第十四品。
所说接触考察品第十四的下文义理，是通过显示接触无自性而说明缘起非异义等差别，依此而如是说。
若问此品的果为何、以何方式获得彼果？通过显示接触无自性而说明缘起非异义等差别是此品之果，以遣除空性违品差别的方式获得彼果，因此注释者在此品衔接处首先显示方便及方便所生果。
为显示所说空性违品差别，故说'此中有说'等。虽然已经破斥了他方论者胜义中诸法有自性的宗义，但某些对彼执著者不能忍受，故又如是说，如是配释。
'是故你们说蕴等无自性，这与世尊经教相违。因为经中说色、识、眼三者接触即是触，所以你们的承许有过失'等，这是以破斥方式指出承许有过失的过难。
'应知胜义中诸法有自性，因为依彼而说接触'等，是自在比量语。这些依次配为有法、所立法、能立法。'此中若无彼，佛不依彼说接触，如龟毛'是异品喻。
'世尊经教中说贪、嗔、痴随眠所系缚'等是引证。
因此，以如是所说因的力量，诸法定有自性'是总结及量果。此中，世尊于龟毛等无法不依之说接触者，彼等胜义中非有；于依诸法而说接触者，彼等胜义中定有，如是而说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་ལྟ་བ་པོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་དེ་དག་ གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྟ་བ་པོ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དང་མི་ཕྲད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་། །ཆགས་པར་འགྱུར་དང་ཉོན་མོངས་ པ།།ལྷག་མ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི། །ལྷག་མའང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བལྟ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་པ་དང་། ཆགས་ པར་གྱུར་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་པ་དང་ཆགས་པར་ འགྱུར་བ་དང་།འདོད་ཆགས་བསྟན་པ་ལས་གཞན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེ་སྡང་དང་ཞེ་སྡང་ཅན་དང་། ཞེ་སྡང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་བཞག་ནས་གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་ དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་བསྟན་པ་ལྷག་མ་ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་མཉན་པར་བྱ་བ་དང་ཉན་པ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་དེ་བཞིན་དུ་བསྣམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྣོམ་པ་ དང་།སྣོམ་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་དགག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་མེད་ པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཕྲད་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཐད་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ན་གཞན་དུ་ཕྲད་གྱུར་ན། །གང་ཕྱིར་བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་ལ། །གཞན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མི་འགྱུར་རོ། །ཕྲད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་ཡོད་ན་ གཞན་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཞན་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྲད པ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ།།འདིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་རྟག་པ་དང་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་སྒྲ་ལ་མེད་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།

对于如此所说的回答，注释者自身在此解释说：'所见、见及见者，此三者二二及，一切互相间，相遇实不存。'意思是说所见、见及见者这三者，二二之间以及全部之间都不会相互遇合。这是立论的要旨。
'如是贪欲贪，及所贪烦恼，其余及处所，余亦以三观。'这是说，如同所见、见及见者这三者，二二之间以及全部之间都不会相互遇合一样，贪欲、贪及所贪，以及其余烦恼和其余处所，也都应以二二之间及全部三种方式观察其不相遇合。
为了说明这一点，如是贪欲、贪及所贪，以及除贪欲之外其余烦恼如嗔等，也应安立为嗔、嗔者及所嗔等，以二二之间及全部三种方式否定其相互遇合。这应当随理类推到一切烦恼。
其中，贪欲是指过度执著的特征。烦恼是指令众生相续烦扰的意思，这是说明贪欲等烦恼的特征。
对于处所的说明中未说明的其余部分，即闻、嗅、舌、身、意等，也应当以所闻、闻及闻者，以及所嗅、嗅及嗅者等，以二二之间及全部三种方式否定其相互遇合。这也应当随理类推到一切处所。
其中，处所的含义是心和心所生起的门户之义，这是说明处所的特征。
所见等和贪著等二二之间以及全部都无相互遇合，这是立论的要旨，即是成立无遇合的论点。
现在为了说明无遇合，将解释其理由：'若异于异遇，由于所见等，彼异不存在，是故无遇合。'遇合是结合的异名，这也是说若有异性则与异者相遇，但由于所见、见、见者以及贪欲、贪、所贪等不存在此异性，因此不会有遇合，这是总结语。
这是以相违品的遮遣来说明宗法。例如，常性与无为性的关联在声上是不存在的，而所作性是存在的。这是说明成立无遇合的法即是非异性，如同成立无常的法即是所作性一样。

།འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་པོ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བའམ་ལྟ་བ་དང་མི་ཕྲད་དེ། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་མི་ཕྲད་དེ། དཔེར་ན་ རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྟ་བ་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ བདག་ཉིད་དང་མི་ཕྲད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་དང་།བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་གཉིས་པ། གཞན་ན་གཞན་དང་ཕྲད་འགྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ན་གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲད་ པ་མེད་དེ།ཡུལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་པ་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ན་གཞན་དང་ཕྲད་འགྱུར་ན། །གང་ཕྱིར་བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་པ། །གཞན་དེ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པ།།དེ་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དེ་ཡུལ་ དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་དག་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བལྟ་བར་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་ནི་ནང་གི་ཡུལ་དབང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལྟ་བ་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡུལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་པ་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་སྔ་མ་དག་གི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཡུལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་ པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་པོ་དང་ལྟ་བ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ན་གང་ཟག་ཀྱང་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱང་ལྟ་བ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་དུས་ན་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར།སྔ་མ་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་ཡུལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དེ་ཡུལ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་པ་འདྲའོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཟེར་རོ།

此处所说的是，从胜义谛而言，能见者与所见或见不相遇，因为彼此非异故。若某物与另一物非异，则彼此不相遇，如自性一般。这些是能诠所诠、所立法、能立法、比量关系及譬喻，应当依次配合。譬如，能见者的自性与自性非异故不与自性相遇，同样，能见者、所见及见从胜义谛而言非异故无有相遇。
第五十二品。'若异则与异相遇'，对此有人说：贪等无有相遇，因为随顺于境与相续的差别故。相遇是指无有境的差别及相续的差别，无间而起。
所谓'若异则与异相遇，由于所见等，彼异性非有，是故不相遇'这一偈颂，是以'非异故'这一因来成立贪等无有相遇。对此有注释者说：贪等无有相遇，因为随顺于境与相续的差别故。他们说，所见、见及能见者无有相遇。为什么呢？因为所见住于外境色法中，见住于内境根门中，能见者住于心相续中。
所谓相遇是指无有境与相续差别而无间生起，然而所见等是随顺于境与相续差别而起，故无相遇。对此，有人说：由于所见等无有境的差别，且贪等亦不住于境中，故'随顺于境与相续差别'这一因义不成立，且无有随行，似乎并不妥当。
这是注释者自身对前诸注释者的解释中，对'随顺于境与相续差别故'这一因的义不成立及无有譬喻而作出的破斥之语。即当能见者、见及所见相应时，补特伽罗称为能见者，眼与色称为见与所见，因此彼时无有境的差别；且贪等为无色故不住于境中，故前者所立因'随顺于境与相续差别故'之义不成立。
此外，他们的因中说'贪等无有相遇，因为随顺于境与相续差别故，如某某'，由于无有譬喻，故似乎并不妥当，这是注释者自身所说。

།ད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྲད་པ་མེད་པར་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོག་ ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས།བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་འབའ་ཞིག་ལ། །གཞན་ཉིད་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། །གང་ཡང་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །མཉན་པར་བྱ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཞེ་སྡང་ཅན་དང་། ཞེ་སྡང་བར་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཕྲད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་པོ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བའམ།ལྟ་བ་དང་མི་ཕྲད་དེ། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་ དང་།ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དེ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཞན་ནི་གཞན་ལ་ བརྟེན་ཏེ་གཞན།།གཞན་མེད་གཞན་ལས་གཞན་མི་འགྱུར། །གཞན་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན། །ཞེས་བྱ་ན་གཞན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་ པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་ནི་གང་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་འདིར་ཡང་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྣན་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །གཞན་མེད་གཞན་ ལས་གཞན་མི་འགྱུར།།ཞེས་སྨོས་ན་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན། །ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཞན་དེ་དོན་དམ་ པར་མི་འཐད་པས་གཞན་སྤངས་ནས་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ།གཞན་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འདིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་ཤོས་ འདིས་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་།ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

现在对于剩余的处所和剩余的烦恼，也同样要说明无有接触的道理，因此按照下文所说的方式：
不仅是所见等事物，没有他性，任何事物与任何事物，都不能成立他性。
所闻、能闻、闻者等，以及嗔恨、嗔恨者、被嗔恨的对象等，这是词义。因此说它们之间无有接触。
这里有人说：所见、能见、见者等不成立非他性，因此岂不是犯了因不成的过失？这是对方针对中观派先前所说'胜义中见者与所见或能见不相接触，因为非他故'这一推理而提出的破斥之语。他们说：所见、能见、见者等由于有不同的性相，所以不能成立非他性，因此有因不成的过失。
对于这种说法，此处注释者并未直接回答。怎么说呢？'他依他而为他，无他则他不成，他依他而为他'，这是说若无他则依他而为他的说法也不合理。
如理论著作中说：'任何因若不成立或有怀疑，都应观待所证'，此处也是如此，为了遣除对方对'非他故'这一因的不成立或怀疑，应当用其他方式补充论证。
'无他则他不成'，那么是什么呢？'他依他而为他'，这是安立名言。这表明'他'仅仅是依靠他法而假立为'他'的名言，胜义中他法不成立，所以舍弃他性而依他安立'他'的名言也不合理。
这表明所证法说的是特殊的能依，是有所观待的。上半偈颂表明：所见、能见、见者等非他性的所证，其因是说明特殊的能依，是有所观待的。
'任何依于何者，彼即非异于彼'，这是安立宗。这是'非他故'这一因所要证成的主张。

།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བལྟ་བར་བྱ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་པ་སྒྲུབ་ པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདིས་ན་སྔར་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་པོ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བའམ་ལྟ་བ་དང་མི་ཕྲད་དེ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་དེ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།འདིར་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་ བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་ཅེས་འདྲི་བའི་ ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ། གལ་ཏེ་གཞན་ནི་གཞན་ལས་གཞན། །གཞན་མེད་པར་ཡང་རུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དེ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པར་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་སྟོན་ཏོ།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་གཞན་མེད་པར་ཡང་གཞན་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གྲགས་པའི་ མི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཡང་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གྲགས་པའི་མེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཡིན་པ་ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི འདོད་དོ།།གཞན་ལས་གཞན་པའི་གཞན་མེད་དེ། མེད་ན་མེད་པས་དེ་ཕྱིར་མེད། །གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེའོ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་སྟོན་ཏོ།

在此，推理是就胜义而言，见不异于所见，因为依赖于特殊言说，如同所见的自性一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，依次配合。譬如所见的自性即是所见，因为依赖于特殊言说，不异于自性。同样，见也因为依赖于特殊言说，所以不异于所见。
因此，由于是已成立的能立因，所以不是义不成，而且由于依赖于特殊言说，因义也不是不成立的，因为无所依不成立。这是结论和量果。通过如上所说的推理，之前所立'胜义中见者不与所见或见相遇'，因为不异于能立因，所以不是义不成。
在此，'胜义中见不异于所见'这一能立因，因为是依赖于特殊言说，所以其义也不是不成立的，因为无所依不成立。
若问如何，这是对方问'如何无所依不成立'的话语。
对此回答说：'若异于他成他性，无他亦应成他性。'等等。这表明，若他性不依赖于其他事物而本性即为他性，那么即使没有其他事物也应成为他性，这是显示过失的言语。
为显示其推理，若他性本性即异于他，则即使无他也应可成他性，因为是其本性的缘故。譬如，在世俗谛中所知的火，即使不依赖其他事物也成为热的本性。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，依次配合。譬如在世俗谛中所知的火，本性即是热，因为是其本性，所以即使不依赖其他事物也成为火的本性。同样，若他性本性即异于他，因为是其本性，所以即使不依赖其他事物也成为他性的过失，这是不应理的。
'无异他之他性故，无故无彼故无有，即所谓他性。'这是通过遮遣前述过失语来显示此处的义理。

།གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་མེད་ན། གཞན་མེད་ པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་མཉན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ལ། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེ་གྲང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་སྔ་མ་དེ་མི་འདོད་དེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཕྱི་མ་ཤོས་ལྟར་བསྒྲུབ་ པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏེ།དེས་ན་སྔར། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་ཅིང་། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ལྟ་བ་ པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་དང་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལྟོས་པ་མེད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་དང་རྟ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་དེ། ལྟ་བ་པོ་ནི་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། དེ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ནི་ཡུལ་ཁ་དོག་གཟུགས་ དང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ད་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ལྟ་བ་པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ ཉིད་ཡིན་པས་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་དང་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་རྟོག་གེ་བས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པའི་རྟོག་གེ་ཕྱི་ མ་འདི་དང་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་གཞན་ཉིད་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་མེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'他'，如果没有以自性而成为异于他者的他，则因为没有他，所以没有所谓以自性而成为他性的他，这是词义。
这是不合理的。观者和听者等，离开所见和所闻等是不会成为他性的，贪等也离开所贪等是不会成为他性的。
譬如在世俗中，火离开冷也不会以自性成为热性一样。这些话说明前面那个有机可乘的说法是不合理的，而是以譬喻证成与有机可乘的说法相反的后一种情况的意思。
因此，如前所说：'凡是依于何者而有，彼即不能异于彼。'这个立宗安立得很好，所以无所依性不成立，而证明有所依性成立。
假使说观者离开见等也是他性，因为有不同特征的缘故，如牛与马一样。这是对方为了证明即使无所依也因为特征不同而有他性的说法。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如牛和马即使互不相依，但因为特征不同而是他性，同样，观者和见等即使互不相依，但因为特征不同而是他性。
为了说明它们的特征不同，有如下这样的不同特征：观者是以境相显现的识的特征，或者是具有此特征的诸行聚合。见是境色和净眼识的所依。色是色法的特征，是色与形的自性。这是现在的关联。
因此，由于上述理由的力量，观者是异于见等的他性，所以后来的论理和独立的推理会造成损害。这依次配合为总结和量果。
我们论理家以特征不同为因，证成即使无所依也有他性的后来论理，以及你们中观派没有能成立无他性的推理，所以我们这个独立的推理会对你们中观派造成损害，他们如是说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་བ་ལང་དང་རྟ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་བ་ལང་དང་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྟའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། རྟའི་མཚན་ ཉིད་རྔོག་མཇུག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་ན་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་ན་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ལ།དོན་དམ་པར་ནི་བ་ ལང་དང་རྟ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དཔེའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མ་གྲུབ་པས།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བ་པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་དང་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་བོ། །འདིས་མིང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་པ་མེད་ན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་མི་འགྲུབ་པར་སུན་ཕྱུང་བའི་རིགས་པ་འདིས་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས།ལྟ་བ་པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡང་ གཞན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།མིང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་དང་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ། རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་དང་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་དང་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེའམ། སོགས་པའི་སྒྲས་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་དང་རྟ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ལན་ཀྱང་ བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་མིང་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་ན་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།གཟེགས་ཟན་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་གཞན་ཉིད་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་གྲུབ་པས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ གཟེགས་ཟན་གྱི་སློབ་མ་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ།གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པོ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་ནི་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ལ་ ཚིག་གི་དོན་དྲུག་གི་ནང་ནས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྔར་འདི་སྐད་ཅེས།དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

对于如此所说的回答，在此解释说这是不合理的。正因为如此，牛和马不成立为他性，这样说道。这表明对方所举的例子'如牛和马'是不成立的。因为牛的特征垂胡等是相对于马的特征而成为他性，马的特征鬃尾等也是相对于牛的特征而成为他性，如果它们之间没有相互观待则不能成立为他性，所以即使在世俗谛中若无观待也不能成立为特征，因此对方所立的比喻有不完整的过失。
在胜义谛中由于牛和马都未生，所以比喻的有法也不成立。因此对方所说'见者对于所见等无需观待也是他性，因为特征不同如牛和马'这一论述是不成立的。由此也回答了'因为名称不同'、'因为因果不同'等理由。
这是说，以'若无观待则特征差别不成立'这一理由进行破斥，如果对方说：'见者对于所见等无需观待也是他性，因为名称不同如牛和马'，或者说'因为因不同如牛和马'，或者说'因为果不同如牛和马'，或者以'等'字表示'因为自性不同如牛和马'等理由的回答也都已作出。
因为名称、因、果和自性的差别也都只是依靠相互观待而假立为他性的名言而已，若无相互观待则他性不合理，因此对方的能立因和譬喻都是不成立的。
胜论师说：'所见一定安住于他性中，因此他性成立，所以你们所说『因为依止于具有差别的言说故有观待』这一理由的内容是不成立的。'这是外道胜论的弟子毗舍师迦说：'因为六句义是以自性而圆成的，所以所见、能见、见者等事物不应说是他或非他，但是在它们中六句义之一的他性是决定安住的，因此具有他性的诸事物也成立为他性。'
所以你们中观师先前所说：'胜义中见不异于所见，因为依止于具有差别的言说故有观待，如同所见的自性'这一理由的任何内容都是不成立的。这就是他们所说的话。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཅན་གཞན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ ལྡན་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཅན་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁོ་བོས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་བ་ལང་དང་།རྟ་དང་། ལྷས་བྱིན་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་པའི་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཅི་ཙམ་དུ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ལ་ནི་གཞན་ཞེས་ཐ་ སྙད་གདགས་ཀྱི་ལྟོས་པ་མེད་པ་དག་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་དེ་དག་ལ་ཕྲད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལྟར་ གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་ན།དེ་ལྟ་ན་བལྟ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་པ་མེད་པར་ཡང་གཞན་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་མེད་པར་ཡང་རང་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་ཚ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཚ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་གཉིས་པ་མེད་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་མི་འདོད་དོ།།གཉིས་པ་མེད་པས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་ནི་བློ་དེའི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅི་སྟེ་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་པ་མེད་པ།དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ནི་གྱི་ན་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ ཀྱི་དངོས་སུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྣམ་བུ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དེ་དག་བྱེ་བྲག་པ་དག་ གི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གསལ་ལ།གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་གཉིས་པ་མེད་པ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་གྱི་ན་ལ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།

对于如此所说的回答，此处解释者说道：'即便如此，由于所说的其他性这一有法是依赖于其他性的，并且由于宣说了遍是宗法，因此能立之义并非不成立。'
按照胜论派的论典，具有'其他性'这一词义的所见等被说为其他性，即便如此，由于所说的有法所见等是依赖于'其他性'这一词义的，并且由于我所说的具有特殊性的所依是有所依赖的缘故。
宗法也普遍宣说于牛、马、提婆达多、耶若达多、所见、能见、胜论派的其他性等，因此凡是有所依赖的事物才可以安立为'其他'的名言，无所依赖的事物则不应成立为其他性，由于它们也无相遇的缘故，所以我的能立之义并非不成立。
此外，'若许由具有其他性而成为其他性'等，是指按照胜论派的论典，若许由具有'其他性'这一词义而使所见等事物成为其他性，那么所见事物即使没有能见等第二事物也将成为其他性的过失，这是不合理的。
为了说明这一推理，说道：'即使没有第二者也将成为异于自身，因为是彼之本性的缘故，譬如火不依赖于冷等，也由自身本性而成为热性。'
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如火由于是热的本性，所以自身成为热性；同样，若许无第二事物而具有'其他性'这一词义者成为其他性，由于是其他性的本性，将成为异于自身的过失，这是不能接受的。
若对无第二、不依赖其他事物的有法分别为其他性，也仅仅是分别而已。因为依赖其他事物并非是其他性认知的因，而其他性是该认知的因。
这是说，如果按照胜论派所许，对于无第二、不依赖其他事物的有法所见，由于具有'其他性'这一词义而分别为其他性，那么这也仅仅是分别而已，并非实际成立为其他性。
因为在世间，其他性认知生起的因是依赖其他事物，例如依赖瓶子而说布是其他等，这些在胜论派中显然不是其他性认知生起的因，而'其他性'这一词义被承许是其他性认知的因。
因此，胜论派对无第二、不依赖其他事物的有法分别为其他性，这与世间共识相违，所以仅仅是分别而已。

།གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་། དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་ པས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་།དངོས་པོ་སྔ་ནས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ཞིག་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པར་རྟོག་གམ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གཅིག་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པར་རྟོག་གྲང་ན། བརྟག་པ་སྔ་མ་ནི་དོན་མེད་ པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དངོས་པོ་སྔ་ནས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ནི་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་སྔ་ན་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཕྱིས་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་ཕྱིས་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྔ་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་ཕྱིས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི དོན་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ནི་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས། དེས་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་རང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱེ་བྲག་པ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་ཞེས་ དམ་བཅས་པ་དེ་ལ།འདིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ལས་གཞན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་གལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་སྟོན་ཏོ།

如果认为'其他'和'非其他'本身具有'他性'，那么就会成为无意义和否定不相符。这是说，毗婆沙师所承许的'他性'这一词义，具有'他性'而成为'他性'这一点，
是认为事物本来就是'他性'而具有'他性'这一词义呢？还是认为'非他性'具有'他性'这一词义呢？如果是第一种观点，就会成为无意义，因为对本来就是'他性'的事物再认为具有'他性'是无意义的。
如果是第二种观点，就会成为否定不相符，因为认为本来不是'他性'的事物后来具有'他性'是相互矛盾的。
关于'不可言说的事物后来具有他性'等说法，是指按照毗婆沙师的观点，本来是一性而不可说为他性的所见等事物，后来具有'他性'这一词义而成为他性的观点，这也是不合理的。
为了说明这一推理，说道：'事物不具有他性，因为是事物的缘故，如同不可言说的刹那'，这就违背了自身推理。
这些分别是有法、所立法、能立法、譬喻和结论，按顺序配合。例如，不可说为一性和他性的刹那，因为是事物故而不具有'他性'这一词义。同样，所见等事物也因为是事物故而不具有'他性'这一词义。
因此，毗婆沙师以自身事物性的推理而否定具有他性，这就违背了自身推理，这是其含义。
其他毗婆沙师说：'胜义中能见不异于所见'这一论断的含义是什么？这是说，先前中观师立论'胜义中能见不异于所见，因为依赖于特殊言说，如同所见的自性'，
对此，有一些不同于毗婆沙师的人问道中观师所立论的含义是什么，这表明有两种理解。

།དེ་ལ་གལ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དེ་ལ་མི་འཇུག་གོ་ཞེ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ལྟ་བ་དེ་ལ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་འཇུག་སྟེ།འདི་ལྟར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ལྟོས་ནས་དངོས་པོ་དེ་ཡང་གཞན་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་དེ་ལ་ གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གལ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཉིད་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ཅི་སྟེ་ཁོ་བོ་ ཅག་བྱེ་བྲག་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་བྱེ་བྲག་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ བ་ལ་སོགས་པས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ལན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལ་ཡང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་དེས་གཞན་དེ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ འཐད་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明第一种情况，如果说'他性不适用于彼'，则因是不定的，因为它也适用于相违品，因为它也是具有依待性的。
中观师主张'胜义中见者不异于所见'，如果你们说毗婆沙师所说的'他性'这一词义不适用于见者，那么中观师所说的因'具有依待特殊表述性'就成为不定因。为什么呢？因为你们所主张的'非他'的相违品即'是他'的事物上，'具有依待性'这一性质也同样存在。因为依待'他性'这一词义，那个事物也被称为'他'。
因此，是否仅仅因为'具有依待特殊表述性'，就如同所见的自性一样，'他性'这一词义就不适用于见者呢？还是说因为'具有依待特殊表述性'，所以'他性'这一词义也适用于相违品中的他性见，这是不确定的。
为了说明第二种情况，如果说'他性不是实体的自性'，则是成立已成，因为他性是彼之自性。
中观师主张'胜义中见者不异于所见'，如果你们说毗婆沙师的'他性'这一词义不是见者等实体的自性，那么中观师所说的因'具有依待特殊表述性'就成为成立已成。为什么呢？因为在我们毗婆沙师的立场中也已成立：'他性'这一词义是'他性'这一词义的自性，而不是见者等实体的自性。
对于这种说法的回答，此处注释者说：以'于此'等词，依次说明了遣除不定因性和成立已成性的回答。
其中，首先为了遣除不定因性，说'如前所述的方式已破除他性，故无相违品，因此不是不定'。如果有他性，由于它以依待他而起的方式运作，则由于有相违品而成为不定。但是如前所说的'若依于某物而成为某物，则彼不应异于彼'等理由已破除了他性，因此无有相违品，所以不是不定。

།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར། བརྟག་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ དེ་ལ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་ལ་སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྔར་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་ གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམ་བཅས་པ་མ་ཡིན་གྱི།ལྟ་བ་དེ་ལ་ཁྱེད་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཞན་ཉིད་ལ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་ཚེའི་སྤྱི་དང་སྤྱི་ཆེན་པོ་དང་བུམ་པའི་གཟུགས་དང་སྣམ་བུའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱེ་བྲག་པས་བརྟགས་པའི་གཞན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་ཅིང་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་དང་བུམ་པ་དང་ལྡན་པའི་གཞན་དང་།སྣམ་བུ་དང་ལྡན་པའི་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དེས་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་ཉིད་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་དང་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་ཉིད་ནི་གཟུགས་མཐོང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

为了遣除已成立中的能立，对于第二种观察，胜义中能见并非异于所见这一论题，我方说'于此中没有异性的心识和言语行境的法性'，为了说明这一点，对方没有如此的能立，所以也不是成立中的能立。
我方先前立宗'胜义中能见并非异于所见'，其含义并非如你所说立宗'异性这一词义不是能见等实体的自性'，而是立宗'于能见中，你们毗舍师迦所遍计的异性这一词义，没有异性的心识和言语行境的法性'。为了说明这一点，你们对方没有如此的能立，因为你们对任何能见等事物都无法证明'异性这一词义没有异性的心识和言语行境的法性'，所以我方的因不是成立中的能立。
为了说明这同一推理，说道：'胜义中异性无有异性的自性，因为具有共相和差别相的缘故，如色性。'这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。
譬如色性具有'色'这一部分共相和大共相，以及瓶的色、布的色等差别相，所以于彼中没有异性这一词义的自性。同样，毗舍师迦所计的异性这一词义也远离非异，具有异这一共相，以及与瓶相应的异、与布相应的异等差别相，所以于彼中也无有异性的自性。这表明了否定异性这一词义的自性。
或者，胜义中异性并非异性心识和言语生起的因，因为是差别心识和言语的因，如色性。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。
譬如色性是见色时差别色的心识和言语生起的因，所以毗舍师迦所遍计的异性并非异性心识和言语生起的因。同样，毗舍师迦所遍计的异性这一词义也是异性的差别心识和言语生起的因，所以并非异性心识和言语生起的因。这表明了毗舍师迦所遍计的异性这一词义并非异性心识和言语生起的因。

།ཡང་ན་ དོན་དམ་པར་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་ནི་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དངོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཞན་ཉིད་བློ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་བློ་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ལ། སྤྱི་ཡང སྤྱི་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྟ་བ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དངོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་གཞན་ནོ་ སྙམ་པའི་བློ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གཞན་ཡང་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་ན། གཉིས་པ་མེད་པར་ཡང་རང་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ ཏེ།དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་མེད་པར་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་གཞན་ ཉིད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་ཕྱིས་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་། དངོས་ པོ་ནི་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་གཞན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཞན་ལ་ཡོད་དམ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡོད་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཡོད་དམ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡོད་གྲང་ན། བརྟག་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་ པར་སྟོན་ཏོ།།དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཕ་རོལ་པོ་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་སྔ་མ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་འཇུག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ནི་གཞན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་ཕ་རོལ་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ བ་དེ་འཇུག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།བྱེ་བྲག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་ནི་རྫས་ལ་འཇུག་གི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ལ་མི་འཇུག་པས། གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་གཞན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者，胜义中，他性的认知并不具有与他性相应的所见等境的实体，因为是他性的认知，就如同他性的认知并非以他性为对境一样。这些也应当依次配合法、所立法、能立法和喻。例如，胜论师所遍计的'他性'这一词义的认知，因为是他性的认知，所以不以'他性'这一词义为对境。就像性质不具有性质，共相也不具有共相那样。同理，认为能见与所见是他者的认知，因为是他性的认知，所以不具有胜论师所遍计的'他性'这一词义所相应的所见等境的实体。这表明'是他者'的认知不以胜论师所遍计的'他性'这一词义相应的境为对境。
'详细如前'是指如前所说：若认为他者由于具有他性而成为他者，则无需第二者也将成为异于自身，因为是其自性的缘故。譬如火不依赖寒等，由自性而成为热性一样。若不需要第二者而执著不依赖他法的有法为他性，也仅仅是分别而已。因为对他法的依赖性并非他性认知的因，而他性认知是其因。若执著他与非他具有他性，也将成为无义且成为相违的否定。若执著不可言说的事物后来具有他性，事物也不具有他性，因为是事物的缘故，如同不可言说的刹那性，从而损害自身的推理。这些之前所说的一切也都应当详细运用于此。
复次，此中所说的'他性'是存在于他者还是存在于非他者呢？对此等的观察表明：胜论师所遍计的'他性'这一词义，是存在于他性的事物还是存在于非他者呢？这两种观察都不合理。'由此将如何'是对方询问这两者有何过失的话语。首先为显示第一种观察不合理而说：'若说存在于他者，他性不存在于他者。'因为其运用将成为无义，且在对方的立场中也成立他者离于他性。也就是说，胜论师所遍计的'他性'这一词义并不存在于他性的事物，为什么呢？因为他性的事物上安立他性将成为无义，且在胜论师自身的立场中也承许性质运用于实体而不运用于性质自身，所以众所周知他者这一性质是离于他性的。

།བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་གཞན་ མ་ཡིན་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གཞན་མ་ཡིན་ལའང་ཡོད་མ་ཡིན། །རང་ལས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་པ་མེད་པ་དེ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྟག་ན་གཉིས་པ་མེད་པ་གཅིག་པུ་དེ་རང་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་ དེ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དེ་བ་ལང་དང་ལྡན་པ་བ་ལང་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བ་ལང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་ན་དངོས་ པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏེ།འདིར་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་བ་ལང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བ་ལང་དང་ ལྡན་པ་ནི་བ་ལང་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བ་ལང་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དེ།ལྷས་བྱིན་བ་ལང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་དང་ལྡན་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེའི་བློ་དང་སྒྲའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་ཉིད་ སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དངོས་པོ་གཞན་དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འདོད་དེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་ན་གཞན་དེའི་བློ་དང་སྒྲའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ ཏེ།དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་ན་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་བློ་དང་སྒྲའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了说明第二种观察不合理，如果说存在于非他者中，那么即便如此：
'于非他者中也不存在。'因为若成为自身的他性则不合理。
毗婆沙师所遍计的'他性'这一词义，在非他事物上也是不存在的。为什么呢？因为若观察无第二的非他事物具有'他性'这一词义而成为他性，则不合理一个无第二者成为自身的他性。
再者，虽与他性相应，但不合理成为他性的本性，如同虽与牛相应但不合理成为牛性一样。这是说，如毗婆沙师所许，事物虽非他性的本性，但说若与'他性'这一词义相应则事物也成为他性，这是不合理的。
此处虽与他性相应也不成为他性，因为非其本性，这是论题。譬如提婆达多非牛的本性，虽与牛相应也不合理成为牛性，因为提婆达多非牛的本性。同样，事物非他性的本性而与他性相应者，虽与他性相应也不成为他性，因为事物非他性的本性。
其他人说：'虽不因与彼相应而成为彼之本性，然而是彼之觉知与言说之因。'这是毗婆沙师说：中观师所说'虽与他性相应也不合理成为其本性'，这是成立已成，为什么呢？我们也不许事物因与他相应而成为他的本性，因为非其本性。然而许为事物若与他性相应则是彼之觉知与言说之因。
这是说：事物非他性的本性者，虽与所谓他性相应不成为所谓他性的本性，而是事物非他性的本性者若与所谓他性相应则成为所谓他性的觉知与言说之因，这是词义。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་དགག་པ་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་ཡང་དོན་དམ་པར་གཞན་ཉིད་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་བློ་དང་སྒྲ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་དང་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ གཟུགས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་དགག་པ་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་འདི་ནི་གཞན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དེ་དང་ལྡན་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་དང་སྒྲའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པ་དབུ་མ་པས་སུན་ཕྱུང་བ་དེའི་ལན་འདེབས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་ཡང་འདི་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་གསལ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པ་ན།གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེས་དངོས་པོ་གཞན་འདི་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བས། ཁྱེད་ དབུ་མ་པ་དག་གིས་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པ་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བར་བྱེད་མས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ དོན་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་འདི་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་པས་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ནི་འདི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་གསལ་བར་བྱེད་པས་མར་མེ་ལྟ་བུས་གསལ་བར་བྱ་བ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པའི་དོན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པར་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མར་མེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ལ། གསལ་ བར་བྱེད་པ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་གསལ་བར་བྱེད་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱ་བ་དངོས་པོ་གཞན་འདི་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བློ་དང་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པས།དེ་ལྟ་ན་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེས་དངོས་པོ་གཞན་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ནི་དངོས་པོ་འདི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱ་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པའི་ཚིག་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གཞན་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་དེ་ གཞན་ཉིད་དུ་གསལ་བ་ཞིག་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་གསལ་བ་ཞིག་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་གྲང་ན། བརྟག་པ་སྔ་མ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ནི་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

对于这样说的回答，此处注释者说道：'这不能作为回答，因为已经说过了否定。'这是因为前面已经说过：'从胜义谛的角度来说，他性并非是他性的认知和语言产生的原因，因为是特殊认知和语言的原因，就像色性一样。'由于已经说过否定，所以不能作为回答。
毗婆沙师说：'如果他性能够明显显示『这是他者』，那么它既不是他的本性，也不会与他相应而成为无意义。'这是毗婆沙师对中观师破斥'具有他性这一词义的事物，虽然不是他性的本质，却能成为『他』这一认知和语言的原因'这一观点的回应。
他们说：'虽然事物是他者，但若不明显显示『这是他者』，那么当它具有他性这一词义时，这个他性词义能够明显显示『这个事物是他者』。因此，事物既不是他性的本质，与他性相应也不会成为无意义。所以，你们中观师认为事物是他者而具有他性词义会成为无意义的说法是不对的。'
对于这种说法，此处注释者回答说：'这是不合理的。因为能显者是通过显示所显对象的明显本质而显示的，所以他性显示『这是他者』就成为无意义；而非他性则不能显示『这是他者』。'
比如，能显者如灯能够将所显对象如瓶子显现为感官直接可见等明显的本质，在这里也是如此，能显者如灯是他性这一词义，所显对象如瓶子是他事物。因此，能显者他性将所显对象他事物显示为『这是他者』而成为认知和语言的对境。
这样的话，他性词义显示『事物是他者』就成为无意义，而非他性则不能显示『这事物是他者』，所以毗婆沙师的说法是不合理的。
这是在说明：他性所要显示的他事物，是已经明显为他性而被他性显示呢？还是未明显为他性而被他性显示呢？第一种情况会成为无意义，第二种情况则会成为相违的否定。

།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་ གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གཞན་ཉིད་དུ་གསལ་བ་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་གཞན་གསལ་བར་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་གསལ་བ་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་གཞན་གསལ་བར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་ཡང་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་བདག་ཉིད་དང་གང་ དག་ལ་དེ་ཡོད་པ་ན་མི་གསལ་བ་མེད་པས་གསལ་བར་བྱ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་།བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་བདག་ཉིད་མི་གསལ་བས་གཞན་གསལ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་ཚིག་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ གིས་བརྟགས་པའི་གཞན་ཉིད་མི་འཐད་པས།ཕྲད་པ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་ཅི་སྐད་སྨོས་པ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདིས་བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དགག་པ་སྟོན་ཏོ། །ཕྱོགས་འདིས་དགག་པ་ལྷག་མ་དག་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདིས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་ལས་དངོས་པོ་གང་ལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་ཡིན་ལ་བ་ལང་ལ་གཞན ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་བ་ལང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་སྤྱི་ཡང་མ་ཡིན་ཁྱད་པར་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་བ་ལང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་ཡང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དགག་པ་ཡང་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་འདོད་ན་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་རང་ལས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་ནི་བློ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་རམ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་ པར་རྟོག་ན་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་ཕྱིས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་། དངོས་པོ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་པས། རང་གི་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་དགག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་མི་བྱ་མོད་ཀྱི། ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་ རྫས་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པས།རྫས་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འདོད་ལ། ཚད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་རིང་ཐུང་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཚད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་རིང་ཐུང་ལ་སོགས་པའི་བློ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཚད་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རིང་ཐུང་ལ་སོགས་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འདོད་ཅེས་གྲག་གོ།

同样地，所谓'能显明其他事物的词义的他性'，是以明显的他性来显明其他事物呢？还是以不明显的他性来显明其他事物呢？对此，若是第一种情况，由于能显明者本身以及具有它的事物都没有不明显的情况，因此不需要显明；若是第二种情况，由于自身不明显，就无法显明他者，因此毗舍师迦派的这种说法是不合理的。
'这只是显示了一部分'的意思是：由于毗舍师迦派所设想的他性不成立，因此无接触的论证，如前所述这只是显示了一部分。通过这个方面也同样可以否定毗舍师迦派所承许的其余词义。
如果问通过这个方面要否定的其余内容是什么？因此说'由此也应当否定共相、差别、有性、量等'。在毗舍师迦派的论典中认为，凡是具有共相和差别的事物，就是具有共相和差别的。例如，'牛'是共相，而牛与其他事物的差别是差别相。其中，牛的实体本身既不是共相也不是差别，但是由于具有共相和差别这样的词义，所以说牛的实体也有共相和差别。
对此的否定是：如果认为由于具有共相和差别而成为共相和差别性，那么没有共相和差别的事物也会由自身成为共相和差别性，因为是它的本性的缘故，就像火不依赖于冷等，也由自身成为热性一样。
如果认为没有共相和差别的事物不依赖其他事物的所依就是共相和差别性，那也仅仅是分别而已。因为不依赖其他事物并非是共相和差别性认知的因，而共相和差别性是该认知的因。
如果认为共相和差别，或者非共相和差别性具有共相和差别性，那就会成为无义和矛盾的否定。
如果认为不可言说的事物后来具有共相和差别性，那么事物就不具有共相和差别性，因为是事物的缘故，如同不可言说的那个刹那，这样就违背了自身的推理等等，应当按照前面所说的方式适当地予以否定。
同样地，关于'有性'，实、德等事物虽然不叫做'有'，但是由于具有'有性'这样的词义，在实、德、业等事物上产生有性的认知，因此认为由于具有有性，实、德、业等事物也称为有性。
关于'量'，虽然在事物的本性中没有长短等量，但是由于具有'量'这样的词义，在诸事物上产生长短等认知，因此认为由于具有量，诸事物产生长短等认知，如是传说。

།དེ་དགག་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་དང་ལྡན་པས་ཡོད་པ་ ཉིད་དང་ཚད་ཉིད་དུ་འདོད་ན།ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་མེད་པ་ཡང་རང་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་མེད་པ་དངོས་པོ་ གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་དང་ཚད་ཉིད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་ཉིད་ནི་བློ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་དམ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ ཉིད་ཚད་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་།དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཚད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་དགག་པར་བྱའོ།སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུས་པ་བྱེ་བྲག་པའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་པོ་དག་གི་ཡན་ལག་གཞན་དག་དགག་ པའི་རིམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཞན་ཉིད་མི་འཐད་པས་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་མ་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་མི་འཐད་ པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གྲུབ་པོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གཞན་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་ ཀྱི་མཐའ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་དགག་པ་ཡིན་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བྱས་པ་དེས་ན་མཛད་པའི་མཐའ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་དབུ་མ་པས་གཞན་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་བཀག་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ བཟུང་བས་མཐའ་གཉིས་སྤང་བའི་ཚུལ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རེ་ཞིག་གཞན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་ཟིན་པས། གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། གཞན་ ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན།།གཞན་ལ་ལྟོས་པས་སམ་དེ་བཀག་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གྲུབ་པས་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་ ཉིད་བཀག་པས་མ་ཡིན་པར་བཀག་པའི་ཚུལ་དུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གཞན་ལ་ལྟོས་པས་སམ་གཞན་དེ་བཀག་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་པས། དེ་ནི་དཔེར་ ན་རིང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐུང་ངུར་གདགས་པ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་མ་གྲུབ་པས་བྲམ་ཟེ་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ།།ཅི་ལྟར་དེ་དགག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅི་ལྟར་དགག་ཅེས་དྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

对此的否定也是存在性和具有量度的存在性和量度性的认定，存在性和无量度也从自身成为存在性和量度性，因为是其本性的缘故，譬如火不依赖寒冷等，也由自身本性成为热性一样。
对于存在性和无量度不依赖其他事物的法相，认定为存在性和量度性，也仅仅是分别而已，因为不依赖其他事物的存在性和量度性不是智慧的因，而存在性和量度性是彼智慧的因故。
若认定存在性和量度或存在性和无量度性具有存在性量度性，也成为无义性和不相应的否定。
若认定不可言说的事物后来具有存在性和量度性，事物也不具有存在性和量度，因为是事物的缘故，譬如不可言说的刹那性一样，对自身的推理有害。如前所说的道理，应当随理否定。
等字所摄的毗舍师卡六句义的其他支分否定次第也应当如是随理配释。
因此如是他性不成立故，所说因不是不成立，此为此处的结语。如是毗舍师卡的他性等句义不成立故，中观派所说的特殊因支分依赖性故的因义成立。
其他人说：他性边和非他性边二者，其中若你们否定他性边说无他性边，则执取非他性边，因此将损害离边。此是对方以正理派的方便说中观派否定他性边而执取非他性边，将损害离二边的道理。
对此所说的回答，论释者自身在此解释：以如前所说的方式，已经说明无他性，若无他性，则他或彼性皆非有。由依赖他或遮遣他而成立非他性故是世俗，以及他性不成立故非他性也无故，如是意趣。
我以无遮方式否定他性，而非以非遮方式执取非他性故，若无他性则他或非他彼性也非有。
云何？由依赖他或遮遣他而世俗成立非他性，譬如依长而假立短是世俗一样，因是世俗故胜义中非有，以及他性不成立故非他性也无，譬如婆罗门不成立故异于婆罗门性也不成立一样，如是意趣。
云何否定彼？是对方问如何否定非他性的问句。

།དེའི་ལན་དུ་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་པོ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་བལྟ་བར་བྱ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ བདག་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་དང་། ལན་འགའ་ཤེས་པ་ ལོག་པའམ།ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་དང་། རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་། དཔེ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་དང་ཕྲད་པ་མེད། །གཞན་ཡང་གཞན་དང་ཕྲད་མི་འགྱུར། ། ཞེས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

对此回答说，从胜义谛而言，能见者并非与所见和其他无别，因为依赖于特殊言说，如同所见的自性一样。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如所见因为依赖于特殊言说，所以非与自性和其他无别。同样，能见者也因为依赖于特殊言说，所以非与所见和其他无别。
同样，以'是有性'、'是因性'、'是果性'、'有时认识错误或怀疑的对境性'、'以缘的差别而有差异性'等因，也当广说比量。这表示立宗和前例的因也适用于这些。
因此，如是遮遣非他性，故不违背所作边际，这是该比量的结论。
由于如是一性等不成立，故'彼与彼不相遇，他与他亦不遇'，这是依据品论所说而作的总结，也是量果。

།ད་ནི་རྟོག་གེ་བ་ཁ་ཅིག་ད་ལྟར་ཕྲད་བཞིན་པ་དང་། སྔར་ཕྲད་ཟིན་པ་དང་། ཕྲད་པ་པོ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཕྲད་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དགག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ཕྲད་བཞིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འོ་མ་དང་ཆུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་འོ་མ་དང་ཆུ་དག་ལ་ནི་ད་ལྟར་ཕྲད་བཞིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ཡང་ད་ལྟར་ཕྲད་བཞིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་ཉིད་དེ་དེས་ནི་དེ་ལྟར་ཕྲད་བཞིན་པ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཕྲད་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པོ། ། ཡང་ན་ཕྲད་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་མཐར་ཐུག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྕགས་སྒྲོག་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་པ་བཞིན་པས་ཕྲད་པ་ཕྲད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྕགས་སྒྲོག་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་པ་ནི་བཅིངས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་མཐར་ཐུག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྲད་ཟིན་པ་ཕྲད་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ཕྲད་ཟིན་ནོ་ཞེས་མཐར་ཐུག་པའི སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྲད་ཟིན་པ་ཕྲད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་ཡོད་དེ།དེས་ནི་ཕྲད་ཟིན་པ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཕྲད་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཕྲད་པ་པོ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་བརྗོད་པ་ཁྱད་ པར་ཅན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཟས་དང་འབྲེལ་བས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆ་ལ་བརྟེན་པའི་ཟ་བ་པོ་བཞིན་པས་ཕྲད་པ་པོ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྲད་པ་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཟས་ཟ་བའི་ཟ་བ་པོ་ནི་ཟས་ཟ་བས་ཟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཟས་དང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྲད་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲད་པ པོ་ཡང་ཕྲད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྲད་པ་པོ་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྲད་པ་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་དེ་དེས་ནི་ཕྲད་པ་པོ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ཕྲད་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཕྲད་བཞིན་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། །ཕྲད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །སྒྲུབ་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པས་གཞན་ ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཕྲད་པ་བཞིན་པ་དང་ཕྲད་ཟིན་པ་དང་ཕྲད་པ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།

现在要驳斥某些论理学家从正在接触、已经接触和接触者存在的角度来证明接触存在的观点。首先为了说明他们的前主张，有人这样说：贪欲和贪着是有接触的，因为有正在接触，就如同牛奶和水一样。
这些依次是有法、所立法、能立法和比喻。就像牛奶和水由于有正在接触，所以有接触一样，贪欲和贪着也因为有正在接触，所以有接触。这是从正在接触的角度来证明接触存在。
或者说，具有已接触的接触是存在的，因为是以究竟语词表述的，就如同被铁锁等束缚一样，所以具有已接触的究竟接触也是存在的。这些也依次是有法、所立法、能立法、比喻和结论。
就像被铁锁等束缚，因为以'已束缚'这样的究竟语词表述，所以有接触一样，已接触具有接触也因为以'已接触'这样的究竟语词表述，所以有接触。因此，以究竟语词表述的具有已接触的接触也是存在的。这是从已接触的角度来证明接触存在。
同样，胜义中具有接触者的接触是存在的，因为是以特殊语词所表述的，就如同依于食物关系以特殊语词表述的食者一样，所以以特殊语词表述的接触者也是存在的。这些也依次是有法、所立法、能立法、比喻和结论。
就像食物的食者因为以'因食物而成为食者'这样的特殊语词表述，所以有与食物的接触一样，具有接触的接触者也因为以'是接触者'这样的特殊语词表述，所以也有接触。因此，以特殊语词表述的接触者也是存在的。这是从接触者存在的角度来证明接触存在。
所以说'接触是存在的'，这是三个比量的结论和量果。对于这种说法，此处注释者说：'因此说：正在接触、已接触和接触者都不存在。'意思是如前所说的证明，由于他性不可能存在的缘故。这里也如前所说，由于他性不成立，所以正在接触、已接触和接触者都不存在。

།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་ པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕྲད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་དངོས་པོ་རྣམས་ དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་།དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ལ་ཕྲད་པའམ་འབྲལ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཕྲད་པའམ་འབྲལ་བ་མེད་དོ། །གཟུགས་དང་། ཚོར་ བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཕྲད་པའམ་འབྲལ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་ནི་ཕྲད་པ་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རང་གི་བསམ་པས་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་ཕྲད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྟན་ བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་།འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་ཕྲད་པ་བརྟག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་གསུམ་པ། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས།འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཅི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྔ་མའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

此处所说的论义，是通过指出对方在论著开始时所说的论证之过失，从而显示会遇无自性的意思，这是总结和量果。
在这第十四品观会遇品中，论义作为量果来看，是对方先前在此论著开始时主张诸法胜义中存在的前宗，应知胜义中诸法有自性，因为依彼等而说会遇故等论证，通过指出其过失而显示会遇无自性。
对于显示会遇无自性有何功德，以及对于此论述，有人说这仅是干瘪的论理著作所成立的说法，为了破除此说，此处也应以可信圣教为依据来成立。
因此，在《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏，色无会遇亦无分离。如是受、想、诸行、识亦无会遇亦无分离。于色、受、想、诸行、识无会遇亦无分离者，即是般若波罗蜜多'等，这些都是成立的。
如是，这些可信圣教等的成立，是显示会遇无自性的功德和依据。因此，我不是仅凭自己的想法以干瘪的论理成立，这些圣教也是存在的。
由于如此在无量大乘经典中显示会遇无自性，此论著将其作为所解释的对象而显示，这也显示了论师的智慧广大和注释的精通。
阿阇黎清辨所造《中观根本慧论释·慧灯论》中观会遇品第十四广释，阿阇黎观自在行所造圆满。
第五十三卷。现在同样通过破除空性的相违品类差别，为了显示缘起无断无常的意义而开始第十五品。
此处'为了'一词表示承接前文的原因义和与后文相连的意义，词义如前。
其中就承接前文的原因义而言，说'现在同样通过破除空性的相违品类差别'，是因为论著作者在观缘品第一品开始时立下诸法无生的宗，此处也是依据论著作者如何立宗的原因义而如是说。
'同样'是指如前品所说的方式。空性是自宗。

།དེའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས། ཁྱེད་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ དམ་བཅས་པ་ལ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པར་གཞུང་འཛུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་ གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། བདག་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་ འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཡང་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅི་ལྟར་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དགག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་ མེད་པ་དང་།རྟག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་པས་དངོས་པོ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མེད་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདག་ གི་དངོས་པོ་དང་།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དགག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཉིད་གྲུབ་པོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།རང་གི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྲད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་སུན་ཕྱུང་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

其不相顺之方面是反驳方，即如此，是说诸事物有自性。'其差别'是说，对方为了成立诸事物有自性而建立前宗之后，对于你们说'诸事物无自性'的立宗，有与自语相违的过失等，建立诸事物有自性的因，即自体事物、他体事物、有事物、无事物等。
'以其遮破'是说，依于遮破空性的相违方面的差别而造作第十五品，如是配释。依于下文所说的义理，为显示缘起无断无常之义而造作第十五品。
此观察事物与无事品第十五之下文义理，即如般若波罗蜜多中所说：'自性空性、他性空性、有性空性、无性空性'之义，以广说此义显示缘起无断无常之差别，故而如是说。
此品之果为何？以何方式获得此果？答：显示缘起无断无常之差别是此品之果，以遮破空性相违方面差别之相而获得此果，因此注释者于此品衔接处首先显示方便及方便所生之果。
若对方问：如何以遮破自体事物、他体事物、有事物、无事物而显示缘起无断无常之差别？答：由于自体事物与他体事物以有性为相，彼等事物未生故无常，未生则无灭故无断，因此如是以遮破自体事物、他体事物、有事物、无事物而成就缘起无断无常之差别。
为显示所说'空性相违方面之差别'，此处说：自部等如是认为诸事物胜义中有自性，为显示依彼等而有和合故。虽已破除此因而显示诸事物无自性，然有些执著者不能容忍，故又如是说。

།དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་དམ་བཅས་པ་ལ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་ བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དྲང་སྲོང་བྷ་ར་ཏས་རང་གི་ཚིག་འབའ་ཞིག་བདེན་གྱི་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ ཐམས་ཅད་བརྫུན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ཚིག་བདེན་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་རང་གིས་སྨྲས་པ་ཡང་འདུས་པས་དེས་ན་རང་གི་ཚིག་ཀྱང་བརྫུན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་དབུ་ མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་།དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡིན། ཅི་སྟེ་དངོས་ པོ་ཡིན་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་བཅས་པ་ལ་ དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབུ་མ་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་ པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་ འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དབུ་མ་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དམ་བཅས་པའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པས་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དབུ་མ་པས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་བཀག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ལན་བཏབ་ཟིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

因此，你们说'诸事物无自性'这一论断中存在着与自语相违的过失。因为以此否定了该义，如同说'一切所说皆是虚妄'一样。这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如仙人婆罗多为了证明唯有自己所说为真而他人所说皆为虚妄而说'一切所说皆是虚妄'，由于以此否定了欲证自语为真的义理，故有与自语相违的过失。因为'一切所说'中也包含了自己所说，所以自己的话语也成为虚妄。
同样，你们中观派说'诸事物无自性'的话语中，以'诸事物'否定了'无自性'的义理，因此有与自语相违的过失。此处也是，若是无自性，如何是事物？若是事物，则非无自性，这是相近的论式。
因为'事物'与'无自性'是相违的否定，所以你们说'事物'时就否定了'无自性'的义理。'论断中以此否定该义的过失'是总结，即你们的论断中因为以说'事物'否定了'无自性'的义理，所以有与自语相违的过失。
对此说法，注释者回答说：由于对方没有能证明诸事物有自性的譬喻，由于中观派未否定其论断，由于未否定世俗事物，由于已对事物无自性作出回答，因此我的论证无过失。
为了显示对方没有能证明诸事物有自性的譬喻，说道：'胜义中诸事物有自性，如同某某一样'这样的同喻不存在，因此此处无过失。
为了显示中观派未否定其论断，说道：承认胜义中诸事物有自性后而立无自性的论断，因此未否定论断的义理，所以能立义不成立性不存在，此处无过失。
为了显示中观派未否定世俗事物，说道：世俗中也未否定诸事物如幻的自性的论断，因此此处无过失。
为了显示中观派已对事物无自性作出回答，说道：已以'缘起即无生'作出回答，因此此处无过失。

།མཁས་པར་རློམ་པ་གཞན་དག་གཞན་དུ་ཕྱིར་ཟློག་པར་ བྱེད་དེ།།དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གང་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། གལ་ཏེ་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བཟོས་སྦྱར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་དེ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་ཚུལ་ཙམ་ལ་མཁས་སུ་རེ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་གལ་ཏེ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག པའི་བཟོས་སྦྱར་བའི་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་ན་ནི་མངོན་སུམ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དོན་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་སྐྱེ་བ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་ པའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པ་མེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ། གང་གིས་གང་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བཟོས་སྦྱར་བའི་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་པ་མ་ གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྒྲུབ་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་གྱི་ལན་ནི་གདབ་མི་དགོས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་མངོན་སུམ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་པོའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་ལ།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དངོས་པོ་བརྗོད་པ་ཡང་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་གང་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་ པ་ཡོད་པར་རྟོག་པར་འདོད་ན་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བར་བསྒྲུབས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པའི་གནོད་པ་མེད་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་སྐད་བྱར་ཡང་རུང་གྲང་ན། དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མངོན་ སུམ་གྱི་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ།།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ད་ལྟར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དེའི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས། །འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

其他自诩为智者的人们反驳说：'他们认为以何种自性而成为无自性？如果说是遮破分别所施设的自性而不成立，那就是成立已成之事。如果说以从因缘所生的自性而成为无自性，那是不合理的，因为会遭到现量和共称的违害。'这是指有些仅通达人无我之理的内道派人这样说：'你们中观派承许诸法无自性，如果是要成立外道分别所施设的补特伽罗自性不成立，那对我们的宗派来说也已成立，所以是成立已成之事。如果是要成立法的自性是从因缘所生而无自性，那就会遭到现量和共称的违害，所以是不合理的。'
对于这种说法，论释者回答说：'因为未承许无义分别识缘取所分别事物之相的生起，且已破除事物的存在性，又未舍弃世间名言，所以无有现量和共称的违害，在我们的宗派中，无有任何能害与所害。'这是说，由于不成立外道分别所施设的补特伽罗自性不成立，所以无需回答成立已成之过失。
对于说'若成立从因缘所生的法自性无自性会遭到现量和共称的违害'的说法，中观师回答说：'胜义中既未承许分别识缘取所分别事物的生起，又破除一切事物的存在性，且世俗名言中也未舍弃说事物，所以无有任何能害与所害。'
若认为有现量的违害，那也不合理，因为应当显示现量所缘的事物确实现量存在，而那也不成立。这是说，如果对方说：'中观师成立从因缘所生的法自性无自性，虽然因为未舍弃世间名言而无共称的违害，但会有现量的违害。'那也不合理，因为如果胜义中有现量所缘的事物存在，那么可以这么说，但那也不成立，所以也无有现量的违害。
这里如果对方说：'现在事物有自性从因缘生起现量可见，所以不是无自性。'作为前说内涵，对此论释者回答说：'若胜义中有任何事物以任何方式存在，则以自体存在者的生起成为无义，因为自性从因缘生起是不合理的。'

།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་འགྱུར་བ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྱུང་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ ཚིག་གོ།།འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྟེ་འབྱུང་བར་མཐོང་བས་བསྙོན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ད་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་མཐོང་བས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྙོན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ ལན་དུ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཅོས་མ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ བྱས་པར་འགྱུར།།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་དོན་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སྐྱེད་པ་གཅིག་པུ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གིས་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་སྐྱེད་ཀྱི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་སྐྱེད་ཅིང་རང་གི་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཞིགས་མ་ཐག་ཏུ་ འབྲས་བུ་སྐྱེད་པས་དེ་མ་ཐག་པ་དང་འབྲས་བུ་ཆ་མཐུན་པ་སྐྱེད་པ་ཁམས་དྲུག་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་གཅིག་པུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ལས་བཟློག་པའོ། །བྱས་པ་ ནི་བཅོས་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ།།དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'无自性论者一方'这一词的剩余部分是这样说的：对于有自性论者一方，自性是不变的、非人为的，所以从因缘而生是不合理的，这是表明有破绽的说法。
为了说明自性和生起这些词的含义，'自性即是自体，也就是自我本质'这是同义词。'生起'就是产生的意思。
如果说'因为看到生起所以无法否认'，这是说：如果对方说，现在看到一切内外事物都从因缘而生，所以无法否认无自性。
对此回答说'那也是依赖其他因缘的'，意思是：从因缘而生的自性，因为是人为的，所以不是自性，这是表明此处的含义。
为了说明因的特征，'从因缘而生的自性即是造作'。其中，因是指不共、自体、等无间、同分生起唯一者。这是说：能生起彼果而非与他共有，能生起实质相续及自身作用，在自体灭尽后立即生果故为等无间，非如六界般生起同分果，是唯一的，这就是因的特征。
为了说明缘的特征，说道：'缘是与此相反的，是诸助缘'，即与因的特征相反。
'造作'即是'人为'的同义词，意思是'非自性'。
这里'从相违品的对立而显现宗法'这句话的含义是：无自性的相违品是有自性，与之相对，无自性一方的宗法因即是从因缘而生，这是此句的含义。
为了说明理解这一点的比喻：'例如声音是具有常性的。常性是因为非所作性的缘故。'

།རྟག་པ་ལ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་མེད་ལ་སྒྲ་ལ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པས་ དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲ་ནི་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། ལ་ལ་ཞིག་ན་རེ་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟག་པ་ལ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་མེད་ལ། སྒྲ་ལ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་མི་རྟག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྟག་པ་ལས་བཟློག པས་སྒྲ་མ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བྱས་པ་ཉིད་མངོན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ལ་དངོས་པོ་འདི་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ངོ་ བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་མི་དང་ཕྱུགས་དང་རི་དགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མར་ བྱས་པའི་མི་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་དམ་བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པས།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་ལ་རྟོགས་པ་སུན་འབྱིན་པར་འདོད་པ་ ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ།སྒྱུ་མ་ནི་གསང་སྔགས་དང་སྨན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དབང་གིས་འཇིམ་པ་དང་ས་དང་རྩཝ་དང་འབྲས་བུ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕ་རོལ་པོ་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་མ་རྟོགས་པ་དབུ་མ་པ་སུན་འབྱིན་པར་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་མི་དང་ ཕྱུགས་དང་རི་དྭགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་སྒྱུ་མ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་ཡོ་བྱད་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་སྒྱུ་མ་ལས་བླངས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

常法中无有所作性，而声中有所作性，因此声是无常的，因为是所作性。如是，在此处，自性不应从因缘中生起，从因缘所生的自性将成为所作，而自性中无有所作性，因为自性是无作故。
当某些声明论者说'声是常'时，有人说声不具有常性。为什么呢？因为常法非所作故。常法中无有所作性，而声中有所作性，因此声是无常，与常相违背，由此证成声无常的属性是所作性的缘故，声是无常的，因为是所作性。
如是，此处也是，与无自性相违背的是有自性，有自性不应从因缘中生起，而此事物中有因缘所作性，故显示无自性的属性是因缘所作。
因此，此中有所作性，此处应如是推理。胜义中，内处诸法无有自性，因为从因缘所生故，如幻化所作的人、畜、野兽、鸟等物。
这些依次配为有法、所立法、能立法和譬喻。如同幻化所作的人等物，因从因缘所生故无有自性，如是内处诸法也因从因缘所生故无有自性。
凡有自性者即不生起，故与相违背者相违，此说明宗、因前者与相违背者相违，于所量有、于同品有、于异品无的三相确定。
此处有些想破斥语义理解者说：幻术是由咒语和药物的掌控力，从泥土、草、果实、树叶等实有物显现为象等形象，因此譬喻与所立法不相符的过失。
这是对方不了解事物从因缘所生无自性的证成语义，想要破斥中观者的一些人，针对先前中观者所说'胜义中，内处诸法无有自性，因为从因缘所生故，如幻化所作的人、畜、野兽、鸟等物'的譬喻的破斥之语。
他们说，虽然幻象无有象等自性，但幻术的资具草等是有自性，因此你们中观者用幻术作为诸法无自性的譬喻，有不具足所立法的过失。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གླང་པོ་ཆེར་སྣང་བ་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི། རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ དག་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་ས་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་གླང་པོ་ཆེར་སྣང་བ་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྒྱུ་མའི་ཡོ་བྱད་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་ས་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་གཞན་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་མི་དང་ཕྱུགས་དང་རི་དགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ འགལ་བ་ཉིད་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སུན་འབྱིན་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་སུན་འབྱིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཙམ་དུ་གང་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་ཅི་ཙམ་དུ་དངོས་པོ་གང་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སུན་འབྱིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མའི་ཡོ་བྱད་དག་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་འདྲ་ཡང་སྒྱུ་མ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ལ་སྒྱུ་མའི་ཡོ་བྱད་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར།སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མའི་ཡོ་བྱད་དག་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སུན་འབྱིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའ་བ་ཡིན་པ་ལས་དེའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ སོགས་པ་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱང་།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对于如此所说的回答，在此作解释。这是不合理的，因为承许显现为大象而无大象之自性为喻例，而不承许草等为喻例，并且彼等也无自性，因为已遮破彼等之生起，并且已遮破地等诸法为实有之故。
我方承许显现为大象而无大象之自性为喻例，而不承许草等实有法为喻例，因此我方之喻例并非不具备所立法。
幻术资具草等彼等之自性也是不存在的，因为已遮破彼等之生起，并且已遮破地等诸法为实有之故。
'他人所说'是指其他对方先前对中观派所说：'胜义中内处诸法无自性，因为从因缘所生故，如幻化之人、畜、野兽、鸟等物'这一能立之义，显示其相违性、不定性及不成性之过失。
其中为显示能立之义相违性过失而说：'凡是从因缘所生者皆是事物之自性，故能立之义相违'。世间上凡是从因缘所生之一切事物，皆见为有自性，因此你们中观派所说'内处诸法无自性，因为从因缘所生故'这一能立之义是相违的。
为显示能立之义不定性过失而说：'也是不定，因为幻术等某些存在于同品及异品故'。幻术与幻术资具虽同为因缘所生，但幻术存在于无自性之同品中，而幻术资具也存在于无自性之异品中，因此究竟是因为从因缘所生故如幻术而无自性呢？还是因为从因缘所生故如幻术资具而有自性？这是不定的。
为显示能立之义不成性过失而说：'由于未遍及一切同品，能立之义也是不成，因为虚空等无为法非从因缘所生故'。你们中观派主张无自性同品包括内外处等有为法和虚空等无为法一切皆无自性，而其能立'从因缘所生故'虽存在于内外处等有为法中，但不存在于虚空等无为法中，因此由于未遍及一切同品，能立之义也是不成。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་ བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང ཐ་སྙད་དུ་རིགས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱི།རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་རང་གི་དངོས་པོ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་མེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ མོད་ཀྱི།ཆུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་ལ་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱི་མེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་དངོས་པོ་ལ་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་པས་ ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།དོན་དམ་པར་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་ཞེས། །ཅི་ལྟ་བུར་ན་རུང་བར་འགྱུར། །བྱས་པ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྣམ་བུའི་དངོས་པོ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཕྱིས་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱས་པ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་ མཛད་པས་དགོངས་པས་གང་གི་ཚེ་དོན་དེ་དག་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཅི་སྟེ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་སུ་ཞིག་དེ་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར། དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དང་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དག་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་སྟོན་ཏོ།

对于如此所说的回答，在此作解释。那么，这并不好。诸事物的自性虽然如幻、如梦、如阳焰等是由因缘所作，但因为在其他事物上不存在，故称为自性。譬如火的热性一样，因此所谓自性是世俗谛，而非胜义谛。这表明中观派的因由'因为从因缘而生'的意义并非相违、不定、不成。
此中显示：诸事物的自性虽如幻等从因缘而生，自性并不存在，然而，在世俗谛中，从不同类的因缘所生的其他事物上没有彼自性，而在从同类因缘所生的自体上有如幻般的自性，故称为自性。譬如火虽从因缘而生无有自性，但在水等异类上无火的自性，而在火自体上有火的自性，故称为火的自性。
因此，事物从因缘所生的自性是世俗谛，而非胜义谛，所以我们的因由无相违等过失。在胜义中，'自性怎么可能是所作？'因为所作性若无无自性则不会产生，此为其密意。
若对方说：'自性唯是所作，为什么呢？因为如同毛毯的事物先前未生而后造作'。在胜义中，若有自性存在，则怎么可能说它是因缘所作？因为所作性若无无自性则不会产生，此为经典作者的密意。当这些义理相违时，若是自性则非所作，若是所作则非自性，此时谁会执著既是自性又是所作？因此，一切从因缘所生的事物都是无自性的。
因此，由于无相违品，因由的意义既非相违亦非不定。如是，一切从因缘所生的事物在胜义中皆无自性，由于无相违品，中观派的因由'因为从因缘而生，故无自性'其义既非相违亦非不定。
也不是未遍及一切同品，因为即使在世俗中，虚空等无生法如同兔角一样未被承许为有。这是回答对方所说：'因为未遍及一切同品，因由的意义也不成立，因为虚空等无为法非从因缘所生。'

།དབུ་མ་པའི་གཏན་ ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐ་སྙད་དུ་སྒྱུ་མའི་རྫས་བཞིན་དུ་ ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་དོན་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་མ་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཡོད་ པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡང་སྦྱར་མི་དགོས་པས།དེ་དག་ལ་གཏན་ཚིགས་དེས་མ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པས་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་སུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཕྱོགས་སུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར ཞེས་བྱ་བ་དེ།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་ པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་དག་ལ་མ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ ཚིགས་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཁོ་བོས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་སུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན ཀྱང་གཏན་ཚིགས་སུ་རུང་བས་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་ཁོ་བོས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཕྱོགས་སུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་སུ་རུང་བས་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ།

中观派的因由'从因缘而生'这一论据，并非不遍及一切同品，为什么呢？内处从因缘而生故无自性，其同品外处等诸法，世俗谛中如幻化物般存在的一切法，皆从因缘而生故无自性，因此对于这些法，'从因缘而生'这一因由遍及一切，所以不是不成立。
虚空等无为法未生者，即使在世俗谛中也如兔角般不承认其存在，因此对于它们也不必运用'从因缘而生'这一因由。即使此因由不遍及它们，也能成立其无自性，所以不是不成立。
即使不遍及一切同品，但由于对所立无错乱，如同刚被激发即生起般，这也是因由；又因为未将同时的诸法立为宗，也未将无为法立为宗，所以无过失。这是说明中观派的因由'从因缘而生'这一论据，虽然因为虚空等无为法非从因缘所生故不遍及一切同品，但并非因由义不成立。
为什么呢？胜义中证成内处无自性的因由'从因缘而生'，虽然不遍及虚空等无为法，但由于内处确实无自性，对所立无错乱，所以这也是因由。譬如证成声无常的因由'刚被激发即生起'，虽然不遍及闪电和林中花等，但由于对证成声无常无错乱，这也是因由，所以无过失。
再者，由于我未将内处和外处同时立为宗，所以我在胜义中证成内处无自性的因由'从因缘而生'，即使不遍及外处等一切同品，也可作为因由，因此不是不成立，所以无过失。
再者，由于我未将虚空等无为法立为宗，所以我在胜义中证成内处无自性的因由'从因缘而生'，即使不遍及虚空等一切无为法，也可作为因由，因此不是不成立，所以无过失。

།ད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བརྟགས་ན་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་ གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་འདོད་ནས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡོད་པར་བརྟགས་ན་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་བཟློག་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བྱས་པ་ཉིད་དང་།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ བའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་འདོད་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པ་དེ་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ མེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བཅོས་མིན་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་གཞན་ལ་ ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་བཟློག་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བྱས་པ་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་ དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འདིས་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་བྱས་པ་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་བྱས་པ་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་ སྤྲུལ་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལས་བཟློག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཅི་ཙམ་དུ་གང་དག་བྱས་པ་ཉིད་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

现在，即便观察相违品，也想要通过反转它而依靠宗法来说明比量，所说的意思是：在此，如果观察无自性的相违品为有一个自性，那么通过反转该相违品，依靠能证明无自性的宗法即所作性和具有依待性，想要说明诸事物无自性的比量，而解说这半偈颂。
如果问那个无自性的相违品自性具有什么样的特征，则说明：非造作和不依待他者是自性的特征。非造作是因为不是由因缘所作。不依待他者是因为不依待特殊言说所依的他者。这说明了相违品的特征。
现在为了说明从该相违品的反面而来的宗法，说：内在诸事物并非如此非造作和不依待他者。那么是什么呢？是所作性和具有依待性。这说明了从相违品反转而来的宗法。
此中说明事物的法是所作性和具有依待性，意思是：以此说明宗法的此处，显示诸事物无自性的能证法即因是所作性和具有依待性。
因此，比量是：胜义中内在诸事物无自性，因为是所作性，以及依待特殊言说所依，如同幻师所化的人等。其中依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。如同幻师所化的人等因为是所作性及依待特殊言说所依而无自性，同样，内在诸事物也因为是所作性及依待特殊言说所依而无自性。
所谓'凡是有自性者则与此相反'说明相违品，意思是：此因确定为从相违品的反面而来。
'详细如前'是说：在此，如果对方说：'任何所作性和依待特殊言说所依的一切都是事物的自性，因此因的意义相违。也是不定，因为幻等某些在同品和异品中都存在。'

།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་དག་བྱས་པ་ཉིད་དང་ བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དག་བྱས་པ་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ དེ།དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་གཞན་པའི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་རིང་པོ་ཐུང་ངུའི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རང་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡང་འདི་ནི་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རིང་པོ་ནི་རང་ལས་གཞན་པ་ཐུང་ངུའི་བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིང་པོ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐུང་ངུ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་ལས་གཞན་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདི་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དུ་མ་བརྗོད་པས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ ཡོད་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་པས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་ འཐད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད།དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

由于不遍及一切相顺品，因此能立之义不成立，虚空等无为法，并非是所作性及依赖特殊能诠所诠，若有人这样说，这也不好。诸事物的自性如幻梦、海市蜃楼等，虽然是所作性及有所依赖，但由于不存在于其他，故称为自性。
譬如火的热性，因此所谓自性是世俗谛，而非胜义谛，如前广说已作答。如是证成诸法无自性，显示般若波罗蜜多中所说'无我性'之义。
现在要证成他性空，为此先立前宗，此处有人说：胜义中内处诸法有自性，因为是异于自身的能诠所诠之特殊因，如长短的能诠所诠之特殊因。
同样，对于异于自身者也有'此是他'的能诠所诠之特殊因。以此，对方以他性存在的能立因来证成自性存在的比量。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻及合说。譬如，长是异于自身的短的能诠所诠之特殊因，由于长的存在而短也存在。同样，内处诸法也是异于自身的他性的能诠所诠之特殊因，由于依他性而自性也存在。
对此说法，注释者回答说：此中已以多种证成无自性的比量说明诸法无自性，'若无自性，何有他性？'请说。
依他性而有自性不合理。为什么？因为前已说明自性不成立，他性也不成立。为显示此义，意为：自性是依异于彼之事物而说为他性。
若自性成立，则其对治他性也应存在，然而自性不成立，无自性则何有他性？如是，若无他性，则其对治自性也不成立。

།གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་ པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་རང་ལས་གཞན་པའི་བརྗོད་པ་དང་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ།དཔེ་ཡང་མེད་དེ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་ པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གང་གིས་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་ཉིད་མེད་དེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་ པོ་མེད་ན་ཅི་ལྟར་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་། འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་དེས་ན་ དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མིག་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེ་མ་གྲུབ་པས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དང་། དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་མེ་མ་གྲུབ་པས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་འཛིན་ནུས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དེ་མེའི་དཔེ་ལ་མེད་པས་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ།ཡང་གཞན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔ་མ་བརྣན་པ་སྟོན་ཏེ།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་གྲང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་ཡོད་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན་གང་གི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རང་དང་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་བས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

此外，自性也不是他者，他性也不是他者。为什么呢？因此说'他性的自性是他性'这句话，他性的自体的自性是依靠他法而说为他性，由于无自性故他性也不成立。因此，'由于是异于自身的能诠和所诠差别的因'这个能立因的意义不成立或者意义相违，并且也无有譬喻，因为长短二者不成立。
如是，凡是他性的自性，即说为他性，因此如果他性的自性就是无自性，那么以何成立他性？因此，自性是他者，他性也是他者，这样说是不合理的。如此则无对治，因为是一性的缘故。若无对治，如何依靠对治而成立自性？因此能立因和譬喻都不成立。
其他论师说：眼等诸法胜义中有自性，因为是实法的缘故，譬如火的热性。如是自性和他性不成立，此处对方说：虽然由于无自性故也无他性，由于无他性故无自性也是真实的，然而暂且存在性即是实法，因此可以说实法存在。这是证成实法存在的语句。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如火的热性因为是实法故是胜义的自性，同样，眼等诸法也因为是实法故有胜义的自性。对于如是所说，注释者回答说：在观察火与薪柴的章节中，由于遮遣了胜义中火的热性，遮遣了胜义中的存在性，遮遣了生起，火不成立，故有譬喻的有法不成立过失，以及譬喻不具所立法过失。
由于胜义中火不成立，故有譬喻的有法不成立过失；在世俗中也由于火的譬喻不具有眼等能取色等境的所立法，故有譬喻不具所立法过失，因此实法存在不成立。又复次，'除了自性和他性，实法何处有？实法是不存在的'这句话的意义，是以此重申前说。
若有某一实法存在，应当是自性或他性，因此若有自性和他性则实法成立，当自性也不存在且他性也不存在时，除了自性和他性之外，不可言说的实法、非自非他的独存实法怎么会存在？因此对方能立因的意义不成立。

།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།ཡོད་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དེ་དག་ཀྱང་ཅི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྔར་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ བསལ་བས་དེ་བསལ་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། གང་དག་དངོས་ཉིད་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་ དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ།།དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་འོག་ནས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ད་ལྟར་ཁྱོད། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པ་འདིས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་འོག་ནས་ ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་འགོག་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལ། ད་ལྟར་ཁྱོད་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་འདིས་གནོད་པར་ འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ན་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱ་རོག་ཡོད་པས་འུག་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་གཞན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱ་རོག་ནི་འུག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་རོག་ཡོད་པས་འུག་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པས། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་བཀག་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་བཀག་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་ཉིད་འགའ་ཡང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན། དངོས་པོ་མེད་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མི་བརྗོད་ པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པས་འོག་ནས།གང་དག་དངོས་ཉིད་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ་འདིར། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པས་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །དངོས་མེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྨོན་པ་བསྟན་ཏོ།

为了解释其详细内容，如果问为什么的话，依靠因缘而生的事物自性称为自性。除自性以外的事物，即因等，称为他性。关于这点，'若有自性和他性，事物则得以成立。'这些如何不存在，如前已经以总别遮破而遮除了，因此'是事物'这一能立义不成立。
现在要说明无实空性，为了说明其前宗，此处说道：'有些人见到自性、他性、有和无性，他们于佛陀教法中，未见真实义。'对于你后面所说的这些，现在你说'除了自性和他性，哪里有事物存在？'这样说是有过失的。
你们中观派后面否定见到自性、他性、有和无性的偈颂中如是说，而现在你说'除了自性和他性，哪里有事物存在？'承认无实存在的这种说法是有过失的，因此无实是存在的。
或者说，事物是存在的，因为有相违品存在的缘故，如同因有乌鸦而有猫头鹰存在一样。这是对方证成无实存在的另一种量。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同乌鸦是猫头鹰的相违品，因有乌鸦而有猫头鹰，同样，事物是无实的相违品，因为事物存在，所以无实也存在。
对于如此所说，注释者作如下回答：胜义中遮破生起，'若事物不成立，则无实不得成。'因为无实是遮破事物而说的。
若事物存在，则遮破它而说无实，无实也得以成立。然而，若任何事物都完全不成立，则无实也不得成立。无实也不说，因此对承许无过失，能立义也非不成立。
中观派也不说无实，因此对后面'有些人见到自性、他性、有和无性，他们于佛陀教法中，未见真实义'的承许无过失。此处说'除了自性和他性，哪里有事物存在？'因事物不成立，无实也不得成立，因此能立义也非不成立。
或者，'事物变为他者，凡夫说为无实。'这表明了'若事物不成立，则无实不得成'这一能立的意趣。

འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱེ་བོ་དག སྨྲ་ན་དངོས་པོ་དེ་ཡང་མེད་དེ།དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས། དངོས་པོ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དངོས་པོ་མེད་ན་ཡང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དངོས་པོ་མེད་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ།།དཔེ་ཡང་མེད་དེ་དོན་དམ་པར་བྱ་རོག་དང་འུག་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་ པོའི་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་སྟེ།དངོས་པོ་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དེ་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དེ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་བྱ་རོག་ཡོད་པས་འུག་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དེ་དག་ གིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ལ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་ན་ཐར་པ་འཐད་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཉི་མ་ཤར་བས་སྣང་བར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡོད་པས།ཁོ་བོ་ཅག་ཁོ་ན་ལ་ཐར་པ་ཡང་འཐད་ཀྱིས་གང་ཟག་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ཉེ་བར་བཏགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྲས་གང་དག་ཆགས་པ་མེད་པའི་བློ་ཡོད་པ་ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་ ཆེན་པོ་མཐའ་དག་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ།ས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་སྤྱད་དཀའ་བ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་མི་ལྟའོ།

如果有人说'凡是转变为他物的事物即是无实在'，那么该实在也是不存在的。若它不存在，则这个'无实在'又是属于什么呢？如此，若无实在不存在，你所说的与之相对的实在又怎么能成立？若无实在，则与之相对的实在也不能成立。
为了说明这一点，由于无实在，它也不存在，因此论据要么是不共同的，要么是意义相违的。也没有比喻，因为在胜义谛中乌鸦和猫头鹰都不被承认为实有。
如果在胜义谛中用'由于无实在，无实在也不存在'这一论据来证明对方的'由于有相违品故'，则是不共因，因为实在没有相违品，无实在也没有相违品。如果在世俗谛中证明，则是意义相违，因为以世俗谛中有相违品的论据不能证明胜义谛中它的存在。
对方所举的'如同有乌鸦故有猫头鹰'这个比喻也不成立，因为在胜义谛中这些都不被承认为实有。
如此，他们已经说明了般若波罗蜜多中所说的缘起性空，具有自性、他性、有性、无性等空性差别。
在此，如果对方说：'通过见到真实而获得解脱。所谓真实，即是事物的真实性，也就是事物的自性。'如果没有事物的自性，那么在你的观点中就不能成立见到真实，若无见真实，又如何能成立解脱？因此，认为诸法无自性的见解并不好。
对于这个预设的反方观点，此处注释者回答说：我们通过缘起之日升起而照见诸法无自性的真实情况，因此我们确实有见到真实，所以唯有我们才能成立解脱。那些执着自性、他性、有性、无性见解的人们，由于他们对如此甚深的佛法没有真实见解，所以他们不能成立解脱。
因为如此假立时，自性、他性、有性、无性都不成立，所以那些具有无执著智慧、智慧光明无碍遍及一切所知大海、为利益一切地而行持如来难行之行、安住于无分别智慧之车乘的善逝子们，不会执着自性、他性、有性、无性。

།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་ཆུང་ངུ་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་བཟོད་པ་མ་སྐྱེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བློ ཉམས་པར་གྱུར་པ།གང་དག་དངོས་ཉིད་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར། དེ་ལ་ཅི་ལྟར་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་ལུང་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་འདིར་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །སྟོན་པས་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་པ་གཉི་གའང་དགག་ པ་མཛད།།གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པས། ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་ཡང་དགག་པ་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར། གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།ཁོ་བོ་ཅག་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དག་ལ་ནི་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་ཁ་ཅིག་ལ་བློ་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ རྣམས་མེད་པ་ཡིན་ན་འོ་ན་གང་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ།བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་ པས་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལས་དང་པོ་པ་ཁ་ཅིག་ལ་བློ་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་གང་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ། འདི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་མེད་པ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་ནི་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པ་དེ་དག་གི་ཐེ་ཚོམ་བཅད་པའི་ཕྱིར།ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་སྲས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་བསལ་བ་གང་དག་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད། གཞན་ གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད།དངོས་པོ་ཡང་མེད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་དེའི་ ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

除此之外的福德微薄的众生，即便在其他生世中对于甚深广大的法也未生起忍受，他们因执著于自性、他性、有性、无性等说法的习气而智慧退失。
若有执著于自性、他性、有性及无性见解的人们，他们于佛陀教法中不能见到真实义。
因为执著自性等见解违背正理和经教，所以如此宣说。
若问为何如此？如是：已经说明了如何违背正理，现在将说明如何违背经教。
世尊于迦旃延教诫中，否定了有和无这两者，导师否定了实有和实无。
因为世尊通达胜义谛而宣说有和无，在《迦旃延教诫经》中说：'迦旃延，此世间多依止于二边，即是有和无。'
同样在其他经中也说：'阿难，若说有则落入常见，若说无则落入断见。'因此否定了有和无二者。
因此，那些执著诸法为有或无的人们不能见到真实义，他们也不能获得解脱。
我们不执著有无而作世俗言说的人则不会有无法获得解脱的过失。
或有人生起这样的想法：如果诸法胜义中不存在，那么对于见到真实义的人来说，何谓见到真实义？
此论中已说明胜义中一切法无生，因此有些初学者生起这样的想法：如果诸法胜义中不存在，那么对于见到真实义的人来说，何谓见到真实义？因为像兔角等不存在的事物的真实义是不可能被见到的。为了断除他们的疑惑：
大圣的弟子以缘起智慧的阳光驱散无明黑暗，以智慧观察从因缘所生、作为世俗支分的诸法时，见到无自性、无他性、无有性、亦无无性，以这种遮遣的方式所见到的即是真实义，因为这是见到真实义的因。
因为通过遮遣自性等的方式能生起真实义的见解，所以说遮遣自性等的方式是见到真实义的因，这是假立的缘故。

།དེ་ལས་བཟློག་པའི་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་དག་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་སྟོང་ པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་གྱུར་པ།ནམ་མཁའ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ནམ་མཁའ་སེལ་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ལ་གནས་པ། གང་དག་དངོས་ཉིད་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། ། དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མཐོང་བ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པས་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མཐོང་བ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པས་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བར་དགོངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ནི་ལུང་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། ། སྟོན་པས་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་པ་གཉི་གའང་དགག་པ་མཛད། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་འགའ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་ཐར་པར་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་ཏེ།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་འཐད་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་ཉིད་ན། དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན།ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཉིད་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་ ལྟ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདིས་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ ཚིགས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་རང་བཞིན་གྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི། །རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

与此相反的众生，由于执著诸事物无自性等见解而生起恐惧和畏惧，为了说明他们并非见到真实，其他由于空性见而生起恐惧和畏惧，如同恐惧虚空、畏惧虚空，想要消除具有障碍之实质处所的虚空一般，安住于自性等见解。
若有人见实有他实有，及见实有非实有，彼等于佛陀教法中，非为见到真实义。意为彼等所见乃是由颠倒知见所见故。
所说'由于彼等见到自性等是由颠倒知见所见故，非为见到真实'。因此，由于执著自性等见解违背教证，应当如是了知'不执著自性等见解才是见到真实'之理。
正因如此，'世尊于迦旃延教诫中，否定有与无二者。'
所说'应当如是了知不执著自性等见解才是见到真实'。若见实有与非实有为见到真实，则将无人不见真实，故彼非为见到真实。
因此，诸法无自性即是真实，唯有见到此才能获得解脱，故应当如是了知'不执著自性等见解才是见到真实'。
如圣者提婆所说：'轮回种子即是识，诸境是其所行境，若见境无我性时，轮回种子当灭尽。'
对于'何以故'等，是显示'应当如是了知不执著自性等见解才是见到真实'之理由。此应当如是确定了知。
否则，'若有自性实有者，彼不应成非有性。'若诸法以自性实有，则彼以自性实有者后不应成为非有，然诸法有未生时无及坏灭后无。
因此，诸法非以自性实有，故应当如是了知'不执著自性等见解才是见到真实'。
此说'此显示诸法变异性'，即此上半偈颂显示诸法无自性等之能立法因即是变异性。
若问为何事物之本性若是自性实有则不许其变异性？

།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེའི་ཚ་བའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་རིགས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་ གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ།།རང་བཞིན་ནི་མེའི་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྟག་པ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པས་མི་རིགས་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་ཤོས་དེ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་རྟག་སྟེ། མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ ནོ།།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུའི་རེག་པ་མེ་དང་ཕྲད་པས་ཚ་བའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་རེག་པ་མེ་དང་ཕྲད་པས་ཚ་བའི་དངོས་པོར་གྱུར་ན་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་ སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡུལ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་།ལུས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ནང་གི་དངོས་པོ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ཡུལ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་ལྟར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ལུང་ལས། ཤིང་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཆུ་ལ་ཡང་ཚ་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་ལུང་ལས། ཤིང་སྡོང་པོ་འདི་ལ་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེས་ན་ཆུ་ལ་ཡང་མེའི་ཁམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དབུ་མ་པའི་དཔེ་ཆུའི་རེག་པ་མེ་དང་ཕྲད་པས་ཚ་བའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་ཚ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་ ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའམ། སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་རྩཝ་དང་ཕུབ་མ་དང་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་དག་ལ་ནོར་བུ་དང་གསེར་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་ གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཤིང་ལ་ཡང་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་ཤིང་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་ཤིང་སྡོང་པོ་ལ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་ པའམ།འཕགས་པ་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་རིན་ཆེན་ལག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དག་གིས་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྫུ་འཕྲུལ་ལམ་ སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས།ཤིང་སྡོང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་མེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

说此语已。就像火的热性本质不会变成冷性一样，应当如是理解。这是说，由于自性是转变的对治，因此自性应当是不变的、恒常的，然而诸事物中显现有变异，因此它们不应当有自性。自性就像火的热性本质不会变成冷性一样，不应当有所转变，应当如是理解。因此，这是异品喻的语句，就像常住性中有所作性是不合理的一样。
颂文的后半部分是成立诸事物无自性等的异品语句，就像'声音无常，因为是所作'的异品喻'虚空常住，因为是非所作'一样。此处的推理是：胜义中内在诸事物并不具有如所分别的自性，因为有变异的缘故。譬如水触遇火而成为热性事物时，并无胜义的热性自性一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。
就像水触遇火而成为热性事物时，因为有变异的缘故，它没有胜义的热性自性。同样，眼等内在诸根取境的事物，以及属于身体内部坚硬等诸事物，因为有变异的缘故，它们也不具有所谓能取境或坚硬等如所分别的自性。
假如有人这样想：经中说'此树干中有种种界'，因此水中也有热性，所以没有譬喻。这是自部论师们说：经中说'此树干中有一切大种的种种界'，因此水中也有火界，所以中观师的譬喻'水触遇火而成为热性事物时，并无胜义的热性自性'是不合理的。
对此说法的回答，此处论释者说：具有神通或得心自在者对草根、谷壳、牛粪等任何物加持说'愿成为宝珠、金、银等'，它们就如是转变。同样，佛陀也接受树木的转变，因此说'此树干中有种种界'。
那并非树干中有他性，就像具有神通的瑜伽士或得心自在的圣者获得宝手等三摩地者，对草根等加持成为宝珠等，虽然如是转变，但并不具有宝珠等的自性，而是由神通或心力而如是转变。佛陀接受这种转变，因此说'此树干中有种种界'，但它并不具有火等的自性，所以我的譬喻并非不存在。

།གལ་ཏེ་ཁམས་སྣ་ ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པས་དེས་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མེ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི དཔེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གང་ཞིག་གང་གི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། སའི་སྲ་བ་ཉིད་དང་གཤེར་བ་ཉིད་དང་ཚ་བ་ཉིད་དང་གཡོ་བ་ཉིད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་དཔེ་གྲུབ་པོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་བཞི་པ། བྱེ་ བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་དང་དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་ པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་དང་དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེས་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གལ་ཏེ་བྱུང་ ནས་འཇིག་པ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཅི་སྟེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་རང་ལས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་དང་། དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེས་ན་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུའི་རེག་པ་མེ་དང་ཕྲད་པས་ཚ་བའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གལ་ཏེ་བྱུང་ནས་འཇིག་པ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་དངོས་པོ་རྣམས་བྱུང་ནས་འཇིག་པར་མི་འདོད་པས་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་ གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་གཏན་ཚིགས་དེའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འདོད་པས་གཏན་ཚིགས་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果说'诸界'这个词的意思是'诸种功能'的话，这是数论派说：'诸界'这个词的意思是'诸种功能'，因此在水等物中也有火等的诸种功能的自性，所以中观派的比喻不成立的说法。
对于这样的说法，作为回答，此处注释者说：某物具有某种功能，并不合理地成为那个的自性。因为土的坚性、湿性、热性和动性不能成为[其]自性的缘故。
如果认为因为有功能就是其自性的话，那么在地等物中也应该有一切界的自性，这样的过失会产生，因为这是不合理的，所以我的比喻成立。
第五十四卷。关于'毗婆沙师所说'等，是显示声闻毗婆沙师们证成过去和未来事物实体存在的教义。
因此，应当知道处于不同状态和时间的事物也是存在的，因为是识的对境，如同现在[的事物]。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如现在的事物因为是识的对境而应知是存在的，同样，过去和未来的事物处于不同状态和时间的也因为是识的对境而应知是存在的。
因此，对于'因为转变为他物'这个理由，如果是生起后灭去，则对他方来说因不成立；如果是转变为他物，则对自方来说因不成立。
这样，过去和未来的事物处于不同状态和时间的也是存在的，因此，先前中观派所说的'胜义中内在诸事物怎么会有所悟的自性呢？因为转变为他物的缘故。譬如水触遇火而成为热性时，胜义中没有热的自性一样'这个理由'因为转变为他物'的含义，如果是生起后灭去，则对他方来说因不成立。
这是因为我们不承认事物是生起后灭去的，所以任何理由都不成立。如果那个理由是转变为他物，则对自方来说因不成立，因为你们中观派不承认事物转变为他物，所以理由对自方不成立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། གནས་སྐབས་དང་དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པོའི་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་དང་དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་འབའ་ཞིག་མ་གྲུབ་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ད་ལྟར་བཞིན་པས་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་བཀག་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་ པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ད་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ད་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་ རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པ་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲའི་ཡུལ་ལ་སྒྲ་གང་གིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་དེ་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡོད་པ་དེ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དོན་དམ་པར་ལྟ་བར་ཞོག་གི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ན་རེ་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་ དང་དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་བཞིན་པས་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ། ཁོ་བོས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་ མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཁོ་བོ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་བཀག་པ་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་བཀག་པས་ཁོ་བོའི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པས་ བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ཚིག་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།གྲངས་ཅན་དག་ལས་གང་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་རམ། བག་ལ་ཞ་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་། བསྒྲུབ་པ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་ན་ཡོད་མོད་ཀྱི།གསལ་བའི་ཚུལ་དུ་མི་དམིགས་པ་ནི། ཧ་ཅིང་རིད་ཕྱིར་ཉེ་ཕྱིར་དང་། །དབང་པོ་ཉམས་ཕྱིར་ཡིད་མེད་ཕྱིར། །ཆ་ཕྲ་ཕྱིར་དང་བསྒྲིབས་ཕྱིར་དང་། །ཟིལ་གནོན་ཕྱིར་ དང་འདྲེས་ཕྱིར་རོ།

对于这样说的回答，在此解释说：这是不合理的。因为胜义中现在的事物也不成立为有，所以譬喻不完整；又因为处于其他时位和时间的事物也不存在，如同遮破生起一样也遮破了那些。
不仅仅是过去和未来的事物处于其他时位和时间不成立，而且胜义中现在的事物也不成立为有，因此你们所说的'如同现在'这个譬喻是不存在的；再者，毗婆沙师所遍计的处于其他时位和时间的事物也不存在，因为如同遮破生起一样也遮破了那些，所以这是不合理的。
为了显示遮破过去和未来事物为有的比量，说道：过去和未来的事物也非是有，因为非是现在，譬如虚空之花。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同虚空之花因为非是现在而非是有一样，过去和未来的事物也因为非是现在而非是有。
在此，如果对方说：对中观派来说，过去和未来的事物不成立为有作为立宗，则有立宗差别之所依不成和因之所依不成的过失。对此回答说：对于过去和未来之声的对境，凡是理解为过去和未来的声，假立为过去和未来的对境，有过去和未来之声，以此作为立宗，则无立宗差别之所依不成和因之所依不成的过失。
且不说胜义中，即使在世俗中过去和未来的事物也不成立为有。为什么呢？因为有无错乱的相违能破故。也就是说，你说：'应知事物处于其他时位和时间也是有，因为是识的对境故，如同现在。'对此，我说：'过去和未来的事物也非是有，因为非是现在，譬如虚空之花。'因为有无错乱的相违能破故。
再者，我不成立有和无，所以我遮破有，你遮破无，这成就了我所欲的义，因此毗婆沙师的这些话不好。
对于数论师中说'因为有被胜过或潜伏，所以因义不成'的那些人，也应当以'应当观察所立'来反驳。这是说，数论师认为在因如谷粒等中，果如芽等以功能的方式本来存在，但以显现的方式不被认知，是因为：'太远故、太近故、根损故、意无故、极微故、被障故、被胜故、混合故。'

།ཞེས་ཟེར་བས་འདིར་ཡང་དངོས་པོ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི། དཔེར་ན་སྐར་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ལ་སོགས་པ་ཉི་མས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དག་དེ་ནི་ཡོད་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་དང་། དཔེར་ན་དུ་བ་དང་། རྡུལ་ དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་བར་སྣང་ལ་ཡན་པ་དག་དེ་ན་ཡོད་ཀྱང་བག་ལ་ཞ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་བཞིན་པས།སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆུའི་རེག་པ་ མེ་དང་ཕྲད་པས་ཚ་བའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་དབུ་མ་པས་གཏན་ཚིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན ཅི་ལྟར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་ན་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་རམ་བག་ལ་ཞ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི་གང་གི་ཚེ་ ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་བག་ལ་ཞ་བའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་ན་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྔ་ན་མེད་པ་ཕྱིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ ཟེར་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཚིག་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲུབ་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྦྱར་བ་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ པའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དག་གིས་སྐར་མའི་འོད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་བཞིན་ནམ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། དུས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རམ། འི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དག་གིས་སྐར་མའི་འོད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ནི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ དངོས་པོ་འགགས་པ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་ པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དུས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དངོས་པོ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འི་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ དེས་ན་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་ཡང་དགག་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཅི་སྐད་ སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་དགག་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ།

说到这里，虽然有已灭和未生的事物，譬如星星和月亮的光等被太阳光遮蔽的，虽然存在但因为被遮蔽而不可见，又如烟尘和雾等漂浮在空中的，虽然存在但因为隐藏而不可见。
先前中观派说胜义中内在诸法不具有如何认知的自性，因为会转变的缘故，譬如水的触感遇到火变成热性时，胜义中没有热的自性。对于中观派所说的因'会转变'这个理由不成立的说法，中观派要问'为什么说因会转变的理由不成立'而进行辩论。
当如此辩论时，数论派说：过去和未来的事物是存在的，只是因为被遮蔽或隐藏而不可见罢了。当离开遮蔽和隐藏的条件时，就会显现其本性而被认知，因此事物并非先前不存在后来转变，所以中观派的'因为会转变'这个理由不成立。
对于数论派的'因为被遮蔽'这个理由，仅凭语言是不能成立的，需要用推理来论证，因此，如果他们说已灭和未生的事物是存在的，因为被遮蔽的缘故，如同星光被日光遮蔽那样；或因为是识的对境的缘故；或因为可以表达时间的缘故；或因为可以用'的'来表示的缘故，如同现在的事物一样。
这些都是依次配合作为有法、所立法、能立法和譬喻。如同星光被日光遮蔽时因为被遮蔽而存在一样，已灭和未生的事物也因为被遮蔽而存在。同样，已灭和未生的事物是存在的，因为是识的对境，如同现在的事物；已灭和未生的事物是存在的，因为可以表达时间，如同现在的事物；已灭和未生的事物是存在的，因为可以用'的'来表示，如同现在的事物。
由于这些理由和譬喻，所以是存在的，因此中观派的'因为会转变'这个理由不成立。对于这种说法，此处注释者说：对此应该说明前面所说的破斥。也就是说，对于数论派所说的这些，应该阐述前面声闻部所说的破斥。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་འགགས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དངོས་ པོ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་དཔེ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བསལ་བའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་ པོ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་དེས་ཀྱང་དཔེ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྱོགས་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་རམ། བག་ལ་ཞ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་སུན་དབྱུང་བའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱར་མི་རུང་སྟེ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བག་ལ་མ་ཞ་བ་ཡང་བག་ལ་ཞ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བག་ལ་མ་ཞ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནམ་གཙོ་བོ་བཞིན་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱར་མི་རུང་བས ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བརྟགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱར་མི་རུང་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། གཙོ་བོ་དག་ནི་ནམ་ཡོང་བག་ལ་མ་ཞ་ བའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཞ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡང་བག་ལ་མ་ཞ་བའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཞ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་བག་ལ་ཞ་བར་འགྱུར་ན་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་གཙོ་བོ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པས་བག་ལ་ཞ་བར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་རང་ གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དེ་བག་ལ་ཞ་བར་མི་འདོད་པས་གཞུང་ལ་གནོད་དོ།།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ལ་སྐྱོན་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་ཉིད་ན། །དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་སྐྱོན་གཞན་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ ཏེ།མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ན་ཚོད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་བཞིན་པས། རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་སྐྱོན་གཞན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་མཐའ་དེ་གཉི་ག་ཡང་སྐྱོན་ཆེ་བས་དམ་པ་རྣམས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐའ་གཉིས་སྤང་བའི་ཚུལ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ ཕྱིར་དགག་པ་གཉིས་བརྗོད་པས།དེའི་སྐབས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྒྲའི་དོན་གྱི་མཐུས་རང་བཞིན་ཡོད་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

如此说道：数论派说：'已灭和未生的事物是存在的'。如果就世俗谛而言，把过去和未来的事物作为论题，则因不成立和论题差别的所依不成立。若就胜义谛而言，由于否定生起，现在的事物也不存在，故无有喻例。
如果为了消除所依不成立等过失而把现在的事物作为论题，则也将无有喻例，因为一切都成为论题故。'能胜义因的意义也不成立'这句话是说：由于对我们而言一切事物都是未生的，所以你们所说的'因为能胜义'这个意义不成立，而且太阳光也不成立，因此你们的喻例也有不成立的过失。
为了破斥数论派所说的'因为存在性被胜义'或'因为潜伏'这个能立，故说明能破的量：'不明显者不应成为明显，因为是不明显的缘故，如同虚空之花。同样，不潜伏者也不会成为潜伏，因为是不潜伏的缘故，如同意识的存在性或如同胜性'，这样依次说出两个比量，从而损害了他们的宗义。
譬如虚空之花因为是无实法故不明显，因此不能成为明显，不被胜义；同样，数论派所计的其他法也因为是无实法故不明显，因此不能成为明显，不被胜义。
又如意识的存在性和胜性因为从来不潜伏，所以不会成为潜伏；同样，事物也因为不潜伏，所以不会成为潜伏。如果事物会成为潜伏，那么意识的存在性和胜性也是事物，就应当承认它们潜伏，这样就违背了你们自己的宗义，因为你们的宗义中不承认它们潜伏。
执著事物实有还有这样的过失：'若有自性实有，则彼不应成无，自性转变为他性，任何时候皆不应理。'这是说：因为自性是不变的，而且也没有喻例。
无自性者也不能说明会转变为他性，如同石女儿的年龄不会改变一样，所以说：'若无有自性，何者是转变？'这是说明：如果事物无自性，则也有不可能转变为他性的过失。
因此，这两种边见都有重大过失，所以圣者们不会执著这些。这是总结前面两种远离二边的方式。
这里有人说：由于你说无自性者没有转变，说了两种否定，为了说明这种情况，依据语词的含义，你已经承认有自性者会转变。因此，你的前面的主张受到损害，能立的意义也不成立。

།རང་བཞིན་ཡོད་ན་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྒྲའི་སྐྱོན་གྱིས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་བཤད་པ། ཁོ་བོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་སྨྲ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་འདེབས་སོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཅི་ལྟར་རུང་། ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རང་བཞིན་ སྟོང་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏེ།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་ཉིད་ན། །དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་ རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགག་པ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ཏེ་ཐ་སྙད་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཐ་སྙད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་འགྲུབ་པས་གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་པོ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ་དེ་ལ་འདིར་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'如果有自性则不可能转变为他性'这句话是对方以语言过失来进行诘难，他们说中观派说'无自性则无转变为他性'这一论点有过失，而且你们的因'因为转变为他性'也不成立。
对此回答说：我不说无体性的空性有自性，因为任何法都不应该有自性。这就是对前述过失和因不成立的回答。
即使不应理，但由于分别习气的力量而如此认知，如果有自性，怎么可能转变为他性呢？因为已经回答过了，而且转变为他性必须依赖于空性才能生起。这是说明如果有自性就不可能转变为他性。
因为如前所说'若有自性，则不会成为无'，而且转变为他性必须与空性相关联。
两种否定都是世俗谛，只是在世俗谛中成立，而不是胜义谛，所以既不会对前述观点造成过失，在世俗谛中转变为他性也得以成立，因此因的意义并非不成立。这是总结说明前述观点无过失且因不是不成立。
这里毗婆沙师说：胜义中眼等六处确实有自性，因为是有的认知之因，如涅槃。这是毗婆沙师以'是有的认知之因'这一理由来证明处有自性。
其中依次配合法、所立法、能立法和譬喻，如涅槃因为是有的认知之因所以确实有自性，同样眼等六处也因为是有的认知之因所以确实有自性。
对此回答说：对此，因为阳焰水等也是有的认知之因，所以因的意义不确定。因为阳焰水等虽无自性却也是有的认知之因。

།ཡོད་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ནས་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་པའི་ བློ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་འདིར་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་སྦྱར་གྱི།མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་ཡོད་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ངེས་པར་གཟུང་ནས་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ དེ་ལྟ་ན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་མ་ཉམས་པ་དག་ཡོད་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་ཉམས་པ་དག་ཡོད་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་བློ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་ནི་ཁྱེད་ དོན་དམ་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ།།སྐྱོན་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་ལྟ་བ་ངན་པ་ཡིན་ཏེ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་གགས་སུ་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་གཞན་སྟོན་ཏོ།།དེ་གཉིས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་གགས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གང་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་གང་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་སྡུག་ བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཀུན་དུ་སྟེན་པར་མི་བྱེད་དེ་ཡོད་པ་ལ་བྱ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་མེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་མི་འཐད་པས་སུ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འཇུག་ཅིང་ཅིའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།དེ་ལྟར་མཐའ་དེ་གཉི་ག་སྐྱོན་ཆེ་བས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་ གནས་པར་མི་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁས་པ་འཁོར་བའི་དགོན་པ་ལས་རྒལ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཁོར་བ་ལས་རྒལ་ ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་།མཐོ་རིས་ཀྱི་གནས་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དག་ཏུ་ལྷའི་གྲོང་ཁྱེར་ན་ལྷ་མོའི་ལོངས་སྤྱོད་རྙེད་སླ་བའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འདོད་པ་དང་། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པའི་བདེ་ བ་མྱོང་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འདོད་པ་དང་།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྗེས་སུ་འཐོབ་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འདོད་པ་དང་། བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་བདག་ཉིད་ལ་བདེ་བ་དགོས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་གནས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་དག་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ། །དེ་ནི་མེད་པ་མིན་པས་རྟག་།སྔོན་བྱུང་ད་ལྟར་ མེད་ཅེས་པ།།དེས་ན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果对方说：'蜃气楼的水等不是有的认知的因，所以这些不能在此作为因，而眼等处才是有的认知的因，'而执取'是因'这个词来作为因的话，那么因的意义不成立或者意义相违。
即使如此，未损坏的眼等虽是有的认知的因，但已损坏的眼等不是有的认知的因，所以因的意义不成立。如果说'因为是世俗中有的认知的因'而作为因，那么与你'诸处胜义中唯是有自性'的所立相违。
还有其他过失：'有'执为常，'无'见为断。这两者都是恶见，因为是天界和解脱的障碍。这是显示有无二边见的其他过失。
为显示这两者是天界和解脱的障碍，如此说：若是常，则已成乐者永远是乐，已成苦者永远是苦，因此为了生乐和息灭痛苦，就不会修行趣向灭苦之道，因为对已有的不应再作。若是断，则对无法不应有烦恼和清净的苦乐，谁会受持并行持正戒？为何而行？因为对无法不应有行持。
如是由于二边过失极大，为显示诸智者不应住于彼等，故说：'是故智者不应住于有无。'如是因为有见无见有过失，故智者欲度轮回旷野者，即欲超越轮回获得涅槃者；欲享受天界宫殿园林中天女受用易得之乐者，即欲感受天界之乐者；欲感受一切受皆断绝之乐者，即欲感受声闻缘觉解脱之乐者；欲感受一切戏论悉皆寂灭之乐者，即欲获得佛果之乐者；具足自身者，即自身趣入安乐并具有自身需要安乐之意乐者。
不应住于诸法有性和无性，因为住于彼等会有常断过失。
为显示其道理，若问：'如何有见无见会成为常见断见？'答：'若有自性，彼非无故常；先有今无故，由此成断见。'

།གལ་ཏེ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པས་རྟག་པར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ། དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པས་ཆད་ པར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དབུ་མར་སྨྲ་བ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་འདོད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་འདི་དག་ནི་ཡོད་པའི་བློའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་ པ་དང་མ་འགགས་པ་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དོན་དམ་པར་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་མེད་ལ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མར་བྱས་པ་བཞིན་པས་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་མེད་པའམ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བློ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པའི་སྐབས་འདིར་ རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་བལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁྱེད་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་དམ་བཅས་པ་ལ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྨྲས་པ་ ཐམས་ཅད་བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དག་བཀག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་།རྟག་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་ དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་ པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ལ་ཆད་པའི་དངོས་པོའམ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཆད་པའི་དངོས་པོའམ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ།

如果在此有对方说道：'中观派在世俗谛中承许一切都存在，因此会犯常见的过失；在胜义谛中承许不存在，因此会犯断见的过失'，作为对这个预设立场的回答，此处注释者说道：
中观论者主张仅是名言，因此这些生起的色等是存在认知的因，所以是存在的；未生和未灭的则是不存在的。对于如此宣说的人们，不会有那样的过失。
在胜义中，由于所证知的本性是空的缘故，以及未生的缘故，没有实有的见解；在胜义中诸法也非无自性，因为具有因缘，如同幻化物一样，所以也没有实无的见解；或者由于不执著于有无的认知，因此不会堕入有无二边。
此处此品的含义是：通过遮除空性的相违品差别，显示缘起无断无常。这是总结和量果。
在这第十五观察有事无事品中，将此品的含义视为量果是因为：对方说'你说诸法无自性'的立宗中有违自语的过失，因为正是由此否定了该义，如同说'一切语言都是虚妄'一样等等。通过遮破这些说法，显示缘起无断无常。
为了说明缘起无断无常有何功德，以及为了遣除他人说'仅以干瘪的论理论典而成立'的说法，此处也将以可信圣教为依据而成立。
因此，在《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏啊！色中无断事亦无常事。同样，受、想、诸行、识中也无断事亦无常事。'

། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཆད་པའི་དངོས་པོའམ། རྟག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས།ཡོད་དང་མེད་པ་གཉི་ག་མཐའ། །དག་དང་མ་དག་གཉི་ག་མཐའ། །དེ་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་རྣམ་སྤངས་ཏེ། །མཁས་པ་དབུས་ནའང་གནས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་ དག་ལས།ཅི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་ལྟར། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད། །གལ་ཏེ་ཅི་ལྟར་དེ་མཐོང་ཡོད། །ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོད་མིན་པས། །ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་རྣམ་དག་མེད། །དེ་ལྟར་ཅི་ལྟར་མཐོང་ ལྟར་མེད།།དེ་དག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཡོན་ ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་། འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་ བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་ འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་ པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམས་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་ཅི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྔ་མའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ པའི་ལུགས་བཞིན་ནོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས།དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་། ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།

关于'色、受、想、诸行、识中没有断灭之实体或常住之实体，这就是般若波罗蜜多'等所说的内容，同样在《圣三摩地王经》中说道：'有与无是二边，净与不净是二边，因此远离二边，智者亦不住中间。'等内容，同样在其他诸经中说：'如同愚者所分别，一切诸法皆实有，若如是见为实有，一切即成真实见。一切诸法皆非有，无烦恼亦无清净，如是所见皆非有，彼等亦非是空无。'等所说的这些道理是成立的。
如是这些可信教证的成立，是缘起无断无常的功德与依据。这些是本论所要详细解释的对象，这也显示了论师的智慧波及注释者的智识。
从《中观根本论释·慧灯论》中法称论师所著的《实有与非实有观察》第十五品广释，是由圣观自在行者所造圆满。
现在同样以破除空性相违品分别来显示轮回与涅槃无自性的意义，而开始第十六品。此处'以'字表达决定的因义，应与下文相连。词义如前。其中就决定的因义而言，说'现在同样以破除空性相违品分别'者，论师在造《观缘品》第一品时立下一切法无生的宗旨，为显示如何趣入此宗旨之义而如是说。
'同样'是指如前品所说的方式。空性是自宗。其相违品是对方宗，即是说诸法有自性的主张。因此'分别'是指他方为成立诸法有自性而安立的前提，如下文所说：'胜义中内在诸法定有自性，因为彼等有系缚与解脱故'等。'破除'是指依据破除彼义而造第十六品。
就与下文相连的意义而言，说'以显示轮回与涅槃无自性的意义而造第十六品'者，《观缚解品》第十六品下文所说的内容是显示轮回与涅槃无自性，故依此义而如是说。

།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་ རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་ བ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་སྔར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་བཟུང་བ་དེ་ལ་ནི་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་བཅིངས་པ་དང་ ཐར་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་།ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ནང་གི་དངོས་ པོ་གང་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དགག་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།འདི་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རབ་ཏུ་བསགས་པའི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པས་ལྡོངས་པར་གྱུར་པ། བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲིས་ཟིན་པ། སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་ཡང་དག་པར་འདའ་བའི་འགྲོ་བ་ཉམས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་གཞུས་པ་ནི་བཅིངས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་གཞུས པ་དང་བྲལ་ཞིང་དེ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཐར་པའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་གཏོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅིངས་ པ་དང་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གདགས་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་བདེན་པར་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཁོར་བ་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དེར་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་མེད་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱང་དོན་དམ་ པར་དེར་འགའ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果问这一论著的果是什么，以何种方式获得这个果？阐明轮回和涅槃无自性即是此论著之果，以遮破空性相违品差别的方式获得这个果，因此注释者在此论著衔接处首先阐明了方便和从方便所生之果。
为了阐明所说的'空性相违品差别'，故说'此处有人说'等。虽然已经破斥了对方论师们胜义中诸法有自性的宗义，但是有些对此深深执著者不能忍受，他们又如是说。
因此，胜义中内在诸法确实有自性，因为它们有束缚和解脱的缘故。此处若确定为无，则束缚和解脱不合理，如石女儿。内在诸法并非如此无有束缚和解脱，因此由于它们存在，所以胜义中内在诸法确实有自性。
这些依次是有法、所立法、能立法、异品喻、结合和结论。此处，如石女儿等无者无有束缚和解脱，它们胜义中无有自性；而内在诸法有束缚和解脱，它们胜义中确实有自性。
为了破斥这些，以阐明轮回和涅槃无自性之义而开始第十六品，对他们所说的回答，注释者在此解释：
此处，从无始时来积集诸行相续，为无明黑暗所蒙蔽，为我执和我所执鳄鱼所执持，如幻、如梦、如阳焰的轮回牢狱中，失坏众生欲贪等烦恼铁锁所系缚，这是束缚。生起正确智慧，远离欲贪等烦恼铁锁的系缚而从中解脱，这是解脱。这仅是世俗谛所摄智慧的假立，而非胜义谛所摄，因为胜义中束缚和解脱不合理。
束缚和解脱是世俗谛所摄智慧的假立，而非胜义谛所摄，因此它们胜义中无自性。
为了说明此理据，如世尊在《圣梵天所问经》中所说：如来虽然世俗中安立轮回，但胜义中彼处无有任何轮回；如来虽然世俗中安立涅槃，但胜义中彼处无有任何涅槃。

།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅིངས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ སམ།སེམས་ཅན་ཡིན་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སྟོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྨྲ་བ་པོ་དག་བཅིངས་པ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།འདུ་བྱེད་རྟག་པ་དག་བཅིངས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་དག་བཅིངས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་རྟག་པ་བཅིངས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། ཁ་ ཅིག་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་བཅིངས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་དག་བཅིངས་པ་མི་འཐད་པར་བརྟག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་དག་གམ། མི་རྟག་པ་དག་ གཅིག་ཉིད་ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་གལ་གཉིས་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ནི་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ལ་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་ པས་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་འཁོར་བར་བསྟན་ཏོ།།རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མེད་པས་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཟློག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་ཕ་རོལ་པོས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དཔོག་པས་རྟག་པ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མེད་པས་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་དེ།དེ་དག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་ན་མི་འཁོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འཁོར་བ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པར་རྒྱུ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་བ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ལ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ལ་གང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ན།འདུ་བྱེད་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་ན་མི་འཁོར་རོ། །འདིར་གྲངས་ ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའི་ལན་འདེབས་པ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་རྣམས་མི་འཁོར་རོ་ཞེས་ཟེར་ བ་ནི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེས་ནི་མུ་སྟེགས་ཐེར་ཟུག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་དེ་སྐད་བཤད་ན་ནི་རིགས་སོ་ཞེས་ཁས་བླང་བ་བསྟན་ཏོ།

论师也是依据这个道理而对束缚的分别进行观察，如此，如果有所谓的束缚，诸行或众生是否存在等等，这是以内在诸法无自性的方式来阐述。龙树论师也是依据胜义中轮回和涅槃皆无自性的道理，对世间诸论师关于束缚存在的分别作如是观察：有说诸行常住而被束缚，有说诸行无常而被束缚，有说众生常住而被束缚，有说众生无常而被束缚，对这些观点进行观察，说明一切都不合理。
首先为了说明常住诸行被束缚不合理的观察，提出'诸行是常住还是无常'这两种选择。如果按照第一种观察，解释道：'若诸行轮回，常住则不轮回'，这是首先说明若诸行常住则不会轮回。为什么呢？因为常住是不变的缘故。
为了说明这个道理，说'因为没有能证明诸行常住存在的推理'等等。这是说对方没有能证明诸行常住存在的推理，因此诸行非常住故不轮回。若以常住推理则无束缚和解脱，为了遣除这些而立宗，会有违背法的自性的过失，这是说对方以诸行常住推理，常住则无束缚和解脱，为了遣除这些，对方的立宗会有违背诸行束缚和解脱这一自性的过失，因此诸行若常住则不轮回。
或者，对于'常住则不轮回'，轮回是相续不断地流转并于五道中轮回，这对于前后无差别的常住诸行是不合理的。这是说，凡是以相续流转而于此处彼处生灭的即是轮回，而常住不变的诸行不可能有生灭法性，因此诸行若常住则不轮回。
这里数论师说，如果中观师说胜义中无轮回的回答是这样的：他们说，如果是为了破斥常住论者的这种说法而说常住者不轮回是合理的。这表明外道常住论者的教义，中观师如此说是合理的，他们承认这一点。

།འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་གནས་སྐབས་སྔ་མ་སྔ་མ་གཞན་བོར་ནས་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གཞན་འཐོབ་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མི་འཇིག་པ་ཁོ་ན་དག་མི་ འཁོར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་དབུ་མ་པས་འཁོར་བ་མེད་པར་བཤད་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་དགག་པ་སྟོན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་ ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱའོ།།གཙོ་བོ་རྟག་པ་མེད་པ་མི་གསལ་བ་དེ་ལས་ཆེན་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་འགྱུར་བ་ཙམ་སྐྱེའོ། །ཆེན་པོ་ལས་ང་རྒྱལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་སྐྱེའོ། །ང་རྒྱལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྡུལ་ལས་གྱུར་པ་དང་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་སྙིང་སྟོབས་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་སྐྱེའོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་མུན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་དེ་ཙམ་ལྔ་སྐྱེའོ། །རྡུལ་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་གཡོ་བ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་འདུ་བྱེད་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སྔ་མ་སྔ་མ་གཞན་བོར་ནས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གཞན་འཐོབ་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ།རང་བཞིན་མི་འཇིག་པ་དཔེར་ན་གསེར་གྱི་གདུ་བུའི་གནས་སྐབས་བོར་ནས་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ གཞན་འཐོབ་པ་ལྟ་བུ་དག་མི་འཁོར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དང་། ཚད་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཉེ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུ་ཞོ་འམ་སོར་གདུབ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཚད་དང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བར་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རང་ཉིད་མ་ཞིག་པ་དེ་བཞིན་དུ།རྒྱུ་འོ་མའམ། གསེར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡུལ་དང་། ཚད་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཉེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཞོའམ། སོར་ གདུབ་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་རྒྱུ་འོ་མ་དང་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཞིག་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རང་བཞིན་ནི་རྟག་ལ་གནས་སྐབས་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་འཇིག་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ བློའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟག་པར་འཇིག་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པ་ གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ།

然而，说'诸行舍弃前前其他状态，获得后后其他状态，经历变化而不灭，不轮回'这种说法是不合理的。这是对数论派所说的中观派认为无轮回的说法进行驳斥。
在数论派的教义中，勇识、尘性和暗性三德均等即是胜性。从常住、无知、不明的胜性中生起微细变化的大性。从大性生起极为明显的我慢。此我慢有三种：即从转变而生、从尘性而生和从元素而生。
其中，从转变而生的我慢以勇识为主，从中生起十一根。从元素而生的我慢以暗性为主，从中生起五唯。从尘性而生的我慢以动性为主，具有二者的本性。
如是诸行舍弃胜性等前前其他状态，获得大性等后后其他状态而经历变化，自性不灭，如同金手镯舍弃其状态而获得臂饰等其他状态一样，不轮回，这样说是不合理的。
为了说明这种推理，我方主张：在果的刹那生起时，因未灭，应当了知。因为处所、量度和色等近在，如同果的自性。
这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如，果酪或指环，因其自身的处所、量度和色等未离而近在，故在其生起时自身未灭。同样，因牛奶或黄金在果生起时，处所、量度和色等未离而近在，故应了知在酪或指环刹那生起时，因牛奶和黄金的自性未灭。
如是，诸行自性是常住，而在诸状态变化中有轮回，他们如是主张。
或者，为遮破灭，身、根、觉性相的诸行必定安住。这段话说明：数论派说，为遮破诸事物自性常住灭，身、根、觉性相的诸行自性必定安住，在诸状态变迁中有轮回，此为其教义。

།ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་སྣང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ བུའི་དམིགས་པ་སྒྲུབ་ནུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་ཆོས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་ཚེ་སྐྱེས་བུས་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་དང་ སྤྱོད་པར་བྱེད་ལ།དབང་པོས་ཡུལ་རྣམས་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་བློ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། བློ་རྣམས་སྣང་བ་དང་། མི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་འདི་ འཁོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་ངེས་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི་དེའི་དུས་སུ་འཇིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་འགྱུར་བ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གྲངས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་རྟག་པར་གནས་པ་ལ་ཡོད་ ཀྱི།ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སུན་འབྱིན་ པར་བྱེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་ཆོས་གཞན་གྱི་ཆོས་ཅན་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སོར་གདུབ་སྣང་བའི་ཚེ་དཔུང་རྒྱན་མི་སྣང་བའི་ཆོས་གཞན་གྱི་ཆོས་ཅན་གསེར་ཡང་སྣང་བ་དང་། མི་སྣང་བ་ དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་།ཆོས་ཅན་ཐ་མི་དད་པས་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མི་སྣང་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་གསེར་ཡང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་དེས་ན་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་ཆོས་ཅན་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བ་ངེས་པར་གནས་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་དང་ལྷན་པའི་གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་དགོས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་ལ་གནས་སྐབས་ནི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི རིགས་པས་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་དོ།།ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་སྐྱོན་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་མ་ཞིག་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དང་། ཚད་ དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་སུན་འབྱིན་ཏེ། དེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསལ་བས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྔར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མེད་པས་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ དཔོག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་གི་འཁོར་ བ་ཡོད་པ་དང་རང་བཞིན་རྟག་པར་སྨྲ་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ།

如果身体、感官和心识的有为法自性确定安住，为何显现变化呢？为此说道：'为了完成补特伽罗的目的，以能成就补特伽罗所缘的方式，显现与不显现转变为其他法的性质，这种转变称为轮回。'
当补特伽罗想要享受境时，补特伽罗使诸根与境接触，诸根感受诸境并产生境的心识相，补特伽罗以享受的方式使诸根、境和心识显现与不显现的性质转变，具有这种转变的即称为轮回。
转变也是属于确定安住者的，而不承认是属于当时毁灭者的。这表明：如是处于状态变化的轮回，我们数论派认为是存在于恒常安住的自性中，而不存在于你们佛教徒所说的刹那刹那毁灭中。
对此说法，注释者回答说：'此处这是不合理的'等。这是在破斥数论派的宗义。
为何这不合理呢？说道：'因为显示具有显现与不显现的其他法的法相'等。当手镯显现时，臂饰不显现的其他法的所依金也具有显现与不显现，因为法与有法无别，如同显现与不显现的法转变一样，有法金也转变，因此金的自性不能说是确定安住，是刹那刹那毁灭，或者如果承认有法金的自性不变而确定安住，则与之相应的手镯和臂饰显现与不显现的其他法也应承认无有转变，所以你说'自性是常而状态是变'是不合理的，因此恒常的有为法不能成立轮回。
'因为已说明境等近因的过失'，这是说：数论派说'当果的刹那生起时，应知因未坏灭，因为境、量和色等近故，如同果的自性'，这破斥其因。由此推度因果是同一自性，则非因果，因为否定因果，所以主张违背法的自性；如前所说推度为常性，则无束缚与解脱，因为否定彼等，所以主张违背法的自性。这里也同样，由推度为一性，则非因果，因为否定彼等，所以主张违背因果法的自性。
'因为遮破生起和事物的自性'，这是说明由此因缘，数论派所说的轮回存在和自性常住也不合理。

།ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་མ་གྲུབ་པས་འདུ་བྱེད་མི་འཇིག་པ་རྣམས་འཁོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་གོང་མ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ན་གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེ་མ་གྲུབ་པར་མཇུག་ བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།གཟེགས་ཟན་པ་དང་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། རྟག་པ་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མེད་པ་ནི་བདེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་གཟེགས་ཟན་པ་དག་དང་། ཉན་ཐོས་བྱེ་ བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་མི་རྟག་པ་རྣམས་འཁོར་བར་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་རབ་ཏུ་ཞིག་པ་རྣམས་ལ་ཕྱིར་སྐྱེ་ བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་པར་རྒྱུ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་དག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ཁྱད་པར་གང་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འགགས་ པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མར་སྐྱེ་ཞིང་འཁོར་བར་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་དོ།།ཡང་ན་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་སུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་འཁོར་བ་མེད་པས་འཁོར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར། མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དེས་ན་མི་རྟག་པ་འགགས་ཤིང་ཞིག་པ་ལ་ཡང་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་མེད་པས་འཁོར་བ་བསལ བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དམ་བཅས་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཁོར་བ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་མི་འཁོར་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདིས་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཏུ་གཞག་པ་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། བུམ་པ་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ནང་གི་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་མི་འཁོར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་སྦྱོར་བའི་ ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ།མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉི་ག་ཡང་འཁོར་བར་མི་འཐད པར་བསྟན་ཏོ།

对方所说的论证不成立，所以'有为法不灭而轮回'这种说法是不合理的，这是基于前述理由而对数论派所说的论证作出的总结。
路迦耶派和自部所说：'无常的有为法是轮回，而常住的前后无差别者无有轮回'这是确实的。这是外道路迦耶派和声闻毗婆沙师们论证有为法在每一刹那都是无常灭性而轮回的论述。
对此，论释者回答说：'即使无常也不会轮回。'因为已经完全坏灭的无常法不会再生，所以它们也不会相续流转而在五趣中轮回，这是不合理的。
刹那刹那灭的无常有为法，在前一刹那与某种特性一同生起，又与该特性一同灭去，不可能在后一刹那再生而轮回，因此无常法不可能有轮回。
或者，由于可以推知无常法具有无常性质，所以没有轮回，因此对方的立宗违背了法的自性。因此说'即使无常也不会轮回'，这是关于'有为法'的语境。
这表明对方推知有为法是无常的，因此已灭坏的无常法也不会再生轮回，所以对方的立宗违背了无常法的本性不能轮回的过失，因此说明有为法即使无常也不会轮回。
或者，'即使无常也不会轮回'是'如同对方的有为法一样'的省略语，这样就成为同法喻，具有不轮回和无常性的法差别，如同'所作即无常'一样。这表明此根本颂词是同法喻的语句。
例如'声音无常，如同所作的瓶子无常一样'，同样在这里也可以说'内在无常有为法不会轮回，如同外在无常有为法不轮回一样'。
为了说明这个正确的推理，这个比量是：胜义中内在有为法不合理轮回，因为是无常的缘故，如同外在的瓶子等一样。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻的次第配合。
如同外在有为法瓶子等因为无常而不合理轮回一样，内在事物眼等也因为无常而不合理轮回。这样首先说明了有为法无论是常还是无常都不合理轮回。

།ད་ནི་སེམས་ཅན་ཡང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉི་ག་ཡང་འཁོར་བར་མི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་འཁོར་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འཁོར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་ཡང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།ཅི་སྟེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ལ་ཡང་དབུ་མ་པས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་སྔར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་སེམས་ཅན་རྟག་པ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་ཞེས་གལ་ གཉིས་སུ་བརྟག་པ་སྨྲས་སོ།།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་དམ་འཆའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གོ། །ལན་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉི་ག་ལ་འཁོར་བར་མི་འཐད་པར་སྔར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ནི་མི་འགྱུར་བས་གནས་སྐབས་སྔ་ཕྱིའི་ ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་རྟག་པ་ཡང་ཞིག་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མི་འཁོར་བར་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དགག་པའི་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་འཁོར་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་འདིར་ཡང་ཅི་ རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།ཅི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ལ་འཁོར་བ་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་འགལ་བས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །ཅི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་ ཅན་རྟག་པ་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ་རྟག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་ཞིག་པའི་རྒྱུན་ཅན་ གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དག་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཁོར་བས་འཁོར་བ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་པར་ བསྒྲུབས་པ་དང་།འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དང་ཕྱི་རོལ་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མི་བཟོད་པས་དེ་དག་ན་རེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་ཀྱང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ཡོད་ལ་དེ་ཡང་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་ བར་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་འཁོར་བ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཕྱིར་ཟློགས་ཤིང་རྒོལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ དང་སེམས་ཅན་ཞིག་པ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར། འགགས་ན་རྐྱེན་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཀག་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ ཞིག་ཅིང་འགགས་པ་ཡང་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་ཀྱང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འགོག་པས་འགགས་ཏེ་མེད་པ་དག་འདུ་བྱེད་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

现在为了说明有情既是常住又是无常二者都不合理轮回，所以说：'如果分别认为有情轮回，因为诸行无论是常住还是无常都不合理轮回，对此也要进行同样的观察和推理'等。如果执我论者这样分别，对此中观者也要进行前面诸行品中所说的同样观察和推理。
为了说明这个道理，提出'是常住的有情轮回还是无常的有情轮回'这两种选择。'如果承许二者'是指他方。'回答也是同样'是指前面已经说明常住和无常二者都不合理轮回。
为了说明这个道理，说'常住是不变的，因为没有产生前后状态的差别；无常也因为灭了不生，所以不轮回，对有情也同样适用这个次第。以遮破的方式'等。
为了说明这个遮破的次第，说'因此，对于有情常住和无常轮回的主张，也有如前的承许过失和比量所破'。前面所说的承许违背法性的过失和比量所破，在这里也要相应运用。
如何有承许违背法性的过失呢？常住有情不变而有变化的轮回相违，因为遮破这点而有承许的过失。如何有比量所破呢？常住有情不合理轮回，因为是常住，如虚空。对无常也要相反类推。
如果诸行和有情无常论者反驳说：诸行和有情虽然灭去，但因为未生对治，所以从它们的因中产生相续的诸行和有情相续，相续不断地轮回，因此轮回成立，没有过失。
这是在证明诸行和有情常住与无常都不合理轮回之后，自部和外道的诸行和有情无常论者不能接受，他们说虽然前刹那灭去，但由其缘而生后刹那，有相续关联，在未生对治圣道之前，由相续流转，这就是轮回，所以无常论者的主张中轮回成立。这是他们的反驳辩论。
对此，论释者回答说：'这是不好的，因为如同等无间缘，诸行和有情灭去的后刹那缘性被遮破'等。这是如同前面'已灭何为缘'遮破等无间缘一样，这里也说明诸行和有情虽未生对治但已灭尽，由无分别灭而无，已灭无的东西不能作为后行的缘，所以对方的说法并非无过。

དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ ཡང་ན་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་སུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་འཁོར་བ་མེད་པས་འཁོར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་སྐྱོན་ཕ་རོལ་པོས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན ཏོ།།དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ལ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཁོར་བར་མི་འཐད་དེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་ པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ཚིག་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་མི་འཁོར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དབུ་མ་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་མུ་བཞི་ཆར་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཀག་པ་དང་།འདིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་དགའ་ནས་དེ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་འཁོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་ཀྱང་ འཁོར་བ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་ཅི་ལྟར་འཁོར་བ་མེད་ཅེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གི་མཁན་པོ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་བྱ་བས་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་གཏམས་པའི་ལུང་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་འབྱུང་སྟེ། ཅི་ཙམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །སྐྱེས་བུ་དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་མ་ཤི་ཞིང་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོད་ཀྱི། ཤི་ཞིང་ལུས་ཐལ་བར་གྱུར་ཕན་ཆད་མེད་དེ། མ་ཤིའི བར་དུ་བདེ་བར་འཚོ།།ཤི་ཟིན་ཕན་ཆད་སྤྱོད་ཡུལ་མེད། །ལུས་ནི་ཐལ་བར་གྱུར་པ་ལ། །ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔོ་བསངས་མང་ཐོས་གང་སྨྲ་བ། །དེ་དག་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་སྲོང་འཇིག་རྟེན་མིག་། ཅེས་བྱ་བས་རང་གི་ཆུང་མ་ལ། ཀྱེ་སྔོ་བསངས་མ་ཞེས་བོས་ནས་འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་མང་དུ་ཐོས་པ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་དོ། །སྦྱིན་པ་ཡོད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་ཡོད་དོ། །ཕ་དང་མ་ཡོད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ།

以'未断除立宗过失之故'这句话是说，前面曾说'或者对无常法推度为无常性质，因为无轮回而为了遣除轮回所立的宗，有遣除法之本性的过失'，由于对方未断除此过失，所以对方的言论也非无过失。
'对如此说法以推理有害故非无过失'这句话是说，对主张无常者，胜义中内在诸行作为轮回不应理，因为是无常故，如外在瓶等，以此推理有害故，对方的言论非无过失。
此处顺世外道等说：'诸行与众生常与无常皆不轮回'这是成立已成，这是说，如是中观派破斥诸行与众生常、无常四句皆不应理为轮回时，此处顺世外道等欢喜地说道：'中观派证成无轮回是成立已成，为何？因为在我等的论典中也成立无轮回故。'这是他们的言论。
若问顺世外道等论典中如何无轮回？我等的师长大仙人世间眼对自己妻子所说的教言中如是说：'凡是诸根行境者，即唯是彼许之士夫。'等等。士夫是指只要未死且成为眼等根的行境时就存在，死后身体成为灰尘之后就不存在。'未死之间安乐活，死后即无诸行境，身体已成灰尘时，何有再来返回事？'这就是其意。
'青衣多闻诸所说，彼等如同野狗迹。'这是说大仙人世间眼称呼自己的妻子：'嗨，青衣女'，然后说世间中多闻的沙门、婆罗门等说：'此世间存在，他世间存在，布施存在，供养存在，父母存在，化生众生存在。'

། འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གང་དག་སྨྲས་པ་དེ་དག་ནི་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་ཞེས་བྱ་བའི་བྱུང་བའི་མཐའ་དང་འདྲ་སྟེ། བརྫུན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་གཞུང་སྟེ། དེའི་བྱུང་བའི་མཐའ་ནི་སྔོན་གྱི་འཚོ་བ་མེད་པ་གཡོན་ཅན་ཞིག་གྲོང་ཁྱེར་འབྱོར་པ་རྒྱས་པ་ཕྱུག་པ་ལོ ལེགས་པ་སྐྱེ་བོ་དང་མི་མང་པོས་གང་བ་ཞིག་ཏུ་སོང་སྟེ།དེར་ཕྱིན་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིག་བྱེད་དང་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཅི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་གྲོང་ཁྱེར་བའི་མི་རྣམས་ལ་བཤད་དེ། ཐམས་ཅད་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་ནས་གང་གི་ཚེ་དེའི་ཚིག་གིས་གྲོང་ཁྱེར་བ་ཐམས་ ཅད་རྒྱུ་སྐར་དང་།གཟའ་དང་། ཚེ་གྲངས་དང་། སྐར་མའི་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ། སོ་སོའི་ཞིང་ལས་དང་ཉོ་ཚོང་ལ་སོགས་པ་སོ་ནམ་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་སོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་གཡོན་ཅན་དེས་ཤིང་ལས་སྤྱང་ཀིའི་རྐང་པ་འདྲ་བ་མང་པོ་དག་བྱས་ནས་མཚན་མོ་གྲོང་ཁྱེར་བའི་མི་ཐམས་ཅད་གཉིད་ལོག་ པའི་ཚེ་སྲང་དང་།ལམ་པོ་ཆེ་དང་སུམ་མདོ་དང་བཞི་མདོ་དག་ཏུ་སྤྱང་ཀིའི་རྐང་པ་འདྲ་བ་དེ་དག་གིས་གླན་ཏེ་སྤྱང་རྗེས་ཆེན་པོ་ཕལ་མོ་ཆེས་བཀང་ངོ་། །དེ་ནས་ནང་པར་ནམ་ལངས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་བའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱང་རྗེས་ཆེན་པོ་ཕལ་པོ་ཆེ་དག་མཐོང་ནས། ཡ་མཚན་སྐྱེས་ཤིང་སྐྲག་ སྟེ་མི་གཡོན་ཅན་དེ་ལ་དྲིས་པ།མཁན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱང་རྗེས་ཆེན་པོ་ཕལ་མོ་ཆེ་འདི་དག་སུའི་ལགས། གཡོན་ཅན་དེས་སྨྲས་པ། ཀྱི་ཧུད་འོ་བུ་ཅག་ལ་འདི་ལྟར་ལྟས་ངན་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་བས་འོ་བུ་ཅག་ཐམས་ཅད་མ་རུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲིན་པོ་ཆེན་པོ་སྤྱང་ཀི་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ། དེང་ནས་ཞག་བདུན་ན་འདིར་འོང་ཞིང་དེས་གྲོང་ཁྱེར་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །གྲོང་ཁྱེར་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། འོ་ན་བདག་ཅག་དེ་ལས་བསྲུང་བའི་ཐབས་འགའ་སྟ་མཆིས་སམ། གཡོན་ཅན་དེས་སྨྲས་པ། ཐབས་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་བའི་མི་ཁྱེད ཀྱིས་དོ་མོད་ཁྱེད་ཐམས་ཅད་ཕྱི་རོལ་དུ་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་མང་པོའི་གཏོར་མ་ཕུལ་ལ།སོ་སོའི་ཁྱིམ་ན། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་ལ་སོགས་པ་ནོར་རྫས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་དེར་བསྐྱུར་ཏེ་བོར་ལ་ཕྱིར་མི་ལྟ་བར་ཐལ་བྱུང་བྲོས་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞུགས་ལ་སྒོ་བཅད་དེ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་གབ་ན་ཐབས་དེས་ཁྱེད་ཐམས་ཅད་སྲིན་པོའི་ཁ་ནས་ཐར་རོ། །དེ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་བའི་མི་དེ་དག་སྐྲག་པའི་དབང་གིས་དེའི་ཚིག་མཉན་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། མི་གཡོན་ཅན་དེས་དེའི་མཚན་མོ་མི་རྣམས་ཉལ་བའི་ཚེ་ཁ་ཟས་དང་ནོར་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་ཁྱེར་ཞེས་གྲགས་ཏེ། ཅི་ལྟར་མི གཡོན་ཅན་འཚོ་བ་མེད་པ་དེས་སྤྱང་རྗེས་བསྟན་པས་རང་གི་དོན་བྱས་པ་དང་འདྲ་བས།འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་མང་དུ་ཐོས་པ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་སྟོན་པས་རང་གི་དོན་བྱེད་པས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་ཡོན་ཕུལ་ཅིག་ཅེས་ཟེར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།མཛེས་མ་ལེགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཟོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། དྲང་སྲོང་དེས་རང་གི་ཆུང་མ་ལ་ཀྱེ་མཛེས་མ་ཞེས་བོས་ནས་དེ་ལྟར་མང་དུ་ཐོས་པ་དག་སྨྲ་བ་དེ་དག་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་དང་འདྲ་བས་ཁྱོད་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་ཡང་སྦྱིན་པ་མ་བྱེད་པར་རང་ཉིད་ལེགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཟོ་ཤིག་ ཅེས་ཟེར་བའོ།།ལུས་མཆོག་ཁྱོད་འདས་གང་དེ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དྲང་སྲོང་དེས་ཆུང་མ་ལ་ཀྱེ་ལུས་མཆོག་ཅེས་བོས་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་འདས་པའི་དུས་སུ་གང་བྱས་པ་དེ་ལ་ཕྱིས་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒོ་བའོ། །འཇིགས་རུང་སོང་བ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་།ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དྲང་སྲོང་དེས་ཆུང་ མ་ལ་ཀྱེ་འཇིགས་སུ་རུང་ཞེས་བོས་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་སོང་བ་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གཏམས་པའོ།

有人说世间有阿罗汉，这些人就如同'狼迹'故事一样，是虚妄的教言。其故事是这样的：从前有一个无业游手好闲的骗子，来到一个繁华富庶、五谷丰登、人口众多的城市。
到了那里后，他把自己所知的吠陀和语法等论典都讲给城里的人听。等到所有人都相信了他，当城里的人都按照他所说的星宿、行星、寿数和星辰时节去从事各自的农耕和买卖等农事活动时，
那个骗子就用木头做了许多狼爪印的模具，在城里的人都睡着的夜晚，在街道、大路、三岔路口和十字路口处印上那些狼爪印，布满了大片区域。
第二天天亮时，城里的人看到遍地的狼爪印，感到惊奇害怕，就问那个骗子：'尊者，这些遍地的狼爪印是谁的？'那骗子说：'哎呀，我们遇到这样不祥的征兆，我们所有人都要遭殃了。有一个叫大狼的大罗刹，七天后会来到这里，他会吃掉城里所有的人。'
城里的人说：'那么，有什么办法可以保护我们免遭此难吗？'那骗子说：'只有一个办法，如果你们城里的人现在就在外面供奉大量的食物供品，在各自家中把所有金银、珠宝、珍珠等财物都丢弃在那里，不要回头看就赶快逃到城里，关上门，躲藏七天，用这个办法你们就能从罗刹口中逃生。'
于是城里的人因为害怕就听从了他的话这样做了。那个骗子就在人们睡觉的夜晚，把所有食物和财物都收集起来带走了。
就像那个无业游手好闲的骗子通过狼爪印达到了自己的目的一样，这里也有许多博学的沙门和婆罗门宣说有来世，为了达到自己的目的就说：'来世是存在的，应当供养沙门和婆罗门。'这也是同样的道理。
'美人啊，好好享用吧'这句话，是仙人称呼自己的妻子为'美人'，说那些博学者所说的话如同狼爪印一样，你不要布施给沙门和婆罗门，自己好好享用吧。
'最胜身啊，你过去所做的都不存在'这句话，是仙人称呼妻子为'最胜身'，告诫她说你过去所做的事情后来没有果报。
'可怕的人啊，去了就不会回来'这句话，是仙人称呼妻子为'可怕的人'，告诫她说从这个世界去到另一个世界的人不会回来，也不会再次转生。

།ལུས་འདི་འདུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གསོན་ཚེ་གཅིག་གི་ལུས་འདི་ནི་འདུས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་དྲང་སྲོང་གི་ལུང་བསྒྲུབས་ནས་ད་ནི་རང་གི་ཚེ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་ཆོས་འགའ་ཡང་མི་འགྲོ་ཞིང་། མངལ་ན་གནས་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནས་ཀྱང་འདིར་འགའ་ཡང་མ་འོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།སངས་རྒྱས་པ་དག་ཚེ་སྔ་མ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་དག་མངལ་ན་གནས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འཇིག་རྟེན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། མངལ་ན་གནས་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དགག་པའི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ་བློ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་དེའི་འོག་རོལ་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་དཔེ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་གནས་པ་རྣམས་ལ་བློ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་སྐད་སྨྲ་ན་དེ་ལ་ཡང་ དཔེ་མེད་པས་ཚེ་སྔ་མ་མེད་དོ།།ཚེ་ཕྱི་མ་ཡང་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་མེད་པ་དེ་ལྟར་འདི་བཤད་དེ་ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆི་ཁའི་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ་འཆི་ཁའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པས་འཁོར་བ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་འཁོར་བ་ཐ་སྙད་དུ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད རྟག་པ་ནི་འཁོར་བ་གཉི་གར་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་བཏབ་སྟེ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཐ་སྙད་དུ་འཁོར་བ་དང་། རྟག་པ་རྣམས་བདེ་བ་གཉི་གར་ཡང་མི་འཁོར་བར་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པ་དག་འཇིག་ རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་སྒྲའི་བློ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བློ་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྔ་མ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་འཇིག་རྟེན་ རྒྱང་པན་པ་དག་ན་རེ་གང་དག་མངལ་ན་གནས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་འཇིག་རྟེན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མངལ་ན་གནས་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པའི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེའི་འོག་རོལ་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་སྨྲ་བ་ དེ་དག་ལ་ནི་དཔེ་མེད་དོ།

'此身仅是聚合而已'这句话是说明现在活着的这一世的身体只是暂时的聚合，其中没有前后相续的意思。
如此成立仙人教言后，现在为了证明自身没有前后世，从此世间到他世间任何法都不会前往，从住胎之前的心识也没有任何东西来到此处。
为了破斥佛教徒证明前世存在的论典，对于那些为了证明'住胎之前世间存在'之义而说'住胎之前的心识必定有灭尽心识为前导，因为是心识的缘故，如同后来的心识'的论证者们，他们是没有比喻的。因为直到未死之前的诸位，心识仅仅是一个的缘故。如此首先说明没有前世。对于佛教徒们作如是推理时，由于没有比喻故无前世。
为了说明后世也不存在，如何说明无后世，即说：'天授临终之心不与其他心结生相续，因为是临终心的缘故，如同阿罗汉的临终心'。因此，中观派证明无轮回，在我方也成立，所以不是成立已成之事。
对于如此所说，作为回答，此处注释者自身说：此处未破除世俗谛中诸行无常的轮回，而破除诸行常有的轮回，因此不是成立已成之事。这是对'是成立已成之事'的回答。因为中观派所证成的世俗谛中诸行无常轮回以及胜义谛中常法不轮回的道理，在顺世外道中是不存在的。
天授相续中的色法之心识并非不异于声音之心识，因为所缘不同的缘故，如同他相续的心识，由此推理有比喻，因此世俗谛中未能成立无前世后世。这是对前文顺世外道所说'为了证明住胎之前世间存在之义，住胎之前的心识必定有灭尽心识为前导，因为是心识的缘故，如同后来的心识'的论证者们没有比喻的回答。

འདི་ལྟར་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་གནས་པ་རྣམས་ལ་བློ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་བཏབ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བློ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྒྱུད་གཅིག་པ་ལྷས་བྱིན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡང་སྒྲའི་བློ་ལས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། སྒྲའི་བློ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་དེའི་སྒོ་ནས་བརྟགས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་ན་རེ།འདི་ལྟར་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་གནས་པ་རྣམས་ལ་བློ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་དཔེ་དེའི་འོག་རོལ་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་དཔེ་མེད་དེ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་གཅིག་གི་ བློ་ཡུལ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དཔེར་ན་མངལ་ན་གནས་པའི་འོག་རོལ་གྱི་བློ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པའི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མངལ་ན་གནས་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པའི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པའི་དཔེ གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཕྱི་མ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཆི་བའི་རྒྱུའི་སེམས་བཞིན་པས། ཐ་སྙད་ ཀྱི་བདེན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་ན་རེ་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་མེད་པ་དེ་ལྟར་འདིར་བཤད་དེ།ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆི་ཁའི་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ། འཆི་ཁའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ འཆི་ཁའི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་བཏབ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཆི་བའི་རྒྱུ་དང་པོ་ན་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཕྱིར་འཆི་ཁའི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ།དེས་ན་དབུ་མ་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་སེམས་གཞན་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་བཤད་པ་དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ།

对于这些存活到未死之前的众生来说，仅仅只有一个心识，因此首先回答说'没有前世'这一说法。这些也都是有法、所立法、能立法和譬喻，应当按顺序配合。
比如，不同相续的祭祀的心识，因为与天授的心识所缘不同的缘故，是异于天授的心识；同样地，同一相续的天授本人的色法的心识，也因为与声音的心识所缘不同的缘故，是异于声音的心识，以此推理。
经过这样的观察，顺世外道们说：'对于这些存活到未死之前的众生来说，仅仅只有一个心识的缘故，就像佛教徒们所说的譬喻中后来的心识那样。'对于这些立论者们说'没有譬喻'的说法并非不存在。
因为同一相续中缘不同对境的心识也是各自不同的，比如住胎之后的心识也是以刹那灭的心识为前导，同样地，住胎之前的任何心识也是以刹那灭的心识为前导，因此中观派的譬喻成立，所以在世俗谛中并非没有前世。
后世也并非不存在，因为有漏临终心必定与其他心识结生，因为是有漏的缘故，就像死亡之因的心识一样，所以不违背世俗谛。
这是对于先前顺世外道们所说'这样没有后世'的回答：'天授的临终心不与其他心识结生，因为是临终心的缘故，就像阿罗汉的临终心一样。'这些也都是有法、所立法、能立法和譬喻，应当按顺序配合。
比如死亡之因最初的生病等心识，因为是有漏的缘故，与临终心其他心识结生；同样地，有漏临终心也因为是有漏的缘故，与后世投生时分所摄的其他心识结生。
因此，中观派在世俗谛中说有漏心与其他心识结生存在，所以说有后世，这与世俗谛并不相违。

།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་ཡང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས།རྒྱུད་གཅིག་པའི་བློ་ཡང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྔ་མ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ། འདིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་ཡང་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་བློ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་རྒོལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་རང་གི་བློ་ནི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རང་གི་བློ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་ཡང་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་གཞན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ བློའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་དང་། དངོས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལས་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཐ་སྙད་དུ་བློ་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་ལས། གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དམ་འཆའ་བས་དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཐ་སྙད་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་བླ་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནོད་པས། ཁྱེད་ལ་གནོད་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་ན་རེ་ཅི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་མེད་པ་ད་ལྟར་འདི་བཤད་དེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆི་ཁའི་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ། འཆི་ཁའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ལུང་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པས།དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་ཡང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་བློ་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

如果胜论派说：'就胜义谛而言，提婆达多的心识并非与其他相续的一切心识有别，因为是心识的缘故，如同提婆达多的心识。'这是针对中观师先前所说：'同一相续的心识由于相续不同而有差别，因此通过推理可得实例，所以在世俗谛中并非不能成立前世后世'的反驳。
在此，顺世外道们认为：所有不同相续的心识在胜义谛中并非有别，因此不能成立差异性，所以中观师的比喻不成立。这是他们的论辩词。这些论点依次可配合事例、所立法、能立法和比喻来理解：就如提婆达多自己的心识因为是心识，所以在胜义谛中与自己的心识并无差别；同样，提婆达多的心识因为是心识，所以在胜义谛中与其他相续的一切心识并无差别，因此中观师的比喻不成立。对此说法，
此处论释者回答说：'这是不正确的，因为在胜义谛中已否定了提婆达多心识的生起，且其与他者的非异性也不成立。'意思是说：我已否定了胜义谛中提婆达多心识的生起，你们的比喻和所立事例都不成立，由于这些不成立，所以用它来证明与其他相续的一切心识有别这一所立法也不成立。因此，顺世外道的论证是不正确的。
如果说：'在世俗谛中主张心识与其他相续的一切心识并非有别，因此你们的比喻不成立。'那么，由于在世俗谛中众所周知提婆达多的心识与其他相续的一切心识有别，这将成为对你们的破斥，所以这种说法也是不正确的。
'阿罗汉的心识是否结生相续也未经确定'这句话是指：先前顺世外道们说：'现在我们这样论证无后世：提婆达多临终时的心识不会与其他心识结生相续，因为是临终心的缘故，如同阿罗汉的临终心一样。'这是在说明他们的比喻不成立。
因为根据经典，如来涅槃后是否存在、是否不存在、亦存在亦不存在、非存在非不存在都是不予记说的问题。因此，阿罗汉临终心是否结生相续也未经确定，所以对方的比喻不成立，这种说法也是不正确的。
'在胜义谛中能立的比喻不具足过失的缘故'这句话是指：先前对方说：'就胜义谛而言，提婆达多的心识并非与其他相续的一切心识有别，因为是心识的缘故，如同提婆达多的心识。'这是在说明他们的比喻不成立。因为在胜义谛中提婆达多的心识不成立，所以对方的论证缺少比喻这一过失，因此这种说法也是不正确的。

།ཐ་སྙད་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས། སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དམ་འཆའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ནི་དེད་སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་ ཟིན་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།སྲིད་པ་སྔ་མའི་འཆི་ཁའི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་མེད་པ་དེ་ལྟར་འདིར་བཤད་དེ། །ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆི་ཁའི་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ།འཆི་ཁའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ན་སྲིད་པ་སྔ་མའི་འཆི་ཁའི་སེམས་ཀྱང་སྲིད་པ་འདིར་སྐྱེ་བའི་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མཐོང་བས། དེས་ན་རེ་ཞིག་འཆི་ ཁའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་ཁའི་སེམས་བཞིན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་འཆི་ཁའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་སྔ་མའི་འཆི་ཁའི་སེམས་བཞིན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གིས། སྲིད་པ་སྔ་མའི་འཆི་ཁའི་སེམས་དེ་སེམས་གཞན་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱོགས་ལ། སྲིད་པ་སྔ་མའི་འཆི་ཁའི་སེམས་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྲིད་པ་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་སྔ་མའི་འཆི་ཁའི་སེམས་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱོགས་སུ་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ། གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟག་པ་འཕྲོས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྐབས་གོང་མ་དག་གིས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

如果在世俗名言中主张无漏心为一方，那就是成立已成立。这是说，如果对方说：'我们在世俗名言中主张无漏临终心不与其他心结生相续，并且断定它不是其他。'那么，这在佛教徒的观点中也已经成立，因为是在已成立的基础上再成立，所以不合理。
'前世临终心与其他结生相续是不确定的'这句话是说，之前对方说：'如何没有后世，在此解释：提婆达多的临终心不与其他心结生相续，因为是临终心的缘故，就像阿罗汉的临终心一样。'这个理由是不确定的，因为我们看到前世的临终心也与此世投生的其他心结生相续。因此，是临终心就像阿罗汉的临终心一样不结生相续呢？还是因为是临终心就像前世的临终心一样有结生相续？这是不确定的，所以对方的理由有不确定的过失。
'如果说那个也作为主张所以无过失'这句话是说，对方说：'我们这些主张没有后世的人，也主张前世的临终心不与其他心结生相续，因此没有相违的一方，所以没有理由不确定的过失。'
对此说法的回答是，注释者说：'在否定后世的观点中，前世的临终心不成立，所以不能作为其主张。'在顺世外道的观点中，因为没有前后世，所以前世的临终心不成立，因此不能作为其主张，因为所依不成立。
'以延伸的观察为足'这句话是表示以上文作结。

། །། @##། །བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་ལྔ་པ། གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དེ་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བུ་དེ་འཁོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གི་གཞུང་ལས།གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ ཡིན་པར་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་དེ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་གང་ཟག་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་སྔར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དེ།དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་མཐའ་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་རོ་ཞེས་ཟེར་ བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན། །མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་ འགྱུར།།འཁོར་བར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། །མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གིས་བཏགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ལ་གང་ཟག་དེ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་ནས། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་ མེད་དེར་དེ་མེད།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བས་འདིར་འགྲེལ་པ་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི། དོན་དམ་པར་གང་ཟག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སུ རུང་བ་དང་།མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བོང་བུའི་རྭ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འཁོར་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཉམས་པས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མས་གང་ཟག་མེད་པར་གྲུབ་བཞིན་དུ་ ཡང་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་ལྟ་བའི་བློ་གྲོས་ཉམས་པས་དཔེར་ན།རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད་བཞིན་དུ། ཡོད་པར་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དེ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ནའོ།

第五十五卷。根本说一切有部的观点：补特伽罗（人）不能说是与蕴、处、界相同或相异，同样也不能说是常或无常，因此你们之前所说的常与无常两边的过失对我们并不构成伤害，这样的补特伽罗轮回。这是根本说一切有部的教义：补特伽罗不能说是与蕴等相同或相异，同样也不能说是常或无常。因此他们说，由于我们的观点认为补特伽罗既不能说是常也不能说是无常，所以你们之前所说的常与无常两边的过失对我们并不构成伤害。这样既不能说是常也不能说是无常的补特伽罗在五道中轮回。
对此论释者回答说：'若说补特伽罗轮回，在蕴、处、界中，以五种方式寻求，既然不存在，何者能轮回？必定不能轮回，因为不存在。'这是说，根本说一切有部所假立的这样的补特伽罗在五道中轮回，但在蕴、界、处中以五种方式寻求补特伽罗时，因为找不到，所以什么能轮回呢？不能轮回。
五种方式在如来观察品中说：'非身非离身，彼中无身彼中无，如来不有身，如来是何者？'因此这里不作解释。这就是所要证明的和能证法的安立。
为了说明这一点的量，这里的论式是：胜义中补特伽罗不存在，因为除了色、受、想、行、识之外找不到其特征，就像驴角一样。这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。就像驴角因为除五蕴之外找不到其特征而不存在一样，补特伽罗也因为除五蕴之外找不到其特征而不存在，所以不能轮回。
如果虽然不存在，但由于对它的执著习气，智慧退失，如同眼翳者见到毛发、蚊虫等存在一样，认为它存在。这是说，虽然通过前面的推理已经证明补特伽罗不存在，但根本说一切有部等由于执著补特伽罗的习气，使无我见的智慧退失，就像眼翳者虽然毛发、蚊虫等不存在却见为存在一样，认为补特伽罗存在。

།དེ་ ཡང་མི་འབད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཉེ་བར་ལེན་ནས་ཉེར་ལེན་པར། །འཁོར་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར། ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས། ཉེ་བར་ལེན་པར་འཁོར་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ཅིང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་ བར་ལེན་པ་དང་།སྲིད་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔ་མ་གཞན་ནས། ཕྱི་མ་གཞན་དུ་འཁོར་བར་བརྟགས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ ན་གང་གིས་དེ་འཁོར་བར་མངོན་པའི་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས།དེ་འཁོར་བར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་གདགས་པས། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་སྲེད་པ་དེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། སྲིད་མེད་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །དེ་གང་ཅི་ཞིག་འཁོར་ བར་འགྱུར།།སྲིད་པ་མེད་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི། གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པས། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་ རོལ་པོ་དག་།འདི་སྐད་ཅེས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས། ཕྱིས་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པས། དབུ་མ་པ་ན་རེ་སྲིད་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི། གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས ཟེར་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལེན་དུ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་གཏོང་བ་ནས། ཕུང་ པོ་ཕྱི་མར་འཕོ་བའི་དུས་ན།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྲིད་པ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཏོང་ཞིང་། ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས།གང་ཟག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ལས། དེ་ལྟར་མ་བསྒྲུབ་པར་གང་ཟག་དེ་བར་མ་དོའི་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ནས། སྲིད་པ་ཕྱི་མར་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ རོ།།ཞེས་བཤད་པ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་བཞིན་དུ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་གཏོང་སྲིད་པ་ཕྱི་མ་ལེན་པར་ཡང་རུང་བས། གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེས། ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་སུན་ མི་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་རིགས་ཤེ་ན་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ཟག་དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་ན་རིགས།ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པ། གང་ཟག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་འཕོ་བས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了说明这不需要努力，因此，'从取到取，若轮回则无有轮回'。从取到取若轮回，则在诸取之间无有取，将成为离取。这样说道：取、有、蕴、趣等是同义词。如果认为补特伽罗从五趣中前一取到后一取轮回，则在前后二取之间无有取，若无有取，则无有能显示其轮回的显示者，因此不成立其轮回。
为了说明这一点，取即是有的假名，若无取则彼爱亦无故，'无有无取时，彼何成轮回？'说道：无有及无取，是因为无有显示者。
若说：因为中有的诸蕴以取而成就有取性，故无过失。这是说，如果对方说：以中有的诸蕴成就有取性后，取后来将生的有，因此中观师所说'无有及无取是因为无有显示者'的过失不存在。
对此，上座佛护等某些人说：'舍弃彼者，由于如前所说过失随之，故彼不应理为答。'因为从舍弃中有诸蕴到迁移后蕴之时确实无有取，因此如是随有无显示者等过失，所以对方之语不应理为答，上座佛护等如是说。
这不应理，因为在一刹那中舍前有而取后有。这是注释者自己破斥上座佛护等解释不应理的语句。为何不应理？如是，应成立由于无显示者故无有补特伽罗，故不成轮回的道理，而未如是成立，却说彼补特伽罗从住于中有的阶段到迁移后有的阶段时有无取的过失。
这若有一补特伽罗，则如秤杆高低般在一刹那中舍中有取后有亦应理，故上座佛护等的解释不能破除对方的宗义，因此不应理。
那么如何应理呢？注释者自己说：'如是以五种寻求则无故应理。'说道：因为以五种寻求补特伽罗于诸蕴中无所得故，定不成轮回，如是解释则应理。
对方说：补特伽罗定是有，因为以取迁移他处而住故。

།འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་འཕོ་བས་མི་གནས་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །གང་ཟག་ལ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ གཞན་དུ་འཕོ་བས་གནས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ང་ཉིད་ང་ལས་ནུར་གྱུར་ཏོ། །ང་ཉིད་ལེགས་མཐོང་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས། གང་ཟག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གང་ཟག་མེད་ པས་འཁོར་བ་མེད་དོ།།ཞེས་བསྟན་པ་དང་། འདིར་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གང་ཟག་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གང་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་འཕོ་བས་མི་གནས་པ་དེ་དག་ནི་མེད་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་གང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུ་དང་ལེགས་མཐོང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་འཕོ་བས་གནས་པ་ དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འཁོར་ན་དེ་སྲིད་པ་སྔ་ཕྱིར་གདགས་པའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་གཞན་དུ་རྒྱུ་བ་བཞིན་ པས་སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་ཞིང་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྨྲས་སོ། །དེས་ན་སྔར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། །སྲིད་མེད་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །དེ་གང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་ འགྱུར།།ཞེས་སྨོས་པ་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་མེད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ང་ལས་ནུའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་ལེགས་མཐོང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པར་འཁོར་ན་གང་ཟག་དེ་དེའི་བར་སྐབས་ན་སྲིད་པ་སྔ་ཕྱིར་གདགས་པའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ཁྱིམ་སྔ་མ་ནས་ཁྱིམ་ཕྱི་མ་གཞན་དུ་རྒྱུ་བའི་བར་སྐབས་ན་དེ་ཁྱིམ་སྔ་མ་བཏང་བའི་གནས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཁྱིམ་ཕྱི་མ་མ་བླངས་པའི་གནས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཁྱིམ་སྔ་ཕྱིར་གདགས་པའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ།གང་ཟག་དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔ་མ་བཏང་བའི་གནས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཕྱི་མ་མ་བླངས་པའི་གནས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་སྲིད་པ་སྔ་ཕྱིར་གདགས་པའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་ཞིང་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ རོ།།སྲིད་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དེ་གང་ཟག་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྲིད་པ་མེད་པ་དེར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་ མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ།དེས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་ཟག་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།

在此，凡是不存在的，就不会以转移到其他取蕴而存在，就像石女儿一样。补特伽罗则有以转移到其他取蕴而存在的情况，就如世尊所说：'那时，我即是能仁，我即是善见'。因此，以上述理由的力量，补特伽罗确实是存在的。
如此表明没有补特伽罗就没有轮回。在此，外道们证明补特伽罗存在的言论，依次包含了有法、所立法、能立法、异品喻、近所作及结论。
此处，如石女儿等那样不以转移到其他取蕴而存在的，那些是不存在的；而补特伽罗如转轮王能仁和善见等那样以转移到其他取蕴而存在的，那确实是存在的。
对此说法，论师回答说：如果从一取蕴转到另一取蕴，则在前后生存期间就不会具有取蕴所依，就像提婆达多从一个房子到另一个房子走动一样，将失去生存的自性而成为无生存。因为不是其自性，所以不是其取蕴，也将成为无取蕴。
因此，前面偈颂中说：'无生存无取蕴，彼何者何能轮回？'这里详细解释了这个道理。
怎样会成为无生存和无取蕴呢？因为如果从能仁的取蕴转到善见的取蕴，那个补特伽罗在其间就不具有前后生存所依的取蕴，就像提婆达多从前一个房子到后一个房子走动的过程中，既不具有已舍弃前一个房子的所依，也不具有未获得后一个房子的所依，不具有前后房子所依的取蕴一样。
同样，那个补特伽罗也既不具有已舍弃前一取蕴的所依，也不具有未获得后一取蕴的所依，因为不具有前后生存所依的取蕴，所以失去生存的自性而成为无生存。因为不是那个生存的自性，所以那个生存不是那个补特伽罗的取蕴，也将成为无取蕴。
如此在无生存中无取蕴，为了明显表示这一点，彼何者何能轮回？因为如同空中花一样不存在，所以必定不能轮回。这表明否定了能取者补特伽罗。

།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་ལྟར་སྔ་ཕྱིའི་བར་སྐབས་ན་གང་ཟག་ལ་སྲིད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་ཟག་དེས་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་ཕྱི་མ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པས་དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཁོར་བ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོ་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཁྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དེ་ལྟར།སྲིད་མེད་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །དེ་གང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ལས་གཞན་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ ལྷས་བྱིན་གྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པས།དེ་ལྟར་སྲིད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་གང་ཟག་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཕུང་པོ་དག་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་འཁོར་བར་ མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །ཞེས་སྨོས་པའི་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འཐད་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ བརྟགས་ན་དོན་དམ་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་།མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་འཁོར་བར་མི་འཐད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །ད་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ དག་ལ་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་གྲང་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་ན། འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་ འདའ་བར་ནི།།ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དོན་དམ་པར་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་འམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་གྲང་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྟག་པ་ནི་མི་འདའ་སྟེ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རྟག་པ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果对方说：'虽然在前后期间人无有轮回和执取，但是该人会执取未来后世的轮回，因此是有执取的，轮回也会成立'，这个前主张的回答是：在此注释者说，你们认为所执取的那些执取，也不被其执取，因为是执取的缘故。比如其他的执取一样，由此推理，'无有轮回无执取，彼何者成轮回？'这句话中，这些是有法、所立法、能立法、譬喻和总结，按顺序配合。
比如除了天授以外的祭授的执取，在世俗谛中是执取，因为是胜义谛所以不被天授执取。同样，天授的执取也是世俗谛中的执取，因为是胜义谛所以不被天授执取。
如此无有轮回和执取时，此人是何者又将如何轮回？这表明否定了所取的蕴。如此首先在胜义谛中诸行、众生和补特伽罗轮回是不合理的，如前所说：'若诸行轮回，常则不轮回，无常亦不转，众生理亦同。'这是总结。
如此，首先按照所说的道理观察，在胜义谛中声闻所观察的诸行、外道所观察的众生、犊子部所观察的补特伽罗轮回是不合理的。因此在品初对方说'在胜义谛中内在诸法确实有自性，因为彼等有束缚的缘故'这个能立的意义不成立，从而证成了在胜义谛中内在诸法无有自性。
现在对于前面对方说'在胜义谛中内在诸法确实有自性，因为彼等有解脱的缘故'这个能立不成立，为了说明这点而说：'现在即使有涅槃，彼等中任何一个能否成为涅槃？'按照对方所许，即使有解脱和涅槃，诸行、众生和补特伽罗中的任何一个能否成为涅槃？说明一切都不合理。
其中，如果认为在胜义谛中诸行涅槃，'诸行涅槃者，任何时不理。'为什么诸行涅槃不合理呢？说道：'因为胜义中无生。'在此如果诸行是常或无常而涅槃，其中首先常法不会涅槃，因为即使在世俗谛中常法也不成立的缘故。

།མི་རྟག་པ་ཡང་མི་འདའ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་མི་རྟག་པ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་དེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་དོ།།ཅི་སྟེ་སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེ་ན་ཡང་། །སེམས་ཅན་མྱ་ངན་འདའ་བར་ཡང་། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འཐད་མི་འགྱུར། །རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡང་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྟག་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྟག་པ་ནི། མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་རྟག་པ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲགས་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་པས་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཐར་པ་མི་འཐོབ་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།མི་རྟག་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་ སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ཡང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཐར་པ་མི་འཐོབ་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པའི་ དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གང་ཟག་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་གནས་མའི་ བུའི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དེ།གང་ཟག་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མྱ་ངན་ ལས་འདའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།

为了说明无常也不能超越，从胜义谛而言，诸无常法不应涅槃，因为是无常的缘故，譬如外在的地等。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如外在的地等因为是无常故不应涅槃，如是诸行无常也因为是无常故不应涅槃。
若说有情涅槃，有情涅槃也不应理，因为是常或无常的观察。这是说明有情若观察为常或无常都不应涅槃。
为了说明常法也不应涅槃，其中首先常法不应涅槃，因为无因的缘故，譬如虚空。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如虚空因为无因故不涅槃，如是常有情也因为无因故不涅槃。
为了说明其合理性，又说：因为无因不被承认为存在，譬如石女儿，所以由常性和无因性推理不能获得解脱，为了遮除这点，说常性主张有遮除有法差别的过失。
为了说明无常有情也不涅槃，无常也不涅槃，从胜义谛而言，凡是无常者不涅槃，因为是无常的缘故，譬如外在的地等。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如外在的地等因为是无常故不涅槃，如是无常有情也因为是无常故不涅槃。
为了说明其合理性，又说：在此也由推理无常性不能获得解脱，为了遮除这点，说无常有情的主张有遮除有法差别的过失。
犊子部说：补特伽罗不可说是常或无常，所以没有上述过失，因此涅槃成立。这是说声闻犊子部说：补特伽罗不可说与蕴处界是一是异，同样也不可说是常或无常，所以两边所说的过失对我们无害，这样的补特伽罗可以涅槃。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ན་ཡང་། དོན་དམ་པར་ཐར་པ་མི་འཐད་དེ། བརྟེན་ ཏེ་གདགས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་བརྟེན་ཏེ་ གདགས་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ།གང་ཟག་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་མོད་ཀྱིས། རེ་ཞིག་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་ནི་བརྟེན་ཏེ་གདགས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཐར་པ་མི་ འཐད་དེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་རྫས་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་རྫས་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཞན་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་སྐད་ ཅིག་མ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་ན་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ།གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གང་ཟག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་ ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གང་ཟག་ཡོད་ན་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ།དེ་ནི་སྔར་ཡང་། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི། དབུ་མ་པ་སྨྲ་བ་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྔར་དབུ་མ་པས།དེའི་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་བཤད་པའི་གཞུང་དང་མཐུན་པས། དེ་ལྟ་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་གང་ཟག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ གཞུང་ཉམས་སོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་དག་གི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར། དཔེར་ན་ཉེ་ བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཐར་པར་ཡང་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།

对于如此所说的回答，此处作解释者说道：'这是不好的。即使承认补特伽罗是不可说为常或无常的实有，但在胜义中解脱是不合理的，因为是依他而假立的缘故。如同瓶子一般，因此为比量所破。'这些是法有法、所立法、能立法、譬喻和结论，应当按顺序配合。
譬如瓶子因为是依他而假立的缘故不能成立解脱，同样地，虽然补特伽罗不可说为常或无常并非实有，但是暂且如对方所许，即使承认是实有，因为是依他而假立的缘故，在胜义中解脱是不合理的。以实有的比量会破坏成立涅槃存在的论证。
为了说明这一道理的其他理由，'凡是实有者皆是无常，如色等，因此以实有的比量会导致无常性，以及由于可说性而排除不可说性，因此对于主张实有的立宗，存在违背法有法差别的过失。'
此外，如果在无余涅槃界的刹那中有补特伽罗，则成常见过失；如果无，则成断见过失。这是说，对于犊子部认为补特伽罗不可说为常无常而能获得涅槃的主张，如果在无余涅槃界的刹那中有补特伽罗，则成常见过失，从而违背'不可说为常'的教义；如果无，则成断见过失，从而违背'不可说为无常'的教义，这是不合理的。
这在前面也已经说过：'说有即执常，说无即断见。'因此不合理。如果说不可说为有无，则与中观师的主张相符。如此，前面中观师所说：'是故于有无，智者不应住。'这一教义相符。如此则破除了对方所许的补特伽罗不可说常无常而能获得涅槃的教义。
犊子部说：'如同无分别识的境界中的色等虽然不可假立为有无的言说，但确实是实有一样。'这是犊子部所说的教义。譬如从近住所生的无分别识的境界中的色等，以及瑜伽师最究竟的无分别识的境界中的法界，虽然不可假立为有无的言说，但确实是实有；同样地，我们的补特伽罗虽然不可假立为有无的言说，但确实是实有，因此解脱也是合理的。这就是他们的教义。

།དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ འབྱུང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཡང་། ཐར་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་རྟག་།གལ་ཏེ་མེད་ན་མི་རྟག་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་བརྗོད་པར་བྱ་མིན་ཡང་། །མཁས་པས་ཤེས་པར་བྱ་མིན་མིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་ན་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ནི་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བས་ཐར་པ་ འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ ལྟོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་དེ་ཡང་དངོས་པོ་ ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བསལ་བས་རང་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ བས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་གང་ཟག་གི་བློ་འདི་ནི། དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཞིན་པས། གང་ཟག་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་ དམ་པར་དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ནི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ པས་དེ་དག་གི་ཡུལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ།གང་ཟག་གི་བློ་འདི་ཡང་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཡུལ་གང་ཟག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ།

如果问及如何了知，为了显示我执论者从自宗所说的根据，如此说道：'若解脱有我则成常，若无我则成无常，补特伽罗虽不可说，然非智者不可知。'如是所说。
在无余涅槃界的刹那，若有补特伽罗则成常见过失，若无则成断见过失，因此依我等宗义，补特伽罗如同不可说是蕴处界的异体或同体一样，也不可说是常或无常。
虽然如此不可说，但并非智者不能了知，确实是所知境。如是性质的补特伽罗将入涅槃，故解脱是合理的，他们如是主张。
对此所说，作为回答，此处论释者说：'此非合理，若是实有法，则应成可说为一体异体，与宗义相违故。'
譬如无分别识的对境色等，若是实有，则依共相而言应成一体可说，依自相而言应成异体可说。法界也依一味性而言应成一体可说，依遍计所执自性和相不同而言应成异体可说，如是与汝宗义相违。
同样，若补特伽罗是实有，则由推度实有性，应成一体异体可说，由遮遣彼等可说性，则有违背自许之法有性过失，故与宗义相违，因此非合理。
为显示其他推理，故说：'胜义中此补特伽罗之识，非实有境识，是识故，如瓶等之识，故补特伽罗非成实有，因此胜义中彼无解脱。'
此中依次配合为有法、所立法、能立法、喻例及结论。如瓶等之识因是识故非实有境识，故彼等境瓶等非成实有，如是补特伽罗之识亦因是识故非实有境识，故彼境补特伽罗亦非成实有，因此胜义中彼无解脱。

།དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་ པ་དེ་དག་གིས་ནི་གང་ཟག་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པར་དགག་པ་དང་།ཕ་རོལ་པོའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཉེ་བར་སྨྲས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གང་ཟག་གི་དཔེས་ནི་བདག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། ཆོས་ཀྱི་དཔེས་ནི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་མ་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་གིས་དབུ་མ་པ་ལ་དོན་དམ་པར་བདག་དང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་གཞུང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་མེད་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ནི་ཅི་རེ་ཞིག་གང་ཟག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །མ་ངེས་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་པས་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ ལ་སོགས་པ་དག་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབས་པས་ཁྱེད་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ པས་མ་གྲུབ་པོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཆུགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཐར་པ་དང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་པའི་ ཕྱིར་བཅིངས་པ་ཡང་འགྲུབ་ལ།བཅིངས་པ་རྣམས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བས་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་བསལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བཅིང་བ་ལས་ངེས་པར་འགྲོལ་ བའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཡང་འགྲུབ་པོ།དེ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུན་རྟག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དག་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་ཞིང་ འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་རྟག་ཆད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་པའི་འཁོར་བ་དང་།དེ་ལས་ཐར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།

如此所说的那些方面，否定了人我实有的存在，并阐述了他方所宣说的宗义。如是，说我论者以补特伽罗为喻来证成我，以法为喻来证成实有，由于他们的补特伽罗和法都是无生的缘故，实有性不成立，因为无有譬喻的缘故，他们对中观派无法证成胜义中有我和实有，若要证成世俗有，则是相违之义。
若说：'补特伽罗是实有，因为是所识知，如色法'，这是他方以所知的因来证成补特伽罗实有的论式。这些也应当依次配合能别、所立法、能立法和譬喻，譬如色法因为是所识知故是实有，同样，补特伽罗也因为是所识知故是实有。
对此说法的回答，此处论释者说道：'此因对兔角等是不定'。这是说兔角等虽无实体却也是所识知，由此可见，补特伽罗是所识知故，是如色法般实有，还是如兔角等般非实有，此因不定，因义不成。
不仅仅是不定，为了显示也是义相违，说道：'所识知性若无无常性等则不生起，故与常住相违，证成相违法故也是义相违'。瓶等所识知性与无常、苦、空、无我等相关，由于你们的因'是所识知故'证成了与常住等相违的无常等法，你们欲证补特伽罗实有常住，此成相违，故不成立。
自部某些人说：诸行因缘相续不断，与贪等俱生者，因为被障碍解脱和善趣的贪等所束缚故，束缚成立。被束缚者由听闻正法、如理作意等所生的正智光明显现，遣除无明黑暗，必定从贪等束缚中解脱，故解脱也成立。
这些在果刹那生起时因刹那已灭故非是常，相续恒常故非是无常，因此无有二边过失。这是说声闻经部认为诸行生灭性远离常断过失，有贪等束缚的轮回和从彼解脱的涅槃的宗义。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། སྐྱེ་འཇིག་ཆོས་ཅན་ འདུ་བྱེད་རྣམས།།མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་པ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་མཚུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དེར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཁོར་བར་མི་འཐད་དེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་མི་རྟག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འཐད་དེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ སུ་དང་།འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་འདའ་བར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་མདོ་སྡེ་པས་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་པར་དམ་བཅས་པ་རྣམས་ ལ་ཡང་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་དེ། འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའམ་དུས་ གཞན་དུ་གནས་པ་འམ་རྟག་པ་དང་།མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། སྐྱེ་འཇིག་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་རྣམས། །མི་ འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་དུས་ཐ་དད་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ འདུ་བྱེད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱི་ལ་དུས་ཐ་དད་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ།

对于如此所说的回答，解释者自身在此解说：'有生灭法性的诸行，不能束缚也不能解脱，如前所说'。如同之前已经显示诸无常行中轮回和涅槃不合理一样，在此声闻经部宗派的论典破斥处，也显示有生灭法性的诸无常行中轮回和涅槃不合理。因此'如前所说'是指与前相同，如同之前已经显示诸无常行中轮回和涅槃不合理一样的意思。
为了显示这个道理，如同在彼处胜义中内在诸行不合理轮回，因为无常的缘故，譬如外在瓶子等一样；以及胜义中无常不合理涅槃，因为无常的缘故，譬如外在地等一样的显示那样，在此处也说有生灭法性的诸行中束缚和解脱不合理。如同之前'若说诸行轮回，虽无常亦不能轮回'的场合，以及'诸行涅槃，如何皆不合理'的场合中显示诸无常行中束缚和解脱不合理那样，在此经部所承许的有生灭法性无常诸行中，束缚和解脱也如前不合理。
因此，其他部派所遍计的诸行中，胜义中轮回和涅槃一切方面都不合理，因为诸行是刹那刹那灭或住于他时，或说是常与无常都不应理的遍计，是有生灭法性的缘故。这是前文的总结和能立的过失。或者，'有生灭法性的诸行，不能束缚也不能解脱'是指诸定不住行中，不可能有束缚和解脱相在不同时间中经历的其他状态的缘故。这是所思义。这表明颂词的含义是：就一种情况而言，对于诸定不住行在一刹那中具有坏灭本性者，因为不可能有束缚和解脱相在前后刹那中以不同时间经历的其他状态，所以显示诸行中束缚和解脱不合理。

།ཡང་ ན།།སྐྱེ་འཇིག་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་རྣམས། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཞིག་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བཅིངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐར་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རམ་འགལ་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགགས་པའི་ཕྱིར་བཅིང་དུ་མེད་པས་བཅིངས་པ་མི་འཐད་ལ། མ་བཅིངས་པ་རྣམས་ལ་ ནི་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་དུས་ན་ཡོད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར།ཐར་པ་མི་འཐད་པའམ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་ཅེས་བྱར་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ ལས།།མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་ན་རེ། དབུ་མ་པས། སྐྱེ་འཇིག་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་རྣམས། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བས་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་ བཅིངས་པ་དང་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་མི་སློབ་པའི་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཚེ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་སྤོང་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འཐོབ་པ་ བསྐྱེད་དེ།དཔེར་ན་རྐུན་པོ་ཕྱིར་ཕྱུང་ནས་སྒོ་གཅོད་པའི་ཚུལ་བཞིན་པས། དེས་ན་སེམས་འགག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྒྲུབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཐར་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ལ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཐར་པ་མི་འཐད་ལ། ཉོན མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ཡང་མ་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐར་པ་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡང་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བཞིན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུན་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པར་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་བཅིངས་པ་འགྲུབ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཐར་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།

或者，'有生灭法性的诸行，不能束缚也不能解脱'，这是说诸行与贪欲等同时生起的，因为已经灭去，对于未被束缚的诸法，不应在后一刹那生起解脱，或者是相违的缘故。这是说，另一方面，这个偈颂的含义是诸行刹那与贪欲等同时生起的，因为它们与彼等同时灭去，所以不能被束缚，束缚不合理；对于未被束缚的诸法，解脱的特征在后一刹那生起时是不合理的，因此解脱不合理；或者说在一个刹那中有束缚和解脱是相违的，所以不应理。
有人说：'根据特征论，无学心正在生起时，从障碍中得到解脱'，这是说阿毗达磨论师们说：中观派说'有生灭法性的诸行，不能束缚也不能解脱'，这样说诸行是生灭法性的诸法不能有束缚和解脱的特征是不合理的。如是，根据阿毗达磨的特征，无学心正在生起时，以无间道断除烦恼的得，以解脱道生起涅槃的得，比如驱逐盗贼后关闭门户一样。因此，虽然灭去和未生起的心没有束缚和解脱，但在正在生起的修行中成就解脱。
对此回答，此处注释者说：'正在生起的也是有烦恼或无烦恼，都有同样的过失。'这是说，如果正在生起的心是有烦恼的，则对有烦恼者不应有与之相违的解脱；如果是无烦恼的，则因为未被束缚，对它也不应有解脱。如果对方说：正在生起的心不应说是有烦恼或无烦恼，因此没有上述过失。对这个前主张的回答，此处注释者说：如同不可说正在烦恼的是有烦恼或无烦恼一样，正在生起的也不可说，因此没有解脱。
如果说相续中有束缚和解脱则无过失，这是说对方为了要遮除前述常与无常两边的过失，认为由于刹那相续的差别，在前一刹那心成立束缚，在后一刹那也成立解脱，因此无过失。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ དང་།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བཅིངས་པ་དང་། ཐར་པ་དག་ལ་ཐ་སྙད་པར་འདོད་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་ པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་གཞུང་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་དེ་དག་སེམས་ཅན་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་བཅིངས་པ་དང་། ཐར་པ་སྨྲས་པ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་ བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་།།མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་སྔར་ནི་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་། ཐར་པ་མི་འཐད་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ནི་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་བཅིངས་པ་དང་། ཐར་པ་མི་འཐད་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་མི་འཆིང་སྟེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ ཐར་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྔར་ཡང་། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་བཅིངས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཟིན་ན་ཡང་འདིར་ཡང་ བསྟན་ཅི་དགོས་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སེམས་ཅན་བཅིངས་པ་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒོལ་བ་ཐ་དད་དེ། སྔར་ནི་སེམས་ཅན་བཅིངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་དམ་བཅས་ པ་བསལ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ནི་སེམས་ཅན་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་གཉི་གར་དམ་བཅས་པ་དེ་དག་དགག་པ་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འཆིང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འཆིང་བ་ ཡིན་ལ།དེ་གཏན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ཞིང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་མི་འཐད་པས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་ པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ།འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འཆིང་བ་ཡིན་ལ། དེ་གཏན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པས་གང་ཟག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་འཆིང་ན། །ཉེ་བར་ལེན་བཅས་འཆིང་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ཡིན་ན་ཉེ་ བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་དེ་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཅིངས་ཟིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།

对于这样说的回答，此处论释者说道：'这是不合理的，因为相续无实体的缘故，相续有烦恼和无烦恼，以及不可言说等，如前所说不能成立解脱的缘故，若承许系缚和解脱是世俗谛，则违背所立宗的缘故。'首先，这些论述否定了自部宗派认为有为法生灭诸法有系缚和解脱的主张。
现在为了否定他们认为有情有系缚和解脱的主张，对于所说有情的系缚和解脱也要解释：'如前所说，有情也不系缚不解脱。'这里'如前所说'的词义，是指如前对无常有为法的系缚和解脱不合理的论述同样适用于此处。此处是说明对常和无常的有情，系缚和解脱不合理，如前所说一样。因此如前所说，有情也不系缚，因为已说明常和无常两方面的过失。也不解脱，如同已说明常和无常诸有为法不能成立解脱一样。这是其意趣。
此处若对方说：'前面已经以『对有情也是同样的次第』说明了常和无常的有情不能成立系缚，为何此处还要说明？'对于这个隐含的前主张的回答，此处论释者说：'虽然否定有情系缚与前说无异，但诤论者不同。前面是想要遮遣单独承许有情系缚的主张，此处则是显示否定有情既系缚又解脱两者的主张相同的缘故。'
其他人说：'因为有情的取是系缚，所以取是系缚，彻底息灭取是解脱，而且不可说是常或无常，因此不存在如前所说常和无常诸有为法及有情的过失，所以没有所说的过失。'这是犊子部等补特伽罗论者所说：'对此世尊说有情的取是系缚，彻底息灭取是解脱，因此补特伽罗有系缚和解脱，而且不可说是常或无常，所以没有所说的过失。'这是他们的主张。
对于这样说的回答，论释者在此解释：'若取为系缚，有取者不系缚。'若胜义谛中取是系缚，则具有取的取者提婆达多，由于取而说为具有取者，他就不会系缚。若取是系缚，则具有取的补特伽罗就不会系缚，因为已经系缚的缘故。

།ཡང་ན། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་འཆིང་ན། །ཉེ་བར་ལེན་བཅས་གྲོལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པ་དེ་གྲོལ་བར་མི་འདོད་དེ་དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེས། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་དེ་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།བཅིངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བའི་ཚིག་གི་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་དེ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དགག་པ་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཉེ་བར་མི་ལེན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཅིངས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་ སུ་དཔོག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་ བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅི་སྟེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ འཆིང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྟེ་འཆིང་བ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་དམ་བཅས་པ་སྔ་མ་དེའི་དོན་ལ་དཔེ་མེད་པ་དང་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆིང་བ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་འཆིང་བ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་ལན་བཏབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་ པ་ནི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལྷས་བྱིན་གྱི་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་ཡང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ ཡིན་པས།དབུ་མ་པའི་དཔེ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དེ། རེ་ཞིག་དེས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ།

或者，如果说'若取即为缚，有取则不解脱'，也可以这样解释：具有执取的人不被认为能解脱，因为否定相违的缘故。这就是说，若以此偈颂来理解：如果执取是束缚，那么具有执取的补特伽罗就不会被束缚，因为已经被束缚了。从这段文字的语境来看，这里的意思是：如果执取是束缚，那么具有执取的补特伽罗就不会解脱，因为否定相违的缘故。
或者，从胜义谛来说，天授的执取不会执取，因为是执取的缘故，就像祭授的执取一样。这是说明执取非束缚的推理。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序来说就是：比如祭授的执取在世俗谛中是执取，因为是执取的缘故，从胜义谛来说不是天授的束缚；同样，天授的执取也是在世俗谛中是执取，因为是执取的缘故，从胜义谛来说不是天授的束缚。
那么，这个论题的含义是什么？如果说'能执取的执取不是束缚'，则没有譬喻，因为祭授的执取是束缚。如果说还有其他的束缚存在，那就违背前宗。这是对方说中观派前述论题在譬喻上有无譬喻的过失，以及违背自己承许的过失的说法。
对此说法的回答是，论释者说这也不合理，因为承许祭授的执取未被证成是天授的束缚本身就是譬喻，所以并非无譬喻；又因为未承许其他的束缚，所以也不违背前宗。这些按顺序回答了非无譬喻和不违背前宗的问题。
为了说明这个推理，说道：从胜义谛来说，天授的自我执取不是执取，因为依赖于特殊言说的缘故，就像祭授的执取一样。这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序来说就是：比如祭授的执取依赖于特殊言说，因此不是天授的执取；同样，天授的自我执取也依赖于特殊言说，因此不是天授的执取。
因此，中观派既不是无譬喻，也不违背前宗。首先这说明了对于具有执取者来说，束缚和解脱都是不合理的。

།ད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་།།ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས། །ཉེ་བར་ལེན་མེད་མི་འཆིང་སྟེ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པས་དེ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་མ་གཏོགས་པར་གནས་སྐབས་གཞན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་གང་ཞིག་འཆིང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཆིང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།གནས་སྐབས་གསུམ་པ་གཞན་མེད་པས་དེ་ལ་ཡང་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་བཅིངས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་འཆིང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྕགས་སྒྲོག་ལ་ སོགས་པ་འཆིང་བ་ཡོད་ན་དེས་བཅིང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་བཞིན་པས།འཆིང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་བཅིངས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འཆིང་བ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་ པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྕགས་སྒྲོག་ལ་སོགས་པ་འཆིང་བ་ཡོད་ན་དེས་བཅིང་བར་བྱ་བ་རྟ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ཡོད་ན་དེས་བཅིང་བར་བྱ་བ་སེམས་ཅན་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར། གལ་ཏེ་བཅིངས་ པའི་སྔ་རོལ་ན།།འཆིང་བ་ཡོད་ན་འཆིང་ལ་རག་།དེ་ཡང་མེད་དེ་བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །འཆིང་བ་དེ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འཆིང་བ་ཡོད་ན་ནི་དེས་འཆིང་བར་ཡང་འདོད་ལ་རག་ན། བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འཆིང་བ་དེ་ཡང་མེད་དེ་འཆིང་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ནི་སྔར། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད། །འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་ཡོད་འགྱུར། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགག་པར་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཆོས་དུས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་སྐབས་འདིས་ནི་འཆིང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་བཅིངས་པ་དང་འཆིང་བ་གཉིས་དུས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་ དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་དེ་དེའི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ལྷས་བྱིན་དང་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་དེ་དེའི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

现在为了说明无取者不应有系缚和解脱，如此说道：'无取者也不成为有，故无取者不被系缚。'意思是说，若无取者，则无基础的补特伽罗不能成立，因此对其而言系缚和解脱也不应理。
除了有取和无取的特征状态之外，没有其他状态，因此说道：'何种状态将成系缚？'意思是说没有系缚。这是总结语的含义，即因为没有第三种状态，所以对此系缚和解脱也不应理。
其他人说：有情确实是被系缚的，因为有其系缚的缘故。譬如有铁锁等系缚物时，也必定有被系缚者。因此，由于有取这种系缚存在，所以有情确实是被系缚的。这是对方以有系缚为因，证成有被系缚者的推理。
这些依次是有法、所立法、能立法、譬喻、合说和结论。例如，当有铁锁等系缚物时，必定有马等被系缚者；同样，当有贪欲等取的系缚时，必定有被系缚的有情。
对此说法，注释者回答说：'如果按照你所说，若系缚前已有系缚，则需依赖系缚。但系缚前也无系缚。'意思是说，如果如你所说，在有情被系缚之前就有贪欲等系缚存在，那么就需要依赖系缚。但在被系缚之前，系缚并不存在，不能起系缚作用。
这如前所说：'若于贪著前，无贪有贪欲，依此有贪著，有欲则有贪。'应以此理予以破斥。这表明取法时间无差别。
这偈颂说明能立系缚无取的法即是系缚者与系缚二者时间无差别。因此，胜义中提婆达多的取不是提婆达多的系缚，因为时间相同，如提婆达多的自体。这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如提婆达多的自体与自体时间相同，故非其系缚；同样，提婆达多的取与提婆达多时间相同，故非其系缚。

།ཡང་ན། གལ་ཏེ་བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །འཆིང་བ་ཡོད་ན་ འཆིང་ལ་རག་།དེ་ཡང་མེད་དེ། བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འཆིང་བ་དེ་ཡང་མེད་དེ། འདིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཆོས་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་སྐབས་འདིས་ནི་འཆིང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས ནི་བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འཆིང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དེའི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དེའི་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ ནོ།།ད་ནི་བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་པ་དང་། འཆིང་བཞིན་པ་དག་ལ་འཆིང་བ་དང་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་པ་ལྷག་མ་དག་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་འདྲ་བར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ལྷག་ མ་ནི།།སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པས་བསྟན། །ཅི་ཞིག་བསྟན་ཞེ་ན། བཅིངས་པ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལྷག་མ་དག་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་སྟེ་ བཅིངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན། བཅིངས་པ་ལ་ཡང་འཆིང་བ་དོན་མེད་པའམ། བཅིངས་ཟིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །མ་བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་སྟེ། བཅིངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐར་པ་བཞིན་ནོ། །འཆིང་བཞིན་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པ་ཡང་མི་འཆིང་སྟེ།སྐྱོན་གཉི་གར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐར་བཞིན་པ་ལ་འཆིང་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བཅིངས་ པ་དང་།མ་བཅིངས་པ་དང་། འཆིང་བཞིན་པ་དག་ལ་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། བཅིངས་པ་ལ་ནི་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །བཅིངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བཅིངས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་བཞིན་ནོ། །མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ་མ་བཅིངས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ ཐར་པ་བཞིན་ནོ།།འཆིང་བཞིན་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། སྐྱོན་གཉི་གར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐར་བཞིན་པ་ལ་ཡང་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་དཔེ་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ལ་འཆིང་བ་དང་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་དང་ཐར་པ་དང་ཐར་པའི་རྩོམ་པ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བཅིངས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པའི་གཉེན་པོར་ཐར་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་བཅིངས་པའི་གཉེན་པོ་ཐར་པ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བཅིངས་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པའི་གཉེན་པོ་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཅིངས་ པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

或者，如果在被束缚之前，束缚存在则依赖于束缚。这也是不存在的。在被束缚之前那个束缚也是不存在的。这表明取法在前是不存在的，也就是说，从另一个角度来说，这个偈颂阐明了束缚无取的成立法因是在被束缚之前束缚不存在。其比量为：胜义中提婆达多的取不是提婆达多的束缚，因为在前不存在的缘故，如耶若达多的取。这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻，譬如耶若达多的取因为在提婆达多之前不存在故非其束缚，同样，提婆达多的取也因为在提婆达多之前不存在故非其束缚。
现在对于已束缚、未束缚和正在束缚等情况下束缚和束缚的开始不合理的其余内容，如同已走、未走和正走等情况下行走和行走的开始不合理的道理一样配合，因此其余内容是：'以已走、未走、正走而说明。'说明什么呢？说明束缚不合理的其余证明，即如同彼处已说明已走、未走和正走中行走不合理一样，此处也是已束缚者不被束缚，因为已经束缚的缘故，譬如对已束缚者再束缚无义或已束缚无疑一样。
未束缚者也不被束缚，因为远离束缚的缘故，譬如解脱一样。正在束缚和不可言说者也不被束缚，因为有两种过失和不可言说的缘故，譬如正在解脱时束缚不合理一样。如同彼处已说明已走、未走和正走中没有行走的开始一样，此处也是已束缚、未束缚和正在束缚中没有束缚的开始，已束缚中没有束缚的开始，因为已经束缚的缘故，譬如束缚已经很久的情况一样。
未束缚中也没有束缚的开始，因为未束缚的缘故，譬如解脱一样。正在束缚和不可言说中也没有束缚的开始，因为有两种过失和不可言说的缘故，譬如正在解脱时也没有束缚的开始一样。这些也应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻，对于这些应当说明没有束缚和束缚的开始、解脱和解脱的开始。
此处有人说：束缚确实是存在的，因为其对治存在的缘故。如同智慧的对治是无知一样，束缚的对治是解脱存在，因此束缚确实是存在的。这是他方以束缚的对治解脱存在的因来成立束缚存在的言词，这些应当依次配合法、所立法、能立法、譬喻和结论，譬如因为智慧的对治无知存在的缘故智慧也确实存在一样，因为束缚的对治解脱存在的缘故，束缚也确实存在。

།ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བཅིངས་པའམ། མ་བཅིངས་པའམ་གྲོལ་བཞིན་པ་ཞིག་ཐར་བར་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྟག་པ་རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་ཐར་པ་མི་འཐད་པས་བཅིངས་པ་ཡང་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འཆིང་བའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲོལ་ཏེ། དཔེར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །མ་བཅིངས་པ་ཡང་གྲོལ་མི་འགྱུར། བཅིངས་པ་དང་བྲལ་བའི་གྲོལ་བ་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟག པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྟེ།མཚན་ཉིད་ལས། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་འབྱུང་བས་གྲོལ་བཞིན་པ་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མི་སློབ་པའི་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་འབྱུང་བས་གྲོལ་བཞིན་པ་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གྲོལ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ན།བཅིངས་པ་གྲོལ་བཞིན་ཡིན་གྱུར་ན། །བཅིངས་དང་གྲོལ་བ་དུས་གཅིག་འགྱུར། །འཆིང་བ་དག་གིས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐར་པ་གང་གིས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཅིངས་པ་ཉིད་དམ་ཐར་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པར་ གདོན་མི་ཟ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་སོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཐེབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྔར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའམ། བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་།རྟ་བཅིང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྟ་བཅིངས་པ་འདི་སུའི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན། རྟ་འདི་སུའི་ཡིན་པའི་འོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། རྟ་འདི་སུའི་ ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན་རྟ་བཅིངས་པ་འདི་སུའི་ཡིན་པའི་འོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེས་གང་ཡང་རུང་བ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བས་དོན་བརྡ་མི་ཕྲད་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན་སྐྱེ་བཞིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་བས་ཀྱང་གང་ཡང་རུང་བ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསལ་བས་དོན་བརྡ་མི་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པའམ་བཅིངས་པའམ་མ་བཅིངས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ སྔ་མ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་སྔ་མ་ཉིད་ལྡོག་པ་མེད་དོ།

如是说。对于如此所说，作为注释者在此解释说：若胜义中解脱也存在，那么是被束缚者、未被束缚者、或正在解脱者获得解脱呢？
以三种观察方式说明解脱不合理，从而显示束缚也不存在。
其中为显示第一种观察而说：首先，被束缚者不能解脱。因为所谓被束缚就是对治束缚的力量尚未生起，由于对治束缚的力量尚未生起故不能解脱，如同具有一切烦恼束缚者。
为显示第二种观察而说：未被束缚者也不能解脱。因为即便是世俗谛中，已离束缚的解脱状态也不存在。
为显示第三种观察而说：若认为如《相品》中所说：'无学心正生起时，从诸障碍得解脱'，而认为正在解脱者可以获得解脱。
这是他方所说：无学心生起时，无间道与解脱道同时生起，如阿毗达磨相品中所说，因此正在解脱者可以获得解脱，这是对方的观点。
为显示这不合理而说：应当说明何为正在解脱。若说是被束缚者，那么若被束缚者正在解脱，则束缚与解脱将同时存在。被束缚即为被束缚所束缚，解脱即为由解脱而得解脱，这二者若同时存在是不应理的。
因此，必须确定它是被束缚或解脱其中之一。如此则会被前述推理所破斥，因此毫无立足之处。即被前述关于束缚与未束缚的推理所破斥。
正在生起者也必定是已生或未生、被束缚或未被束缚，因此不能避免上述过失。这是在说明前述他方所说'无学心正生起时，从诸障碍得解脱'的教证不合理。
即便说正在生起是趋向于生起，也如同系马的比喻，由于推理检验相同，因此仍然无法避免上述过失。就像问'这匹被拴着的马是谁的'时，回答说'这匹马是谁的'，或问'这匹马是谁的'时，回答说'这匹被拴着的马是谁的'，由于都没有明确指出任何一个，因此无法传达确切含义。
同样在此处，当问什么是正在生起时，回答说是趋向于生起；当问什么是趋向于生起时，回答说是正在生起。由于都没有明确指出任何一个，因此无法传达确切含义。
而且，所谓趋向于生起者，也应当是已生、未生、被束缚或未被束缚中的某一种，由于与前述观察推理相同，因此对方的论据不成立，前述过失仍然存在。


།གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་མི་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རྟོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ མ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཐར་པ་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཐར་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ ཉིད་དང་ཐར་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་མི་ཤེས་པ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨོན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ དོན་དམ་པར་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨོན་པ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ཆུ་སྦྲུལ་གྱི་མགོའི་ནོར་བུ་བཞིན་ནོ། །ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་གྱུར་ན་ཇི་མ་རུང་ སྙམ་དུ་སྨོན་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་སྨོན་པ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཐར་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་ཆུ་སྦྲུལ་གྱི་མགོའི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་སྨོན་པ་མེད་པས་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཐར་པ་ཡོད་པ་ལ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བདག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཅིག་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་སྨོན་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར བཤད་པ།།བདག་ནི་ལེན་མེད་མྱ་ངན་འདའ། །མྱང་འདས་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས། །གང་དག་འཛིན་པ་དེ་དག་གི་།ཉེར་ལེན་ལེགས་པར་ཟིན་མ་ཡིན།


好的，这段文字是一段关于佛教哲学中“解脱”（thar pa）的辩论，主要探讨了“解脱”的本质、是否真实存在以及如何理解“解脱”与“自我”的关系。我将尽力将其翻译成汉语，并解释其中的关键概念：


“如果说，‘如果相对于前一刹那的心，认识到不学之心是完全解脱的’，那么这是指，如果对方认为，‘因为相续不同，所以相对于前一刹那的烦恼心，后一刹那的不学之心是完全解脱的，因此解脱是合理的’。

为了回应这个观点，我们说：‘这也是不合理的，因为束缚和解脱都只是世俗谛的安立，因此会丧失你们所期望的意义。’也就是说，在世俗谛中，安立束缚和解脱是合理的，但是你们期望在究竟意义上存在解脱，这就会丧失你们所期望的意义，因此这个观点是不合理的。因此，因为在究竟意义上解脱是不合理的，所以‘因为有对治’这个理由是不成立的。而且，就像解脱一样，你们不认识解脱的对治，所以这个例子是不成立的，因此也存在‘所立不全’的过失。’这是总结。

这里有人说：‘在究竟意义上，解脱是真实存在的，因为那些渴望解脱的人有这样的愿望。如果某事物在究竟意义上不存在，那么那些渴望它的人就不会有这样的愿望，就像水蛇头上的宝珠一样。那些渴望解脱的人，如果像柴火燃尽的火焰一样，没有执取地进入涅槃，那该多好啊！如果涅槃成为我的，那该多好啊！’他们有这样的愿望，因此在究竟意义上，解脱是真实存在的。’这是对方通过‘有执取愿望’的理由来证明解脱存在的观点。他们依次安立了：所立（有解脱）、能立（有执取愿望）、理由（有执取愿望）、同品喻（解脱）、异品喻（水蛇头上的宝珠）、以及结论。也就是说，对于像水蛇头上的宝珠一样不存在的事物，那些渴望它的人不会有执取‘我’和‘我的’的愿望，因此它是不存在的。但是，对于解脱，那些渴望它的人有‘愿我进入涅槃！愿涅槃成为我的！’这样的执取‘我’和‘我的’的愿望，因此在究竟意义上，解脱是真实存在的。’他们这样说。

为了回应这个观点，解释者在这里说：‘“我”没有执取地进入涅槃，愿涅槃成为“我的”，那些执取这些的人，他们的执取并没有被很好地把握。’”


*   **解脱 (ཐར་པ)：** 指的是从轮回的痛苦中解脱出来，达到涅槃的状态。
*   **不学之心 (མི་སློབ་པའི་སེམས)：** 指的是已经超越了学习阶段，达到无学位的智慧。
*   **相续 (རྒྱུད)：** 指的是心识的连续不断。
*   **烦恼心 (ཉོན་མོངས་པ)：** 指的是贪、嗔、痴等使人痛苦的心理状态。
*   **世俗谛 (ཐ་སྙད)：** 指的是世俗概念中的真理，即我们日常生活中所理解的真理。
*   **对治 (གཉེན་པོ)：** 指的是能够消除烦恼的修行方法或智慧。
*   **涅槃 (མྱ་ངན་ལས་འདས)：** 指的是从轮回中解脱出来的状态，是一种无苦的境界。
*   **执取 (ཉེར་ལེན)：** 指的是对事物产生贪爱或执着。
*   **我 (བདག)：** 指的是自我，一种虚妄的观念。
*   **我的 (བདག་གིར)：** 指的是属于自我的事物，一种虚妄的观念。
*   **水蛇头上的宝珠 (ཆུ་སྦྲུལ་གྱི་མགོའི་ནོར་བུ)：** 指的是一种虚幻的事物，用来比喻不存在的事物。



1.  **解脱的本质：** 解脱并非是真实存在的实体，而是一种超越概念的境界。
2.  **世俗谛与胜义谛：** 解脱在世俗谛中可以被安立，但在胜义谛中是空性的。
3.  **执取的危害：** 对“我”和“我的”的执取是痛苦的根源，也是解脱的障碍。
4.  **中观的观点：** 中观宗认为，一切事物都是空性的，包括解脱本身。
5.  **辩论的技巧：** 这段文字通过辩论的方式，反驳了对方认为解脱是真实存在的观点。


这段文字是一段非常复杂的佛教哲学辩论，它探讨了“解脱”的本质、存在与否以及如何理解“解脱”与“自我”的关系。它体现了中观宗的辩证思维和对空性的深刻理解。理解这段文字需要一定的哲学基础和对佛教概念的了解。









།ཐར་པ་འདོད་པ་གང་དག་བདག་དང་བདག་གིར་དམིགས་པ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ནི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ཞིང་གནས་པ་འདི་ཐར་པའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨོན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་ ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ལ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ།དེ་འདོད་པའི་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ནི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་པས་དེ་གང་གི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་ནི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨོན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ།དོན་འགལ་བ་ཉིད་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་བདག་གང་གི་ཡང་བདག་གིར་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་གང་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ནི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ མདོ་ལས།།འཇིག་རྟེན་དག་ན་བདག་ནི་འཚང་རྒྱ་ཞེས། །གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་ཡི་བློར་གྱུར་པ། །དེ་ནི་སྲིད་པའི་སྲེད་ལས་ནམ་དུ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་མཁས་རྟོགས་བྱ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨོན་ པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་དོན་དམ་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པ་ བསྟན་པའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ།།གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་སྐྱེད་མེད། །འཁོར་བ་བསལ་བ་འང་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལས་འཁོར་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འང་ཅི་ཞིག་བརྟག་།འདི་ལ་དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཚན་ ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེད་པ་མེད་པ་དང་། དབྲི་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྫས་ཉིད་དང་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་སྒྲོ་གདགས་སུ་ཡང་མེད་ལ་འཁོར་བ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གསལ་བར་བྱར་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།།དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་དབྲི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ རོ་གཅིག་པས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བཏགས་སུ་མེད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། འདི་ལ་བསལ་བ་ཅི་ཡང་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བ་ཆུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

那些希求解脱的人，对于没有善加把握我执和我所执的人，他们的执取就不是善加把握的，因为以我执和我所执的方式执著而住，这是解脱的障碍，如是思维。如是说，如此，他们以我执和我所执的方式希求，那就是执取，因为没有善加把握的缘故，他们没有解脱，如是思维。
或者，对于无执取的本性执为有执取，因为对于该境产生颠倒认知的缘故，执取就不是善加把握的。涅槃是无执取的本性，而希求涅槃的执取者以我执和我所执，因为对于涅槃境界产生颠倒认知的缘故，他们的执取就不是善加把握的，如是显示。
或者，执取的止息即是解脱，因此对于不属于任何我所的，若成为无执取有何不可，这样想的人，他的执取不是善加把握的，因此对于希求解脱的人们来说，由于有希求的缘故，这个理由不成立或相违。以我执和我所执的执取止息即是解脱，因此对于不为任何我所执取的，若有我执和我所执的人，他的执取就不是善加把握的。
如《圣定王经》中说：'世间中若有人说我将成佛，若有人生起如是想法，彼人永远不能从有的贪爱中获得菩提，智者应当了知。'因此，对方的理由'因为希求者有希求的缘故'，这在胜义谛中不成立，在世俗谛中相违，如是显示。
现在为了显示总结，因此如是观察时，在胜义中，对诸行、众生和补特伽罗的系缚和解脱不合理的成立，依此显示总结：'于彼无有涅槃生，亦无轮回可远离，如是轮回为何物？涅槃复当何所观？'
于此，在胜义中，轮回和涅槃的法性如虚空般同一相，以无差别故，是无分别智的境界故，以及是无生无减的法性故。虽然涅槃是能利益，但不能以实体性、常性等相增益涅槃；虽然轮回是能损害，但不能明显显示，因此分别轮回和涅槃是不合理的。
增益和诽谤是依靠分别心的所缘境的事物故，所缘境的事物是有生有减的有法故，如是思维。如是说，在胜义中，轮回和涅槃的法性如虚空般一味，因为无差别故，不可安立为轮回和涅槃。如说：'此中无所除，亦无少可加，如实见如实，见实得解脱。'如是显示。

། ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཉེ་བར་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཞི་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཙམ་ལ་རྟོགས་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་དང་ཆུ་ཟླ་དང་།སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྐྱེན་བརྒྱུད་པས་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲར་བརྗོད་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་ དམ་པར་ནི་འདུ་བྱེད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་གི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྐྱེད་དུ་ཡང་མེད་ལ།འདུ་བྱེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་བསལ་བ་མི་འཐད་པས་འཁོར་བ་ བསལ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་རོ་གཅིག་པ། གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་སྐྱེད་མེད། །འཁོར་བ་བསལ་བ་འང་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འང་ ཅི་ཞིག་བརྟག་།དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་བློ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་ལ་ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་བསྟན་པར་ཟད ཀྱི།དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པ་དང་དབྲི་བར་བརྟག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་ སྨྲས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་བའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས སྔ་མ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་།དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ མདོ་སྡེ་མཐའ་དག་ལས།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཁོར་བ་སྤོང་བར་ཡང་མི་མཛད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་ཡང་མི་མཛད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་ འདའ་བ་ཡང་མེད་ལ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་འཁོར་བ་ཡང་མེད། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ལ་འཁོར་བ་འམ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཅན་མེད་དོ།

或者，在世俗谛方面，为了使所化众生趋向涅槃，以'涅槃是烦恼寂灭的特征，是寂静的'这样的说法，仅仅对未来诸行无生起作出理解和增益；为了生起对轮回的厌离，明确宣说应当断除轮回中具有诸多痛苦、如梦如幻、如水月、如海市蜃楼般的本性，从无始以来由因缘相续所生的自性事物，即诸行。
然而在胜义谛中，由于诸行不成立，所以'无生即是涅槃'这一说法本身也不存在，因此涅槃也不可生起；诸行本性上无生，如同涅槃一样本为寂静，因此消除轮回也是不合理的，所以轮回的消除也是不存在的。
如是，在胜义谛中，一切法无生的特征是不二的、极为远离的、一味的。'于彼处既无涅槃可生，亦无轮回可除，于彼处何为轮回？何为涅槃？'因为在所证悟上无有差别，故心无差别，因此对于该境不应有差别的分别。
这表明在世俗言说中仅仅显示轮回和涅槃的过患与功德如幻而已；在胜义中由于无自性故无差别，因此不应认为有生起和减损。
因此，对方在《中论》第一品中所说'在胜义中内在诸事物确实有自性，因为它们有束缚和解脱的缘故'这一能立的意义不成立。这是对他方立论的结论性破斥。
在此，本品的意义是通过指出他方立论的过失而显示轮回和涅槃无自性。这是结论和量果。在这第十六品《观缚解品》中，将本品的意义视为量果，是因为通过指出他方先前在本品开始时所立'在胜义中内在诸事物确实有自性，因为它们有束缚和解脱的缘故'等论点的过失，而显示轮回和涅槃无自性。
为了说明显示轮回和涅槃无自性有何功德，以及为了遣除他人所说'这仅仅是以干瘪的论理论著而成立'的说法，此处也应当以可信的经典作为依据来成立。
因此，一切大乘经中说道：'善男子，如是，世尊既不断除轮回，也不获得涅槃，然而却宣说从轮回中真实超越。在此，既无从轮回中真实超越者，也无获得涅槃者。为什么呢？因为在平等性中，既无轮回，亦无涅槃，既无烦恼，亦无清净的缘故。'
同样，在《胜母般若波罗蜜多所问经》中说：'胜幢，色中无轮回或轮回之法性。'

།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཁོར་བའམ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཅན་མེད་དོ། །གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཁོར་བའམ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཅན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཚངས་པ་ངས་འཁོར་བ་ཡང་མ་དམིགས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་བར་འདོགས་པར་མཛད་ ཀྱང་དེར་འགའ་ཡང་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱང་དེར་འགའ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་ པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་ཤེས་རྒྱ་ ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་རྩོམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་དེ།འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་ པ་སྔ་མའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་པ་འོག་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ ནས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལྔ་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།

同样地，受、想、诸行、识中没有轮回或具有轮回性。色、受、想、诸行、识中没有轮回或具有轮回性，这就是般若波罗蜜多等所说。
同样地，在《圣梵天所问经》中说道：'梵天，我既未见轮回，也未见涅槃。为什么呢？因为如来虽然安立轮回，但其中无任何轮回者；如来虽然安立涅槃，但其中无任何入涅槃者'等等。
以上诸说成立了这些道理。如是这些可信的经典成立了轮回和涅槃无自性的功德和依据。这些也显示了本论所要详细解释的对象，这也是论师的智慧波及注释的广博学识。
由论师清辨所造的《中观根本论释·慧灯论》中，'观缚解品'第十六品广释，由论师观自在行者所造圆满。
第五十六卷。由于以破除空性的相违品类，显示业果无自性的意义，而开始第十七品。
此处'由于'一词表示立宗的原因义，也应理解为与下文相连的意义，词义如前。其中就立宗原因义而言，说'同样地以破除空性的相违品类'者，论师在造'观缘品'第一品时立宗说一切法无生，此处论师也如是随顺其立宗的原因而如是说。
'同样地'是指如前品所说的方式。空性是自宗。其相违品是对方的立场，即说诸法有自性者。'其差别'是指对方为成立诸法有自性而安立的前提，如下文所说，为显示诸行、众生、补特伽罗不应轮回故。
此处对方对论师的立宗增益而说等五颂及其注释，以胜义中内在诸行确实有轮回，因为有业果相连等理由。'以其破除'是指依据破除彼义而造第十七品。
就与下文相连的意义而言，说'由显示业果无自性的意义而造第十七品'者，因为下文'观业果品'第十七品的内容是显示业果无自性，故依此而如是说。

།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་གིས་ན་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་ དག་གིས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་ མི་འགྱུར།སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན། །མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་འཁོར་བར་མི་འཐད་ དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དང་། གང་ཟག་འཁོར་བར་ཡང་མི་འཐད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ལ་རང་གི་རྟོག་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་ པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་པ་ནི་བདེན་གྱི།འཁོར་བར་མི་འཐད་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་རང་བཟོར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ་རྟག་པ་དང་ཆད་ པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི།འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་འདའ་བ་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། འདིར་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས་ནི་ དམ་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་ཀྱི་འདི་ལྟར།།འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་འདའ་བར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ནི། དམ་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་སྐབས་སུ་ཁོ་བོས་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འདུ་ བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡང་ཡོད་པར་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་འམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ཡང་བསྒྲུབ་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བཞིན་ནོ།

如果问这一论典的果是什么？以何种方式获得这个果？那么，显示业和果无自性即是此论典之果，以空性的相违品差别遮止的方式获得这个果，因此论释者在此论典衔接处首先显示了方便和从方便所生之果。
为了显示所说的'空性的相违品差别'，为了显示刚刚过去的论典中'诸行、众生和补特伽罗轮回不合理'，此处外道们依据论师所立宗义而增益而说。
在刚刚过去的观察系缚和解脱品中说：'若诸行轮回，常则不轮回，无常亦不转，众生亦同理。若补特伽罗轮回，于蕴处界中，以五相寻求，既无何能转？'为了显示诸行、众生和补特伽罗轮回不合理。
此处外道们对先前论师所立'诸行、众生和补特伽罗既不合理轮回，也不合理涅槃'的宗义，以自己的分别增益说：'诸行等不合理涅槃是对的，但不合理轮回则不对'，他们这样说。
因此，你们说诸行常和无常者不合理轮回，因为会成为常见和断见过失。说'诸行涅槃，如何皆不成'，所以此处应当成立：既不成为常见和断见过失，诸行也有轮回。
你们中观派说：'若诸行轮回，常则不轮回，无常亦不转'，说常和无常的诸行不合理轮回，因为会成为常见和断见过失，这并未成立所立宗义，而说'诸行涅槃，如何皆不成'，则成立了所立宗义，因此在此论典中，我将成立：既不成为常见和断见过失，诸行也有轮回。
如理论中说：'对任何成立，若不成立或怀疑，则应观待其他成立'。
为了显示其推理：胜义中内在诸行确实有轮回，因为有业果关联故。此处若无者则不见业果关联，如石女儿等诸行。

།ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་ ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་དེའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ དང་།ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ལྟ་བུ་གང་དག་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་མེད་པས་དེ་དག་ལ་ནི་འཁོར་བ་མེད་ཀྱི། ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུར་ འབྲེལ་པ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་ཡོད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པས་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལས་ནི།བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱང་སེམས་གང་། །དེ་ཆོས་དེ་ནི་འདི་གཞན་དུ། །འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ལ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་།གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་བདག་ཉིད་ ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་དང་།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་པ་དང་། དེས་ ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་ ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ།བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ དེ་ནི་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དག་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡིད་ཀྱི་ལས་འབའ་ཞིག་བསྟན་པ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། གཞན་ལ་ ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་།བྱམས་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་གི་ས་བོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ དང་།གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།

对于内在的诸行，由于业果相连的缘故。以所说的理由力量，胜义谛中内在诸行确实存在轮回，这是说明有法、所立法、能立法、异品喻例、关联运用及总结，应当依次配合。此处，如同石女儿这样的诸行，凡是不存在者，则无业果相连，彼等无有轮回。而内在诸行则有业果相连，有轮回也有涅槃，由于有束缚和解脱的缘故，胜义谛中内在诸法确实有自性，如是所说。
对于他方所说的因'由于业果相连'，首先为了说明业的性相，因此说道：'善护自身及，利他菩提心，此法于此世，他世为果种。'此中总义为，身语意三业善、不善及无记，于此世他世成为诸果之种子，即是显示彼等为业的性相。
其中，善护自身的思及由此所发起的身语业，利益他人的思及由此所发起的身语业，慈心的思及由此所发起的身语业，这些是善业。与此相反，不善护自身的思及由此所发起的身语业，不利益他人的思及由此所发起的身语业，害心的思及由此所发起的身语业，这些是不善业。
与善不善性相相反的异熟所生等思及由此所发起的身语业，这些是无记业。其中偈颂的含义如是配释：善护自身的思、利益他人的思及慈心的思，即是法，是善意业。此法于此世他世中，能引生可爱、如意、悦意的异熟果及等流果，并能发起善身语业之种子，这首先是善意业与果相连的性相。
此处偈颂中仅以'思'说明意业，只是举例而已，由此所发起的身语业也当如是配释。其中，由善护自身的思、利益他人的思及慈心的思所发起者也是法，即是善身业和语业。此等法于此世他世中也是可爱、如意、悦意的异熟果及等流果之种子，这些是善身语业与果相连的性相。
与此相反，不善护自身的思、不利益他人的思及害心的思，即是非法，是不善意业。

།ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྡུག་པ་དང་། མི་འདོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ ལས་མི་དགེ་བ་དག་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྡུག་པ་དང་། མི་འདོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་།སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ གཞན་དག་ཏུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་པ་ཡང་ མ་ཡིན་མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས།ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལུས་ དང་ངག་གི་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ད་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་ཅིང་། མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་སྤོང་བའི་སེམས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། འཇིགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ གཞན་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ཉིད་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དག་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཛའ་བཤེས་ལས་བྱུང་བས་བྱམས་པའོ།

非法之事，于今生及他世中成熟，其等流果是不悦意、不可欲、不如意等，是引发身语不善业之种子，暂且，此乃意之不善业与果相连之相。如是，非善护自己之思，非利益他人之思，以及害心之思所引发者，亦非法，是身业与语业之不善。彼等非法，于今生及他世中成熟，其等流果不悦意、不可欲、不如意等之种子，此等是身语不善业与果相连之相。
如前所说法与非法之相，与此相反，从异熟生、威仪生、工巧处生、变化所生之思，是无记，非善思亦非不善思之意业无记。彼无记于今生及他世中，其等流果无记，及引发身语无记业之种子，暂且，此乃意之无记业与果相连之相。
如是，如前所说法与非法之相，与此相反，从异熟生、威仪生、工巧处生、变化所生之思所引发者，亦是无记，非善思亦非不善思所引发之身业与语业无记。彼等无记于今生及他世中，其等流果无记等之种子，此等是身语无记业与果相连之相。
如是，身语意之善、不善、无记业于今生及他世中成为诸果之种子，此等是业之相。
今当解释偈颂支分义：'善护自己'者，谓善护自己，从不善中回转，即与断除不善之思相应之心之意。'利益他人'者，谓以布施、爱语、救护怖畏等利益他人。'慈'者，谓从亲友而生之慈。

།ཡང་ན་བྱམས་པ་ཉིད་བྱམས་པ་སྟེ། བདག་གི་དོན་ལ་དེ་དང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱམས་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བྱམས་ པའི་སེམས་མཛའ་བཤེས་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་འབྱུང་བས་བྱམས་པ་སྟེ།གཞན་གྱི་དོན་ལ་གཞན་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་གི་རྐྱེན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བྱམས་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་བྱམས་པ་ཡིན་པས་བྱམས་པ་སྟེ། བདག་གི་དོན་ལ་བདག་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་ གི་རྐྱེན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ ལས་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ནི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་དེ་ནི་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་དང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དག་ཀུན་ནས་ བསླང་བའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་གི་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་གི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་པ་དང་འདོད་པ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དག་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དག་གི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དག་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་དུ་ ཞེ་ན།འདི་དང་གཞན་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དག་གིའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་གནས་སྐབས་གང་དུ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ ཆོས་དེ་ནི་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་པ་དང་།འདོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་པ་ནི་ས་བོན་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི།བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ནི་འབྲས་བུ་དག་གི་སེམས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ཀྱང་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་ པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་པས་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་།གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཞིང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བས། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།

或者慈爱即是慈爱，为了表达与自利相应的缘故而说。也就是说，所谓慈爱的思维，'慈爱'这个词是指自相续中存在的慈爱心对其他亲友生起，故称为慈爱。为了表达与他人利益相应的言语缘故，或者自相续中存在的慈爱心即是慈爱，故称为慈爱，为了表达与自利相应的言语缘故。
如是思维即是法性，是指善护自身的思维、利益他人的思维以及慈爱的思维即是法，是意业善行。
此为种子，即是因缘的同义词，是指此法于今生及他世中成熟异熟果及等流果，可爱、如意、悦意等，以及引发身语善业的种子。'种子'一词即是因缘的同义词。
是谁的呢？是诸果的。此说明种子即是因缘的同义词，是指什么的呢？是异熟果、等流果、可爱、如意、悦意以及引发身语善业的因缘。其中，对于异熟果和等流果是因，对于身语善业是缘。
在何处呢？于此世及他世。即是说，是谁的呢？是诸果的。此说明在何种情况下是彼等的因缘呢？是在今生及他世中。由于今生及他世将感受的缘故，是指此法是今生及他世中异熟果、等流果、可爱、如意、悦意等将感受的因。
思维说为种子性，因为引发身语诸业的缘故。是指善护自身、利益他人及慈爱这三者的思维，不仅是诸果的因，也因为引发身语诸业，所以也是缘。
首先，这是以偈颂支分的意义解释善护自身、利益他人及慈爱等意业善行与果相连的特征。此处意业仅是举例，由此引发的身语善业与果相连的特征也应如前适当配合解说。彼等即是身语意善业于今生及他世成为诸果的种子，是说明业的特征。

།ཆོས་ལས་བཟློག་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་ དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པས་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་ དགེ་བ་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡིག་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏེ།ཆོས་དང་སྡིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་ བ་དང་།བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་པ་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། མི་དགེ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་བརྡ་མི་སྤྲོད་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་རང་བཞིན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་བརྡ་མི་སྤྲོད་པའི་ཕྱིར། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ བསྐྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཚེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སེམས་པའི་ལས་དང་། བསམ་པའི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དྲང་ སྲོང་མཆོག་གི་ལས་རྣམས་ནི།།སེམས་པ་དང་ནི་བསམ་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དྲང་སྲོང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲང་སྲོང་མཆོག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ནི་དྲང་སྲོང་ཡང་ཡིན་ལ་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། བགྲོད་པར་བྱ་ བ་མ་ལུས་པར་བགྲོད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲང་སྲོང་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་ པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སེམས་པ་དང་། བསམ་པའོ།

'相违于法即为非法'这句话是说，善护自己、利益他人、慈爱之心这些意业善法的果报相关特征，以及由此所引发的身语善业果报相关特征的法，与此相违的是不善护自己、不利益他人、害心等意业不善法的果报相关特征，以及由此所引发的身语不善业果报相关特征的非法，也应如前所知。这些身语意不善业在今生来世成为果报的种子，这是业的特征的教示。
'非法、罪业、不善'等是同义词，这是解释'非法'一词的含义。'与非法相违即为法的同义词'，这是解释'法'一词的含义，即法与非罪业及善是同义词。
'无记法有四种差别：异熟生、威仪路、工巧处、及变化所生'，这是说，与前述法与非法特征相违的异熟生等心所，既非善也非不善的无记意业果报相关特征，以及由此所引发的身语无记业果报相关特征，也应如前随理了知。这些身语意无记业在今生来世成为果报的种子，这是业的特征的教示。
'因不生可意不可意异熟，且不安立为善不善性故称无记'，这是解释'无记'一词的含义。即异熟生等四种因不生异熟果报，且自性不安立为善或不善，故称无记，应知其能生等流果。
首先已说明彼等身语意善、不善、无记业在今生来世成为果报种子的业的特征。现在说明身语意善、不善、无记业亦有二种：思业和思已业。
为显示业的特征而说'圣仙胜者诸业，说为思及思已'。为显示何者是圣仙胜者的词义而说：'圣仙胜者即是世尊，他既是圣仙又是殊胜者，因为已完全证得一切所证，且超胜声闻、独觉、菩萨等圣仙故。'应当如是次第配解。
其中依法、非法、无记差别而分的诸业有二种：思及思已。

།ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་པའི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ལ། བསམ་པའི་ལས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བས་འདིར་འགྲེལ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ མདོར་བསྟན་པ་དང་།རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི། རྣམ་པ་དུ་མར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་ལ་ལས་གང་སེམས་པ་ཞེས། །གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་པ་དང་བསམ་པ་གཉིས་ལས་སེམས་པ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། །ལས་གང་སེམས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིར་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་ སེམས་པ་ནི་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ།།ཡིད་གཡོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་ལས་སུ་འདོད་དེ། དེ་ཡང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པས་བསྡུས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་པོ་དག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་དེ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་སེམས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རྫས་དང་། དུས་མཚུངས་པའི་སྒོ ནས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་།ཐ་མི་དད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱུང་ཞིང་ཡོད་པས་ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་འདུ་བྱེད་སེམས་པ་བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ནམ། དེ་དག་ལས་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་མཐར་ཐུག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་དག་ནི་སེམས་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ། དེ་དག་སེམས་པས་ཀུན་ནས བསླང་བ་ཡིན་ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་དང་། ངག་གི་ལས་བཞི་སྟེ། ཆོས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ། ངག་དང་བསྐྱོད་པའི་ རང་བཞིན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་སྤོང་བ་དང་།སྤོང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་བརྗོད་དོ། །བསམ་པ་ཞེས་ནི་གང་གསུངས་པ། །དེ་ནི་ ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་བསམས་ནས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདུ་བྱེད་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློས་བསམས་ནས་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་སྟེ། ལུས་དང་ངག་གི་ ལས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསམ་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ།མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ལས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ལས་གང་བསམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།ལུས་དང་ངག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་སྒོ་ཉིད་ནས་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་དང་ངག་གི་ལས་བཞི་པོ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མི་ བསྟན་པའི་སེམས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་ལུས་དང་ངག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ཉིད་ནས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱའོ།

所说的这些是：思业是意业，思已业是身语业，如下文所说，在此应当了知注释。为了显示彼业差别略说及广说，'彼等诸业之差别，宣说有诸多种类'，这是略说。其广说为'其中所说思业者，许为是意业'等。
'其中'一词是表明特指之义，即从思和思已二者中特指思，是显示前说之义。'所说思业者许为意业'中，行蕴中的思如磁石令铁动摇一般，令意动摇故许为意业。此复包括善、不善及无记思所摄的三种意业。'意之'是从意生起，因为唯从意门而得究竟之故。
这是对'意之'一词的详细解释：行蕴中的思是心所法中的大地法，由于在所依、所缘、行相、事物、时间上与意处二者无别的方式而生起存在于意中，故称'意之'。唯从意处门，行蕴中的思生起贪心、害心、邪见的自性，或与彼等相反的自性，或无记的自性，因为彼等得以究竟圆满之故。
若问：为何不说身语业为思业？为此说：'身业语业不说为思业，虽由思所发起，然从身语门圆满故。'身业三种及语业四种，此七法虽由思所发起，然非心所法，因为是语言和动作自性属于色蕴，从身语门得以断或不断，或与此二相反的体性而圆满，故不说为思业。
'所说思已者，即是身语业'中，为显示思已的性相故说：'思已即是思维后所作'。由名为行蕴思的心所思维后，由此发起而作身语业者，即名思已业。如说'不观察不思维则不造作业'故。为显示此义故说：'如是所说思已业者即是身语业'。
因从身语生起故，及唯从彼等门而得究竟故。这是对'身之与语之'词的详细解释：身业三种和语业四种由善、不善及无记思所发起者，因属于色蕴的身语所生故，及唯从身语门而成善或不善或无记体性而得究竟故，称为身业和语业。

། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་པའི་ལས་དང་། བསམ་པའི་ལས་སོ ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སེམས་པའི་ལས་དང་བསམ་པའི་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞེ་ ན།ངག་དང་བསྐྱོད་དང་མི་སྤོང་བའི། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་གང་། །སྤོང་བའི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་པ། །གཞན་དག་ཀྱང་ནི་དེ་བཞིན་འདོད། །ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བསོད་ནམས་དང་། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ཚུལ་དེ་བཞིན། །སེམས་པ་དང་ནི་ཆོས་དེ་བདུན། །ལས་སུ་མངོན་ པར་འདོད་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ངག་གི་ལས་དང་། བསྐྱོད་པའི་ལས་དང་། མི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་དང་། སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་དང་། ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དང་། ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་དང་། སེམས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་དག་གི་ཡན ལག་གི་དོན་གྱི་ལས་བདུན་པོ་དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ངག་གི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ངག་གི་ནི་ཡི་གེ་གསལ་བར་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ངག་གི་ལས་བཞི་པོ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་དངོས་པོ་ བསྟན་ཏོ།།བསྐྱོད་པའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསྐྱོད་པ་ནི་ལུས་གཡོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་པོ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །མི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།མི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་སམ་ངག་གམ་ཡིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡི་དམ་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཚུན་ཆད་ནས་བྱེད་པ་པོ་ལས་དེ་མི་བྱེད་དུ་ཟད་ཀྱང་། མི་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མི་སྤོང་ བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསྟན་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་ པ་མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྔོན་པ་དང་། ཤན་པ་དང་། བྱ་པ་དང་། ཉ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སམ་དེ་དག་གི་རིགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རུང་ སྟེ།དེས་བདག་གིས་དེང་ཕྱིན་ཆད་ལུས་སམ། ངག་གམ་ཡིད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་མི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡི་དམ་བཅས་ན། ཡི་དམ་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཚུན་ཆད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡི་དམ་བཅས་པའི་རྒྱུན་དེ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་བྱེད་ པ་པོ་དེས་སེམས་གཡེངས་པ་དང་།སེམས་མེད་པ་དང་། སེམས་མ་གཡེངས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ལས་དེ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

如是暂时已说明二种业，这是总结语。那些身语意的善业、不善业和无记业的差别，那些也分为二种：思业和思已业，如是所说的那些也是业的性相。
现在说明思业和思已业这两种也有多种差别，为了说明业的性相。如何有多种呢？
'语业及动作，不断无表业，断除无表业，其他亦同许，受用所生福，及与非福德，思及彼七法，许为显现业。'如是所说。
此中总义为：语业、动作业、不断无表业、断除无表业、受用所生福德业、受用所生非福德业、思业，此七种业是业的性相，说彼等也是业的性相。
现在依次解释偈颂中支分义的七种业。其中为说明语业，说'其中语业是明确发音'。这说明了善、不善、无记所摄的四种语业的体性。
为说明动作业，说'动作是身体的运动'。这说明了善、不善、无记所摄的三种身业的体性。
为说明不断无表业，说'所谓不断无表业，是指从发誓要以身或语或意造作如是不善的刹那开始，即使行为者不作彼业，也因受持不善之因而生起的不断特性的无表'。这说明了属于非律仪的无表业。
其性相是依止身语表业而生起的不断杀生等特性的无表色，无见无对。其生起方式是：在欲界中，猎人、屠夫、捕鸟者、渔夫等种姓或非彼等种姓的其他人，若发誓'从今以后以身或语或意不断杀生'等如是不善业，则从发誓的刹那开始，乃至未舍弃所发誓的相续期间，即使行为者在散乱心、无心、不散乱心的状态中不作彼业，也会因受持不善之因而在心相续中生起非律仪不断特性的无表色。

།སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་དེ། བདག་གིས་ལུས་སམ་ངག་གམ་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་ལས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡི་དམ་ བཅས་པའི་སེམས་པ་ཚུན་ཆད་ནས་བྱེད་པ་པོས་ལས་དེ་མི་བྱེད་དུ་མི་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སེམས་པས་བསྐྱེད་པ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པ་ལས་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་རིགས་བདུན་པོ་དགེ་སློང་དང་།དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྡོམ་པ་མི་འཆགས་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེས་ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་གིས་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས།བདག་གིས་དེང་ཕྱིན་ཆད་ལུས་སམ་ངག་གམ་ཡིད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ལས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱ་ཞིང་དགེ་བསྙེན་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པར་ཡང་དག་པར་བླང་ངོ་སྙམ་པའི་ཡི་དམ་བཅས་ན། ཡི་དམ་བཅས་ པའི་སེམས་ཚུན་ཆད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡི་དམ་བཅས་པའི་རྒྱུན་དེ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་བྱེད་པ་པོ་དེས་སེམས་གཡེངས་པ་དང་།སེམས་མེད་པ་དང་སེམས་མ་གཡེངས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན། ལས་དེ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བའི་ མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ འམ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་ལ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ནང་ནས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པས་བསྐལ་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་འམ། དངོས་གཞི་འམ། ཉེར་བསྡོགས་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་འམ། དངོས གཞི་དང་།ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན། དེ་ཚུན་ཆད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་སེམས་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་མ་གཡེངས་པའི་གནས་སྐབས་ དག་ན་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བསམ་གཏན་ནམ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ།

为了说明断除的无表业，其他断除的无表业也是如此认为。从'我要以身或语或意作如是善业'这样发誓的思心所开始，即使行为者不做该业，由于正受持善业的思所生起的具有断除相的无表色是什么，如是说道。
由此说明属于律仪的无表业。它有三种：即属于别解脱律仪、属于静虑律仪、属于无漏律仪。
其中，属于别解脱律仪的相，是依止身语表业而生起的七众：比丘、比丘尼、式叉摩那、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷的律仪相的无表色，是无见无对的。
其生起方式是：除了不能得戒的人以外，其他任何人中，由其以身礼拜、合掌等，以语皈依三宝、受持学处等表业为依止，'我从今以后以身或语或意断除杀生等，作如是善业并正受持优婆塞等律仪'如是发誓。
从发誓的心开始，乃至未舍弃誓愿相续期间，即使行为者在散乱心、无心、不散乱心的状态中不作彼业，由于正受持律仪的因所生起的断除非律仪相的属于别解脱律仪的无表色在相续中生起。
属于静虑律仪的相，是依止三摩地而生起的，瑜伽士在欲界等持或生于色界、无色界的静虑和等至律仪相的无表色，是无见无对的。
其生起方式是：除了八无暇等不堪能者外，其他任何界中的有情，由其依止先行资粮道的不可思议三摩地或根本定或近分定任何一种，若现前不可思议或根本定和近分定的等持地心，从此乃至未舍弃等持地心相续期间，
即使该瑜伽士在散乱心、不散乱心的状态中不现行彼等持地心，由于获得静虑或等至的因所生起的断除非律仪相的属于静虑律仪的无表色在相续中生起。

།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ཡང་ ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ནང་ནས་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པས་བསྐལ་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་ཡང་རུང་སྟེ།དེས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྦྱོར་བའི་ལམ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་མམ་བསྒོམ་པའི་ལམ་མམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན། དེ་ཚུན་ཆད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་སེམས་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་མེད་པ་དང་སེམས་མ་གཡེངས པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་དང་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་ བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་ལས་བསོད་ནམས་དེ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་ སུ་བཏང་བ་ཉེ་བར་སྤྱད་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པར་བྱེད་པས་བསོད་ནམས་ཏེ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསྟན་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེས་པ་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཞིང་དང་། དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ལས་བསོད་ནམས་འཕེལ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཕོད་པ་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ།དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་སྦྱིན་བདག་དེའི་རྒྱུད་ལ་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན། དེ་ཚུན་ཆད་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་བསོད་ནམས་དེའི་རྒྱུན་མ་སྤངས་ཤིང་། ཚེ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱིན་བདག་དེས་སེམས་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་མེད་པ་དང་། སེམས་མ་གཡེངས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན། བསོད་ནམས་ཀྱི་སེམས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད དགེ་བར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་ པར་སྦྱར་རོ།།ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

无漏律仪所摄的特征也是依止于禅定而生起的，瑜伽师获得无漏道的律仪特征的无表色，是不可见无对色。其生起方式是，在三界所摄中，除了八无暇等不具足条件外，其他任何情况下，由此先行资粮道的不动等禅定为依止，圆满加行道后，若现前见道或修道或无学道所摄的无漏心，从此之后乃至未舍无漏心相续期间，即使该瑜伽师在心散乱、无心、心不散乱的状态中不能现前彼无漏心，但由获得无漏心的因所生起的、以断除非律仪为特征的无漏律仪所摄无表色，仍会在心相续中生起。
所谓'无表'，是指虽然是色法和行为的本质，但不能向他人表示，故称'无表'，这是解释'无表'一词的含义。
为显示受用所生福德业，'受用所生福德业'是指由受用因所生彼福德，如是安立词义。'受用'是指于三宝境上的布施受用。'从彼因所生'是指从彼后所生，即'关联'和'增长'的异名。'福德'是指能清净故为福德，即'善'的异名。由此显示非律仪非不律仪所摄的善无表业。其特征是依止身语表业而生起的，不摄于律仪与不律仪，由善意乐、福田、事物差别而增长福德的特征的无表色，是不可见无对色。
其生起方式是，在色界中具有慷慨布施、慈心的人，对三宝作七种事物等布施，由三宝受用之因，施主相续中生起广大福德时，从此之后乃至未舍彼福德相续且未于此生受用果报期间，即使该施主在心散乱、无心、心不散乱的状态中不能现前彼福德心，但以布施所生福德事的特征，属于善所摄的无表色仍会在心相续中生起。
同样，对于持戒所生、闻法所生、修习所生的福德事，也应如理类推。
为显示非受用所生福德业，'受用所生非福德亦复如是'，即'从受用因所生'的意思。

།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ པ་ནི་བསོད་ནམས་ལས་བཟློག་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསྟན་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ལུས་དང་ ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་བསྟན་ཏེ།སྐྱེས་པ་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་མི་དགེ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞིང་དང་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སེར་སྣ་ཅན་གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ གྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་ལས་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ལ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན།དེ་ཚུན་ཆད་ཇི་སྲིད་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུན་མ་སྤངས་ཤིང་ཚེ་ལ་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་ཀྱི་བར་དུ་གང་ཟག་དེས་སེམས་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་མེད་པ་དང་། སེམས་མ་གཡེངས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་དགེ་བར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །སེམས་པའི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏེ། འོ་ན་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ལ་ སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏེ། འདུ་བྱེད་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་མི་གཡོ་བ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ནམ། སྐྱོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལས་བདུན པོ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཆོས་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལས་སུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་བདུན་ པོ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ལས་སུ་མངོན་པ་དང་ལས་སུ་མཚོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་བསམ་གཏན་དང་། ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དག་ཀྱང་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་ སྨོས་པར་ངག་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་དག་ཁོ་ན་སྨོས་ཞེས་ཟེར་བའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་དང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་བདུན་ཁོ་ནར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ དག་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལས་དེ་དང་དེ་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བར་མཐོང་བ་ནི། འགྲོ་བ་ལྔར་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

说'非福德应当理解为与福德相反'这句话，这是表明既不属于律仪也不属于不律仪的不善无表业。其特征与前者相反，即在身语表业中所显示的：除了律仪和不律仪之外，由不善思维、对境和事物的差别而增长的非福德的特征，是无表色，不可示现，无有障碍。
其生起方式是：在有色界中，由具有悭吝和害心的心，对三宝舍弃非福德事七种等物，由三宝受用的因缘，在彼补特伽罗相续中生起广大非福德。从此之后，乃至未断除彼非福德相续，未受用果报之间，即使那个补特伽罗在散乱心、无心和不散乱心的状态中，虽然不现行非福德心，但在心相续中仍会生起属于不善的无表色，其特征是非布施所生福德事。
同样也应当适当地运用于其他非福德事。为了说明思业，说'思'是表明意业。那么什么是所谓的'思'呢？对功德和过失，心的造作即是意业。这表明了意业：思心所令不动的意转为动，从功德门中无贪、无嗔、正见的自性，或从过失门中贪欲、嗔恚、邪见的自性，心的造作即是意业。这是心的本性，所以是无色的。身业和语业是有色的。
为了总结这七种业，说'如是等七种即是持自相的法'。'被认为是业'是指被认为具有业的特征，也就是说，如前所述的七法被显示和标识为业，是被认为具有业的特征的意思。
此处有人说：'既然也有禅定、读诵等业，为什么不说那些而只说语等七种呢？'为了断除这种疑虑，说'虽然也有禅定和读诵等业，但由于它们包含在这些之中，所以确定为仅有七种'。首先，这些是业的特征。
什么是业与果报相连的特征呢？为此说'见彼彼业与果报相连，即是五趣中五蕴生起的特征'。

།དེ་ལྟར་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཇུག་ བསྡུ་བ་དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ ནས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལྔ་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་འདི་ཡན་ཆད་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ཡིན་ པར་སྦྱར་རོ།།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ་འདི་ལ་ལས་དེ་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་ གནས་པའམ།སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྨྲས་ཏེ། ལས་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་སྨྲས་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་ཆད་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ན་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས། དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པོ།།འཁོར་བ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་ན་བཅིངས་པ་མེད་པས་ཐར་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་ དང་།ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་མ་གྲུབ་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་དགོས་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་།གལ་ཏེ་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ། གནས་ན་ལས་དེ་རྟག་པར་འགྱུར། །སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པ། །འཇིག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་འཇིག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ལས་དེ་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པ་འཇིག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་འཇིག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་ དང་འབྲེལ་པར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་ཆུ་ཤིང་དང་། འདམ་བུ་དང་། སྨྱིག་མ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་དེ་འཇིག་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་ཆུ་ཤིང་དང་། འདམ་བུ་དང་། སྨྱིག་མ་དག་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་དྲུངས་ཕྱུང་སྟེ། འཇིག་པས་དེ་དག་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་ དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་མོད་ཀྱི།འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་ལས་དེ་གཏན་འཇིག་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བར་འཐད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ ཚིག་ཡིན་ནོ།

如是，以业果相连之性相因，胜义中内在诸行确实有轮回，因此有系缚与解脱，所以胜义中内在诸法确实有自性。这是对方因的总结和量果。
如此，在刚刚的品中已说明诸行、众生和补特伽罗轮回不合理。此处对方论师对论著所立义增益而说等五颂及其释文至此，是因的总结和量果。这些是空性的相违品差别，是前说者的宗义。
现在为了破除空性相违品差别，以显示业果无自性，对其所说回答时，释论者说此处所说：此业从生至熟期间住，或生已即灭，二者择一。若业从生至熟期间住则成常，若生已即灭则成断，如是有常断过失则不应与果相连，故对方之因'由业果相连故'不成立。
所立'胜义中内在诸行确实有轮回'亦不成立。轮回既不成立，则无系缚，解脱亦无故。前品中对方所说'胜义中内在诸法确实有自性，因为彼等有系缚和解脱故'之因根本不成立，故论师所立'胜义中内在诸法确实无自性'之义得成。
为显示第一观察不合理故说：'若住至成熟时，彼业将成常，生已不即灭，非彼灭性故，后亦不应灭，故成常住过'。若业从生至熟期间住，生已不即灭非彼灭性故，后亦不应灭，故成常住。如是成常住则不应与果相连，故对方之因'由业果相连故'不成立。
若谓如水木、芦苇、竹子般，果熟后灭故无过失。此是对方说：譬如水木、芦苇、竹子虽住至果熟时，果熟后连根拔除而灭，彼等不成常住。如是业亦虽住至果熟时，果熟后业全灭，故不成常住，因此与果相连合理，我等之因'由业果相连故'无不成立过。

།དེའི་ལན་དུ། སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ན་རེ་ཆུ་ཤིང་དང་། འདམ་བུ་དང་། སྨྱིག་མ་དང་། འབྲས་བུ་ དག་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་མ་གྲུབ་པས།ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱི་གནས་པ་ཡིན་ན། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་ འོག་ཏུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་གནས་པའི་རིགས་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་མི་འཇིག་པར་གནས་ལ། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་ནི་འཇིག་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚིག་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་ དུ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུན་ཆད་པས་འཇིག་པ་ཉིད་ཐ་སྙད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་དྲུངས་ཕྱུང་སྟེ། འཇིག་པ་ནི་འབྲས་བུ་མ་སྨིན་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུན་ཆད་པས་ འཇིག་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་།འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ ན།འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ལས་བཞིན་དུ་སྨྱིག་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྱིག་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ ཏོ།།སྔར་མ་ཞིག་པས་ཕྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ཟེར་བ་ལྟར་ལས་དང་། ཆུ་ཤིང་དག་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་མི་འཇིག་པར་གནས་ལ། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་མི་ འཇིག་པར་རྟག་པར་གནས་པ་སྟེ།ཕྱིས་འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་རིགས་པ་དང་ལུང་གང་གིས་ཀྱང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ལས་དང་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

对此回答说，不是没有过失，说'水木等物每一刹那都是坏灭的'，因为水木等物每一刹那都是坏灭的缘故，你们说'水木、芦苇、竹子、果实等直到成熟之时都存在'这一说法不成立，所以你们的言论不是没有过失。
如果此处对方说：'如果水木等物是以刹那相续的方式存在直到果实成熟的时候，那么在果实成熟之后也应当如是相续不断地存在，但事实并非如此，因此它们在果实成熟之前是不坏灭而存在的，在果实成熟之后才坏灭，所以我们的言论没有过失'这一前提立场从中引申出来的回答是：
由于承认与彼同类相续断灭为世俗谛意义上的坏灭，水木等物在果实成熟之后连根拔起而坏灭，是以果实未成熟之前的刹那与彼同类相续断灭而坏灭，在世俗谛言说中承认为坏灭的缘故，在果实成熟之后也不会如是相续不断地存在。
因此，你们说'如果水木等物是以刹那相续的方式存在直到果实成熟的时候，那么在果实成熟之后也应当如是相续不断地存在'这样的言论不是没有过失。
胜义谛中，如同业一样，竹子等物也不应当与果实相关联的缘故。这是说，胜义谛中一切法皆不生的缘故，如同业与果报的关联不应理一样，竹子等物也不应当与果实相关联，所以对方的因和喻例不成立的过失不是没有。
又说'先前未坏灭而后来成为彼之本性也难以证成的缘故'，这是说，如对方所说业和水木等物在果实成熟之前是不坏灭而存在，在果实成熟之后才坏灭，这种先前不坏灭而常住，后来坏灭成为无常的本性，以任何理证和教证都难以证成的缘故。
如果业和水木等物从生起到成熟期间存在的话，将成为常住，因为不应当与果实相关联，所以对方的因'由于与业果相关联'这一说法不成立的过失不是没有。

།གལ་ཏེ་འཇིག་པའི་རྒྱུའི་སྔོན་རོལ་ན་འཇིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སྔོན་མ་ཞིག་པ་ཡང ཕྱིས་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པས་སྔར་མ་ཞིག་པ་ཕྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་མི་རུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཐོ་བ་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ བུམ་པ་འཇིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིས་ཐོ་བ་དང་ཕྲད་པ་ན་བུམ་པ་འཇིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་ན་འཇིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིས་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར བས།དེས་ན་སྔོན་མ་ཞིག་པ་ཡང་ཕྱིས་འཇིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དེས་ན་སྔོན་མ་ཞིག་པ་ཡང་ཕྱིས་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྔར་མ་ཞིག་པ་ཕྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་བསྟན་མི་དཀའ་བས། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རིགས་པས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་གང་ཞིག་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་དེའི་ འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་ བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མེ་ཏོག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་མུན་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉི་མ་དང་། མར་མེ་དག་ནི་མེ་ཏོག་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་དེའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ དང་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དེ་ཡང་ལས་དང་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ།རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཆུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་གནོད་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་ ན་རེ།འཇིག་པའི་རྒྱུའི་སྔོན་རོལ་ན་འཇིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཕྱིས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་པ་ན་འཇིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ལུང་གིས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལས། ལུས་དང་དབང་པོ་བློ་རྣམས་ནི། །སྐད་ ཅིག་ལས་ནི་རིང་མི་གནས།།ཞེས་གསུངས་པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལུང་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་པས། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འཇིག་པའི་རྒྱུའི་སྔོན་རོལ་ན་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་ནི་ལས་དེ་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན། རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་དམ་འཆའ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་འགགས་ན་འགགས་གྱུར་པ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །འགགས་པ་ནི་ རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ལས་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་ན་ཞིག་ཅིང་འགགས་པར་གྱུར་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་ བར་མི་འཐད་པས།ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།

如果有人说：'虽然在毁灭因之前没有毁灭，但后来会产生，因此先前未毁灭的也会后来成为毁灭'这样的说法。这是外道为了证明中观派所说的'先前未毁灭后来成为其本性是难以证明的'这种说法不合理的语句。他们说：比如说，在瓶子毁灭的因——锤子未出现之前，虽然瓶子没有毁灭，但后来遇到锤子时瓶子就会毁灭。同样地，业和水木等虽然在毁灭因——果报成熟之前没有毁灭，但后来在果报成熟之后就会毁灭。因此，先前未毁灭的后来也会成为毁灭，所以先前未毁灭后来成为其本性也不难证明。因此我们的因和喻没有不成立的过失。
对此，此处注释者说：'这也不合理'，用理和教来说明这是不合理的。首先用理来说明不合理：凡是说某物是某物毁灭之因的，都不是其毁灭之因，因为它是彼物之外的他物，或者是有因之物。就像其他事物一样，因为被比量所破。这些按顺序配合能立法、所立法、能立、喻和结论。比如说，花朵毁灭之因寒热，与其他事物黑暗毁灭之因日光和灯光一样，因为是花朵之外的他物，或者是有因之物，所以不是花朵毁灭之因。同样地，业和水木等的毁灭因——果报成熟，也因为是业和水木等之外的他物，或者是有因之物，所以不是业和水木等的毁灭因，因为被比量所破。因此外道所说'虽然在毁灭因之前没有毁灭，但后来遇到毁灭因时就会产生毁灭'是不合理的。
其次用教来说明不合理：经中说：'身与根及识，刹那不久住。'因为违背了他们自己所承许的。经中如此说明，所以外道所说'在毁灭因之前没有毁灭'违背了他们自己所承许，因此不合理。首先，如果说业从生起到成熟期间一直存在，就会成为常住，因此与果报相联系是不合理的，所以外道的因'业与果报相联系'是不成立的。
现在为了说明第二种观点不合理：如果认为有这种过失而不合理，于是主张生起即毁灭，那么'若已灭，已灭者，如何能生果？已灭就是完全没有自性'，这是其含义。如果业一生起就毁灭，那么已经毁灭消失的就完全没有自性，它如何能产生果报呢？因为与果报相联系不合理，所以外道的因'业与果报相联系'是不成立的，这是其含义。

།འདིར་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འགགས་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འགག་བཞིན་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འགག་བཞིན་པ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ རྟོག་ན་ཡང་འགག་བཞིན་པ་འགགས་པ་འམ་མ་འགགས་པ་ཉིད་ལ་དེ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་དང་ལན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཡིན་ཏེ། འགགས་པའམ་མ་འགགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ལ་ འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འགགས་པ་ཡིན་ན་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གལ་ཏེ་མ་འགགས་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་དང་ ལན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར།འགག་བཞིན་པ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགག་བཞིན་པ་ནི་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ཡང་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ འགག་བཞིན་པ་ནི་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་རྟོག་ན་ཡང་། འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཡིན་ཏེ། འགགས་པའམ་མ་འགགས་ པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ལ་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་།གལ་ཏེ་འགགས་པ་ཡིན་ན་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གལ་ཏེ་མ་འགགས་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་དང་།ལན་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་ནི་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕ་ རོལ་པོ་དག་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པས་དེས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་རྟོག་ནའོ། །དེ་ ཡང་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེ་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ ཡང་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

在此，其他人这样说道：'虽然已灭的确因为没有自体的缘故不能产生果，但是正在灭的能产生果，所以我们的因与果相关联的论据是成立的'，这是从中引出的前主张。对此，作为回答，此处注释者说：'即使认为正在灭的能产生果，但是正在灭的要么是已灭要么是未灭，这是不合理的，因为与质难和回答相同的缘故'。
所谓'正在灭'的本性是什么呢？是已灭或未灭，因此称为'正在灭'是不合理的。如果是已灭，因为没有自体，就不能产生果；如果是未灭，因为是常住，也不能产生果，这与质难和回答相同。因此，认为正在灭能产生果也是不合理的。
即使认为正在灭是趋向于灭，也会如前所说的过失。如果对方认为正在灭既不是已灭也不是未灭，而是趋向于灭，因此不会有前述过失，那么所谓趋向于灭的本性是什么呢？是已灭还是未灭，因此称为趋向于灭是不合理的。
如果是已灭，因为没有自体，就不能产生果；如果是未灭，因为是常住，也不能产生果，这与质难和回答相同的过失如前所说。因此，认为正在灭是趋向于灭也是不合理的。
即使认为是不可言说，如果对方认为趋向于灭是不可说为已灭或未灭，因此能产生果，所以我们的因与果相关联的论据是成立的，这样想的话。为了说明这也不合理，说道：'胜义中不可言说不能产生果，因为是不可言说的缘故，如同正在生被比量所破，这也是无实质的'。
这些分别是有法、所立法、能立法、譬喻和结论，按顺序配合。如同正在生因为不可说为已灭或未灭，不能产生果一样，不可言说也因为不可说为已灭或未灭，不能产生果，因为被比量所破，这也是无实质的。

།དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ ཀྱི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དེ ཉིད་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟར་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་ཆད་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ ལས་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས།དེས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པོ། །འཁོར་བ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་ན་བཅིངས་པ་མེད་པས་ཐར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ འདས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་མ་གྲུབ་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་དགོངས་པ་གྲུབ་པ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི།དེ་ལྟར་དབུ་མ་པས་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སུན་དབྱུང་བ་དང་། འདིར་སྡེ་པ་གཞན་དག་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་ནི་དང་པོའི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་ཞིང་།རྒྱུན་དེ་ལས་ཐ་མའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ལ། དང་པོའི་ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་མི་འབྱུང་ཞིང་ཐ་མ་འབྲས་བུའི་བར་དུ་མི་འབྱུང་བས་ལྡོག་ པ་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དང་པོའི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར། ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་གནས་པས་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མྱུ་གུ་བྱུང་ནས་ས་བོན་ འགགས་པས་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་། ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ས་བོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཡང་དང་པོའི་སེམས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་ འབྱུང་ཞིང་།རྒྱུན་ལས་ཐ་མའི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བ་འབྱུང་བས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ལ། དང་པོའི་སེམས་པ་མེད་ན་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཡང་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཐ་མའི་འབྲས་བུ་བར་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་ལྡོག་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

因此，其因的意义不成立的过失，以及意义相违的过失确实存在这一点，是总结和量果。就像推断业是常的时候，产生果不合理，对方的因'由于业与果相关'这一点胜义谛上不成立的过失，以及世俗谛上相违的过失存在。同样地，推断业是无常的时候，产生果不合理，对方的因'由于业与果相关'这一点胜义谛上不成立的过失，以及世俗谛上相违的过失确实存在。
如此，若业从生起到成熟期间一直存在则成为常，若生起后即灭则成为断，如此成为常断过失时，与果相关不合理，因此对方的因'由于业与果相关'这一点不成立，所以由此所要成立的'胜义谛中内在诸行确实有轮回'这一点不成立。若轮回不成立则无系缚，因无解脱，如前品刚结束时对方所说'胜义谛中内在诸法确实有自性，因为彼等有系缚和解脱'的因的根本不成立，所以论师立'胜义谛中内在诸法确实无自性'的宗义成立，这是量果。
此处有人说：业与果的关系确实合理。为什么呢？因为从相续流中果得以成立等。如是中观师破斥声闻毗婆沙师的因'由于业与果相关'，此处其他部派以另一方式成立业果关系合理的教义。其摄义为：譬如外在苗等相续，最初从种子生苗，从彼相续生最后果，故有随行；若无最初种子则苗等相续亦不生，乃至最后果亦不生，故有返遮。
如是因为从最初种子生苗等相续，从相续生果，而种子是果的前行，所以由种子相续决定安立苗等，故非断，苗生后种子灭故非常。如是既不成为常断过失，又有种子与果的关系。同样地，内在心相续相关而转的相状，从最初善不善思生起，从相续生最后可意不可意果，故有随行；若无最初思则心相续相关而转的相状亦不生，乃至最后果亦不生，故有返遮。

། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དང་པོའི་སེམས་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་ལ། རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་པ་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར། སེམས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་བར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད ངེས་པར་གནས་པ་ན།ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་བྱུང་བ་ན་སེམས་པ་འགགས་པས་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་། ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་ཡང་ཡོད་པས། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་ འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པས།དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། །འཁོར་བ་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་བཅིངས་པ་ཡོད་པས་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་ པའི་སྐབས་སུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་གྲུབ་པས། དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་རྒྱུན་གང་ཡིན། །ས་བོན་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་ས་བོན་ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་ འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་།།ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེའི་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱུ་གུ་དང་། འདབ་མ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། སྦུ་གུ་དང་། སྙེ་མ་དང་། སྤུན་པ་དང་། གྲ་མ་དང་། སྲུས་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ས་བོན་འགགས་པ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་། རྒྱུན་དེ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་ཏོ། །ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་མངོན པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་མངོན་པར་འབྱུང་ལ། རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར། ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་ངེས་པར་གནས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ན་ས་བོན་དེ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་། ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ས་བོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ས་བོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདིས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་འོག་ནས། །ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཡི་ཐབས་རྣམས་ནི། ། དཀར་པོའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་གཞན་དུ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྔའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་གང ཡིན་པ།།སེམས་པ་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་སེམས་པ་ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་སེམས་པ་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ལས་ནི་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།

如是，由于初始的思维具有心续相续而入的特征之流起，从相续中生起果报，思维是果报的先导，因此，当思维相续以心续间入的特征决定安住时，既非断灭，当心续生起时思维已灭故亦非常有，如是既不成为常断过失，又有业果相连，故我等之因'由于业果相连'已成立，由此所立'胜义中内在诸行确实有轮回'已成立。
轮回既已成立，则有束缚，由于有解脱故，如前品刚过去处我等所说'胜义中内在诸法确实有自性，以彼等有束缚与解脱故'之因根基已成立，故胜义中内在诸法确实有自性。
为显示其同法喻故说：'譬如从种子，明显生起苗等相续，从彼生果，若无种子，彼亦不生。由于从种子生相续，从相续生果，种子是果之先导，是故非断非常。'
为详细说明彼义故说：凡是苗、叶、茎、节、穗、糠、谷粒、芒、稻束等特征之相续，皆从种子灭中明显生起，从彼相续中明显生起果报，此说明随顺关系。若无种子，则以苗为先的相续亦不明显生起，此说明返体关系。
由于从种子明显生起相续，从相续明显生起果报，种子是果报的先导，是故非断，以种子相续决定安住故；亦非常，以苗生时种子灭故，此说明如是既不成为常断过失，又有种子与果报相连。
如是，此是同法喻语，即如是显示外在诸行中种子与果报相连之理，是证成内在诸行有业果相连的同法喻语。此所表征的事义，如下所说：'成办正法诸方便，即是十种白业道，法果此处他处中，即是五种妙欲尘。'当如是配合。
今为显示所立义之主张、能立法及结语故说：'如是凡是心续，从思维明显生起，从彼生果，若无思维，彼亦不生。由于从思维生相续，从相续生果，业是果之先导，是故非断非常。'

།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་། བྱམས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་ལས་སུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་པ་འགགས་པ་དེ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་། རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ དང་མི་འདོད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་པ་མེད་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཡང་མངོན་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་དེས་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་དེས་ནི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འོག་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐབས་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་ཕྱིར་སེམས་པ་ལས་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འབྲེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མངོན་པར་འབྱུང་ལ།རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ལས་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འབྲས་ བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་ངེས་པར་མི་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་། ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་དེ་ནི། ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འོག་ནས་དེའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི། དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ། ལས་དང་འབྲས་བུར་ འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐབས་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་མ་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལ་ནི། ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཡི་ཐབས་རྣམས་ནི། །དཀར་པོའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་གཞན་དུ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྔའོ།

为了说明其详细内容，关于心相续连续运行的特征，即从慈心和非慈心的思维所说的思维灭去之后而显现，从相续中所欲求和不欲求的果报体验的特征显现，这是说明随顺关系。若无思维，则心的相续也不会显现，这是说明相违关系。如是，由此说明业的相续随顺性，即如是说明随顺和相违的这一论述，表明内在诸行中业果关系存在的法理依据就是业果关系的相续随顺性，这与下文世尊为求获得殊胜果报者宣说与彼相关的获得方便有所关联。
由于从思维而有相续，即因果事物相关并广大的相续关系之义显现，从相续显现果报，业是果报的先导，因此既非断灭亦非常有，如所说的修行由诸行的相续产生果报，并且必定不住于第二刹那之故，此为其意。由此说明既不会成为常断过失，又有业果关系存在。
如是，这是总结语，即如是既不会成为常断过失，又有业果关系存在的这一论述，是证明内在诸行有业果关系的总结语，这与下文'因此以所说理由的力量成就所说义'相关联。
现在当说明其推理量，因此此处推理是：胜义中于称为有情的诸行，确实存在业果关系，因为世尊为求获得殊胜果报者宣说与彼相关的获得方便故，如同种子与果实的关系。于此若是不存在者，世尊则不会宣说与彼相关的获得方便，如同虚空花鬘。这些依次配合为有法、所立法、能立法、同品喻、异品喻。对此，成就法的诸方便是十种白业道，法的果报于此处他处是五种欲妙。

།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ་ཞེས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐབས་བསྟན་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ས་བོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་འདི་ལ་ཡང་། ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཡིན་ལ་ཆོས་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེ་འདི་དང་། གཞན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་ཡོད་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐབས་མ་བསྟན་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་གང་ལ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ས་བོན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཞིང་ལས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དེ་ལ་ནི།ས་བོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་གང་ དག་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་འདིའི་ མཐུས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པས།དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། འཁོར་བར་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་བཅིངས་པ་ཡོད་པས་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་ པའི་ཕྱིར།སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་གྲུབ་པས། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་བདུན་པ། གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྟག་པ་དེར་གྱུར་ན། །ཉེས་པ་ཆེན་པོ་མང་པོར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག པ་དེས།།འདིར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

世尊说由异熟果和等流果的差别而有。为了使那些希求殊胜果报的人获得与之相关的果报，有开示方便，这是引申的关联。如同显示外在诸行中种子与果实的关联方式一样，对于内在诸行，身语意善法修行的方便就是十善业道，此法的果报即是今生及他世异熟果和等流果差别所生的五种妙欲功德。世尊为希求殊胜果报的众生开示了与果报相关的身语意善法获得的方便——十善业道。
因此，以所说的理由力量，所说的义理得以成立，这是总结。此处如同虚空之花那样根本不存在的，世尊也未开示获得与之相关的方便，于彼则完全无有业果关联。如同对于存在的种子与果实，世尊开示了获得与该果相关种子的方便——耕作等，于彼则确实有种子与果实的关联。同样，对于称为有情的诸行中存在业果关联者，世尊开示了获得与彼果相关的身语意善法的方便——十善业道，于彼等也确实有业果关联。
因此，以此所说理由的力量，我们前面的理由'由于有业果关联'得以成立，由此所要证成的'胜义中内在诸行确实有轮回'得以成立。既然成立有轮回，则有系缚，因此也有解脱。在前面品类刚结束的时候，我们曾说'胜义中内在诸法确实有自性，因为彼等有系缚和解脱'，现在理由的根本既已成立，则我们所说'胜义中内在诸法确实有自性'的义理得以成立。
第五十七品。其他人说：'若成为常住，则成众多大过失，因此常住于此不应理。'

།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ས་བོན་དང་མྱུ་གུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་བཞིན་དུ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བར་གྱུར་པས། འཁོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་འབྱིན་ ཞིང་།རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་འགག་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སེམས་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་སྐྱེ་བ་ངེས་པར་གནས་པ་བུ་ལོན་ གྱི་དབང་རྒྱ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ལས་དང་འགགས་པ་བུ་ལོན་གྱི་ནོར་གཞན་ལ་བཏང་བ་ལྟ་བུ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་འཛིན་ཅིང་གནས་པས།དེས་གང་ཟག་བྱེད་པ་པོ་ལ་ཚེ་འདིའམ། ཕྱི་མ་འམ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ ཆུད་མི་ཟ་བར་འབུལ་ཞིང་བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས།ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལས་ཀྱང་། ལས་རྣམས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །ཆུད་མི་ཟ་བའང་ཚོགས་དང་དུས། །རྙེད་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཉིད། ། ཅེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པས། དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ། །འཁོར་བ་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་བཅིངས་པ་ཡོད པས།ཐར་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་གྲུབ་པས། སྔར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དོན་ དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་དབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟག་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན།ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་ནུས་མོད་ཀྱི། དཔེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་ས་བོན་ལས་ས་བོན་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ མྱུ་གུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས།དེ་ལྟ་ན་ཤིང་ཨ་མྲའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ཉིད་སྐྱེའི། ཤིང་ནིམ་པ་མི་སྐྱེ་ལ། ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནིམ་པ་ཉིད་སྐྱེའི། ཤིང་ཨ་མྲ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤིང་ཨ་མྲ་ལས་ཀྱང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ཉིད་སྐྱེ་ཤིང་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་ལ། ཤིང་ནིམ་པ་ལས་ཀྱང་ནིམ་པའི་ འབྲས་བུ་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་།ཤིང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བས། དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་གི་མི་འདྲ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ན་ཡང་། མིའི་སེམས་ལས་ཀྱང་མིའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ། ལྷའི་སེམས་ལས་ཀྱང་ལྷའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་། དུད་འགྲོའི་སེམས་ལས་ཀྱང་དུད་འགྲོའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་། ཡི་དྭགས་ཀྱི་སེམས་ལས་ཀྱང་ཡི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ལས་ཀྱང་སེམས་དམྱལ་བའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

所谓这个，在此声闻毗婆沙师们对以前其他部派以种子和苗芽相续关联的方式来说明业果相续而有轮回的论述进行破斥，
而从自宗的观点来说，刹那即造作后即灭的刹那的不失法，即非刹那的法，从业因所生，无记，属于有心的行蕴，于心因上决定生起，如债券印信一样存在，由此执持业和已灭的业如同债券财物已付与他人一般，其异熟不失而住，
由此令作者补特伽罗于今生或来世或其他时候不失异熟果和等流果，作者将感受果报，因为有业果相续关系。
经中也说：'诸业纵经百劫，不失亦遇缘时，众生身上必定，转成诸果报故。'因此我等的因由'有业果相续关系'已成立，由此所立'胜义中内行蕴确实有轮回'已成立。
若轮回成立则有束缚，因有解脱，如前品刚说过'胜义中内诸法确实有自性，因为彼等有束缚和解脱'的因的根本已成立，故前我等所说'胜义中内诸法确实有自性'之义已成立，此为论文所说。
其中首先为显示破斥前其他部派所说论述不合理故说：'若如你的种子相续相顺的相续性质如是，则将产生诸多大过失。'
其中虽能说出诸多大过失，仅举例说：此中从种子生种子及同类苗芽相续，如是则从庵摩罗树种子唯生庵摩罗，不生尼摩树，从尼摩树种子也唯生尼摩，不生庵摩罗树。
因此从庵摩罗树也唯生庵摩罗果而不生尼摩果，从尼摩树也唯生尼摩果而不生庵摩罗果，如是则生种子相似相续而不生不相似。
若心相续关系所生果报也如是，则从人心唯生人相续，从天心唯生天相续，从旁生心唯生旁生相续，从饿鬼心唯生饿鬼相续，从地狱有情心唯生地狱相续。
若如是则诸趣无错乱，一切作为皆成无义。其中将产生如是等诸多大过失。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིའི་རྒྱུད་ལས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་ འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་གལ་ཏེ་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ བའི་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་དང་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རིགས་ཐ་ དད་པའི་ཕྱིར།ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། མིའི་རྒྱུད་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱང་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། མིའི་རྒྱུད་ལས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་གནོད་ པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན། ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་སེམས་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་། གཟུགས ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་འདོད་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས་གནོད་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དེས་ནི་གལ་ཏེ་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་སྣ་ཚོགས་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་ཁམས་ འཁྲུལ་པ་མེད་པས་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ནིམ་ པའི་ས་བོན་དང་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ།དགེ་བའི་སེམས་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལ་སོགས་ པ་དག་ཀྱང་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར།དགེ་བའི་སེམས་ལས་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་གནོད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་། ཆོས་ མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས།དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ།

为了说明对此的推理，从人的相续不会转生到天等相续中，因为种类不同的缘故。譬如，从楝树种子不会生出芒果等果实一样，因为被推理所破的缘故。这样说是：
如果其他部派所说的种子相续与法相符合的观点成立，则会产生轮回无错乱、一切所作皆无义等大过失。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。譬如，楝树种子与芒果等果实因为种类不同，从楝树种子不会生出芒果等果实一样。人的相续与天等相续也因为种类不同，从人的相续不会转生到天等相续中，因为被此推理所破的缘故。
如果其他部派所说的种子相续与法相符合的观点成立，则会产生诸多大过失，这是不应理的。
同样，从善心不会生起不善心和无记心，从不善心不会生起善心和无记心，从无记心不会生起善心和不善心，从欲界心不会生起色界、无色界和出世间心，从色界心不会生起欲界、无色界和出世间心，从无色界心不会生起欲界、色界和出世间心，因为如前所说的推理所破的缘故。
这是以前面相同的因和喻来配合。这表明如果其他部派所说的种子相续与法相符合的观点成立，则善、不善、无记、无漏等各种心不会相续生起，界地无错乱，一切所作皆成无义，会产生诸多大过失。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。譬如，楝树种子与芒果等果实因为种类不同，从楝树种子不会生出芒果等果实一样。善心与不善心等以及欲界心与色界心等也因为种类不同，从善心不会生起不善心等，从欲界心不会生起色界心等，因为被此推理所破的缘故。
如果其他部派所说的种子相续与法相符合的观点成立，则会产生诸多大过失，这也是不应理的。

།དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དག་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་དེ་ནི་འདིར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སེམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར། རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་ལས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དང་ལས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་དང་། རིགས་དང་། རུས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་དང་། དབང་པོ་དང་། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། སྟོབས་དང་། བློ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་བརྟག་པ་འདིས་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར། སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་པོ་དུ་མར་འགྱུར་བས་བརྟག་པ་དེ་ནི་འདིར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་ཕྱུང་ནས།ད་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུར་འཐད་ཅེ་ན། སྨོས་པའི་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་རང་རྒྱལ་དང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡི། །བརྟག་པ་གང་ཞིག་ འདིར་འཐད་པ།།དེ་ནི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བུ་ལོན་དཔང་རྒྱ་ལྟར། །དེ་ལྟར་ལས་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བུ་ལོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ལས་བལྟ་བར་བྱ་ལ།དཔང་རྒྱ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་འགག་ལ། ལས་སྐད་ཅིག་མ་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་ངེས་པར་གནས་པ་བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ལས་འགགས་པ་བུ་ལོན་གྱི་ནོར་གཞན་ལ་བཏང་བ་ལྟ་བུ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་འཛིན་ཅིང་གནས་པས།དེས་གང་ཟག་བྱེད་པ་པོ་ལ་ ཚེ་འདི་འམ།ཕྱི་མ་འམ། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་འབུལ་ཞིང་བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལས་ཀྱང་། ལས་རྣམས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །ཆུད་མི་ཟ་བའང་ ཚོགས་དང་དུས།།རྙེད་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་ལ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་ འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པས་བརྟག་པ་དེ་ཉིད་འདིར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ངེས་པར་གནས་ཏེ། དཔེར་ན་བུ་ལོན་གྱི་ནོར་དེ་སྤྱད་ཀྱང་དཔང་རྒྱ་ཡོད་པས་ ནོར་བདག་གི་ནོར་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་དང་བཅས་པ་འོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ལས་སྐད་ཅིག་མ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་བྱེད་པ་པོའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་པ་འོང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཇི་ལྟར་ནོར་བདག་གི་ནོར་ཕྱིར་ཁུགས་ན་བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་རོར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོག་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས། དེ་ཤོག་རོ་དང་འདྲ་བར་ གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ།འབྲས་བུ་སྐྱེད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྤྱད་ཟིན་པའི་དཔང་རྒྱ་བཞིན་ནོ།

如此，善与不善的作为与断除是不合理的，因此这种观点在此是不合理的，这是结论和量果。由善、不善、有覆、无覆、无记的差别而成为种种心，由种种心而成为种种相续，由种种相续而成为种种业，由种种业而成为种种趣、种姓、血统、地域、时间、根器、颜色、形状、力量、智慧等差别，而这些由此观点也不合理，因此将产生诸多大过失，所以这种观点在此是不合理的。
如此破斥了其他部派所说的教义不合理之后，现在为了显示自宗的宗义，若问如何合理，则说：'不为所说过失垢染，诸佛与独觉及声闻所说的观点，于此合理者，当详细宣说。'
为了显示其义，若问是什么，则说：'如同债务凭证般，如是诸业亦不失。'等等。按照不失法之性相差别论者的宗义，应当如同债务那样看待业，如同凭证那样看待不失法。因此，业的刹那一做即灭，而彼业刹那的不失法即是非刹那性的法，从业因所生，无记，非心所法，属于不相应行，生于心相续中决定安住，如同债务凭证般存在。
由此，虽然业已灭，如同债务财物已给予他人，但它能执持并安住其异熟不失，因此于作者补特伽罗，在此生或来世或其他时候，必定不失地呈现异熟果和等流果，作者必将感受果报。由于业果有联系，经中也说：'诸业纵经百劫，不失且遇缘时，必于诸有情，定当成为果。'
因此，业果既有联系，又不会成为常断之过，所以我们的因——业果有联系——成立，此观点在此是合理的。
为了显示此义，如同债务凭证那样，业印不失性相之法决定安住。譬如虽然使用了债务财物，因有凭证，债主财物不失且将连本带息归还；同样，虽然刹那业已灭，但因有从其因所生的不失法，作者的业果不失，且将伴随殊胜果报而来。
如同债主财物归还后凭证成为废纸一样，作者感受果报后不失法也同样如此。如下文所说'虽异熟仍住'，虽然它像废纸一样存在，但已不能产生果报，因为已经生果的缘故，如同已用过的凭证。

།ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་བཞི། །ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་ གཏོགས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆུད་མི་ཟ་བ་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན། །དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་ཉིད་བརྡ་མི་སྤྲོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ལས་དག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་བརྡ་མི་སྤྲོད་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ལས་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྡ་མི་སྤྲོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྤོང་བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་ དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་པར་བྱ་བ་སྤོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཆུད་མི་ཟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་སྤོང་བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱིས་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ཡིན་གྱི།དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ལ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འོ་ན་དེ་གང་གིས་སྤོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤོང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། འབྲས་བུ་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའི་བར་དུ་ནི་མི་སྤོང་ངོ་། །སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་སྐད་ཅིག་ མ་བཅུ་དྲུག་པར་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་འཇུག་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་སྤང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འཇུག་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་སྤང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བར་འཇུག་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་ བཅོམ་པར་འཇུག་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སྤང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

如果问不失法有几种，为此说：'彼由界分四种。'不失法是欲界、色界、无色界所属和无漏界差别而成四种，即三界和无漏所属的意思。
如果问不失法的自性如何，为此说：'彼亦自性无记。'因为不表示善与不善的缘故。三界和无漏所属的业虽是善与不善，但执持其异熟的不失法，因为不表示善与不善，所以自性是无记。
三界和无漏所属的业是有漏和无漏，所以执持其异熟的不失法，若依业的差别而分，应知有有漏和无漏两种。但其体性因为不表示有漏和无漏，所以自性也是无记。
如果问不失法如何断除，为此说：'非见所断，'因为不是由见苦、集、灭、道所断。四种自性无记的不失法，不是由见四谛所断的三界八十八随眠所断。如是见道断除不善和有漏的业及烦恼，而不断除善、无漏和无记。不失法因为自性是无记，所以不是见道所断。
那么由何断除？为此说：'是修所断，'因为在转向果位时由修道所断。不失法在见道十五刹那之间不断。从第十五刹那到第十六刹那转向预流果时，由修道断除凡夫的不善业、有漏业和预流向业的异熟执持的无记不失法。
如是从预流果转向一来果时，由修道断除预流和一来向的善业、无漏业异熟执持的无记不失法。从一来果转向不还果时，由修道断除一来和不还向的不失法。从不还果转向阿罗汉果时，由修道断除不还和阿罗汉向的不失法。阿罗汉的不失法则在无余涅槃界中断除，所以不失法是修所断。

།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་སྤང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྱང་གི་སྒྲས་ཇི་ལྟར་ནོར་བདག་གིས་ནོར་ཕྱིར་ཁུགས་ན་བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་རོར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ།དེའི་འོག་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་ འབྱུང་བས་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེས།ཚེ་འདི་འམ་ཕྱི་མ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕུལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་ནས་འགག་པ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འགག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་འཕོས་པ་དང་ཤི་བར་མ་གྱུར་གྱི་ བར་དུ་གནས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་སྤྱད་ཟིན་པའི་དཔང་རྒྱ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་ནས། འདིར་ཀྱང་གི་སྒྲས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་སྤང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ དོན་བསྟན་ཏོ།།ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡི། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་མི་དགེ་བ་མཐོང་བས་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ལས་དགེ་བ་རང་འགགས་ཏེ།སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ གི་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤོང་བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་སྤངས་པ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ལས་དགེ་བ་རང་འགགས་ཏེ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན།ཡོད་པ་དེས་ བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཡང་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ།།ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བ་དང་། ལས་འགག་པ་བཞིན་དུ་སྤོང་ཞིང་འགག་པར་གྱུར་ན་ མི་རུང་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ། གལ་ཏེ་སྤོང་བས་སྤངས་པ་དང་། །ལས་འཕོ་བ་དང་མཐུན་འགྱུར་ན། །དེ་ལ་ལས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སུ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏམ། ལས་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་རང་འགག་ཅིང་འཕོ་བ་དང་རིས་མཐུན་པར་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པས། ལས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ སྐྱོན་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་མཐོང་བས་སྤང་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དག་དང་རིས་མཐུན་ཞིང་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ། ལས་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་རང་འགག་ཅིང་འཕོ་བ་དང་། རིས་མཐུན་ཞིང་འགག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ཞིང་ སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་ཏེ་མེད་པ་བཞིན་ནམ།ལས་འགགས་ཏེ་མེད་པ་བཞིན་དུ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པས། ལས་འཇིག་པ་དང་འབྲས་བུ་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་མཐོང་བའི་ལམ་ གྱིས་སྤང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལས་དགེ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལས་མི་དགེ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཐོང་བ་ ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ།

所谓'亦'这个词，是表示即使生起果报也是应当断除的意思，这是'亦'字的含义，就像债主收回债务时债务契约就失效一样，作者感受果报时不失坏性也是如此，这也是总结的意思。
因此下文说'异熟仍然存在'，由于这个不失坏性，在今生或来世及其他时候，将业果呈现给作者，即使作者感受果报，这个不失坏性，业异熟后灭尽时并非一定会灭尽，而是要一直到果报转移和死亡之前都会存在，虽然它存在，但已不能再产生果报，因为果报已经产生了，就像已经履行完的契约一样，考虑到这一点，这里用'亦'字表示即使产生果报也是应当断除的意思。
为了说明这个不失坏性未被见道所断的功德，所以说'因此不失坏性将产生业果'。因为它不是由见苦等所断法所断除的，所以就像见道所断的不善业被见道断除一样，修道的善业自行灭尽，虽然已断，但由于不失坏性，对于获得修道果位的人们也会产生诸业的果报。
因为这个不失坏性不是由断除而断的缘故，所以就像见道的不善业被断除一样，修道的善业自行灭尽虽然已断，但见道未断的不失坏性在修道位时存在，它对获得修道果位的补特伽罗们也会产生诸业的果报，这就是不失坏性未被见道所断的功德。
为了说明如果不失坏性被见道所断，像业灭尽那样断除和灭尽的话会有过失，所以说'对此如果不失坏性被断除所断，与业转移相顺应的话，则会有业毁灭等过失'。
如果这个不失坏性是与见苦等所断的烦恼随眠同类而是见所断，或者与业造作后立即自行灭尽和转移同类的话，则由于没有业果，将会有业毁灭等过失。
如果这个不失坏性与见所断随眠同类且是见所断，或者与业造作后立即自行灭尽和转移同类且会灭尽，那么就像见苦等所断法断除后不存在一样，或者像业灭尽后不存在一样，这个不失坏性也将不存在，因此将没有业果，会有业毁灭和果报毁灭等过失，这是不应该的。
为了说明不失坏性不是见道所断的根据，所以说'应当观察善业是见道所断，因为若圣者具有凡夫之业是不应理的'。不善业是见道所断，如果不是这样的话，获得见道的圣者也将具有凡夫的不善业，这是不应该的。

།དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་ལས་མི་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་སྤོང་བར་ཟད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་མི་སྤང་ལ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ རིས་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ལས་བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་དམིགས་དེ་གཉིས་བསལ་བའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི་སྤོང་བས་སྤང་བ་དང་རིས་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། ལས་འཕོ་བ་དང་རིས་མཐུན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་པས།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ལས་བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནམ་སྤོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་འཕོས་ན་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་འོག་ནས། དེ་ནི་འབྲས་བུ་འཕོས་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་ན་འགག་པར་འགྱུར། ཞེས་འབྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཁམས་འཕོ་བས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་སྤོང་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁམས་གཞན་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཁམས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་ཁམས་སྔ་མའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཁམས་མཚུངས་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་སྤོང་ཞིང་། ཁམས་གཞན་གྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གཞན་སྐྱེའོ། །ཆུད་མི་ཟ་བ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁམས་མཚུངས་ལས་ནི་ཆ་མཚུངས་དང་། ། ཆ་མི་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཁམས་མཚུངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་འདྲ་བའི་འོ། །ལས་ཆ་མཚུངས་པ་ནི་རིགས་མཐུན་པའོ། །ཆ་མི་མཚུངས་པ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཚེ་འདི་ལ་རེ་རེ ལས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགག་པ་ན་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་དག་ལས་ཁམས་མཚུངས་པའི་ལས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ། ཟག་པ་མེད་པ་སོ་སོར་ཆ་མཚུངས་ཤིང་རིགས་མཐུན་པ་དང་། ཕན་ཚུན་ཆ་མི་མཚུངས་ཤིང་རིགས་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཚེ་འདི་ལ་ནི་ལས་རེ་རེ་ལས་སྐྱེའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ལས་རེ་རེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་དང་ལྷན ཅིག་འགག་ཅིང་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་འདི་ལ་ཁམས་མཚུངས་པའི་ལས་ཆ་མཚུངས་པ་དང་། ཆ་མི་མཚུངས་པ་མང་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་ མི་ཟ་བ་དེ་ལས་རེ་རེ་ལས་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་ན་ཡང་གནས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་འདི་ལ་ནི་ལས་རང་ལས། །རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཐ་དད་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་འདི་ལ་ནི་ལས་དང་ལས་སོ་སོ་བ་སེམས་པ་དང་བསམས་པའི་བྱེ་བྲག་གམ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཁམས་མཚུངས་པའི་ལས་དང་ལས་སོ་སོ་བ་ཆ་མཚུངས་པ་དང་། ཆ་མི་མཚུངས་པ་མང་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ལས་རེ་རེ་ལས་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།

因此，见道仅仅断除不善业，而不断除善业和无记业。而不失法是无记性，与见所断不同类，所以不是见所断。
因此，'不是如同业那样是见所断'这句话是总结排除这两种过失。那个不失法是修所断同类，而不是业转移同类，所以不是如同业那样是见所断。
那么何时断除呢？为此说'果报转移时则断'。这在下文'彼于果报转移及死亡时灭'的段落中将会说明。
如果问不失法如何通过界的转移而断除，为此说'欲界所摄者通过超越欲界而断除，色界和无色界所摄者也通过超越色界和无色界而断除'。从一界死亡转生到另一界时，前界的不失法在结生相续时唯一生起的也断除，另生起其他界的不失法。
如果问不失法如何生起，为此说：'同界中同分与，一切不同分法，彼于结生时中，唯一生起而已。'同界即是相同界。业同分是同类。不同分是不同类。彼等一切的不失法，此生中从各别业生起者，在结生时，彼等一切灭时也唯一生起。
这是说，从欲界、色界、无色界和无漏界中，同界的善业或不善业或无记业或无漏业，各自同分而同类的，以及互相不同分而不同类的众多业，彼等一切的不失法在此生中从各别业生起。在结生时，从各别业生起的彼等一切随着属于死亡分的心一起灭，唯一者随着属于生起分的心一起生起。这说明了在结生时唯一生起的道理。
现在为了说明此中同界业的同分和不同分众多业一切的不失法从各别业别别生起以及异熟时安住的道理，说：'此生中从自业，一切二种法中，彼别别生起及，异熟时亦安住。'
为了详细解释彼等，说'此生中从各别业，由思与已思的差别或善与不善的差别，一切二种的不失法，彼别别生起'。这说明了此生中同界的各别业的同分和不同分众多业一切的不失法从各别业别别生起的道理。

།རྣམ་པར་སྨིན་ན་ཡང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་འགག་པ་ལྟར་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་ན་ཡང་གནས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེས་ཚེ་འདི འམ་ཕྱི་མའམ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕུལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ནི།ལས་རྣམ་པར་སྨིན་ནས་འགག་པ་ལྟར་ངེས་པར་འགག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་འཕོ་བ་དང་ཤི་བར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་སྔར་བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་སྤང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཡང་འགག་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བ་གནས་པ་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།དེ་གནས་སུ་ཟིན་ ཀྱང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ།འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྤྱད་ཟིན་པའི་དཔང་རྒྱ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ཇི་ལྟར་ནོར་བདག་གིས་ནོར་ཕྱིར་ཁུགས་ན། བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་རོར་འབྱུང་བ་ལྟར་བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།དེ་ཤོག་རོ་དང་འདྲ་བར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པས་སྤངས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྔར་བསྒོམས་པས་སྤོང་བ་ཉིད་ཀྱང་མིན་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་སྤང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་ པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཡང་མི་འགལ་ལ།ཆུད་མི་ཟ་བ་གནས་པ་དེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར་བ་དང་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འབྲས་བུ་འཕོས་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་ན་འགག་པར་འགྱུར། ། དེ་ཡི་རྣམ་དབྱེ་ཟག་མེད་དང་། །ཟག་དང་བཅས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེའི་འགག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་འཕོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་འཕོས་པར་གྱུར་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའི་བར་དུ་ནི་མི་སྤོང་ངོ་། །སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས མི་དགེ་བ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་སྤོང་ལ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འཇུག་པའི་ ལས་དགེ་བ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་སྤོང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བར་འཇུག་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤོང་བ་དང་། ཕྱིར་ མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུར་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པར་འཇུག་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་འབྲས་བུ་འཕོས་པར་གྱུར་པས་ འགག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

即便成熟也是存在的。由于业的成熟之因而灭尽并非是确定的，这句话说明了即便成熟也存在的道理。那不失法在今生或来世或其他时候向作者呈现业果，虽然作者感受果报，但是那不失法并非如同业成熟后灭尽那样必定灭尽，而是要一直存在到果报转变或死亡为止。
如此，之前在说明'也是由修行断除'的场合中，'也'字表明由生起果报也能断除的意思，为了断除'那存在的不失法会反复产生业果吗'这样的疑虑，所以说'虽然它存在，但不能产生果报，因为已经产生果报，就像已经用过的借据一样'。就像当债主收回财物时，债务借据就成为废纸一样，当作者感受果报时，不失法也是如此。
虽然它像废纸一样存在，但因为不能再产生果报，所以如同已断除。因此，之前在说明'也是由修行断除'的场合中，'也'字表明由生起果报也能断除的意思这一说法并不矛盾，那存在的不失法也不会反复产生业果。
为了说明那不失法如何灭尽以及它的分类，所以说：'它由果报转变和死亡而灭尽，其分类应知有无漏和有漏。'为了详细解释这些内容，业的不失法的灭尽确定有两种：果报转变和死亡，这是总说。
其中，果报转变是指由修行断除。这不失法在见道十五刹那之间不断除。从第十五刹那到第十六刹那转为预流果时，由修道断除凡夫的不善业、有漏业和持取预流果业报的无记不失法。从预流果转为一来果时，由修道断除预流和趋入一来的善业和持取无漏业报的无记不失法。
从一来果转为不还果时，由修道断除一来和趋入不还的不失法。从不还果转为阿罗汉果时，由修道断除不还和趋入阿罗汉的不失法。阿罗汉的不失法则在无余涅槃界中断除，这是由果报转变而灭尽。这些也会断除尚未产生果报的不失法。

།ཤི་བར་གྱུར་པ་ནི། ཁམས་མཚུངས་ལས་ནི་ཆ་མཚུངས་དང་། །ཆ་མི་མཚུངས་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་མཚུངས་པའི་ལས་ཆ་མཚུངས་པ་དང་ཆ་མི་མཚུངས་པ་མང་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཚེ་འདི་ལ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ན་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་པ་ནི་ཤི་བར་འགྱུར་བས་འགག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཆུད་མི་ཟ བ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ལས་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྡ་མི་སྤྲོད་པའི་ཕྱིར་ རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་ན་སྲོག་ཆགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལས་སྐྱེས་པ་འགྲོ་བ་དང་། རིགས་དང་། རུས་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། སྟོབས་དང་། བློ་དང་། མོས་པ་དང་། ངང་ཚུལ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་ན་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆད་མིན་དང་། །འཁོར་བ་དང་ནི་རྟག་པ མིན།།ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་འཐད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འཁོར་བ་ཡང་འཐད་པ་འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱང་རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ལས་རྣམས་ཀྱང་ནི་ཆུད་ མི་ཟ་བ་དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་ཡང་འཐད་དེ། འགྲོ་བ་ཐ་དད་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་རྣམས་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི ཆོས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དེ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པ་དེ་ཉིད་འདིར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་དབྱུང་བ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པས། དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ།

对于死亡的情况，'同类业中有相同和不相同的部分，这一切在结生之时，唯一地生起'，这是所说的。这是说，同类业中相同和不相同的诸多部分，它们一切的不失法，此生所生的业，在结生之时，与死亡相关的心识一同灭去即成为死亡而灭去。由此，它们所产生的果报的不失法也将舍弃。
对此进行分类时应知有两种，即无漏和有漏业的差别。这是说明其分类，三界所摄及无漏所摄的诸业是有漏和无漏的，因此，执持其异熟的不失法，若依业的差别分类，应知有有漏和无漏两种。其本性因为不施设为有漏和无漏，所以应知是自性无记。
因此，如是有不失法时，从众生的种种业所生的趣、种姓、血统、地域、时间的差别，以及身体、根、颜色、形状、力量、智慧、信解、性格、受用等的差别都将成就。这是说明如是有不失法时，业果关系也将存在的道理。
因此，'空性与非断，轮回与非常，诸业不失法，是佛所宣说'，这是总结。如是则空性合理而空性也不成断灭，轮回合理而轮回也不成常住，诸业也不失，佛所说的不失法也得以成立。
为说明这一点，由于有业果关系，所以空性也合理，因为诸行空无外道所计的我。也非断灭，因为不失法决定安住。轮回也合理，因为有诸行在不同趣中显现的特征。也非常住，因为诸业会灭尽。诸业也不失，因为佛所说的不失法也得以成立。
因此，这里常住的道理是合理的，这是自宗见解的总结。因此，前说的因——由于有业果关系，其义既非不成立，也不会导致常断过失。这是毗婆沙师对前述他部所说教义不合理的破斥，从自宗建立业果关系的总结和量果。由于有此不失法，我们前说的因——由于有业果关系得以成立，由此所成立的胜义中内在诸行确实有轮回得以成立。

། འཁོར་བ་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་བཅིངས་པ་ཡོད་པས་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་གྲུབ་པས་སྔར་ཁོ་བོ་ཅག་གི དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ད་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱོགས་དང་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ཀ་མི་འཐད་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདིར་བཤད་ པ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ། གང་ཕྱིར་ལས་ནི་སྐྱེ་མེད་པ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།རྒྱུན་གྱི་རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་རྒྱུན་གང་ནི། །ས་བོན་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་ས་བོན་ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་ བ།།དེའི་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ལས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ལན་དུ། གང་ཕྱིར་དངོས་ཉིད་མེད་དེའི་ཕྱིར། །གང་ཕྱིར་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ན་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་གང་ཡིན་པ། །སེམས་པ་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་སེམས་པ་ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང འབྱུང་མི་འགྱུར།།གང་ཕྱིར་སེམས་པ་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ལས་ནི་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེའི་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་དང་པོ་ཤོས་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །མཇུག་བསྡུ་ བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ ལ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐབས་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་མ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ། ། འདི་ལ་ནི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམས་ནི། དཀར་པོའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་བཞིན་དུ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྔའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོབ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐབས་བསྟན་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་ཉམས་པར་བསྟན་ཏོ།

如果轮回存在，就有束缚，因此也有解脱。如前面刚刚讨论的章节中所说，胜义中内在诸法确实有自性，因为它们有束缚和解脱的缘故。这个论证的根本已经成立，所以如我们之前所说'胜义中内在诸法确实有自性'这个论点已经得到证明。
现在论典作者要依次破斥种子相续观点和业果不失观点这两种主张的不合理性。在此解释：在我们的观点中，由于业是无生的缘故，正如业一样，胜义中种子相续也是无生，因此无有譬喻，存在能立不足的过失。
以前其他部派说业和果的关系是合理的，为什么呢？因为从相续的相续中能成就果。就像从种子生起苗芽等相续，从此相续生起果实，若无种子则彼果也不生。由于从种子生起相续，从相续生起果实，种子是果的前导，所以非断非常。对于他们所说的这个比喻，正如胜义中业是无生的，同样也是无生，所以对方的论证有能立不足的过失，因此不成立。
如果问：为什么说业是无生的？这是对方的提问。对此回答：因为无实性的缘故。因为业无自性，所以是无生的。
因此，如前所说，其他部派说：心的相续是从思所生起，若无思所生果，则彼果也不生。由于从思生起相续，从相续生起果，业是果的前导，所以非断非常。这样的论证也被证明为不成立。
如是首先说明第一种观点的过失。这是总结和量果。由此说明其他部派之前所说的推理：胜义中称为有情的诸行，确实有业果关系。因为世尊为了想获得殊胜果报的人们，宣说了获得与彼相关的方法，就像种子和果的关系一样。
对于不存在的事物，世尊不会宣说获得与之相关的方法，就像虚空花鬘一样。关于这点，修法的方法是十种善业道，法的果报如是五欲功德。这是由异熟果和等流果的差别所致。由于世尊为想获得殊胜果报的人们宣说了获得与彼相关的方法，所以通过上述能立的力量，证明了他们所说的论证是不成立的。

།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཤོས་ཀྱིས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་ལ་ རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས། །ཇི་ལྟར་བུ་ལོན་དཔང་རྒྱ་ལྟར། །དེ་ལྟར་ལས་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་ ལ།རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ། །གང་ཕྱིར་ལས་ནི་སྐྱེ་མེད་པ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་ཏེ། །འདི་ལྟར་ལས་དེ་སྐྱེས་ན་ནི་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ལས་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་ལས་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ཡང་མེད་པས་དོན་དམ་པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་སྟོན་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ ཚིགས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཕྱོགས་དང་པོ་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་པ་པས་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་དེར་གྱུར་ན། །ཉེས་པ་ཆེན་པོ་མང་པོར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བས་ན་བརྟག་པ་དེ། །འདིར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བས་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།མིའི་རྒྱུད་ལས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་པས། རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་སེམས་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་ སྤྱོད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར། བརྟག་པ་དེ་ནི་འདིར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཤོས་དེ་རིགས་པ་མ་ ཡིན་པར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དཔེ་ཉིད་དུ་ འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་དེ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ འབྲེལ་པས་རྒྱུན་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་།རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པས་དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对方所说的如果是成立的论式，业果之间有联系，也不会成为常断过失，因为有不失坏性。这是指之前声闻部的毗婆沙师们说：'如同债务凭证，业也是不失坏'等，因为有不失坏性，业果之间有联系，也不会成为常断过失的这个论证不合理。
为什么不合理呢？因为在我方，由于业是无生的，所以胜义谛中不失坏性也不成立。如果业生起，则其果报不失坏，但业本身未生，因为业不存在，所以不失坏性也不存在，因此胜义谛中因的内容不成立。如果说世俗谛中显示业果关系，则内容相违。这表明声闻部毗婆沙师们的因'由于有不失坏性'这一内容不成立且相违。
第一方所说的第二方'如果你的种子相续和法相一致的观点如此，将会产生很多大过失'这种说法也不合理。这是指之前其他部派对毗婆沙师所说的观点，毗婆沙师说'如果是这种观点，将有很多大过失，因此这种观点在此不合理'。
如果你的种子相续和法相一致的观点如此，将会产生很多大过失。从人的相续中不应产生天等相续，因为种类不同，如同尼姆树的种子不会生长出芒果等果实一样，因为被比量所破。
同样，善心不应产生不善和无记心，不善心不应产生善和无记心，无记心不应产生善和不善心，欲界心不应产生色界、无色界和出世间心，色界心不应产生欲界、无色界和出世间心，无色界心不应产生欲界、色界和出世间心，因为被如上所说的比量所破。如此则善和不善的取舍将不合理，因此这种观点在此不合理。这后一方的观点不合理，这是注释者的破斥之语。
为什么这不合理呢？因为以因果相续随顺而行的方式建立不离不断的关系，以及非常非断性的必然性，而将种子相续作为比喻。之前其他部派将种子相续产生苗芽等相续的关系作为业果关系的同法喻，这是在世俗谛中以随行和返回的方式建立必然联系的因果相续随顺，具有非常非断的关系而立为比喻，因此无过。

།དེའི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདྲ་བའི་ལྟག་ཆོད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལས་དེ་དག་གི་རྒྱུན་འབྱུང་བས་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་སེམས་པའི་རྒྱུན་ལས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་དེའི་ཁྱད་པར་དག་ནང་གི་དངོས་པོས བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི།དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་བུམ་པ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་ པའི་གསལ་བ་དང་།དེ་ཁོ་ན་སྨྲས་པ་ལ། རྟོག་གེ་པ་ངན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། བུམ་པ་མི་རྟག་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་འདྲ་ན། འོ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོ་བཏང་བ་ཉིད་དང་། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་ཉིད་དང་། མིག་གི་གཟུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དག་སྒྲ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གསལ་བ་དང་།དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ལྟག་ཆོད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལས་དེ་དག་གི་རྒྱུན་ཉིད་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ བོན་གྱི་རྒྱུན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྨྲས་པ་ལ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་ན་མིའི་རྒྱུད་ལས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ལས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་ཀྱང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་ པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར།བརྟག་པ་དེ་ནི་འདིར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་བསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ལྟག་ཆོད་ཙམ་དུ་ཟད་པས། བྱེ་བྲག་ཏུ་ སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

对于建立其差别之时，所作的分别也成为相似分别的诡辩，因为'从心和心所相续中产生彼等相续，故种类不同'这一能立之义不成立。这是说，之前其他部派以种子相续为喻，思维从心相续中产生心相续，对于以内在事物建立其差别时，毗婆沙师加以诘难并作分别，这不仅是明显的分别，而且是似现的诡辩。
譬如，有人说'瓶是无常，因为是所作性，如同声音'，这是明显的比量。对此，某些恶劣论师说：'若瓶无常是因为所作性而与声音相同，那么瓶具有的可触性、色与形状、为眼所取等性质，声音也应当具有'，这种分别不仅是明显的分别，而且是似现的诡辩。
同样在此，其他部派说'三界的心与心所相续中产生彼等相续，如同从种子相续中产生苗芽等相续'，这是明显的比量。对此，毗婆沙师说：'若如此，则人的相续不应转生为天等相续，善心也不应产生不善及无记等心，欲界心也不应产生色界、无色界及出世间心，因为种类不同，如同尼姆树的种子不会产生芒果等果实，因为有比量所违，所以这种观点在此是不合理的。'这种分别也不仅是明显的分别，而是似现的诡辩而已。因此，毗婆沙师'因为种类不同'这一能立之义不成立。

།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་བ་ལང་གི་སྤུ་དང་ལུག་གི་བལ་དག་ལས་རྩཝ་དཱུར་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྭ་ལས་སྨྱིག་མ་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།འབྲེལ་པ་བྱེད་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སུན་དབྱུང་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་དག་གི་ཕྱོགས་ལས་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་འཐད་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་དག་ གི་ཕྱོགས་ལ་བ་ལང་གི་སྤུ་དང་ལུག་གི་བལ་དག་ལས་རྩ་དཱུར་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་དང་།རྭ་ལས་སྨྱིག་མ་སྐྱེ་བ་དང་། ཇི་ཀག་ལས་སྒྱུར་རྩིར་འགྱུར་བ་དང་། ཆབ་བྲོམ་ལས་མེ་འབྱུང་བར་མཐོང་བས། དེ་ནི་ཇེ་རེ་ཞིག་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ ལས་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ།མིའི་རྒྱུད་ལས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་སྤུ་དང་ལུག་གི་བལ་དག་ལས་རྩཝ་དཱུར་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་དང་། རྭ་ལས་སྨྱིག་མ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མིའི་ རྒྱུད་ལས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལུང་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་རྟགས་ཡིན་པས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ལ། དེའི་རྟགས་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆད་པ་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།ལས་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ ན་རེ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལ་ཚུལ་གསུམ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ལོ། །ཚུལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་རྟགས་ཀྱང་གསུམ་སྟེ། མི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ མི་དམིགས་པ་ལས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ལ།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ལ། འབྲས་བུ་ལས་ནི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའོ། །དེ་དག་གི་གཞལ་བྱ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་དང་། སྨྲས་པའི་དོན་དང་། བཤད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྟགས་ཀྱིས་བརྟག་མི་དགོས་སོ། །སྨྲས་པའི་དོན་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཚུལ་གསུམ པའི་རྟགས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱའོ།།བཤད་པའི་དོན་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཡུལ་ཡིན་པས། དེ་ཡང་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་རྟགས་ཡིན་པས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དེ་ཡོད་པའི་རྟགས་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྔར་འདི་སྐད་ཅེས་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཤོས་ཀྱིས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་ པ་ཡང་ཡོད་ལ་རྟག་པ་དང་།ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ། གང་ཕྱིར་ལས་ནི་སྐྱེ་མེད་པ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་སྐྱེས་ན་ནི་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ ཡང་མ་སྐྱེས་པས་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

理由的意义不确定性的过失也存在，即对于他们的观点，由于从牛毛和羊毛中生出吉祥草的相续，以及从角生出竹子，这些说法是为了破斥毗婆沙师'由于种类不同'这一理由的不确定性的言论。在世间上，对于那些上师所成立的种子相续的比喻所认可的观点，在他们的观点中可见到从牛毛和羊毛中生出吉祥草的相续，从角生出竹子，从漆树变成漆，从水晶生出火。这是暂时由于种类不同的缘故，如同尼姆树的种子不会生出芒果等果实一样，人的相续不会转生为天等相续吗？还是由于种类不同的缘故，如同从牛毛和羊毛中生出吉祥草的相续，从角生出竹子等一样，人的相续可以转生为天等相续，因此是不确定的，所以毗婆沙师的理由是不成立的。
对此有人说：'由于经典所说也是因相，不失坏也是世尊所说，而且其因相非常住、非断灭性也成立的缘故，如同业一样，胜义谛中不失坏也不成立，所以因的意义不成立'这种说法是不合理的。这是主张有不失坏者以经典的理由来成立不失坏存在的言论。他们说三相因相的三相是：在所推理的对象上存在性、在同品上存在性、在异品上必定不存在性。这三相中因相也有三种：不可得、自性和果。其中从不可得推理无事物，从自性推理无常，从果推理因。
量也有三种：现量、比量和可信的教量。它们的所量也有三种：各别所知义、所说义和所诠义。其中各别所知义是自相，是现量的对境，对此不需要用因相考察。所说义是共相，是隐蔽的，是比量的对境，应当以三相因相考察。所诠义是自相和共相极为隐蔽的，是可信教量的对境，由于也应当以三相因相考察的缘故，由于经典所说也是因相，不失坏也是世尊所说，其存在的因相与业和果的关系非常住、非断灭性也成立的缘故。你们中观师先前如此说：'对方所说的如果是能立的论式，业和果的关系也存在且不会成为常断的过失，因为不失坏存在的缘故。'如果这样的话，在我们的观点中，由于业无生的缘故，胜义谛中不失坏也不成立。如此，若它生起则其不失坏也应当存在，但它也未生，所以它不存在的缘故，它也不存在，因此因的意义不成立'这种说法是不合理的，他们如是说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །དེ་ཕྱིར་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ལ་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་འདོད་ལ། དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པས་རང་ལ་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལུང་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་རྟགས་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ཁས་ལེན་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་ཕྱིར་ ལས་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་ལ།དེ་ཡང་ཁྱེད་ཕ་རོལ་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པས། ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་མ་སྐྱེས་ན་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཁོ་བོ་ཅག་ འདོད་པ་དེ་ནི་ཁྱེད་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བས་ཀྱང་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་ལུང་ལ་བརྟེན་ཅིང་ ལས་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་མ་སྐྱེས་ཤིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གཞན་དུ་དམ་བཅས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི།ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་དམ་བཅས་ན་མི་རུང་བའི་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་དག་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད། རྟག་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ གྱུར་ན་རྟག་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ།།རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟར་ལས་རྟག་པར་གྱུར་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རྟག་པར་འགྱུར་བར། དེ་ལྟར་ལས་རྟག་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལས་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་འགྱུར། །རྟག་ལ་བྱ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལས་རྟག་པར་གྱུར་ན་ལས་དེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ལས་བྱ་བ་མེད་པའི ཕྱིར་རོ།།ལས་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཉེས་དམིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཡོད་པར་རྟོག་ན། ཅི་སྟེ་ལས་ནི་མ་བྱས་ན། །མ་བྱས་པ་དང་འཕྲད་འཇིགས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་ལས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ཡོད་པར་རྟོག་ན།མ་བྱས་པ་དང་འཕྲད་པའི་འཇིགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ལས་མ་བྱས་པས་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་དམིགས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་། ཚངས་སྤྱོད་ གནས་པ་མ་ཡིན་པའང་།།དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལས་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་དོན་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའང་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་དོན་དུ་གནས་པ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ ཏུ་བཤད་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚངས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་དེའི་དོན་དུ་གནས་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མི་གནས་པའོ།

对于如此所说的回答，解释者在此解释说：世尊说：'由于彼无生，故不成损减。'所说的因此生者不成损减这一说法虽为所许，但这在对方的立场上未成立，故于自身义未成立。
经典所说也是因相，我们也承许，世尊说由于彼业无生，故不成损减，这是我们所许，而这在你对方的立场上未成立，在你的立场上若无生则不成不损减，故不损减之义未成立。
而所说无生不成损减这一我们所许，在你自身未成立，因此你的所立和因相之义在自身未成立故不应理。
自性论者也应当确定了知业无自性，即你们自性论者也依经典且许业不损减，如是世尊说由于业无生且无自性故不成损减，你们也应当确定了知业无自性。
若另作承许等，即显示若承许业有自性则有诸多过患。因此，若业有自性，定成常住，因为自性是不变故，如是意趣。
若业由自性有自体，则定成常住，因为自性不变故，如是意趣。如是业成常住无疑，因为自性不变故，如是意趣。
如是若业成常住，则有何过患？因此说：'业则成非作，常无作用故。'即如是若业成常住，则彼业非身语意所作，为何？因为常法无作用故。
为显示许未作业有不损减果之其他过患故说：若许未作业有感受果，'若业实未作，应怖见未作。'即若许身语意未作业有感受乐苦等果，则有遇未作之怖，然此不许。
为显示许未作业有感受果之其他过患故，又说：'非梵行住者，于彼成过失。'即若许未作业有感受果，则于彼非为涅槃而住者亦成为住梵行之过失，然此亦不许。
为以分别显示彼义故：梵即涅槃，梵行即行彼，住梵行即为彼而住，非住梵行即不住梵行。

།དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ ཡང་།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཉེས་དམིགས་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་གྱིས་ ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཉིད་དང་ཡང་།འགལ་བར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཉེས་དམིགས་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། བསོད་ནམས་དང་ནི་སྡིག་བྱེད་པའི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའང་འཐད་མི་འགྱུར། །འདི་ནི་བསོད་ནམས་བྱེད་ པའོ།།འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དག་ཀྱང་འཐད་པར་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལས་རྟག་པ་མ་བྱས་པ་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་རྣམ་སྨིན་སྨིན་གྱུར་པ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་སྨིན་འགྱུར། ། དེ་ཡི་རྣམ་སྨིན་སྨིན་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་ཟིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལས་བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་ན། ལས་ཕྱི་མ་གཞན་མ བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ལས་དེ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་དག་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་ཟིན་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བཤད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི་ ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་གལ་ཏེ་གང་ཕྱིར་ལས་གནས་པ། །དེ་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ཅིང་། རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བར་ ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱི་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར།རྒྱུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྨིན་ཟིན་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བཤད་དེ། རྒྱུན་དག་ན་འབྲས་བུ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་དཔྱད་ཟིན་པའི་དཔང་རྒྱ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་ངེས་པར་དཔྱད་པའི་ཟིན་པའི་དཔང་རྒྱ་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་ན་རེ། དོན་དམ་པར་ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མི་འཐད་དེ་དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ། །ལས་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་པས་ དེའི་ཕྱིར།གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ལས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་ལྟ་བུ་གང་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལས་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对此，非住于梵行者也会成为住于梵行者的过失，因为对于未作获得涅槃之业者也会有此过失，这是其所思。为了显示其他过患，对于'以瓶子和毛毯'等一切名言也必定相违。为了显示其他过患，又说：'福德与作罪的差别也不应理。'此是作福德者，此是作罪业者，如是差别也不应理。
为了显示常业未作而有果报的其他过患，说：'其异熟已熟，再三得异熟。'其异熟已熟，是说其异熟已成熟，即已生业果的意思。若执未作常业有果报体验，则其果已生时，即使未作后业，彼业也会再三成熟其他异熟果的过失，这也是不可取的。
若问：为何说业的异熟已熟还会再三异熟？这是对方如是问时。其答：'若因业安住，故有自性故。'若因业以自性决定安住，故有自性，这是说若如对方所许业有自性，且本性不变而以自性本性决定安住，则因为因以自性常有故，即使果已熟，也说会有再三异熟的过失，因为在相续中果也会成为常有或常无一性。
若说：即使它安住，也不能生果，因为已生果故，如已判定的文书。这是对方如是说时。其答：已判定的文书在胜义中也不成立，故彼非答，因为能立喻不具足。对方说：胜义中业是有，因为有其因故。凡是无者则因不应理，如龟毛衣。业有烦恼等因，故以所说因力，胜义中业定是有。这是对方以业因烦恼存在的因由来成立胜义中业也定是有的语句。
这些是法有法、所立法、能立法、异品喻、近所作合及结论，应当如其次第配合：此中如龟毛衣等无因者，胜义中非有，而业有烦恼等因，故以所说因力，胜义中业定是有，他们如是说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། །ལས་འདི་ཉོན་མོངས་བདག་ཉིད་ཡིན། །ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡང་དག་མིན། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་ སྨིན།།ལས་ནི་དེ་ཡིས་ཇི་ལྟར་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར། །ལས་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་དེ་ཉོན་ མོངས་པ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས། ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ལས་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་ འདི་ཉོན་མོངས་བདག་ཉིད་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དེ་ལྟ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེ་ན་ དེའི་ཕྱིར།།ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་པ་བརྟག་པར་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རྟེན་འབྱུང་ བ།།དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས། ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ལས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་ པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན།ལས་དེ་དག་གིས་བྱས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ། དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ། འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས། དོན་དམ་པར་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་ བརྒྱད་པ།།འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གཟུང་དུ་མེད་དེ། དཔེར་ན་འོན་པའི་རྣ་བའི་དབང་པོའི་འབྲས་བུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།

对于如此所说的回答，此处作解释者说道：'这不是好的，此业是烦恼的本性，那些烦恼不是真实的，如果烦恼真实成熟，业是如何造作的呢？'
如对方所许，如果此业是从烦恼因而生，则无自性，因为从烦恼因所生故，未成立为自性。诸烦恼也无自性。业由那些烦恼如何造作，因为非从烦恼因所生，所以对方的因——'因为业有因'这一论点不成立，所以胜义中业无自性，如是显示。
为了详细解释其义，'此业是烦恼本性'是说，如果此业是从烦恼因所生的意思，譬如说'瓶是泥的本性'。这表明如此则无自性的遮遣。
若问为何如此则无自性，因此说'那些烦恼不是真实的'，意思是烦恼无自性。因为遮遣了生起，以及在贪欲和执著观察中遮遣了其自性，或者将要遮遣'缘于真实的悦意与不悦意的颠倒，彼等无自性，是故烦恼非真实'。
说道：因为诸烦恼无自性，所以烦恼本性的业也无自性。为了显示这一点，因此如此，如果那些烦恼真实中无自性，怎么会由那些业所作呢？意思是业的因不是烦恼。
因此，因的意义不成立或者义相违。这是总结和量果。如是那些烦恼非真实，因此对方的因——'因为业有因'这一论点不成立或相违，所以胜义中业有自性不成立。
第五十八品
此处有人说：胜义中诸烦恼确实是存在的，因为彼等的果存在故。此中若是不存在者则无果可得，如聋者耳根的果——耳识。

།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ ནི་འབྲས་བུ་ལས་དང་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་དང་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་འོན་པའི་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལྟ་བུ་གང་ལ་འབྲས་བུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ལས་དང་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར་དོན་ དམ་པར་ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པ་དོན་དམ་པར་ལས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་ལས་ནི་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ། །ལས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་ པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ལ་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཞུང་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་གང་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལས་ལ་འབྲས་བུ་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།སྔར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ལས་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲས་པ་དག་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་འདིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་མ་གྲུབ་ པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི། །ལུས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྐྱེན་དུ་བསྟན། །བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ཐ་སྙད་པ་དག་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ ལས།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་པ་ནི། ཐ་སྙད་པ་དག་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། ཁྱེད་དོན་དམ་པར་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་པར་འདོད་པའི་སྒྲུབ་པ་སྔར་སྨྲས་པ་ གཉི་ག་མི་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གིས། གལ་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ། །དེ་སྟོང་ལུས་ལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་ཉོན་ མོངས་པ་དག་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

由于烦恼具有果报、业和身体的特征，因此，胜义中烦恼确实存在，所以能立不成立性和义相违性都不存在，所欲义得以成立。这是对方以烦恼的果报、业和身体特征为能立来证成烦恼存在的论述。
其中有法、所立法、能立法、异品喻、合、结及量果，按顺序配合如下：如同在此，凡是没有耳识这一果报的聋人耳根就是不存在的；而烦恼具有业和身体特征这一果报，所以是确实存在的。因此，我们先前所说'胜义中业是确实存在的，因为其因烦恼存在的缘故'这一能立的意义既不是不成立，也不是相违的。所以我们所欲证成的'胜义中业确实存在'这一义得以成立。
或者说，胜义中业确实存在，因为其果报存在的缘故。在此，凡是不存在者，其果报就不存在，如同虚空花的果报一样。而业具有身体特征这一果报，因此胜义中业确实存在，所以对于证成业不存在的比量，后来的论式会造成损害。
这是对方以业的果报身体特征为能立来证成存在的另一种论述。其中也是有法、所立法、能立法、异品喻、合、结及量果，按顺序配合如下：如同在此，凡是没有果报如虚空花者就是不存在的；而业具有身体特征这一果报，所以确实存在。因此，先前我们证成业存在时，你们中观派说业不存在的比量，会被我们后来的论式所损害，所以你们中观派的前面论证不成立。
对于这样的说法，注释者作如下回答：'业和烦恼，被说为诸身之缘。'论典中如此宣说是世俗谛，而非胜义谛。如在阿毗达磨论中，宣说业的烦恼、烦恼的烦恼和生的烦恼等为缘，这是世俗谛而非胜义谛。所以你们欲证胜义中业和烦恼存在的两个论证都不成立。
为什么它们不是胜义谛呢？因此，在胜义中依我方先前所说的论证：'若业及烦恼，空时身何说？'由于业和烦恼无自性，如同业和烦恼一样，身体也不成立。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡང་མ་ཉམས་ལ། དཔེ་མ་གྲུབ་པར་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྔར་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་ལ། དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སྨྲས་པ་དོན་དམ་པར་ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ལ ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་ཕ་རོལ་པ་དག་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ལས་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་། །སྲེད་ལྡན་དེ་ནི་ ཟ་བ་པོ།།དེ་ཡང་བྱེད་ལས་གཞན་མིན་ཞིང་། །དེ་ཉིད་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་སྐྱེ་བོ་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡོད་དེ། ཟ་བ་པོ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལས་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་ དེ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེའི་ཚིག་གི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ སོ།།དེས་བསྒྲིབས་པ་ནི་གཡོགས་པའོ། །སྐྱེ་བོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་སྲོག་ཆགས་སོ། །སྲེད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་སྲེད་ལྡན་དེ་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཟ་བ་པོ་སྟེ། ཇི་སྐད་ དུ་མདོ་སྡེ་ལས།མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། །སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྟེ་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྡིག་པའི་ལས་འདི་བྱས་ན་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པས་དོན་དམ་པར་ལས་ནི་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་འབྲས་བུ་ཕྲེང་བ་ལྟ་བུ་གང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་སྐྱེ་བོ་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པས་བྱེད་པ་པོ་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པའི་ལས་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

因此，由于'彼等有果'这一能立的意义不成立，所以前述过失也未消除，且后来的论理也不能损害无比喻的情况。这表明，对方前述的两种能立的意义不成立，且中观派也不会被后来的论理所损害。
有人说：胜义中业是确实存在的，因为有享受其果报的受者。凡是不存在的，就没有享受其果报的受者，如同虚空之花鬘一样等等。这是对方以有享受业果的受者为能立，证成胜义中业确实存在的论式。这些依次配合为有法、所立法、能立法和异品喻。
为了说明其应用的论式，故说：'业有享受果报的受者。无明所覆的众生，具有贪爱者即是受者。彼非异于作者，亦非即是彼。'业有享受果报的受者，即是被无明所覆的众生，具有贪爱结缚者，该受者既非异于作者，也非即是作者，因此，这将与下文的'所以胜义中业是确实存在的'这一结论相连。
为了详细解释这个应用论式偈颂的字义，故说：其中，无明是与明相违的法。'所覆'即是遮蔽。'众生'即是能生者，也就是有情。关于'具贪爱'，贪爱即是欲望。由于具有彼结缚，故称为具贪爱，即具有贪爱结缚的意思。彼即是业果的受者，如经中所说：'无明所覆的众生，及具贪爱结缚者。'同样，如说：'若你自己造作此恶业，你自己就必须感受其异熟果报。'
彼既非异于作者，也非即是彼，因为不可说是一体或异体。
为了说明其结论，故说：因此，依据所说能立的力量，由于有享受业果的受者，所以胜义中业是确实存在的。此处，如同虚空之花果鬘那样无有受用者的虚空是不存在的，而业有被无明所覆、具有贪爱的众生作为享受其果报的受者，此受者不可说是与作者一体或异体，因此，这样的业在胜义中确实是存在的，他们如是主张。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དང་པོ་ཁོ་ནར་དངོས་པོ་སྤྱིར། དེ་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་མ་ཡིན། །རྐྱེན་མིན་ལས་འབྱུང་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན་འབྲས་ བུ་མེད་པས་ན།།རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་དཔྱད་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་ལེའུར་དངོས་པོ་སྤྱིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ཡང་མེད་པའི་ཚུལ་ཉིད་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་དཔྱད་ཟིན་པས། ཕ་རོལ་པོ་སྒྲུབ་པ་དེ་ ནི་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ན་ལས་འདི་ནི། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྐྱེན་མིན་ལས་ནི་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད། །བྱེད་པ་པོ་དེ་ཡང་ལས་དེ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པ་པོ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ། ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྲིད་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་ནི་རེ་ཞིག་རྐྱེན་ ལས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་མེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས། གལ་ཏེ་ལས་དང་བྱེད་མེད་ན། །ལས་སྐྱེས་འབྲས་བུ་ག་ལ་ ཡོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་གལ་ཏེ་ལས་ཀྱང་མེད་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་ན་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །སྐྱོན་དུ་མར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེས་ན། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ཡོད་མིན་ན། །ཟ་བ་པོ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །ཟ་བ་པོའི་སྒྲ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཟ་བ་པོ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་ ཟ་བ་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ་དེ་མེད་ན་དེ་གང་གི་ཟ་བ་པོར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གླུའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་གི་འཐད་ན་འཁོར་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བར་དགོངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ལོག་པར་སྟོན་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་མི་ འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར།ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

对于如此所说，解释者自身在此解说：在论典最初已经对诸法普遍地'因此不从缘而生，非缘所生之果，亦不存在，以无果故，非缘怎能成为缘'进行了观察。
这是指在前面观察缘品中，已经以此偈颂观察了诸法普遍不从缘和非缘而生，因此也无作者和受者的道理。
为显示彼义故说：'由于此业非从缘所生，亦非从非缘而有，因此亦无作者。'意思是说，作者如同业一样未生，因为已破除作者，且非实有。
因为对于说缘起的诸人来说，'此业'不可能从缘而生；对于说无因生的诸人来说，'此业'也不可能从无因而生，所以业既不从缘而生，也不从非缘而生。
由于业不存在，所以无业的作者也不存在。因此，如前所说的论证，'若无业与作者，从业所生果何有？'意思是说，如此观察，若无业亦无作者，则从业所生之果怎么会存在？
若说存在，则成为非从业所生之果，或成为无因所生之果，这是不应理的，因为会有诸多过失。
因此，'若果不存在，受者岂能有？'意思是说，因为无有受者之名言的因。
若果不存在，受者怎么会存在？因为受者是果的受用者，而果不成立，则他成为什么的受者？
因此，说有作者、业、果和受者仅仅是歌词而已。意思是说，若作者、业、果和受者成立，轮回如何能成立？
因此，'由有受用其果的受者'这一能立的义不成立。若颠倒而说，则义相违。这是总结和量果。
如此，由于作者、业、果和受者不成立，所以对方'由有受用其果的受者'这一能立，胜义中不成立，世俗中则相违。

།འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ནི། ལོག་པར་ལྟ་བ་ ཡིན་པས།དབུ་མ་སྨྲ་བ་པའི་སྐྱོན་གྱི་ལིང་ཏོག་གིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ པར་གསུངས་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དབུ་མ་པ་ཉིད་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དབུ་མ་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་མེད་ཅིང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དྲུངས་འབྱིན་པ་ཡིན་པས་དབུ་མ་སྨྲ་བ་ལྟ་བའི་སྐྱོན་གྱི་ལིང་ཏོག་གིས་བློ་ གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སྟོན་བྱེད་པ། །རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིས། །སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་པའང་གཞན་སྤྲུལ་བྱེད། །སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་ ལྟར།།སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ལ། སྤྲུལ་པ་གཞན་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་སྤྲུལ་པར་ བྱེད་པ་ལྟར་བྱེད་པ་པོས་ལས་གང་བྱས་པ་དང་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་གང་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཟ་བ་པོ་དག་ཀྱང་ཚུལ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དཔེ་དེས་མཚོན་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་བྱེད་པོས་ལས་གང་བྱས། །དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོས་ལས་གང་བྱས་ པའི་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་ཏེ།ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྐྱེན་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་གཞན་ཞིག་། སྤྲུལ་པ་མཛད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་གཞན་ཞིག་སྤྲུལ་པ་མཛད་པ་དེ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་དཔེ་དང་དངོས་པོ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ལས་དང་ལུས་རྣམས་དང་། །བྱེད་པ་པོ དང་འབྲས་བུ་དག་།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་འཐོབ་པའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར།ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་སྨྲ་བ་ རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ།།དེ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་དག་ཁས་བླངས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་ཚིག་སྔ་མ་དེ་ནི་ལན་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ། དེ་ནི་སྔར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ།

这里有人说：否认业果的见解是邪见，因此中观论者被见解过失的翳障遮蔽智慧之眼的人们不应该见到真实性。这是自部对中观派诽谤的言论。如此，世尊说否认业果的见解是邪见，这一切过失都将出现在中观派身上。为什么呢？因为中观派认为没有作者、业、果报和受者，并且断除轮回和涅槃道的一切资粮，所以被中观见解过失的翳障遮蔽智慧之眼的人们不应该见到真实性。
对于这种说法的回答，注释者自己在此解释说：'如同示现幻化者，以殊胜神通力，变化而又使所化再作变化，所化者又如是变化他者。'这是以比喻遣除实有执著。就像示现幻化的人以殊胜神通力变化幻化，而那幻化又变化他者，那所变化者又变化他者一样，作者所作的业以及享受业果的受者也是如此。
为了说明这个比喻所表示的事物：'如是作者所作业，也如幻化的形相。'同样地，作者所作的业的作者也如幻化的形相，因为是从无始以来缘起相续而成的自性。那业也如幻化的形相，因为无自性。
为了说明这些的另一个比喻：'譬如幻化变现其他幻化，所作亦复如是。'譬如如来的幻化变现其他幻化所作，在那里也是无自性，如是。
为了说明这些比喻和事物的总结：'烦恼、业和诸身，作者与诸果报，如同乾闼婆城，阳焰、梦境相似。'贪等烦恼、思等业和蕴相的身体，以及称为心和心所的作者，以及在五道中感受苦乐相的果报，由因缘和合所生，世俗中成为获得善趣和解脱资粮的众多法，在世俗谛中承认这些，因此不否认业果，所以没有前述的过失。
因此，中观论者见到真实性并非不应理。如果有人说：'在胜义中否定这些，所以这不是答复'，这是说如果对方这样说：'虽然中观派在世俗中承认这些，但在胜义中否定这些，所以前面的话不是答复。'
对此的回答是：如前所说'若诸事物非成立，无事物亦不成立。执有即是常见论，执无即是断见论。是故于有与无中，智者不应住着。'

།ཞེས་བསྟན་པ་དེར་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པས་ལས་ དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ལན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་སྔར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་དེ་སྐད་བསྟན་པ་དེར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མེད་པར་དགག་པའི་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པས་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཁས་མ་བླངས་ པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་ལན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདས་མ་ཐག་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དག་དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་དེ་དག་འབྲེལ་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་མེད་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་ཡོལ་བ་བཤུ་བའི་ཕྱིར།ལས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སྟོན་བྱེད་པ། །རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིས། །སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་པའང་གཞན་སྤྲུལ་བྱེད། །སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ བལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་དང་པོར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ།འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་དང་འབྲས་ བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ།དེའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ འོད་སྲུངས་ཀྱི་ལེའུ་ལས།གང་ལ་ལས་ཀྱང་མེད་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་པོ། །བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འཐོབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལས་ཀྱང་མེད། །ལས་ཀྱི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ།།རིགས་དེ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་ལས་མི་བྱེད། ངག་གིས་ཀྱང་མི་བྱེད། ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ འཁྲུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལུང་ནི་དེ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ ལོག་པར་ལྟ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།

所说的'在那里说修行'并非是无意义的回答，因为并未承认无业果之说。这是指在前面观察有无实体品时所说的那样，我们说的是遮遣性的修行，并未承认别遮，因此我们前面的修行并非无意义的回答。
为了显示刚才三个偈颂遮除实有执著的譬喻之义另作解释，或者为了除去愚痴者的迷惑之幕，因为有些具有愚痴心者认为若诸法胜义无自性，则无业果、无关联、无作者、无受者，则住于梵行将成无义。为了显示业等在世俗谛中如幻化等相而有，如说'如具神通者，以神变圆满，变化复令化，如是化复化'等广说。
此处论义即是通过指出他方在品初所说因的过失而显示业果无自性，这是总结和量果。在此观察业果品第十七中，论义作为量果来看，是通过指出他方在此品初所说'诸内行于胜义中定有轮回，因为有业果关联'等因的过失，而显示业果无自性。
为了说明显示业果无自性有何功德，以及为了遣除他人所说'仅以干枯论理论式而成立'之说，此处也当以可信圣教为依据而成立。因此，《圣宝积大经·迦叶品》中说：'于何无业亦无业果者即是菩提，如是菩提，如是获得，如是获得，如是授记。如是诸圣种性中无业亦无业报，于彼种性不作身业，不作语业，亦不作意业'等所说皆得成立。
圣者种性是从通达胜义而生起圣者，若于胜义中也有业果关联，则轮回与涅槃二者将无差别，因此显示业果无自性的经证即是此经，所以中观师无邪见。如是可信圣教的成立即是显示业果无自性的功德和依据。
显示此等为本论所解释的对象，也是依据上师的智慧波及注释者的智慧。阿阇黎清辨所著《中论根本注释·慧灯论》中《观业果品第十七》广释，由阿阇黎观自在禁行所造圆满。

། །། ད་ནི་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསལ་བ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསལ་བ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པས་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས། འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསལ་བ་ནི་རང་གི་བདེ་བ་དང་གཞན་དག་གིས་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་ཡོད་པར་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བདག་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེ་འམ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསལ་བའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་ བ་མེད་པ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་པས་སོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་ཁྱོན་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལ་ཆོས་བདག་མེད་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།དེས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆོས་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་འདི་པ་དང་གཞན་ མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་བཏགས་པའི་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་གིས་ན་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསལ་བ་ དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོར་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཅིང་ཕྱིས་ ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་གོ་རིམས་འདི་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས། དང་པོར་བསོད་ནམས་མིན་ལས་བཟློག་།བར་དུ་བདག་ལས་བཟློག་པར་བྱ། །ཐ་མར་ཀུན་ལས་བཟློག་བྱ་བ། །གང་ཤེས་དེ་ནི་རིགས་པ་ལྡན། །ཞེས་གསུངས་པས་རེ་ཞིག་དང་པོར་ སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པ་དང་། ཐ་མར་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བ་ཐབས་གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།

现在，为了通过遣除他人所说的论证和显示自身无过失的论证来显示诸行空无我与我所，开始第十八品。关于'为了'这个词，在此处是表示进入立宗的原因义，以及与下文相连的意义，词义如前所述。
其中，就进入立宗的原因义而言，说'现在，通过遣除他人所说的论证和显示自身无过失的论证'。论著作者在观察缘品第一品开始时立下'一切事物无生'的宗，此处也是基于论著作者如何立宗而进入的原因义而如是说。
遣除他人所说的论证，是指遣除下文所说的为自利而他人所说的法我和人我存在的论证，如'我是蕴'或'我异于蕴'等。'显示自身无过失的论证'是指论著作者自身下文所说的证成法无我和人无我的无过失论证，如'若蕴即是我，则成有生灭；若异于诸蕴，则无蕴相'等。
就与下文相连的意义而言，说'为显示诸行空无我与我所而作第十八品'。因为此观察我与法品第十八的下文内容是显示法无我和人无我，故基于此而如是说。
其中，就显示法无我义而言，说'为显示诸行空无我与我所'。这表明此品显示大乘所说的法无我。就显示人无我义而言，说'为显示空无我与我所'。这是显示内外道所计的人无我。
此品的果为何？以何方式获得此果？显示诸行空无我与我所是此品的果，通过遣除他人所说的论证和显示自身无过失的论证的方式获得此果。因此，注释者在此品的衔接处首先显示了方法和由方法所生的果。
其中，首先显示人无我，然后显示法无我。如此次第显示的原因，如圣天菩萨所说：'初断非福德，中断于我执，后断一切执，知此为善巧。'由此可知，首先令众生远离非福德，其次令远离执著，最后令远离一切执著，知晓此方便者即具正理。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་ གི་ཡུལ་ཡང་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལུས་ཙམ་དུ་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་མཐེ་བོང་ཙམ་དུ། ཁ་ཅིག་ནི་ནས་འབྲུ་ཙམ་དུ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡུངས་ འབྲུ་ཙམ་དུ།ཁ་ཅིག་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱར་གཤགས་པའི་ཆ་ཙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དག་གིས་ཡུལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་དག་བདག་ཏུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསལ་བ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་དག་གམ། འབྱུང་བ་འདུས་པའམ། དབང་པོ་རྣམས་སམ། དབང་པོ་འདུས་ པའམ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོ་འམ་འདུས་པ་དག་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕུང་པོའི་ཡུལ་ལ་བདག་ཅེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་གང་དག་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདྲ་བར་འཇུག་པ་སོ་སོར་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། གང་དག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྤྱིར་འདུས་པ་ ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་།གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་སོ་སོ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། གང་དག་དབང་པོ་སྤྱིར་འདུས་པ་ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་འབྱུང་བ་སོ་སོ་འམ། འདུས་པ་དང་། དབང་པོ་སོ་སོ་འམ། འདུས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོ་འམ། འདུས་པ་དག་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་ན། ཇི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་སངས་རྒྱས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་དུ་ཕུང་པོའི་ཡུལ ལ་བདག་ཅེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཡང་རུང་སྟེ་བདག་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར་ཡང་རུང་ གཞན་འདོད་པ་ལྟར་ཡང་རུང་སྟེ།ཡོང་སྤྱིར་བདག་ཡོད་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར་ད་དེ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ ཅན་དུ་འགྱུར།།ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ ན་འདིས་ནི་ཕུང་པོའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

因此，由于执我见有多种形态，其对境也是蕴，所以仅从蕴开始观察。执我论者对我有如是分别：有些认为我就是身体大小，有些认为我如拇指大小，有些认为我如稻谷大小，有些认为我如芥子大小，有些认为我如头发百分之一般大小。这一切的对境都是蕴，因为他们都是对蕴进行分别，所以此处也应当仅从蕴开始观察无我性。
如何确知执我见的对境是蕴呢？为了说明其根据，世尊也说：'任何沙门或婆罗门，若正观我，他们一切都是正观此五取蕴。'
为了说明所说的'破除他人所说的成立'，首先对于那些说大种以身体形态运行的，或大种和合的，或诸根的，或诸根和合的，或说识是我的人，应当这样说：大种、根、识各别或和合都是蕴的体性，若执为我，如果蕴是我，是如同我们为了言说而将蕴的对境说为我那样呢？还是另有所指？
对于执我论者中，有些执地等大种以身体形态各别为我，有些执大种总的和合为我，有些执眼等根各别为我，有些执诸根总的和合为我，有些执识为我，对他们应当如是询问：你们执大种各别或和合、根各别或和合、识各别或和合为我，因为它们是蕴的体性，是如同我们佛教徒为建立世俗言说而将蕴的对境说为我那样呢？还是认为有胜义成立的我？
若说无论如何都成立我故所欲义得成就者，是说当如是询问时，对方说：'无论如你们所许还是如他人所许，总之因为成立有我，所以我们的所欲义得成就。'对此说法的回答，此处论释者说：'因此现在当观察：如你们所许，若蕴是我，则成有生灭性，因为诸蕴是有生灭法性故。'首先，若蕴即是我，则成为有生灭法性，因为诸蕴是有生灭法性故。如是，此上半偈显示蕴法即是有生灭法性。

།དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་བར་ཟད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་ཆོས་འབྲས་ བུ་ཉིད་དང་།རྒྱུ་ཉིད་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་ཚུལ་ ཉེ་བར་བཟུང་བས་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྦྱོར་བའི་ ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་འདུས་པ་དང་དབང་པོ་དང་དབང་པོའི་འདུས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དག་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་འབྱུང་བ་ ས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་དང་།འབྱུང་བ་འདུས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་སོ་སོ་དང་། དབང་པོ་འདུས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་རེ་རེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་འདུས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། དབང་པོ་འདུས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་།དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུ་བ་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ཉིད་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

例如，由于其力量，所成立和能成立的二法都是外在诸大种这一共许有法而结合。此处，具生灭法性仅是以相之名言方式所取，如同蕴法是具生灭法性一样，应知蕴法也是果性、因性、所证性、异熟性等其他诸法。此处表明诸蕴非我的能立法因是具生灭法性，这仅是以相之名言方式所取为标示而已。应知诸蕴是我的能立法因也是果性、因性、所证性、异熟性等其他诸法。
为显示彼之量，此处能立语言为：'胜义中，大种及大种和合、根及根和合、识以及具根身、具识身非是我，因为是具生灭法性故，如外在诸大种。'这些依次配为有法、所立法、能立法及喻。如同外在诸大种因具生灭法性故非我一样，内在地等各别大种、大种和合、眼等各别根、根和合、识、具根身、具识身等，因具生灭法性故亦非我。
同样，以'因为是果性故'等每一因相，也应广说比量。即：胜义中，大种及大种和合、根及根和合、识以及具根身、具识身非是我，因为是果性故、因性故、所证性故、异熟性故，以等字所摄的所说性故、所识性故等，如外在诸大种。

།གལ་ཏེ་འདིར་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་གསལ་བར་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་ ཉིད་བདག་གིས་གསལ་བར་བྱེད་དེ།བདག་ཡོད་པས་འདི་ནི་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་དུ་རུང་གི་།བདག་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དག་ནི་ལྟར་གཟུང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས།གསལ་བ་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཡང་གསལ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་བདག་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལུས་བདག་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ གསལ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མར་མེ་ལ་ སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་གསལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ལུས་བདག་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་རང་ གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་གནོད་དོ།།ཡང་ན་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་མང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ དེ་ལ་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་ཕུང་པོར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ ཆོས་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་ཅན་བདག་གི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་བདག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་དེའི་བདག་ཉིད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གསལ་བའི་སྐྱོན་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཆོས་ཅན་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བདག་མ་ཡིན་པར་གསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་བ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནི་སྐྱེ་ དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་མི་འདོད་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་དཀའ་བ་དང་།དོན་དམ་པར་བདག་མེད་པ་ནི་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་སྨྲ་ བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་བདག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་མི་འདོད་པས་ཕ་རོལ་པོས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་དཀའ་བ་དང་།དབུ་མ་པས་དེ་མེད་པར་སྨྲ་བར་ནུས་པའི་འཐད་པ་བསྟན་ཏོ།

如果在此，外道数论派明确地说道：'身体是有我的。为什么呢？因为明显的缘故。也就是说，身体本身是被我所显现的。由于有我，这些就是被执取的诸大种'，这样是可以被理解的。而无我则因为没有能显现的外在诸大种，所以是不可理解的。对于这样的前主张从内心生起的回答，此处注释者对明显论者们说：'对于明显论者们来说，由于明显的缘故，瓶等物若无无我性则不会产生，因此对于主张身体有我的诸人来说，以自身的推理而有过失。'
对于那些这样说的人，在身体有我的立场上，以'因为明显的缘故，譬如瓶子'作为能成立的因，但是这个因虽然在瓶等物上有能显现者，但由于无我性而有相违品存在，所以是不定的。在此，虽然瓶等物有灯等能显现者，但是在它们上见到无我性，因此，难道仅仅因为明显就能使身体有我吗？还是说因为明显的缘故，如同瓶等物一样成为无我性，由于不定的缘故，对于主张身体有我的诸人来说，以自身的推理'因为明显的缘故'而有过失。
或者，'如果蕴是我的话'这句话的剩余部分是：'身体将成为多我，因为蕴是多的缘故'。这表明从另一个角度来说，在主张诸蕴即是我的立场上，由于有我成为多数的过失，所以是不合理的。
或者，'如果蕴是我的话，将成为有生灭者'，这是说由此以蕴推理，由于是有生灭法性，所以由于显现我的法性差别非是有生灭法性，因此在主张上有法性差别显现的过失。这表明从另一个角度来说，在主张诸蕴非是我的立场上，由于有我的差别非是有生灭法性显现的过失，所以是不合理的。
或者，'如果蕴是我的话，将成为有生灭者'，这是说由此以有生灭法性推理，由于非我性而显现我的自性，因此在主张上有法性自性显现的过失。这表明从另一个角度来说，在主张诸蕴即是我的立场上，由于有法性我的自性显现为非我的过失，所以是不合理的。
或者，'如果蕴是我的话，将成为有生灭者'，这是说我不承认是有生灭者，因此难以证明有其特征，而究竟无我是可以说的，因为非是有生灭法性的缘故，譬如兔角一样。这表明从另一个角度来说，在主张诸蕴即是我的立场上，由于我不承认是有生灭者，所以对方难以证明它的存在，而中观者能够说明它的不存在的合理性。

།ཡང་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དོན་དམ་པར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པའི་ཕྱོགས་གཏན་ཚིགས དང་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དང་། ལན་འགའ་དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་ ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པ་ཡང་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་དང་། གྲངས་ཅན་དང་། སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་སྨྲ་ བའི་གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བདག་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལས་གཞན་པ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། སེམས་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ། གྲངས་ཅན་དག་ནི་བདག་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པ་པོ་ མ་ཡིན་པ་དང་།ཟ་བ་པོ་དང་། དག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་། མི་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅིང་། སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་པས་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པ་འདི་མི་གནོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་དེ་དག་གསལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་ དཔོན་གྱི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་བསྟན་དཀའ་བ་ངེས་པར་མཛད་ནས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བ་དང་། མཚན་ མར་འཛིན་པ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

或者，如果蕴是我，就会成为有生灭的。这是说由于诸蕴是有生灭性的缘故，因此在胜义中，可以了知具有色、受、想、行、识五种特征的五蕴不是我，因为是有生灭性的缘故，如同瓶子一样。这是说，如果有人主张蕴即是我的观点，对于这种观点，由于诸蕴是有生灭性的缘故，因此在胜义中可以了知诸蕴不是我，这里阐述了包含因和喻的论点。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当按顺序配合。譬如瓶子因为是有生灭性的缘故，可以了知它不是我；同样地，诸蕴也因为是有生灭性的缘故，可以了知它们不是我。
同样地，也应当以是果性、因性、有时是喜乐因、有时是痛苦因、疑惑知的因、邪知的因等理由广泛推理。这样配合：在胜义中，可以了知具有色、受、想、行、识五种特征的五蕴不是我，因为是果性的缘故，是因性的缘故，有时是喜乐因的缘故，有时是痛苦因的缘故，是疑惑知的因的缘故，是邪知的因的缘故等，如同瓶子一样。
因此，首先'蕴即是我'这种说法是不合理的。现在要证明我也不异于诸蕴。对此，首先为了说明外道毗世师、数论派和主张神我为因者所说的我异于诸蕴的主张。
毗世师们说我异于身体、感官和觉知，是乐等的所依，是作者，无思维，是常住遍在的。数论派则说我异于果和因，非作者，是受者，是清净的，遍在的，不变的，有思维的。主张神我为因者也如是说，认为这些论证不能破除他们的观点。
现在要明确阐述这些，因此论师确定了异于蕴的我难以成立后，为了他们而说：如果异于诸蕴，就会无有蕴的特征。无有蕴的特征就是不具有蕴的特征，即不具有色、受、想、行、识的特征，这是词义。这是说，如果我异于诸蕴，那么就不会具有蕴的特征，由于诸蕴具有生灭的特征，因此由于我异于诸蕴的缘故，就不会具有生灭的特征。

།དེ་ལྟ་ན་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱར་ ཡོད།དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཇུག་པའམ། ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་བརྟགས་པའི་བདག་གི་ཆོས་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་བདག་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བརྟགས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དཔེ་ནི་དབང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་མེད་པ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་པ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་མེད་དེ། ཕུང་ པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འདོད་པས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་པོ་ ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དམ།འོན་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ནི། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་ པོ་ནི།།འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་ཁམས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འདིས་མཚན་ ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་པ་དེས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉི་ཚེ་ཞིག་བསྟན་པར་མཛད་ཀྱི། དམ་བཅས་པ་དང་དཔེ་དག་མ་བསྟན་པས་ཡན་ལག་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

如此则成为常住，如果我是假立的，则一切造作都成为无意义，因为对于常住不变之物有什么可做的呢？
如此则我执也成为无意义，因为对它既不会趋入也不会退出。因此，我也不应该异于诸蕴，这是在说明。
如是，此偈颂下半句说明了以蕴的特征非是所假立我的法，来证成异于诸蕴的我为他方所假立的不存在。
譬如，依据所立和能立二者皆共许的有法石女儿等为例，这是说明以此能立法来成立异蕴我的不存在，以及能立法非蕴相这二者相符，以辩方和敌论双方都共许的有法石女儿等为喻而配合。
为显示此量，此处说明比量：'胜义中无异于色等诸蕴的我，因为非是蕴相故，如石女儿。'这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
如石女儿因非蕴相而不存在于蕴之外，如是我亦因非蕴相而不存在于蕴之外。
若说：'涅槃非是蕴相故不定'，这是他方对中观派的因'非是蕴相故'提出不定过失的言词。
他们说：'此中涅槃虽非蕴相，但承许存在于蕴之外，因此，是以非蕴相故，如石女儿般我不存在于蕴之外呢？还是以非蕴相故，如涅槃般我存在于蕴之外？这成为不定，故中观派的因不成立。'
对此回答：'无相之事物，何处皆非有。'此说因已遮除涅槃等无为法，故无异品，因此不是不定。
这是说在前面界品中以此半偈遮除了无相事物涅槃，故无异品，因此不是不定。
若说：'因论主未说立宗等支分，故有能立不全之过'，这是他方说：'龙树菩萨说若异于诸蕴，则成非蕴相'，仅说明了宗法，未说明立宗和譬喻，因支分不具足，故不能成立。这是他们的诘难之词。

།དེའི་ལན་དུ། དོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་དག་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། དོན་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་ཡིན་པས་དོན་གྱི་དབང་གིས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དུ་མ་དག་གི་གཞི་ཡིན་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་ དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་མཛད་པ་དག་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ།།སྦྱོར་བའི་ཚིག་ལ་ནི་དེ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་སྦྱོར་བའི་ཚིག་རྩོམ་པ་དག་ལ་ནི་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་དེ་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་བདེན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཁྱོད་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་བདག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་མེད་དེ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཡན་ལག་ཚང་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་ན་དེ་ལ་དེ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའམ་ལུང་ལས་ལ་ལ་ལ་ཡན་ལག་འགའ ཞིག་གྲགས་པ་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ཚིག་དེ་ལ་ཡན་ལག་རྫོགས་པར་མ་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གཞུང་འཛུགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སམ། ལུང་ལས་གང་ཟག་ལ་ལ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་འགའ་ཞིག་གྲགས་པ་ཡིན་ན་ དེ་མ་བརྗོད་ཀྱང་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་གང་ཡང་རུང་བ་བརྗོད་ན་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྫས་དགུ་རྟག་པར་འདོད་པ་དག་དབུ་མ་པས་སྔར་ཕུང་པོ་ རྣམས་ཉིད་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་།འབྱུང་བ་འདུས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། དབང་པོ་འདུས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་ཕྱོགས་དང་། དུས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། བདག་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་ལྔ་པོ་དག་སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ།དེ་དག་རང་བཞིན་རྟག་པས་བདག་ཀྱང་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དག་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཕྱོགས་དང་། དུས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། བདག་དང་། ཡིད་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་ བ་དང་མི་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་བརྟགས་པས་བདག་ཏུ་ཡང་འདོད་དེ།འདི་ལྟར་ཕྱོགས་ཀྱང་ལན་འགའ་མ་བསླད་པའི་ཚེ་ནི། གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ་བསླད་པའི་ཚེ་ན་ནི་མི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་དང་། དུས་ཀྱང་ ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་སྐྱེ་ལ་འདས་པ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་འཇིག་པ་དང་ནམ་མཁའ་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་གོ་ཕྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་སྐྱེ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་གོ་བཀག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་འཇིག་པ་དང་།བདག་ཀྱང་མཐེ་བོང་ཙམ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བའི་ཚུལ་ གྱིས་ནི་སྐྱེ་ལ་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་འཇིག་པ་དང་།ཡིད་ཀྱང་དྲན་པའི་ཚེ་ན་སྐྱེ་ལ་མི་དྲན་པའི་ཚེ་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། དེ་དག་རང་བཞིན་རྟག་པས་བདག་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་ཅེས་གྲག་གོ།

对此回答说，因为是意义的词语所以无过失，这是因为这样是上师的语言，由于是文字简略而意义广大，所以认为是由意义所决定的众多关联词语的基础。因此，上师所作的偈颂是无过失的。
所说'在关联词语中这将成为过失'是注释者承认的话语，即对于创作关联词语的人来说，论证不完整确实会成为过失。
若问：'那么对你来说不会成为过失吗？'因为我完整地说明了'胜义中我与色等蕴不异，因为不是蕴的特征，如石女儿'这样具足支分的论式，所以无过失。
或者说'对此也不会成为过失，因为在论典或经典中对某些人某些支分是众所周知的'，这是建立即使在关联词语中未完整说明支分，也不会成为过失的语句。这是说当在论典的场合或经典中对某些补特伽罗某些论证支分是众所周知时，即使不说明也不会成为过失，如说'说明任何一个也是论证'。
有些人说'方位等认为前因不定'，这是指主张地等九种实体是常住的人们，对中观派先前在证明诸蕴非我的场合中所说的'胜义中大种、大种所造、根、根所造、识、有根身、有识身非我，因为是生灭法性故，如外在大种'这一因的过失，即认为是不定。
他们说：'此处方位、时间、虚空、我、意这五种实体虽是生灭法性，但由于见到它们自性常住故也是我，因此，是生灭法性故，如外在大种般诸蕴成为非我呢？还是因为是生灭法性故，如方位、时间、虚空、我、意般诸蕴成为是我，这是不定的，所以中观派的因不成立。'
据他们的论典，方位等以显现与不显现的方式是生灭法性，而以自性考察则承认为我。即如方位有时未被污染时以明显的自性而生，被污染时则以不明显的自性而灭。时间也以现在、未来运行的方式而生，以过去退去的方式而灭。
虚空也以被他物开辟空间的方式而生，以被他物阻碍的方式而灭。我也以见到拇指大小等的方式而生，以不见如是的方式而灭。意也在忆念时生，不忆念时灭，虽是如此的法性，但他们承认这些自性常住故也是我，如是传说。

།དེའི་ལན་དུ། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ དངོས་པོ་ནི།།འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་ཁམས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་གསལ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།བརྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བདག་ ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལས་གཞན་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ།བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་བདག་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལས་གཞན་བརྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། བློ་ དང་།འདོད་པ་དང་། སྡང་བ་དང་། འབད་པ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་པ་དག་གི་གཞིར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་སྐབས་འདིས་སུན་འབྱིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་། བློ་ལས་གཞན་པ་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱས པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་སྔ་ མ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་།རྒྱུ་ཉིད་དང་། ལན་འགའ་དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་ཁྱབ་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། །རྫས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བདག་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་།བློ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་བདག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ནི་ཁྱབ་བདག་ཡིན་པར་ འདོད་པ་དེ་སྐབས་འདིས་སུན་འབྱིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་བདག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་བདག་མ་ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་ནམ་མཁའ་རྫས་ཡིན་ཡང་ཁྱབ་བདག་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་རྫས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཁྱབ་བདག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་བདག་ཁྱབ་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对此回答说：'这不是好的，因为无相的事物在任何地方都不存在。'以此已经作答。如前在观察界品时，此偈颂如同显示虚空等无为法一样，也显示了方位等，因为没有相违品故非不定。
所谓遍一切处的言说对象不是乐和苦等的所依，因为是有生等因，如色等。这是针对前文'胜论派说自我是身体、根、觉之外乐等的所依'的破斥量。
胜论派论典中认为自我是身体、根、觉之外的、遍一切处的言说对象，是乐、苦、觉、欲、嗔、勤、法、非法、智的所依，此处破斥这一点。这些应当依次配合法、所立法、能立法和喻。譬如色等因为是有生故，因为是所作性等故，不是乐苦等的所依。同样，异于根和觉的常住遍一切处的言说对象，因为是有生故，因为是所作性等故，不是乐苦等的所依。
'广说如前'是说，前面推理中的因'因为是有生等因'只是举例而已。其因如前是果性、因性、有时欢喜、遍受热恼之因性、疑智和邪智之因性等诸因，也应当广作推理。
'自我非遍主，因为是实故，如瓶'，这是破斥前文'胜论派说自我异于身体、根、觉且遍一切处'的量。胜论派论典中认为遍一切处的自我是遍主，此处破斥这一点。这些应当依次配合法、所立法、能立法和喻。譬如瓶因为是实故非遍主，同样自我也因为是实故非遍主。
若说'虚空则成不定'，这是对方对中观派的因'因为是实故'提出不定过失的话。他们说：此处虚空虽是实但见非遍主，因此到底是因为是实故如瓶般自我非遍主呢？还是因为是实故如虚空般自我是遍主呢？因为不定故，中观派的因不成立。

།དེའི་ལན་དུ། ནམ་མཁའ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་།དེའི་ཁྱབ་བདག་ཉིད་ཀྱང་བདག་གི་ཁྱབ་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་མ་སྐྱེས་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་བདག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ནམ་མཁའི་ཁྱབ་བདག་ཉིད་ཀྱང་བདག་གི་ཁྱབ་བདག་ ཉིད་བཞིན་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟར་བདག་ནི་ཁྱབ་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ནམ་མཁའ་ཡང་ཁྱབ་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བདག་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློ་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་ སྟོན་ཏེ།བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་བདག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་སྐབས་འདིས་སུན་འབྱིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བསམས་པའི་ལས་ནི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་མཐེ་བོང་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བདག་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློ་ལས་གཞན་པ་རྟག་པ་ཡིན་པར་ བརྗོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ།བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་བདག་རྟག་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་སྐབས་འདིས་སུན་འབྱིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་ པ་ནི་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཉིད་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་ དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།བདག་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བདག་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློ་ལས་གཞན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་ གཞུང་ལས་བདག་ལུས་དང་།དབང་པོ་དང་། བློ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་སྐབས་འདིས་སུན་འབྱིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་དངོས་ པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་གི་དོན་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །རེ་ཞིག་ དེ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པར་བརྟགས་པའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ།

对此回答说，由于否定虚空实有性，以及如同否定我的遍主性一样否定其遍主性，所以并非不定。意思是说，胜义中虚空无生，故否定其实有性，因此非遍主性；如同否定我的遍主性一样否定虚空的遍主性。就像'我非遍主，因为无生，如同空中花'一样，'虚空也非遍主，因为无生，如同空中花'，由于如此否定，无有相违品，故非不定。
同样，'我非作者，因为有身，如业'这一论式，是对前述毗舍释迦派所说'我异于身、根、觉而为作者'的破斥量。用此论式破斥毗舍释迦派教义中认为我是作者的观点。其中法、所立法、能立法、喻依次配合：如同思业因有身故非作者，我也因为是拇指大小等身故非作者。
'我非常住，因为是实，如瓶'这一论式，是对前述毗舍释迦派所说'我异于身、根、觉而为常住'的破斥量。用此论式破斥毗舍释迦派教义中认为我是常住的观点。其中法、所立法、能立法、喻依次配合：如同瓶因是实故非常住，我也因是实故非常住。
同样也应说'因为所知性、可说性、事物性等因'，这是说前述比量的因相也包括这些。
'我非无因，因为是事物，如瓶'这一论式，是对前述毗舍释迦派所说'我异于身、根、觉'的破斥量。用此论式破斥毗舍释迦派教义中认为我异于身、根、觉是无因的观点。其中法、所立法、能立法、喻依次配合：如同瓶因是事物故非无因，我也因是事物故非无因。
同样也应说'因为是语义性等因'，这是说前述比量的因相也包括这些。
以上这些是对毗舍释迦派所计我异于诸蕴的教义不合理的破斥。

།ད་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པར་བརྟགས་པའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་བདག་ནི་སེམས་ པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན།རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཀ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ནི་བདག་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་སེམས་པ་ཡོད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་། རྒྱུ་ལས གཞན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་བདག་སེམས་པ་ཡོད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་སྐབས་འདིས་སུན་འབྱིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཀ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པ པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་འགའ་དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གྲངས་ ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པར་བདག་ནི་ཟ་བ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྡོང་དུམ་དང་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ནི་བདག་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅིང་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་བདག་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་སྐབས་འདིས་སུན་འབྱིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྡོང་དུམ་དང་བུམ་པ་ནི་ཐེ་ ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟ་བ་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དབུ་མ་པས་བདག་ཚིག་གི་དོན་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་མི་ རིགས་ཏེ།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ཤམ་ཉིད་དག་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ལ་ལ་དག་འདི་སྙམ་དུ་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་དོན་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་ གྱུར་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་། སེམས་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ཤམ་ཉིད་དག་སྟོན་པ་མི་རིགས་པ་བཞིན་ ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།

现在为了说明数论派所计度的我与诸蕴不同的论点不合理，应当这样说：'胜义中，我既非有思，亦非常，亦非遍行，亦非无因。因为是事物的缘故，以及有时是正确认识、错误认识和怀疑认识的因的缘故，有时是喜悦和痛苦的因等等的缘故，譬如柱子。'这是针对前面所说的'数论派说我异于果与因，是有思、不变、遍行及异于因'等观点的破斥量。
以此破斥数论派论典中承许我是有思、常、遍行及无因的观点。这些应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻：譬如柱子因为是事物，有时是正确认识、错误认识和怀疑认识的因，有时是喜悦和痛苦的因等等，所以既非有思，亦非常，亦非遍行，亦非无因。同样，我也因为是事物，有时是正确认识、错误认识和怀疑认识的因，有时是喜悦和痛苦的因等等，所以既非有思，亦非常，亦非遍行，亦非无因。
又对数论派的观点应当说：'胜义中，我非能食者，因为是怀疑认识等的因，譬如树桩和瓶子。'这是针对前面所说的'数论派说我异于果与因是能食者'的破斥量。以此破斥数论派论典中承许我是能食者的观点。这些也应当依次配合法有法、所立法、能立法和譬喻：譬如树桩和瓶子因为是怀疑认识等的因，所以非能食者；同样，我也因为是怀疑认识等的因，所以非能食者。
假使有人这样想：'中观派未承许我是语词的对境，因此说明其差别不合理，譬如说明石女儿的青色和白色一样。'这是说某些论敌这样想：由于中观派未承许胜义中有所谓'我'这一语词的对境，因此以其差别作为乐等的所依、作者、无思、常、遍行等为前提而说明其不存在是不合理的，因为所依不成立的缘故，譬如说明不存在的石女儿的青色和白色的差别不合理一样。这是一种分别念。

།དེའི་ལན་དུ། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་བདག་ཏུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སེམས་དུལ་བ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། །དུལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདེ་བ་འཐོབ། །ཅེས་གསུངས་ནས། ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། བདག་གི་མགོན་ནི་བདག་ཉིད་ཡིན། །གཞན་ནི་མགོན་དུ་སུ་ཞིག་འགྱུར། །མཁས་པ་བདག་ཉིད་ལེགས་དུལ་བས། །མཐོ་རིས་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་བདག་སྤྱིར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་མ་གྲགས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དབུ་མ་པ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་གདགས་པ་ཁས་ལེན་པས་ཐ་སྙད་དུ་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེའི་ཁྱད་པར་ཕ་རོལ་པོས་ བརྟགས་པ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་། སེམས་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲགས་པ་དག་དོན་དམ་པར་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་རྟག་པ་དང་ཐམས་ ཅད་དུ་སོང་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཀ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་དམིགས་པར་བྱེད་པས་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ ནི་བདག་གི་ཡུལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པའི་ཚད་མ་གཞན་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཀ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱང་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞལ་བྱ་མ་ཡིན་པའི ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས། གལ་ཏེ་ ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན།།སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ ནུས་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་འདིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་རྟོག་ཅིང་དེའི་དཔེ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྱུར་བར་གླན་ཀ་ཚོལ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་དོ་ ཞེ་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་དབུ་མ་པའི་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་དེ་མི་རུང་སྟེ། ཁོ་ བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此回答说，这是不好的，为了再次取得生存，所谓'我'是为了在识的境上安立'我'的名言，故说识为'我'。如是，世尊说：'调伏心是善，以调伏心得安乐。'
又从另一经中说：'自己是自己的怙主，谁人能作他人怙主？智者善调伏自己，即能获得善趣。'
因此，由于在名言中总的承许'我'，为了遣除未知的差别，故无过失。中观师也在名言中承许在识上安立'我'，故在名言中也非无所依，对方所计度的乐等所依、作者、无思、常、遍行等未知的差别，胜义中遣除故无过失。
或者应作另一道理：具根之身非是常与遍行语义所缘之不共因，因为是所缘故，如柱子。此说明破斥说我者认为具根之身依靠外境所缘，认为具根之身是我的境所缘不共因的另一量。
这些也应依次配合有法、所立法、能立法和譬喻。如柱子因为是所缘故，非是常与遍行语义所缘之不共因，如是具根之身也因为是所缘故，非是常与遍行语义所缘之不共因。
如是也应说'因为非所量'等因。此说明前面能立的因也是这些。
此处说我者反驳说：'五蕴和身无我'这句话是什么意思？这是指先前中观师说：'若蕴是我者，应成生灭性'的成立时，胜义中可知色、受、想、行、识五蕴的特征非是我，因为是生灭法故，如瓶子。
对此，说我者说：'此立宗的意义是什么？'并寻找其喻'如瓶子'的过失。因此说：'若说彼等无我，则无喻，因为瓶等亦有彼故。'
若中观师立宗的意思是说由于五蕴无我故，可知五蕴非是我，则'如瓶子'这个譬喻不成立，因为在我方承许瓶子等也有我故。

།གལ་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེ་མེད་དེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དབུ་མ་པའི་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ དེ་དག་བདག་དེ་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དེ་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དཔེ་དེ་མི་རུང་སྟེ། དམིགས་པའི་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡང་ གནས་ལ།ཡུལ་ལ་ཡང་གནས་པས་དེས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེ་མེད་དེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དབུ་མ་པའི་དམ་ བཅས་པ་དེའི་དོན་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དེ་དག་བདག་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་དེ་མི་རུང་སྟེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སྣམ་བུ་ལ་ སོགས་པ་གཞན་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི།རང་ཉིད་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ལ་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་ནི་བདག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་ པ་སུན་འབྱུང་བར་ནུས་པའི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བདག་དེ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པས། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་ནི་བདག་དེའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ བུམ་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་བུམ་པས་ཀྱང་བདག་དེ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དེ། བུམ་པ་ནི་བདག་ད་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཚིག་དེ་གསུམ་ནི། ཁོ་བོས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་སུན་འབྱུང་བར་ནུས་པའི་ལན་མ་ཡིན་ནོ།། །། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་དགུ་པ། ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདི་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་བཅོས་འདི་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པར་འདོད་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་འདི་བརྟག་པར་བྱ སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པས་འདི་ལྟར་ སོ་སོར་ཡང་དག་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན། བདག་དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདིར་རྣམ་པ་ གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དག་ཁོ་ནར་འདུས་ཏེ།གཉིས་ཀ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་ འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果说不缘于彼，那么也就没有比喻，因为瓶子等是缘取对境的因。这是说，如果中观师的论点意思是五蕴和色身不是彼我缘取彼境的因，由于诸蕴不使彼我缘取彼境，所以能知五蕴非我的话，那么即便如此，'如瓶子'这个比喻也不成立。因为缘取的作用既存在于作者，也存在于境，所以瓶子等诸境也是缘取的因。
如果说缘取的因不共，那么也没有比喻，因为瓶子等也是不共的缘取因。这是说，如果中观师的论点意思是五蕴和色身也不是我缘取彼境的不共因，所以能知五蕴非我的话，那么即便如此，'如瓶子'这个比喻也不成立。因为瓶子等虽然不是毛毯等他物的不共缘取因，但却是自身缘取的不共因。
对此回答说：'在此，由于立宗说五蕴和身不是我的不共缘取因，所以不能破除如上所说的论证。'我们立宗说五蕴和色身不使彼我缘取境，所以五蕴和身不是彼我缘取境的不共因，这一点瓶子也具有。如是，瓶子也不使彼我缘取境，因为瓶子不是我缘取境的不共因。比喻成立，所以你说的这三句话不能破除我所说的论证。
第五十九品。或者，'瑜伽师应当自己观察'等，是显示此论是修习人无我的方法。因此，瑜伽师欲证悟人无我者应当自己观察此义。
因此说：'此中所谓我者，是诸蕴的体性呢？还是异于诸蕴？'此中瑜伽师欲见人无我真实，具有遍观察，应当如是详细观察：此中所谓我者，是如诸蕴的体性呢？还是异于诸蕴？我唯是诸蕴的体性，或异于诸蕴而已。此处其他诸说，皆摄于异或非异说中，二者皆不应理，应当如是详细观察。
为何二者皆不应理？对此首先说：'若蕴是我者，应成生灭性。'首先，若诸蕴即是我，那么就成为有生灭法性，因为诸蕴是有生灭法性。

།དེ་ལ་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་དག་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཀ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཀ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཅན་ཡིན པའི་ཕྱིར་བདག་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་ཡང་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་བདག་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་ཀྱང་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲུབ་པ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་ལུས་ལ་བདག་མེད་ན་དབང་པོ་སེམས་པ་མེད་པ་སྐར་ཁུང་དང་འདྲ་བས་དོན་མཐོང་བར་མི་འཐད་ཀྱི། བདག་དེས་ནི་དེ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་གཞན་མཐོང་བར་རིགས་པས་གང་གིས་མཐོང་བ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ ནི།འདིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་སྐར་ཁུང་ལྟ་བུ་སེམས་པ་མེད་པ་གང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མི་མཐོང་བ་དེ་ལ་ནི་བདག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཞན་མཐོང་བས་གང་གིས་མཐོང་བ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ བདག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如此一来，我也将成为多数，而且主张有我也将成为无意义，因为所谓'我'仅仅是蕴的异名而已。因此，首先说蕴即是我这一说法是不合理的。为了说明这一点的量度，所以说'因此彼等非我，因为是具有生灭法性的缘故，如同柱子'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和比喻，如同柱子因为是具有生灭性而非我一样，这些蕴也因为是具有生灭性而非我。
若蕴与我异，则将无蕴相。假如我与诸蕴相异，那么就不会具有蕴相，因为诸蕴是具有生灭相的，所以我若异于诸蕴，就不会具有生灭相。如此一来就会成为常住，若我是常住，则一切作为都将成为无意义，因为对于常住不变之物能做什么呢？如此一来，认为有我也将成为无意义，因为对此既不会有趣入也不会有退出。因此，我异于诸蕴也是不合理的。
为了说明这一点的量度，所以说'因此彼确实不存在，因为非蕴相故，如同虚空花'。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和比喻，如同虚空花因为非蕴相而确实不存在一样，我也因为非蕴相而确实不存在。
同样，也应当以未生性、无因性等因相来了知无我。这是说，前面的论证的因相也包括这些。主张有我者说：我确实存在，因为见到对境的缘故。如此，若身中无我，则诸根如同无心识的窗户一样，不应能见到对境，而我与此特征不同，应当能见到其他，因此能见者即是我，所以我确实存在。
这是说明此处主张有我者以见到外境的因相来证成蕴中有我的言论。这些依次配合为有法、所立法、能立法、相违品喻、近取结合和总结，即：此处如同无心识的窗户不能见到外境对象，凡是无我者即是如此，而具有心识的诸根则与此特征不同，能见到其他外境对象，因此能见者即是我，所以身中确实有我，他们如是主张。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་མཐོང་བ་ནི་བདག་གི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ མཐོང་བ་ནི་དབང་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཁྱེད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་ཡང་མེད་དེ།བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་མཐོང་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ བའི་དཔེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཐུན་མོང་ཉིད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། འདིར་ཁྱེད་ཀྱིས་དོན་མཐོང་བའི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སུ་ བྱས་པས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །འདིས་ནི་གཡས་པས་མཐོང་བ་གཡོན་པས་ངོ་ ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པའི་ཕྱིར་དང་ལས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་རང་གི་སྒྲུབ་པའི་མཐའ་དོན་གྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་བདག་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ པའི་གཏན་ཚིགས་གང་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དབུ་མ་པའི་བསྒྲུབ་པ་སྔ་མ་འདིས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་འདི་ལྟར་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་སྟེ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །མིག་གཡས་པས་མཐོང་བ་གཡོན་པས་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན་སྔོན་མིག་གཡོན་པ་ནད་ཀྱིས་ཉམས་པའམ་བཙུམས་པའི་ཚེ་དེས་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་མིག་གཡས་པས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་ཕྱིས་མིག་གཡོན་པ་ནད་སོས་སམ་ཕྱེ་བས་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་བདག་གིས་སྔོན་ མཐོང་བ་དེ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངོ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔོན་མིག་གཡས་པས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིས་མིག་གཡོན་པས་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་ཡང་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་དེ་ངོ་ཤེས་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ད་ལྟར་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན། སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དབང་པོས་མ་མཐོང་ན་མི་དྲན་པའི་རིགས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་ད་ལྟར་དབང་པོས་མ་མཐོང་ཡང་དྲན་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་དེ་དྲན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

对于这样说的回答，在此解释说：'这是不好的，因为见到对境不成立是我的自性，且无有随行故。'这是说，在我方，外境的见到是根的自性，这是众所周知的，因此不成立是我的自性，所以你的因'由见到对境故'不成立；且你也无有因的随行喻例。'我是实有，因为见到对境的缘故，如某某'这样的喻例是不存在的，所以你的论证不好。
若主张'身体是有我的'，这是说，若我论者主张'身体是有我的，因为见到对境故'，也因为无有随行故而不好。
为了说明这点，说'因成为不共'。这样，由于将一切身体作为主张'身体是有我的'，因此除此之外无有见到对境，所以无有因的随行喻例而不合理。如此，因应该以在所量和同品中存在的方式遍于主张和同品二者，而在此，你将见到对境的一切身体作为主张，因此除此之外无有主张和同品的喻例，所以你的因'由见到对境故'成为不共于主张和同品二者，因此由于无有随行故不合理。
由此也回答了'因为右眼所见左眼能识别故'、'因为能忆念所经验故'、'因为见到业故'等因。这是说，我论者在《义鬘》等论中所说的证成我存在的诸因，也应当以中观者的这个前述论证来破除。
他们如是证成我的存在：'我是实有'这是宗。'因为右眼所见左眼能识别故'这是宗法。如此，若无我，当先前左眼因病损坏或闭合时，右眼所见之物，后来左眼病愈或睁开时见到时，不应能识别'这是我先前所见'，然而不是这样。因为先前右眼所见，后来左眼见到时也能识别，能如此识别者即是我，因此我是实有。
同样，'我是实有'这是宗。'因为能忆念先前所经验故'这是宗法。如此，若无我，先前所经验的对境，若根未见到则不应能忆念，然而不是这样。因为能忆念先前所经验的对境，即使现在根未见到，能如此忆念者即是我，因此我是实有。

།ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན་ལས་འདི་ནི་དགེ་བའོ་འདི་ནི་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ལས་དགེ་བའོ་འདི་ནི་ལས་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་དམིགས་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་དེའི་ ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལན་ཀྱང་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདག་གི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མིག་གཡས་པས་མཐོང་བ་གཡོན་པས་ངོ་ཤེས་པ་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་དང་། ལས་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཡས་ པས་མཐོང་བ་གཡོན་པས་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱེད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་ཡང་མེད་དེ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཡས་པས་མཐོང་བ་གཡོན་པས་ངོ་ཤེས་ པའི་ཕྱིར་དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་གཡས་པས་མཐོང་བ་གཡོན་པས་ ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱེད་ན་ཡང་། གཏན་ཚིགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ་འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ གྱིས་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་ཉིད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་འདིར་ཁྱེད་ཀྱིས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གཡས་པས་མཐོང་བ་གཡོན་པས་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ དྲན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མཁས་པར་རློམ་པ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲས་པ་གཞན་གང་དག་འདི་སྐད་སྨྲས་ ན་བདག་ཉིད་གཞན་དག་ལ་མཁས་པར་གྲགས་སུ་རེ་བའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དག་།བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་བློ་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་བློ་དེའི་ཡུལ་བདག་ལ་དངོས་པོ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ལུས་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་དེ། འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེང་གེའི་རལ་པ་དང་ཟེ་བ་སྤུངས་པ་ཅན་ ལ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།

这是关于善业与不善业的所缘境，是宗法。如果说，假设无我，则'此为善业'、'此为不善业'这样的我就不应成为所缘境，但事实并非如此。因为'此为善业'、'此为不善业'是可以作为所缘境的。能够缘取的即是我，因此我是确实存在的。
对于这样说的人们的回答也不好，因为这些并非已成立为我的自性，且无有随行。若立宗说'身体是有我的'，则因相将成为不共，这是指：在我方，右眼所见左眼能识别，忆念所经验，以及缘取诸业等，这些是众所周知的根之自性，并未成立为我之自性，因此你的因相'由右眼所见左眼能识别故'、'由忆念所经验故'、'由缘取诸业故'等，这些都未成立。
你也没有因相随行的譬喻。'我确实存在，因为右眼所见左眼能识别故，由忆念所经验故，由缘取诸业故，如某某'这样的譬喻是不存在的，所以你的论证是不合理的。
若执我论者立宗说'身体是有我的，因为右眼所见左眼能识别故，由忆念所经验故，由缘取诸业故'，则因相将成为不共而不合理。因为因相应当以在所成立法中存在性及在同品中存在性的方式，普遍遍及宗与同品二者，而在此处你已将一切身体立为宗，除此之外无有其他宗同品的譬喻，所以你的因相'由右眼所见左眼能识别故，由忆念所经验故，由缘取诸业故'将成为宗与同品二者的不共，由无随行故不合理。
所谓'自诩为智者的其他人所说'，是指其他执我论者如此说时，希望在他人面前以智者闻名的傲慢者们。他们以'我'这一名言和认知对某些对境的假立，以及错误认知的因相，来证成'我'这一名言和认知的对境——我在事物中别有存在的两种推理。
其中，凡是对身体所说的'我'这一名言，它实际存在于其他对境中，因为是对某者的假立故。譬如对婆罗门童子假立狮子之名，实际是存在于具有鬃毛和顶髻的其他狮子上一样。

།དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ཙམ་དག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པས་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ཡུལ་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེའི་ཡུལ་བདག་དངོས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་སེང་གེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡུལ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་དེ་ལས་གཞན་པ་སེང་གེ་རལ་པ་དང་ཟེ་བ་སྤུངས་པ་ཅན་དངོས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས་སེང་གེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ ཙམ་དུ་ཟད་དེ་སེང་གེའི་ཡུལ་ལ་ནི་དངོས་སུ་འཇུག་པས།སྒྲ་དེའི་ཡུལ་སེང་གེ་དངོས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕུང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡུལ་ཕུང་པོ་དེ་ལས་གཞན་པ་བདག་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་ པར་ཅན་དངོས་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས།བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ཕུང་པོའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་བདག་གི་ཡུལ་ལ་ནི་དངོས་སུ་འཇུག་པས། སྒྲ་དེའི་ཡུལ་བདག་དངོས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་ངེས་པར་ཤེས་ཏེ།ཡུལ་གཞན་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་བདག་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ཡུལ་གཞན་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་གང་ལ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་ཡུལ་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་དེ་ཡུལ་བདག་དངོས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་ པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མིར་ཤེས་པའི་བློས་སྡོང་དུམ་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ དེའི་ཡུལ་སྡོང་དུམ་དེ་ལས་གཞན་པ་མི་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་དངོས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས་མིར་ཤེས་པའི་བློ་དེ་སྡོང་དུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་མིའི་ཡུལ་ལ་ནི་དངོས་སུ་འཇུག་པས།བློ་དེའི་ཡུལ་དངོས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡུལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་བདག་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དངོས་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས།བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ ཀྱི་བདག་གི་ཡུལ་ལ་ནི་དངོས་སུ་འཇུག་པས།བློ་དེའི་ཡུལ་བདག་དངོས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

同样地，所谓'我'这个词语被假立于身体、感官和心识等，由于是假立于某些事物上，因此它实际存在于异于彼等的对境上，那就是'我'，所以'我'是确实存在的。这是以'我'这个词语假立于其他某些对境的理由，来证成'我'这个词语的对境——实我另外存在的第一个推理。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻、近系和结论。
譬如'狮子'这个词语假立于婆罗门童子，其对境婆罗门童子之外另有具鬃毛竖立特征的实际狮子存在，因此'狮子'这个词语对于婆罗门童子的对境仅仅是假立，而对于狮子的对境则是实际运用，所以该词语的对境实际狮子也确实存在。
同样地，'我'这个词语假立于蕴，其对境蕴之外另有具常恒、遍行等特征的实我也另外存在，因此'我'这个词语对于蕴的对境仅仅是假立，而对于我的对境则是实际运用，所以该词语的对境实我也确实存在。
或者，凡是了知为'我'的心识，必定了知为如实对境的认识，因为是对其他对境的错误认识的缘故，譬如将树桩认知为人一样。同样地，对因果对境认知为我也是错误认识，因此由于是对其他对境的错误认识，所以异于彼等的如实对境即是我，因此我确实存在。
这是以了知为'我'的心识对某些其他对境错误认知的理由，来证成了知为'我'的心识的对境——实我另外存在的第二个推理。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻、近系和结论。
譬如认知为人的心识错误认知树桩，其对境树桩之外另有具有思维的实际人存在，因此认知为人的心识对于树桩的对境仅仅是假立，而对于人的对境则是实际运用，所以该心识的对境也确实存在。
同样地，了知为'我'的心识假立于因果，其对境因果之外另有非因果的具常恒、遍行等特征的实我也另外存在，因此了知为'我'的心识对于因果的对境仅仅是假立，而对于我的对境则是实际运用，所以该心识的对境实我也确实存在。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ལས་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་བཟུང་བར་ཐ་སྙད་དུ་བདག་སྤྱིར་དམ་འཆའ་ ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ལས་འབྱུང་བའི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ངེས་པར་མ་བཟུང་བར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བདག་སྤྱིར་གྲགས་པ་ ཡོད་པར་དམ་འཆའ་ན་ནི།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ལས་ཀྱང་བདག་གི་སྒྲ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ལ་ སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟར་གདགས་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པར་འདོད་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཅི་སྟེ་སེམས་ནི་བདག་གི་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་དང་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་དབུ་མ་པས་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ལས་ཀྱང་བདག་གི་སྒྲ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་པའི་སྐབས་དེ་ལ་འདིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་བདག་གི་སྒྲ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ལོགས་ཤིག་ན་དངོས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་ པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལུས་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་དང་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ སེམས་པ་ཡང་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་དང་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། །དེ་ལ་འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དོན་དམ་པར་སེམས་པ་ནི་བདག་གི་སྒྲའི་སྤྱོད་ ཡུལ་དངོས་དང་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སེམས་པ་ནི་བདག་གི་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་ དངོས་དང་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་ལུས་སམ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་ན་ནི་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་དང་བློའི་བཏགས་པ་དང་དངོས་ཀྱི་ངེས་པ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐར་ཡང་གྲུབ་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་འདོད་པས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འོན་ཏེ་ ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སེམས་པ་ནི་བདག་གི་སྒྲའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་དང་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དངོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲའི་བཏགས་པ་དང་དངོས་ཀྱི་ངེས་པ་དང་བློའི་བཏགས་ པ་དང་དངོས་ཀྱི་ངེས་པ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐར་ཡང་གྲུབ་པ་དང་།ཡང་གི་སྒྲས་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐར་ཡང་གྲུབ་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་འདོད་པས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于这样所说的回答，论释者自己在此解释说：如果不确定执持自宗所立的我之本性而在名言中总的承许有我，则是成立已成。意思是说，如果诸说我论者不确定执持从自宗所立而来的我之本性，即具有常、遍行等差别的彼性，而在世俗名言中承许总的共许有我，则是成立已成，因此你们的论证将成无义。
那么，如何是成立已成呢？为此说：'如是，我等教典中也说我的名言对于识是如实义，而对于生等是假立，如依车支分而假立为车，如是依蕴而假立为有情，而识由于取得后有，故称为我'。
若说：'应知心非我名言的真实境及我这一了知的真实境，因为是所作性故，如身体'，这是对上文中中观师所说'如是，我等教典中也说我的名言对于识是如实义，而对于生等是假立'这一论述，此处诸说我论者为证成识之外另有我实有而说的语句。这些依次配为有法、所立法、能立法及喻例。即如身体因所作性故，应知非我名言的真实境及我这一了知的真实境，如是心也因所作性故，应知非我名言的真实境及我这一了知的真实境。
对此回答，论释者自己说：'于此，若对方欲证胜义中心非我名言的真实境及我这一了知如实境性，则是成立已成，因为一切说我论者也欲断除一切'。意思是说，如果对方所立'应知心非我名言的真实境及我这一了知的真实境'是要证明胜义中如是，则是成立已成而不应理。为何如此？因为我等中观师也欲断除一切常、无常等我见于身或识的一切情况。
若于名言中则不应理，因为声与觉的假立与真实决定于自宗也成立，且于名言中许为所欲故。这是说，如果对方所立'应知心非我名言的真实境及我这一了知的真实境'是要证明名言中如是，则不应理。为何？因为声的假立与真实决定、觉的假立与真实决定于自宗也成立，又字表示于他宗也成立，且于名言中许为假立之义故。

།དེ་ལྟ་བས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ལས་ཀྱང་བདག་གི་སྒྲ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་དག་ལ་ནི་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས།ཁྱེད་གལ་ཏེ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ལས་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་བཟུང་བར་ཐ་སྙད་དུ་བདག་སྤྱིར་དམ་འཆའ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །དོན་དམ་པར་ན་ནི་བདག་གི་སྒྲ་ཡང་བདག་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། སེང་ གེའི་སྒྲར་འཇུག་པའི་དོན་ཀྱང་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་ལ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ཙམ་དག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བདག་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སེང་གེའི་སྒྲ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པ་སེང་གེའི་རལ་པ་དང་ཟེ་བ་སྤུངས་པ་ཅན་ལ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་དཔེ་དེ་དག་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ཙམ་དག་ལ་ཉེ བར་བཏགས་པས་ཡུལ་དེ་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་བདག་ལ་ཡང་དངོས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེང་གེའི་སྒྲ་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་སེང་གེ་ཉིད་ལ་ཡོད་པར་བརྗོད་པའི་དོན་སེང་གེ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ གདགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེང་གེའི་ཡུལ་དེ་ལ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ན་ཇི་ལྟར་སེང་གེའི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་དོན་སེང་གེ་ཉིད་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་ལ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་ པའི་དོན་བདག་ཉིད་ཀྱང་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་ལ་བདག་གི་སྒྲ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

因此，从我们的教证中也证成：'我'这个词对于识而言是如实的，而对于生等则是假立的。如果你们不依据自宗的观点确定我的本性，而是在世俗中普遍承许有我，那就成了成立已成之法，这是不合理的。
就胜义而言，'我'这个词对我也不能成立为实有，因为狮子之词所诠表的对象也是假立的缘故，对于该境，狮子之词也非如实的缘故。
这是针对前文他方所说：'所谓我的这个词，除了假立于身体、根、心识等之外，还实有地存在于我，就如同狮子之词虽假立于婆罗门童子，但也如实地见于具有鬃毛等的其他狮子一样。'而说明其能立与喻例不成立。
也就是说，所谓我的这个词，由于假立于身体、根、心识等，对于该境不能成立为实有，同样，对于异于彼的我也不能成立为实有。为什么呢？因为狮子之词虽假立于婆罗门童子，但所说的异于彼的狮子本身在胜义中也非实有，而是假立的缘故，对于狮子境，狮子之词也非如实的缘故。
因此，如同狮子之词所诠表的狮子本身是假立的缘故，对于该境，狮子之词也非如实；同样，我之词所诠表的我本身也是假立的缘故，对于该境，我之词也非如实。

།ཡང་ན་སྒྲ་གང་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་ནི་འདུས་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ་སྤྱི་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། སེང་གེ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་པས། དེས་ན་བདག་གི་ སྒྲ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེས་ན་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འགའ་ ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སེང་གེ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ ནི་སྤྱི་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་སེང་གེ་སྡེར་མོ་དང་མཆེ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་དམ་བསྡུར་རྔམ་པ་དང་རལ་པ་དང་ཟེ་བ་སྤུངས་པ་དང་མཇུག་མ་ལྡང་དུ་གཟར་བ་དག་གིས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་འདུས་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།བདག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ཡང་སྤྱི་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་འདུས་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པར།དེས་ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་གི་སྒྲ་བདག་གཅིག་པུ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ གིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་བདག་གི་སྒྲའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སེང་གེ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་སྤྱི་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེས་ འགལ་བའི་ཕྱིར།བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་ཚོགས་འདུས་པ་སྤྱི་ལ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་འདུས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་བདག་གཅིག་པུའི་ཡུལ་དངོས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།དེས་བློའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲ་གང་འགའ་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་ནི་འདུས་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་དེས་བློའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་འགལ་བའི་ སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།

或者，某些声音被假立于集合体上而被见到，因为是假立于共相之上，如'狮子'等声音。因此，'我'的声音否定实有于非集合体上，所以在所立之中有遮遣法差别的过失。
这是说明前面对方所说'我'这个声音实有于其他境上，因为是假立于某法上的这个立场的矛盾之处。这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻、近系和结论。
譬如'狮子'等声音，因为是假立于共相之上，所以见到存在于具有利爪、獠牙、威猛姿态、怒吼、鬃毛竖立、尾巴高扬等可怖特征的集合体上，而非假立于某一个体上。同样，'我'这个声音也因为是假立于共相之上，所以见到存在于身体、感官和意识的集合体上，而非假立于某一个体上。
由此否定对方认为'我'的声音实有于单一非集合的'我'上的观点，因此在对方的立论中有遮遣有法'我'声音的法差别是假立于某法上这一过失。
因为对方的因'因为假立于某法上'与'狮子'等声音假立于共相的因和譬喻相违，所以不能成立'我'这个声音实有于某一个体上。仅仅是假立于身体、感官和意识的集合体的共相而已，所以除了身体、感官和意识的集合体之外，并没有单一'我'的实在对境。
这也回应了意识立场的过失，即以'某些声音被假立而见到存在于集合体上'等论证，也显示了意识立场中'因为错误认知于某他者'这个因的内容矛盾的过失。

།དེ་ཡང་བློ་གང་ཡང་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདུས་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ། སྤྱི་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར། སྡོང་དུམ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་བློ་བཞིན་པས། དེས་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ སེལ་བར་བྱེད་པས།དེས་ན་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ནི་སྡོང་དུམ་ ལ་མིར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ནི་སྤྱི་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར།སྡོང་དུམ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་དེ་ཡང་སྤྱི་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདུས་པ་ལ་ཡོད་ པར་མཐོང་བས་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་ཕ་རོལ་པོ་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློ་བདག་གཅིག་པུ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་པས།དེས་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བློའི་ཆོས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་ཤེས་པའི་བློ་སྤྱི་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་འགལ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཅེས་བྱ་ བར་ཤེས་པའི་བློ་བདག་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ལ་དངོས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚོགས་འདུས་པ་སྤྱི་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདུས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་བདག་གཅིག་པུའི་ཡུལ་དངོས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གྲངས་ཅན་དག་ ལས་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ།ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེའི་ཁྱད་པར་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ལས། ཁ་ཅིག་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ལ།སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ་སྐྱེས་བུ་ནི་ཟ་བ་པོ་ཡིན་ཏེ། ལོང་བ་དང་གྲུམ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཡང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས།དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེའི་ཁྱད་པར་ཟ་བ་པོ་ཉིད་དང་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་དང་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་མ་གྲགས་པ་དེ་དག་འདིར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་དོན་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་ནི་བློ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ ཅག་གི་གཞུང་ལས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།བློ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལ་མ་གྲགས་པས། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སེམས་ཤིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

再者，某些认知对其他事物产生错误认识，这是在集合中所见到的，因为是对共相的错误认识。如同对树桩等产生错误认识的心识一样，由此可以否定'我'这一认知直接存在于非集合体上。因此，这就是对所立命题的法差别所产生的过失。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻、近所引申和结论。如同对树桩误认为人等的认知是对共相的错误认识，因为是在树桩的颜色、形状等集合上所见到的，而不是对某一事物的错误认识。同样，对'我'的认知也是对共相的错误认识，因为是在因果集合上所见到的，而不是对某一事物的错误认识。
因此，它否定了对方所主张的'我'这一认知直接存在于单一非集合体上的观点。所以，对方的命题中存在着对有法即'我'的认知的法差别——'对某一对象的错误认识'这一过失。对方的因——'因为是对某一对象的错误认识'与树桩被误认为人的认知是对共相错误认识的因和譬喻相违背，因此不能成立'我'的认知直接存在于单一的某一对象上。
这仅仅是对因果聚合的共相的错误认识而已，所以除了因果的集合之外，并不存在单一'我'的实际对象。
数论派中有些人说：'意识的存在性就是补特伽罗的本质，这是一切论者都必须承认的，因此我们不必说明它存在的推理，而应当说明它的特性，如作为享受者等。'这是说，在此数论派中有些人认为意识的存在性是补特伽罗的本质，因为它是'我'，所以'我'确实存在。
他们说：'在我们的论典中，意识的存在性是补特伽罗的本质，而三德（萨埵、剌阇、答摩）平衡则是自性，因此自性是作者，补特伽罗是享受者，如同盲人和跛子。'由于意识的存在性是一切主张有我论者都必须承认的，所以我们不必说明它存在的推理，因为这会犯证成已成之过。
如是，应当说明意识存在性的特征，如作为享受者、常住、遍在、舍离等，这些是对方所不了解的。因此，如果其他人说：'意识的存在性是对一个对象的认识，意识就是心识，所以意识的存在性不是补特伽罗的本质'，这是数论派说：'在我们的论典中意识的存在性是补特伽罗的本质，而不是心识。'这在佛教等的论典中是不承认的。
如果佛教等其他人认为没有所谓补特伽罗的本质而如此说，这也是不合理的。

།དེ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བློ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། སྦག་ པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་།ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཧྭགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཧྭགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲི་མ་ དག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་།དྲི་མས་སྦག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། བྱི་དོར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བློ་ཡང་དྲི་མ་དག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། དྲི་མས་སྦག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པས་དེས་ནི་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ། བདག་དང་ཞིང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་བློའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི།སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའི་རང་བཞིན་ལོང་བ་ལྟར་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པས་དེ་ནི་གྲུམ་པོ་ལྟར་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ ཡིན་པར་གྲུབ་ཏེ།དེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་སྐྱེས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དང་བདག་དང་ཞིང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པས་ཞིང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ནི་རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་དང་ཡལ་བར་ འདོར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་འདི་ལྟར་དེའི་ཁྱད་པར་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་སྐབས་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ནི་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ཡང་ཡིན། ཁྱབ་བདག་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ དུ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་བདག་གིས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་དང་། ཟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པ་ སྨྲས་ཟིན་པས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ནི་བདག་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟ་བ་པོ་དང་། དག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་། མི་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅིང་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་དགག་པའི་སྐབས་གོང་དུ་རྒྱ་ཆེར་སྨྲས་ཟིན་པས།སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་དང་དོན་གཅིག་ལ་ ཤེས་པ་ནི་བློ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ།

为了说明这不合理的量，这也不合理，因为说：'心识不是有知性，因为是所生，如同瓶子'。这是表示证明心识不是有知性的量。这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻，如同瓶子因为是所生故不是有知性一样，心识也因为是所生故不是有知性。
同样，因为是应清净、应染污、应获益等，如同衣物等，所以心识不是有知性。这是配合前面论证的因和喻，如同衣物等因为是应清净垢染、应被垢染染污、应获得洗涤等利益故不是有知性一样，心识也因为是应清净垢染、应被垢染染污、应获得修习等利益故不是有知性，因此心识不是有知性。
其有知性不属于所受用范畴，因此成立其为受用者，'我'与'知田'是其异名。如是，有知性不是如佛教等所许是心识的本性，而是士夫的本性，因此，它具有勇识、尘性、暗性的自性，如同盲人不属于所受用范畴，如同跛者是受用者，其异名是有知性、士夫、受用者、我、知田，因为能现前了知一切所知之田故称为知田。
其特性是常住、遍一切性、舍弃性等。这是显示前面数论师所说'当说明其特性是受用者性等'的语境，说那有知性因为不变故是常住，因为是遍主故是遍一切性，因为非作者故是舍弃性。
对此所说，此处注释者说：'对此，我已说完对有知性、遍一切性、受用者性等的破斥，所以这不好。'这是指前面已广说破斥数论师所说'我异于果与因，非作者，是受用者，清净，遍一切，不变，有思'等的语境，所以此论证不好。
'心识不是有知性'这个立宗的含义是什么？这是表示前面数论师检择：如果他人说'有知性与知是一义，而知是心识，因此有知性不是士夫的本性'，这也不合理，检验'心识不是有知性'这个立宗的含义是什么。

།གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་སེམས་པ་མེད་པའམ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི།ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་བློ་ལ་སེམས་པ་གཏན་མེད་པས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ། བློ་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བའི་དངོས་པོར་ནི་མེད་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། ཕྱོགས་སྔ་ མ་ལ་གནོད་པས་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བློ་ལ་སེམས་པ་གཏན་མེད་པར་ཡང་མི་འདོད་ལ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་བློ་ལ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སེམས་པ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། གང་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་གང་ ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་སེམས་པ་ལས་བློ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པས་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། གང་ལས་བློ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་སེམས་པ་དེ་གང་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་དེ་ཡང་མེད་པས་དེ་ལས་བློ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རམ། དམ་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་སེམས་པ་ལས་བློ་གཞན་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་བརྟེན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཀྱི་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན ཏེ།ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པོ། །སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྟོན་ཏེ།གལ་ཏེ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་དངོས་པོ་རྣམས་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་པའོ་ཞེ་ན་ནི། རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ གྲངས་ཅན་དག་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པས་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པོ།།གལ་ཏེ་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གྲངས་ཅན་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ལ་མ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། དེས་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་ནུས་སོ་ཞེས་གཞུང་འཇུག་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱུང་བ ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དེས་ཀྱང་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果说所立命题的含义是无思维或者是具有知的能力，那么就会损害前宗。这是说，如果所立命题的含义是由于心中完全无思维而不是有知，或者说心中虽然没有明显的有知之实体但也不是有知之能力的话，就会损害前宗而不合理。这是因为，按照你们自己的宗义，既不承认心中完全无思维，也不承认心中有知的能力。
如果说是异于思维的其他东西，那么它异于什么呢？那个也是不存在的。这是说，如果说所立命题的含义是心异于思维的其他东西，所以心不是有知的话，那么心异于什么思维呢？那个思维也是不存在的，所以不能说心是异于它的其他东西。
如是，由于它不成立，或者说依于所立的不成立过失。这是说，如是由于思维不成立，你们所立命题中要证成心异于思维的所依不成立的过失，你们'心非有知'的所立命题不成立。
对于'因为生起'这个因的含义是什么这一问题，是指先前数论师立'心非有知'这个命题，用'因为生起'这个因来成立，现在考察这个因的含义是什么。如果说是从无而生的缘故，那么对自宗因不成立。这是说，如果这个因的含义是诸法从先前无到后来有的缘故称为生起的话，那么对自宗因不成立而不合理。这是因为你们数论师主张果先有的立场不承认从无而生，所以任何因都不成立。
如果说虽然对自宗因不成立也能显示所欲义，因为在他宗成立，如同两宗共许的法。这是说，数论师们说虽然'因为生起'这个因由于是从无而生而对自宗不成立，但它仍能显示'心非有知'这个所立命题的所欲义，举出教典依据说：这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。比如两宗共许的法'努力即生'是在他宗成立的缘故，它能显示'声是无常'这个所立命题的所欲义。同样，'从无而生'这个因虽然对自宗不成立，但因为在他宗成立，所以它也能显示'心非有知'这个所立命题的所欲义，他们如是主张。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ འབའ་ཞིག་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ནི།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་མི་ནུས་པར་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་པས། བློ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འགལ་བས་བཟློག་པའི་ ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ སུན་དབྱུང་བའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བསལ་བ་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་མི་ནུས་པར་ངེས་པར་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ།སངས་རྒྱས་པ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་ པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་མི་ནུས་པར་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ།དེས་ན་གྲངས་ཅན་དག་གི་བློ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཏན་ ཚིགས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ།།སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ ཚིགས་དེའི་དོན་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་འདི་སྐད་ཅེས།དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བློ་ཡང་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ནའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ དང་དཔེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། གསལ་བ་དགག་པ་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པས་གྲངས་ཅན་དག་གི་གསལ་བ་དགག་པ་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་གསལ་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟར་དཔེ་ལ་གྲུབ་པའི་ཆོས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于这样说的回答，在此解释者认为，仅仅依靠他方所承认的属性，是不能证成所要证明的对象的，因为对任何一方都不成立的缘故。就像对他方也不成立一样，由于与证明意识不是实有的推理相违而被遮破的缘故，因此能立的意义不成立这一过失是不会消失的。
这是在说明用以破斥数论师前面所说的'虽然对自方能立不成立，也能显示所欲证明的内容'这一主张的能立，即'为了证明他方的能立法'这一因的量。
这些依次是有法、所立法、能立法、喻例、应用及结论。比如说，就像否定论者对他方不成立是所作性的缘故，由于对任何一方都不成立，因此不能证成所要证明的'声音是无常'这一内容一样。
同样地，佛教徒仅仅依靠他方所承认的属性'从无生中生起的缘故'，由于对任何一方都不成立，因此也不能证成所要证明的'意识不是实有'这一内容。
因此，由于数论师证明意识不是实有的推理被无错谬的相违所遮破，所以数论师的能立'生起的缘故'这一意义不成立的过失并未消失。
如果认为'生起的缘故'这一能立的意义是显现性的话，这是指数论师前面主张'意识不是实有'这一主张的属性'生起的缘故'这一能立的意义是显现性，并且这样说：比如说，瓶子是所显现的缘故而不是实有，同样地，意识也是所显现的缘故而不是实有。
即便如此，也会有能立意义不成立以及喻例无能立法的过失。如何成为能立意义不成立的过失呢？因为已经说过对显现的否定。这是说，由于中观师已经说过对数论师显现的否定，所以他们的能立'显现的缘故'的意义不成立。
如何成为喻例无能立法的过失呢？在'比如瓶子'这一喻例中没有能立法'显现的缘故'，因为瓶子是所作而非所显现的缘故。

།རིགས་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་ གིས་སྨྲས་པ།ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་བདག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཁས་མ་བླངས་པར་དེའི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བར་མི་རིགས་པས། བདག་ལ་སྡོང་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔར་དབུ་མ་པས་ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་བྱ་སྟེ།དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཀ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ། འདིར་མུ་སྟེགས་རིགས་པ་ཅན་རིགས་པ་ ལ་མི་མཁས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས།ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་བདག་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པར་དེའི་ཁྱད་པར་བདག་དེ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པའི་སྒྲུབ་པ་སྨྲ་བར་མི་རིགས་པས་དེས་ན་ཁྱེད་ དབུ་མ་པས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་ན་བདག་ལ་སྡང་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བདག་སྤྱིར་ཁས་བླངས་ ནས་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་བདག་གི་ཆོས་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གསལ་བས་ཐ་སྙད་དུ་གཞན་གྱིས་བཏགས་པའི་བདག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་དམ་པར་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པས་ཐ་སྙད་དུ་དེའི་ ཁྱད་པར་ཙམ་བསལ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡང་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་ནི་བདག་གི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ བདག་སྤྱིར་སྨྲས་པ་ཁས་བླངས་ནས་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་བདག་གི་ཆོས་རྟག་པ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ཉིད་དང་།བདག་དེ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ཡིན་པར་འདོད་པ་སེལ་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས།ཐ་སྙད་དུ་དེའི་ཁྱད་པར་ཙམ་བསལ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཅན་དག་གི་ཆོས་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡང་བ་དང་འདྲའོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་ན་རེ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར། འདི་ན་ ཁྲོན་པ་ན་ཆུ་མེད་དོ་ཞེས་ཁྲོན་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་གཞན་ན་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་དག་ལ་བདག་བཀག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་དག་ལ་བདག་བཀག་པ་ཡོད་པས་གཞན་ལ་བདག་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་ཚོགས་དག་གི་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་བདག་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་བདག་གི་ཡུལ་ཉིད་ལ་ནི་བདག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཁྲོན་པ་ན་ཆུ་མེད་དོ་ཞེས་ཁྲོན་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་གཞན་ན་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ། ཁྱོད་ དབུ་མ་པས་འདིར་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་ཚོགས་དག་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་དག་གི་ཡུལ་ལ་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

有一些不精通逻辑的人说：'五蕴和具有诸根的身体不是自我观察的特殊因'这样说是不对的。在未承认自我的情况下，否定其特性的论证是不合理的，因此这将损害你们对自我的厌恶所承认的观点。
这是针对中观派先前所说的：'或者另作一个加行道，具有诸根的身体不是常住和遍一切处的语义所缘的特殊因，因为是所缘境，如柱子'这样的说法。对此，外道正理派中不精通逻辑的人们如是说：你们这样说是不对的，因为在未承认差别之基即自我存在的情况下，就否定其特性即'自我缘取对境的特殊因不是五蕴和具有诸根的身体'这样的论证是不合理的。因此，你们中观派也承认有自我，这样一来就会损害你们这些厌恶自我者所承认的无我。
对此说法的回答，此处论释者说：在此依世俗名言而承认一般的自我后，为了明显破除他人所遍计的自我之法，如常住、遍一切处、作者、受者等，从而显示世俗中他人所计的自我为空性，并且胜义中显示一切皆空，因此在世俗中仅仅遮除其特性并非不可以，所以不会损害所承认的观点。因此说'这只是空中舞'。我们中观派在胜义中显示自我的一切特性皆空，而在世俗言说中承认一般的自我后，破除他人所遍计的自我之法如常住、遍一切处、作者、受者等，以及破除'自我缘取对境的特殊因是五蕴和具有诸根的身体'这种观点。因此在世俗中仅仅遮除其特性并非不可以，所以不会损害所承认的观点。因此，正理派的这种说法如同空中舞蹈。
对方辩论者说：'自我确实是存在的，因为在某处否定了它的缘故。比如在此，由于否定井中无水，而知道其他处有水。同样，由于否定身体、诸根和心识中有自我，说具有诸根的身体无我，否定身体、诸根和心识中有自我，所以在其他处必定有自我。因此，自我确实是存在的。'这是说某些主张有我者说：因为中观派在身体、诸根和心识聚的某些境上否定自我，所以在除此之外的自我境上确实有自我。这些分别是有法、所立法、能立法、譬喻、比量和结论，应当依次配合。如同世间上说'井中无水'，由于在井中否定，而知道其他处有水一样。你们中观派在此否定身体、诸根和心识聚中有自我，说'无我'，因此在除此之外的境上必定有自我，所以自我确实是存在的。

།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ དང་བྱེད་པ་པོ་གཙོ་བོ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དུས་དང་། བྱེད་པ་པོ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བཀག་ཀྱང་གཞན་གང་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོའི་ སྒྲུབ་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་དཔེ་མེད་པས་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།འདི་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་གང་དག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དུས་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དག་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་གིས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་བྱེད་ པ་པོ་དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་ན་གཞན་དག་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཐོང་བས།དེས་ན། ཅི་རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ཏུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁྲོན་པ་ན་ཆུ་མེད་དོ་ཞེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་གཞན་ན་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་དབང་ པོ་དང་བློའི་ཚོགས་དག་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ལ་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་བཀག་པས་གཞན་དག་ལ་ཡང་མེད་པ་ ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་ཚོགས་དག་ལ་བདག་མེད་པར་བཀག་པས་གཞན་ལ་ཡང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་འདི་ན་ཁྲོན་པ་ན་ཆུ་མེད་དོ་ཞེས།ཁྲོན་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་གཞན་ན་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ཡང་བདག་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་པ་ དག་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལ་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་མྱོང་བ་དང་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་དེས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་ནི་བདག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དཔེ་དེ་མི་རུང་བར་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ ཚིག་ཡིན་ནོ།

对此进行解释，虽然否定了内处有自在天、主宰、时间、无欲子等作者，但由于其他任何处也无彼等作者的果，故为不定。胜义中水等也不成立，故无有譬喻，因此不合理。
说明对方论证的因不定及无喻故不合理。此即，凡是持自他宗者，认为内处非自在天、主宰、时间、无欲子等作者，当否定内处为彼等作者所作之果时，见其他处也无彼等作者所作之果。
因此，是否由于在某处否定，如同由于否定'井中无水'而了知其他处有水一样，由于否定身体、根、识蕴等无我，是否其他处即有我？抑或由于在某处否定，如同由于否定内处无自在天等作者所作之果，其他处也无一样，由于否定身体、根、识蕴等无我，其他处也无我，不定故。因此，对方之因'由于在某处否定'不定，故不合理。
胜义中水等也不成立，故对方此喻'如同由于否定井中无水，而了知其他处有水'不存在，故亦不合理。
数论派中有些人对前述破我之比量作诘难，即对前中观宗对数论派说'胜义中可知色、受、想、行、识五蕴之相非我，以是生灭法故，如瓶'之比量，说明五蕴与身体也非我执特殊所缘因，以是生灭法故，如瓶的譬喻不应理的诘难语。

།དེའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དཔེ་མེད་པ་དང་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལུས་སུ་འཕོ་བའི་སྦྱོར་བ་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་ལས་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད་ པ་ན།གཞན་གྱི་ཁྱིམ་ན་མི་རོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་སེམས་པ་མེད་པ་དག་འདུག་པའི་ནང་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་རང་གི་སེམས་བཏང་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་འདི་རོ་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ལ། གཞན་གྱི་ཁྱིམ་ན་འདུག་པའི་རོ་དེ་ནི་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་གསོན་པོར་གྱུར་ནས་དེས་གཞན་གྱི་དབང་ ཕྱུག་དང་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་བདག་གིར་བྱེད་པ་ན།རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་སེམས་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་ན་འདུག་པའི་རོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དེའི་ནང་དུ་འཇུག་པའི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་རོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་སེམས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས། དེས་ན་ ཇི་ལྟར་རོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་སེམས་པ་མེད་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་སེམས་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་འཕོ་བའི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་སེམས་པ་མེད་ཅིང་རོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་ པ་སེམས་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་བདག་དེ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས།དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་ནི་བདག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ དཔེ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འདི་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏེ། བུམ་པ་ལས་སོགས་པ་དག་འཇིག་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ དུས་ཀྱི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་མོར་གྱུར་ནས་གཙོ་བོའི་བག་ལ་ཞ་ཞིང་འཁོར་བ་དག་གང་གི་ཚེ་འཆགས་པའི་བསྐལ་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་དག་དབང་པོར་རེད་ནས་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་དེ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱད་པར་འདོད་པའི་ཚེ་ན་བུམ་ པ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་དག་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་དེ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་ནི།བདག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དཔེ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གྲངས་ཅན་དག་གི། རྟོག་པ་རྣམ་པ་ དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ།

因此，数论派说道：'像瓶子等具有毁坏性质的事物也是不共所缘因，所以没有比喻。'他们说：'在此，当瑜伽师修习名为胜他家的转移身体的瑜伽时，在他人家中有无意识的具有毁坏性质的尸体，那位瑜伽师舍弃自己的心，使自己的身体如同尸体，而在他人家中的尸体则变成有意识的活人，他掌控他人的一切财富和受用。此时，那位瑜伽师的心进入他人家中具有毁坏性质的尸体时，其不共所缘因就是那具无意识的具有毁坏性质的尸体。
因此，如同那具无意识的具有毁坏性质的尸体是瑜伽师心转移到他身的不共所缘因一样，瓶子等物也是无意识且如同具有毁坏性质的尸体，所以瓶子等无意识之物也是自我缘取境界的不共所缘因。因此，你们中观派所说'五蕴和身体不是自我的不共所缘因，因为是具有生灭性质的缘故，如同瓶子'这个比喻是不成立的。'
另外，数论派又说：'瓶子等成为感官实体者也是不共所缘因，所以也没有比喻。'这是说：瓶子等物在大劫灭时变成微尘，潜伏于最胜性中轮回，当成劫出现时，成为有情的眼等感官实体，当它们获得感官后，当所谓补特伽罗即自我想受用境界时，那些成为有情眼等感官实体的瓶子等微尘是所谓补特伽罗即自我缘取境界的不共所缘因，所以你们中观派所说'五蕴和身体不是自我的不共所缘因，因为是具有生灭性质的缘故，如同瓶子'这个比喻是不成立的。'
对于他们这样的说法，此处注释者以'这是不好的'等言语，依次说明数论派的这两种观点都不合理。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྟོག་པ་དང་པོ་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་དག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བློའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ ལས་གཞན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བློའི་ཡུལ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་དག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་དག་གི་ཡུལ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས། དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་བུམ་པ་བདག་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པས། གྲངས་ཅན་དག་གི་རྟོག་པ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་ པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཁྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་འཇིག་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ གྱུར་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཀྱི།ད་ལྟར་བུམ་པ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་འདི་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པས།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དབང་པོ་ རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་ལ།དབང་པོ་རྣམས་ནི་བདག་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དེས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་དཔེ་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་ནུས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡོད་ པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་བདག་ ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་པ། དེ་ལྟར་བདག་མེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་བདག་གི་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་ རེ།བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་བདག་གི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནོར་བདག་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ།

为了说明第一种分别不合理，说道：瓶等诸物不应成为证悟真实性者们的不共所缘因，因为是耳等诸识的对境之故。譬如，其他耳等诸识的对境。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如，除了证悟真实性的瑜伽师之外，其他凡夫的耳等诸识的对境是耳等诸识的对境，因为是耳等诸识的对境之故。
如同不是证悟真实性瑜伽师们的不共所缘因一样，瓶等诸物也因为是耳等诸识的对境，所以不是证悟真实性瑜伽师们的不共所缘因。因此，我们的譬喻瓶也不是自境的不共所缘因，这一点已经成立，所以数论派的这种分别不好。
为了说明第二种分别不合理，说道：瓶等非感官本性者被承许为譬喻，故不会有如前所说的过失。我们不承许你们所设想的大劫灭时的瓶等感官本性者为譬喻，而是承许现在实有的瓶为譬喻。
因此，譬如瓶是有生灭法性故不是我的不共所缘因，同样，五蕴和身体也因为是有生灭法性故不是我的不共所缘因，这一点得以成立，所以我们的论证不会有无譬喻的过失。
对此，数论派说：由于具有勇识、尘性和暗性的功德遍及一切，所以瓶等诸物具有诸根的功能，而诸根是我缘取境的不共因，因此你们中观派无譬喻故不应理。对于这个从中引出的前主张的回答说：由于此处没有证明有功能的推理，所以不会因为有功能而成为无瓶等譬喻，因此这不是要点。
首先，通过'若蕴即是我，则成有生灭，若异于诸蕴，则无蕴相'的教言，已经说明我既非诸蕴自身，也非异于诸蕴，以此方式显示无我。
第六十卷。如是显示无我之后，现在要显示无我所，为了说明其前主张，说道：执我论者说：我是实有，因为有我所故。譬如，因为有财物故有财物主一样。

།འདི་ལ་བདག་གི་ཁང་ཁྱིམ་དང་། གནས་མལ་དང་། གོས་ཟས་དང་། ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་གི་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བདག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འདི་ན་ནོར་ དབྱིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ནོར་བ་དག་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་བདག་གི་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།འདི་ལྟར་བདག་ཡོད་ན་ནི་དེའི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་གི་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། བདག་དེ་ནི་མེད་པར་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྟགས་ན་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་མི་འཐད་ན།བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གི་ཞེས་བྱ་ན། བདག་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་དེའི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གི་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།དེ་ལྟར་བདག་མེད་པས། བདག་གི་མེད་པ་དེས་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་བདག་གི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དཔེ་ཡང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་ནོར་དང་ནོར་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་ནོར་ཡོད་ པའི་ཕྱིར།ནོར་བདག་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། བདག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་འདི་ལ་བདག་གི་ཁང་ཁྱིམ་དང་། གནས་མལ་དང་། གོས་ཟས་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཉན་ པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པས་ཞེས་སྨྲས་པ་དེས་བདག་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བདག་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འདོད་པ་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།འདིས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ལ་ ཡང་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་འདིས་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ ན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་འདོད་པ་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན། གཞི་མེད་ པའི་ཕྱིར།དེའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ལ་ཡང་། བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། བདག་གི་འབྲས་བུ་དང་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དཔེ་མེད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྐྱོན་གྱིས་ལན་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མི་ལྟ་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱེད་དོ།

对此说道：'因为我有房屋、卧具、衣食以及视听等这些东西，所以我是确实存在的。'这是外道以我所的存在为因来证明我的存在的言论。这些依次为有法、所立法、能立法、譬喻、合说和结论。
譬如因为有财物等，所以也有毗沙门等财主，同样，因为有我的房屋等，所以我也是存在的，因此我是确实存在的。
对此说法的回答，论释者说道：如果我存在，则'这是我的'这样的我所才能成立，但已经说明我是不存在的，因此'若我体不存，我所何能有？'
经过观察，如果我体在一切方面都不成立，我所又怎么能存在呢？如果说某个东西是'我'，那就是'我所'，但这个'我'也是不存在的。既然不存在，怎么能说'这是它的'呢？因此我所也不成立。
由此可知，因不成立。这样，因为我不存在，所以我所也不存在，因此外道所说的因'因为有我所'这一内容是不成立的。
譬喻也不存在，因为从胜义谛来说，财物和财主的存在都不能成立。这说明外道的譬喻'如同因为有财物所以有财主'是不成立的。
义理也相违，因为这显示我是世俗谛。外道的合说'因为有我的房屋、卧具、衣食、视听等这些'，这显示我是世俗谛，与他们主张胜义谛中确实有我的观点相违。
由此对'因为有其果'和'因为有其功德'等因也可以同样回答过失。如果外道这样说：'我确实存在，因为有其果。如此一切内外事物都是我所作的果，如果我不存在，则因为无有所依，其果就不应存在。'
同样，'我确实存在，因为有其功德。如此乐、苦、贪、嗔等都是我的功德，如果我不存在，则因为无有所依，其功德就不应存在'等因，也都可以用'若我体不存在，我所果和功德怎么能存在？因此因不成立，无有譬喻，因义相违'来回答过失。
如此，对内外不见我和我所，这就是见到真实，瑜伽师修习并宣说这个道理。

།དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་ འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་བརྩོན་པ་ལ། བདག་དང་བདག་གི་ཞི་བའི་ཕྱིར། །ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་།ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་ རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །ཐར་པའི་གནས་སྐབས་གང་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ དེ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བདག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ཅིང་།གང་གིས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ན་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གང་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་། བདག་གི་མེད་པ་རྣམས་ ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལ་ནི་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་།ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཐར་པའི་གནས་སྐབས་གང་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་པ་ལ་ ངེས་པར་ལྟ་བ་ལ་ཡང་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དང་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ ཉན་ཐོས་འདུ་བྱེད་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མི་སྐྱེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར།བདག་དང་བདག་གི་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

修持并宣说这些的人，他的我执和我所执将会平息，因此，对于精进于如实观察的瑜伽师来说，'为了平息我和我所，无有我执和我所执'这句话是在说明如前所述的修行方法的果。即是说，为了平息我执和我所执，于此无有我执和我所执，这是修持人无我的果。
对于说有我者的反驳：我是确实存在的，因为对于身体、感官、意识等无我和我所的事物如实生起真实了知时，有'无我执和无我所执'的正见，如同石女儿这样的无实法是不会有这样的认知。在解脱的阶段中，无有我执和我所执时，有这样的认知，因此我是确实存在的。
这是外道以瑜伽师具有如实知见的正见为因，证成有我，并说当如是如实见时无有我执和我所执，这个能见者即是我，因为有此故，我和我所也必定存在的言论。这些依次是有法、所立法、能立法、异品喻、关联和结论。
此处，如同石女儿这样的无实法，是没有'无我执和无我所执'的正见的，那是不存在的。而瑜伽师如实见到身体、感官、意识等无我和我所时，有'无我执和无我所执'的正见，因此在解脱阶段中无我执和我所执的认知存在，这个能知者即是我，因为有此故，我和我所也必定存在。
对此说法的回答，论释者说：圣声闻见到诸行蕴生生灭灭、刹那无常、无我无我所时，因为无有所谓我的实体，故而生起'生死等仅是法性'的见解。
如是所谓的无我执和无我所执也是不存在的，因为连见无我的圣声闻们也不会生起这样的见解，更何况是见到诸法无自性的大菩萨们呢？因此，所谓的'无我执和无我所执'的认知也是不存在的，因为它不存在，所以我和我所也必定是不存在的。

།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བདག་ནི་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་བདག་དེ་མེད་ན་ངར་ འཛིན་པ་དེ་ཡང་མི་འབྱུང་ལ།ངར་འཛིན་པ་དེ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྡར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་ང་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་རྣམས་ལྟ་ལ་དེ་མེད་པ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལྟ་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་འཛིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་གང་། །དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་ལ་སོགས་པ་དག་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཟག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བདག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མེད་པས་ངར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས སོ།།གཞན་ཡང་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གང་ཟག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་ན། གང་ཟག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ངར་ འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།དེ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རབ་རིབ་ཅན་དབང་པོ་ཉམས་པ་སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་ལྟར། ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་པར། །གང་གིས་མཐོང་བས་ མི་མཐོང་ངོ་།།ཡོད་པ་དང་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གང་གིས་རབ་རིབ་ཅན་དབང་པོ་ཉམས་པས་སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་ བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་ལྟར།ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ལོག་པར་ལྟ་བས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་དེས་ནི་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་ལ། དེ་ མེད་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཡང་ལྟ་བ་ནི།ལོག་པར་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བདག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། བདག་ནི་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི ཕྱིར་རོ།

如果问：为什么圣者声闻们不会生起'无我执和我所执'的见解？为此，如是说：由于我是我执的对象，当无有我时，我执也不会生起。正因为无有我执，对内外任何事物执著为我所都不合理，所以无我执也无我所执。除了言说的名言以外，不会生起确定'我'这一自性的见解。
为了说明大菩萨们见到诸法无自性，更何况要说他们无有这种执著，所以说：大菩萨们安住于以无分别智慧观见诸行无生的行境中，更何况要说他们有这种执著。
如是，对于通达真实义的人们，不仅无有我执和我所执，连'无有我执和我所执'的执著也没有，因此说：'无我执我所执，彼亦非为有。'意思是：因为我等是假立存在，因为补特伽罗的近取蕴无生的缘故。
这是说，因为我和我所在世俗谛中是假立存在，所以在胜义谛中不存在，因此不仅无有我执和我所执，连'无有我执和我所执'的执著也不存在。
另外，'无有我执和我所执'的执著，是依靠补特伽罗的近取蕴而假立的。由于补特伽罗的近取蕴在胜义谛中无生，所以对它们'无有我执和我所执'的执著也不存在。
正因为这种执著不存在，就像眼翳者感官损坏而见到非真实的发丝、蚊虫等一样，'谁以见无我执我所执，彼即不见。'意思是：有无见是最执著于邪见的缘故。
这表明：正因为'无有我执'的执著本身不存在，所以如同眼翳者感官损坏而见到非真实的发丝、蚊虫等一样，那些以邪见而慧眼损坏，执著'无有我执和我所执'为存在的人，不能见到真实义。因为既见无我执和我所执，又见知无我执和我所执的智慧为有，是最执著于邪见的缘故。
因此，因明的义理不成立。因为作为我执和我所执之因的我是存在的。这是说，前面外道说：我确实存在，因为对于身体、感官、心识等无有我和我所的人，生起了真实的了知，有'无我执和无我所执'的正见。对于他们所说的因明义理不成立的原因是：因为对于承许有'无我执和无我所执'的智慧的人，存在着作为我执和我所执之因的我执，所以那不是'无我执和无我所执'的正见。

།དོན་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོ་དག་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་ འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་པས་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ནང་གི་བྱེད་པ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བས་ངར་འཛིན་པ་ ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡིད་བདག་མ་ཡིན་པ་གང་གཞན་གྱི་དོན་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཡུལ་དག་ལ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་དབུ་མ་པས། ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་གང་། །དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བས་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་བདག་དང་ བདག་གི་ཞི་བའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་པ་དང་།ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་གང་གིས་མཐོང་བ་ལོག་པར་ལྟ་བས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་དེས་ ནི་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་བདག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པས། དེས་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་བདག་ཀྱང་ཡོད་ ལ།དེས་དེ་ཁོ་ན་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་བས། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་བྱེད་པ་བདག་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་བློས་བདག་ མེད་པར་ལྟ་བ་ངར་འཛིན་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར།ངར་འཛིན་པ་མེད་ལ། ཡིད་བདག་མ་ཡིན་པ་བློའི་ཆར་གཏོགས་པ་ཡང་རང་ལས་གཞན་པ་སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱི་དོན་ལུས་དང་དབང་པོའི་ཡུལ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ན་འདི་ནི་ངའི་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱི་ཡིན་ནོ་སྙམ་པས་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མི་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པས།དེ་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་བདག་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་ལ། དེས་དེ་ཁོ་ན་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་བས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་ དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བདག་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་དོན་བྱེད་པ་དང་རྟེན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་འཇུག་པ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། བདག་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། སྐྱེས་ བུའི་དེའི་དོན་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པའི་རྟེན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཙམ་དག་ལ་སྐྱེས་བུ་དེའི་ང་ཡིར་འཛིན་པ་འཇུག་པ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར།ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་སྔ་མ་དེ་ཉིད་སོ་ན་གནས་བཞིན་པས་གྲངས་ཅན་དག་གི་ཚིག་དེ་ནི་ཁོ་བོའི་ལན་མ་ཡིན་ནོ།

事实上对自身也未成立，因为'无我执和我所执'这一自性确定性未成立的缘故。这表明对方的因不成立于自身。为什么呢？因为对方认为有'无我执和我所执'的认知存在，而实际上由于有作为我执和我所执之因的我执存在，所以'无我执和我所执'这一自性确定性未成立。
如果说：由于内在作用无我而以无我见使我执消除的缘故，以及意识非我而对他人的身体和感官对境不起我所执的缘故，所以无过失。这是针对先前中观师所说：'无我执和我所执者，彼亦非为有'的回应。由此说明瑜伽师为息灭我和我所而达到无我执和无我所执时，认为'无我执和无我所执'的认知也是不存在的，因此以邪见而慧眼损坏者不能见到真实。
对此，数论派如是说：依据我们的宗义，无我执和无我所执的我以自性成立而存在，因此能知无我执和无我所执的我也存在，并且能见到真实，所以你们中观师所说的过失在我们的观点中并不存在。他们说：因为属于自性范畴的诸根等内在作用对无我境以智慧观察无我而使我执消除的缘故，所以无我执；又因为非我的意识属于智慧范畴，缘取异于自身的他人之身体和感官对境时，认为'这不是我的而是他人的'，故不起我所执，因此也无我所执。
如是，了知无我执和无我所执的我，即补特伽罗的自性确实存在，并且能见到真实，所以你们中观师所说的过失在我们的观点中并不存在。对此说法的回答，此处论释者说：由于对我起我见而有如实存在的我执的缘故，以及对其作用、所依和声等起我所执不能遮除的缘故，无我执和无我所执性未成立，所以这不是答复。
若所谓了知我存在的补特伽罗自性确实存在，则因对彼我起我见而有如实存在的我执的缘故，无我执性未成立；又因补特伽罗的作用即属于自性范畴的诸根等内在作用及其所依声等，对此补特伽罗的我所执不能遮除的缘故，无我所执性也未成立。因此，并非无我执和我所执，所以前述过失仍然存在，数论派的这些言说并非对我的回答。

།དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་། གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད། །བདག་མེད་ཅེས་བྱ་དེ་མི་རིགས། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་ རྟོགས་པའམ།།མྱ་ངན་འདའ་བ་དེས་བརྫུན་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་པས། ངར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ངར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་ཡང་ན་དེ་ཉིད་ རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཡོད་པར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ངེས་པར་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཡོད་པར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ངེས་པ་དེ་ངེས་པར་མི་བརྫུན་པར་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལ་ཐར་པ་མི་སྲིད་པས། །དེས་ ན་ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་དེ་ངེས་པར་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་སྨྲས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས། མྱ་ ངན་འདའ་བ་ངེས་བརྫུན་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་པས། འོན་ཏེ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཡོད་པར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ངེས་པར་མི་བརྫུན་པར་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལ་ཐར་པ་མི་སྲིད་པས། དེས་ན་ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་ པ་དེ་ངེས་པར་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་བདག་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་ཐར་པ་སྲིད་པས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་ལ། ཁ་ ཅིག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་གཉིས་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག། རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་ནི། །འཁོར་དང་འཆིང་དང་ཐར་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་གྲངས་ཅན་རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་། གསེར་བདུན་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་སྐད་ཅེས་འབྱུང་སྟེ། རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ དང་།དེ་ཙམ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་སྣ་ཚོགས་རྟེན་པ་དག་ཡོད་པས་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འཁོར་དང་འཆིང་དང་ཐར་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་དེ་ནི་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་ འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་ལོང་བ་གྲུམ་པོའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ལ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་དེ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ལས་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཐར་ པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཐར་པར་ཡང་འགྱུར་གྱི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

为了说明此义，引用圣者龙树论师所作的教证。如是说道：'若有我这一说，无我之说不应理，或者真实证悟，或者涅槃皆成虚妄。'这是说，如果有我这一说存在的话，则无我之说不应理，因此我执不会消除。如果承认我执消除的话，则所谓真实证悟，即他人所遍计的有我，必定成为虚妄。
或者，如果承认所谓真实证悟，即他人所遍计的有我，必定不虚妄而存在的话，则于此不可能有解脱。因此，外道所说的我能获得涅槃之说必定成为虚妄。
此处，数论派中有些主张自性解脱，有些主张神我解脱。如前所述，圣者龙树论师说：'涅槃必定成虚妄'。如果承认所谓真实证悟，即他人所遍计的有我，必定不虚妄而存在的话，则于此不可能有解脱。因此，外道所说的我能获得涅槃之说必定成为虚妄。
对此，数论派认为虽有我但可得解脱，因此我能获得涅槃，此处显示其教义。其中数论派关于涅槃的主张，有些主张自性解脱，有些主张神我解脱，显示有此二种教义。
其中首先，'自性具种种所依，轮回系缚及解脱'，此句显示主张自性解脱的教义。这是出自数论派主张自性解脱者的论典《金七十论》中的偈颂。'自性具种种所依'是说，所谓自性即萨埵、剌阇、答摩三德平等，此为五知根、五作根、意根及五唯等动与不动诸种种的所依，由于具有种种所依故称为具种种所依。
'轮回系缚及解脱'是说，如是具种种所依的自性，当其于五道中轮回时即成轮回；当其如盲跛之喻般为神我之利而趣入身根境等时即成系缚；当自性从神我之利退却时即成解脱。如是，由于自性是作者，具有作用，故有轮回、系缚及解脱；而神我是受者，不具作用，故无轮回、系缚及解脱。

།དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བར་སྨྲ་སྟེ།འདི་ལ་གྲངས་ཅན་དག་རང་བཞིན་ཐར་པར་འདོད་པའི་གཞུང་ནི། གང་གི་ཚེ་བློ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བློ་ཉིད་ཐར་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་བློས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་ཤེས་ པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་འཆིང་བ་ཡིན་གྱི།གང་གི་ཚེ་བློས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་ཐར་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལ་རང་བཞིན་ཐར་པར་འགྱུར་ བ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ན་གྲངས་ཅན་དེ་དག་གི་བློ་བདག་ཀྱང་ གཞན་ལ།རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། འབའ་ཞིག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས། དེ་ནི་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བློ་ནི་རང་བཞིན་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བློ་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲངས་ཅན་དག་ ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་རང་བཞིན་ལས་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་ང་རྒྱལ་འབྱུང་།དེ་ལས་དབང་པོ་དང་། ཡིད་དང་། དེ་ཙམ་དག་འབྱུང་ངོ་། །བློ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ། སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ཡོན་ཏན་ཆ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་ བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ནི་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་བློ་དེ་ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ཐ་ དད་པ་མེད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཐར་པར་བྱས་པ་ན་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐར་པར་འགྱུར་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་རང་བཞིན་ནི་བྲོ་གར་མཁན་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྲོ་གར་མཁན་གྱིས། བྲོ་གར་གྱིས་གྲོང་གཅིག་གི་དོན་བྱས་ནས་གྲོང་གཞན་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གྲོང་གཞན་དག་ ཏུ་ཡང་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ།རང་བཞིན་ཡང་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཐར་པར་བྱས་ནས་ཡང་སྐྱེས་བུ་གཞན་དག་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་གཞན་དག་གི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་འགྲོའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རང་བཞིན་ལ་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་ པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྐྱེས་བུ་དུ་མ་དག་གི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དོན་མ་བྱས་པའི་སྐྱེས་བུ་དག་གི་ཕྱིར་འཇུག་པས་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་དེས་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཐར་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་སྐྱེས་བུ་དུ་མ་དག་གི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་མ་བྱས་པའི་སྐྱེས་བུ་དག་ གི་ཕྱིར་འཇུག་པས།སྐྱེས་བུ་དག་ལ་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དེ་ལ་ནམ་ཡང་ཐར་པ་མེད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ།

如是说自性成为解脱即称为涅槃。对此，数论派认为自性解脱的宗义是：当智慧生起唯一性的认知时，智慧本身即成为解脱。又，只要智慧不能了知'智慧自身是他者，勇识、尘性、暗性的自性也是他者'的道理时，就不会生起唯一性的认知，因此是束缚；当智慧了知'智慧自身是他者，勇识、尘性、暗性的自性也是他者'的道理时，就会生起唯一性的认知，因此智慧本身成为解脱，于是自性成为解脱即称为涅槃。
为了破斥说此等言论的宗义不合理，此处论释者说：'彼等认为自身是他者及自性的智慧是邪见。'因此，数论派认为智慧自身是他者及自性是他者的智慧是邪见，因为不是生起唯一性认知的因，是束缚的因而非解脱的因，所以于此无解脱。
为何认为自身是他者及自性是他者的智慧是邪见呢？为此说：'因为彼非异故。'因为智慧非异于自性，所以认为自身是他者及自性是他者的智慧是邪见。如何智慧非异于自性呢？依据数论派自身的宗义，从自性生大，从彼生我慢，从彼生诸根、意及唯量。智慧被认为是自性的本质，因此认为智慧自身是他者，以及勇识、尘性、暗性诸德性平等的自性是他者的智慧是邪见，不是生起唯一性认知的因，是束缚的因而非解脱的因，所以于此无解脱。
若数论派如是说：虽然于彼智慧中无有认为自身是他者及自性是他者的差别认知，但当自性使一补特伽罗解脱时，自性本身也成为解脱。我等的宗义中说自性如舞者，如同舞者以舞蹈利益一村后，为令其他村欢喜而往诣其他诸村一般，自性也是在使一补特伽罗解脱后，为令其他补特伽罗解脱而趣入利益其他补特伽罗。由此教义，自性有解脱。对此前主张的回答，此处论释者说：'即使成为解脱，因为是多补特伽罗共同，为未作利益的诸补特伽罗而趣入，故无解脱。'
如是，即使彼自性使一补特伽罗成为解脱，因为是多补特伽罗共同，为未作利益的诸补特伽罗而趣入，因为补特伽罗无有边际，所以彼自性永远无有解脱。暂且，以上已说明自性解脱的宗义不合理。

།ད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དག་སྐྱེས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འཆིང་བས་སྔར་ བཅིངས་པ་ཐར་པར་གྱུར་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་གྲངས་ཅན་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ལས་འདི་སྐད་ཅེས། གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་མེད་ན་རང་བཞིན་སྐྱེས་བུའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ སྐྱེས་བུའི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་རང་བཞིན་སྐྱེས་བུའི་འཆིང་བ་ཡིན་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་འཆིང་བ་ཡིན་པས། དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་འཆིང་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་གཞན་འཆིང་བར་བྱེད་དེ། དེས་བཅིང་བར་བྱ་བ་གཞན་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པས་ སྐྱེས་བུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བཅིངས་སོ།།དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འཆིང་བས་སྔར་བཅིངས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འཆིང་བས་སྐྱེས་བུ་དེ་སྔར་བཅིངས་ཤེ་ན། སྔོན་ཇི་སྲིད་དུ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་ གཏོགས་པའི་བློ་དེས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་བློ་དེ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་བཅིངས་པ་ཡིན་ལ།བློ་བཅིངས་པ་དེས་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་བཞིན་ དུ་སྐྱེས་བུ་ཡང་འཆིང་བར་བྱེད་པས།དེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འཆིང་བས་སྐྱེས་བུ་སྔར་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འཆིང་བས་སྔར་བཅིངས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཕྱིས་ཐར་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་ པའི་བློ་དེས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ།སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བློ་དེ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་ལ། བློ་ཐར་པ་དེས་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཐར་པར་བྱེད་པས་དེ་ ལྟར་བློས་བདག་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པས་བདག་ཉིད་ཐར་པ་གཟུགས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ནི།སྐྱེས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འཆིང་བས་སྔར་བཅིངས་པའི་སྐྱེས་ བུ་ཕྱིས་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་བློ་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡང་སྐྱེས་བུ་སྔ་ཕྱིའི་ ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་གང་གིས་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གི་བློ་གཟུགས་ལྟ་བུས་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐར་པས་སྐྱེས་བུ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡང་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡང་།གྲངས་ཅན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཞུང་ལས་སྐྱེས་བུ་ནི་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཆར་གཏོགས་པའི་བློས་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་སྔ་ཕྱིའི་ ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་གནས་སྐབས་གང་གིས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་ཁྱད་པར་དང་།གནས་སྐབས་གང་གིས་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའི་ཁྱད་པར་དམིགས་སུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་ལྟར་རང་བཞིན་ཐར་པས་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་མི་འགྱུར་བས་སྐྱེས་ བུ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ།


现在为了说明主张人得解脱的论典不合理，所以说'有些人主张由于以人为主的束缚而先被束缚后得解脱'这句话。这表明主张人得解脱的论典，即数论派主张人得解脱者的论典中说：如果没有人，自性就不会趋入为人的目的，因此自性趋入为人的目的，自性是人的束缚，这就称为以人为主的束缚。如是，自性是束缚，它不会以自身束缚自身，而是束缚他者，它所束缚的他者就是人，因此人被自性所束缚。如是，人先被以人为主的自性束缚所束缚，此人后来得解脱。
对此，如何是人先被以人为主的自性束缚所束缚呢？从前，只要属于自性部分的觉未能了知'觉自身是他者，具有勇德、激情和暗钝自性也是他者'，在此期间，该觉不会生起独一性的认知，所以觉本身被束缚。被束缚的觉就像依靠形色而生起影像一样，也束缚人，这就是人先被以人为主的自性束缚所束缚。
如何是先被以人为主的自性束缚所束缚的人后来得解脱呢？当属于自性部分的觉了知'觉自身是他者，具有勇德、激情和暗钝的自性也是他者'时，该觉生起独一性的认知，所以觉本身得解脱。解脱的觉就像依靠形色而生起影像一样，也使人解脱，如是由于觉了知'自身是他者，自性也是他者'而自身解脱如同形色，依此人也生起如同影像般的这样的了知而得解脱，这就是先被以人为主的自性束缚所束缚的人后来得解脱。如是人得解脱即涅槃。
对于他们这样说的论典不合理，为了破斥，此处注释者说：'他们说觉确定了自我是他者而自性也是他者，但对于无有前后差别的人来说，何以说有束缚和解脱的差别'。数论派说觉如同形色确定了自我是他者而自性也是他者，由于自身解脱，人如同影像也得解脱。但是数论派自己的论典承许人是常住不变、无有前后差别的，因此即使属于自性部分的觉确定了'自我是他者而自性也是他者'，对于常住不变、无有前后差别的人来说，找不到可说是何时束缚的差别和何时解脱的差别，因此不会像形色和影像的方式那样由于自性解脱而人得解脱，所以人无有解脱。

།གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་པས། དེས་དཔེར་ན་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་ཡང་གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་མི་ འགྱུར་ཡང་བློས་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་ཐར་པར་གྱུར་པ་ན་སྐྱེས་བུ་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ འགྱུར་ན་ཡང་།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་བུའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་དེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ན་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དཔེར་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་ནང་གི་བྱེད་པའི་བློ་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ལས་སྙིང་སྟོབས་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ན་བློ་དེ་ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལྟར་བློ་ལ་ངེས་པ་ སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་དཔེར་ན་གཟུགས་ཡོད་ན་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་གི་བྱེད་པ་སྙིང་སྟོབས་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ན་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ནང་གི་བྱེད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ ལྟ་ན་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་པོའི་བློ་ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ།རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། སྐྱེས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཐར་པ་ཡང་མེད་དོ།

假设在此，数论派如是说道：'在我们的宗义中有所谓的转变之法。以此为例，如同黄金的自性虽不改变，但可转变为手镯和臂饰等形态一样，补特伽罗的自性虽不改变，但由智慧确定我是他者、自性亦是他者，当获得解脱时，补特伽罗也随之转变其相，因此补特伽罗得以解脱。'对于这一前说所含之义，
此处注释者说道：'若有转变，则因转变而成为无有知识之过失。'因为所谓转变即是无常，是自性之法，而非补特伽罗之法，因此，若补特伽罗发生转变，则因转变而成为无有知识之过失，故此亦不应理。
假设在此，数论派如是说道：'譬如仅由有色即生起影像，如是仅由有觉即于补特伽罗生起独存性之知。而且，当属于自性分的内在作用之觉中，勇识、尘性、暗性三德中勇识增盛时，于该觉中生起我是他者、自性亦是他者的决定知，如是当觉生起决定时，仅由其存在，如同有色则现影像一般，于补特伽罗亦生起独存性之知，故补特伽罗有解脱。'对于这一前说所含之义，
此处注释者说道：'纵使仅由存在而作用，以内在作用勇识增盛时，以影像生起之因而决定我是他者、自性亦是他者，然而如是也仅是内在作用有差别而已，补特伽罗无差别故无解脱。'即是说，如是也仅是属于自性分的内在作者之觉有我是他者、自性亦是他者之知的差别而已，补特伽罗无差别故亦无解脱。

།གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་ པའི་མཐའ་ལས་གཟུགས་ལས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་ངེས་པ་སྐྱེ་སྟེ།སྔར་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ཕྱིས་ཐར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་འདོད་པས་སྐྱེས་བུ་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བྱེ་བྲག་ཡོད་ན་ཡང་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་ན་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ ཡང་གཞན་ཡང་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་བཟློག་པ་ཡོད་ཀྱང་།སྐྱེས་བུ་ལ་ཤེས་པ་བཟློག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཡང་གཞན་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་ཟེར་བ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་དེ་ལ་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ། སྙིང་སྟོབས་ དང་།རྡུལ་དང་། མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན། བློ་དེ་ལ་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་ཤེས་པ་བཟློག་པ་དེ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་མི་ འགྱུར་བ་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་བཟློག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་སྔོན་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ།།ཁྱེད་རྒྱའི་ གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཐར་པ་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གྲངས་ཅན་དག་རྒྱའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་དེས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན། བློ་དེ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་ལ། བློ་ཐར་པ་རྒྱའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་འབའ་ཞིག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ལ ཡང་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་དེ་མི་འཐད་པར་སུན་འབྱིན་པ་སྟོན་ཏོ།

假设在此，数论派如是说道：'依据我们的宗义，如同从镜面显现影像一般，从自性所属的觉知中生起决定，依据先前束缚状态与后来解脱状态的差别，承许补特伽罗也有差别，因此补特伽罗有解脱。'对于这个前主张的回答，此处注释者说：'即使有差别，过失仍如前述。'意即若补特伽罗有差别，则成为变化，因此无有常性，如前所说无有觉知的过失依然存在，所以这也不合理。
又复，虽然有'我亦是他，自性亦是他'的觉知转变，但补特伽罗不生起觉知转变的缘故。这是说，如数论派所说，当自性所属的觉知生起'我亦是他，具有平衡的萨埵、剌阇、答摩三德性的自性亦是他'的觉知时，虽然该觉知从束缚状态的心转变为解脱状态的心，有此觉知转变，但补特伽罗是常住不变、无有前后差别的，故不生起觉知转变，因此补特伽罗不会从先前束缚状态的心转变为解脱状态的心的任何差别，如此则补特伽罗无有解脱。
关于你们以镜中现影之理趣承许解脱一事，数论派以镜面为依，如同浮现影像般，当自性所属的觉知了知'觉知我亦是他，具有萨埵、剌阇、答摩自性亦是他'时，于该觉知生起独存的觉知，故觉知本身即是解脱。而依托如镜面般的觉知解脱，补特伽罗也如浮现影像般生起独存觉知的方式，承许补特伽罗也有解脱的这种观点不合理，此处显示了对此的破斥。

།ཇི་ལྟར་དེ་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ། མ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕྱི་མ་བཞིན་པས་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྐྱེས་བུ་ནི་རྟག་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྔ་ནས་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་བཟློག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་ མ་བཟློག་པ་ཡིན་པ་དེ་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ། སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་གྲོལ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ རྒྱའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་།རྡུལ་དང་། མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བློ་དེ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་ཐར་པ་ ཡིན་ལ།བློ་ཐར་པ་རྒྱའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་དེ་མི་འཐད་པས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་གྲོལ་ཟིན་པ་ནི། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚུན་ཆད་ནས་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་སེམས་ལས་མ་བཟློག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་གཞན་མ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པས། དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བརྟགས་པའི་སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་ འགྱུར་བ་མེད་པ་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་སྔ་ནས་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་བཟློག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་མ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་བཟློག་ཅིང་རྣམ་པར གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་གཞན་མ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པས།དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ།

如果问这为什么不合理，为此，由于补特伽罗无有变化，故从先前未转变者，后来也不可能生起无误知，因为未转变的缘故。譬如后者一样无有解脱，如是所说。
由此说明补特伽罗是常住无变，因为自性与特征各异，故从先前束缚状态的心未转变，且未生起解脱状态的心，如是由于补特伽罗无有变化，从先前未转变者。
对此后来也不可能生起唯一性的无误知，因为从先前未转变的缘故。譬如对已经解脱的后解脱状态也不可能生起唯一性的无误知一样。因此，如同依靠印模的形状而生起浮雕的影像一样，当了知自性分类的智慧自身是他者，勇识、尘性、暗性的自性也是他者时，于彼智慧生起唯一性的了知，故智慧即是解脱。
依靠如同印模形状的智慧解脱，对补特伽罗也如同浮雕影像般生起唯一性的了知，以此方式认为补特伽罗也有解脱的观点不合理，故显示补特伽罗无有解脱。
这些也是有法、所立法、能立法、譬喻和结论，应当依次配合。譬如相对于先前未解脱的状态，已经解脱的后解脱状态，从解脱以来未从束缚状态的心转变且未生起其他解脱状态的心的方式，因为从先前未转变。
对此后来也不可能生起唯一性的无误知，故彼无有解脱。如是数论派所计执的补特伽罗常住无变，自性与特征各异，从先前束缚状态的心未转变且未生起解脱状态的心的方式，从先前未转变者，也是从束缚状态的心未转变且未生起其他解脱状态的心的方式，因为从先前未转变的缘故，对此后来也不可能生起唯一性的无误知，故彼无有解脱。

།གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་རྒྱའི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པས།དེས་ན་སྐྱེས་བུ་སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་དེ་བློ་རྒྱའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་དག་ ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྔོན་འབའ་ཞིག་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་མ་སྐྱེས་པ་ལས་ཕྱིས་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བྱ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འདིར་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་འདི་ སྐད་ཅེས་གང་གི་ཚེ།མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་བྱེད་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པ་དག་གི་ཆོས་གཟུགས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ན་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཞར་ལ་ཐར་བས་དེའི་ ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པོའི་ཆོས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི། རྗེ་དཔོན་རྒྱལ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཐར་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ ལྟར་གང་གི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་བྱེད་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པ་དག་གི་ཆོས་གཟུགས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བས་དེའི་ཚེ་ན།ནང་གི་བྱེད་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ན་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཞར་ལ་ཐར་པ་འདོད་ན་དེ་ལྟར་ བྱེད་པོའི་ཆོས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཐར་པས་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་དཔེར་ན་གཡོག་འཁོར་དག་གིས་ཕ་རོལ་གྱི་ཡུལ་འཁོར་ལས་རྒྱལ་བར་བྱས་པ་རྗེ་དཔོན་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་ཏེ།རྗེ་དཔོན་རྒྱལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རྗེ་དཔོན་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་དེ་རྗེ་དཔོན་དངོས་ཀྱི་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པོའི་ཆོས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཐར་པར་གྱུར་པ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་འདོད་པ་དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར།ཐར་པ་དེ་སྐྱེས་བུ་དངོས་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཡང་ཐར་པར་མི་འཐད་ལ། སྐྱེས་བུ་ ཡང་ཐར་པར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས། གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད། །བདག་མེད་ཅེས་བྱ་དེ་མི་རིགས། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པའམ། །མྱ་ངན་འདའ་བ་ངེས་བརྫུན་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་གྲུབ་པོ། །ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་སྐབས་ཉིད་དཔྱད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བརྟག་པ་གོང་མའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། འོག་མའི་མགོ་འདྲེན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

假设在此数论派如是说道：'我等认为通过镜中影像生起的方式，补特伽罗有解脱。因此，虽然补特伽罗先前未转变，但后来依靠如镜中影像的觉知，于补特伽罗生起如凸起影像般的无误独存觉知，以此方式补特伽罗得以解脱，所以你们先前的论证对我等立场无害。'对于这个从中引出的前说，作为回答，此处注释者说道：'因为觉知生起后又变化，故将导致觉知非实有等过失。'
如是，若从先前无误独存觉知未生而后生起，如此则因补特伽罗有变化，将导致觉知非实有、无常、有作用等过失，故此亦不应理。
此处若数论派如是说：'当见到眼等内在作用属于自性部分者的法，即取色等不生起时，彼时内在诸作用不趣入境，此即是解脱。彼时补特伽罗也随之解脱，因此补特伽罗也有解脱。'对于这个从中引出的前说，此处注释者回答说：'作者的执取等诸法，如同君主胜利一般，因为是假立于补特伽罗，故解脱是假立的。'
如是，当见到眼等内在作用属于自性部分者的法，即取色等不生起时，彼时内在诸作用不趣入境，此即是解脱。彼时若认为补特伽罗也随之解脱，如是认为作者的执取等诸法解脱即是补特伽罗解脱，这就如同仆从战胜他国领土，假立于君主说'君主胜利'，因为是假立于君主，故胜利非君主自身所有。同样，作者的执取等诸法获得解脱假立于补特伽罗，认为补特伽罗解脱，也因为是假立于补特伽罗，故此解脱非补特伽罗自身所有，因此补特伽罗无解脱。
如是，自性不应理为解脱，补特伽罗也不应理为解脱，因此，如圣天菩萨所说：'若有我所说，无我说不应，或真实了悟，涅槃定成妄。'由此得证。
'附带说明已足，应当考察此处'这句话是总结上文考察并引出下文考察的文字。

དེ་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ། ། བདག་དང་བདག་གི་ཟད་གྱུར་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པས་ཕྱི་དང་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ མེད་པར་གྱུར་པ།གང་ཟག་བདག་མེད་པར་ཆུད་པའི་འབྲས་བུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ་དེའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཟད་པར་གྱུར་ན། ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་འགག་པར་ འགྱུར་ཞིང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག་།སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་ དག་ལ་དེའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་།བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཟད་པར་གྱུར་ན། འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་ནི་ བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ།དེ་སྤངས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྐྱེ་གནས་ལས་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད་དེ།དེ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐར་པ་དེ་ཡང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་འཐོབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཐར་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་རྣམ་གཉིས་སྤངས་པས་འཐོབ པོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཅིང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ཡང་ཐུན་མོང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ཡན་ཆད་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྩལ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་ པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པས་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྩལ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པས་ཆོས་བདག་མེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་བདག་མེད་པས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འདི་བཤད་དེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如是精进于了悟内外处真实性的瑜伽师,为了证悟它们的空性,'当内外处中,我与我所已尽,取执将灭尽,由此尽生死。'此偈说明:如是瑜伽师欲见人无我真实性,具足圆满了悟,于内外诸行无我我所执,成就无我之果。即于内外处中,其我与我所之颠倒执著若已尽,则无能取所取,四取亦将灭尽。由取灭故有灭,有灭故生死尽,此即解脱,此乃证悟人无我真实性之果。
为详细说明此义,若于内外处中,其我与我所之颠倒执著已尽,则欲取、见取、戒禁取、我语取等四取将灭。其中,首先由见无我性故,将断我语取,由断此故亦将断余取,因为彼等皆以我语取为生处。由取灭故,从其生处所生之有亦将尽,由此尽故生死尽,此即解脱。此乃证悟人无我真实性之果。
为显示此义,'此解脱亦由见人无我故是声闻缘觉所证。'而诸佛乘行者则由断烦恼障及所知障而得,断烦恼障之方便即如前所说。此说明佛陀之解脱由断二障而得,而断烦恼障之方便则三乘共同,即前所说诸法。
如是首先以破他说之修行及显示自身无过失之修行已说明人无我。今当以破他说之修行及显示自身无过失之修行说明法无我。由法无我能断所知障,获得无上智慧,此非声闻等所共,为显示获得此之方便故说:'为断所知障故说此:由业惑尽得解脱,业惑从分别而生,彼等从戏论而生,戏论由空性灭尽。'此中,业及烦恼是生死之因,故由业惑尽而解脱。此等业及烦恼亦从不如实分别而生,非以自性而有。

།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡུལ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཡང་ལ་ལ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། ལ་ལ་ནི་སྡང་བར་འགྱུར། ལ་ལ་ནི་རྨོངས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་ངོ་།།ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་ བྱ་བ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པས།ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་ ངོ་།།སྤྲོས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་དེའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཁོ་ནས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ རྟོགས་ཤིང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བས།དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐར་པ་སྟེ། ཆོས་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལས་དང་ཉོན་མོང་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟད་པས། སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཐར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཅི་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་ཡུལ་རྣམས་ ལས་མི་འབྱུང་སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡུལ་རྣམས་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དག་ལས་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་ན་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་དེ་ལ་དེ་དག་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་འཕགས་པའི་རྒྱུད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་ལྡོག་ པའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་འཇུག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པར་ བྱེད་པ་དག་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཅི་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་འབྱུང་བས་དེ་དག་སྤྲོས་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐ་ སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།སྤྲོས་པ་དེ་གང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྲོས་པ་དེ་ཡང་གང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

关于烦恼是从不如理作意分别而生，就像对同一个境界，有人生起贪欲，有人生起嗔恨，有人生起愚痴，因此烦恼是从分别而生。
业是与烦恼相应的心所造作的身语意行为，如世尊所说：'无明相应的补特伽罗，会造作福业和非福业等行为'，因此业也是从不如实分别而生。
这些分别来自于对世间得失等法执著为真实的戏论。
这些戏论由空性而灭，当通达和了知法无我性的空性特征时，其世间戏论就会灭除。
因此，法无我空性即是真实性，唯有修习空性才能通达真实并断除所知障，这是声闻等所不共的解脱，是修习法无我真实性的无上智慧果。
为了说明'业和烦恼灭尽而得解脱'之义，由于业和烦恼是生死之因，所以灭尽它们而从苦中解脱即是解脱。
为了说明业和烦恼从何而生，生死之因业和烦恼并非从境界生，因为离贪者虽有境界而无彼等。
那么从何而生？'业和烦恼从分别生'，业和烦恼是从可意不可意分别的特征而生，因为有彼等时才生起。
此中若有此则彼生，应知彼即是此之因，如有种子则生芽，如是有非圣者不如理作意分别时，业和烦恼也会生起，这是随顺的比喻。
若无分别则彼等不生，如圣者相续，这是相违的比喻。
为说明业和烦恼的特征：业是与烦恼心相应的意行，以及由此发起的身语行为。烦恼是令有情相续烦恼的贪等。
为说明分别从何而生：业和烦恼之因的诸分别是从戏论生，即从执著世俗谛的特征戏论而生。
为说明戏论由何灭除：若问戏论由何灭除？戏论由空性灭除，此处省略'通达'二字。

།སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ ཉིད་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་སྤྲོས་པ་འགག་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐར་པ་སྟེ། ཆོས་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྒོམས་པའི་འབྲས་ བུ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་ དག་ན་རེ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཐུན་མོང་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཐ་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པ་དྲུངས་ནས་དབྱུང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཉེན་པོ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཐམས་ཅད ཀྱི་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཅན་ཡང་དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐུན་མོང་ཡིན་ཞིང་དེ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་འགྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་བླ་ན་ མེད་པའི་ཐེག་པས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པ་དྲུངས་ཕྱུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་ བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་གང་ལ་གཉེན་པོ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡོད་པ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་བདག་མེད་པ་ ཉིད་མཐོང་བས་དེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་སྒོ་འདི་ནས་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྤྲོས་ པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了说明通过证悟空性而息灭戏论的意义，说道'通过证悟法无我性的特征而得以息灭'。这表明通过证悟法无我性的特征即空性而息灭戏论。
或者，关于'由空性而得以息灭'，空性即是空性智慧，意思是当空性智慧生起时便得以息灭。这表明当证悟法无我性特征的空性智慧生起时，戏论便得以息灭。
如是，通过证悟法无我性特征的空性以及空性智慧的生起而息灭戏论，这是声闻等所不共的解脱，是修习法无我真实性的无上智慧果。
若有人说：'仅仅通过见到人无我性就能成就息灭由爱憎分别而生的业和烦恼，因此见到法无我性便成无意义。'这是说，有外道说三乘解脱是共同的，而且仅仅通过见到人无我性就能解除迷惑，因此见到法无我性便成无意义。
对此说法的回答，此处论释者说：'这是不合理的。因为意欲从根本断除一切烦恼网及其习气，而这离开见到法无我性是不可能的；又因为非烦恼性的无明也要由对治自生智慧——即如实通达一切法境界者所断除，所以见到法无我性并非无意义。'
虽然三乘解脱是共同的，且仅仅通过见到人无我性就能成就，但无上乘众生的究竟果位是以圆满智慧和圆满断除而区分的。圆满智慧是以从根本断除一切烦恼网及其习气而区分的，这离开见到法无我性是不可能的；
圆满断除是以断除非烦恼性的知见——即有对治自生智慧如实通达一切法境界者而区分的，这也要通过见到法无我性才能断除。因此，由于通过见到法无我性这一门而获得以圆满智慧和圆满断除所区分的无上果位，所以见到法无我性并非无意义。
因此，如是总结道：'具有息灭一切戏论之特征的空性即是解脱。'这意味着在大乘中，涅槃即是了知有为法空性。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ ལྟར་ཡང་།མདོར་ན་ཆོས་ནི་མི་འཚེ་སྟེ། །མྱ་ངན་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད། །འདི་ལ་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་ཅེས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་དགེ་བའི་ ཆོས་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་མི་འཚེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་མདོར་བསྡུས་ན། དོན་གྱི་དམིགས་ནི་དེ་གཉིས་ འབའ་ཞིག་ཏུ་འདུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་གཅིག་པ། མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་ལས། བདག་གི་མགོན་ནི་བདག་ཉིད་ཡིན། །གཞན་ནི་མགོན་དུ་སུ་ཞིག་འགྱུར། །མཁས་པ་བདག་ཉིད་ལེགས་དུལ་བས། །མཐོ་རིས་དག་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་འཁོར་བར་ཞུགས་པ་ནི། །སྡུག་བསྔལ་ལས་ནི་རྣམ་མི འགྲོལ།།ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པས། ཁྱེད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ཁས་བླངས་པ་སྔ་མས་གནོད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་བདག་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གཟུགས་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ། འདིར་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ དག་གིས་སྐྱོན་གཞན་མ་མཐོང་ནས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། སེམས་ཅན་གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བས་བློ་གྲོས་ཉམས་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྟག་ཏུ་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཞོལ་བའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ངན་སོང གི་གཡང་ས་ཆེན་པོའི་འགྲམ་ན་གནས་པ་དག་ཡོད་པས།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་ཕན་གདགས་པར་བཞེད་པ་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྐྱེད་པའི་ཐུགས་དམ་མངའ་བ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་མ་ལ་དེ་དག་གི་རྒྱུན་མི་འཆད་ པར་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་གིས་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་གདགས་པར་མཛད་པས་དེའི་ཕྱིར།བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་གྱུར་ཅིང་། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་བདག་རྟག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་ བའི་བྱ་བ་ལ་རང་དབང་ཅན་དང་།ཟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དག་ཡོད་དོ། །དེ་དག་བདག་ཏུ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ཐག་པས་སེམས་བཅིངས་ཤིང་། ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་ཡུལ་ལ་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་མ་བསྐྱེད་པས། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་སོང་ཡང་།བྱ་རྐང་པ་བཤལ་ཐག་གིས་བཅིངས་པ་ཐག་རིང་པོར་སོང་ཡང་ཕྱིར་ལྷུང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་རྣམ་པར་མི་འགྲོལ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཐག་པ་བཅད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་ བར་མཛད་པའི་ཕྱིར།ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་པ་མཛད་པས་དེའི་ཕྱིར། བདག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་པར་གྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

为了说明此义是引用圣者龙树论师所造，如是说道：'总之，法即是不害，涅槃即是空性，唯此二者，诸如来所说。'如是所说。诸如来对此大乘，总之，善法即是不害诸有情，此说世俗谛；涅槃即是了知有为空性，此说胜义谛。此大乘总摄而言，义理所缘唯此二者所摄，如是所说。因此如是远离一切戏论相的空性即是涅槃。
第六十一品。某些外道说：于此，你们的导师在经中说：'自己是自己的怙主，谁能作为他人怙主？善巧调伏自己者，亦能获得善趣。'又如是说：'入轮回之有情，不能解脱诸苦。'因此，你们说无我则与前述承许相违，故此，否定我的比量不成立。
如是宣说色无我性时，此处其他外道未见其他过失，而说与承许相违之语。对此所说之答复，论释者如是解说：某些有情以因果诽谤见损坏智慧，执著'无此世间，无他世间，无善作恶作诸业果报，无化生有情'等，常行不善，造作意乐，住于恶趣大险崖边。
因此，佛世尊为利益彼等，具有利他意乐，依止心与心所相续，见彼等后世相续不断，以世俗谛权巧施设有我，故说：'亦假立为我'。某些有情执著我为常、遍、于善不善业自在、为作者，彼等为我见邪见绳索所缚心，于身根识境未生无我见，虽以禅定、三摩地、等至力远行，如鸟系绳远飞终坠，不能解脱生等诸苦。
了知此理已，为断除如是我见绳索，令寂灭诸苦故，于五蕴宣说无我，故说：'亦说为无我。'

།གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་བསགས་པ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མོས་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་བཤད་པ་བདུད་རྩིའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ནི། འདུས་བྱས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་དང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། དོན་དམ་པར་བདག་དང་བདག་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པ་མཛད་པས་དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི།།བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད་པར་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་དང་བདག་མེད་པར་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་གཞི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་བདག་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་མི་གནོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གདུལ་བའི་དབང་གི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་པར་ཡང་བསྟན། བདག་མེད་པར་ཡང་བསྟན། བདག་དང་བདག་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མེད་ དང་ཡོད་དང་གཉིས་ཀ་དང་།།གཉི་ག་མིན་པའང་སྟོན་མཛད་དེ། །ནད་ཀྱི་དབང་གིས་ངེས་པར་ནི། །སྨན་ནི་འཕྲོད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དོན་དམ་པར་བདག་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་མེད་པར་བསལ་བས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་མ་ཡིན་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།ལུང་ལས། འདི་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་དགག་པར་ནུས་པའི་སྒྲུབ་པ་ཁོ་བོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དང་ཁོ་བོས་བདག་དགག་པར་ནུས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁས་བླངས་པ་ལ་མི་གནོད་པས་དེ་ནི་རིགས་ པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཞན་དུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་གཞན་དུ་བརྟག་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ཅིག་འདུ་བྱེད་བདག་མེད་པ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ནམ་དུས་གཞན་དུ་ངེས་པར་གནས་པ་ རྣམས་ལ་བདག་མེད་ན་ལས་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་བཏགས་ནས་འཇིགས་པར་གྱུར་པ་དག་གིས་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་པས་དེའི་ཕྱིར།བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་གྱུར་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཞན་གང་དག་འདི་ནི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློའི་ཚོགས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་གང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་བདག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དེ། སེམས་སུ་བགྲང་བའི་འདུ་བྱེད་བདག་མེད་པ་ངེས་པར་མི་གནས་སུ་མ་བྱས་པ་འདི་དག་ལ་ཡང་འཁོར་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ལ་རྨོངས་པ། ཇི་ཙམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ བ།།སྐྱེས་བུའང་དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཟད། །སྔོ་བསངས་མང་ཐོས་གང་སྨྲ་བ། །དེ་དག་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་དང་འདྲ། །མཛེས་མ་ལེགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཟོ། །ལུས་མཆོག་ཁྱེད་འདས་གང་དེ་མེད། །འཇིགས་རུང་སོང་བ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་།ལུས་འདི་འདུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད། །ཅེས་ཟེར་བ་དག་གིས་ལུས་ དང་དབང་པོ་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་པས།དེའི་ཕྱིར། བདག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་པར་གྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

对于那些积累广大善根、诸根成熟、信解甚深广大之法、堪为一切智智甘露法器的人们，已经通达有为法自性空如梦幻泡影月影，为宣说胜义中无我无无我，因此说'诸佛说无我，也无有无我'。意思是因为我与无我的观察对象实体不存在。
因此说'如是世俗中承许有我故，不违背所承许'。这表明佛世尊为调伏众生，在世俗谛中既说有我，也说无我，也说既非有我也非无我。如圣天菩萨所说：'为说有与无，亦说有无俱，依病而与药，一切皆治疗。'
若有人说：'这不是答复，因为这是胜义谛中所说的。'这是对方说：'这是世尊在胜义谛中说有我的语句，因此你否定它的存在，就违背了所承许，这个过失未除，所以不是答复。'
对此说法的回答，此处注释者说这并非不是答复，因为经中说：'此中无我及众生，诸法皆从因缘生。'且你未说能证明有我的推理，而我已说能破除我的论证。
意思是因为世尊已宣说胜义中无我，且你们未说能证明有我的推理，而我已说能破除我的论证，因此不违背所承许，这并非不合理。
为显示前偈另一层含义，或者另作分析：某些外道害怕若诸行无我，刹那刹那坏灭或决定住于他时，则无业果，因此执著有我，所以说'亦说为有我'。
其他人了知此仅是身根识聚，于此中何者能了知因果的我本性是无的。若未确定无我的诸行非决定住，则轮回不合理。对因果关系愚痴者说：'唯有根境量，士夫亦唯尔，青目多闻说，如同野狗迹。美女善享乐，身妙汝已逝，可怖去不返，此身唯聚合。'彼等说身根无我，因此说'亦说为无我'。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁྱེན་པ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། བདག་དང་བདག་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ བསྟན་པ་མཛད་པས་དེའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད་པར་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། བདག་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་མུ་སྟེགས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་གིས ནི་བདག་ཡོད་པར་བསྟན་ལ།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གིས་ནི་བདག་མེད་པར་བསྟན་གྱི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་བདག་དང་བདག་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། དེ་ལྟར་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་བདག་གམ་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བདག་ གམ་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གམ་བདག་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གང་སྨྲས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འདི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར།ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་རིགས་ པ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་ནི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་ནི་ སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་བའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་ཏེ། བརྗོད་པ་ འཇུག་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྗོད་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དངོས་པོ་མེད་པས་སྤྲོས་པ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པར་མཐོང་ན་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་དེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

佛陀世尊对一切法具有无所障碍的智慧者们宣说：'无有任何我与无我'，因此说'诸佛宣说无有任何我与无我'。这是因为：善于通达一切法之真如无戏论性，以及断除执著我与无我，并且了知无有我与无我分别生起之因。意思是说，由于不以我与无我的增益而对色等诸法起分别。这就是说明：有些外道我论者宣说有我，顺世外道则宣说无我，而佛陀世尊则宣说无有任何我与无我。
为了说明此理据，如《般若波罗蜜多·胜力所问经》中所说：'胜力啊！色非我非无我，如是受、想、诸行、识亦非我非无我。色、受、想、诸行、识非我非无我性者，即是般若波罗蜜多。'
对于前说'戏论由空性而灭'，当如是解说其如何由空性而灭。如前所说：'业惑尽得解脱，业惑从分别生，彼等从戏论起，戏论由空性灭。'此说明其理。
因此，对于所说之义，由分别增益而生起无量言说自性的戏论。这表明：由于对所诠义增益常、无常等分别，而生起无量言说相的戏论。
当瑜伽师以如虚空般不可证得的方式，现证一切法体性远离相的空性，见一切法不可言说时，由于遮遣所诠义，即无有言说生起之因。意思是说：瑜伽师如是见时，由于遮遣所诠义而灭除戏论，因为无有言说生起之因法，故戏论得以息灭。
因为见诸法为空时，所诠义得以遮遣，所以戏论由空性而灭。如是，若有所诠义，依此则有戏论；若无所诠义，则无有基础的戏论如何能有？必不能有。
为说明此义，若问：'所诠义如何得以遮遣？'答：'由心行处的遮遣。'此为'因为'的后续语。意思是说：因为心行处得以遮遣，所以所诠义得以遮遣。
为详细说明此义：'心行处即心之所缘，即色等诸法。'

།དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས།ལོག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ན་དེ་དག་མེད་ན་ཇི་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དངོས་པོར་བརྗོད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་དང་སྤྱིའི་ངོ་བོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལྡོག་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྡོག་པ་ནི་ལྡོག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལྟ་བ་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་སུ་ལྡོག་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པས་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་གང་གིས་ཀྱང་མི་བྱེད་ དེ།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་།མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ན་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གཞན་གྱིས་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རིག་པ་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་དེའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་དེ། བརྗོད་པ་འཇུག་པ་ལྡོག་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཁྱོད་དབུ་མ་པས་སྔར་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་རིགས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ།བརྗོད་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པར་མཐོང་ཞིང་ལྡོག་པས་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ན་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ལ་སེམས་རྒྱུ་བ་དང་འཇུག་པ་དག་དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་དག་ཉིད་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྟག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་ དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།

又说'因为胜义中完全不成立'。因为其心的行境色等，在胜义中完全不成立而转变，所以所说的也将转变。如此，所说的是色等，若彼等不存在，将说什么呢？不会有所说。为了说明'心的行境'这一词义，说'心的行境即是事物，因为显示自性和共相之故'。为了说明转变的意义，说'转变是如同转变，因为在见者生起或未生起真实智时，事物的真实性无分别智的行境自性也不舍弃之故'。因为没有实际可转变的，所以说'如同转变'。因此'以转变而说自性的戏论转变'是总结。心的行境的转变也非由任何造作。那么如何呢？心的行境色等，'未生亦未灭，法性同涅槃'。法性、法之体性、自性等是异名。这是说明其心的行境色等如何转变：因为当如实见到时，了知心的行境色等是未生未灭的法性，与涅槃相等，所以其心的行境转变。
或者，对于'他人的戏论由空性灭'这一说法，当问及'是何道理'时，说明：瑜伽师住于空性，住于无相，所说转变，因此'所说转变'，即说'说的运行转变'的意思。以上等是显示前偈颂的另一种解释。此处当对方问'你中观师前说戏论由空性灭，其中何为道理'时，论师解释说：瑜伽师住于空性，住于无相，所说转变，因此所说转变而戏论灭。即说由于见诸事物为空而说的运行因转变，说自性的戏论将转变的意思。
因此是由心的行境转变。心的行境即是心的运行的意思。这是说明其所说如何转变的原因：即心的行境是心于色等境中运行、趣入，思维、分别等是异名，因为其心的行境彼等转变，所以所说转变。'心的行境即是心的运行'的意思，为了说明这一点而说'境的自性是心所分别'。如圣天论师说：'有的种子是识，境是彼之行境。'

།ཞེས་གསུངས་པས། སྲེད་པའི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཡུལ་རྣམས་ནི་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།།སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་ གསུངས་པས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ ལྡོག་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ལ།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་ དང་མཚུངས།།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལོག་པས་སྤྲོས་པ་འགགས་པས སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།སྤྲོས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་བདག་མེད་པ་བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཅིང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་གཞན་སྟོན་ ཏོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་སེམས་པས་དེའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་དེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་ནའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཡང་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བཤད་པ་ དེ་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་པས་དེའི་ཕྱིར།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་དེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ནི་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། །དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ བར་དགོངས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ལ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལོག་པས་ནི་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བར་དགོངས་སོ།

说到这里，贪欲的种子是识，境界是它的行境，只要心对境界作分别，有心的活动、趣入、观察和思维，那么就称为心的行境。
为了说明如何遮止心的行境，所以说'由住于无所缘而遮止'。如同圣天菩萨所说：'若见境无我，则能灭有种。'因此，心的行境的遮止也是由住于无所缘境而得以遮止。
如是，为了说明由心的行境遮止而导致所诠遮止的总结，所以说'由心的行境遮止'。由心的行境遮止而所诠遮止，由所诠遮止而戏论止息，应当如是理解。
为了说明如何遮止心的行境，若问：'如何遮止心的行境？'答：'无生亦无灭，法性同涅槃。'因为心的真如等词的余下部分。
若能通达心的真如是无生无灭的法性，与涅槃相等，由此因缘，其心的行境得以遮止。
因此，由于通达心的真如是无生无灭的法性与涅槃相等的缘故，心的行境得以遮止，由心的行境遮止而所诠遮止，由所诠遮止而戏论止息，戏论由空性而止息。
戏论由空性止息时则不生分别，由不生分别而业和烦恼得以穷尽，由业和烦恼穷尽而获得解脱，这是修习人无我和法无我的果。
或者，'不见有无二，即是见真实'等，是显示'戏论由空性而止息'的意义，并显示前偈颂的另一种解释。
有人思惟这是如何，因此解释说'所诠得遮止'。由不见有无二者。即如所说'不见有无二，即是见真实'，有人思惟这是如何，因此解释说'所诠得遮止'。若不见有无二者，所诠遮止即是见真实，由见真实而戏论止息，应当如是理解。
为了说明不见有无二者的所诠遮止是如何遮止，若问：'这又是如何？'因为'由心行境遮止。心等之行境，由不缘有等'，应当如是理解。
心的行境即是心等的行境，由于不缘有等而得遮止，由心的行境遮止而所诠遮止，由所诠遮止而戏论止息，应当如是理解。

།འདིར་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེ་ལས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་སུ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་སྨོས་ལ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པས་སྟེ། །ཞེས་སོགས་པའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྩ་བ་དེའི་སྐབས་འདིར་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་བསྡུའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་གཞན་དག་འདི སྐད་ཅེས་དེ་ལྟར་ཡུལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཡང་མི་སྣང་ལ།དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་སྣང་ཞིང་། དེ་བརྗོད་པའི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་སྣང་ན་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་ བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་མ་མཐོང་བ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་ མཐའ་གཉིས་སུ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བདེན་པ་པོས་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ སེམས་ཀྱང་མི་རྒྱུ་ན་ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ནས་ཀྱང་། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ལུང་དེ་དག་གིས་ན་མཐོང་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནི། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་དག་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཙམ་དག་སྨྲ་བར་ནུས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་དང་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

在此处也应当从内部引出'等'字的含义来观察。'心等的行为即是心的行境'这句话，是在根本偈颂中说'由于心的行境转变'的场合中没有说'等'字，而注释者说'由心等的行为'时加上'等'字，这是因为在根本偈颂的这个场合中也应当从内部引出'等'字来观察。'等'字包含了语言的行为。
如果在此处其他人这样说：'如此，对境事物与无事物的相也不显现，对此的能取心的行为也不显现，表达此的语言行为也不显现，那么岂不是会有见真实性不存在的过失？'对于这个从内部引出的前主张的回答，此处注释者自身说：'也不是没有见到真实性，因为正是没有见到色等诸境，这本身就称为见真实性的词，因为是如实通达事物的本性。'
对此，正是没有见到二边就是见真实性，因为通达事物的本性无颠倒。如是在圣者'谛者品'中所说：'无见即是见真实性'，这是引用其典据。因此，'所诠转变'这句话，是表示由于所诠转变而寂灭戏论的段落的结语。
为了说明其典据，如同在圣者'无尽慧所说经'中说：'什么是胜义谛？是心也不行，更何况文字'等，同样在其他般若波罗蜜多中也说：'远离心、意、识的即是般若波罗蜜多'等如是所说。
因此，通过这些经典，无见即是见真实性，所以也不是没有见真实性。因此，首先对于真实性：'不生亦不灭，法性同涅槃'，只能说这些，因为一切法具有空性的特征。这表示：因此，首先对于真实性，从世俗门中只能说这些，胜义中是无所诠的，因为一切法具有空性和离性的特征。

།ཡང་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ སྣང་བར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་ལྟ་ཞིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ངག་དང་།ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་སྟོན་ཅིང་། ཚིག་ལེའུར་བྱས་ པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ།ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་སྣང་བར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་ལྟ་ཞིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་ལྡོག་ལ།དེའི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལོག་པས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་འགག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱང་། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་གིས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ ཏོ།།འདི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྡོག་པ་ནི་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་གནས་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་མཐུ་ ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལ་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཤིང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ལ་རྟོག་པའི་རྒྱུན་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དུ་མར་རྟོག་པ་ན་དར་གྱི་སྲིན་བུ་བཞིན་དུ་བདག་གི་མཐུ་ཉིད་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་ མེད་པར་མཐོང་བས་ནི་དེ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པས་འཆིང་བ་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་གནས་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་དེ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རང་ རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཉིད་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འོན་ཀྱང་དེ་དག་ གི་རང་བཞིན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་མཐའ་ཡང་རྟོགས་པ་དང་། བརྗོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང བཞིན་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་མཁྱེན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

或者，以空性智慧的日光照耀，观察一切事物的本性而安住于无所缘，因为语言和意识的表述止息，所说的对象也随之止息。如此等所说，也是以空性遮止戏论的意思。
解释前述偈颂的另一种意思是：或者，瑜伽士以空性智慧的日光照耀，观察一切事物的本性而安住于无所缘，因为该瑜伽士的语言和意识的表述止息，所说的对象也随之止息。由于他的语言和意识所说的对象止息，对世俗谛的执著特征的戏论也随之寂灭，这就是空性的戏论止息。
这正是在大乘中修习法无我的果报，是获得断除圆满和智慧圆满的方法。
同样，'因心行境止息'这句话说明了所说对象的止息是由什么而止息。若问：是由心的行境止息。
若问：什么是所谓的心的行境？说道：'行境即无力'。心的本性本自光明。其止息即是从暂时的障碍中解脱而转依。
为了说明这点，若问：心的力量如何止息？在此，由境的力量生起识，分别诸多不同的事物本性和特征的相续，如同蚕吐丝一般，完全缠缚自身的力量。
由见一切法无我则不入彼境，故心的行境止息。这说明了被暂时障碍所束缚，以及由见法无我而解脱并转依的道理。
心的行境止息也非由真实智的作者所致。那么是怎样的呢？'无生亦无灭，法性同涅槃'。因为心与其他诸法的行境止息，不是由任何造作而成。
这表明心的行境是以自证的方式止息。为了说明此义的来源，如《圣宝积经》中说：'空性不使诸法成空，而是诸法本自是空'等等。
然而，应当了知彼等的自性与涅槃相等。这表明以不住涅槃的方式了知一切法无生无灭一味，这也是菩萨们所知的究竟，表述也仅止于此。
为了说明此义的来源，如《圣梵天所问经》中说：'如是，如来入于菩提心要，证知由非真实分别所起的烦恼是无所有性，极无生的本性，成为一切智者'等等。

།དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་གསུངས་པ། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་ དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་བདག་དང་བདག་གིར་བཏགས་པ་དང་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་བཏགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས། །སེམས་དང་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཏགས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབུ་མ་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་བརྟགས་གཅིག་པུ་ན་ཉམས་དགའ་བ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པར་ཡོད ཅིང་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་འཁོར་ཞིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་ཀྱང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་ཅིང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པས་ནི་སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་ཅིང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། འཕགས་པ་ལྷ་དང་། ལེགས་ལྡན་འབྱེད་དང་། བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པའི་ལམ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མཉམ་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བས་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ།སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ཅིང་། དེ་ལོག་པས་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།སྔར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་ཞིང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ནི་ཐར་པར་འགྱུར་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་སྔར། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ ཉིད་དག་ལ།།བདག་དང་བདག་གི་ཟད་གྱུར་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ཅེས་སྨོས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ ཐབས་ཡིན་ཏེ།།སྒོ་དེ་ནས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མི་སློབ་པ་ཚོགས་དང་སྤྱོད་པ་དང་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་གོ་འཕང་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྔར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ།

如是戏论由空性而灭，因此注释者引用圣天论师所说：'轮回种子为识，诸境为彼行境，若见境无我性，轮回种子得灭。'此说确实合理。
不同于外道所执著的我与我所，以及其他部派所执著的所取能取实体，以及唯识论者所说的心与心所分别，在大乘中观宗的见地中，在世俗名言中，内外缘起不加观察唯一悦意如幻，能作所作，由执著彼而轮回三有，烦恼相续，若不执著彼而了知胜义无自性，则轮回种子灭尽，以无所得方式获得无住涅槃的大乐。
此即龙树尊者、圣天、清辨、佛护等大乘中观道论师们所说的般若波罗蜜多法门。
因此，如是见一切法平等性等同涅槃无生时，则心的行境转变，心行境转变则所诠转变，彼转变则世俗谛执著相的戏论寂灭。
以此说明戏论由空性灭的内容作结，如前所说：'业惑尽得解脱，业惑从分别生，彼等从戏论起，戏论由空性灭。'此说明不共解脱。
其中，从世间戏论生分别，从分别生业惑，业惑尽则得解脱。业惑尽得解脱亦如前所说：'于内外法中，我我所若尽，取蕴则灭尽，彼尽则生尽。'
此为声闻缘觉共同解脱，通过证悟人无我而区分，是断除烦恼障的方便。由此门径，声闻缘觉道及果位圆满，以究竟沙门果区分的无学众、行、独觉地位得以证得。
对于所说'戏论由空性灭'，若问如何由空性灭？如前所说，由所诠转变、心行境转变而灭。

།མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་སྨོས་པའི་རིམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བས་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ།སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ཅིང་། དེ་ལོག་པས་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། སྒོ་དེ་ནས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཉིད་ཐོབ་པར འགྱུར་རོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དབུ་མ་སྨྲ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་པ་དག་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་དངོས་པོ་སེལ་བ་ཉིད་དུ་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་པ་དག་བཞིན་ནམ། དམུས་ལོང་དང་མིག་ཅན་གྱིས་ཕྱོགས་མི་བདེའོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་པ་དང་། དབུ་མ་པ་དག་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས པོའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་མ་བརྗོད་པས་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐབས་འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་གྱི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ ལྟ་བ་དེ་དང་གང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ།སློབ་དཔོན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ན་ཁྱོད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ནས་དེ་གཉིས་འདྲའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདི་ལ་སོ་ སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པར་ནི་འདྲ་མོད་ཀྱི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་ནི། མ་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ལ། བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་ཅིག་ཤོས་ནི། སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ།འདི་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ནི་མ་རིག་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར། མ་སྐྱེས་ པ་དང་མ་འགགས་པར་མཐོང་བ་ཅིག་ཤོས་ནི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ།།གཞན་ཡང་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ་ཞེས་ཚིག་འབའ་ཞིག་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ནི་དཔེར་ན་དམུས་ལོང་ཕྱོགས་འདི་མི་བདེའོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་མིག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་ བས་དེར་འཁྲུལ་པ་དང་རྡེག་འཆའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ཤེས་པའི་མིག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བས་སྐྱོན་དེ་དག་གིས་གོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོས་མེད་པ་པ་དང་དབུ་མ་པ་གཉིས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ རྟོག་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ།བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་བརྗོད་ན་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་ན་རིགས་སོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་ལན་གདབ་པའི་ ཚིག་སྟོན་ཏོ།

通过说'未生未灭，法性等同涅槃'这样的次第，见到一切法等同涅槃无生，则心的行境转变。由心的行境转变，则所诉说的对象转变，由此转变，则世俗谛的执著相的戏论得以息灭。这是声闻、缘觉不共解脱，通过证悟法无我而区分，是断除所知障的方便。从这个门径，大乘道及其果位一切圆满，获得无上佛陀世尊的果位。
自部与他部有些人说：'中观论者诽谤一切事物，与断见论者无异。'对此，有人回答说：'虽然同样否定事物，但如同凡夫与阿罗汉的无择舍与择舍，或如盲人与有眼者确知方向不适宜一样，虽然相同但有差别，断见论者与中观论者也有差别。'这种回答并非恰当，因为对方说的是在证悟事物真实性上无差别，而回答者并未说明在这方面有何差别。
在此，自部与他部有些人说：'如说此世间不存在，他世间不存在，化生有情不存在等见解，与说一切事物未生未灭的见解，这两者有何差别？'对此，论师佛护回答：'这两者有极大差别，你因为不了解空性的意义而认为两者相同。譬如无择舍与择舍，虽然都是舍，但无择舍具有无明结缚，而另一种舍是诸佛世尊所教导的，两者有极大差别。同样，见此世间不存在等是由无明愚痴心所致，而见一切事物因自性空故未生未灭则是以智慧为先导，两者有极大差别。'
此外，虽见为无而说'此世间不存在'等仅仅言说，就如同盲人说'这个方向不适宜'，因无眼故不见而产生迷惑和碰撞。同样，虽说世间不存在，但因无智慧眼而不见，故为过失所染。这种回答不恰当。为什么呢？因为对方说断见论者与中观论者在证悟事物真实性上无差别，而佛护未说明有差别的理由。'如是说则合理'等，是解释者对他们所说的回答，即显示对他们的回答之语。

།དེའི་ཕྱིར། མེད་པ་པ་དང་དབུ་མ་སྨྲ་བ་དག་གང་གི་ཚེ་མཚུངས་པར་རྟོག་།ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུའམ། འོན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་གཉི་གའི་དུས་སུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་མཚུངས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ནི་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་ འདེབས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་དྲུངས་ཕྱུང་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པ་དང་།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་དབུ་མ་སྨྲ་བ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དག་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཤིང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལས་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་ཞིང་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་འགགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དག་འབྱུང་བར་སྟོན་པས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་ མེད་པ་པ་དག་དང་།དབུ་མ་སྨྲ་བ་དག་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་མཚུངས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བའི་དུས་སུ་ཡང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེད་པ་པ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་ འདེབས་པ་འབྱུང་ཞིང་།དེ་ཡང་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མས་ཉེ་བར་སྦགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་འགྱུར་གྱི། དབུ་མ་སྨྲ་བ་དག་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བའི་དུས་སུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་བློ་སྔར་བྱུང་བར་ གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པས་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡང་ལྟ་བའི་དུས་སུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་མཚུངས་པར་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ འདི་སྐད་དུ་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བཀག་པས་དེའི་ཟླས་དོན་གྱིས་གོ་བས་དབུ་མ་པ་ལ་མེད་པའི་བློ་སྐྱེ་སྟེ།དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ཉིན་མོ་ཟས་མི་ཟ་ལ་འཚག་བཟང་བ་ལས་ན། དོན་གྱིས་གོ་བས་ནུབ་མོ་ཟ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་ དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དོན་གྱིས་གོ་བས་མེད་པའི་བློ་སྐྱེས་སོ་སྙམ་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡོད་པའི་བློ་བཞིན་པས། །བློ་དེ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡོད་པའི་བློ་ནི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ་སྙམ པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱིས་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མེད་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པས་མེད་པའི་བློ་དེ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་ལ་མེད་པར་ལྟ་བའི་བློ་མེད་དོ། །ཡང་ན་གང་ན་དངོས་པོར་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་ནི་དེ་བསལ་ བས་མེད་པའི་བློ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་ཀྱི་སེལ་བ་མེད་པ་ལ་ནི་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་མེད་པའི་བློ་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བ་ལ་ཡོད་པ་བསལ་བས་མེད་པར་ལྟ་བའི་བློ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །སྤྱོད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མེད་པ་དག་དང་དབུ་མ་སྨྲ་བ་དག་ལ་སྒྲ་མཚུངས་པ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲ་ཙམ་མཚུངས་པ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།

因此，当问及虚无论者和中观论者何时相同时，是在世俗谛时还是在观察真实义时，回答说：在这两个时候都完全不相同。
首先，在世俗谛时，虚无论者执著于否定因果，从根本上摧毁善法，趋入一切不善业道，损害世俗谛理。而中观论者则不否定如幻如阳焰般的因果关系，不趋入不善业道，并且说明有漏蕴相续中会生起后有蕴，以蕴相续灭为前提而生起如梦般的现在与未来，因此不损害世俗谛理。
通过'在世俗谛时虚无论者与中观论者也不相同'这句话，说明在世俗谛时也完全不相同。
在观察真实义时也不相同，因为虚无论者以'无有识'为对象，否定一切事物，这是邪见，因为被破戒垢染污，不能止息痛苦。而中观论者在观察真实义时，对于色等境的实有认知，通过了知色等诸法空性而认识到'这些色等诸法非实有'而得以遮除。通过这段话说明在观察真实义时也完全不相同。
如果此处对方说：'中观派在胜义中否定实有，由此相对推知，中观派会生起无的认知。就像说提婆达多白天不吃饭却身体健康，由此推知他晚上吃饭一样。'对于这个预设的他方观点，注释者回答说：'不会由推知而生起无的认知。'
为了说明这一点的正确性，他说：'胜义中认为色等境无的心，也不符合实相，因为是心的缘故，如有的认知一样。因此遮除了这种认知。'这些分别是有法、所立法、能立法、譬喻和结论，按顺序配对。就像有的认知因为是心而不能如实缘取对境一样，无的认知也因为是心而不能如实缘取对境，因此遮除了这种无的认知，所以中观派没有执无的认知。
或者说，在有实有显现的认知生起处，遮除它才会生起无的认知，而在没有所遮时，通过了知无的方式，无的认知也会消除。这表明中观派在胜义中不见实有时，也不会因遮除有而生起执无的认知。
通过'无所行而行的般若行处，远离一切戏论者不会生起无的认知，因此虚无论者与中观论者连名称相同也谈不上'这句话，说明连名称相同也没有。

།སྟོན་པའི་དུས་ན་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་ཙམ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མེད་པ་ ཉིད་དུ་སྟོན་པ་མི་བྱེད་པས་ཡུངས་འབྲུ་དང་རི་རབ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་བསྟན་པའི་དུས་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མདོ་མཛད་པས། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་གསུངས་པས་དོན་ དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་ནས་ད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དུ་ནི་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མང་པོ་ཉེ་བར་བླངས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པ་ཕྱི་ ནང་གི་དངོས་པོ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དེ་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་ དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་དག་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་ ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ དུ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་དག་དེ་ལྟར་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐ་སྙད་དུ། །ཐམས་ཅད་ཡང་ དག་ཡང་དག་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དེ་ང་ཡང་ཡོད་པར་སྨྲའོ། །གང་འཇིག་རྟེན་ལ་མེད་པར་གྲགས་པ་དེ་ང་ཡང་མེད་པར་སྨྲའོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་གཟིགས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ན་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་དང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལ ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་མི་འགལ་བར་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི།ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

为了仅仅否定在说法时也存在的缘故，不作为无的显示，就像芥子和须弥山一样差别极大，以此说明在说法时也有极大差别。如是首先经典作者说：'未生亦未灭，法性同涅槃。'以此说明胜义中一切法无生无灭的法性与涅槃相同。
现在世俗谛中，为了随顺获得多种布施等胜义谛悟道资粮，以及随顺世间言说中所知的内外诸法，凡是世间所承认为真实的，世尊也说是真实的。
凡是虚空之花、兔角等世间所知为不真实的，世尊也说是不真实的。关于二谛安立的方式，凡是世间所知为真实与不真实的，世尊也说是真实与不真实的，为了显示世俗谛的安立方式。
虽然一切法与涅槃相同，但为了随顺获得多种布施等胜义谛悟道资粮，以及在世间言说中这些内外诸法确实如此真实的缘故。如同内外诸法为世间所知为真实，以及虚空之花、兔角等为不真实所知的一切，在世俗中'一切真实不真实'如是说。
为了显示此中的根据，如是世尊也说：'凡是世间所知为有的，我也说为有；凡是世间所知为无的，我也说为无。'如是所说。
世尊虽然见到胜义中诸法自性空，但依世间言说的力量说：'此是真实，此非真实，此是真实与不真实。'因此，当作世间言说时，为了随顺获得多种布施等胜义谛悟道资粮，以及随顺世间言说中所知的五蕴等内在诸法和瓶子、毛毯等外在诸法，凡是世间所知为真实的一切，世尊也说是真实的，应说为真实。
凡是虚空之花、兔角等世间所知为不真实的一切，世尊也说是不真实的，应说为不真实。或者，眼等诸根和色等诸境不违背世俗谛而存在，故说'一切真实'。
以此说明：或者'一切真实'是说内外诸处随顺世俗谛而存在，故称'一切真实'。

།དོན་དམ་པར་ནི་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པས་ཡང་དག་མིན་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ན་ཡང་དག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དོན་དམ་པར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཡང་དག་མིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།བདེན་པ་གཉི་གའི་རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས། ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ད་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་རྣལ་ འབྱོར་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར།ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ལ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་བརྗོད་པས་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཡང་དག པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དོན་དམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །ཡང་དག་ ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད།།ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱི་ རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་གཡོ་བ་མེད་པ་ཤེས་བྱར་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་གཡོ་བ་མེད་པ་སེམས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་བྱར་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་རྟོགས་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བདག་གིས་བདག་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་བདག་གི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་པས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དག་ཡང་དག་མིན་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི།ཐམས་ཅད་ཡང་དག་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་གསུངས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་དེས་བདག་དང་བཅས་ པའི་ཕྱིར་དང་བདག་གི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་པས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་གོམ་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བདག་ཏུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

就胜义而言，缘起如幻，自性完全不成立，因此，如其所显现般并非存在，故说非真实。或者说'非真实'是指：内外处等就胜义而言，缘起如幻，自性完全不成立，因此，如其所显现般并非存在，故称非真实。
依据二谛的形相而说'真实非真实'，是指内外处等依世俗谛而言，因为如幻般能作所作，故称为真实；而这些依胜义谛而言，因为无自性，故称为非真实。
现在为了显示在胜义中既非非真实亦非真实，这就是佛陀的教法，因为在现证时瑜伽行者于一切相中不分别一切法的真如，故说'非非真实非真实，此乃佛陀教法'。在胜义中诸法自性空如幻、如梦、如阳焰、如影像、如回声等，在现证时瑜伽行者于一切相中不分别一切法的真如，因此既不说是非真实，也不说是真实，所以既非非真实亦非真实，这就是诸佛世尊的教法，远离有无等过失，不共外道，能显明胜义。
或者这是另一种含义，'一切真实非真实，真实非真实性，非非真实非真实，此乃佛陀教法'这个偈颂的含义，为了显示另一种解释方式：或者说，世尊为断除烦恼障而宣说内外处离我我所相、无动摇性为所知，这一切称为'真实'。
以另一种方式解释：世尊为断除烦恼障而宣说眼等内处和色等外处离我我所相、无动摇、无思虑为所知，这一切即是真实性，因为通达此则烦恼不生。识的特征因具有我及我所，故说为作者，所以听闻、思维、修习等为'非真实'。
以另一种方式解释'一切非真实'的含义：世尊说识蕴的特征为我，由于识的特征具有我及我所，以及说识为作者，所以听闻、思维、行走等非真实，因为就胜义而言，识也不承认为我。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ལ་ ལྟོས་པའི་དབང་གིས།ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་ཕྱིར། འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་བསྟན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ལ་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དངོས་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས། ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ བསྟན་པའོ།།ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ནི་དོན་དམ་པ་པ་སྟེ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ པའི་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དངོས་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་དངོས་པོ་ རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཏེ་དྲང་སྲོང་མཆོག་རྣམས་སོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་བདེ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་དང་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་དུས་ཀྱི་དབང་གིས མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པས་བསྟན་པའོ།།ཡང་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་པས་བསྟན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་དེ་ལ་ནན་ཏན་བྱ་བར་བསྐུལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་མཆོག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྨྲ་བ་གཞན་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་ཐམས་ཅད་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནན་ཏན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐ་སྙད་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ ཡིན་པ་དོན་དམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཟུག་རྔུ་ཐམས་ཅད་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་པ་དག་ལ་མངོན་ པར་མ་ཞེན་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་གང་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་བྱའོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་གཉིས་པ། རང་གི་སྡེ་དང་། གཞན་གྱི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཕལ་ཆེར་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་མ་ལུས་པར བསལ་བས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོགས་ན།འོ་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་སོ།

由于依赖世间论典的名言，所说'真实与非真实'这句话，是表示对'真实性'和'非真实性'这些词义作另一种解释，即：由于世间执著于我，因此依据世间名言而说识是我的说法是真实的，而依据论典名言，由于无我，说识非我的说法是非真实的。
依大乘宗义，由于一切法无生，有分别智和无分别智的境界，以实事方式所计度为真实等性质的这些都是不存在的，所以'非真实亦非真实，此乃佛陀教法'这句话，是表示对'非真实性亦非真实性'这些词义作另一种解释。
大乘宗义是胜义谛，由此一切法无生故，有分别智和无分别智的境界，以实事方式计度为非真实性的这些都是不存在的，所以也非非真实性。诸佛世尊的教法仅是因缘假立，非是有无之故。
对'此乃佛陀教法'中的'佛陀'、'教法'和'佛陀教法'这些词义作详细解释：其中'佛陀'是指完全通达无倒法性故称为佛陀的诸大仙。'教法'是指对希求人天善趣和解脱安乐者，随其根器、意乐、习气和时机而如实开示善趣解脱之道，或者说是断除自他相续中一切烦恼及习气敌故称为教法。'佛陀教法'即是诸佛的教法。
为显示诸佛教法的体性及劝勤修持，说此教法是世俗谛和胜义谛的殊胜无碍言教，是不共于其他论师，为拔除一切执著刺故应当精进。即诸佛世尊的教法是远离有无过失的世俗谛和胜义谛的道理，不共于一切外道，能显明胜义。因此，欲见真实者应不执著依世间名言所说诸法，而应精进于真实义。
第六十二品。自部和他部大多有诸过失，若你说由遣除他人所遍计的一切事物自性而通达真实，则应说明其相。

།ཅི་སྟེ་མི་སྟོན་ན་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ངེས་པར་མི་འཇོག་ལ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཅོ་འདྲི་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ། ཐམས་ཅད་ ཡང་དག་ཡང་དག་མིན།།ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་ པ་ཉིད་དང་།ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ལ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་བརྗོད་པ་དེས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ།དོན་དམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་པ་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པར་བྱས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དེ་ཁོ་ན་གང་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་བྱའོ་ཞེས་ བཤད་པ་དེ་ལ།འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྡེ་པ་དག་ལས་ཕལ་ཆེར་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་མ་ལུས་པར་བསལ་བས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོད་ན། འོ་ན་དེས་ན་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་སོ།།ཅི་སྟེ་མི་སྟོན་ན་ཁྱེད་རང་གི་ཕྱོགས་ངེས་པར་མི་འཇོག་ལ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ་གཞན་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ཉིད་ཡིན་པས་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ འདིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། བསྟན་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡང་བདེན་པ་ཞིག་ནི་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་སྟོན་ཅིག་ ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་།འཇམ་དཔལ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇམ་དཔལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ལེགས་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པས། འདིར་ཡང་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོས་དེ་མ་བསྟན་པར་ཁྱེད་ དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པ་ཙམ་བྱས་པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོས་ཁྱེད་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ལས་དང་པོ་པ་དག་ཡང་དག་པར་དབུགས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ངེས་པས་འདི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་བོ་ལས་དང་པོ་པ་ཡང་དག་པར་དབུགས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ངེས་པས་དོན་དམ་པ་ པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་འདི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པ་ པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ལུང་མེད་པར་བདག་གི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པ་འདི་ལ་གང་ཟག་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མེད་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་ལུང་མེད་པར་བདག་གི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果不说明的话，就不能确立自己的立场，而只是在破斥他人的立场，因此你们就成了诡辩者。这是说，先前论著作者说：'一切是真实，非真实，真实非真实，非真实非非真实，这是佛陀的教法。'佛世尊依世间名言而说：'此是真实，此非真实，此是真实非真实。'而胜义谛中既不说非真实，也不说是真实。因此诸佛世尊的教法远离有无过失，不共一切外道，能显明胜义谛。所以，欲见真实者应当不执著依世间名言所说的这些，而应当精进于胜义谛中的真实性。
对此，自部和他部的大多数人都提出质疑。他们说：'如果你们中观派想通过遮除一切他人所遍计的事物自性来通达真实，那么就应当说明真实的特征是什么。如果不说明，你们就不能确立自己的立场，而只是在破斥他人的立场，因此你们的论证只是诡辩，不是真实的。'
对此说法，论释者如此回答：'如果真实的特征是可以言说的，那么确实应当说明，但它不是可言说的。'这是说，胜义谛的真实特征是不可言说的。如经中说：'文殊，请你宣说胜义谛。'文殊默然不语时，如来说：'文殊，你已善说胜义谛。'因此，这里胜义谛的真实特征也是不可言说的，我只是否定你们对它的执著，所以我不是在诡辩。
然而，为了让初学者获得真实的安慰，以分别智和有分别的认识如实决定，应当这样解释：虽然胜义谛的真实特征不能言说，但为了让初学者获得真实的安慰，以世俗名言中的分别智和有分别的认识如实决定真实特征的方式来解释胜义谛的真实特征。
为了说明这一点，说：'非从他得知，寂静，无戏论，无分别，无异，此是真实相。'这就是说明了胜义谛的真实特征。
为了详细解释这些，说：'非从他得知'是指此中无从他得知，即无需经教，是自己亲证并自我了知的意思。胜义谛是不从他人处获知的，是不依靠他人的教言而由自己亲证并自我了知的。

།ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ཞི་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཞི་བ་ཡིན་ནོ།།སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་གང་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་སྤྲོས་པ་དེ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི གང་ལ་ཡུལ་སྣང་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེས་འདི་ནི་ཁ་དོག་གོ། །འདི་ནི་དབྱིབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་རོ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར་དོན་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་པས་དོན་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་སྔ་མ་ལྔ་པོ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ལས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་སྤྲོས་པ་དག་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ཞི་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞི་བ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མ་ཞི་བ་ཉིད་ལ་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དོན་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་ཅན་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་གཞན་ལས་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གཞན་ལས་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཚིག་མི་འཇུག་པས་དེའི་ཕྱིར།དེ་ཁོ་ནའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཚིག་གིས་སྒྲོ་གདགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གཞན་ལས་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ནའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཚིག་གི་སྒྲོ་གདགས་ པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ དགག་པ་སྟོན་པའི་བཤད་པ་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བས་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ད་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དགག་པ་སྟོན་པའི་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་ནུས་པ། རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ།ཡི་གེར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དགག་པ་སྟོན་པའི་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ ནའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་ནུས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་བཤད་པ་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

所谓'寂静'，是因为远离自性的缘故。因为不是分别事物自性和差别境界的对境，所以说因为自性空的缘故，不是分别事物自性和差别境界的未寂静的对境，所以是寂静。
'诸戏论所不戏论'，是因为言说相的戏论寂灭的缘故。也就是说，世间的戏论中具有言说相的戏论寂灭的缘故，意思是远离世间诸法。
'无分别'，是因为无显现性故，不作'此是此'等分别的缘故。也就是说，远离境界显现者即是无显现。其事即是无显现性，因为不分别'此是颜色'、'此是形状'等，所以称为'无分别'。
'非异义'，是因为法性一味的缘故，无可分别义。也就是说，因为法性之味是空性一味的缘故，无所缘故，无可分别义，所以称为'非异义'。
'此即是真实相'，是总结前五种意义，即与'此即是真实相'相连。
现在为了显示这五种文义的连接，所以说'由于无分别故，诸戏论所不戏论'，这是因为从分别所引生而有言说相的戏论生起的缘故。
'由于诸戏论所不戏论故是寂静'，这是因为戏论不行即称为寂静的缘故。
'由于寂静故是无分别智的境界'，这是因为在未寂静中生起有异义境的分别智的缘故。
'由于是无分别智的境界故非从他知'，这是因为从他知中生起分别的缘故。
由于非从他知故于彼言语不行，因此'真实自性超越言语安立'，这是因为若是可言说则成为从他知性，所以真实自性超越言语安立，故非所言说。
'虽不能言说'等，是说如是真实相虽不能言说，然而在世俗言说中，依止文字而有显示遮遣一切事物自性和差别的说明，由方便门而显示胜义谛真实。
为了显示此义，所以说'显示遮遣一切事物自性和差别的说明，能证悟真实自性，随顺以无生方式生起无分别智，从文字假立而生起'。其中'显示遮遣一切事物自性和差别的说明'是差别所依，而'能证悟真实自性，随顺以无生方式生起无分别智'是该说明的差别。

།དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་བཤད་པ་དེ་སྒོ་གང་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡི་གེར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་བཤད་པ་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བས་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཐབས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པས་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅོ་འདྲི་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ པས་སྐྱོན་གདགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཀུན་རྫོབ་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ ཉིད་མིན།།རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲས་བུ་གང་བྱུང་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་མྱུ་གུ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། བློ་ཐ་དད་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྟོགས་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་བློ་ཐ་དད་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་བློ་ཐ་དད་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱང་ གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲས་བུ་གང་བྱུང་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ པར་གྱུར་ན་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་རྒྱུ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ།།ད་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་ལས་གཞན་པ་མྱུ་གུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་པའང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལས་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། རྒྱུ མ་ཡིན་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་འབྲས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནས་ལས་འབྲས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འབྲས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ ཉིད་ལས་ཀྱང་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་མི་འདོད་དོ།

如果问到具有如是差别的解释从何处生起，则从文字假立而生起，因为在世俗言说中如是解释依于文字而生起，所以胜义谛的真实性是以方便而宣说，应当如是配合。
如是以方便门宣说真实为自证所知，因为并非未宣说相，所以并非质问，故无过失，这是前说回答的结论。
如是首先宣说胜义谛的真实性，即'非从他了知寂静，及无诸戏论所戏，无分别义无差别，此即真实之体相'，这是首先宣说胜义谛真实性的体相。
现在将解说世俗谛等，是宣说世俗谛真实性的体相。为了宣说此义，'依何因缘而生起，彼暂时非是真实'，依于何因缘而生起何果，彼暂时非是真实，因为因与果非是一体，这是语义。
譬如依种子而生芽，种子本身并非是芽。为了说明此真实性的量，应知因与果非是一体，因为是以不同心识所了知，如同能知与所知。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如能知与所知以不同心识所了知，故彼二非是一体，如是因与果也以不同心识所了知，故彼二也非是一体。
为了说明此理由，又说'依何因缘而生起，彼暂时非是真实，因为将成从因体性不生之过'。若因果二者是一体，如同从因体性中因不生，如是从因体性中果也将成不生之过，这是不应理的。
现在为了说明因果二者也非是他体，故说'亦非异于彼'。譬如离种子外无芽的体性，故芽非异于种子。
为了说明此理由，'依何因缘而生起，彼亦非异于彼'，应当了知，因为如同从非因不生，从因中果也将成不生之过。
若因果二者是他体，如同稻芽不从大麦生，如是稻芽也将不从稻种生起之过，这也是不应理的。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་ན་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་ན་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ ཉིད་ལས་རང་ཉིད་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱང་འབྲེལ་ན་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གཉིས་སྨོས་པ་ནི། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་མ་སྨོས་པར་ བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པར་གྱུར་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ན་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་ཡང་གཞན་ཡིན་པ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་དང་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་དག་སྣང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་དེ་ བཞིན་དུ།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བར་འགྱུར་བས་མ་ ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་ན་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བྱས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ལས་གཞན་པ་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་ནས་ཀྱི་ས་བོན་དག་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མ་ འབྲེལ་བས་གཞན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དག་གི་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ནས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་འདིར་གཏན་ཚིགས་སུ་བྱེད་པས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་འདས་མ་ཐག་པས།དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་མཇུག་ནས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་འོག་ནས། དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཞིག་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་རྒྱུན་གྱིས་ ངེས་པར་གནས་ཤིང་རྒྱུན་ཞིག་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་མི་འཇིག་པའི་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཆད་པ་མ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྒྱུ་འཇིག་ཅིང་རྒྱུ་དེ་ཞིག་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནམ་ཡང་མི་འཇིག་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།དེ་དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ས་བོན་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་རྟག་ པ་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明此义的量，应当知道'或者说，果也非异于因'这句话，因为由于因果相关联而依缘而生，如同因的自性一样，是以比量而说的。
这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，譬如因的自性与自因果相关联而依缘而生，故自性非异于自身，如是因果二者也由于相关联而依缘而生，故果非异于因。
由于是具有差别的因的结合，故不会有被其他所依而生的诸果不定过。这是说，前面比量的因的结合中说'因果相关联'和'依缘而生'这两个词，是因为如果不说'若因果相关联'这个差别而只说'由依缘而生'的话，对方会这样说：'这里虽然依缘而生却是异体的稻种和稻芽等是可见的，因此，到底是由于依缘而生故，如稻种异于稻芽一样，果异于因呢？还是由于依缘而生故，如稻芽非异于稻种一样，果非异于因呢？'这样就会成为不定，中观派的因就不成立。
为了遣除这个不定过失，所以作了'因果相关联而依缘而生'这样具有差别的因的结合。因此，依于异于彼稻种的稻种所生的稻芽与稻种虽然是依缘而生，但由于不是因果相关联，所以是异体的情况，不会有这样的不定过。因为稻种与稻芽既是因果相关联，又是依缘而生，所以二者非异体，这里是以此为因，故无不定过。
'故'字是表示因的意思，这是说紧接前面根本偈颂中'亦非异于彼故'的后面所说的'故'字，是与下文'故非断亦非常'相配合，表示能立因的意思。
为了说明此义，由于如是因非即是果亦非异于果，故说'故非断亦非常'。为了详细解释此义而说：此中由于因虽灭而果生故相续决定安住，又由于相续也非是不灭的异体故非断，又由于果时因灭，因虽灭而果也决定不灭，故非即是彼，故亦非常。
如是，由于所依所生非即是彼亦非异于彼故，既非断亦非常。如是，若种子即是芽，则种子应成常，由于种子非即是芽故，种子非是常。

།གལ་ཏེ་ས་བོན་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་མྱུ་གུ་ཡང་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆད་པས་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ ལྷས་མཛད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇུག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྡོག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོས་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཆད་ པ་མ་ཡིན་ལ།ཆོས་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ན་རེ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལྟར་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་པ་དང་།ཀུན་རྫོབ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིན་པས་དེ་ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། དོན་གཅིག་མིན་དོན་ཐ་དད་མིན། །ཆད་པ་མ་ ཡིན་རྟག་མིན་པ།།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་གྱི། །མགོན་པོའི་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ། ཆད་པ་མ་ཡིན་པ། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། ཆད་པ་དང་ རྟག་པའི་སྐྱོན་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ།མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ། སྟོབས་ བཅུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ།འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་རྒྱུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིན་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རྟོགས་ནས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ལ་ཕན་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་དག་ཏུ་གྱུར་ནས་གསུང་གི་འོད་ཟེར་དག་གིས་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱི་པད་མ་ དག་ཁ་འབྱེད་པར་མཛད་པ་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱས་པས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་བདུད་རྩི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་ནས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ལ་ཕན་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་ནས་གསུང་གི་འོད་ཟེར་དག་གིས་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ ཀྱི་བློ་གྲོས་ཀྱི་པད་མ་དག་ཁ་འབྱེད་པར་མཛད་པས།བདག་དང་གཞན་གྱི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱའོ།

如果种子是一个事物而芽是另一个事物的话，那么种子就会在一切方面断绝相续而成为断灭。正因为种子与芽不是相异的，所以种子不是断灭的。为了说明这一点引用圣天论师所说的教证：'由于事物生起，所以不成断灭；由于事物还灭，所以不成常有。'或者有人说，由于法性相续，所以不是断灭；由于诸法还灭，所以不是常有。这是注释者自己说：由于果法的法性相续，所以不是断灭；由于因法还灭，所以不是常有。
这样阐述了胜义和世俗的真实性相之后，现在为了说明这真实性相是佛陀世尊的甘露教法，应当精进修持，所以说：'非一义非异义，非断灭非常有，此乃佛世间，怙主教甘露。'
如是分辨天道与解脱道，非一义，非断灭，非常有，超越一异、断常过失，最为甚深，显明胜义真实性。为了获得世间和出世间的安乐，应当修持一切智者、一切见者、具足十力、世间怙主、无因而慈爱众生的佛陀世尊的甘露教法。
为了说明这一点，所谓甘露是因为它是获得甘露果位的因。具足无量福德智慧资粮的诸菩萨通达此理后，为了利益一切众生而精进修持，成为圆满正觉的太阳，以语言光芒开启具缘众生的智慧莲花。声闻们也通过闻思修所生的熟练智慧，于现世证得涅槃，息灭一切痛苦，这就是甘露。
在佛陀世尊的教法中，显明胜义真实性的这一教法是获得涅槃甘露果位的因，所以称为甘露。具足无量福德智慧资粮的诸菩萨通达人法二无我的真实性后，为了利益一切众生而精进修持，自身成为如同太阳般的无上正等正觉，以语言光芒开启具缘众生的智慧莲花，因为这是获得自他无住涅槃甘露果位的因，所以称为甘露。

།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་ བྱས་པ་གང་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་ནས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར།རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་འགའ་ཞིག་བརྒྱ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཚོགས་ མ་བསགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ལ་དེ་ལ་ངེས་པར་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཉན་ཐོས་གང་དག་ཚོགས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕྲལ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ལ་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཁུངས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཤེས་པ་འདི་ལ་ནི། །འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། །ཚེ་རབས་གཞན་ལ་འབད་མེད་པར། །ངེས་པར་འཐོབ་སྟེ་ལས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣལ་ འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་ཚེ་འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཐོབ་ཀྱང་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་འབད་པ་མེད་པར་ངེས་པར་འཐོབ་སྟེ།དཔེར་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་བརྒྱ་ལ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཟད་གྱུར་ཀྱང་། །དེ་ཁོ་ན་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཤེས་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་བག་ཆགས་བསགས་པས་བློ་གྲོས་སྦྱངས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་མེད་པར།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །རྟེན་པ་མེད་པ་ནི་ལུས་ དང་སེམས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། འདུ་འཛི་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སམ་འཕགས་པ་ཉན་ ཐོས་གཞན་དག་ལ་བརྟེན་པའི་རྟེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཅི་སྟེ་ཡང་བརྒྱ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དག་ཚེ་འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་དག་ཅུང་ཟད་ཚོགས་མ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མ་ཐོབ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཞན་ དག་ལ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ན།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ངམ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ ཤེས་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་བག་ཆགས་བསགས་པས་བློ་གྲོས་སྦྱངས་པ་རྣམས་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྟེན་པ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་རྐྱེན་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

声闻们也通过闻思修所生的智慧完全熟练，证悟无我之真实义后，于此生中现证涅槃，因为是息灭一切自身痛苦的涅槃甘露果位的因，所以称为甘露。
若有人百般于此生中因未积资而未能获得解脱，即便如此，也将在其他生世中必定成就。这是说明，声闻中有些人因未积资而当下未成就者，在其他生世中也必定会成就。
为了说明此中典据是圣者龙树菩萨所作，如说：'虽于此真实智，未得离贪欲，其他生无勤，必定得如业。'这是说，声闻瑜伽师虽然以真实智于此生未得离贪，但在其他生世中无需努力也必定获得，如同业的果报一样。
即便百般，诸佛未出世，声闻已灭尽，虽然不具足生起真实智的因缘，即便如此，在其他生世中以修习寂静智慧的习气积累，对于清净智慧者，无需他缘，独觉智慧从无所依中生起。无所依即是身心极其寂静，因此从无所依因中生起，意思是从无散乱因中生起。
这说明声闻瑜伽师现证真实际者，是依靠正等正觉佛陀们或其他圣声闻的所依缘而获得离贪性。
即便百般，声闻瑜伽师中有些人于此生修习真实智慧，因稍许资粮未圆满而未得离贪性，在其他生世中现证真实际时，若正等正觉佛陀未出世或声闻已灭尽，虽然不具足生起真实智的因缘，但由于前世修习寂静智慧的习气积累，对于清净智慧者，独觉智慧不从他处了知，仅从无所依缘中生起。

།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་དེ་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ དག་ལ་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་བདག་ལ་ལེགས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ཐག་པས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་འདི་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་དེ་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་དབང པོ་དང་།བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཚོགས་དང་། ཐེག་པ་དང་། རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་དག་ལ་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ལེགས་པར་འདོད་པ་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་བའི་དགོན་པ་སྤང་བར་འདོད་པ་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ཐག་པས་འདི་ཉིད་འབད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ཁོ་ན་ལས་དོན་དམ་པ་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་ བསལ་བ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་ མའི་དོན་འབྲས་བུར་བལྟ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དང་གཞན་དག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་བདག་ཡོད་པར་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསལ་བ་དང་།བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་བདག་མེད་པའི་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་དང་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པ་ལས། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་བདག་གམ་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ ཡང་བདག་གམ་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གམ་བདག་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ། མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། འདི་ལ་བདག་མེད་སེམས་ཅན་མེད། །སྲོག་ཀྱང་ཡོད་མིན་གང་ཟག་མེད། །ལུས་འདི་ཁམས་རྣམས་འདུས་ཙམ་དུ། །བདག་ལ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ དང་དེ་བཞིན་དུ།མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། འདི་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། སྲིང་མོ་གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ལུས་འདི་ལ་བདག་མེད་སེམས་ཅན་མེད་སྐྱེས་བུ་མེད་གང་ཟག་མེད་ཤེད་བུ་ མེད་ཚོར་བ་པོ་མེད་བྱེད་པ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གང་ཟག་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཁུངས་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་བདག་དང་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ གྱི་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་ཤེས་རྒྱ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ ལས་བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།

因此，这甘露教法对于修持者在今生来世中能获得甘露果位，所以凡是希求善果的人们应当以至诚心修持。这是为了使他人正确接受这甘露教法的话语。因此，这甘露教法对于修持者，随各自的根器、意乐、习气、资粮、乘位和因缘，对声闻和菩萨乘者在今生来世中能获得甘露果位。
所以，瑜伽士们希求善果、具足思择、欲离轮回旷野、欲得甘露果位者，应当以至诚心精进修持此法，唯有此法能成就究竟义。
此中，此品的义理是遮除他人所说的论证，并宣说自身无过失的论证，显示诸行皆空无我我所，这是总结和量果。在此第十八品观我法品中，此品的义理作为量果来看，是遮除自部和他部所说有我和法我的论证，以及论著作者自身宣说无我和无法我的无过失论证，显示诸行皆空无我我所。
为了说明宣说我和法自性空的功德，以及为了遣除他人说'此教法仅是干瘪的理论著作'的说法，此处也应当建立可信的经证。因此，在《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏，色非我非无我，如是受、想、诸行、识亦非我非无我。色、受、想、诸行、识非我非无我性，即是般若波罗蜜多'等等，这些都已成立。这显示了无法我的功德和教证。
同样，在其他经典中说：'此中无我无众生，亦无寿者无补特伽罗，此身仅是诸界聚合，于我如是显现。'等等。又如其他经典中说：'此中无我无众生，此等诸法皆有因。'等等。又如其他经典中说：'姊妹，又此身中无我、无众生、无士夫、无补特伽罗、无意生、无受者、无作者。'等等所说皆已成立，这显示了无补特伽罗我的功德和教证。
如是，这些可信的教证成立，是宣说我和法无自性的功德教证。这些作为此论所应详释的对境而宣说，也是依据上师的智慧波及注释的广博智慧。
由阿阇黎清辨所造《中观根本论释·慧灯论》中第十八品观我法品广释，阿阇黎观自在律师所造圆满。

། །།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་ པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས། འདིར་ ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་བཞག་པ་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་ འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དུས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་པས་ དེའི་ཕྱིར།འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ། །གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསལ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ།

现在，由于通过否定空性的相违品的差别而显示时间无自性的意义，开始第十九品。关于'由于'这个词，在此处也是进入立宗的因义，以及与下文相连的意义来看，词义如前。其中，就进入立宗的因义而言，说'现在，由于通过否定空性的相违品的差别'，是因为论作者在观缘品第一品开始时立宗说一切法无生，此处论作者也是依据如是立宗的因义而如是说。空性是自宗，其相违品是对方宗，即是说诸法有自性。其'差别'是指对方安立诸法有自性的前宗，下文说'胜义中诸法定有自性，因为是显现因故，如灯'等，诸法有自性的能立因'诸法的自性是三时显现因故'等。'否定彼'是指依据否定彼而开始第十九品。
依据与下文相连的意义，说'由于显示时间无自性的意义而开始第十九品'，因为观时品第十九品下文所说的意义是显示时间无自性，故依此而如是说。
此品的果是什么？以何方式获得彼果？显示时间无自性是此品的果，以否定空性相违品差别的方式获得彼果，因此，注释者在此品关联处仅说明了从方便所生的第一果。
为显示所说的'空性相违品的差别'，此处有人说：'胜义中诸法定有自性，因为是显现因故，如灯。若是非有，则非显现因，如龟毛衣。'

།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་ལྟ་ བུ་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།མར་མེ་ལྟ་བུ་བུམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དུས་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ནི་འདི་ན་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་དུས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྟག་པར་ཡོད་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་སྔར་འདས་པ་དང་། ད་དུང་ མ་འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདི་ནི་འདས་པའི་དུས་སོ། །འདི་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །འདི་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་པས་དེས་ན་དུས་ཀྱང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྟག་པར་ཡོད། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དུས་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།

说诸法的自性是显明三时的因，因此它必定是存在的。这些是有法、所立法、能立法、异品喻、合说、结论，依次配合如下：如同在此世间，不存在的龟毛衣不是显明三时的因，所以它是不存在的；如同灯是显明瓶子的因，所以它必定是存在的，同样，诸法的自性也是显明三时的因，所以它也必定是存在的。
这是此世间说时间存在的毗婆沙等宗派的论典中所说：'时'是异于诸法自性的常住语义，诸法自性的作用通过已经过去、尚未到来、现在正在进行的阶段差别，而显明'这是过去时'、'这是未来时'、'这是现在时'，因此时间也是异于法性的常住语义，诸法的自性也是显明三时的因，由于具有作用，所以必定是存在的，这就是其论典的内容。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བཤད་པ། ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་པ་དང་མ་སྤྱད་པ་ལས་འདས་པ་དང་། མ་ འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བྱ་བ་ཉིད་ལ་དུས་ཤེས་ཞེས་ཁས་ལེན་ཏེ། དཔེར་ན་བ་འཇོས་ཙམ་གྱིས་འོངས་ནས་བརྗོད། ལེའུ་གླགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐབས་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་པ་དག་ གི་གཞུང་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ལ།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྟག་པ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གསལ་བར་ བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས།ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་ཡང་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་དངོས་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉི་ག་སྤྱད་པ་ལས་ནི་འདས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། གཉི་ག་མ་སྤྱད་པ་ལས་ནི་མ་འོངས་ པ་ཞེས་བརྗོད།རྒྱུ་སྤྱད་ལ་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པ་འམ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་དུ་འཇུག་བཞིན་པ་ལས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིང་སེལ་བར་ བྱེད་པ་ཉིད་ལ།དུས་ཤེས་ཁས་ལེན་ཏེ། དཔེར་ན་བ་འཇོས་ཙམ་གྱིས་འོངས་པའི་བྱ་བས་བྱ་བ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བྱ་བ་ཉིད་ལ་དུས་ཞེས་གདགས་པ་དང་། དེ་ཙམ་གྱི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད། ལེའུ་གླགས་པས་བྱ་བ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལ་དུས་ཞེས་གདགས་པར་ ཟད་ཀྱི།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ནས་དངོས་པོ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ། དུས་ཀྱང་མེད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དོན་དམ་པར་ནི་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་དང་།རྟག་པ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་དག་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་དཔྱད་པར་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དུས་གཞན་པ་དང་། རྟག་པར་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་བསྣན་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ན་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་དུས་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྟག་པར་ཡོད་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་སྔར་འདས་པ་དང་། ད་དུང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་འཇུག་པའི་གནས སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདི་ནི་འདས་པའི་དུས་སོ།།འདི་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ།

为了通过遮破空性的相违品的差别而显示无自性，对于如此所说的回答，作为注释者说道：此处解释，属于世俗范畴的诸行的生起即是所谓的作用，由于这也是事物自性的生起，故彼等事物超越因果已受用与未受用而称为过去、未来和现在时。因此，在世俗中承许遮除其他作用的作用即是时间，如同说'挤奶时间已到，章节已完'一样。
此处显示，在佛教论典中，即使在世俗言说中，诸事物的自性也无实有的作用，离开诸事物的自性之外也无所谓时间这一异体常住的词义，因此诸事物的自性并非显明三时的因，从而显示对方的立宗和因不成立。
其究竟如何呢？在佛教论典中，属于世俗范畴的诸行即所谓五蕴，其从先前未生而生起的生起即是作用。此生起作用也仅是事物自性从因缘如幻而生，除此之外别无实体，故说彼等事物已受用因果二者即是过去，未受用二者即是未来，已受用因而未受用果或因果二者如秤杆高低般运行即是现在时。
因此，在世俗中承许以事物自性生起的生起作用本身遮除并排除其他作用即是时间。如同以挤奶的作用遮除其他作用即安立为时间，仅以此作用而说'章节已完'遮除其他作用即安立为时间而已。除此之外，既无离事物而异体的作用，也无时间，故诸事物的自性非显明三时的因，因此显示对方的立宗和因即使在世俗中对于佛教方面也不成立。
至于胜义中如何不应理，当如是观察等，是显示在胜义中诸事物的自性也无别的生起作用，离诸事物外也无所谓时间的异体词义及常住性，故当观察对方的立宗和因如何不应理。
此处主张有时间者说诸有为法外另有时间且是常住等，是显示对方的论点，即此处主张有时间的胜论派等的论典中说，所谓时间是离诸有为法外的异体常住词义，由诸事物自性的作用已过去、尚未来、现在运行的阶段差别而说'此是过去时，此是未来时'

།འདི་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེས་ན་དུས་ཀྱང་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྟག་པར་ཡོད་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དུས་གསུམ་ གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་དུས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པར་མི་འཐད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དོན་ གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།དུས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །ད་ནི་ དོན་དམ་པར་དུས་རྟག་པ་མི་འཐད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དུས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཡང་རྟག་པར་མཐོང་བས། དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་དུ།དུས་ཀྱང་མི་རྟག་པར་རམ། འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱང་རྟག་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དུས་བཞིན་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་ཁོ་ བོའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དབྱུག་པ་ཅན་མང་པོ་དང་ཉུང་ངུ་དག་ལ་དབྱུག་པ་ཅན་སྙམ་དུ་ཡིད་ ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དབྱུག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཡོད་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ།

这是说明现在时的，因此时间也是从事物本性中分离出来的词义常有，诸事物的本性也是能显明三时的因，所以由于具有作用而是实有的。
对此，首先为了说明胜义中时间不应异于有为诸法的推理，故说：'胜义中时间不应执为异于有为诸法，因为是事物的缘故，如有为诸法的自性'。这些依次配为有法、所立法、能立法和喻例。
譬如有为诸法的自性因为是事物故不应执为异于有为诸法，同样，时间也因为是事物故不应执为异于时间诸法。
现在为了说明胜义中时间非常住的推理，故说：'如是胜义中时间非常住，因为是相之所依故，如瓶'。这些也依次配为有法、所立法、能立法和喻例。
譬如瓶因为是相之所依故非常住，同样，时间也因为是相之所依故非常住。
若说：'以虚空等成不定过'，这是对方对中观论者的因'因为是相之所依故'提出不定过失的言词。他们说：'此中虚空等虽是相之所依却见为常住，因此，是相之所依故，如瓶般时间也是无常呢？还是相之所依故，如虚空等般时间也成常住？不定故中观论者的因不成立。'
对此说法的回答中，论释者说：'彼等亦如是遮故无异品故非不定'。胜义中虚空等彼等亦如时间般被遮故无异品，故我之因非不定。
现在色之念是缘与自性异的事物相关的词义境，因为生起确信故，如见持杖多少者生起持杖之确信念，于彼见有与提婆达多等自性异的事物杖相关的词义境一样。

།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་ད་ལྟར་ད་ལྟར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ སོ་སྙམ་པའི་བློ་འདི་ལ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཡོད་དེ་གཟུགས་ལས་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་དུས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ ལས་གཞན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ལ་སོགས་པ་དབྱུག་པ་ཅན་མང་པོ་དང་ཉུང་ངུ་ དག་ལ་དབྱུག་པ་ཅན་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེ་ལ་དབྱུག་པ་ཅན་ལྷས་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དབྱུག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་དབྱུག་པ་ཅན་སྙམ་དུ།ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེ་དེའི་ཡུལ་ལ་དབྱུག་པ་ཅན་ལྷས་བྱིན་གྱི་ རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་དབྱུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས་དབྱུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ནི་དབྱུག་པ་ཅན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ལ་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེ་ལ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེའི་ཡུལ་ལ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ དངོས་པོ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་ལ།དངོས་པོ་དེ་དག་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས་དེའི་ ཕྱིར་དུས་གསུམ་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་དུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

同样在此处也有对色法生起'这是现在'的确信，因此对于'这是现在的色法'这一认知，也有与自性不同的事物相关联的语词对象，除色法之外的语词对象即是时间，因此说'彼为他性'，这是在此处主张时间存在者用来证成时间异于有为诸法的能立因。这些依次配合法有法、所立法、能立法、譬喻、合说及结论。
譬如对于持杖的天授等众多或少数人生起'持杖者'的确信之心，在该认知中见到与持杖的天授等自性不同的事物杖相关联的语词对象，因见到生起'持杖者'确信之心的对境中，除持杖天授的自性外，还另外存在名为'杖'的事物语词对象，所以名为'杖'的事物语词对象异于持杖者的自性事物。
同样，对现在色法生起'这是现在色法'确信之心，在该认知中也见到与现在色法自性不同的事物现在时相关联的语词对象，因见到生起'这是现在色法'确信之心的对境中，除现在色法自性外，还另外存在名为'现在时'的事物语词对象，所以名为'现在时'的事物语词对象异于现在色法的自性事物。
此处所说：对过去、未来、现在事物生起确信之心的对境中，既有过去、未来、现在事物的自性，也另外存在异于彼等事物自性的过去、未来、现在时的事物语词对象，因此说时间的事物语词对象异于三时有为诸法。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་འདིར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་དུས་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དུས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དུས་རྟག་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ གཞན་ཡིན་པ་དང་།རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་དབྱུག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེའི་ཡུལ་དབྱུག་པ་ཅན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དབྱུག་པ་དེ་ ནི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན།རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེའི་ཡུལ་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་བྱ་བར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་དེ་ཡང་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན། གཟུགས་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་བྱ་བས་བྱ་བ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དུས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བ་དེ་ཉིད་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས པའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།དེས་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བར་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དུས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་དུས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཉིད་ དང་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་དུས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དུས་དེའི་ཁྱད་པར་གཞན་ཉིད་དང་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་མ་གྲུབ་པོ།དཔེ་ཡང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་དབྱུག་པ་དང་དབྱུག་པ་ཅན་དུ་ འབྲེལ་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་དབྱུག་པ་ཅན་མང་པོ་དང་ཉུང་ངུ་དག་ལ་དབྱུག་པ་ཅན་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་བློ་དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དབྱུག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ གྱི་ཡུལ་ཡོད་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།

对于如此所说，在此通过解释来回答，为了在此生起信解，以'为了生起信解'这一理由，对于除自体以外的事物相关语义，由于见到非时和无常性相的语义，通过推理而生起信解，以非时性和非常性而明显，因此在所立中有遮破有法之体性和差别的过失。
这里说明，对方以'为了生起信解'这一理由，推理除色自体以外有常住时间，即使在世俗谛中，其所立也有遮破有法时间之体性和时间差别为他性及常住的过失，从而显示对方的所立和理由都不成立。
譬如，对于'提婆达多持杖'生起信解的心，其对象除持杖自体外的事物杖，既非时间，也非异于色法，也非常住。同样，对于'现在色法'生起信解的心，其对象除现在色法自体外的事物，即对方所承许的所谓现在时间，既非时间，也非异于色法，也非常住。
因为现在色法本身非时间，除现在色法的作用遮遣其他作用外也无其他时间，且因为生起信解现在色法的作用本身也非常住。因此，对方通过推理生起信解，以非时性、非他性和非常性而遮破彼等，故对方所立中有遮破有法时间上所立法——诸事物的他性和常住性，以及遮破有法时间之体性和时间差别的他性和常住性等过失。
因此即使在世俗谛中对方的所立和理由也不成立。也无有譬喻，因为胜义中杖与持杖的关系不成立。'这非正理'是说，对方的譬喻，对于众多和少数持杖者生起'持杖'的信解心，如同见到除提婆达多等自体外的事物与杖相关的语义对象存在一样，这在胜义中不成立，故显示对方的论证有缺乏譬喻的过失而非正理。

།ཡང་ན་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ཁྱད་པར་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ ཅན་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་།རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ན་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་ པོ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་སྒྲུབ་ཀྱི།ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ དུས་མ་ཡིན་པ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་།རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཆགས་པས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ དེ་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དུས་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་དཔེའི་དངོས་པོ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་ གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ།ཁྱེད་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་དུས་དང་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་ འདོད་པའི་ཕྱིར།རང་གི་ཐུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་བློ་དེ་གཟུགས་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། བློ་དེ་གཟུགས་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་དང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པས་དེས་ན་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་དེའི་ཡུལ་ལ་ད་ལྟར་གྱི གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པོ་ཞེ་ན་ཡང་།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་དཔེ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷས་ བྱིན་དབྱུག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་གྱི།དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་ལྷས་བྱིན་དབྱུག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཅན་དེ་གཟུགས་ དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར།དཔེ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔྱད་པར་རྒྱས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དུས་དགག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ཡང་སྔར་ཕྲད་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པའི་སྐབས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་རང་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།

或者，如果证成彼如是色相之心识是与其他任何差别相联系的语义境，则成为成立已成立，及与自宗相违。此说明：或者，如果对方说：'我等先前所立之主张，现在色相之心识是与自性以外之事物相联系的语义境'，此非成立为'现在色相是与自性以外之事物现在时相联系的语义境'，而是成立为'现在色相之自性以外之事物，非时间之瓶、毛毯等任何差别相联系的语义境'，如是则成为成立已成立，及与自宗相违之过失而不应理。
如是，于中观宗，现在色相之心识非是与色相自性以外之事物时间相联系的语义境，而是与色相自性以外之事物瓶、毛毯等任何差别相联系的语义境已成立故，是成立已成立。由于你自宗承许现在色相之心识是与色相自性以外之事物时间相联系的语义境，故与自宗相违。
若成立彼心识是与色相时间性相的语义相联系的境，则无有譬喻。因为不能显示彼心识是与色相时间性相的语义相联系的境。此说明：若对方说：'我等成立现在色相之心识是与现在色相及自性以外之时间性相的语义相联系的境，故现在色相之心识的境中，现在色相自性以外之现在时间性相的语义别有所在，故时间性相的语义即是异于色相事物自性。'然而，对方之此成立无有譬喻。
何以故？天授持杖之心识是与色相语义相联系的境，而非与时间性相的语义相联系的境，故不能显示天授非持杖之心识是与色相性相相联系的境，是与色相时间性相的语义相联系的境，因此，彼譬喻空无所立法。
广说观察即如有性般，此说明：如同破除有性般，破除时间亦当如是宣说。即于前述观察接触品时，破除外道胜论派六句义中有性时说：若由具有有性而成有性，则无性亦应由自成有性，因为是彼自性故，譬如火不待冷等，亦由自性成为热性般。

།ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ ནི་བློ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་དུས་ཉིད་དང་ལྡན་པས་དུས་ཉིད་དུ་འདོད་ན་དུས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་རང་ལས་དུས་ཉིད་དུ འགྱུར་ཏེ།དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དུས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་དུས་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ཡང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ དུས་ཉིད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་དུས་ཉིད་ནི་བློ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུས་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་ཕྱིས་དུས་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྟོག་ན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་དུས་ཉིད་དང་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་དགག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་གསུམ་ པ།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་དུས་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་དང་རྟག་པར་འདོད་པ་དག་གི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སྤྱིར་བསྟན་ནས། ད་ནི་འདི་ལ་གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པར་འགྱུར་རམ། མ་ལྟོས་པར་རང་ལས་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་གྲང་ན།བརྟག་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འགྲུབ་ན་ཡང་ལྟོས་པ་ཅན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ལྟོས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་དམ་འཆའ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དུས་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ཏེ་འདུས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ། །ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པར སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འདས་པའི་དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ཀྱང་དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལྟོས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

仅仅是对不存在性的无需依赖其他事物的有法产生存在性的认知而已，因为依赖其他事物并非是存在性认知的因，而存在性是该认知的因。如果认为存在性和不存在性具有存在性，则会成为无意义和否定相违。如果认为不可言说的事物后来具有存在性，事物也不具有存在性，因为是事物的缘故，如同不可言说的刹那，从而损害自身的推理等，如前所说的道理。
如此，此处也是，如果认为由具有时性而成为时性，则非时性也会由自身成为时性，因为是它的本性，如同火不依赖寒等，也由自身成为热性一样。如果认为非时性的无需依赖其他事物的有法具有时性，也仅仅是认知而已，因为依赖其他事物并非是时性认知的因，而时性是该认知的因。
如果认为时和非时具有时性，则会成为无意义和否定相违。如果认为不可言说的事物后来具有时性，事物也不具有时性，因为是事物的缘故，如同不可言说的刹那，从而损害自身的推理等，如前所说的道理应当如理否定。
第六十三卷。如是，首先总的显示了胜论派等认为时间异于诸事物且是常住的宗派不合理后，现在，对此，如果所谓时间是某个事物存在的话，它是依赖而成立还是不依赖而由自身成立呢？为了显示两种观点都不合理，说道：'如果时间的分类成立，是依赖的还是不依赖的呢？'
其中，首先为了显示第一种常住不合理，说道：'如果承许是依赖的，现在和未来，如果依赖过去的话。'这表明了对方认为时间依赖而成立的宗义。如果现在和未来时依赖过去时而存在的话。现在为了显示证明这不合理的推理，说道：'现在和未来，将存在于过去时。若是时性则具有依赖性，如同过去时'，这是意趣。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。如同过去时若是时性则具有依赖性而存在于过去时一样，现在和未来时也是，若是时性则具有依赖性而存在于过去时。如此，现在和未来时将存在于过去时。若存在于过去时，这两者也将成为过去。如此则成为唯一时间。若是唯一时间则依赖不合理，因为如何能自身依赖自身呢？因为依赖不合理，所以时间也必定不合理。

།ཡང་ན། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་པ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་འགའ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ལན་འགའ་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལ་གང་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ་ལན་འགའ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་མེད་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕ་དང་བུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕ་དང་བུ་དག་ནི་ལན་འགའ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་མེད་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་གང་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལན་འགའ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་མེད ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ལ་ལན་འགའ་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ལན་འགའ་འདས་པའི་དུས་ལྟོས་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་ལན་འགའ་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ ན་ལན་འགའ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།ལན་འགའ་དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར། ལྟོས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མས་ནི་འདས་པའི་དུས་ཉིད་བཞིན་དུ་ རྟག་ཏུ་དུས་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ལ།རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་ནི་ཕ་དང་བུ་དག་བཞིན་དུ་ལན་འགའ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་མེད་ན་དུས་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་ པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བསྟན་ ཀྱང་སྐྱོན་དེར་འགྱུར་བར་ཁས་མི་ལེན་ཅིང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་གཞན་ འདིར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་ཡང་འདོད་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་ པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་འདོད་པའི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏེ།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པར་གྱུར་ནའོ། །ད་ནི་དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་མི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། ། ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་འདས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གསུམ་ཆར་ཡང ཚོགས་པར་གྱུར་ན་ལྟོས་པར་འཐད་པ་ཡིན་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་འདས་པའི་དུས་ན་མེད་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་མི་འཐད་དོ།

或者，如果现在和未来，依赖于过去，那么现在和未来，就会存在于过去时。这是'有时'这个词的剩余部分。这是说，如果按照对方所说，现在和未来这两个时间，如果是依赖于过去时而存在的话，那么现在和未来这两个时间就会有时存在于过去时中，这就是过失，这样来说明。
为了说明其推理，说道：在此，凡是互相依赖的事物，由于有依赖关系，有时就会成为同一时间，没有不一致性。就如父与子一样。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。就如父与子，由于有依赖关系，没有不一致性，所以会成为同一时间。同样，现在和未来这两个依赖于过去时的时间，也由于有依赖关系，没有不一致性，所以也会成为同一时间。
这样的话，现在和未来这两个时间就会有时存在于过去时中。如果有时依赖于过去时而存在，那么这两者也会有时成为过去。这样的话，就会有时成为同一时间。如果有时是同一时间，那么依赖关系就不合理，因为同一事物怎么会依赖于同一事物呢？由于依赖关系不合理，所以时间也是完全不合理的。
在这里，前面的推理说明了会像过去时一样永远都有同一时间的过失，而这个推理则说明了会像父与子一样，在没有不一致性的情况下会有同一时间的过失。如果即使说明了有依赖关系的理由，也不承认现在和未来存在于过去时中，那么就会有其他过失，这是说：如果对方即使在中观派说明了有依赖关系的理由之后，虽然指出了现在和未来存在于过去时中的过失，但不承认有这个过失。
而且现在和未来虽然是依赖于过去时的，但也不承认现在和未来存在于过去时中，那么这样的话，对于这些就会有依赖关系不合理的其他过失。为了说明这一点，说道：如果现在和未来，不存在于彼时。这表明了对方的主张，即认为现在和未来是依赖于过去时而成立的，但又不承认现在和未来存在于过去时中。
现在为了说明如果这样的话，现在和未来依赖于过去时是不合理的，说道：现在和未来，怎么会依赖于彼？这是说，如果现在和未来这两个时间不存在于过去时中，那么不存在于过去时中的现在和未来这两个时间，怎么会依赖于过去时呢？因为只有三者聚合时才会有合理的依赖关系，而现在和未来不存在于过去时中，所以它们依赖于过去时是不合理的。

།ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་ལ། ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ན་དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ བས་དུས་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ཏེ་ འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་ དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར། ལྟོས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱང་ མི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ལ་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མེད་དེ། དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འདས པའི་དུས་ནི་དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ད་ལྟར་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ཀྱང་དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་སྠི་ར་མ་ཏི་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བས་ཕ་རོལ པོ་དག་དུས་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་གཞུང་ལས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ།ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། འདས་པའི་དུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་སྐབས་དེ་ལ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་སྠི་ར་མ་ཏི་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ ན་རེ།ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་དུས་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་ པར་གྱུར་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པའི་གཞུང་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

如果按照对方所说是有所依待的话，就要依待而成立。如果承认依待而成立，则会成为同一时间，为了说明时间不合理，如果是有所依待的话，现在和未来二者依待过去时而成立为现在和未来。
如对方所说，如果现在和未来二时若依待过去时而有，那么就是有所依待，因此现在和未来二者依待过去时而成立为现在和未来。
如果承认如此成立，则现在和未来二时在过去时中存在。若在过去时中存在，则此二者也成为过去。如此则成为唯一时间。若是唯一时间则依待不合理，如此，彼如何依待于彼？因为依待不合理，所以时间也必定不合理。
为了说明此量，有人说：'如此则胜义中现在和未来二时无现在和未来的自性，因为若是时间则有所依待的缘故，如同过去时。'这是注释者自己成立诸有所依待的事物胜义中无自性的比量，这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
如过去时是时间则有所依待，如同彼无自性，现在未来二时也是时间则有所依待，所以彼等也无自性。其他人说：'现在和未来，在过去时中有'，这是因为同时者可以有所依待。
这是注释者上座斯体拉玛帝等所作的解释文，这也是前文'现在和未来，若依待过去'所说对方认为时间依待而成立的论点中，现在和未来二时若依待过去时而有的说法不合理的能立比量教示偈颂。
'现在和未来，在过去时中有'，此中注释者自己认为其因和喻为'若是时间则有所依待故，如同过去时'。对此，注释者上座斯体拉玛帝等其他人说：'现在和未来，在过去时中有'，这能立因是因为同时者可以有所依待，如说时间存在者所许，如果现在和未来二时依待过去时而有，则有现在和未来二时在过去时中存在的过失，所以现在和未来二时依待过去时而有的论点不应理。

།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐ་ དད་པ་ཡིན་ཡང་སྤུན་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་སྠི་ར་མ་ཏི་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དུས་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རིགས་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་སྤུན་གཞན་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པར་མཐོང་བས་དེ་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ལྟོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོས་བཏགས་པའི་དུས་རྣམས་བཞིན་དུ་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ལྟོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྤུན་དག་བཞིན་དུ་དུས་ཐ་དད་ པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་མེད་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གསུམ་ཆར་ཡང་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བས་ཕ་རོལ་པོ་དག་དུས་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་གཞུང་ལས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་།གལ་ཏེ འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ།ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་ པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་སྐབས་དེ་ལ།འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ན་རེ། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ནི། ཅི་སྟེ་འདས་པའི་དུས་ ཞིག་ཅིང་འགགས་ཏེ།མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ན་འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སེམས་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། འདས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཅི་སྟེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་ བྱུང་སྟེ།མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ན་འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སེམས་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་མེད་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་ཡང་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པའི་གཞུང་ དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

其他人说道：'这是不合理的。虽然是不同时间，但因为对兄弟有所依待，所以是不确定的。'这是注释者本人对上座斯体拉玛帝等人所解释的'因为同时的因对其他有所依待'这一论点进行驳斥的话语，认为这是不确定的，因此不合理。
在此，虽然时间不同，但看到对其他兄弟有所依待，那么是否因为有所依待，就如对方所设定的时间那样成为同时？还是因为有所依待，如同兄弟一样成为不同时？这是不确定的，所以这是不合理的，这是注释者本人所解释的。
其他人说：'过去和未来是不存在的，所以无所依待；如果过去和未来是存在的，那么三者都将成为现在。'这是注释者上座佛护所解释的话语。
这是对前文'若现在和未来，是依过去而有'这一偈颂中，对方认为时间是相互依待而成立的观点，证明现在和未来二时若依待过去时而存在是不合理的推理。对于'现在和未来，将存在于过去时'这一偈颂的因和喻，注释者本人解释为'若是时间，则因有所依待，如同过去时'。
对此，注释者上座佛护说：对于'现在和未来，将存在于过去时'这一说法的破斥是：如果过去时已灭已断而完全不存在，那么这二者（现在和未来）如何能存在于其中？如果认为过去也是存在的，那么因为是存在的，就将成为现在，而不是过去，这是不能接受的。
同样，如果未来时未生未起而完全不存在，那么这二者如何能存在于其中？如果认为未来也是存在的，那么因为是存在的，就将成为现在，而不是未来，这也是不能接受的。
因此，主张时间存在的人们所认为的现在和未来二时若依待过去时而存在的说法，因为过去和未来是不存在的，所以无所依待；如果过去和未来是存在的，那么三时都将成为现在，所以现在和未来二时依待过去时而存在的主张是不合理的。

།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་ཚ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་མེས་པོ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྒྲར་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་དགག་པ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་མེད་ལ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མ་ངེས་པ་ ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་ད་ལྟར་གྱི་ཚ་བོ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་མེས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡང་སྒྲར་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པ་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མེད་པ་དག་ལ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ མེས་པོ་མེད་པ་ལ་ཚ་བོ་ལྟོས་པའི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་གསུམ་ཆར་ཡང་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་དག་ནི་དུས་གསུམ་དགག་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས། གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏས་ཀྱང་དུས་དགག་པ་བསྟན་པའི་རིགས་པ་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་དོ།

有人说道：'这也不合理。因为即便对现在的孙子而言，虽然祖父不存在，但仍可以特殊称谓来表述；而且因为主张时间否定论者们将过去和未来都说成是现在，所以这就破斥了前说。'这是注释者自己对上座部佛护所作解释的破斥之语。
上座部佛护所说'过去和未来二者因为不存在所以无所依'这一论述是不确定的。因为在此，依于现在存在的孙子，即便其祖父已不存在，也可见到特殊称谓的运用。因此，是否仅仅因为不存在，就如同过去和未来不存在而对现在无所依呢？抑或是因为不存在，就如同不存在的祖父对孙子有所依而运用特殊称谓一样，这是不确定的，所以这也不合理。
上座部佛护所说'如果过去和未来二者确实不存在的话，那么三时都将成为现在'这一论述破斥了前说。因为大师及注释者们都是主张时间否定论者，所以上座部佛护也应当依据否定时间的道理来阐述过去和未来二者即是现在，这就破斥了前说，因此这也不合理。这是注释者自己所解释的。

།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ཞེས་གསུངས་པས་འབྲེལ་ པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་དེ་བ་ཤརྨ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བས་ཕ་རོལ་པོ་དག་དུས་ལྟོས་ ཏེ་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་གཞུང་ལས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ།ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་།དཔེ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཉིད་ཡིན་ན། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བཤད་པའི་སྐབས་དེ་ལ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་དེ་བ་ཤརྨ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ན་རེ། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། ། འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན། འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཡིན། །དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས ཡིན།འདས་པའི་དུས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ཞེས་གསུངས་པས་འབྲེལ་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདས་པའི་དུས་ནི་འདས་པའི་དུས་ཉིད་ དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ཀྱང་འདས་པའི་དུས་ཏེ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་དང་འབྲེལ་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དུས་ ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ ནས་ཡོད་པར་འདོད་པའི་གཞུང་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ན་རེ་འབྲེལ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དབྱུག་པ་ཅན་དབྱུག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ ཡང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་དེ་བ་ཤརྨ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དབྱུག་པ་ཅན་ལྷས་ བྱིན་ལ་དབྱུག་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཡང་དབྱུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བར་མཐོང་བས་ངེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དབྱུག་པ་ཅན་དབྱུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ན་ཕ་དང་བུ་ལྟ་བུ་དུས་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཡང་འགྲེལ་པ་ཡོད་པར་མཐོང་བས། དེས་ན་དུས་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་ཡང་འབྲེལ་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ དང་མ་འོངས་པ་དག་གལ་ཏེ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པར་གྱུར་ན།དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མ་ངེས་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་དོ།

其他人说道：'现在和未来，在过去时中存在。'由于与彼相关故如同过去时，'现在和未来，若依过去时'，这是为了显示关联的理由而说的。这是注释者长老提婆沙玛等人所作的解释文字。
此前'现在和未来，若依过去时'这句话是为了证明对方认为时间依赖而成立的论点中，现在和未来时若依赖过去时而存在的观点不合理，而示现推理的偈颂'现在和未来，在过去时中存在'这个理由和比喻。注释者自身认为若是时间本身，由于具有依赖性故如同过去时。
对于这种情况，注释者长老提婆沙玛等其他人说：'现在和未来，在过去时中存在'这应当由比量成立。其中'现在和未来'是有法，'在过去时中存在'是所立法，'由于与彼相关故'是能立法，'如同过去时'是譬喻。'现在和未来，若依过去时'所说的是为了显示关联的理由而说的，这是近加的应用。
譬如过去时由于与过去时性相关故在过去时中存在，如是现在和未来时也由于与过去时相关故在过去时中存在。若问现在和未来如何显示与过去时相关？从说有时间者自身承许现在和未来依赖过去时而存在可知。如是，现在和未来在过去时中存在的过失，因此承许现在和未来时依赖过去时而存在的论点不应理。这是他们所说的话。
另有人说关联的理由也不合理，因为即使是依赖和关联，持杖者也不会成为杖的本性，所以是不定因；又因为在不同时间上也有关联。这是注释者自身对长老提婆沙玛等人所作解释中的理由'由于与彼相关故'是不定因故不合理的破斥之语。
这是说持杖者天授虽然依赖并关联于杖，但见其不会成为杖的本性，若确定的话，仅仅由于关联故现在和未来时是否在过去时中存在？还是由于关联故如同持杖者不会成为杖的本性一样成为不定？因此'由于关联故'这个理由不合理。
又此中如父与子等不同时间上也见有关联，因此即使成为不同时间也成立关联故，现在和未来若依赖过去，由于它们在一时中有关联故，如同过去时，所说的这些也是不定故不合理。这是注释者自身所说的。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལྟོས་པ་ཅན་གྱི་དུས་མ་ གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།སྔར་ད་ནི་འདི་ལ་གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རམ། མ་ལྟོས་པར་རང་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན་བརྟག་པ་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །ད་ནི་བརྟག་ པ་གཉིས་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོན་ཏེ་མ་ལྟོས་པར་དམ་འཆའ་ན་དེའི་ཕྱིར། འདས་པ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་གཉིས་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟོས་པ་མེད་པར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་ འོངས་པ་དག་མ་གྲུབ་པ།།དེ་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། །མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལྟོས་པར་མི་འཐད་ལ་འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་དུས་དག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མ་ལྟོས་པར་ཡང་དུས་ གསུམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེས་ནི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས། །ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་རིམ་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པའི་ དུས་གཉིས་པོ་བསྣོར་བ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་གཉིས་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་དང་ མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པའི་དུས་གཉིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པར་བསྣོར་བ་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། ། གལ་ཏེ་ད་ལྟར་ལྟོས་གྱུར་ན། །འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། །ད་ལྟའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །ད་ལྟར་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ ཡིན།།དེ་ཕྱིར་འདས་པར་གྱུར་པ་དང་། །མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་འདས་པ་དག་།གལ་ཏེ་མ་འོངས་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་འདས་པ་དག་།མ་འོངས་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་འདས་པ་དག་།གལ་ ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན།།ད་ལྟར་བྱུང་དང་འདས་པ་དག་།ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །མ་འོངས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པས། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། །འདས་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསྣོར་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ནི་ རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དུས་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是暂时说明依待性的时间不成立的结论。前面说道：'现在，如果时间是某个实在的事物，那么它是依待而成还是不依待而自成呢？'对此两种观点都不合理。首先说明第一种观点不合理。
现在为了说明第二种观点不合理，若主张不依待，因此说：'不依待过去，彼二不能成。'意思是说，不依待过去时，现在和未来这两个时间不能自行成立。
为了说明这两者，说道：'现在和未来的因不依待过去，现在和未来这两者无因而成立是不可能的。'
为了说明其结论，说道：'由于如是不依待而现在和未来二者不成立，因此现在和未来时也不存在。'意思是说，由于现在和未来二者在过去时不存在故不应依待，且不依待过去二者也不能成立，因此现在和未来时也不存在。
为了说明这二者不存在的原因，说道：'因为过去、未来、现在所说的时间都不可能存在。'意思是说，不依待时也三时不存在。这就说明了第二种观点不合理。
'以此次第方式，余二相互换。'意思是说，以此成立的次第方式，过去、未来、现在与过去的两个时间相互交换也应当如是理解。
即如同现在和未来二时依待与不依待过去时都不能成立一样，过去和未来二时依待与不依待现在时也不能成立，现在和过去二时依待与不依待未来时也不能成立，其余两种交换也应如前理解。
为了说明这一点，说道：'若过去未来，依待于现在，过去与未来，应存现在时。若彼时不存，过去与未来，如何能依待，于彼现在时。不依待现在，彼二不能成，是故过去时，未来时亦无。'
同样地：'现在与过去，若依未来时，现在与过去，应存未来时。现在与过去，若彼时不存，现在与过去，如何依彼时。不依未来故，彼二不能成，是故现在时，过去时亦无。'如是交换。
这些是解释的偈颂。意思是说，其余两时交换的六个偈颂是注释者自己加的。

།དེ་དག་གིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།དུས་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་དག་གིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་དང་། མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པའི་དུས་གཉིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ ལ་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ།།མཆོག་དང་ཐ་མ་འབྲིང་ལ་སོགས། །གཅིག་ལ་སོགས་པའང་ཤེས་པར་བྱ། །རིམ་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་སྔར། རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས། །ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས། །མཆོག་དང་ཐ་མ་འབྲིང་ལ་སོགས། །གཅིག་ལ་སོགས་པའང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།མཆོག་དང་ཐ་མ འབྲིང་སོགས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་པར་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་རིགས་དང་རྗེའུ་རིགས་དང་དམངས་རིགས་དག་ལས་རེ་ཞིག་བྲམ་ཟེ་ཡང་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་པ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགྲིབ་པ ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་འབྲིང་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱལ་རིགས་ཀྱང་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱ། ཡོན་ཏན་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགྲིབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་ནི་འབྲིང་ཞེས་བྱའོ།།རྗེའུ་རིགས་ཀྱང་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱ། ཡོན་ཏན་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགྲིབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་འབྲིང་ ཞེས་བྱའོ།།དམངས་རིགས་ཀྱང་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགྲིབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་འབྲིང་ཞེས་བྱའོ། །ཡོན་ ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རིགས་བཞི་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་གྱིས་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་གི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་སྲིད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་ པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དག་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རམ།མ་ལྟོས་པར་རང་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། བརྟག་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ལྟོས་པ་ཅན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ལྟོས་པར་འགྲུབ་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་དོན་དམ་པར་མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་ལ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་ཀྱང་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།

所说'应当像前面那样示现成立与破斥'的意思是：以剩余两时互换的偈颂，应当像前面那样示现：过去时和未来时无论依不依于现在时都不成立，现在时和过去时无论依不依于未来时也不成立的成立与破斥。
'应知最胜末尾中等等，一等亦应知，以此次第法'的意思是：如同前面所说'以此次第法，余二互换等'那样，此处也应当配合'以此次第法，最胜末尾中等等，一等亦应知'。
首先为了说明'最胜末尾中等等'，所以说'最胜末尾与中等等是由于不超出自类而具有功德增长和减损的缘故'。这是说明最胜、末尾和中等的道理。
其配合方式如下：例如在婆罗门、刹帝利、吠舍和首陀罗四种姓中，首先婆罗门不超出自类而具有功德增长故称为最胜，具有功德减损故称为末尾，既非功德增长又非减损故称为中等。
刹帝利也是不超出自类而具有功德增长故称为最胜，具有功德减损故称为末尾，既非功德增长又非减损故称为中等。
吠舍也是不超出自类而具有功德增长故称为最胜，具有功德减损故称为末尾，既非功德增长又非减损故称为中等。
首陀罗也是不超出自类而具有功德增长故称为最胜，具有功德减损故称为末尾，既非功德增长又非减损故称为中等。
如同功德那样，过失也应当相反配合。
如同以功德和过失说明四种姓的最胜、末尾和中等的道理那样，也应当配合一切诸法。
此处若有人认为最胜、末尾和中等是某种实有之法，那么它们是依他而成立还是不依他而自成呢？为了说明两种观点都不合理，所以说'它们是依他的还是不依他而成立呢？'
首先为了说明第一种观点不合理，所以说'胜等自性中，胜中无自性，以有依他故，如同末尾性'。这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。如同末尾性由于是依他性故无有自性那样，最胜和中等由于是依他性故也无有自性。

།དེ་བཞིན་དུ་ངང་ཚུལ་ཅན་གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་མཆོག་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་ལ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འབྲིང་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་ལ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཆོག་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར སྔར་དུས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ།ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཡང་ན། ད་ལྟར་བྱུང་དང་ མ་འོངས་པ།།གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་འགའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །འདི་ལ་གང་དག་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ནི་དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ལན་འགའ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ མེད་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཕ་དང་བུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་། མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་ཐ་མ་ལྟོས་གྱུར་ན། །མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཐ་མ་ལ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར། །ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་ བཅས་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན། མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་ཐ་མ་ལྟོས་གྱུར་ན། །མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཐ་མ་ལ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་འགའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །འདི་ལ་གང་དག་ ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།ལན་འགའ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་མེད་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕ་དང་བུ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་སྐབས་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཀྱང་མཆོག་དང་འབྲིང་ དང་ཐ་མ་ལ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན།དེ་ལྟ་ན་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པས། མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བསྟན་ཀྱང་སྐྱོན་དེར་འགྱུར་བར་ཁས་མི་ལེན་ ཅིང་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ།མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་ མཆོག་དང་འབྲིང་དག་གལ་ཏེ་ཐ་མ་ལ་མེད་པར་གྱུར་ན།མཆོག་དང་འབྲིང་ཐ་མ་ལ་མེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཐ་མ་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གསུམ་ཆར་ཡང་ཚོགས་པར་གྱུར་ན། ལྟོས་པར་འཐད་པ་ཡིན་ན་མཆོག་དང་འབྲིང་ཐ་མ་ལ་མེད་པ་དག་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དོ། །ཕ་རོལ་པོ་དག་ འདོད་པ་ལྟར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་ལ།ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ན་ངང་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ངང་ཚུལ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་མཆོག་དང་འབྲིང་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་གལ་ཏེ་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་མཆོག་དང་འབྲིང་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་ཁས་ ལེན་ན་དེ་ལྟ་ན་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཐ་མ་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ངང་ཚུལ་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།

同样地，对于其他两种性质也应当如是说，即如是配合：胜义中最上和最下的性质，它们无自性，因为是性质故，依赖于他故，如同中等性质。同样地，胜义中中等和最下的性质，它们无自性，因为是性质故，依赖于他故，如同最上性质。
首先，如同之前在时间考察品中所说：'现在和未来，若依过去时，现在和未来，应存过去中。'因为是时间故，依赖于他故，如同过去时，如是理解。或者，'现在和未来，若依过去时，现在和未来，应存过去中'这是'有时'的词余。
对此，凡是互相依赖者，也会成为同一时，因为有时无不相应故，依赖于他故，如同父与子。如是所说，此处也是：'最上与中等性，若依最下者，最上与中等性，应存最下中。'因为是性质故，依赖于他故，如同最下性质，如是理解。
或者，'最上与中等性，若依最下者，最上与中等性，应存最下中'这是'有时'的词余。对此，凡是互相依赖者，也会成为同一时，因为有时无不相应故，依赖于他故，如同父与子，如前所说的情况。
若虽说明依赖性的理由，却不承认存在于最上、中等、最下中，那么最上和中等如何能依赖于最下呢？即若对方虽然中观者以依赖性的理由指出最上和中等存在于最下中的过失，却不承认此过失，而承认最上和中等依赖于最下，却不承认最上和中等存在于最下中，那么对他们来说依赖性不合理的其他过失也将产生。
如是则最上和中等依赖于最下不合理。这样，若最上和中等不存在于最下中，那么不存在于最下中的最上和中等如何能依赖于最下？因为唯有三者聚合时，依赖才合理，而不存在于最下中的最上和中等依赖于最下是不合理的。
如对方所许，若是依赖性则依赖而成立，若承认依赖而成立，则将成为一性，为显示性质不合理故，说'若是依赖性，则最上和中等依赖于最下而成立为最上和中等'。如对方所许，若最上和中等依赖于最下而有，则因为是依赖性，最上和中等依赖于最下而成立为最上和中等。
若如是承认成立，则最上和中等将存在于最下中。若存在于最下中，则彼二者也将成为最下。如是则将成为唯一性质。

།ངང་ཚུལ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར། ལྟོས་ པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ངང་ཚུལ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ན་རེ། དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པར་མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་ལ་མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མེད་དེ། ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེའོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་དུས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། ཅི་སྟེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་དང མ་འོངས་པ།།གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ལ་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མེད་དེ།དུས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདས་པའི་དུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཅི་སྟེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ ཀྱང་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། ལྟོས་པ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་མཆོག་དང་འབྲིང་ དག་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་མཆོག་དང་འབྲིང་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པར་མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་ལ་མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་མེད་དེ། ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེའོ་ ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་སྐབས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེས་ནི་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྔར་དུས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་འོན་ཏེ་མ་ལྟོས་ པར་དམ་འཆའ་ན།དེའི་ཕྱིར། འདས་པ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟོས་པ་མེད་པར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་ པ་དག་མ་གྲུབ་པ།དེ་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། །མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་དུས་དག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འོན་ཏེ་མ་ལྟོས་པར་དམ་འཆའ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐ་མ་ལ་ནི་མ་ ལྟོས་པར།།དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །མཆོག་དང་འབྲིང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཐ་མ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མཆོག་དང་འབྲིང་དེ་གཉིས་རྒྱུ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟོས་པ་མེད་པར་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་མ་གྲུབ་པ། དེ་ཕྱིར་མཆོག་གི་ངང་ཚུལ་དང་། །འབྲིང་ གི་ཚུལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན།།མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་གི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ངང་ཚུལ་དག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཞིང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ།

如果是单一的本性，则不应该有依赖，因为同一事物怎么会依赖于自身呢？由于依赖不成立，本性也必定不成立。
为了说明这一点的量，论释者说：'如此，胜义中上等和中等本性者没有上等和中等的自性，因为是本性者就有依赖性的缘故，如同下等本性者一样。'
首先，如同之前在时间考察品中所说，如果虽然说明了具有依赖性的因，但不承认现在和未来时存在，那么这里也会有其他过失：'若现在与未来，彼处若不存，现在与未来，如何依彼成？'如果是具有依赖性，则现在和未来应依赖过去而成立为现在和未来。
有人说：'如此，胜义中现在和未来时没有现在和未来的自性，因为是时间就有依赖性的缘故，如同过去时一样。'如同这样所说，在此处也是，如果虽然说明了具有依赖性的因，但不承认上等和中等存在于下等中，那么这里也会有其他过失：'上等与中等性，彼处若不存，上等与中等性，如何依彼成？'如果是具有依赖性，则上等和中等应依赖下等而成立为上等和中等。
有人说：'如此，胜义中上等和中等本性者没有上等和中等的自性，因为是本性者就有依赖性的缘故，如同下等本性者一样。'如此如前类推而说明。
如是，首先上等和中等未成立为依赖下等，由此说明第一种观察不成立。现在要说明第二种观察不成立，如同之前在时间考察品中所说：'若主张无所依，因此，不依于过去，彼二不能成，现在与未来。'现在和未来的因不依赖过去，则这两者不能无因而成立。由于如此无依赖则现在和未来不成立，'因此现在以及未来时亦不存在。'意思是因为过去、未来、现在所说的时间不可能存在。
如此这里也是，若主张无所依，因此：'不依于下等者，彼二不能成。'上等和中等的因不依赖下等，则这两者不能无因而成立。由于如此无依赖则上等和中等不成立，'因此上等本性及中等性亦不存在。'意思是因为上等、下等、中等所说的本性不可能存在。如此如前类推而说明，由此说明第二种观察不成立。

།མཆོག་དང་འབྲིང་གཉིས་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ ཡང་འགྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་ཐ་མ་ལྟོས་གྱུར་ན། །མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཐ་མ་ལ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར། །མཆོག་དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །མཆོག་ དང་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན།།ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །ཐ་མ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མཆོག་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །འབྲིང་གི་ཚུལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྟན་ པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ངང་ཚུལ་གཞན་གཉིས་བསྣོར་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར། རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས། །ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བ་དང་། །ཞེས་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་སྐབས་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཆོག་དང་འབྲིང་ གཉིས་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཆོག་དང་ཐ་མ་གཉིས་འབྲིང་ལ་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པ་དང་།འབྲིང་དང་ཐ་མ་གཉིས་མཆོག་ལ་ལྟོས་པ་དང་། མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པར་བསྣོར་བ་ལྷག་མ་གཉིས་ ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ལྷག་མ་གཉིས་སུ་བསྣོར་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མཆོག་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་འབྲིང་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །མཆོག་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །འབྲིང་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མཆོག་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། ། གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །མཆོག་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །འབྲིང་པོ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མཆོག་གི་ངང་ཚུལ་དང་། །ཐ་མ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། འབྲིང་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ མཆོག་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན།།འབྲིང་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །མཆོག་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འབྲིང་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །འབྲིང་དང་ཐ་མའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །མཆོག་གི་ངང་ཚུལ་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ ཡོད་མ་ཡིན།།དེ་ཕྱིར་འབྲིང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཐ་མ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། སུན་དབྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ། མཆོག་དང་ཐ་མ་འབྲིང་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་དང་། དབུས་དང་། གཅིག་ པ་ཉིད་དང་།ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དག་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་དག་བསྡུའོ། །ད་ནི་གཅིག་ལ་སོགས་པའང་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ཉིད་དང་གཉིས་ཉིད་དང་མང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་ལྟོས་པ་ཅན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ལྟོས་པར་འགྲུབ་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། བརྟག་ པ་གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་གྲངས་གཅིག་ཉིད་ལ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གྲངས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཉིས་ཉིད་ནི་གྲངས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་གཉིས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་གྲངས་ཉིད་ཡིན་ ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།

对于上等和中等二者是否依赖于下等而成立的偈颂也应当如是配置：'具有上等和中等本性者，若是依赖于下等，具有上等和中等本性者，则存在于下等中。具有上等和中等本性者，若是彼处不存在，具有上等和中等本性者，如何能依赖于彼？若不依赖于下等，彼二者不可能成立。因此具有上等本性者，中等本性亦不存在。'如是配置，以此等如前所述应当显示证成与破斥。
同样对于其他两种本性的转换也应当说明，即如前所说：'以此次第之理，余二者转换等。'如是显示此处也应当如是配置之处，即如显示上等和中等二者不能依赖或不依赖下等而成立，同样上等和下等二者不能依赖或不依赖中等而成立，中等和下等二者不能依赖或不依赖上等而成立，其余二种转换也应如前了知。
其余二种转换的偈颂也应当如是配置：'具有上等和下等本性者，若是依赖于中等，具有上等和下等本性者，则必定存在于中等中。具有上等和下等本性者，若是彼处不存在，具有上等和下等本性者，如何能依赖于彼？若不依赖于中等，彼二者不可能成立。因此具有上等本性者，下等亦不存在。'
同样：'具有中等和下等本性者，若是依赖于上等，具有中等和下等本性者，则必定存在于上等中。具有中等和下等本性者，若是彼处不存在，具有中等和下等本性者，如何能依赖于彼？若不依赖于上等本性，彼二者不可能成立。因此具有中等本性者，下等亦不存在。'如是配置，以此等如前所述应当显示证成与破斥。
'上等和下等中等等'中的'等'字，包括初、末、中、一性、差别性、自性、他性、有我和无我等不能依赖或不依赖而成立，也应如前配置。现在为了显示'一等也应了知'的证成与破斥，故说'同样一等也应了知'。为显示此义，说'一性、二性、多性等'。此处也应如前显示，即彼等是依赖或是不依赖而成立，二种观察都不应理。
其中首先为显示第一种观察不应理，说'胜义中数一性上无一性的自性，因为是数性故，依赖故，如二性'等。此等也应配为有法、所立法、能立法和喻，如二性是数性故有依赖故无二性的自性，同样数一性也是数性故有依赖故无一性的自性。

།སོགས་པའི་སྒྲས་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་གྲངས་གཉིས་ཉིད་ལ་གཉིས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། གྲངས་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་ དམ་པར་གྲངས་མང་པོ་ཉིད་ལ་མང་པོ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ།གྲངས་ཉིད་ཡིན་ན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་གྲངས་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །མ་ལྟོས་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་ རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གཅིག་དང་གཉིས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་མང་པོ་ལྟོས་གྱུར་ན། །གཅིག་དང་གཉིས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན། །མང་པོ་ལ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ དང་གཉིས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན།།གལ་ཏེ་དེ་ལ་མེད་གྱུར་ན། །གཅིག་དང་གཉིས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་གྱུར། །མང་པོ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་གཅིག་གི་ངང་ཚུལ་དང་། །གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གཅིག་དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་གཉིས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །གཅིག་དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གཉིས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གཅིག་དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ ཅན།།གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །གཅིག་དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །གཉིས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་གཅིག་གི་ངང་ཚུལ་དང་། །མང་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གཉིས་ དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན།།གལ་ཏེ་གཅིག་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །གཉིས་དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གཉིས་དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །གཉིས་དང་མང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །གཅིག་གི་ ངང་ཚུལ་མ་ལྟོས་པར།དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་དང་། །མང་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། །སུན་དབྱུང་བ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ། །གང་དག་གྲངས་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་ དག་གཉིས་པ་མེད་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ།དེ་དང་གཞན་གཉིས་ཡིན། དེ་གཉིས་དང་གཞན་ནི་གསུམ་ཡིན། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་མང་པོ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དགག་པ་དག་བསྟན་པས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་གྲངས་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་ པའི་གཞུང་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།སྐབས་འདིས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དག་ལས་གང་དག་གྲངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པ་སྟོན་ཏོ། དེ་དག་ན་རེ་གྲངས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་མེད་པའོ། །གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་དེ་དང་གཞན་ཕྲད་པའོ། ། གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་དང་གཞན་ཕྲད་པའོ། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་མང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གཅིག་ལ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཅིག་ལས་གཞན་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ནི་བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཀྱང་བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ།དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ལ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་གཉིས་ལ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ།

以'等'字所表示的其余两个也应当如此配合：胜义中数二自身无二性，因为是数故，依于一性。同样，胜义中数多自身无多性，因为是数故，如同一性，应当如此配合。首先，这些说明了数依待而成立是不合理的。不依待而成立不存在的第二种观察也如前所述应当适当配合。
说明它们依待和不依待都不成立的偈颂也应当如此配合：'若一二性质，依待于众多，一二性质者，应存于众多。若一二性质，彼处若非有，一二性质者，如何依待彼？不依待众多，彼二不得成，是故一性质，二性亦非有。'
同样，其余两个转换的偈颂也应当如此配合：'若一多性质，依待于二者，一多性质者，应当有于二。若一多性质，彼处若非有，一多性质者，如何依待彼？不依待二性，彼二不得成，是故一性质，多性亦非有。'
同样：'若二多性质，依待于一者，二多性质者，应当有于一。若二多性质，彼处若非有，二多性质者，如何依待彼？不依待一性，彼二不得成，是故二性质，多性亦非有。'应当如此配合。对于这些，也应当如前所述显示证成和破斥。
对于那些不承认数与事物有别的论者，他们认为无二即是一，它与另一即是二，那二与另一即是三，此后即是多。前面已经通过破斥数论派来显示破斥毗舍师迦派认为数是异于事物的实有词义的宗义。
此处显示破斥毗舍师迦派中那些不承认数这一词义异于事物的论者的宗义。他们说：所谓数一即是无二，所谓二即是彼一与另一相遇，所谓三即是彼二与另一相遇，此后即是多。
为了显示破斥他们的宗义，也应当如前所述显示：胜义中一无一性，因为是所数故，如同异于彼者。这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如，异于一的二等是所数故，彼等无二等性，同样，一也是所数故，彼亦无一性。同样，也应当说'二无二性'等。应当如此配合。

།གསུམ་ལ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ། །མང་པོ་ལ་མང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དམ་བཅས་པའི་དོན་ རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དགག་པའི་སྐབས་དེ་དག་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི།གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། གཅིག་དང་གཉིས་དང་མང་པོ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་གཅིག་ལ་སོགས་པ་འང་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། སྔོན་དང་། ཕྱི་མ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ ཀྱི་དབང་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཚད་མེད་དེ། དཔེར་ན་རྟའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དུས་ལ་ནི་ཚད་སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ། ཡུད་ཙམ་དང་། མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཟླ་བ་དང་། དུས་ཚིགས་དང་། ནུར་བ་དང་། ལོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་དོ། །གང་ཚད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དུས་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རྟའི་རྭ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གང་ཚད་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཚད་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། མི་གནས་དུས་སུ་འཛིན་མི་བྱེད། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་མི་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཁྱེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དུས་དུས་ཞེས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཟླ་བ་དང་། དུས་ཚིགས་དང་། ནུར་བ་དང་། ལོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ངེས་པར་ མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གི་གནས་སྐབས་ཡིན་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེ་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དུས་དུས་ཞེས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པས་ཚད་དང་ལྡན་པའི ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པས་དུས་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

三者没有三的自性，因为是可数的缘故，如同其他一样。多者没有多的自性，因为是可数的缘故，如同其他一样，应当如是配合。
对所立宗义详细观察后，如前广说配合，这是说在数论派破斥的场合中，虽然所立宗有差别，但因和喻如前配合，即在破斥一、二、多之后，广说比量，如是显示。
现在，'一等也应了知'等，为显示等字所摄，等字即是小、大、长、短、近、远、前、后、因、果、有为、无为等，也应如是说。这些也应如前相应地配合无有依待和不依待而成立的道理。因此，这一切在胜义中都不从自性成立，但在世俗言说中，应如所共许而说。
有部宗说：'胜义中时间确实存在，因为具有量度故。凡是不存在者即无量度，如马角。时间有刹那、须臾、瞬间、夜晚、白天、半月、月、季节、年等量度。凡是具有量度者即是存在，如谷物等，因此时间确实存在。'这是有部宗以刹那等量度为因而成立时间存在的言说。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻、近所引合、同品喻和结论。即如马角这样不存在者是不具量度的，而谷物等具有量度者是存在的，同样，时间也因具有刹那等量度故确实存在，如是说。
对此所说，注释者回答说：'不住者不可执为时。'有为诸法是生灭性故不住，对此你们即使在世俗中也不执为时间。刹那、须臾、瞬间、夜晚、白天、半月、月、季节、年等，是内外有为诸法生灭性必定不住自性的阶段。由于有为诸法是生灭性故必定不住，对于这必定不住，即使你们主张时间存在者在世俗中也不执为时间。因此，你们的因'具有刹那等量度故'不成立，所以时间并非离开事物外另有独立的义。

།གང་ཞིག་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དུས། །གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་གང་ཞིག་གང་གིས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་མི་གནས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱང་དུས་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འདོད་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་གང་ཞིག་གང་གིས་དུས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པར་ངེས་པར་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ཡུད་ཙམ་ཡང་ཅུང་ཟད་འདས་པ་འམ། ཅུང་ཟད་མ་འོངས་པ་ལ་ཡུད་ཙམ་ཞེས་གདགས་པ་ཡིན་གྱི། ཡུད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་རིལ་པོར་ངེས་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་མཚན་མོ་དང་། ཉིན་ མོ་དང་།ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཟླ་བ་དང་། དུས་ཚིགས་དང་། ནུར་བ་དང་། ལོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ན་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་ཙམ་ཞིག་ངེས་པར་གནས་པ་ཡོད་པར་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་ཙམ་ཞིག་ངེས་པར་གནས་པ་ཡང་ མེད་དེ།གལ་ཏེ་ངེས་པར་གནས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ན་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ད་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་ད་ལྟར་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་དེ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ན་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ད་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཞིག་།གང་གིས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དུས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།

由于在执取某物之时，并无安住性，故除了事物之外，并无任何确定安住之体性可为彼所执取，此句所说之义为：
有为法聚是生灭无常之法，不住性故，你们也不承认时间之存在，除了有为法事物之外，并无任何确定安住之体性可为时间所执取，因此，所谓时间，除了有为法事物之外，并无确定安住之存在。
如是，片刻也是稍许过去或稍许未来而假立为片刻，并无任何片刻之整体确定安住之事物存在，更何况夜晚、白天、半月、月份、季节、年岁等。
若于此想，此处有刹那与瞬间确定安住之存在，对此当说：刹那与瞬间也无确定安住。
若有确定安住者，则彼非过去亦非未来。何以故？以确定安住故。
正因为唯是确定安住，故彼亦非现在。何以故？所谓现在是因运行而称为现在，若彼是确定安住，则彼已成就，非为运行，非运行则非现在故。
是故，除了有为法事物之外，并无任何确定安住之时间可为某者所执取。

།གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ། གང་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ནི་དུས་སུ་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར། མ་བཟུང་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་གདགས། །གཟུང་དུ་ཡོད་ན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པ་གང་གིས་ ཀྱང་མ་བཟུང་ཞིང་མ་དམིགས་པའི་དུས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་དེ་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་གདགས་ཏེ་འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུས་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དུས་ཞེས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ན།ཁྱོད་ནི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ལས་གཞན་པ་ དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གི་དོན་ངེས་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པ།རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བཟུང་བ་དེ་དུས་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ནི་འདུ་བྱེད་ཉི་མའི་འགྲོས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་ པ་ཉིད་དག་གི་ཆོས་ཡིན་གྱི།དུས་ཀྱི་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དཔེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི། དུས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསྟན་པས་དེས་ན་ཉི་མའི་ འགྲོས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མ་གཏོགས་པར་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པར་མ་གྲུབ་པོ།།མི་གནས་དུས་སུ་འཛིན་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ལ་དངོས་པོ་ངེས་པར་གནས་པ་རྣམས་ནི་ཚད་ལས་གཟུང་དུ་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་འདི་ནི་མཐོའོ་འདི་ནི་ཆུ་རིང་ངོ་། །མི་འདི་ནི་ཐུང་ངོ་། གླང་པོ་ཆེ་འདི་ནི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ ན་དུས་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཚད་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ན་རེ།གལ་ཏེ་དུས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་མཐོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ལས་གཟུང་དུ་རུང་བར་ ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་དུས་ལ་ནི་གང་ཚད་ལས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རིལ་པོར་ངེས་པར་གནས་པ་མིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་ལས་གཟུང་དུ་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ན་རེ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ ཅན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་མི་གནས་པ་ལ་ཡང་ཚད་གཟུང་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་མ་ངེས་པས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་སྒྲ་དང་ལས་ལྟ་བུ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དག་ལ་ ཡང་སྒྲ་ཆུང་ངོ་སྒྲ་ཆེའོ་ཞེའམ།ལས་ཆུང་ངོ་ལས་ཆེའོ་ཞེའམ། དེ་དག་དགེའོ་མི་དགེའོ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་རུང་བར་མཐོང་བས། དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་ཚད་གཟུང་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར། ཤིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ཚད་གཟུང་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་ པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

不存在的东西如何能被执取？不能被执取的东西就不应该在时间上安立。因此，'未执取的时间如何安立？若能被执取则应该安立'，这是其中的含义。以任何方式都未被执取和未被认知的时间，如同虚空中的花朵，如何能安立为时间？如此，若认为诸行蕴在世俗谛中可以被执取，那么这个可执取的就是时间，应该安立为时间。但你认为时间是异于诸行蕴的胜义谛实有之物，因此这样的语义并不确定。以任何方式都未被执取的东西不能安立为时间。
如此，这里说明刹那等时量是诸行如日行等其他行为的遍计性质，而不是时间的性质，由此说明因的所依不成立，也没有比喻。这样说明：对方所立的刹那等时量是诸行的性质，而不是时间的性质，因此除了日行等其他行为的遍计以外，并没有独立的时间自性，所以对方的因'具有刹那等时量'是所依不成，对方的比喻如谷物等也不成立。
'不住时中不应取'，对此其他人说：确定存在的事物可以从量上执取，例如'这树高'、'这水长'、'这人矮'、'这象大'等。但时间并非如此确定存在，因此对它的量不能成立。这是在此处注释者上座佛护所说：若时间如树等确定存在，则应该可以从高等量上执取，但由于时间没有任何确定存在的可量执取的整体，因此不可从量上执取，所以对方的因'具有量'不成立。
其他人说这不好，因为无色法虽不确定存在也可以从量上执取。这是注释者自己对上座佛护的解释不确定而批评为不好的话。此处如声音和业等无色法虽不确定存在，也可以说'声音小'、'声音大'，或'业小'、'业大'，或说它们'善'、'不善'等可以从量上执取。因此，是否因为可以从量上执取就如树等确定存在？还是因为可以从量上执取就如声音等不确定存在？这是不确定的，所以说这种解释不好。

། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་བཞི་པ། འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ནོར་བུ་བཞིན་ནམ།སྨིན་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྨིན་པར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས་སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་ཡིན་པས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དུས་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་གཞན་པ་དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ངེས་པར་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དུས་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་དང་རྟག་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་འདིར་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་དང་། རྟག་པ་ཡོད་ པར་གཞུང་འཛུགས་ཤིང་ཕྱིར་ཟློག་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་དང་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་རྟག་པ་དག་དེ་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཤེལ་སྒོང་ ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཁ་དོག་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཤེལ་སྒོང་ཡང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དང་།སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ཏོག་རིགས་གཅིག་པ་ལ་སྨིན་པའི་བྱ་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཤིང་ཏོག་ཀྱང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དངོས་པོ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་མངོན་པ་བདག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཤིན་ཏུ་མགྱོགས་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གྲག་སྟེ།དེས་ན་དངོས་པོ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ་དེ་ཡང་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་གྱི། དུས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པས་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱང་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གདགས་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་གཞན་རྟག་པ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དུས་ནི་དངོས་བསྟེན་ན་ཐ་སྙད་དུ་དེ་དངོས་པོར་བརྗོད་ན་ནི་དེ་འདོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་ན་ནི་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པ་ཉིད ཡིན་ནོ།།བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཅི་སྟེ་དོན་དམ་པར་ན་ནི། །དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲགས་པས། །དངོས་མེད་དུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་ མ་གྲགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་གཞན་རྟག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ།སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དུས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་མང་པོ་འཇུག་པ་ལས་ཡུན་རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཉུང་ངུ་འཇུག་པ་ལས་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་ བར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དཔེར་ན་མར་མེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་མང་པོ་རྒྱུན་རིངས་སུ་འཇུག་པ་ལ།ཡུན་རིང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་རྒྱུན་ཉུང་ངུ་དུས་ཉེ་བར་འཇུག་པ་ལས་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དུས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ།

第六十四卷。此处说道：时间是恒常的，其中有刹那、须臾、瞬间等，以及过去、未来、现在等，这些存在是由于依托各种差别性，如同宝石一般，或者如同成熟的差别性中的待熟之物一般。这是针对先前中观派所说的：刹那、须臾、瞬间等是有为法聚生灭性的差别，因为无常故非为时间，除此之外确定存在的时间本性是不存在的，所以时间不异于事物且非恒常。对此，主张时间存在者建立时间异于事物且恒常的论点，并进行反驳。
他们说：胜义中时间是异于事物且恒常的，而刹那、须臾、瞬间等无常事物的本性存在于其中，这只是世俗谛中的假立。譬如清净水晶因各种色彩因缘的差别而显现出种种颜色，又如同类的待熟果实因成熟过程的差别而呈现出不同的色彩一样。
对此说法的回答，注释的一半说道：在我们的立场中，事物依托其他事物而有的事物被称为刹那等。在我们的立场中，根据阿毗达磨的宗义，极微以极快速度移向其他极微的时间称为刹那。因此，事物依托其他事物而有的事物被称为刹那等，这是事物的性质，而非时间的性质。
如果你们也同意在世俗言说中，时间是依托刹那等事物而假立的，那这正是我们所承许的。若是在胜义中主张依托刹那等事物有一个恒常的他法存在，那是不存在的。这是在阐明两种观察。
首先为了说明第一种观察而说：如果时间依托事物，在世俗言说中称之为事物，这是可以接受的。如果你们在世俗言说中说时间就是刹那等事物的性质，这正是我们所承许的。
为了说明第二种观察而说：若是在胜义中，连事物自身都不成立，那么非事物的时间怎么会存在呢？这就是'彼不存在'的含义。在胜义中连刹那等事物自身都不成立，因为无事物故，依托事物的其他恒常时间怎么会存在？
就像生起一样，这也是有为法的性质，而非时间的性质。由多个有为法相续运行而生起'长时间'的认识，由少量有为法相续运行而生起'迅速'的认识。例如，灯火自身的相续较多、持续较长时称为'长时间'，相续较少、持续较短时称为'迅速'，这也是有为法的性质，而非时间的性质。

།དེའི་ཕྱིར་སྔ་མ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་དུས་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དུས་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དུས་དེ་རྫས་ཀྱི་ངོ་ བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་རྟགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དུས་ལྷ་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཅི་སྟེ་སྔ་མ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ག་ལ་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་འཐད་པ་གང་ལས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ། དུས་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་དུས་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུར་ སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ལས་དཔགས་ན་སྔ་མ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དུས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྔ་མ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་དུས་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ དུས་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔ་མ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དུས་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དུས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དུས་རྫས་ སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ དྲིས་པ་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དུས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེ་དག་ལ་དབུ་མ་པས་འདི་སྐད་ཅེས། དོན་དམ་པར་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་མེད་པས།དངོས་མེད་དུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་སྔར་རིགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པས་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་དཔེ་མེད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དུས་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་དང་། རྟག་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དཔེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ཉམས་པ་མེད དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་དུས་ནི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྟགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྟགས་མེད་དེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ།

因此，前后等的认知是有为法的缘故，无有能立因，时间怎么会存在呢？为了证成它而说的能立因不成立，这是其意趣。这是说，即使在世俗言说中，前后等的认知也是有为法而非时间的法，所以对方为了证成时间是实体性存在而说'由于有前后等时间的标志故'这个能立因不成立，因此胜义中时间天神怎么会是实体性存在呢？这是其意趣。
如果说，前后等的认知是有为法而非时间的法，这从何而知呢？这是对方问说此理由从何而得知的话语。
对此回答说：由于无有证成时间常一的比量故。对方无有证成时间常一的比量，由此推知前后等的认知是有为法而非时间的法。
为了说明这个比量，说道：即使在言说中，前后等的认知也非常一时间的因，因为是认知的缘故，如同色等的认知。这些依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。譬如色等的认知因为是认知故，即使在言说中也非常一时间的因，同样，前后等的认知因为是认知故，即使在言说中也非常一时间的因。
如果说时间是实体性存在，因为是假立存在的缘故。这是对方以假立存在的因来成立时间实体性存在的话语。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻例。
对于如此说法，中观师应问：如何？这是说应当问譬如如何。
当如此问时，对方说：如果说如同色等的话。这是说如果对方说时间是实体性存在，因为是假立存在的缘故，譬如色等。
对此说法，中观师应如是说：胜义中如前所说理由，色等事物不成立故，无实时间怎么会有？这是说，胜义中依前所说理由，色等事物不成立故，对方无有喻例，即是不存在。
因此如前所说过失不减。这是总结，即如是胜义中无有异于事物及常性的时间，因此如前所说对方能立因的所依不成及无有喻例的过失不减。
此处有人说：胜义中时间确实是实体性存在，因为有标志的缘故。凡是不存在者即无有标志，譬如兔角。

།དུས་ལ་ནི་རྟགས་སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་དང་། ཅིག་ཅར་དང་། ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་དང་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དུས་ཀྱི་རྟགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དུས་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ལ་རྟགས་མེད་པ་དེ་ནི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དུས་ལ་ནི་རྟགས་ སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་དོན་དམ་པར་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་མིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དུས་ཀྱི་རྟགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེ་ལས་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་ཉིད་ཅེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དུས་ཀྱི་རྟགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟགས་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དུས་ལ་རྟགས་ སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་དུས་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དུས་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་དུ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་དཔེར་ན་ཁང་ཁྱིམ་ཐ་དད་པར་མར་མེ་བཙུགས་པའི་རྒྱུན་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁང་ཁྱིམ་སྔ་མའི་མར་མེའི་རྒྱུན་ལས་ཕྱི་མའི་མར་མེ་རྒྱུན་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ལ སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཞེའམ།ཕ་རོལ་པོ་དག་དང་ཚུ་རོལ་ཞེའམ། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དུས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མི་དད་པར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལས་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ཡང་དཔེར་ན་མར་མེ་དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་ཞིང་དུས་གཅིག་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་ལ་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར།དུས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ ཉིད་དུ་བཞག་པ་དག་གི་དངོས་པོ་མེད་ན་དུས་ག་ལ་ཡོད་དེ་དཔེ་མ་བསྟན་པས་དུས་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་མེད་པས་དུས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

由于时间有前相和后相、同时和非同时、长久和迅速等特征，因此时间确实是以实体的本性而存在的。这是外道以时间有前相后相等特征为理由，证明时间以实体本性存在的说法。这些依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻、合说、结论。如同此处，凡是无相的，如兔角等，就不是以实体本性而存在的。时间有前相后相等特征，因此时间确实是以胜义谛实体本性而存在的，他们如是说。
对于如此所说，作为回答，论释者说道：'若无任何事物'。这是在表明：若胜义谛中根本无任何事物存在，时间的前相后相等特征又怎么可能存在呢？
'又'字的含义是决定词的意思。这是说在根本偈颂中所说的'又'字是表示'唯'这样决定词的意思。为了说明这一点，说道：'在我们的观点中，胜义谛中确实无任何事物存在。'这表明若胜义谛中根本无任何事物存在，时间的前相后相等特征又怎么可能存在呢？如此无相，则外道所立'因为时间有前相后相等特征'的理由不成立，故胜义谛中时间并非以实体本性而存在。
即使在世俗言说中，前后等的认知也是有为法的特性而非时间的特性，为了说明外道的理由不成立，说道：'在言说中，是依据有为法相续的差别而产生前后等认知。'例如，就像在不同房屋中点燃的灯的相续差别，依据前一房屋的灯相续与后一房屋的灯相续前后关系，而产生前后的认知，或称为此方彼方，或称为他者与非他者，这也是有为法的特性而非时间的特性。
由无差别的有为法刹那临近而称为同时，与此相反则称为非同时。比如，那两盏灯同时生起称为同时，不同时生起称为非同时，因此不能成立时间是实体存在。为了说明这一点，说道：'由于无色相性质的事物，所立的譬喻若不存在，时间又怎么会存在呢？因为未说明譬喻，时间就不能成立。'这是说，首先他们以无譬喻故不能成立时间是实体存在。

།ཤིང་རྟ་དང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཡང་མེད་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ།འདི་ན་ཤིང་རྟ་དང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་ པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཏགས་པར་ཡོད་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་རྟ་དང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དུས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་པོ།།གལ་ཏེ་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་དག་རྫས་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་དག་རྩིབས་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དག་གིས་ བརྩམས་པས་རྫས་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ། ཡན་ལག་ཅན་དག་རྫས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དགག་པ་སྔར་བཤད་ཟིན་པས་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡན་ལག་ཅན་རྫས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པར་དགག་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བཤད་པ་དག་གིས་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་དག་རྫས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་བཀག་ཟིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ།།གང་དག་དུས་ནི་དངོས་པོ་ལ་བསྟེན་ནས་གདགས་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།ཡུད་ཙམ་ཞིག་འདུག་པར་གྱུར་ཏོ། །ཉིན་གཅིག་འདུག་གོ། །ཟླ་བ་གཅིག་འདུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་དུས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཡུད་ཙམ་དང་། ཉིན་མོ་ དང་།ཟླ་བའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུག་པར་གྱུར་ཏོ། །འདུག་གོ། །འདུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དུས་གསུམ་པ་གདགས་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་། དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་མིན་ན། །དུས་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་དུས་མེད་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུད་ཙམ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་དུས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པའི་དུས་ལྟ་ ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་དུས་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་ གི་རྭ་བཞིན་ནོ།།དུས་ནི་སབ་མ་བྱས་སོ། །བྱེད་དོ། །བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བས། དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་དུས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་དུས་ནི་སབ་མ་ལ་སོགས་ པ་བྱས་སོ།།བྱེད་དོ། །བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དུས་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་ སྦྱོར་བ་དང་།མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དུས་ནི་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་བྱས་སོ། །བྱེད་དོ། །བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

对于车乘、军队、森林等实际上并不存在的事物，虽然不存在却可以假名安立为存在，因此这个理由不确定。这句话是说明对方所说的'因为是假名安立而存在'这个理由不确定性尚未成立。
因为在此，对于车乘、军队、森林等实际上并不存在的事物，也可见到虽然不存在却可以假名安立为存在，所以是否因为是假名安立而存在，就如同车乘、军队、森林等一样不是实有呢？还是说因为是假名安立而存在，时间就成为实有，这是不确定的，所以对方的理由是不成立的。
如果说因为已经说明车乘等具有部分的事物是实有，所以没有过失的话，这是对方说：'在我们的论典中已经说明车乘等具有部分的事物是由辐条等部分组成的实有，所以我们的理由没有不确定性的过失'这样的话语。
对此回答说：'已经说明否定具有部分的事物是实有，所以并非没有过失'，即已经通过前面所说的推理否定了具有部分的实有，已经否定了车乘等具有部分的事物是实有，所以对方理由的不确定性过失并未消除，因此实有性未成立。
对于那些说'时间只是依托事物而假立的，如说停留片刻、停留一日、将停留一月'等的人们，是说对毗婆沙师等认为时间只是依托事物而假立，即依托片刻、白天、月份等事物而假立过去、现在、未来三时的这些论典进行否定。
对于这样说的人们，'若无任何事物存在，时间怎么会存在？'应当这样说，意思是除此之外别无他时。这是说由于刹那、白天、月份等事物在胜义谛中也都不存在，因此除此之外的时间也不存在，所以依托事物而假立的时间怎么会存在呢？这是其中的含义。
主张时间存在的人们说时间确实存在，因为是特殊言说运行的原因。在此，凡是不存在的就不见是特殊言说运行的原因，如兔角一样。而时间是'做了席子'、'正在做'、'将要做'等特殊言说运行的原因，所以时间确实存在。这是说在此主张时间存在的人们以时间是'做了席子'等特殊言说运行的原因这个理由来成立时间确实存在的话语。
这些分别是所依、所立法、能立法、异品喻、合说和结论，应当依次配合。即在此，如同兔角一样不存在的东西都不是特殊言说运行的原因，而时间是'做了席子'等特殊言说运行的原因，所以时间确实存在，他们如是说。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱས་པ་ ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པ་ནི་སབ་མ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི།དུས་ཀྱི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ན་དུས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དུས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ དེ་བསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དུས་ལྟོས་པ་དང་། མ་ལྟོས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་དུས་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དུས་དེ་གསལ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་ཁོ་ནར་གྲུབ་པོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། རང་གི་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དུས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་བལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རང་གི་དུས་མི་འཐད་པའི་སྒྲུབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ འཕགས་པ་ལག་བཟངས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།དེས་དུས་གསུམ་པོ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་གང་དག་འདས་ཤིང་འགགས་པ་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་མ་འོངས་ཤིང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ དག་ད་ལྟར་བྱུང་ཞིང་འཇུག་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་གནས་པ་དང་ངེས་པར་མི་གནས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ནི་སྐད་ཅིག་ལས་ལྷག་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于如此所说的回答，在此作解释。这是不好的，因为所作等特殊言说的运用是有为法的缘故，因此论据的内容不成立。所作等特殊言说的运用是如棉絮等有为法，而不是时间的，因此对方论据的内容不成立。
意义也相违，因为特殊言说运用的原因是世俗的缘故，这是说明对方论据的意义相违。特殊言说运用的原因不是世俗的，如果证成它是世俗的，就与承许时间胜义有相违的缘故。
因此如是一切方面时间不成立的缘故，'因为是显现的原因'这一论据的内容不成立，这是论据根本的总结。如是由依赖时间与不依赖等一切方面不成立的缘故，之前对方所说'诸法的自性胜义中必定存在，因为是显现的原因，如灯火'的论据根本内容不成立。
如是由于时间本身不成立，诸法的自性不是那个时间显现的原因，因此胜义中诸法的自性必定不存在。
在此品的意义是：通过说明对方在品初所说的能立的过失，以及显示自己的能立无过失，遮遣空性相违品的差别，从而显示时间无自性，这是总结和量果。
在此观察时间第十九品中，品义作为量果是：通过说明对方在此品初所说'诸法的自性胜义中必定存在，因为是显现的原因，如灯火'等能立的过失，以及论主显示自己的时间不合理的能立无过失，遮遣空性相违品的差别，从而显示时间无自性。
为了说明显示时间无自性有何功德，以及遣除他人说'仅以干枯的论理论典而成立'的说法，在此也应以可信圣教为依据而成立。因此世尊在《圣善臂所问经》中说：'他了知过去、未来、现在三时。其中，已灭已尽的诸行称为过去时；未来未生的称为未来时；现前正在运行的称为现在时。
其中，现在时的蕴界处是不住、决定不住，他如是了知。为什么呢？因为世间不住于刹那之上。'

།སྐད་ཅིག་མ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་དུས་ཀྱང་གཞན་ལ།གནས་པའི་དུས་ཀྱང་གཞན། འགག་པའི་དུས་ཀྱང་གཞན། སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཡང་མི་གནས་པ་དང་ངེས་པར་མི་གནས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་དག་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡང་ཆོས་ཉིད་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན།ད་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་མཐའ་གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དེ་དག་གི་དོན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁོ་ན་དུས་ཉིད་དུ་གསུངས་ཀྱི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན པས་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་ འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་དུས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རྒྱུ་དང འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་ བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ད་ནི་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་ པ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དུས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། དུས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འབྲས་བུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་ བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་ བ་འདིའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

对于任何一个刹那，其生起的时间是一个，住留的时间是另一个，灭去的时间又是另一个。应当了知这刹那是不住的，决定不住的。如是等等。同样，从其他经典中说：'法性的法性是非过去、非现在的'等等。同样，从其他经典中也说：'如来非过去、非未来、非现在'等等，这些都是成立的。
这些具有特征的经典的含义是：世尊仅说诸行即是时间，显示除此之外没有其他诸行。如是这些可信的教证成立，是显示时间无自性的功德和依据，因此不仅仅是干瘪的推理而已。
这些论典所要解释的对象，也是依据上师的智慧波浪和注释者的智慧。阿阇黎清辨所造《中观根本慧论·般若灯论》中《观时品》即第十九品的广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
现在，为了通过破除显示时间无自性的相违方面的特征，以显示因果无自性的意义，而开始造作第二十品。此处'以'字表示承诺的原因义，以及与下文相连的意义，词义如前。
其中，就承诺的原因义而言，说'现在，为了通过破除显示时间无自性的相违方面的特征'。论主在造作《观缘品》第一品时，承诺一切法无生，此处论主也是依据如是承诺的原因义而如是说。
'显示时间无自性'是指在前面《观时品》中，通过'现在，为了通过破除空性的相违方面的特征，以显示时间无自性的意义，而开始造作第十九品'而显示时间无自性。
'其相违方面'是指反驳者的立场，即显示时间确实有自性。'其特征'是指主张时间有自性的特征，如下文所说'应当了知胜义中时间确实存在，因为是果法运行的因'等等。'破除彼'是指依据破除彼义而开始造作第二十品。
就与下文相连的意义而言，说'以显示因果无自性的意义，而开始造作第二十品'。因为《观因果品》第二十品下文所说的意义是显示因果无自性，所以依此而如是说。

།དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། །རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར་དུས་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དུས་གྲུབ་ན་སྐྱོན་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་དུས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་ པའི་སྐབས་སུ་དབུ་མ་པས་དུས་ལྟོས་པ་དང་མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པར་བསྟན་པས།དུས་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ ཕ་རོལ་པོ་དག་དུས་གྲུབ་ན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་པས་རང་གི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ ནས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་དུས་ཚིགས་མེད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ཡོད་ན་འགྱུར་ལ།གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ ནི་ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དང་། ལྡོག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གང་མེད་པ་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ དུས་ཚིག་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་དེ་མེད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ཡོད་ན་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག་གི་།གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་ བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གྲངས་ཅན་དང་། བྱེ་བྲག་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་པོ་འདི་བཤད་དེ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ འཐད་པར་གྱུར་ན་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་དུས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་མི་འཐད་པས་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དུས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ ལས་ཀྱང་དེ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དང་པོ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

那么，这个论述的果是什么？以何种方式获得这个果呢？显示因果无自性即是此果，而以显示时间无自性的相违品差别遮遣的方式获得此果，因此注释者在此论述衔接处首先显示方便和方便所生之果。
为了显示所说的'显示时间无自性的相违品差别'，在刚刚过去的论述中显示因时间不成立而有能立过失，为了显示若时间成立则无过失而能成立所欲义，此处说'于此说'等。在先前观察时间品刚刚过去的场合中，中观师显示时间不论依待与否都不成立，由于时间不成立，显示对方的能立'诸法胜义中有自性，因为是显现因故'有不成立过失。此处为了显示若时间成立则无能立不成立过失而能成立自宗所欲义，故说'于此他们如是说'。
为了显示此义，'胜义中时间应知定有，因为是果成就之因故。此处虽有种子等和合，若无时节则芽不生，有则生。凡非有者未见为果成就之因，故由如是所说能立力，胜义中时间定是有'等。这些依次配合为有法、所立法、能立法、随行同品、返遮异品及结论。此中如兔角等凡是非有者未见为果成就之因，而时节虽有种子等和合，无则芽不生有则生，故是果成就之因，由如是所说能立力，胜义中时间定是有，他们如是说。
为了以遮遣时间无自性的相违品差别而显示因果无自性，对于他们如是所说，此处注释者说：'其中首先，对于从某些宗义中许诸因缘和合中有果者而说此'。从数论派和胜论派的宗义中许从诸因缘和合中有先前已有的果生起，为了破除他们的宗义而说此第一偈颂。若果生起合理，则由果生起而时间也应成有，然而果生起不合理，故以果为因的时间如何能有？如是，若从和合中生果，则此果应从彼和合中有或无而生，然而从二者皆不合理生。其中首先为了显示第一观察不合理而说此第一偈颂。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་གྱུར་ན། །ཕ་རོལ་པོའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་བསྣན་པ་སྟོན་ཏེ། གྲངས་ཅན་དང་། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ལས སྐྱེ་བར་གྱུར་ནའོ།།ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན། ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། །དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡོད་པ་ དང་སྐྱེ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་གཅིག་འགོག་པས་དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་འོན་ཏེ་སྐྱེ་ན་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མི་མཐུན་པས་ བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེའི་སྐྱེ་བ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ།ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དེ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་ པ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་དེའི་སྐྱེ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ ཡོད་པས།ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་། འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གཉིས་ པ་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་གྱུར་ན། །ཕ་རོལ་པོའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ན་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་བསྟན་པ་སྟོན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ནའོ།

为了说明此义，说道：'假若从因缘诸聚合中生起，则是他宗之果'。这是说明他宗的观点，数论派和胜论派等宗派认为，从因缘诸聚合中，果先前已有而生起。如果依照他们的观点，从因缘诸聚合中，果先前已有而生起。
现在为了说明这是不合理的，说道：'若彼已存在于彼中，那么如此，若果存在于聚合中，如何从聚合中生起？不应生起，因为会成为相违否定的过失。'意思是，存在和生起是相违的，一者否定另一者，因此会成为相违否定的过失。
为了说明此义，说道：'若已存在，为何生起？若生起，则非已存在。存在和生起这二者相违而互相否定。'意思是，若果已存在于聚合中，那么此果如何从聚合中生起？若说虽然存在仍然生起，那么观察其生起就成为无意义，因为已存在的何需再生？也会导致无穷过失，因为永远不会停止生起。
或者，'若已存在则不应生起'等，是说他宗认为因缘诸聚合中果先前已有的主张，有果生起本性被否定的过失，因此不合理。
为了说明此义，说道：由于推理已存在性，已存在者无生起，因此否定了该果的生起，所以他宗的主张有果法生起本性被否定的过失。'若果存在于聚合中，如何从聚合中生起？不应生起，因为会有如前所说的过失。'这是结语。意思是会有如前所说的相违否定过失。
这是说：胜义中果若已存在则不应生起，因为已存在，如同已有的瓶子等，因此第一种观点不合理。
为了说明第二种观点不合理，说道：对于那些宗派主张因缘诸聚合中果不存在者，为他们说此。即对于毗婆沙师和经部师等宗派主张从因缘诸聚合中，果先前不存在而生起者，为了破除他们的观点而说此第二偈颂。
为了说明此义，说道：'假若从因缘诸聚合中生起，则是他宗之果。'这是说明他宗的观点，毗婆沙师和经部师等宗派认为，从因缘诸聚合中，果先前不存在而生起。如果依照他们的观点，从因缘诸聚合中，果先前不存在而生起。

།ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཁྱེད་དོན་དམ་པར་མེད་པར་ སྟོན་པས་འོ་ན་དེས་ན།ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་ སྐྱེས་ན་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ན་མེད་པ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་བ་ལང་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ན་རྟར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་དེའི་སྐྱེ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་ དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མེད་པར་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་ བཅོས་མཛད་པས་ཡང་སེར་སྐྱ་པ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར།གང་དག་གིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་ པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གཞུང་དགག་པ་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གཞུང་བསྣན་པ་ སྟོན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་ཕྱིས་རྐྱེན་གྱི་མཐུས་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ནི། ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚོགས་ལ་གཟུང་དུ་ཡོད་རིགས་ན། །ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་གཟུང་དུ་ ཡོད་པའི་རིགས་སོ།།དེ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་གཟུང་དུ་མེད། །ཡིད་བཏུད་པས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་བཏུད་པས་བརྟགས་ན་ཡང་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་ འབྲས་བུའི་ཆོས་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་དེ་ལྟར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་ཐ་མ་འདིས་ནི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུའི་ནུས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མདོ་མཛད་པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་གང་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ།

现在为了说明这是不合理的，你们说胜义中无有，那么如此，'若于聚中无果，如何从聚生？必定不会生。'如是说道。若于彼聚中果实本无，则无有之果如何从彼聚中生起？若说虽无亦能生起，则如是生已亦成无，因为生时若生无，如何成有？譬如生牛不会成马一样。
为了说明这一点，由于以推度为无性故，于无中无生，为遮遣彼果生起，故对方所立宗有违背果法生起自性之过失，如是意趣而说。对方于因缘聚中推度果先无之宗，有违背果生起自性之过失故不应理，如是意趣。
此说明：胜义中果无则不能生，因为是无故，如同虚空花等无法，因此第二观察不合理。论师为破数论派之宗，'为了那些主张因缘聚中有果者，亦当说'等如是说。此说明以另一方式破除数论派许因聚中果以功能方式先有而生之宗。
为说明此义，'若于因缘聚，其中有果者'如是说。此说明数论派许从因中先有果而生之宗，依数论派之宗义，许从因中以功能方式先有之果，后由缘力而生为显现自性，若如彼等方式从因聚中以功能方式先有而生者。
今为说明彼不合理故，'聚中应可取，以有故如生'如是说。如是若于因聚中果以功能方式先有，以有故，如同已生为显现自性般，于因聚中果之功能应当可取。
为说明彼亦无故，'聚中不可取，纵以意观察'如是说。于因聚中果之功能性即使以意观察亦不可取故，彼非有，如是显示。如是此说明于聚中果法不可取性。
如是此最后根本偈颂说明于因聚中果功能非先有之能立法因相乃是不可取性，经师如是显示。为说明彼之量故，是故以比量于种子等聚中，果即芽等非有应当了知，于彼不可取故。凡于何处何者不可取，彼处彼即非有，如瓶中之毛毯。

།ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་མྱུ་གུ་ཡང་དེ་བཞིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་ བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་གང་ལ་སྣམ་བུ་གང་གཟུང་དུ་མེད་པའི་བུམ་པ་དེ་ལ་སྣམ་བུ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་པ་ཉིད་གང་ལ་མྱུ་གུ་གང་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་མྱུ་གུ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ།།འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། ཧ་ཅང་རིང་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཉེ་བ་དང་། དབང་པོ་ཉམས་པ་དང་། ཡིད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། འདྲ་བ། འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་དག་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ས བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་གྲངས་ཅན་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱུད་དྲུག་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ དངོས་པོ་ཡོད་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ།དེ་ཡང་། ཧ་ཅང་རིང་ཕྱིར་ཉེ་ཕྱིར་དང་། །དབང་པོ་ཉམས་ཕྱིར་ཡིད་མེད་ཕྱིར། །ཆ་ཕྲ་ཕྱིར་དང་བསྒྲིབས་ཕྱིར་དང་། །ཟིལ་ནོན་ཕྱིར་དང་འདྲེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཧ་ཅང་རིང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ དཔེར་ན་བྱ་ཞིག་གྲོང་འདི་ནས་གྲོང་གཞན་དུ་འཕུར་བ་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཉེ་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་མིག་ལ་མིག་སྨན་གནས་པ་མི་དམིགས་ ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཧ་ཀྱང་ཐག་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། དབང་པོ་ཉམས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་སློབ་པས་ལྡོངས་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲ་འོན་པས་མི་ཐོས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དབང་ པོ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་དབང་པོ་མ་ཉམས་པས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཡིད་མེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་མདའ་མཁན་གྱི་ཉེན་ཀོར་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་བསྐྱོད་པ་ན་མདའ་མཁན་མདའི་ལས་ལ་སེམས་གཡེངས་པས་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ གྱི།ཡིད་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཡིད་ངེས་པར་གནས་པ་དེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཆ་ཕྲ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་དུ་བ་དང་རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡན་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་ཆ་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། བསྒྲིབས་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་སབ་མ་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ པ་ལྟ་བུའོ།།གང་མ་བསྒྲིབས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཟིལ་ནོན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་དང་སྐར་མའི་འོད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ།

由于聚合体中也同样有芽，因此应当了知种子等聚合体中并不存在果实即芽等，这是所说的。这些依次是有法、所立法、能立法、异品喻、合说和结论。
譬如，在某个瓶子中无法把握某布，则该瓶子中不存在该布，同样地，在某个聚合体中无法把握某芽，则该聚合体中也不存在该芽，因此应当了知从种子等因的聚合体中，果实即芽等的功能并非先前就存在。
对此，有些数论派反驳说：由于太远、太近、根境损坏、意识不专注、极微细、遮蔽、被胜过、相似、混杂等成为把握的障碍，即使是存在的事物也无法把握，因此有不定因的过失。这是数论派中有些人说中观派的因：'种子等聚合体中不存在果实即芽等，因为无法把握之故'，这是不定因的反驳语。
关于这点，数论派的宗义《六十颂》中说有八种虽有实物但不能被认知的原因：'由太远及太近，根损及无意，极微细及遮，胜过及混杂。'
其中，由于太远而不能认知，例如从此村飞往他村的鸟虽然不被认知，但并非不存在，而是因为太远而不被认知。
若问：不是太远的为何不被认知？说'由太近'，例如天授眼中的眼药虽不被认知，但并非不存在，而是因为太近而不被认知。
若问：不是太近的为何不被认知？说'由根损'，例如聋者虽然听不到学生说'瞎子'的声音，但并非不存在，而是因为根境损坏而不被认知。
若问：根境未损坏的为何不被认知？说'由无意'，例如箭师从旁边经过王宫时，因箭师心神散乱于造箭之事而不被认知，但并非不存在，而是因为意识不专注而不被认知。
若问：意识专注的为何不被认知？说'由极微细'，例如空中飘散的烟、尘、蒸气等虽不被认知，但并非不存在，而是因为极其微细而不被认知。
若问：不是极微细的为何不被认知？说'由遮蔽'，例如被帘幕、墙壁等遮蔽的瓶子等虽不被认知，但并非不存在，而是因为被遮蔽而不被认知。
若问：未被遮蔽的为何不被认知？说'由胜过'，例如被日光胜过的行星、星宿、星辰的光芒虽不被认知，但并非不存在，而是因为被胜过而不被认知。

།གང་ཟིལ་ གྱིས་མ་ནོན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤེ་ན།འདྲེས་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཕུག་རོན་དང་སྲན་ཆུང་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བ་མང་པོ་འདྲེས་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདྲ་བ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་འདི་ན་དངོས་པོ་ཡོད་ཀྱང་མི་དམིགས་ པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པ་དག་མཐོང་བས་དེས་རེ་ཞིག་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་འམ།འོན་ཏེ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཧ་ཅང་ རིང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གྲངས་ཅན་དག་ལས་གཞན་དག་སྐྱོན་གཞན་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལས་གཞན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྐྱོན་གཞན་འདོགས་པ་སྟོན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཡིན།གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། དབང་པོའི་དེ་ཁོ་ན་དག་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དག་ལས་བློའི་དབང་པོའི་དེ་ཁོ་ན་དག་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་ཀྱང་ཡོད་ པར་ཤེས་པས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་འམ།འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དབང་པོའི་དེ་ཁོ་ན་དག་ བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་ པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུས་མི་སྟོང་བར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཚད་ཡོད་པ་དེས་མི་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ།

如果问为什么不能见到那些未被冰雪所压制的，回答说是因为混杂。比如，虽然许多相似的鸽子和小豆子等混杂在一起时看不见，但并非不存在，而是因为相似的东西混杂在一起而看不见。
如是，此处虽然事物存在，但由于八种不能见到的原因而无法把握，由此暂且因为无法把握，如同瓶中的毛毯一样，是否应当认为种子等聚合中没有所谓的果实苗芽等？还是说因为无法把握，如同太远等一样，对于种子等聚合中所谓的果实苗芽等是否存在这一点无法确定，因此中观派的因相有不确定性的过失。
数论派以外的其他人说出这样的过失，即某些数论派以外的人说中观派的因相'因为无法把握'这一含义是不确定的和不成立的，这表明他们提出了其他的过失。
因此他们说，中观派的因相'因为无法把握'这一因相的含义是什么？如果说是因为现量无法把握，则是不确定的，因为感官的真实虽然现量无法把握但是存在。此处在二十五真实中，虽然智慧感官的真实现量无法把握但知道是存在的，因此是否暂且因为现量无法把握，如同瓶中的毛毯一样，应当认为种子等聚合中没有所谓的果实苗芽等？
还是说因为现量无法把握，如同感官的真实一样，对于种子等聚合中所谓的果实苗芽是否存在这一点无法确定，因此如果中观派的因相的含义是'因为现量无法把握'，则是不确定的。
如果说是因为比量无法把握则是不成立的，这是说如果中观派的因相'因为无法把握'是指因为比量无法把握，则是不成立的。这是因为从种子等因的聚合中，可以通过比量把握到所谓果实苗芽等的功能存在。
为了说明这种比量，如是从比量可知因不空于果，因为有限量的缘故。凡是有限量者即不空，如同果的自性一样。

།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡང་བདེ་བ་དང་ སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་གསུམ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་ཚད་ཀྱིས་ན་ཚད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་དཔེ་དང་།ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལྟ་བུ་གང་ཚད་ཡོད་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡང་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་དང་། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཙམ་ལྔ་དང་། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་དང་། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཚད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུས་ནུས་པས་ས་བོན་མི་སྟོང་པ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ།མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཅི་སྟེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ན་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས།འདིར་རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་འདི་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་དག་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་ ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའམ།འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡུལ་དང་དུས་དང་ རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་དག་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

同样地，因为因也有乐、苦、痴三种和声等五种以及一等因的量度，所以因是有量的，因此果不空，这样说道。这些是有法、所立法、能立法、同品喻、合说、结论，应当按照顺序配合。譬如，凡是有量的果性，彼即不空于果性。同样地，因也具有勇、尘、暗三性的转变，以及支分的乐、苦、痴三种，声等五唯，以及所谓的胜性一等，这些等属于自性分类的因是有量的，因此因是有量的缘故，果以功能而种子不空，在种子等因的聚合中，以比量可得有所谓芽等果的缘故。若中观派的因是'以比量不可得'，则是义不成。
即使说'因为非现量所取故唯现量不可得'这样的带特征因，因义仍是不定的。因为非现量所取的事物也是比量所取的缘故。数论师说：'为什么佛教徒说自己的因是不可得的？'如果配合为'以比量不可得'，则成为义不成的过失。为了要完全避免这个过失，此处即使说'因为自己的因不可得'是'因为非现量所取故唯现量不可得'这样的带特征因，该因义仍是不定的。
如是，此中非现量所取的事物，虽然是由地、时、自性隔绝，也见到是比量所取的。因此，究竟是因为唯现量不可得，如瓶中无毛毯般，种子等聚合中无所谓芽等果而可取？还是因为唯现量不可得，如非现量所取的由地、时、自性隔绝的事物是比量所取般，种子等聚合中有所谓芽等果可为比量所取？因为不定，所以中观派说'因为非现量所取故唯现量不可得'这样的带特征因，该因义仍是不定，所以不应理。

།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཅི་སྟེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་འདིར་རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་ས་ བོན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལས་གཞན་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་ལྔ་པ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གྲངས་ཅན་དག་གི་སྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་བ་དང་རང་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདིར གཟུང་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ནི་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་འདིར་ གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ།ཧ་ཅང་རིང་བ་དང་ཧ་ཅང་ཉེ་བ་དང་དབང་པོ་ཉམས་པ་དང་། ཡིད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དང་ཆ་ཕྲ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་འདྲ་བ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་དག་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་འདེབས་ཤིང་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཐ་སྙད་དང་དོན་དམ་པ་གཉི་གར་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་སྟོན་ཏོ།

说'由于在一切方面都不可得故'这一因的含义，即使理解了，也有不成立之过失。这是说，数论派说：'如果佛教徒们说自己的因是由于不可得故，如果是由于不是现量所得而说仅仅由于现量不可得故这样带有差别的因，那么也会成为因义不定的过失。'
为了要完全断除这个过失，此处理解自己的因'由于不可得故'是'由于在现量、比量等一切量的一切方面都不可得故'的含义，即使如此理解，也有不成立的过失。
这是说，种子等中有果实、芽等以功能方式先前存在是可以由比量所得故。这些首先是数论派等其他人说中观派的因'由于不可得故'是不定性和不成立性的言语。
第六十五品。对于如此所说，作为回答，论释者为了破除数论派的成立和遣除自己的因不定性以及不成立性的过失，此处说'正是由于不可得故'，为了确定把握，世俗谛中由于极远处等的缘故而非不定性。胜义谛中由于极远处等事物不成立故。
由此回答前面此处数论派中有些人的反驳：'若有极远、极近、根损、意不住、极微、遮蔽、胜伏、相似混杂等成为所取障碍时，即使是存在的事物也由于不可得故，有因不定性的过失'，并显示中观派的因'由于不可得故'在世俗谛和胜义谛两者中都没有不定性的过失。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་ པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བས་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་ དུ་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བཟུང་བ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།གྲངས་ཅན་དག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་ཀྱང་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཧ་ཅང་རིང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་ཁོ་བོའི་གཏན་ ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་། དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་བ་ན་གནས་ཀྱང་དམིགས་པར་མཐོང་བས། དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ཧ་ཅང་རིང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱ་དང་མིག་ སྨན་ཡོད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་མི་དམིགས་པས་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ཧ་ཅང་རིང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ན། ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་ན་ དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་མི་དམིགས་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཧ་ཅང་རིང་བའི་ཕྱིར་དང་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ངེས པ་དེ་དག་གིས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་པའི་ཚད་དག་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ གྲངས་ཅན་དག་ལས་གཞན་དག་སྐྱོན་གཞན་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ།གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། དབང་པོའི་དེ་ཁོ་ན་དག་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ལ།གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ཅིང་དེའི་ཚད་མ་ཡང་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུས་མི་སྟོང་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཚད་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེས་མི་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ།

首先，在世俗谛中，为了确定我们的因明论式'正因为是不可得的缘故'，不论是现量还是比量，都应该确定种子等聚合体中，不存在以功能方式预先存在的芽等果。
由于确定'正因为是不可得的缘故'，所以不存在现量不可得而比量可得的相违情况，因此不是不定因。
数论派所说的'事物存在却不可得的因'，如'因为太远的缘故'和'因为太近的缘故'等，这些本身就是不定因，所以他们无法证明我们的因是不定因。
比如，在这里，虽然日等处于很远的地方却可以被认知，香和味等虽然处于很近的地方也可以被认知。
因此，是否因为太远或太近的缘故，就像鸟和眼药虽然存在却不可得那样，种子等聚合体中的芽等果虽然存在却不可得，所以不是不存在呢？
还是说，因为太远和太近的缘故，就像日等和香味等存在时可以被认知那样，种子等聚合体中的芽等果如果存在就应该可以被认知，而由于不可得，所以不存在？这是不确定的。
因此，你们的因'因为太远的缘故'和'因为太近的缘故'等不定因，无法证明我们的因'因为不可得的缘故'是不定因，所以我们的因不是不定因。
在胜义谛中，由于你们的因'处于太远处'等事物不成立，所以我们的因'因为不可得的缘故'没有相违方，因此我们的因不是不定因。
由于乐、苦、痴的特征等自性量也不成立，所以因的内容不成立。这是说，先前数论派之外的其他人提出了这样的过失：
'因为不可得的缘故'这个因的含义是什么？如果说是因为现量不可得的缘故，那就是不定因，因为感官的真实性虽然现量不可得却是存在的。
如果说是因为比量不可得的缘故，那就是所立不成。这是说，如果说'因为现量不可得的缘故'，那就是不定因，这是在证明可以被比量所得。
如果说'因为比量不可得的缘故'，那就是所立不成，这是在证明可以被比量所得，其量也是这样：应该通过比量了知因不离果，因为有量的缘故。凡是有量的，都不离彼，如果的自性。

།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ གཏི་མུག་གསུམ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ཚད་ཀྱིས་ཚད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་རྒྱུ་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་གསུམ་དང་སྒྲ་ལ སོགས་པ་ལྔ་དང་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཀྱིས་ཚད་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།གྲངས་ཅན་དག་གིས་རྒྱུའི་ཚད་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱི་འགྱུར་བ་འམ། རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་དང་།གཏི་མུག་གསུམ་དང་། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཙམ་ལྔ་དང་། གཙོ་བོ་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ཚད་ཀྱིས་ཚད་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གཏན་ཚིགས་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱོགས་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ།།ཚད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་ན་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འབྲས་བུ་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་པའི་ཚད་ཀྱིས་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་བཞིན་པའི་ཚད་བཏང་སྟེ།ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་སྤྱིར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མེད་པས་མི་རུང་སྟེ། སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་གང་ཚད་ཡོད་པ་དེ་ནི་ དེས་མི་སྟོང་སྟེ།དཔེར་ན་འབྲས་བུ་སའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མེད་པས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ས་བོན་ལ་སོགས་ པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལས་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐ་སྙད་དུ་ཡང་གང་ཞིག་གང་གིས་མི་སྟོང་པ་དེ་ལས་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དབྱུ་གུ་གསུམ་ལས་དབྱུ་གུ་གསུམ་ གྱི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་གྱི་དབྱུ་གུ་གསུམ་ནི་དབྱུ་གུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་ལས་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ཚོགས་ཉིད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་འདོད་པ་ལྟར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པོ།།མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་ པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ན།ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་གང་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དེར་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་།

同样地，因为因也是以乐、苦、痴三者以及声等五者和一等因的量而有量，所以因有量的缘故，果不空，以此所说的因有量的理由，其相应的论式也是：因以乐、苦、痴三者以及声等五者和一等的量而有量，这个理由的意义是不成立的。数论派以因的量是勇识、尘性、暗性的自性，即自性的变化或自性的支分乐、苦、痴三者，以及声等五唯，和主性一等因的量而有量的说法，在我们的立场上胜义谛中不成立，因此数论派的理由'因为有量'的意义不成立，所以由此所要成立的主张'因不空于果'也不成立。
若总的说量的理由则无遍，因为果也空于果的自性。如果数论派因和自性的量而有量的理由其义不成立，舍弃自性的量，而说因为有量的理由总的以色、形、状态等的量而有量，则理由无有随行的喻例而不应理。先前数论派说'凡有量者，彼不空于彼，如果的地性'的喻例，在胜义谛中果芽等的自性是空的缘故，彼处无有色、形、状态等的量，故有喻依不成的过失而不应理。
即使在世俗谛中，种子等聚合体上果芽等以功能方式先前存在，从彼不生起彼，以比量所显示的缘故。在世俗谛中也是，若某者不空于某，则彼不从彼生起，因为不空于彼，如三根不从三根的自性生起。因此，若在世俗谛中也主张因中先有果而生起，则为比量所违。这些是法、所立法、能立法、喻例和结论，依次配合。
譬如数论派的三根不空于三根的自性，在世俗谛中也不从彼生起彼，同样若种子等因的聚合体也不空于果芽等的功能，则不从彼生起彼，因此若在世俗谛中也如数论派所许，主张因中先有果而生起，则为比量所违，所以彼不成立。
若说'因为非现量所取故唯现量不能取'这带有差别的理由，则理由的意义也是不定的，即在作理由的论式处也非不定，因为如所说的方式以比量不能证明彼存在的缘故。

ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་ཅི་སྟེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ན་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་འདིར རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ།མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པའི་སྐབས་དེར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དེར་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་དེ་སྐད་བརྗོད་ན་ཡང་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ལན་གདབ་པ་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྔར་དེའི་ཕྱིར་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་གང་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་མྱུ་གུ་ ཡང་དེ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མངོན་སུམ་ཁོ་ན་གཟུང་དུ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་པ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཅི་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པ་དག་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར རམ།འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྔར་ཁོ་བོས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་ རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་དེས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་པ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་གྲངས་ཅན་དག་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གཞུང་དགག་པ་བསྟན་པའི་ ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

通过如前所说的方式，不能以推理证明其存在的缘故，以及通过阐述破斥果先有的生起的方式。这是说，之前数论派说：'为何佛教徒们自己的因不可得的缘故'，对于这些，如果配合'以推理不可得的缘故'，就会成为意义不成立的过失。为了完全避免这一点，在此
说'自己的因不可得的缘故'，这不是现量所取，仅仅以现量不可得的缘故，即使说明带有特征的因，因的意义也是不确定的。因为非现量所取的事物也是可以被比量所取的缘故。在说这些的场合中，对于所作的因的运用，我们中观派带有特征的因如此宣说，其义也并非不确定。即是这样，我们先前因此
推理于种子等和合中，果即芽等是不存在的应当了知，因为于彼不可得的缘故。若于何处何者不可得，则于彼处彼者即不存在，譬如瓶中无毛毯。和合中之芽
也是如此，因此于种子等中，果即芽等是不存在应当了知。如是通过所说的方式，以推理于种子等和合中，果即芽等以潜能方式先有这一点，你们不能证明其存在的缘故。你们的因'非现量所取的事物也是可以被比量所取的缘故'这一点本身是不确定的，所以不能以此证明我们的因'仅仅以现量
不可得的缘故'这带有特征的因的意义是不确定的，因此我们带有特征的因并非不确定。究竟是像非现量所取的事物，即远离境、时、自性的诸法可以被比量所取一样，种子等和合中，果即芽等以潜能方式先有虽非现量所取，也可以被比量所取
呢？还是像我先前如是所说的方式，以推理不能证明其存在一样，种子等和合中，果即芽等非现量所取，也不能被比量所取，这是不确定的。因此你们的因'非现量所取的事物也可以被比量所取的缘故'这一点本身是不确定的，所以不能以此证明我们的因'仅仅以现量
不可得的缘故'这带有特征的因的意义是不确定的，因此我们带有特征的因并非不确定。此外，在无生品中，通过阐述破斥数论派认为有果生起的宗义的方式，由于果先有不成立的缘故，我们带有特征的因也非不确定。

།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ གིས་ཇི་སྟེ་སངས་རྒྱས་པ་དག་རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་བརྗོད་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང བར་འདོད་པས་འདིར་རང་གི་གཏན་ཚིགས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་སུམ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་ ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ལན་གདབ་པ་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་དང་། རགས་པ་ཉིད་ནི་མེད་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་གདོད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཡོད་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་དང་ཆ་ ཕྲ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཉིས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་གི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་དཔེར་ན་ཉི་ མའི་འོད་ཀྱིས་གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་དང་སྐར་མའི་འོད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། དཔེར་ན་དུ་བ་དང་རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡན་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཆ་ཕྲ་བར་གྱུར་པའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་ན་རགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་རམ།ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་ཆ་ཕྲ་བར་གྱུར་པའི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་དང་། རགས་པ་ཉིད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པས་དེ་ལྟར་ན་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་དང་རགས་པ་ཉིད་སྔ་ན་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་ཆ་ཕྲ་བའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་པ་ཕྱིས་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པ་དང་།རགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མེད་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་ བར་འདོད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་གི་།སངས་རྒྱས་པ་དག་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

所说'由于在一切方面都不可得故，因为承许因义，所以并非是因不成'这句话，是针对前面数论派所说：'如果佛教徒们说自己的因是不可得故，若是说因为不是现量所得，所以仅仅是现量不可得故这样带有差别的因，那么也会成为因义不定的过失'，为了要断除这个过失，此处自己的因'不可得故'是指以现量、比量等一切量在一切方面都不可得故，即使了知因义，也有不成立的过失。
如此，对于'因为种子等聚合中，果实即芽等以功能方式先前存在，所以是比量可得故'这样的说法进行回答：我说种子等聚合中，果实即芽等是不存在的，因为在彼处不可得故，这个因是以现量、比量等一切量在一切方面都不可得故，因为承许因义，所以也不是比量可得，因此我的因义并非不成。
所说'未被遮蔽和粗大性是从先前不存在而后生起的缘故，应成说果先前不存在'这句话，是针对前面数论派所说：'虽然事物存在，但因为被遮蔽故和细微故而不被认知'这两个因不适合作为果先前存在于因中而生起的因，而应成是说果先前不存在而生起的宗义。
如此，在数论派的论典中，譬如太阳光遮蔽了行星、星宿和星辰的光芒而不被认知，但并非不存在，而是因为被遮蔽故不被认知；当远离被遮蔽的缘时，就会以未被遮蔽的本性明显显现。又如烟、尘埃和雾等在空中飘散时不被认知，但并非不存在，而是因为细微故不被认知；当远离细微状态的缘时，就会以粗大的本性显现。
同样，种子等聚合中，果实即芽等的功能虽然先前存在，但是因为被遮蔽故或细微故而不被认知，并非不存在；当远离被遮蔽和细微状态的缘时，就会以未被遮蔽和粗大明显的本性显现。如此建立，因此未被遮蔽和粗大性在先前被遮蔽和细微的状态时不存在，后来从未被遮蔽和粗大性的缘而生起，因为是从不存在而生起的缘故，这不适合作为数论派主张果先前存在于因中而生起的因，而应成是佛教徒们说果先前不存在而生起的宗义。

།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་དང་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་གཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དག་གི་ཚིག་ཀྱང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ ཡོད་པ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་།ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་གཟའ་ དང་རྒྱུ་སྐར་དང་སྐར་མའི་འོད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དཔེར་ན་དུ་བ་དང་རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡན་པ་དག་མི་དམིགས་ཀྱང་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དག་གི་ཚིག་ཀྱང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་ ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་གིས་ཀྱང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གྲངས་ཅན་དག་ལས་གང་དག་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་གསལ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ དག་དགག་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་ནུས་པ་གསལ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་དཔེར་ན་ཏིལ་ལ་ཏིལ་མར་སྔ་ན་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དཔེར་ན་ཏིལ་མར་གྱི་བདག་ཉིད་སྔ་ན་གསལ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱིས་བརྡུང་བ་དང་བཙིར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་སྔ་ན་གསལ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཕྱིས་བསྐྱེད་པ དང་བསྐྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དེས་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ཕྱིས་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་དགག་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་མ་གྲུབ་ལ།གསལ་བ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་བྱེ་བྲག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པ་དག་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གཞུང་དགག་པ་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།དེས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པ་དག་གི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གཞུང་བསྣན་པ་སྟོན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་རྐྱེན་གྱི་མཐུས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་དེ་དག་གི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་ འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ནའོ།

虽然说因中有果，但由于被遮蔽及其微细的缘故而不可得，说这样话的人的言论，也因为难以证明因中有果是被遮蔽和微细的缘故，所以这也不合理。这是说，数论派的论典中说种子等聚合中，果即芽等以功能的方式本来就存在，虽然如同日光遮蔽了行星、星宿和星辰的光芒而不可见但并非不存在，又如同烟、尘、雾等在空中飘散而不可见但并非不存在一样。说这样话的人的言论，也因为难以用任何推理证明因中果以功能的方式本来存在是被遮蔽和微细的，所以这也不合理。
对于数论派中那些说'果先前存在'的含义是在生起之前并非不存在，而果的本性不明显存在的生起的人，也应如前广泛破斥。这是说，数论派中主张功能显现的论典中说'因中果先前存在'的含义是，在生起之前未生起时，如同芝麻中芝麻油先前存在一样，因中果以功能的方式先前存在；'生起'的含义是，如同芝麻油的本性先前不明显存在，后来通过捣、压等缘而生起为明显的本性一样，果即芽等的本性先前不明显存在，后来通过生长、培育等缘而生起为明显的本性，因此说因中果先前以功能的方式存在，后来通过缘而生起为明显的本性，对这些说法的破斥也应如前广说。
因为不能证明因中果以功能的方式先前存在，所以主张果先前存在不成立；因为明显是从先前未生起而生起，所以主张果先前不存在成立。在此论著作者为了破斥自部的论典而说'同样也为了主张果先前不存在的人而说'等。这表明了毗婆沙师和经部师主张从因的聚合中生起先前不存在的果的论典的另一种破斥。为了说明这一点而说'若于因缘诸聚合，其中果体原无有'。这表明了毗婆沙师和经部师主张从因中生起先前不存在的果的论典的过失。按照毗婆沙师和经部师的宗义，主张从因中生起先前不存在的果，后来通过缘的力量而生起，如果按照他们的方式从因的聚合中生起先前不存在的果的话。

།ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་ཀྱང་། །རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །འབྲས་བུ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ།འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུས་རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུས་མི་སྟོང་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་དག་ཅེས་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིགས་མི་མཐུན་པའམ།མེད་པ་པ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་བཏགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ དེ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་ཀྱི་གཞན་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་མང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པས་ས་བོན་རང་གི་དོན་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། རང་གི་དོན་བྱེད་པ་དང་ས་བོན་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། དེ་མ་ ཐག་པ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།ཆ་མཉམ་པ་སྐྱེད་པ་སྟེ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེ་འབའ་ཞིག་མི་སྐྱེད་ཀྱི་གཞན་ཡང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཐུན་མོང་དང་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་མང་ བའི་ཕྱིར་དུ་མ་དང་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་གསོ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་ཐག་རིང་བ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།ཆ་མི་ཉམས་པ་སྐྱེད་པ་དེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་དག་ཅེས་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིགས་མི་མཐུན་པ་འམ་མེད་པ་དག་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་བཏགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་ཐ་མ་འདིས་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ན་བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་།འབྲས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པས་སོ།

现在为了说明这是不合理的，说道：'诸因及诸缘，将等同非因缘，因为果是空的缘故。'在这个世间中，所谓因和缘的名言安立，是依据因缘和合而生起的方式，由于此有故彼生，由于此生故彼生，如是因不离果，果亦为因所生。若如对方所许，因缘和合中无果，如是因缘空无果故，说为因和缘的名言，将会犯与不相顺类或无因论者所假立的非因缘相等的过失，所以这是不合理的。
因此，现在应当说明因缘的性相如何，以及非因缘的性相如何之差别。首先为了说明因缘性相的差别，说道：'若问因缘有何差别？'其中，首先因的性相是：唯生彼而不生余故为不共，因的体性非多故为一，由于生芽而种子成办自利故为自利，种子灭已即生芽故为无间，生同类故为等分生，应知这些等即是因的性相。
同样，诸缘的性相是与此相反：不唯生彼亦生余故为共，缘的体性众多故为多，由于资助他因相续故为利他，诸缘灭已不即生芽故为远，亦生不同类故为不等分生，应知这些等即是诸缘的性相。非因缘的性相，是与前述因缘性相相反。
现在，在这世间中，因缘和非因缘的名言安立方式如是，若如对方所许，因缘和合中无果，如是因缘空无果故，说为因和缘的名言，将会犯与不相顺类或无因论者所假立的非因缘相等的过失。为了说明所立和能立法，'将等同非因缘'这句话说明了因缘的法不能生果以及空无果的性质。
最后这个偈颂说明：若如对方所许，因缘和合中无果，则我们佛教徒在世俗名言中所说的因缘，也将犯有成为非因缘的过失，所立和能立法即是因缘不能生果以及空无果性，如是依次而说明。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་ཕན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསལ་བ་འདི་ལྟ་བུ་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་ སྡེ་པ་དག་ལ་སོགས་པས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་དབུ་མ་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་དང མཚུངས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་ཕན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གསལ་བ་འདི་ལྟ་བུ་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་ཕན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གསལ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འབྲས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་མི་མཐུན་ པའམ་མེད་པ་པ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་བཏགས་པ་དག་ནི་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་གལ་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་པ་དག་གིས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཡིན་པར་ ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་གལ་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ཐལ བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་ཕྱིར་བཟློག་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་དག་མཐོང་སྟེ། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཉིད་ སྐྱེའི་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་ལ།རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་ཀྱང་སྣམ་བུ་ཉིད་འབྱུང་གི་བུམ་པ་མི་འབྱུང་བས་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་རྣམས་འབྲས་བུས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了说明此义，在此对于主张果无先有者的观点，显现出这样有助于当前意义的推理，如是说道：在此毗婆沙师和经部等宗派主张，种子等聚合体中，果即芽等先前无有而胜义生起的观点上，中观师立论说：因缘诸法以空无果故不能生果，因此因缘诸法也将成与非因缘同等的过失。这是显现出有助于当前意义的推理，如是说道。
为了说明有助于当前意义的推理所显明的此义，应知胜义中种子等因缘诸法实非能生果，以空无果故，如非因缘诸法。此中法有法、所立法、能立法及喻依次配合。
譬如异品或无者所假立的非因缘诸法，以空无果故，胜义中非能生果。同样，种子等因缘诸法也以空无果故，胜义中非能生果。
因此，若种子等因缘诸法胜义中以空无果故非能生果，则我等佛教徒所说世俗名言中的因缘诸法也将成非因缘的过失。所以主张从种子等聚合体中无有果即芽等而生起是不合理的。
若说：果是因缘诸法所生，以从决定因缘中生果故。这是对方对前述中观师所说'若种子等聚合体中果即芽等非是无有，则彼等以空无果故，因缘诸法也将成与非因缘同等的过失'的反驳语。
此中法有法、所立法、能立法及喻依次配合。他们说：如是见到决定因缘，即从稻种子唯生稻芽而不生麦芽，从棉花唯生布而不生瓶。如是由于从决定因缘中生果，所以果是因缘诸法所生，因此决定因缘不空无果故，因缘诸法不会成与非因缘同等的过失。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེས་ཀྱང་མི་ནུས་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་གནས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འབྲས་བུས་སྟོང་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བཟློག་པར་མི་ནུས་ ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུས་སྟོང་ཡང་། དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་རྟོགས་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ལས་ཀྱང་དེའི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། སྔར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད ལས་སྐྱེ།།ཞེས་བསྟན་པ་དག་དང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་མཐོང་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། གང་གི་ཚེ་མངོན་སུམ་ ཉིད་དུ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེའི།འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པས་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་བཙལ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་བློས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་དང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་ནི་བདེན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ནི་མ་མཐོང་སྟེ། དོན་དམ་པར་དེའི་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ གཏོགས་པའི་བློས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་དང་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པར་མཐོང་བ་ལ་འབྲས་བུ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་ནི་བདེན་ནོ། །དོན་དམ་པར་གང་ངེས་པར་སྣང་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འཐད་ཀྱི། མེད་ན་མི་འཐད་ཀྱི་དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་མི་འཐད་ པས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་བྱེ་བྲག་པ་དང་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལས་ སྐྱེ་བ་དང་།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་མི་འཐད་པས་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་ཡང་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་མ་གྲུབ་བོ།

对于如此所说，在此作为回答而解释的是：那也是不能的，因为没有随行，以及因为与观察推理相同而存在。
外道们的因由'因为从确定的因缘产生果'这一点，也不能遮除'因缘为果所空的诸因缘与非因缘相等'的过失。
为什么呢？对于外道们来说，虽然诸因缘为果所空，但是由于胜义中从确定的因缘产生果，所以不会有与非因缘相等的过失。比如某某一样。因为没有随行因的譬喻，以及如果了知从确定的因缘产生果，则应从诸因缘的聚合中有果或无果而产生，然而从二者都不能成立其生起。
如前所说：'若从因缘聚，和合而得生，聚中若有果，云何从聚生？若从因缘聚，和合而得生，聚中若无果，云何从聚生？'因为与这些观察推理相同而存在，所以那也不能。
如果说'因为见到从青稞种子生出青稞苗，所以对于所见不需要因'，这是外道们说：当亲见从青稞种子生出青稞苗而不生出稻苗时，对于现量不需要因的言词意义，所以对此不必寻求因。
对于如此所说，在此作为回答而解释的是：以属于世俗的心见到苗芽生起，如是见到确定的因缘和果生起是真实的。胜义中则未见到，因为胜义中未成立其生起。
以属于世俗言说的心见到苗芽生起，见到确定的因缘，见到必定生起果是真实的。胜义中若有所显现确定的，也是在诸因缘中有果则合理，无则不合理。
因此，如外道们所许，'从诸因缘的聚合中生果'这一点在胜义中未成立，所以如果诸因缘中无果，则会有与非因缘相等的过失，因此无不生。
因此，如是观察时，果的成立不合理，所以'因为是果成立的因'这一因的意义未成立以及也无随行，这是总结和量果。
如是观察时，对于胜论派和数论派认为从诸因缘的聚合中先有果而生起，以及对于毗婆沙师和经部师认为从诸因缘的聚合中先无果而生起的两种立场，果的成立都不合理。
所以前面外道们说'应当了知胜义中时是确实存在的，因为是果成立的因'的因的意义未成立，以及因的随行譬喻也不存在，故未成立外道的能立。

།ཡང་གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་མ་བྱིན་པར་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ ན་གཞན་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པ་དག་གི་ལུང་ལས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་མ་བྱིན་པར་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟགས་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་འགག་འགྱུར་ན། །གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགགས་པའི། །རྒྱུ་ཡི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རང་གི་ནུས་པ་ཕུལ་ནས་འགག་ པར་འགྱུར་ན་གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགག་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་འདོད་དོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཕུལ་ནས་འགག་པར་འགྱུར་ན་གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགག་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བྱིན་པ་དང་འགག་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་གྲོགས་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཁམས་དྲུག་ལ་སོགས་པས་ཕན་བཏགས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས པ་ཡིན་པས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་འགྱུར་ན་རྒྱུས་ནུས་པ་དབུལ་ཞིང་བཞག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་མེད་པ་ལ་ནུས་པ་དབུལ་དུ་མི་རུང་བས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས འགག་པར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་གྲོགས་བྱེད་པས་ཕན་བཏགས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་པས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་མེད་པ་བཞག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་མེད་པ་ལ་ ནུས་པ་དབུལ་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་ནུས་པ་ཕུལ་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཕོ་བ་མེད་དེ་འདྲ་བ་ལས་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་སྲིད་པ་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགའ་ཡང་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བར་མངོན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འདྲ་བ་ལས་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཉན ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཀྱང་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ལས་རྒྱས་བཏབ་པའི་འབུར་སྣང་བ་ནི་རྒྱ་ཉིད་དེར་འཕོས་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟེ།འདི་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་དག་ལས་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱ་དང་མེ་ལོང་དང་ཤེལ་སྒོང་དང་ཁ་དོན་དང་སྐྱུར་གྱི་དཔེས་ཕུང་པོའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་འཕོ་བ་ མེད་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

又复次，对于说无前果者，是因给予果以因后灭呢？还是未给予而灭呢？这是说，又复次，从毗婆沙师和经部的教典中说'因能生果'，这是因给予果以因后灭呢？还是未给予而灭呢？这是显示两种观察。'由此将如何'是对方询问的言语。
其中，首先为显示第一种观察不合理，故说：'若因给予果以因后灭，则已给予和已灭的因性成为二'，若因给予果以自己的功能后灭，则已给予和已灭的因性成为二，即使在世俗中也不承许此。
为显示详细解释此义，故说：若因给予果以因的功能后灭，则已给予和已灭的因性成为二，因为已给予和已灭的因性各异故。即使在世俗中也不承许此。
现在，又在世间，因果相关的方式是缘起果等，由六界等助缘帮助则能生果，由此缘故，世俗中果得生。若如对方所许，因缘和合中即使世俗中也无前果，则因无可给予功能之处，不应给予功能，为显示因给予果以因后灭不合理，故说：如是缘起之因，由助缘帮助则能生果，由此缘故果得生，于无果之处无可给予功能。
如是因不是给予果以功能后灭，为显示一切法无因果转移，故说：因此诸行无转移，由相似而如是迷乱。因此圣《有移经》等中说：'从此世间至他世间无有去者，世俗中死有、生有显现，是由刹那相续相似而如是迷乱，如因与影像。'
声闻乘中亦说：'譬如从善作的泥团中印现印文，虽无印体转移于彼，然由相似相续显现印文影像，心亦如是。'因此，从师前《缘起心要》中亦说：'一切众生是因与果，此中更无所谓众生。唯从空法生空法，以印、镜、水晶、回声、酸味为喻，诸智者应了知蕴相续无转移。'应知因不是给予果以因后灭。

།ད་ནི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མ་བྱིན་པར་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་མ་བྱིན་ པར་འགག་འགྱུར་ན།།རྒྱུ་འགག་པ་ན་སྐྱེས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རང་གི་ནུས་པ་མ་ཕུལ་བར་འགག་པར་འགྱུར་ན་རྒྱུ་འགག་པ་ན་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་མི་འདོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ནི་མི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྒྱུ་འགག་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། འགག་པའི་ཕྱིར་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ནི་འགག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡང་འགག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། ། འདི་ལ་འགལ་བར་སྒྲུབ་པ་མེད་པས་དོན་འདི་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འདོད་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་འགལ་བར་སྒྲུབ་པ་མེད་པས་དོན་འདི་ལ་བརྒལ་བ་དང་ལན་གདབ་པ་དག་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ ཚོགས་པ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བཞིན་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་མར་མེ་དང་འོད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པས་རྒྱུའི་ནུས་པ་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་དང་རྒྱུ་དང་འགལ་བས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བཞིན་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་མར་མེ་དང་འོད་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །འབྲས་བུ་ཡང་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །སྐྱེད་པ་དང་ནི་གང་བསྐྱེད་པ། །དུས་གཅིག་པར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་གང་བསྐྱེད་པ་དག་དུས་གཅིག་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་ཕ་དང་བུ་ལྟ་བུ་དག་དུས་གཅིག་དུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་ནི་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་འཕྱི་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྔོན་མ་ བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཡོད་པས་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་ནི་ལྷན་ཅིག་མི་སྐྱེ་སྟེ། བསྐྱེད་པ་དང་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུ་དང་ཕ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུ་དང་ཕ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ དང་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་དང་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་མི་སྐྱེའོ།

现在为了说明第二种观察不合理，如果说是在未给予的情况下灭去，那么就说：'假如因对果，未给予而灭去，因灭之时生，其果成无因。'意思是说，如果因对果未给予自己的功能就灭去的话，那么因灭时所生的果就会成为无因而生，这在世俗谛中是不被承认的。
为了具体说明这一点，说道：'不承认果从无因中产生。'为了说明这一点的量，说道：'因此，因的灭去不能产生果，因为是灭去的缘故，如同灭去很久的情况。'这些分别是有法、所立法、能立法和比喻，按顺序配合。譬如灭去很久的因由于是灭去的缘故不能产生果，同样，刚刚灭去的因也由于是灭去的缘故不能产生果。
对此没有相违的论证，所以不需要向他人说明这个道理，这句话的意思是说，对于果不从无因中产生这一点，其他人没有相违的论证，所以对这个道理不需要进行问答辩论。
如果说聚合体本身与果同时生起而产生果，如同灯与光一样，这是对方说：虽然果未生故不能接受因的功能，且与因相违故不能产生果这一点是对的，但是果、因和缘的聚合体本身与果同时生起而产生果，如同灯与光二者虽是同时，却是因果关系一样，能生所生也是如此。
对此回答，此处注释者说：'若与聚合同时，果也生起时，能生与所生，将成同一时。'意思是说，如果与聚合体同时果生起的话，那么能生和所生就会成为同时，这样的过失是不能接受的。
为了具体说明这一点，说道：'能生和所生如父与子般不应同时产生。'那么如何承认呢？'是在不同时间。'这表明在世俗谛中因在前果在后的方式，承认是从先前未有而产生。
由于在能生和所生中有因果关系，所以能够推知，这是说明因果不会同时产生的推理。因此说：'果与聚合体不会同时生起，因为是所生和能生的缘故，如同儿子与父亲。'这些分别是有法、所立法、能立法和比喻，按顺序配合。譬如儿子与父亲因为是所生和能生的缘故不会同时生起，同样，果与聚合体也因为是所生和能生的缘故不会同时生起。

།ཚོགས་པ་སྔ་མའི་དབང་གིས་མར་མེ་འོད་དང་བཅས་པ་ཐ་སྙད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མར་མེ་དང་འོད་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཕ་ རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་མར་མེ་དང་འོད་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་མར་མེ་དང་འོད་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ལྷན་ཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ། མར་མེ་དང་འོད་ དག་ནི་འབྲུ་མར་དང་སྙིང་པོ་དང་ཀོང་བུ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མའི་དབང་གིས་མར་མེ་འོད་དང་བཅས་པ་ཐ་སྙད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མར་མེ་དང་འོད་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ལྷན་ཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པར་དགག་པ་ཡང་སྔར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །ཅེས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་དང་འོད་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་སྐྱེད་པ དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་འབྲས་བུ་སྔར་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདིར་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ནུས་པ་དང་གསལ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ ཉིད་ཕྱིས་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་མུན་ཁུང་ན་བུམ་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་མར་མེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འོག་མ་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཚོགས་པའི་སྔ་རོལ་དུ། ། འབྲས་བུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་མེད་པར་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ནུས་པ་དང་གསལ་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཕྱིས་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་གྱུར་ནའོ།།ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་མེད་པར་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའི། གསལ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི། རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་བྱ་སྟེ། །གསལ་བའི་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་སུ་ཡང་མི་འདོད་པས་ཁྱེད་ཅག་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་ཀྱང་སྲིད་ཀྱི།ཁྱེད་ཀྱི་གསལ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་ད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་གསལ་བ་སྔར་བཀག་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

由于前面聚合的缘故，灯与光在世俗中产生，因此灯与光不是因果之事物。由于广泛的否定已在前面阐述，所以这不是好的。这是说，前面外道说：'譬如灯与光虽是同时，却是因果关系，同样，能生与所生也是如此。'对于这个以灯与光为例，不仅不是因果，而且也不能成立为同时或非同时，这样来说明：灯与光是由于前面的油、灯芯、灯盏等的缘故，灯与光在世俗中产生，因此灯与光不是因果之事物，它们也不能成立为同时或非同时。这样的否定在前面贪与贪著观察品中已广说：'如是贪与贪著，同时非同时不成，如同贪著一般，诸法皆不成同时非同时。'由于已广泛阐述过，所以灯与光是因果，以及它们如同同时产生一样，认为能生与所生同时产生的这种说法是不好的。
对于那些说'果先前已生，由聚合而显现'的人，为此在此处解释。这是说，对于数论派中主张潜能和显现的人，他们的论典中说因中的果以潜能的方式先前已有，后来由因缘聚合而显现。譬如在暗室中先有的瓶子由灯而显现一样。为了破除这些人的论典，解说以下偈颂。为了说明这个道理：'若于聚合之前，果已生起的话。'这是说，若在因缘聚合之前，在没有那些因缘时果已存在。这表明了对方论点的延伸，即如同数论派中主张潜能和显现的人，他们的论典中说因中的果以潜能的方式先前已有，后来由因缘聚合而显现。
现在为了说明这是不合理的：'如此则，无因缘之果，将成无因生起，这也不能接受。'这是说，若在因缘聚合之前，在没有那些因缘时果已存在，那么在没有因缘之前已生的果将成为无因而生的过失，这也是不能接受的。因此，对我们来说，应当证成果的存在，'但不应推论显现的存在，因为对显现的回答已完成。'这表明：如此无因生果是任何人都不接受的，所以你们以'是果成立的因故'这个理由，说应当了知胜义中时间确实存在的这个论证，因此对我们来说，如果你们证成胜义中有果的成立，你们的能立的意义或许能成立，但现在不应推论你们的显现存在，因为我们已经否定了显现的缘故。

།དེས་ན་ནུས་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་མི་འདོད་ལ། གསལ་བ་ནི་སྔར་བཀག་ཟིན་པས་གྲངས་ཅན་དག་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཉིད་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གྲངས་ཅན་དག་ལས་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། རྒྱུ་ཉིད་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དག་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་འོ་མ་ཉིད་འགག་པ་ཞོའི་བདག་ཉིད་དུ་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཞིང་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཉིད་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཞིང་གནས་པས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཡང་གལ་ཏེ་རྒྱུས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ མ་སྤངས་པ་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སམ།འོན་ཏེ་རྒྱུས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་རྟོག་གྲང་ན། གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ཡང་གལ་ ཏེ་རྒྱུས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེ་ན་ནི།གལ་ཏེ་རྒྱུ་འགག་འབྲས་བུ་ན། །རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་བརྟག་པ་དང་པོའི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེའི་ཚེ་ཡང་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ནའོ།།ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་ནི་ཀུན་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་དུ་ཀུན་དུ་འཕོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་ས་བོན་དང་། འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་རིལ་པོར་ཀུན་དུ་འཕོ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་རིག་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། སྔོན་སྐྱེས་པ་ཡི་རྒྱུ་ཡང་ནི། ། ཡང་སྐྱེ་བར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན་རྒྱུ་དེ་སྔོན་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ཤིང་མ་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ད་ཡང་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ བར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ད་ལྟར་འགགས་ཤིང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པའི་དུས་ན་ཡང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ཤིང་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཅི་ ཡང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔོན་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་མ་འགགས་པ་དང་ད་ལྟར་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་འགགས་ཤིང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེའི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，所谓'有功能'这一说法会导致无因而生的过失，故不能接受。而'显现'之说前已破除，故数论派所说'果以功能的方式先生，而后由众缘聚合而显现'的论点不成立。
除数论派外的其他论师说：'因灭而住于果的自性中'，这是针对数论派的转变论者们证成有果成立的论点。他们说：譬如牛奶灭时转变并住于酸奶的自性中，同样，因灭时转变并住于果的自性中，因此果是成立的，所以我们的因的意义并无不成立的过失。
对于如此主张者，若是因不舍弃因的自性而灭住于果的自性中，还是因舍弃因的自性而灭住于果的自性中？这两种情况都不合理。首先为显示第一种情况不合理，若说因不舍弃因的自性而灭住于果的自性中，'若因灭为果，认为是因的自性'，这是表明第一种观点的对方论点。
现在为显示这不合理，'如此则因将处处迁移，因为未舍弃自性，如同提婆达多从一屋迁至另一屋'。这样，种子、牛奶等因在未舍弃自性的情况下，将整体迁移至果的阶段，这样的过失不能接受。
为显示这不合理的其他理由，又说：'先前已生的因，将成再次生起'。若因不舍弃因的自性而灭住于果的自性中，则因在先前因的自性未舍弃且未灭的阶段已作为因的自性而生，现在又将作为因的自性而生的过失。因为现在虽已灭且住于果的自性中，但认为未舍弃因的自性且是因的自性故。
现在为显示不合理，说道：'已存在为因的自性者不会仅仅生为因的自性，因为毫无必要'。先前未舍弃因的自性且未灭者，与现在未舍弃因的自性且已灭而住于果位时作为因的自性者毫无差别，因此其生起毫无意义。

།གལ་ཏེ་རྒྱུ་འབྲས་ བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པས་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ་སྟེ།ཅི་ཡང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ལན་འདེབས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་ པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ནི།ཅི་ཡང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་བདེན་པ་ཞིག་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ཕན་ཆད་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་མི་སྲིད་པས། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡང་མི་དགོས་ པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་རྒྱུས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་མིང་ཙམ་ཐ་དད་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་མེད་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་མིང་ཙམ་ཐ་དད་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མ་ཉམས་པ་ཁོ་ནར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་ཞེས་མིང་ དུ་བཏགས་པའི་མིང་ཙམ་ཐ་དད་པར་ཟད་ཀྱི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཁོ་བོས་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ་སྟེ།ཅི་ཡང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །ད་ནི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གནས་པར་རྟོག་ན་ཡང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གནས་པར་རྟོག་ན་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཅག་ན་རེ་རྒྱུ་ཉིད་འགག་པ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་འགག་པ་འབྲས བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་དྲུག་པ། གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། གནས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྟོག་གྲོང་ན་གཉི་ག་ལྟར་ཡང རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་སྨྲ་བ་དག་།རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ་རྒྱུ་མ་འགགས་པ་གནས་པས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་རྟོག་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་སྔ་མ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགག་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་འགག་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་ སྐྱེད་དེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

如果说因为承许是以因果的自性而生起所以无过失这句话，是外道对中观师所说的'以因的自性而存在者不会仅仅以因的自性而生起，因为无需任何其他'这句话的回答。
他们说，如果在因果的阶段存在没有差别，那么'因为无需任何其他故不以因的自性而生'这句话确实正确，但是我们承许是以因果的自性而生起，所以一旦生起为果的自性就不可能没有任何差别，因此你们所说的理由'因为无需任何其他故不以因的自性而生'这个过失我们是没有的。
对于这样的说法，如果因不舍弃因的本性而称之为果的话，那么仅仅是名称不同而已，因为没有差别，所说的过失并未消除，为了说明这一点而说'如果对于未舍弃因的本性的因的自性称之为果的话，仅仅是名称不同而已，因此所说的过失并未消除'。
如果承许仅仅是不离开因的本性而生起为果的自性，那么果只是一个名称上的差别而已，因为除了因的自性之外没有任何其他差别，因此我之前所说的'以因的自性而存在者不会仅仅以因的自性而生起，因为无需任何其他'这个过失并未消除。
现在为了说明第二种观点不合理，而说'如果认为舍弃因的本性而确定安住为果的自性，那么因为舍弃因的本性就不是因，所以说因安住为果的自性这种说法是未经善加观察而说的'。
如果认为因舍弃因的本性而确定安住为果的自性，那么因为舍弃因的本性就不是因，所以你们说因的灭去安住为果的自性这种说法是未经善加观察而说的，因此不应该说因的灭去转变并安住为果的自性。
第六十六品
此外，对于说果先前存在的论者们，是认为因灭去而生起的果本身能产生，还是认为因住而能产生，无论哪种都不合理。这是针对数论师所说的因中果以功能方式先前存在而由因产生的观点，是认为因灭去而产生先前存在的果本身呢，还是认为因未灭去而住时产生先前存在的果，无论哪种都不合理，这是显示两种观察。
其中首先为了说明第一种观察不合理而说'怎么样呢？灭去已消失者，如何能生起果？'也就是说，因灭去已消失如何能生起先前存在的果，是不能生起的。

།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགག་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་འགག་པ་ནུབ་པར་ གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དེས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ལ།འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་བསྐྱེད་མི་དགོས་པས་རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། །གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་ དག་ལས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དག་དབུ་མ་པས་འགག་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ལན་འདེབས་པའི་ཚིག་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྫས་ངེས་པར་གནས་པའི་ཆོས་གཞན་ལྡོག་པ་ན་ ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགགས་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབུ་མ་པས་འགག་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའི་ལན་འདེབས་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ གཞུང་ལས་དཔེར་ན་གསེར་གྱི་རྫས་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པའི་ཆོས་གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལྡོག་པ་ན་རྣ་ཆ་དང་གདུབ་ཀོར་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་རང་བཞིན་ནི་རྟག་ལ་གནས་སྐབས་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པའི་ཆོས འབྲས་བུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བ་གཞན་ལྡོག་པ་ན་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་ཡང་རང་བཞིན་ནི་ངེས་པར་གནས་ལ།གནས་སྐབས་ནི་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགགས་ཤིང་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་ སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།རྒྱུའི་རྫས་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པས་འབྲས་བུའི་ཆོས་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གསལ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་དབུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་མི་ དགོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགག་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ལན་འདེབས་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གསལ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མ་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་ཅིང་སྐྱེས་པ་གསལ་བའི་བདག་ ཉིད་དུ་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了详细解释此义，说道：'由于灭尽不应成为因，以及已生者也不需再生，所以已灭之因不能生已生之果'这句话的含义是：因已灭尽消失，不应成为因，故不能生果，而已生之果本已存在，因已生故也不需再生，所以已灭之因不能生已生之果，这就是此句的含义。
'数论派中有人说'这句话是指，对于数论派中主张转变者，中观派说'由于灭尽不应成为因，以及已生者也不需再生，所以已灭之因不能生已生之果'的回答之语。
'其中，当实体确定存在的某种性质消失时，另一性质生起即是转变，因此也不是因灭后果生起'这句话是对中观派所说'由于灭尽不应成为因，所以已灭之因不能生已生之果'的回答。
他们说：'在我们的教义中，比如金子的实体自性确定存在，当手镯、臂环等一种性质消失时，耳环、指环等另一性质生起，这是自性恒常而状态转变。同样，因的自性确定存在，当果不显现的性质消失时，果以潜能方式本已存在的另一性质生起，也是自性确定存在，而状态以显现与不显现的方式转变。因此，并非因完全灭尽消失后生已生之果，而是因的实体自性确定存在，产生果的显现与不显现等性质。'
'由于以潜能方式存在，所以不是不需生起殊胜显现'这句话是对前面中观派所说'已生者也不需再生，所以已灭之因不能生已生之果'的回答。他们说：'在我们的教义中，因为果以潜能方式本已存在于因中，所以未生起殊胜显现的果，由于果以潜能方式本已存在且已生起但不存在显现本性且未生起，所以需要生起，因此不是已生之果也不需再生。'

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྫས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡང་ཆོས་གཞན་ལྡོག་པའི་དུས་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཆོས་གཞན་ལྡོག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལྟར་རྒྱུ་དང་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ངེས་པར་གནས་ལ་འབྲས་བུ་དང་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་སྣང་བ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་དག་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལྡོག་ཅིང་མི་སྣང་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡང་ལྡོག་ཅིང་མི་སྣང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསལ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལྡོག་པའི་དུས་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གསེར་དང་རྒྱུ་ངེས་པར་གནས་པ་དག་ཀྱང་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་གསལ་བ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་གསལ་བའི་ཆོས་གཞན ལྡོག་པའི་དུས་ན་ལྡོག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འགལ་བར་སྣང་བས་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་ཡང་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་སྐྱེ་བར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆོས་གཞན་སྐྱེས་པ་བཞིན་ པས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་འགལ་བར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལྟར་རྒྱུ་དང་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ངེས་པར་གནས་ལ།འབྲས་བུ་དང་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ཞིང་སྣང་ བའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་སྣང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ནུས་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་གསེར་དང་།རྒྱུ་ངེས་པར་གནས་པ་དག་ཀྱང་རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ནུས་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་སྐྱེ་བའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་འགལ་བར་སྣང་བས་མི་རུང་ངོ་།།དོན་དམ་པར་ནི་ཇི་ལྟར་རྫས་ངེས་པར་གནས་པ་དེ་ནི་ཆོས་གཞན་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་གསེར་རྫས་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པའི་ཆོས་གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལྡོག་པ་ན་རྣ་ཆ་དང་གདུབ་ཀོར་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་རང་བཞིན་ནི་རྟགས་ལ།གནས་སྐབས་ནི་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པའི་ཆོས་འབྲས་བུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བ་གཞན་ལྡོག་པ་ན་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་ཡང་རང་བཞིན་ནི་ངེས་པར་གནས་ལ།གནས་སྐབས་ནི་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགགས་ཤིང་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།རྒྱུའི་རྫས་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པས་འབྲས་བུའི་ཆོས་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ། དོན་དམ་པར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

对于如此所说的回答，解释者在此解说：即便如此，确定存在的实体也会在其他法消失时消失，因为它不异于彼故。如同其他法消失一样等等所说。这是在说明：按照数论派的观点，因和金子的自性确定存在，而果和手镯等法会显现和不显现，如此则因为因和果是同一自性，在果消失不显现时，因也会有消失不显现的过失。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如手镯等和显现的果，因为不异于自体，所以在自体消失时会消失。同样，确定存在的金子和因，因为不异于手镯等和显现的果，所以在手镯等和显现果的其他法消失时会有消失的过失，因此对方的论证即使在世俗谛中也显得矛盾而不合理。
同样，有法也应当承认在其他法生起时生起，因为不异于彼故，如同其他法生起一样，因此即使在世俗谛中这个论证也显得矛盾。这是在说明：按照数论派的观点，因和金子的自性确定存在，而果和手镯等法会显现和不显现，如此则因为因和果是同一自性，在果生起显现时，因也会有生起显现的过失。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。譬如耳环等和潜在的果，因为不异于自体，所以在自体生起时会生起。同样，有法金子和确定存在的因，因为不异于耳环等和潜在的果，所以在耳环等和潜在果的其他法生起时会有生起的过失，因此对方的论证即使在世俗谛中也显得矛盾而不合理。
在胜义谛中，确定存在的实体怎么会有其他法显现和不显现的特征变化呢？譬如某某一样的譬喻在一切方面都不存在，因此这也不合理。这是在说明：先前数论派说，金子实体的自性确定存在，当手镯和臂环等其他法消失时，耳环和指环等其他法生起，自性是恒常的，而状态是变化的。
同样，因的自性确定存在，当显现果的本性不显现的其他法消失时，以潜在果的方式先前存在的其他法生起，自性是确定存在的，而状态是以显现和不显现的方式变化的。因此，因不是在完全灭尽消失的情况下产生所生的果，而是因的实体自性确定存在而产生果法的显现和不显现。对于这种说法，在胜义谛中，因为'譬如某某一样'的譬喻在一切方面都不存在，所以这也不合理，如此显示。

།ཡང་གཞན་ཡང་ཆོས་གཞན་ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་གསེར་གྱི་རྫས་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པའི་ཆོས་གདུ་བུ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལྡོག་པ་ན་རྣ་ཆ་དང་ གདུབ་ཀོར་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པའི་ཆོས་འབྲས་བུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བ་གཞན་ལྡོག་པ་ན་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་གཞན་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཆོས་གཞན་ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ རྒྱུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་གཉིས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དྲི་བ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་འགག་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་འགག་པ་ཡིན་པས། འགག་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡི། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །རྒྱུ་འགག་པ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཉིད་ མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཆོས་གཞན་ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལྡོག་པ་ནི་འགག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགག་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་འགག་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་དེ། རྒྱུ་འགག་པ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ།།དྲི་བ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འོན་ཏེ་ཆོས་གཞན་ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་བདག་ ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་ལྡོག་པར་ཟད་ཀྱི་རྒྱུ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་རྟོག་པའི་བརྟག་པ་སྔ་མ་མི་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་གྲངས་ ཅན་དག་རྒྱུ་མ་འགགས་པ་གནས་པས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་རྟོག་པའི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་གནོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་ པ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟག་ཏུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། འབྲས་བུ་དང་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྒྱུའི་རང་གི་ བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ནི་རྒྱུ་ནི་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱི་བ་ཡིན་ན་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལྟར་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་གནས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ནུས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟག་ཏུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དེས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་གནས་པ་ཡང་འབྲས་བུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།

又复次，其他法的转变是因的自性还是非因的自性这一问题，是针对数论派典籍中所说的：如同金质物体的自性确定存在时，手镯和臂饰等其他法转变时，耳环和指环等其他法生起一样，因的自性确定存在的法，果的显现本性不显现时，其他法转变时，果以潜能方式先前存在的其他法生起。这种其他法的转变是其他法生起的因的自性呢？还是非因的自性？这两个问题。
为了说明第一个问题：'如果它是因的自性，由于它灭去，因灭去，已灭已没的果生起如何能生？因灭去时对已生果没有生起的功能。'这是其文义。若其他法的转变是其他法生起的因的自性，由于它转变即灭去，因灭去，因已灭已没，如何能生起先前存在的果？因灭去时对已生果没有生起的功能，这是其文义。
为了说明第二个问题：'若非因的自性，如此则因确定存在，果应显现'这样说。若其他法的转变不是其他法生起的因的自性，如此则仅是非因的自性的其他法转变而已，因为因确定存在，果在一切时中显现的过失。首先，这些说明了数论派认为因灭去生起先前存在的果的第一种观点不合理。
这是说明数论派认为因未灭而住时生起先前存在的果的第二种观点不合理：'若说因为如此承许故无过失'是说若数论派说：'我们的典籍中承许因的自性确定存在时，果以潜能方式恒常先前存在，所以无过失。'对此回答，论释者说：'与果相关的因，住时如何能生？因为不异于自体，如因的自体。'
这说明了世间因果之理是因在前果在后，若如数论派典籍所说因的自性确定存在时果以潜能方式恒常先前存在，则与彼果相关的因不异于果的自体，故彼亦不能生已生果。这些依次配为有法、所立法、能立法和喻。如同因的自体因不异于自体故不生自体一样，与果相关的因住时也因不异于果的自体故不能生果。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་ངེས་པར་གནས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ ཞེས་སྨྲ་བ་དག་གི་ཚིག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་གསལ་བས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ སྨྲས་ཏེ།དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་ལས། འབྲས་བུ་དང་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་སྨོས་པའི་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཤད་པ་དེ། འབྲེལ་ པ་དང་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་དུས་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་མ་འགགས་པར་གནས་པས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་རྟོག་པའི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་བས་ འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་རྟོག་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་དག་།ཅི་སྟེ་དེ་འབྲས་མ་འབྲེལ་ན། །རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ཡང་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་བཀག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་མཐུན་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ རིགས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་པ་ནི་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རིགས་མི་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་པ་ཡང་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རིགས་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་སྤྱིར་དགག་པ་བྱས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་གོང་མ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་འབྲས་བུ་སྤྱིར་ཡང་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེས་གཟུགས་མཐོང་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། མ་མཐོང་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བརྟག་པ་ གཉིས་སྨྲས་སོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཐོང་ན་ནི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་མཐོང་ན་ཡང་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྒྱུས་ནི་མཐོང་དང་མ་མཐོང་བར། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་དབང་པོས་ཡུལ་ མཐོང་ནས་སམ།མ་མཐོང་བར་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡོད་ན་ཕྲད་པར་འགྱུར་བས་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ། མེད་པ་ལ་ཡང་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་པས་ མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གཞན་དག་གིས་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྲད་ནས་སམ་མ་ཕྲད་པར་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།

为了说明这个道理的其他理由，因此说：由于因确定存在而产生其果，说这种话的人们的言论，由于同时推断因果同时性，因不是产生果，由于明显是产生果，所以明显是因，对方所立宗的有法因的自性相违的过失，由于同时推断所以明显不是因。
'关联'一词是'聚合'的异名。如前偈颂中说：'果与关联之因'中的'关联'一词的解释，关联、聚合、具有、同时等是异名。
如是，首先他们说明数论派认为因未灭而住能生先有之果的第二种观点不合理。现在为了说明经部派认为因与果不相关而生果不合理，说：'若彼与果不相关，则彼因能生何果？不能生果，因为无果的缘故，如同异品。'
这是说明遮破经部派认为因与果不相关而生果的主张，这些也依次配合有法、所立法、能立法和譬喻。譬如异品因与果不相关故，由于无果，不生异品果，同样，同品因与果不相关，由于无果，不生同品果。
如是，首先总遮诸果，这是总结前文，首先以这些说明总遮内外诸果。现在为了明了眼识等特殊果，说：'此中当说'等，说明处所因不能生识果。
为了说明这个道理，此中眼根是眼识之因，是见色后生眼识，还是不见而生？二者皆不可能。有人说：若见则生无意义，若不见则无缘，'因于见与未见时，不能生起诸果'。这是注释者自己解释的论述，说明根见境后或未见都不能生识果。
其他人说：'见后'即'接触后'的异名，如是若有则有接触，有何所生？于无亦不可能接触，于无何能生？这是长老佛护等其他注释者的文句，他们说明根与识接触后或未接触都不能生识果。

།གཞན་ མ་ཡིན་པ་ན་རེ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གནས་བརྟན་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔར། འབྲས་བུ་དང་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་ ཇི་ལྟར་སྐྱེད།།ཅི་སྟེ་དེ་འབྲས་མ་འབྲེལ་ན། །འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བསྟན་པ་དང་། ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ རྣམས་ཀྱི།།ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་བསྟན་པ་དག་དང་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དག་གི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་དག་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡུལ་རྣམས་དམིགས་ནས་སམ་མ་དམིགས་པར་ཡང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། །འབྲས་བུའི་ རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་གིས་གང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བཞིན་པས་དེ་ལྟ་ན་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་གལ ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ཕྲད་ནས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་ཕྲད་པ་ནི་མུ་རྣམ་པ་དགུའི་ཚུལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ། འབྲས་བུ་འདས་པ་རྒྱུ་འདས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་དང་པོ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་འདས་པ་ནི་རྒྱུ་འདས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་རྒྱུ སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་རྒྱུ་མ་སྐྱེས། །འདས་པ་དང་ནི་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་བར་མ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། འདས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་རྒྱུ་སྐྱེས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ཐ་མ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་ རྒྱུ་སྐྱེས་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།

其他人说这是不合理的，这是注释者本人对上座部佛护等人的解释进行驳斥的话语。为什么不合理呢？因为如前所说：'果与因相关联，住时如何能生？若彼果不相关，何果能生起？'与此无差别的缘故。又如所说：'若从因缘诸法，和合而得生，和合中有果，如何从和合生？若从因缘诸法，和合而得生，和合中无果，如何从和合生？'与此等也无差别的缘故。
同样，耳等诸因也不能生起耳识等诸果，这是说其余诸根无论是否缘取诸境，也不能生起识果。
其他人说：胜义中因确实能生果，因为是果之因故。此中若不能生果者则非其因，如瓶与毛毯。如是因为因已成立故所欲义得成。这是对方以果之因的理由来成立能生果的言论。这些依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻例和结论。
对此说法的回答，注释者说：'此中若因能生果，应是接触而生，然果与因以九种方式接触皆不应理'，为此说：'过去果与过去因，未生及已生，共同相遇者，任时皆非有。'这是前三句。
为详细解释此义而说：过去果与过去因、未生因共同相遇任时皆非有，因为果因二者皆无故。过去果与已生因也不可能共同相遇，因为果不存在故。
'未生果与未生因，过去及已生，共同相遇者，任时皆非有。'这是中间三句。
为详细解释此义而说：未生果与未生因、过去因共同相遇任时皆非有，因为果因二者皆无故。未生果与已生因也不可能共同相遇，因为果不存在故。
'已生果与已生因，未生及过去，共同相遇者，任时皆非有。'这是最后三句。
为详细解释此义而说：已生果与已生因共同相遇任时皆非有，因为已遮止因果二者同时生起故。

།འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། འདས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་སྔོན་ལ་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ པར་མི་བྱེད་དོ།ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སའི་སྟེང་ན་འདུག་པའི་ས་བོན་དང་རིའི་སྒང་ན་འདུག་པའི་ས་བོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སའི་སྟེང་ན་འདུག་པའི་ས་བོན་ནི་ རིའི་སྒང་ན་འདུག་པའི་ས་བོན་དང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་དང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་གང་ དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ལ་ཕྲད་པར་མི་སྨྲ་སྟེ།དཔེར་ན་དབྱུག་པ་ཅན་དབྱུག་པ་དང་འབྲེལ་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་སྟེ། དཔེར་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་མི་མཐུན་པ་མེད་ པ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཉིད་འབྱུང་ལ།འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཉིད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ན་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་རྒྱུར་འགྱུར། རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་ མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་གལ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་གི་དོན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲས་ བུ་དང་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་དང་།འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བྱེད་དོ་བྱས་སོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་ ཏུ་བཤད་པ་བྱེད་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདིར་འབྲས་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་ད་ལྟར་བྱེད་དོ་སྔོན་བྱས་སོ་ཕྱིས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མཐོང་བས་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ ཡང་ཡོད་ལ།རྒྱུ་ཡོད་ན་དེས་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

果已生而因未生，以及过去的，永远不会有相遇的情况，因为两种因都不存在。
因此，如此观察时，因果无论如何都不存在相遇的情况，所以说'若无相遇，因如何生果？'即是不生。因为无相遇的缘故。
所谓'所立和能立的语义显现'是总结无相遇故不生的意思，由不生显示所立语义，由无相遇显示能立语义。
为了显示此推理，此处推理是：胜义中因不生果，因为无相遇的缘故，如地上的种子和山顶的种子。
这些依次配合法，所立法，能立法和譬喻。如地上的种子因与山顶的种子无相遇故不能生彼，同样因也因与果无相遇故因不生果。
对于那些说因果无不相顺故因果相遇者，若对方说：'我们不说因果关系是相遇，如持杖者与杖的关系，因果相遇非如是。因果无不相顺是因果相遇，如稻种生稻芽，稻种无不相顺，稻芽从稻种生，稻芽从稻种生，米种生米芽，米种无不相顺，米芽从米种生，如是说是因果相遇，故你中观师所说果与因永远不会相遇之说于我方无害。'对彼等也应如是说。
因此，因若生果则是因，不生果则非因，非因如何成因？已生果则无所生故因不成立。以此二支分说明因性不成立。
其义为：即使因果无不相顺，当因生果时是因，不生果则非因，故乃至未生果之时永远不会有因果相遇，故不生果的非因不成为因，已生果则无所生故彼亦无因性。
若说'正在做、已做、将做'详释因的差别时，对方说：因之声详释为作因，此处虽无与果相遇，然世间见有'正在做、已做、将做'之说，彼即是因故因存在，因若存在则彼能生果。

།དེའི་ལན་དུ། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་སྒྲུབ་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དེ་དང་མཐུན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྟོན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱེད་དོ་བྱས་སོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི་ཐ་ སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་སྒྲུབ་པར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་མཐུན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྟོན་པར་མི་ནུས་པས་དེས་ཀྱང་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་སོ། །ཅི་སྟེ་མི་འཐད་བཞིན་དུ་རྟོག་ན་ཡང་། །ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། །རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་ པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་མི་འཐད་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་པར་རྟོག་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ན་ཕྲད་པས་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་འགྱུར།འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་གཞན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་འམ་མི་སྟོང་བས་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། བརྟག་པ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་བུས་སྟོང་པ་དེ་དག་ལ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྟོང་པའི་རྒྱུ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་དགག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུས་སྟོང་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ རྒྱུ་འབྲས་བུས་སྟོང་པ་ནི་འབྲས་བུ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་བྱེ་མས་ཀྱང་ཏིལ་མར་དང་ཆུས་ཀྱང་མར་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བྱེ་མ་དང་ཏིལ་དག་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་མེད་ལ། ཆུ་དང་ཞོ་དག་ལ་ཡང་མར་མེད་པར་འདྲ་ན། ཏིལ་ཉིད་ལས་ཏིལ་མར་འབྱུང་ལ། བྱེ་མ་དག་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཞོ་ཉིད་ལས་མར་འབྱུང་ལ། ཆུ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ མི་འཐད་དོ།།བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་བུས་མི་སྟོང་དེ་དག་ལ་ཡང་། གལ་ཏེ་འབྲས་བུས་མི་སྟོང་རྒྱུ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་དགག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ནི་ རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་དེས་མི་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ལ། མི་སྟོང་པ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་ བས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

对此回答说，仅仅是在世俗谛中成立，在胜义谛中完全不能显示与之相应的任何内容。所谓'做了''正在做''将要做'等词，详细解释因的差别仅仅是在世俗谛中成立，在胜义谛中完全不能显示与因相应的任何内容，因此也不能成立因生果。
即使不合理而分别，若有相遇，因如何生果？若果已存在，如前所说将成无义生起。意思是说，即使不合理而分别因果相遇，如此的话，因果若已存在，相遇时因已存在如何生起果？果若已存在，再生起则成无义，因此这也不合理。
或者这是另一条破斥之路，意思是说，如果因能生果，那么因是以空无果的本性还是不空无果的本性来生果呢？两种观点都不合理。
为显示第一种观点不合理，对于主张因空无果的宗派，应说'若因空无果，如何能生果？'因为空无彼故，如同异于彼般。这是为了破除主张果先前不存在者的观点而显示另一种方式。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如，同类因空无果，异于彼的异类因空无果，由于空无彼果故不能生果，如是同类因由于空无彼果故不能生果。若能生的话，沙子也应能生芝麻油，水也应能生酥油。或者，沙子和芝麻都无芝麻油，水和酪都无酥油是相同的，然而为何唯独从芝麻出现芝麻油而不从沙子出现，唯独从酪出现酥油而不从水出现，应当说明这其中有何差别。因此，空无果体性的因能生果这一说法不合理。
为显示第二种观点不合理，对于主张因不空无果的宗派，也应说'若因不空无果，如何能生果？'因为不空无彼故，如同果的本性般。这是为了破除主张果先前存在者的观点而显示另一种方式。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如，果的本性由于不空无自体故不能生果，如是不空无果的因也由于不空无彼果故不能生果。当果已经存在时就不空无自性，而已生起的不空无则无需再生。因此，不空无果体性的因能生果这一说法也不合理。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་སྨྲ་བས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ སྨྲ་བ་དག་གི་གྲུབ་མཐའ་ལས་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པས་རྒྱུ་འདས་པ་ཡང་འདས་པའི་དུས་ཉིད་ན་ཡོད་ལ།རྒྱུ་འདས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ད་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཉིད་ན་ཡོད་ཅིང་རྒྱུ་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་འོངས་པའི་ དུས་ན་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་འདས་པ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཡོད་ལ།ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པ་དེ་དག་དུས་འཕོས་ན་ རང་རང་གི་གནས་སྐབས་སུ་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བས་འདིར་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། འབྲས་བུའི་ དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལ།དེ་ལྟར་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས། དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་བསྟན་པར་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །མི་ སྟོང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པར་གྱུར་ན་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པ་དེ་ ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ རོ།།མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ ལྟར་འབྲས་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སྐྱེས་ན་འགག་པར་འགྱུར་གྱི་མ་སྐྱེས་པ་ནི་འགག་པར་མི་འགྱུར་བས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་། མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་མི་འདོད་དེ། འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་ འདོད་ལ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་སྒོ་དེ་ནས་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

关于毗婆沙师们主张果在生起之前也不空无自性，为了破除这种说法而说明其他修行道。即毗婆沙部的宗义认为三世的因果事物实体存在，过去因在过去时即已存在，依靠那过去因，现在果生起时也在现在时存在，现在因所生的未来果也在未来时存在。
因此，过去果生起之前，现在果也在现在时存在；现在果生起之前，未来果也在未来时存在。如是，诸果在生起之前也不空无果性而存在，当时间转变时，各自由因产生于各自的阶段。由于从果有自性的角度主张因也有自性，为了破除这种说法，
若果在生起之前也不空无果性而存在，则会有无生无灭的过失，这是不应理的。因为果事物是有生灭性的，所以无自性。如是，由果无自性的角度，因也无自性，因此胜义中因不生果，这就是所说的其他修行道。
因此说'不空则不生，不空则不灭'。这是说，如果如毗婆沙师所许，果在生起之前也不空无果性而存在，那么凡是存在的都是无生法、无灭法，所以不空无的果也将成为不生不灭，这样的过失是不能接受的。
为了详细说明这一点，说道：'果若非缘起而以果性存在，则生起无意义，因此不会生起。未生者无性质变化，因此不会灭去。'这是说，如果如毗婆沙师所许，果在生起之前也不空无果性而存在，那就不是缘起果。
如是非缘起果以果性自性而存在者，再生起则无意义，因此不会生起。未生者则无性质变化，因此也不会灭去。如是又说：'不空则成为未灭及未生。'这说明毗婆沙师们所说的未来果以存在性不空所施设者，将有未灭与未生的过失。
这是不能接受的，因为承许果是有生灭性的。这是以相反于前述的说法来显示此处的意义：不承许果是无生无灭的，而是承许其具有生灭性。由果具有生灭性的角度，因也承许具有生灭性。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མི་སྟོང་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་དེས་ན་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ།ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་བཏགས་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེས་ནི་མི་འདོད་དོ། །བྱེ་ བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་མི་སྟོང་པར་སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་ཅན་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེས་ན་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བཏགས་པ་དག་ལས་རྒྱུ་འདས་ པའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་དང་།རྒྱུ་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། འབྲས་བུ་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ ལ།དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་རྒྱུ་འདས་པའི་དུས་ན་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་ བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

为了说明毗婆沙师如果承许果体性不空就会有无生无灭过失的推理，所以说'凡是存在的一切都是无生法和无灭法，因为是存在的缘故，如同现在的刹那'。
这些依次是有法、所立法、能立法和比喻。
譬如现在的刹那因为是存在的，所以见其无生无灭。同样，如果毗婆沙师所安立的未来果也是存在的，因为是存在的缘故，就会成为无生无灭，这是他们所不承许的。
为了说明毗婆沙师的承许还有其他过失，所以说'如是以果存在性和推理存在性，以无生和无灭性而遮破生灭，因此毗婆沙师的承许中有不空能立法的有法果体性被遮破的过失'，这是他们所不承许的。
因此，从这些有破绽的语言反过来说明此处的意义是：毗婆沙师安立三世因果事物实体存在，其中过去因的现在果存在，以及现在因的未来果以果体性不空而存在的这些承许，会有无生无灭的过失，这是他们所不承许的。
因为果事物是有生灭法故无有体性。如是从果无体性的角度来说，承许未来果的现在因存在，以及现在果的过去因以因体性不空而存在，也会有无生无灭的过失，这也是他们所不承许的。
因为因事物是有生灭法故无有体性，因此胜义中因不生果。

།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ནི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྐྱེས་ན་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་སྔ་ན་མེད་པ་དང་།གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་འདོད་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ད་ལྟར་སྐྱེས་ན་ཡང་དཔེར་ན་འབྲུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འབྲུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཡིན་པས་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི གཞན་སེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་མེད་པར་འགག་པ་ཡིན་ཏེ།ད་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་སྣང་བ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བས་ད་འདིས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྔ་ན་མེད་པ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་ པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འདོད་དེ།འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་། སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སྔ་ན་མེད་ པ་སྟོང་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོང་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པ་རྒྱུ་མེད་པར་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོང་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དགག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔ་ན་མེད་པས་སྟོང་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོང་པ་དེ་སྐྱེ་བར་ མི་རིགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་ མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔ་ན་མེད་པས་སྟོང་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པས་སྔ་ན་མེད་པས་སྟོང་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སོ།།ད་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པ་རྒྱུ་མེད་པར་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོང་པ་དེ་འགག་པར་མི་ རིགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འགག་པར་མི་རིགས་ཏེ། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ནས་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འབྲུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་ པ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་མི་རིགས་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པ་འགག་པ་མེད་པ་རྒྱུ་མེད་པར་འགག་པར་མི་རིགས་སོ།

世间外道认为，果在生起之前是无体性的，所以果是空性，即使生起后也无有他法的体性，以此等说明世间外道宗义中认为前无和互无使一切事物成空，因为果在生起之前是无体性的缘故，果空性即是前无，而果现在生起后，如同谷物的体性中无有非谷物的事物一样，果中无有他法的体性，这是互无，所以前无是以生起之前无有的方式从无因而生，互无是以遮遣他法的方式无因而灭。
现在的事物仅仅是显现生灭而已，因果是不存在的。为了破除这种说法，前无和互无的空不可能有生灭的过失，所以不承认无因生灭。果的事物是从因而生，自然灭法，所以不是无体性。如此，果非无体性的门中，因也非无体性，所以胜义中无体性不会无因生灭。
因此对他们也说：'空怎能生起，空怎能灭尽？'这是说，如他们世间外道所许，前无空无因而生，这空如何能生？互无空无因而灭，这空如何能灭？如是依次破除。
首先，为显示前无空无因生不合理的比量，说：'胜义中空不应生，因为是无，如虚空花。'这些依次配为有法、所立法、能立法和喻。如同虚空花因为是无故不应生一样，前无空也因为是无故不应生，所以前无空无生不应从无因而生。
现在为显示互无空无因灭不合理的比量，说：'胜义中果体性中无有非果事物不应灭，因为无有非果事物，如已灭的非果。'这些也依次配为有法、所立法、能立法和喻。如同已灭的非果瓶等，因为无有非果事物故不应灭一样，果体性中无有非果事物，也因为无有非果事物故不应灭，所以互无空无灭不应无因而灭。

།དེས་ན་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་སྔ་ན་ མེད་པས་སྟོང་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པ་རྒྱུ་མེད་པར་འགག་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འདོད་དེ།འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པའི་ཆོས་ ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པར་ ལྟོས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བརྗོད་པས་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །མི་སྟོང་ འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན། མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་དོན་རྣམ་པ་ གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ།།འདིས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པར་བཏགས་པ་དེ་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མ་གྲགས་ པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་སྟོང་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་སྟོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་འཐད་པས་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟོས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ གྱིས་སྟོང་པར་བརྗོད་པས་དེས་ན་གལ་ཏེ་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་སྟོང་པ་དེ་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་བས་མི་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །མི་སྟོང་འགག་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་སྟོང་པ་དེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་གཏན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་སྟོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན། མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འགྱུར་བས་མི་སྟོང་པ་དེ་ཡོད་ཅེས་བྱར་དེ་ནི་མ་འགགས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བས་མི་སྟོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།


因此，通过对立于有机会的词句，显示此处的含义如下：对于世间外道等认为从前无而空、无因而生，以及互相无而空、无因而灭的那些人，将成为无生无灭的过失，所以不承认无因生灭。
果法是从因而生，自然而灭的有法，所以不是无的本性。如是，由于果不是无的本性之门，因也不是无的本性，所以胜义中无的本性不会无因生灭，如是显示。
或者，我们依于胜义谛而说缘起有的本性为空性所空，若有少许不空，则将成为与彼相违，如是彼于世俗中亦如虚空之花般不成立故。不空果不生，不空不当灭。如是，不空彼成为未灭及未生。
此句显示前述对破毗婆沙师所说果于生前亦不空的偈颂之义以另一方式解释。
此说明如下：毗婆沙师所执著的不空果，在中观派观待胜义缘起性空的立场中，即使在世俗名言中也如同虚空之花般不成立，故说有少许不空果是不存在的，因为不存在，则成为无生无灭的过失，所以不空是不存在的。
若果是空性，则生灭皆合理，如幻化般无自性。如是应说果无自性。
此亦如是配合：我们中观派依于胜义谛而说一切缘起法胜义中有的本性为空性所空，因此若有少许不空，则将与空相违，如是不空事物即使在世俗名言中亦如虚空之花般不成立故。不空果不生，不空不当灭。
此说：因为说有少许不空果的彼不空如同虚空之花般完全不可能，所以将成为无生无灭的过失，因此不空是不存在的。如是，不空彼成为未灭及未生，此句显示如是果不空不存在故不生不灭，所说彼不空将成为未灭及未生的过失，故显示不空是不存在的。

།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།འདི་ནི་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ འདིས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་མི་སྟོང་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པ་དེ་དབུ་མ་པ་ལ་མི་སྲིད་པས་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་པས།སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ལྡན་པ་མངོན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྟོང་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་སྟོང་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་པས། སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ ཞིང་།།སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །འདིས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གིས་འབྲས་བུ་སྟོང་པར་བཏགས་པ་དེ་སྟོང་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་སྟོང་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་འཐད་པས་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འགག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ། ད་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ཕན་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བས་སྟོང་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྔ་ན་མེད་པ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ སྙད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

为了详细解释此义，说道：'这是以非空性而成无生无灭之过失而说明为空性，因为果具有生灭之法故，是所立和能立之法显现'。此偈颂义是说：以毗婆沙师推度非空性故，中观派不承认彼非空，对彼而言成无生无灭之过失而说明为空性。若是空性，因为果具有生灭之法故，所立法为空性，能立法具有生灭而显现，应如是推度。
为显示其推理，说道：'应说：胜义中果是空性，因为有生灭故，如幻化'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同幻化因为有生灭故是空性，如是果也因为有生灭故是空性。如是由果空无自性门中，也应说因空无自性。
同样，若果成为无之自性，则世俗中也将无生无灭，因为是无故，如虚空花。'空性如何能生起，空性如何能灭尽'，此说明前述破除顺世外道所说果先无及互无故空之偈颂义的另一种解释。此说明：顺世外道所假立的果空，以推度为空性故，对彼而言即使在世俗中也如虚空花般有无生无灭之过失，故彼空性不能无因生灭。
若果是非空性，则于彼生灭合理，故不会无因生灭。如因具有未生和灭法故非无因生灭。现在由果非无自性门中也说明因非无自性。此亦如是配合：若如顺世外道所许，果因先无及互无故成为无自性，则于彼即使在世俗中也如虚空花般有无生无灭之过失，故彼空性不能无因生灭。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。如同虚空花因为是无故，即使在世俗中也无生灭，故不会从无因生起及无因灭尽。如是顺世外道所计度的果若因先无及互无故空而成为无自性，则因为是无故，即使在世俗中也无生灭，故不会从无因生起及无因灭尽。

།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་དེ་ཡང་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་ པ་དང་།གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་དེ་ཡང་མ་འགགས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་འདིས་ཀྱང་གོང་དུ་བསྟན་ པ་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མངོན་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་ཚིག་ལེའུར་ བྱས་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་འདིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་སྟོང་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་པས་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་ལྡན་པ་མངོན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ནང་གི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། ལྷག་མ་ ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནང་གི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྱུ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྱུ་མ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཡང་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་བསྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ནི་འདིར་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེས་ན་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལ་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཇི་སྐད་བསྟན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་ འགག་པར་མི་འཐད་པས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་།རང་གི་ངང་གིས་འགག་པའི་ཕྱིར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་བདུན་པ། གཞན་ཡང་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་ཡང་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། བརྟག་པ་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ གཉིས་ཀྱི་དམ་བཅའ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་དུ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་དུ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་དམ་བཅའ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如此，由于无生灭的缘故，'空性也将成为无灭和无生'这句话是说，如果像顺世外道所承许的那样，果是先前不存在的，由于一个对一个是空的缘故而成为无自性的话，那么即便在世俗谛中，也如同虚空之花一样，由于无生灭的缘故，空性的果也将成为无灭和无生的过失。这也是不能接受的，因此如前所说，这也显示了立宗和因的意义。
'由现见'这句话是通过遮遣有破绽的语言而显示此处的意义，即果是具有生灭法性的，不像顺世外道所承许的那样是无自性，因此此偈颂处的意义也显示了顺世外道推论空性时，由于空性无生无灭而成为过失，若非空性，则由于果具有生灭法，所以所立法非无法性，能立法具有生灭而现见，应当如此推理。
为显示此推理，此处说道：'此处推理是，胜义中内果非无自性'这一立宗有差别而已，其余如前。这样配合：胜义中内果非无自性，因为有生灭的缘故，如外果幻化。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻例，如同外果幻化因有生灭故非无自性一样，内果也因有生灭故非无自性。
为显示顺世外道立宗中还有其他过失，又说：或者推论果为无自性时，由于无自性中无生无灭，遮遣了果的生灭，因此显示顺世外道立宗中有遮遣了能立法有法果的特征生灭的过失，这是此处文义，这是不能接受的。
因此，通过遮遣有破绽的语言而显示此处的意义，即顺世外道所计执的无自性中不应有生灭，因为果的自性是从因生起并自然灭去的缘故非无自性，如此通过果非无自性的方式显示因也非无自性。
第六十七品。'复次，若生起即成为因果一性或异性'这句话是说，复次，若因能生果，因果二者成为一性或异性，显示二种观察都不合理。为显示这两者的立宗，因此说：'因果一性，永不合理。同样，因果异性，永不合理。'现在为显示这两个立宗的推理，说道：应当依次说过失。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་ལ། །སྐྱེད་དང་བསྐྱེད་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་ཕ་དང་བུ་ལྟ་བུ་གང་དག་ཡིན་པ་དག་ གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདིར་ཡང་གླགས་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཐབས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། གལ་ཏེ་ཤིང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདིར་རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱི་ཚིག་དོར་གྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ཕ་དང་བུ་དག་ཡིན་པར་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ།དེ་ལྟར་སྔར་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟགས་པའི་ སྐབས་སུ་གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་གླགས་ཡོད་པའི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱི་ཚིག་དོར་གྱིས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཡིན་པར་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཚུལ་བཞིན་ནོ ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་དེ་ལས་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཕ་དང་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དེའི་དབང་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕ་དང་བུ་དག་བཞིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཕ་དང་བུ་དག་ནི་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཀྱང་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་བརྗོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ན། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །འབྲས་བུ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར། །དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་པས། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་ཆོས་ནི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་འདིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་འདིར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་ཉིད་ མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན། རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཀྱང་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明对一性论的过失，因此说：'因与果若是一，能生所生成一性。'意思是说，能生和所生如父与子这样的关系，不应成为一性。
在此也要设立具有相同法则的比喻，如同前文所说：'若是木即是火，作者与业成一性。'这是说，如果因果是一性，则能生和所生会成为一性，这是以具有相同法则的比喻来说明因果不是一性，就像父与子的比喻一样。
如同之前在分析火与柴时，如果火与柴是一性，则作者与业会成为一性，这是以具有相同法则的比喻来说明火与柴不是一性，就像作者与业的比喻一样。
因此，从世间共知的比喻可以了知，通过具有相同法则的比喻父与子不是一性这一世间共识，可以推知因果不是一性。
所以，因与果不是一性，因为是能生和所生的关系，如同父与子一样。这些分别是有法、所立法、能立法和比喻。如同父与子因为是能生和所生的关系而不是一性，同样因与果也因为是能生和所生的关系而不是一性。
如是首先对一性论的过失已经说明。对他性论也要如此说明过失。因此说：'因果若是他性，因与非因则相等，以是果之他性故，如同彼之他者般。'这也不应理。
因为承许因果是相续不异的法则，在此也可以了知。这是说，用来证明因果不是他性的能立法因是相续不异性，由此可以如此推知因果不是他性。
因此说：因与果不是他性，因为是相续不异性，如同因的自性一样。这些也是有法、所立法、能立法和比喻。如同因的自性因为是相续不异性而不异于自性，同样因与果也因为是相续不异性而不是他性。

། ཡང་གཞན་ཡང་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཐེར་ཟུག་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མེད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་གཞན་ཡང་རྒྱུས འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་གྲངས་ཅན་དག་འབྲས་བུ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་འདོད་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དང་།བྱེ་བྲག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དག་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་འདོད་པ་དག་གི་ འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་རྒྱུས་སྐྱེས་པར་བྱེད་གྲང་ན།བརྟག་པ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་།དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་ སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པར་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བསྟན་དཀའ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་དགག་ པའི་སྐབས་སུ།འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །མི་སྟོང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་དེས་ན་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་འདིར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཐད་པར་སྐྱོན་བརྗོད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་བརྟག་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པར་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་འགྱུར། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བ་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནམ་མཁའི་མེ ཏོག་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ན་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུས་སྐྱེད་ཅིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བསྟན་དཀའ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ཕན་པ་དག་ འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ནི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ།སྐྱེས་ན་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ། སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་དེ་ཡང་མ་འགགས་དང་། །མ་ སྐྱེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ།མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ།


再者，如果因能生果，是像常见外道所说那样生已经存在的果，还是像顺世外道所说那样生本来不存在的果呢？这是说，再者，如果因能生果，是像数论派等认为果常住存在的宗派所说那样，因生已经存在的果，还是像顺世外道、胜论派和声闻经部等认为果先前不存在的宗派所说那样，因生本来不存在的果呢？这两种观点都不合理。
首先为了说明第一种观点不合理，说道：'果若本性有，因能生何物？'意思是，如果果的本性已经存在，那么因能生什么呢？这样，果的本性若已存在，即使在世俗谛中也难以说明，因为会有前面所说的立宗等过失。
如果果的本性已经存在并且常住，因能生什么呢？这样，离开因缘而果的本性已经存在，即使在世俗谛中也难以说明，因为世间未见未生而已有之物。而且如前在破斥毗婆沙师所说'果在生前不空'的场合中说：'不空则不生，不空则不灭，不空即未灭，亦成未生法。'由此可见，凡是存在的，都是不生不灭法，因为是有，如同现在的刹那。这样以有推知无生无灭，由于无生无灭而违背了所立法，因此有违背所立法的过失，如前所说的过失在此也会出现。
这样首先对第一种观点的过失已经说明完毕。现在要说明第二种观点的过失。因此说：'果若本性无，因能生何物？'果若本性不存在，如同虚空花，生起时即使在世俗谛中也难以说明，而且如前会有立宗等过失。
如果果的本性不存在，如同虚空花，因能生什么呢？这样，因生起并显现本性不存在的果，如同虚空花这样的无，即使在世俗谛中也难以说明，因为世间未见无法生起。而且如前在破斥顺世外道所说'果在生前是无的本性，所以是空性，生起后也无他法的本性'的场合中说：'空何能生起，空何能坏灭，空即是未灭，亦成未生法。'胜义中空不应生起，因为是无，如同虚空花。

།དོན་དམ་པར་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འགག་པར་མི་རིགས་ཏེ། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ནས་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་འདིར་ ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།འདིར་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་རྒྱུས་སྐྱེས་པར་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དག་སྔར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་དགག་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཟིན་ན་འདིར་ཡང་ བཟླས་ཏེ་བཤད་ཅི་དགོས་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔར།འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །མི་སྟོང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྟོང་ པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར།།སྟོང་པ་དེ་ཡང་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ད་ལྟར་ནི་རྒྱུ་དངོས་པོ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་ ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱིས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལ།དེ་ལྟར་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་འབྲས་བུ་ སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ནི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ།སྐྱེས་ན་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྔ་ན་མེད་པ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་སྟོང་པ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་ པར་མི་འདོད་དེ།འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།ད་ལྟར་སྐབས་འདིར་ནི་རྒྱུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་པས་ཟློས་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

胜义中果的本性中无有非果之事物不应灭，因为无有非果之事物，如同非果的大麦不存在一样。或者以推理无的本性而无生无灭，正因为授予生灭果的缘故，对于所立有法之差别授予之过失，如前所说这些于此也将出现的缘故。
此处若有他人说：'如是果有与无非由因生的能立与所立之过失，前已于分别说部和顺世外道破斥时已说，此处何须重复而说'，对此前主张从中引出之回答，此处注释者说：前说'非空果不生，非空不应灭，非空即成为，未灭与未生。空性如何生，空性如何灭，空性亦成为，未灭与未生'，这些是从果门中显示因无自性。
现在是从事物因显示无自性，差别即是此义。前偈颂二者是为了破斥分别说部所说果在生前也不空于果体性之主张，故说若果在生前也以果体性不空而有，则有无生无灭之过失。
不欲如此，因为果事物是有生灭法性，故无自性。如是从果无自性门中，因亦无自性，故胜义中因不生果。为破斥顺世外道说果在生前是无的本性故果是空性，生已亦无他事物之本性的说法，故说前无和互无的空性有无生无灭之过失，不欲无因生灭。
因为果事物是从因生而自然灭的法性，故非无的本性。如是从果非无本性门中，因亦非无本性，故胜义中无本性非无因生灭。现在此处是显示因无自性故胜义中因不生有果，因非无本性故胜义中无本性非无因而生，差别即是此义，故不成重复。
因此如是观察时，胜义中因生果不合理，所以说：'若无有生，因性不应理'，即如前所说之理。其中胜义中因生果，以是果因故，所说能立于胜义中即是不成。

།ཐ་སྙད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་བརྗོད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན ཏེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། འདིའི་འདིའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་གང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུ་འདིའི་འབྲས་བུ་འདིའོ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་རྔ་མོའི་རྭ་འདིའི་རུ་བཞི་འདིའོ་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི ལ་ནི་མིག་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའོ་ཞེས་སམ།ས་བོན་འདིའི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་འདིའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ནི་འདིའི་འདིའོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་བརྗོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ནི་རྔ་མོའི་རྭ་མེད་པའི་རུ་བཞི་འདིའོ་ཞེས་མི་ བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།མིག་དང་ས་བོན་ཡོད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མྱུ་གུ་འདིའི་ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་འདིའི་འདིའོ་ཞེས་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལས་རྒྱུ་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཐད་པས། རྒྱུ་འདིའི་འབྲས་བུ་འདིའོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་དེ་ཡང་མེད་པས། རྒྱུ་ཉིད་འཐད་ པ་ཡོད་མིན་ན།།འབྲས་བུ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ། དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཡང་མི་འཐད་པས་རྒྱུ་འདིའི་འབྲས་བུ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་དོན་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཚོགས་པ་རྙེད་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། དུས་ཀྱང་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དེས་ན་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་སྔར་སྨྲས་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་ནོ།

如果说是世俗谛的正因，则是义相违，因为唯于异品存在之故，这是对此处的总结以及量果。
如是，胜义中由因产生果实不合理，所以无有生，因为因性不合理的缘故，前面他方所说的因：'胜义中因能生果，因为是果之因故'，这在胜义中是不成立的，在世俗中则是相违的。
于此有人说：'胜义中因能生果，因为可说此是彼之故。凡不能生者，则不说此因之此果，如不说母骆驼角之此四角。而此处说此眼之果是此眼识，或说此种子之果是此芽，所以因成立则所欲义成立。'这是此处他方以'此是彼'的关系表述的因来证成胜义中因能生果的语句。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻、近所作的结合以及总结。这并非说无有的母骆驼角之此四角，而是说有此眼和种子之果此眼识和此芽，因此由于因果有'此是彼'的关系表述，所以胜义中因能生果。
对此所说，注释者回答说：若胜义中有某果生，则由于果生故因也合理为因性，则可说此因之此果，然而这也不存在，所以'因性若不合理，果属何者？'如是不成立故，因的意义不成立或义相违。
由于因性不合理故，果也不合理，所以'此因之此果'不成立，因此他方因的意义在胜义中不成立，在世俗中则相违。
其他人说：'聚合得时果不生，时间也是聚合支分，所以是果成就之因，因此前说的因义并非不成立。'

།ཁོ་བོ་ཅག་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ལས་འབྲས་བུ་གྲུབ་པར་ཡང་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་འང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གཞན་དག་ན་རེ་ལུང་ལས། ལས་རྣམས་ བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ནི།།ཆུད་མི་ཟ་བ་འང་ཚོགས་དང་དུས། །རྙེད་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཉིད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། རྒྱུ་འབྲེལ་པ་དང་རྐྱེན་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་བོན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་རྒྱུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ལ།ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ཚོགས་པ་ནི་རྐྱེན་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་ལེན་པས་དེས་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་རྙེད་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དུས་ཀྱང་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར་སྨྲས་ པའི་གཏན་ཚིགས་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདི་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་སྐྱེས་ནས་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། ཕྱོགས་དེ་ཡང འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་དེ་ནི་སྤྱི་འདུས་པ་ཙམ་ལ་ཉེ་བར་གདགས་པར་ཟད་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་སྐྱེད་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་ ཡང་གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་དེས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་བདག་ཉིད་སྐྱེས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།ཕྱོགས་དེ་ཡང་ཁྱེད་ཅག་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བརྟག་མི་བཟོད་པས་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་སྔར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ ཉམས་པ་མེད་ལ།ཁོ་བོས་སྨྲས་པ་ཡང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་གི་།ཚོགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །བདག་གིས་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་ན། །འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་དམག་དང་ནགས་ཚལ་དང་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་སྤྱི་འདུས་པ་ལ་ཉེ་བར་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས།དེས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་སྤྱི་འདུས་པ་ལ་ཉེ་བར་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །བདག་གིས་བདག་ཉིད་ ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས་དེས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།

我们不仅认为单从因上不能成就果，因此因不能生果，果也不是由因所生。对此所说的也是成立了能成立的说法。这里其他人说，经中说：'诸业纵经百劫，也不会消失，若遇缘会时，必定于有情，转成诸果报。'又说，什么是因缘和缘起呢？所谓'以无明缘生诸行'以及'以种子为缘生芽'等是因缘，六界和合则是缘起。
我们也接受这种说法，因此当因缘和合时果即生起，时间也是和合的支分，是成就果的因，所以我们先前所说的论据'时间确实存在，因为是成就果的因'这个意思不仅没有成立，你们中观派所说的'因不生果，果也不是由因所生'这种说法也是在已成立的基础上再成立。
对于这种说法的回答，论释者如是解释：此中因缘和合不是实有，故非以自性而有。若说它能生自身，生已复能生果，这种观点也只是产生错误而已。因缘和合仅是假立于总聚之上，即使在世俗谛中也非实有，故非以自性而有，因此它不能生自身，也不能生果。
再者，若说和合能生自身，生已复能生果，这种观点也只是你们产生错误的因而已。因为经不起观察，和合不能生果，所以你们先前所说论据的意义不成立性也未被破除，而我所说的也非在已成立上再成立。为显示此义，故说：'诸因及诸缘，和合若不能，生起自身者，云何能生果？'
为显示其正理，故说：'它不生果，因为非实有'。譬如军队、森林、车乘等，仅是假立于和合支分的总聚之上，非是实有，故不能生自身，因此也不能生其他果。同样，所谓因缘和合也仅是假立于和合支分的总聚之上，非是实有，故不能生自身，因此也不能生其他果。

།ཚོགས་པ་དགག་པ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། །ཚོགས་པ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་དེ་ཡང་དེ་ལས་གཞན། །དེ་ཡང་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ ཡོད།།ཅེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་གི་།ཚོགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །བདག་གིས་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་ན། །འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་ འདི་ལ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་ན་རེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་རེ་ཞིག་བདག་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོགས་པ་ནི་དུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ ཀྱང་།ཚོགས་པ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་དེ་ཡང་དེ་ལས་གཞན། །དེ་ཡང་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་ དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ན་རེ་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་བཟང་མོད་ཀྱང་།སྐབས་འདིའི་ཁུངས་མ་ཡིན་པ་ལས་གནས་བརྟན་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏས་ཁུངས་སུ་བྱས་པ་མ་ལེགས་ཏེ། འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་ ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་པས།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཁུངས་ཀྱི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་པས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁུངས་སུ་ མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ན་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་སྔར་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་སྦྱར་ནས་རྒྱུ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དགག་པའི་ཐབས་ནི། ཡང་ན་སྔར་རྒྱུ་དགག་པའི་ སྐབས་སུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།གཞན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་འཐད་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་ པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་འཐད་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་སྦྱར་ནས་རྒྱུ་བཞིན་དུ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་ཚོགས་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་སུའམ་བརྒྱུད་པས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པར་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་དག་གི་ཚོགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ཚོགས་པ་མི་འཐད་པའི་རིགས་པ་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གི་ཚོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དངོས་སུའམ་བརྒྱུད་པས་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་མེད་ན་འབྲས་བུ་གང་དག་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གི་ཚོགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ།ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་འཇུག་པ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ།

关于破除聚合的这个问题，有人说：'聚合不是单一的，同样也没有任何实体，如果那个也异于彼，那个也是某个单一的存在。'如此所说。这是对上师所作偈颂：'诸因及诸缘，其聚合之时，自身不能生，如何能生果？'的解释之处。
对此，注释者长老佛护说：所谓因缘和合能生果这种观点，首先自身不能生起。为什么呢？因为聚合是多数的缘故。如圣天菩萨所说：'聚合不是单一的，同样也没有任何实体，如果那个也异于彼，那个也是某个单一的存在。'
有人说这不能作为依据，因为与偈颂的含义不相符。这是说注释者自己认为：虽然圣天所作偈颂很好，但在此处不能作为依据，所以长老佛护引用为依据是不恰当的。因为此处上师所说偈颂的含义是：因为因缘诸法不能生起自身，所以它们也不能生起果。而所引用的含义是说明因缘诸法之外没有单独的所谓聚合，因此与偈颂的含义不相符，所以不能作为依据。
或者，对于聚合本身能生果的分别念，也应如前所述运用并如因那样予以破除。这是说对方认为因缘和合能生果的分别念，破除的方法是：或者如前因的破除中，以因果是一、是异、果存在、果不存在等理由说明不能生果的正因和比喻那样，此处也应以聚合与果是一、是异、果存在、果不存在等理由说明不能生果的正因和比喻如前运用，如因那样予以破除。
或者，聚合是果法的因缘和合，而该果已被证明胜义中直接或间接都无自性，因此'是何者的何种聚合'也显示了另一种破除聚合的理由。即：所谓聚合是从果生起的角度，通过推理而有这些果的因缘和合，而果已被证明胜义中未生，因此如何直接或间接都无果的自性已如是显示，所以若无所成之果，是何果的因缘和合？连'聚合'这个名言也不能安立。

།དེ་དག་གི་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་ནས། །རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་གི་།ཚོགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། བདག་གིས་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་ན། །འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཚོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་འཇུག་པ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་མེད་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གསུངས་ཏེ།འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ་སྔར་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་ཚོགས་པ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་འཐད་ཅིང་། ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས། དེ་ཕྱིར ཚོགས་པས་བྱས་པ་དང་།།ཚོགས་མིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། །ཅེས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་ནང་དུ་བསྟན་པའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སྔར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་གྱུར་ན། །ཚོགས་ ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི།།ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིམ་གྱིས་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་འཐད་ ལ།སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་སྐབས་སུ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་མ་ཡིན། །རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པར་ བསྟན་ལ།སྔར། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་འགག་འགྱུར་ན། །གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགག་པའི། །རྒྱུ་ཡི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་མ་བྱིན་པར་འགལ་འགྱུར་ན། །རྒྱུ་འགགས་ནས་ནི་སྐྱེས་པ་ཡི། །འབྲས་ བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པས་བྱས་པ་དང་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་ནང་དུ་བསྟན་པའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོའི་དུས་ནི་ཡོད པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པར་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་པར་སོ་ན་གནས་སོ།

确定那些不存在性之后，诸因及诸缘的聚合，若其不能生起自身，又怎能生起果呢？如是所说。此中义如前。即是说，如是连'聚合'之名言都不能安立，因此，承上师所说，彼等无果之因缘聚合确定为无性，而说此偈颂。此中文义如前。然于此处义理则有差别：前者是就他方所立聚合生果本身作为论题，为破除由果生而推知因有之理而解说此偈颂。此处则是说，若由果生而应知聚合存在，则因无果生故聚合亦不存在。此即是处所差别。
当如是聚合生果不应理，非聚合之因缘——即不具聚合相之因——亦不能生果，且已如前所说破除果非因所生，故'是故无聚合所作及非聚合所作之果'，如是依前文所说而作结论。
如是前说'若从因缘之聚合而生，若果于聚合中有，云何从聚合而生？若从因缘之聚合而生，若果于聚合中无，云何从聚合而生？'等如是次第，聚合生果不应理，且如前缘品中所说'是故非从缘所生，非从非缘生果，以无果故，岂有非缘成为缘？'等说明非聚合亦不生果。
又如前说'若因与果，因施已灭，则所施与能灭，因性成二。若因与果，因未施灭，因灭后生，彼果则无因。'等破除果非因所生，是故无聚合所作及非聚合所作之果，如是依前文所说而作结论。
因此，'时间确实存在，因为是果成就之因'此能立之义不成立性毫无损减。此即是量果。如是因无果成就，故他方于此品初所说'时间确实存在，因为是果成就之因'此能立之义不成立如前所说毫无损减而住。

།གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཚོགས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དག་གཞན་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་གི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ཚོགས་པ་ཡང་རང་གི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྔར་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་ཡིན་གྲང་ན། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ག་ལ་ཡོད། །དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་ཚོགས་པ་རྫས་སུ་འདོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་ཡིན་གྲང་ན། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་དང་དམག་དང་། ནགས་ཚལ དང་།ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འབྲས་བུའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོགས་པ་རྫས་སུ་ག་ལ་ཡོད། དེས་ན་གྲངས་ཅན་དག་གི་དཔེ་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་ པའི་ཕྱིར་དང་།གཏན་ཚིགས་རང་གི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་། དམག་དང་ནགས་ཚལ་དང་། ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པར་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས། གཞན་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་མ་གྲུབ་པོ།།ཚོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཁུངས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་། གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྙེད་མིང་། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་སྣང་འགྱུར་བ། ། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །དངོས་མེད་ཚོགས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་ཇི་སྙེད་མིང་དུ་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན ཏེ།དངོས་པོ་མེད་ན་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

数论派说道：'聚合是实有的，因为它不异于自己的诸支分，譬如聚合支分的自性一样。因此，你们所说聚合不能生果，因为它不是实有的这种说法是不合理的。'这是数论派用不异因来成立聚合实有的言论。
这些依次是有法、所立法、能立法、譬喻和结论。譬如聚合支分的自性因为不异于自性所以是实有一样，聚合也因为不异于自己的诸支分所以是实有。因此你们中观派先前所说'聚合不能生果，因为它不是实有'的说法是不合理的。
对此说法，论释者回答说：如果是能生果的聚合，前面已经说明了无有果生和非实有，因此'若无有果，何有因缘聚合？'由于譬喻不成立，而且假有也不能说是一或异，因此因的意义不成立。
数论派认为聚合是实有，如果是能生果的聚合，前面已经说明了无有果生，以及因缘、军队、森林、车等聚合非实有，因此若无有果，怎么会有因缘聚合实有呢？
因此数论派的譬喻'如同聚合支分的自性'不成立，而且'不异于自己的诸支分'这个因也如前所说因缘、军队、森林、车等假有不能说是一或异，所以不异性不成立，因此数论派的论证不成立。
为了说明聚合非实有的依据，引用圣天论师所说：'由于世间一切名，皆显现于聚合中，因此实物非实有，无实聚合亦非有。'意思是说，由于世间所说的一切名称都显现于聚合中，因此离开聚合就没有实物，没有实物则聚合也不存在。

།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བལྟ་བ་ནི་སྔར་དུས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པའི་སྐབས་སུ་ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་ དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྨྲས་པ་དེ་དགག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ བཙལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ལས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས། འདྲེན་པས་གང་དུ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི། །ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དེ། །བློ་ཅན་རྣམས་ནི་དོན་དམ་གྱི། །ཉེ་བར་གདགས་པའི་སར་ སྟོན་ཏོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདྲེན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གང་དུ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ཅན་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་ཉེ་བར་གདགས་པའི་ས་ ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་མཛད་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་འདུ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྫས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་སུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་སྐབས་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ ཉི་ཤུ་གཅིག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱུའི་དོན་དང་།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

此处所说的论义，是通过破除时间无自性之相违品差别，来显示因果无自性。这是总结和量果。
在观察因果的第二十品中，此论义的量果观察，是基于前面第十九品观察时间中所说'现在为破除空性相违品差别而显示时间无自性之义故而造作第十九品'，显示时间无自性之后，在此造作第二十品时，对方说'胜义中时间确实不存在，因为是果成就之因故'，如是说时间无自性之相违品差别，通过破除此说而显示因果无自性。
为寻求显示因果无自性有何功德，以及对于此显示，有人说'仅以干枯的论理论典而成立'之说，故此处也应从可信圣教来成立。因此，世尊在《圣有趣经》中说：'导师于何处，显示聚合见，智者即显示，胜义假立处。'等所说皆已成立。即是说，导师佛世尊于何经中显示聚合见，诸菩萨智者即显示为胜义假立处。
而且世尊所显示聚合，是显示为入胜义之方便，因为聚合和合非实有故，即是胜义，如是因为实无所缘故。因此，此处以此品成立无生性是以其他情况成立。如是可信圣教之成立，即是显示因果无自性之功德和根据，因此非仅以干枯论理而成立。
此等论典所应解说之境，也是依据师长的智慧波及注释者的智慧。
此乃师长清辨所造《中观根本慧论注·慧灯论》中《观察因果品第二十》之广释，由师长观自在行者所造圆满。
现在同样通过破除空性相违品差别而显示生灭无自性之义故而造作第二十一品。此处'故'字表达承前启后之因义，应与下文相连，文义如前。

།དེ་ལ་དམ་བཅའ་བ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས། འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་ བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དེའི་དོན་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏེ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིན་ནོ། །དུས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་དུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེས་ན་དེ་གསལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་གི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་ སྦྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།དུས་ནི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དུས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དུས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

关于进入立宗之因的意义，现在同样由于破除空性的相违品差别而说。论师在开始造作观缘品第一品时立下'一切法无生'的宗义，此处论师也如同所立宗义那样进入，依据其因的意义而如是说。'同样'即如前所说的方式。空性是自宗。其相违品是对方的立场，即胜义中诸法有自性的主张。
'其差别'是指对方欲成立胜义中诸法有自性的立场差别，如下文所说'胜义中时间是实有，因为是生灭的因'等。'破除彼'即依据破除彼而造作第二十一品，如是配释。
依据下文所说及配合的意义，为显示生灭无自性的意义而造作第二十一品。观察生灭的第二十一品下文所说的意义是显示生灭无自性，依此而如是说。
此品的果为何？以何方式获得彼果？显示生灭无自性是此品的果，以破除空性相违品差别的方式获得彼果，因此注释者在此品的科判处首先显示方便及从方便所生之果。
为显示所说'空性相违品差别'，此处有人说：'胜义中时间是实有，因为是生灭的因。凡非有者即非生灭之因，如蛇足。时间是随顺生灭时的因，故胜义中时间定是实有，因此由有显现故，因成立而所欲义得成。'
彼等之法有法、所立法、能立法、异品喻、近结合及结论，如其次第配释：此中如蛇足般非有者即非随顺生灭时的因故非有；时间是诸法生灭随顺时的因故定是实有；如是时间定是实有故，胜义中由有诸法自性之三时显现故，如我等先前在观时品初说'胜义中诸法自性定是实有，因为是显现因，如灯'，及在观因果品初说'胜义中时间应知定是实有，因为是果成就之因'，因成立故我等所欲义得成。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་དེ་དགག་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་པར་རམ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་ཁྱེད་གང་གི་ཕྱིར་ འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དུས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པས་དུས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དུས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ནི་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཡོད་པ་ ཉིད་མ་ཡིན་ལ།འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མུ་བཞི་ཆར་གྱི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་འགྲུབ་པས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ དུས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་མུ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་བཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་།འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་རམ། ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་པ་ནི་འགག་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ནི་རྩ་བ་བསྐང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་མུ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉེ་ བར་བཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་སྒྲུབ་པ་ཡང་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །ཕྱོགས་ཉེ་བར་བཞག་པ་དེ་དག་གི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལའོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གཞན་ལས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་མུ་བཞི་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དུས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ ཚིགས་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཅི་སྟེ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་མ་བསྒྲུབས་པར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་དབྱུང་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པས་རང་གི་དམ་བཅས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་ མ་བསྒྲུབས་པར་ཁོ་བོ་ཅག་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་དབྱུང་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་།མུ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་བརྟག་པ་སྔ་མའི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ། བཤད་ དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་མུ་དང་པོ་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་བཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་མུ་དང་པོའི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་འཆི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར། །དེ་ལྟར། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད། །དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཆི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་ པར་མེད་པ་ལྟར་འཇིག་པ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད་དེ།འཆི་བ་དང་འཇིག་པ་དེའི་རྐྱེན་སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་མཛད་པས་དགོངས་སོ།

为了说明通过否定空性的相违品差别而显示生灭无自性，对于如此所说的回答，论释者在此解释说：'生灭二者，无论是单独或同时存在都不成立。'
对此，你们因为以时间成立生灭，又因生灭存在而成立时间的存在，因此如果生灭成立，它们的因——时间也应成立。然而生灭二者，灭不能离生而存在，灭也不能与生同时存在；生不能离灭而存在，生也不能与灭同时存在。如是从四句的角度来看，生灭都不成立，因此它们的因——时间也不存在，所以对方的因在中观宗的立场上不成立。
其中，首先为了说明前两句的安立，说道：'灭既不能离生而存在，也不能与生同时存在。'其成立将在下文说明。为了详细解释这些词义，说道：'灭是灭尽的异名，生是生起的异名，所说的『性』字是为了补充根本颂。'
现在为了说明后两句的安立，同样说道：'生既不能离灭而存在，也不能与灭同时存在。'其成立也将在下文说明。为了说明这些安立的量果，说道：'在我方立场上，因为它们的因不存在，所以因的意义对他方不成立。'
如是四句在我方立场上都不存在，因此生灭的因——时间也不存在，所以对方所说'因为是生灭的因'这一因对他方不成立。
如果认为'不能在未建立自宗见解的情况下破斥他方观点'，这是对方认为中观宗在未建立自宗所许见解的情况下不能破斥他方观点。
为了回答这点，论释者为了说明建立自宗见解，首先就前两句的安立，依据前面的观察而解说。
其中，首先为了说明否定第一句，说道：'灭离生怎么能存在？不存在。'这是词义，这是安立宗义。这表明否定灭离生而存在的第一句安立宗义。
为了说明其成立，说道：'如同死亡不能离生存在一样，灭也不能离生而存在，因为是其缘故。'这是造论者的密意。如同死亡不能离生而存在一样，灭也不能离生而存在，因为死亡和灭的缘是生和生起的缘故，这是造论者的密意。

།འདིར་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཚིག་གཞན་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་ཏེ་ཇི་ལྟར་དང་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཁོང་ནས་དྲངས་ཏེ་བསྟན་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།།འཆི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར། །འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཚིག་གཞན་འདོད་པའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་ལྟར་དང་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཁོང་ནས་དྲངས་ཏེ། བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དོན་འདི་ཡང་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན་པས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་འཆི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མེད་པ་དེ་ལྟར་འཇིག་པ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད་པའི་དོན་འདི་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན་པས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་ མི་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།།རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན་ཡང་དཔེས་དྲང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན་ཡང་། འགའ་ཞིག་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡོད་ན་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས། འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད་དེ། དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཆི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་སྒྲུབ་པ་དཔེས་དྲངས་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།སྡེ་པ་གཞན་ལས་གང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་པས་དེས་ ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ལས་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་གཅོད་པའི་རྒྱུ་སྟ་རེ་དང་ཕྲད་ནས་མིས་ཤིང་གཅོད་པར་བྱེད་པས་དེས་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ཉིད་གཅོད་པ་པོ་ མ་ཡིན་གྱི།གཅོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཐོ་བ་དང་ཕྲད་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བུམ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པས། དེས་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡང་ ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཨ་རུ་ར་དང་ཕྲད་ནས་ལྷས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཡོད་ཀྱང་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འཇིག་པ་ལས་རྒྱུ་གཞན་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་ཅིང་དེ་དང་ཕྲད་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འཁྲུ་བའི་རྒྱུ་ཨ་རུ་ར་ལོགས་ཤིག་ཡོད་པ་དང་ཕྲད་ནས་ལྷས འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པས། འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་མ་ཕྲད་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་ངང་གིས་མི་འཇིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལ་ འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ།ཅི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ལ་གལ་ཏེ་གཉིས་བརྟག་པར་བྱ་ཞིང་གཉི་ ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།

在此为了使词义明显而想要说其他词语，所以说'如何'和'如是'这两个词从中引出而显示。
就像'无生则无死，无生则无灭'这两句根本偈颂，为了使词义明显而想要说其他词语，从注释中引出'如何'和'如是'这两个词，应当观察显示。
此义广为人知，故此处不必说比量。即如同无生则无死，灭亦无生则无灭的道理，为一切世间所共知，故此处不必说比量。
虽为共知，仍应以喻引导。虽然如此广为人知，若有人邪执，则应对其如是说：'灭不能无生，因为是其缘故，如同死不能无生一样。'以喻引导。
诸生起者皆以灭为自性，故生起诸法中无有永远无有无常性，故生起不可能无灭。
其他部派说：'遇到坏灭因后由无常性令其坏灭，故非一切时有无常性'。
这是说声闻毗婆沙宗的论典中说灭有因的语句。他们说：譬如遇到斧头这个砍伐因后，人砍伐树木，故非一切时人都是能砍伐者，砍伐因另外存在。
同样，遇到锤子这个坏灭因后，由无常性令瓶子坏灭，故非一切时有无常性，坏灭因另外存在，因此生起可以无灭而存在。
为破彼等宗义，注释者说：'若如是则如同遇到诃子后天人洗涤一样。若有坏灭因，由无常性令其坏灭，则应由坏灭因令其坏灭，而非由无常性令其坏灭，因为虽有无常性亦不令其坏灭故。'
若如是坏灭有异于自身的因，遇到彼因后由无常性令其坏灭，则如同有人说'遇到另外存在的诃子这个洗涤因后，天人洗涤'一样不应理。
如是则应由坏灭因令其坏灭，而非由无常性令其坏灭，则生起在未遇到坏灭因之前自然不灭的过失，这是不能接受的。
对此应当如是问：'是有坏灭自性者依赖坏灭因而坏灭呢？还是无坏灭自性者依赖坏灭因而坏灭呢？'这是对声闻毗婆沙宗提出二选一的观察，显示两者皆不应理。

།དེ་ལ་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེའི་འཇིག་པ་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་འཇིག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འཇིག་པ་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ འཇིག་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡང་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འཇིག་པ་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བརྟག་ པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ན་ཡང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་པས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཇིག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་འཇིག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་པས། དེས་ན་ཇི་སྲིད་ དུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་མ་ཕྲད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་དགག་པ་སྤྱིར་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་དེ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་ཡང་དེའི་ རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐོ་བ་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་ དེ་ལས་གཞན་པ་མེ་ཏོག་འཇིག་པའི་རྒྱུར་ཁ་བ་དང་།ཚ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ་དེ་དག་གིས་བཤིག་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེ་ཏོག་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མེ་ཏོག་འཇིག་པ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོ་བ་བུམ་པ་འཇིག་ པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་ཡང་ཐོ་བ་དེ་ལ་ལྕགས་ཐོ་དང་ཤིང་ཐོ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་གིས་བཤིག་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བུམ་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོ་བ་དེ་བུམ་པ་འཇིག་པ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ ལས་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་འགྱུར་བ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ན་གང་ཞིག་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་དེས་བཤིག་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明第一种观察不合理，所以说：如果是具有坏灭本性的话，那么它的坏灭就会在刚生起时就发生，因为是它的本性之故，就如同自身的本性一样，所以这是不合理的。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。譬如坏灭的自性因为是坏灭的本性，所以其坏灭在刚生起时就会发生，因此它不应该依赖其他坏灭因而坏灭，同样地，具有坏灭本性的也因为是坏灭的本性，所以其坏灭在刚生起时就会发生，因此它不应该依赖其他坏灭因而坏灭。
为了说明第二种观察不合理，所以说：如果不是具有坏灭本性的话，也不会坏灭，因为不是它的本性之故，譬如涅槃一样，所以这也是不合理的。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。譬如涅槃因为不是坏灭的本性，所以不会坏灭，因此不应该依赖其他坏灭因而坏灭，同样地，不具有坏灭本性的也因为不是坏灭的本性，所以不会坏灭，因此不应该依赖其他坏灭因而坏灭。
首先，这些是为了总体否定毗婆沙师所主张的：与坏灭因相遇后由无常性造成坏灭，因此只要未与坏灭因相遇，无常性就不造成坏灭，所以存在没有坏灭的生起这一主张。
现在为了说明否定他们所观察的坏灭因本身，所以说：某物被认为是某物的坏灭因，但它不是其因，因为虽然它有差别但彼无差别之故，譬如其他的一样。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。譬如认为锤子是瓶子坏灭的因，而其他如寒、热、火等被认为是花朵坏灭的因，这些因虽有差别，但由它们破坏的所谓坏灭即花朵的不同特征无差别，所以它们不是花朵坏灭的因。同样地，认为锤子是瓶子坏灭的因，虽然锤子有铁锤、木锤等差别，但由它们破坏的所谓坏灭即瓶子的不同特征无差别，所以锤子不是瓶子坏灭的因。
如此，在世间，因和果是从因的差别而果也相应地具有差别，才被施设为因果的名言，而某物被认为是某物的坏灭因，虽然该因有差别，但由它破坏的所谓坏灭即不同特征无差别，所以它不是其因。

། ད་ནི་འཇིག་པ་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདུས་མ་བྱས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཡང་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པས་འཇིག་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པར་དམ་ བཅའ་བ་དག་ལ་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་དབུ་མ་པས་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བསྩལ་བའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་འཇིག་ པའི་ཆོས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་དེས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་བརྒྱད་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་པ་ ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འཇིག་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར དཔེར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་།བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་དག་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ། །དཔེ་ཡང་མེད་དེ་དངོས་པོ་མ་བྱུང་བ་ལས་ འབྱུང་བས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བས་སྐྱེ་བ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།

现在为了说明破斥坏灭有因的观点，又说：'坏灭不是有因的，因为不具有坏灭的缘故，譬如无为法。'这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当按照顺序配合。譬如无为法因为不具有坏灭故而无因，同样，坏灭也因为自性坏灭而不具有其他坏灭，所以无因。
为了说明承许坏灭有因者还有其他过失，说：'如是中观派以比量成立坏灭无因性，以无因性遮遣有因性，所以对方承许中有法坏灭法有因性被遮破的过失。'表明中观派前述比量对他方承许有坏灭有因性被遮破的过失。
第六十八品。'若说坏灭是有因的，因为是有为相的缘故，譬如生起一样。'这是对方以坏灭是有为相的因来成立有因的言说。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当按照顺序配合。譬如生起因为是有为相故是有因，同样，坏灭也因为是有为相故是有因，他们如是说。
对此说法，注释者回答说：'心、心所、觉知和声音的最后刹那是不定的。'这表明对方的因——'因为是有为相'是不定的，因为心、心所、觉知和声音的最后刹那虽是有为相却非有因。因此，是应该像生起那样因为是有为相故而坏灭也是有因呢？还是应该像心、心所、觉知和声音的最后刹那那样因为是有为相故而坏灭也无因呢？这是不确定的，所以对方的因'因为是有为相'不成立。
譬喻也不成立，因为从无事生起而获得事物自性即是生起，世俗谛中也因为是从无事生起，所以生起不是实有的。这说明前面对方所说'譬如生起'的譬喻即使在世俗谛中也不成立。

།འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་དང་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་ལ་དངོས་པོ་ནི་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་རྫས་སུ་ཡང་མེད་ལ་དེ་ལ རྒྱུ་གཞན་ཡང་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དེ།དངོས་པོ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དང་མི་མཐུན་པས་དཔེར་མི་རུང་ངོ་། །གཟེགས་ཟན་པ་གང་དག་བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་འཇིག་པ་ནི་མ་མཐོང་བའི་བྱེད་ པ་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་གཟེགས་ཟན་པ་དག་བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་འཇིགས་པ་དག་ནི།མ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྡན་པས་དེས་ན་བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ ཡིན་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ ཞིག་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཞིག་ནས་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཏན་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་གཏན་མེད་པ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་འཇིག་པ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ན་ བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་འཇིག་པ་ནི་མ་མཐོང་བའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་བློ་དང་།སྒྲ་དང་། མེ་ལྕེ་དག་གི་དང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བློ་དང་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེ་དག་གི་དང་པོ་ནི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་དང་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་འཇིག་པ་ཡང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'如是生起'，是指从未生起的事物中生起，获得事物的自性，除此之外并无实质性的成立，因此不像其他论者所说的那样，认为'生起'这一实质和事物是分开存在的，而事物是用来成立它的。因此生起并非实质性存在，它也没有其他独立的因，因为从未生起的事物中生起，获得事物的自性即是所谓的生起。虽然在世俗谛中有因，但与其他论者的论证不相符，因此不能作为例证。
对于外道数论派所说的'意识和声音的最后刹那的灭去是具有不可见的作者'这一说法，是指外道数论派认为意识和声音最后刹那的灭去，是由'不可见'即超越感官的善法与非善法的作者所具有，因此意识和声音最后刹那灭去的原因是善法与非善法，所以灭去是有因的这一说法。
对于这种说法的回答，此处论释者以'这是不合理的'等言论来说明灭去无因，以及善法与非善法不是灭去的原因。首先为了说明灭去无因，说道'灭后的无并不具有因，因为是无的缘故，如同本来就无一样，这是依据推理'。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。
比如兔角和石女儿等本来就无的事物，因为是无的缘故，它们不具有因，同样地，意识和声音最后刹那的灭后之无也因为是无的缘故，它们不具有因，依据这个推理，所以说意识和声音最后刹那的灭去是以善法与非善法为因是不合理的。
现在为了说明善法与非善法不是灭去的原因，说道'意识和声音最后刹那的灭去不具有不可见的作者，因为是灭去的缘故，如同意识、声音和火焰等的最初一样，这是依据推理'。这些也是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。
比如意识、声音和火焰等的最初因为是灭去的缘故，不具有不可见的作者，同样地，意识和声音最后刹那的灭去也因为是灭去的缘故，不具有不可见的作者，依据这个推理，所以说善法与非善法是灭去的原因是不合理的。

།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁ་བ་དང་ཚྭ་དང་ མེ་དང་།ཐོ་བ་དག་གིས་ཕོག་པས་མེ་ཏོག་དང་ཤིང་དང་འབྲས་བུ་དང་བུམ་པ་དག་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་བ་དང་ཚྭ་དང་མེ་དང་། ཐོ་བ་དག་གིས་ཕོག་པ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་ རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།འཇིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཕོག་པ་ནི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཁ་བས་ཕོག་པ་ཡང་མེ་ཏོག་ གི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི།མེ་ཏོག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། ཚྭས་ཕོག་པ་ཡང་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འབྲས་བུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །མེས་ཕོག་པ་ཡང་ཤིང་གི་རྒྱུ་སོལ་བ་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་གྱི།ཤིང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། ཐོ་བས་ཕོག་པ་ཡང་བུམ་པའི་རྒྱུ་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། བུམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི། འཇིག་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་དེ། རང་གི་ངང་གིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རང་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བོང་བ་གནམ་དུ་འཕངས་པ་ཡར་འགྲོ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་འཕེན་པའི་ཤུགས་དག་ཡོད་ཀྱི། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ལྷུང་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཞན་མེད་དེ། རང་གི་ངང་གིས་ལྷུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། དེས་ན་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ།།ཅི་སྟེ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཡོད་ན་གཞིག་པར་བྱ་བ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་གཞིག་པར་བྱ་བ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཐོ་ བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་ན་གཞིག་པར་བྱ་བ་བུམ་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་གཟུང་དུ་མེད་ཅིང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཡོད་ན་གཞིག་པར་བྱ་བ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། མིག་གིས་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་དེ་དག་ཡོད་ན་གཞིག་པར་བྱ་བ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ པའི་ལེ་ལན་མ་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་ཡོད་པའི་ལེ་ལན་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བས་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་དེ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

在此，如果对方说：'由于雪、盐、火和锤子等的触击，花朵、树木、果实和瓶子等会毁坏，所以毁坏是有因的'这一前主张的回答是：此处注释者说：'雪、盐、火和锤子等的触击只是世俗谛中产生不同特征的因，而非毁坏的因。'
这些触击是花朵等世俗谛中产生不同特征的因，而非毁坏的因。因此，雪的触击是产生花朵不同特征的因，而非花朵毁坏的因；盐的触击是产生果实不同特征的因，而非果实毁坏的因。
火的触击是产生树木不同特征如炭灰等的因，而非树木毁坏的因；锤子的触击是产生瓶子不同特征如碎片等的因，而非瓶子毁坏的因。
因此，世俗谛中产生不同特征是有因的，而毁坏则无因，是由于自性无常而在每一刹那自行毁灭。比如石块抛向空中，上升是有手等投掷力的因，而其下落则无其他因，是自然下落。
所以，总之，存在不可能无有毁灭。如果说：'锤击等确实是毁坏的因，因为有它们时所要毁坏的对象就不可得'，这是对方用'毁坏的因存在时所要毁坏的对象不显现'这一因来证成锤击等是毁坏的因的说法。
这些应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。即：当有锤击等这些毁坏的因时，所要毁坏的瓶子等不可得且不显现，因此锤击等是瓶子等毁坏的因。
对此说法的回答是：注释者说：'这是不合理的，因为因的所依不相符，且无有随行。'对方所说的因'有这些毁坏的因时所要毁坏的对象不可得'，这在主张和同品两者中都不普遍。
如同'声是无常，因为是眼所取'这一说法不是主张的性相一样，此处'有这些时所要毁坏的对象不可得'也不是证成锤击等是毁坏的因的主张的性相。瓶子等不可得并非由于有锤子等，
就像在瓶子等未造作之前不可得并非由于有先前的锤子等一样，因此不能成为因。另外，也因为因无有随行的譬喻而不合理。
因为没有'若某物有毁坏的因，由于不可得故，彼即是其因，如某某'这样的譬喻。

།ཅི་སྟེ་ཡང་བུམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་མིག་ཡོད་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་འབྱུང་བས་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་མིག་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡོད་ན་འཇིག་པ་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་ཡོད་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་མིག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡོད་ན་འཇིག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཐོ་བས ཕོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བུམ་པ་ལ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ཡོད་ན་བུམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། འཇིགས་པ་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་ རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ཡོད་ན་བུམ་པ་འཇིག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ནི་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བུམ་པ་ལ་ ཐོ་བས་ཕོག་པ་ཡོད་ན་བུམ་པའི་རྒྱུ་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བས་ཕོག་པ་ནི་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་གཞན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི།བུམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡོད་ན་འཇིག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ ལ་མེད་པས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མིག་ཡོད་ན་གཟུགས་དམིགས་པ་འབྱུང་བས་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་མིག་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཕོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་པ་དག་ལས་གཞན་ཁ་ཅིག་དང་ཕྱི་རོལ་པ་དག་ལས་གཞན་ཁ་ཅིག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པའི རྒྱུ་ཅན་འབྲས་བུ་དག་ནི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཕོག་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་འབྲས་བུ་དག་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ ཚིགས་དེ་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཐོ་བས་ཕོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བུམ་པ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། གྱོ་མོ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་ ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོ་བས་ཕོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བུམ་པ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་ལ།གྱོ་མོ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་གཅིག་གིས་དུས་གཅིག་ ཏུ་བྱ་བ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མར་མེ་གཅིག་གིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྣང་བ་དང་མུན་པའི་བྱ་བ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་བྱེད་པར་མི་རིགས་པ་དང་། མི་གཅིག་གིས་དུས་གཅིག་ཕྱེ་འགམ་པ་དང་གླིང་བུ་བུད་པའི་བྱ་བ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་བྱེད་པར་མི་རིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་སོ།

如果说瓶子毁坏的原因是锤子的击打，因为有彼则生起的缘故，就如同有眼根则生起色境的认知，因此色境认知的原因是眼根一样。这是对方以'有彼则生起'的因来证明瓶子毁坏的原因是锤子击打的说法。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。就如同因为有眼根则生起色境的认知，所以色境认知的原因是眼根一样，因为有毁坏的原因则生起毁坏，所以瓶子毁坏的原因是锤子的击打，他们如是说。
对于这样的说法，作为回答，此处注释者说这也不合理。因为按照我们的宗义，瓶子被锤子击打时，是产生瓶子的不同特征，而不是毁坏，所以任何因都不成立，也没有譬喻。
你的因'有彼则生起'，即以'有锤子击打则生起瓶子毁坏，所以锤子击打是瓶子毁坏的原因'来证明，但按照我们中观派的宗义，瓶子被锤子击打时，是产生瓶子的碎片等不同特征，所以击打是产生碎片等不同特征的原因，而不是瓶子毁坏的原因。因此你的因'有毁坏的原因则生起毁坏'在我们的立场上不存在，由于在任何一方都不成立，所以不合理。
而且，你的譬喻'如同有眼根则生起色境的认知，所以色境认知的原因是眼根'，这在我们的立场上胜义谛中也不成立，因此你的譬喻也不存在，所以不合理。
在其他宗派中，也认为碎片等是由锤子击打等原因所生，是具有能作者的击打，因此说明在除佛教徒外的某些宗派和外道中的某些宗派的立场上，碎片等由锤子击打等原因所生的果，不认为是自身产生的能作者具有击打，因此也证明锤子击打等是产生碎片等由锤子击打等为因的果的原因，而不是瓶子等毁坏的原因，所以你的因'有彼则生起'在任何一方都不成立，因此不合理。
此处如果对方说：同一个锤子击打既能令瓶子毁坏，又能产生碎片，因此我们的因'有彼则生起'没有不成立的过失。对于这个隐含的前主张的回答，此处注释者说：'同一个锤子击打既能令瓶子毁坏又能产生碎片'这样说是不合理的，因为一个因在同一时间不能作两个相违的事。
就像一盏灯在同一时间不能既作光明又作黑暗这两个相违的事，一个人在同一时间不能既嚼面粉又吹笛子这两个相违的事一样。

།འོ་ན་མེ་གཅིག་གིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མུན་པ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་ལ་བཙོ་བའི་རྣམ་པ་འགྱུར་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་ན་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གིས་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་བྱེད་པའི་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་མ་མཐོང་ངམ་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བཙོ་བའི་རྣམ་པ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པ་ནི་མཐོང་གི་།མུན་པ་སེལ་བ་ནི་མ་མཐོང་སྟེ་མུན་པ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེས་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་བཙོ་བའི་རྣམ་པ་དྲོས་ པ་དང་བཤུར་བ་དང་།ཚོས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པ་ནི་མཐོང་གི་མུན་པ་སེལ་བ་ནི་མ་མཐོང་སྟེ། མུན་པ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བཙལ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མེ་ཡང་སྔར་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། མར་མེ་ཡང་ནི་གང་ དག་ན།།དེ་འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་དག་གིས་མར་མེས་ཀྱང་མུན་པ་མི་སེལ་ལ། མེས་ཀྱང་བུད་ཤིང་མི་སྲེག་གོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །མཛད་ པའི་མཐའ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མུན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྣང་བ་ཤར་ན་མུན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ནི་རྐྱེན་མེད་པས་མི་སྐྱེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པས་མུན་པ་དེ་འགག་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་མེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་གཞན་མེད་དེ།གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཙམ་དུ་ཟད་པས་མུན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྣང་བ་ཤར་བ་ན་མུན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ནི་རྐྱེན་མེད་པས་མི་སྐྱེ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་རང་གི་ ངང་གིས་འགག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པས་མུན་པ་དེ་འགག་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་མེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་དེ་དག་ཡོད་ན་གཞིག་པར་བྱ་བ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་གཟུང་དུ་ མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་ལ་འགྲུབ་ཀྱི།ཁ་བ་དང་ཚྭ་དང་མེ་དང་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་ན་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་ཤིང་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་གཟུང་དུ་མེད་པ་ནི་དེ་དག་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཐོ་བས་ཕོག་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་ནི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཡོད་ན་གཞིག་པར་བྱ་བ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡང་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྲུབ་ཀྱི། ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ཡོད་པ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དེ་དག་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་འགྲུབ་སྟེ།ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་ན་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ནི་དེ་དག་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་གཞན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པའི་ རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་གང་ཞིག་ཤིང་གང་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འདོད་པའི་མེ་དེའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་དེའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་དེ་ཤིང་དེའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

有人问道：'难道没有看到同一个火在同一时间既能驱散黑暗又能产生煮熟的变化吗？'这是对方提出的问题，意思是说在世间难道没有看到一个作者在同一时间做两件不同的事情的这种情况吗？
对此问题，注释者回答说：'看到了产生煮熟的变化，但没有看到驱散黑暗，因为黑暗仅仅是没有光明而已。'火使米饭等煮熟时产生温热、沸腾、成熟等变化是可以看到的，但没有看到驱散黑暗，因为黑暗仅仅是没有光明而已，不是实体性的存在，所以无法寻找。
而且，在前面火与柴薪观察品中说：'在灯火所在处，那里就没有黑暗。'在处所观察品中为了成立见解而说：'以火的比喻是无能为力的。'通过这些论述表明灯火不能驱散黑暗，火也不能烧柴薪。
这也与有部宗的观点相违背。在我们的立场上，当光明生起作为所谓黑暗的色法的对治时，后一刹那的黑暗因为没有条件而不生起，前一刹那的黑暗则因为自然灭尽而消失，因此火不是使黑暗消失的作者。这表明在我们中观派的立场上，没有所谓光明和黑暗这样的不同实体，仅仅是色法的状态而已。
当光明生起作为所谓黑暗的色法的对治时，后一刹那的黑暗因为没有条件而不生起，前一刹那的黑暗则因为自然灭尽而消失，因此火不是使黑暗消失的作者，所以说火能驱散黑暗是与有部宗的观点相违背的，这是不合理的。
此外，对于他们所说的'因为存在时无法抓取所要破坏的对象，所以是破坏的原因'这一论点，无法抓取是成立于产生不同特征的相续，而不能成立雪、盐、火、锤子等存在时，花朵、果实、树木、瓶子等形色无法抓取就是它们毁灭的原因。
这是说，前面对方所说的被锤子击打等是毁灭的原因，因为它们存在时无法抓取所要破坏的对象这一理由，这个无法抓取是因为是产生瓶子等不同特征相续的原因而成立为理由，而不能成立雪等存在时花朵等形色无法抓取就是它们毁灭的原因，因为雪等存在时花朵等无法抓取是它们产生不同特征相续的原因，而不是花朵等毁灭的原因。
接着为了说明另一个推理而说：'凡是认为某物是某物毁灭的原因者，它们都不是其毁灭的原因，因为是有因的缘故，就像火的自性一样。'这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。例如，火被认为是木材毁灭的原因，但火的自性因为是有因的缘故而不是火的毁灭原因，同样，火也不是木材的毁灭原因。

།དེ་བཞིན་དུ་ཁ་བ་དང་ཚྭ་དང་ཐོ་བ་ལ སོགས་པ་གང་དག་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད དགག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡི་གེ་མང་པོར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འདོད་པས་འཕྲོ་བར་མི་བྱ་བར་སྐབས་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་གཞུང་གི་ཚིག་མངས་ཀྱིས་དོགས་པས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དགག་པ་དེ་ལས་འཕྲོ་བར་མི་བྱ་བར། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་རམ། འཇིག་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པ་དག་ལས་སྔ་མ་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་།ཕྱི་མ་བརྩམ་པའི་སྐབས་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མུ་གསུམ་པ་དགག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མུ་བཞི་པ་ དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། འབྱུང་བ་འཇིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་འཆི་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།འདིར་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་སྐབས་སུ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་ལ་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཟློག་ན་དོན་གསལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ཇི་ལྟར་ རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བུམ་པ་རྟག་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་འཆི་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན། གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། །ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར། །གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་བཞི་པོ་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གི་ མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་འགྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་འགྲུབ་པ་མུ་བཞི་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་མ་གཏོགས་པར་མུ་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་འགྲུབ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྣན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིན་ནོ།

同样地，凡是认为雪、盐、锤子等是花朵、果实、瓶子等毁坏之因的那些，由于它们也是有因的缘故，正如它们自身不是毁坏的因，同样地它们也不是花朵、果实、瓶子等的毁坏之因，应当这样说明否定一切毁坏之因。
为了避免文字过多，不应延伸，而应当审察此处。这是说由于担心文字论述太多，不应从否定毁坏之因延伸，而应当审察诸法无有毁坏或者非与毁坏同时存在的论题中，前者的结论和后者的开始之处。
如是，首先以'诸法非无毁坏而存在'说明了否定第三边的结论。现在为了说明否定第四边，诸法也非与毁坏同时存在，为此说道：'诸法怎能与毁坏同时存在？如同生与死不应同时存在一样。'
此处的意义如前所说，即如同前面在否定毁坏非与诸法同时存在的场合中所说的论证方式一样，此处也是有破绽的言说，所以反过来说意义更清晰，如同'声音怎么会是常住的？如同瓶子不应是常住的'这样。
此处依据言词意义清晰的推理是：诸法非与毁坏同时存在，因为是其缘故，如同生非与死同时存在一样，应当如是反过来配合。
因此，如是详细观察时，'彼等互相同时或非互相同时，都不成立'，即诸法与毁坏，这是前面所说的否定四边的结论，应当如理配合。
彼等也无其他成立方式，为了说明彼等成立的方式不可能，所以说'彼等如何能成立'，意思是说彼等确实不能成立。
这表明除了前面所说的否定四边外，诸法与毁坏的成立没有第五等其他方式，因此胜义中诸法与毁坏确实不能成立。
因此，'因为是诸法与毁坏的因'这个能立的意义不成立，这是结论和量果。如是，由于胜义中诸法与毁坏确实不能成立，所以前面他方所说'胜义中时间确实存在，因为是诸法与毁坏的因。凡是不存在者，即非诸法与毁坏的因，如同蛇足一样'。

།དུས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ པས་དེས་ན་དེ་གསལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྔར་དོན་དམ་པར་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དེ་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་དགོངས་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ནི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཡང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་གནས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་དང་པོར་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེས་ན་ཁྱེད་ དབུ་མ་པས་འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་མུ་དེ་གཉིས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན་ཟད་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དང་།ཅི་སྟེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་ན་ཟད་པའི་ངང་ཅན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན་ཟད་པའི་ངང་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ དང་།ཅི་སྟེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་ན་ཟད་པའི་ངང་ཅན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མུ་བཞིས་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བརྟགས་པ་དེ་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་མུ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཟད་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར ན་སྐྱེ་བ་དང་།འཆི་བ་དག་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཆི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཟད་པའི་ངང་ཅན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟད་པ་དང་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཟད་པའི་ ངང་ཅན་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མུ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཟད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་མུ་དང་པོས་བརྟགས་པའི་སྐྱོན་དེ་མི་འདོད་པས་དངོས་པོ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེས་ན་ཟད་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་དེ་ཟད་པ་དང་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་མ་ཡིན་པས་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་གནས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད། ། ཅེས་གསུངས་སོ།

由于时间是生起和灭尽这些随顺于时间之事物的因，因此胜义中时间确实是存在的，所以由于它的显现存在，因此因已成立而所欲义得以成就。对于如此所说的因义不成立，论师早已说明胜义中时间无自性，因为它是显现的因，所以因不成立，因此胜义中内在诸法无自性的宗义已经成立。
此处有人说：诸法虽是坏灭的本性，但不会在刚生起时就灭去。如是，刚生起时会有住的生起，之后才会灭去。这是此处他方以另一种方式反驳的言论。他们说：诸法虽是坏灭的本性，但依有为相的次第方式，首先生起，之后安住，再之后才会灭去。因此，你们中观派所说'灭无生而不存在，生无灭而不存在'这两种情况是不合理的。
对于如此所说，作为回答，注释者说此处所说等：如果诸法是坏灭的本性，则是尽灭性，于彼有生起；如果刚生即灭，则非尽灭性，于彼亦无生起；同样，如果诸法是坏灭的本性，则是尽灭性，于彼无灭；如果刚生不灭，则非尽灭性，于彼亦无灭。如是以四门显示生与灭二者皆不合理，故他方所计是错误的。
其中，首先为显示第一门不合理故说：'已尽无有生'。因为两种相违法不会同时生起，如生与死。这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。如生与死二者是相违法不会同时生起，故死亡本性的诸法是尽灭性，于彼无生；同样，尽灭与生起二者也是相违法不会同时生起，故坏灭本性的诸法是尽灭性，于彼无生。
为显示第二门不合理故说：如果不是刚生即尽，那么如此则非尽灭性，因此即使在世俗中也不成立如前所说的情况，故说'未尽亦无生'。如果他方为避免第一门所说的过失而说诸法不会刚生即尽，因此无有'于尽有生'的过失，那么如此则彼法非尽灭性，成为常法，因此即使在世俗中也不成立他方前说'诸法虽是坏灭本性，但不会刚生即灭，如是刚生时有住生起，之后才会灭去'的情况，故说'未尽亦无生'。

།མུ་གསུམ་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། ཟད་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་འཆི་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ལ་ནི་ཡང་འཆི་བར་བརྟགས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཆི་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ དངོས་པོ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་།ཡང་འཇིག་པར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་ཟད་པ་ལའང་འཇིག་པ་མེད། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཐར་པ་ བཞིན་པས་དེ་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐར་པ་ནི་འཇིག་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་པ་ཟད་ པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཇིག་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མུ་བཞིས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བརྟགས་པ་དེ་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦལ་བའི་ཟེ་བ་བཞིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འབྱུང་བ་ དང་འཇིག་པ་དག་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་སྦལ་པའི་ཟེ་བ་ལྟ་བུ་གང་མེད་པ་དངོས་པོའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཡོད་ན་དུས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པས། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ ཚིགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་ཆོས་ཅན་དང་།ཆོས་དགག་པའི་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་འགའ་ཞིག་ལ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་གྲང་ན་དེ་དག་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར།འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པས། ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

为了说明第三边际不合理，如是说：'已灭者无有坏灭，具有灭尽本性者。'具有坏灭者无有坏灭，因为对此观察成为无义，如同具有死亡本性一般。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如具有死亡本性的事物，再观察其死亡成为无义，因此彼无有死亡。如是，具有灭尽本性而有坏灭的事物，再观察其坏灭也成为无义，因此彼亦无有坏灭。
为了说明第四边际不合理：'未灭者亦无坏灭，因为非彼之本性，如同解脱，故彼不然。'这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如解脱因为非坏灭之本性，故彼无有坏灭。如是，刚生起时不坏灭、非具有灭尽本性的事物，因为非坏灭之本性，故彼无有坏灭。
如是以四边际说明生起和坏灭二者不合理存在，说明对方所观察者不然。此处有人说：'生起和坏灭二者确实存在，因为是事物之法性。凡非存在者即非事物之法性，譬如龟毛。生起和坏灭二者是事物之法性，因此彼等确实存在。'这是对方以生起和坏灭二者是事物法性之因由证成确实存在的语句。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻、合说有法和结论。此中如龟毛般若是不存在则非事物法性，而生起和坏灭二者是所相事物之能相法性，因此彼等确实存在。彼等若存在，时间亦因是彼等之因而确实存在。
对于如是所说，注释者以'此中所说'等语句回答：因为生起和坏灭二者不存在，故事物不存在；因为事物不存在，故生起和坏灭二者不存在，因此对方之因'因为是事物之法性'不成立。这是说明有法和法之否定观察两种。
其中，首先为了说明第一观察：若胜义中某者有生起和坏灭二者，则称彼为事物亦应合理，然彼等不存在，因此'无生起坏灭，事物即不存在。'意为事物具有生起和坏灭之本性。因为彼不存在，故因之义不成立。这说明因为生起和坏灭二者不存在，故事物不存在，因此有法不成立，故对方之因'因为是事物之法性'不成立。

།བརྟགས་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར། །འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །རྟེན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་བརྟེན་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་རྩིག་པ་མེད་པར་རི་མོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་པས་དེས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར ཆོས་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ དག་མི་འཐད་པ་དང་།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་འཐད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྨྲ་ བ་གང་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ།སྟོང་ལ་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་དག་།འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་ འཇིག་པ་དག་མི་འཐད་དེ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་བ་གང་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མི་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ། མི་སྟོང་པ་ ལའང་འབྱུང་འཇིག་དག་།འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མི་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་འཐད་དེ། དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་ འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་དེའི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་གཞན་སྟོན་ཏེ། དེས་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། གཞན་ ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤེས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། བརྟག་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

为了说明第二种观察，如是说：'实体不存在时，生起和灭亡就不存在。'因为无所依，所以所依不成立，这是其意趣。
譬如没有墙壁就不会有壁画一样，由此说明因为无实体就无生灭，因为法不成立，所以对方的因——'是实体的性质'这一点不成立。
或者，对于'是实体的性质'这一因，还有另一种破斥方法，即说明：对于无实体而言生灭不合理，对于有实体而言生灭也不合理，因此对方的因——'是实体的性质'这一点不成立，这样展示了两种破斥方法。
其中，首先为了说明第一种破斥方法，对于那些主张无实体、本性空性中有生灭的论者们，为此解释道：'于空性中，生起和灭亡，实不应理。'因为会被比量所违背。这是说明在空性中生灭不合理，因为无所缘，如同虚空之花。
为了说明第二种破斥方法，对于那些主张有实体、本性不空中有生灭的论者们，为此解释道：'于不空中，生起和灭亡，也不应理。'因为以自性而有的不存在就不具有这些，且会被比量所违背。这是说明在不空性中生灭不合理，因为不具有这些，如同涅槃。
因此，这就成为了因的内容不成立的过失和意义相违的过失，这是总结和量果。对方的因——'是实体的性质'这一点不成立，因为'是生灭的因'这一根本因，在胜义谛中不成立，在世俗谛中相违，就有这些过失。
或者还有另一种破斥方法：生起和灭亡是一体还是异体呢？对此两者都不合理。这是说明另一种破斥对方所说的因——'是实体的性质'的方法。由此也说明，如果生灭是实体的性质，那么它们是一体还是异体呢？两者都不合理，这样展示了两种观察。
其中，首先为了说明第一种观察，如何呢？'生起以及灭亡二者，一体性实不应理。'因为不相顺，如同认知与无知。这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如认知与无知因为不相顺所以不能成为一体，同样地，生起和灭亡因为不相顺所以也不能成为一体。
为了说明第二种观察：'生起以及灭亡二者，异体性也不应理。'

།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྱུང་བའམ། འཇིག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། ། དེས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བ་དེའི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་བརྒྱ་ལ། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཁྱོད་སེམས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་བརྒྱ་ལ་ཁྱེད་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་ད་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱིས་པ་ཕལ་པའི་བློས་མཐོང་བ་ནི་བདེན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བྱུང་བ་ལ་འཇིག པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་།གཏི་མུག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་ཕལ་པའི་བློས་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་དེ་དག་གི་གཏི་མུག་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་ ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ། དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་མོད་ཀྱི། གལ་ཏེ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་མགུ་ན་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ མཐོང་བར་ཡང་འགྱུར་གྲང་སྟེ།དེ་ལ་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བའམ། དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མུ་བཞིས་གཅིག་ལ་ གཅིག་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེ་དག་མཐོང་བ་ནི་གཏི་མུག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་མུ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར། དངོས་པོ་དངོས་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་ཟིན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེའོ། །མུ་གཉིས་ པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་མིང་གི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ད་ནི་ཕ་རོལ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་མིང་གི་ དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པས་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མའི་དཔེ་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དངོས་མེད་དངོས་ལས་མི་སྐྱེའོ།

说'由于依托一个事物，故如同任何一个自性一样'。这些也是依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，譬如生或灭任何一个的自相，由于依托一个事物，故不应成为他性，如是生和灭二者也由于依托一个事物，故不应成为他性。由此也成为因义不成和义相违的过失，这也是总结和量果，因为他方的因是事物的法故，这不成立，因为是生和灭的因故，这个因的根本义胜义谛中不成立，世俗谛中则成为相违的过失，如是显示。
假设你认为'见到生和灭'，这是中观师迎接他方疑问的语句，即假设你见到现在明显的生和灭，为何认为不存在。作为回答，论释者说凡夫的心见到是真实的，但胜义谛中则不是，因为胜义谛中遮遣生故，因为未生中不可能有灭故。
因此'生和灭二者是由愚痴而见'，这是显示是由凡夫心所见。假设问'如何确定知道这些是由愚痴所见而非胜义谛'，这是他方询问的语句。作为回答，论释者说虽已作答，若仍不满意则再说明，如是胜义谛中若有依托事物的生和灭，则应可见，其中事物从事物生，或无事物从事物生，或事物从无事物生，或无事物从无事物生，以此四句相互无生，故见到这些是由愚痴所见，而非胜义谛，如是显示。
其中首先为显示第一句不应理，故说'其中首先胜义谛中，事物不从事物生，因为是事物故，譬如已生者'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻，譬如已生者因为是事物故不从事物生，如是事物也因为是事物故不从事物生。为显示第二句不应理，显示前主张故说'假设说生之前是无，后起名为事物'，今他方说事物在生之前是无，后起名为事物，故你前面的能立'如已生者'不应理，这是他们的语句。作为回答，论释者说'如是无事物也不从事物生'。

།མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་འབྲུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ མི་སྐྱེ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་ བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ རམ།ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མི་སྐྱེའོ། །ཡང་ན། དངོས་མེད་དངོས་ལས་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ གཞན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེའོ། །ཅི་སྟེ་བུམ་པ་ མེད་པ་མེད་བཞིན་དུ་ཐོ་བས་བསྣུན་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ།མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་བུམ་པ་ཞིག་ ནས་མེད་པ་ནི་སྔ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྱིས་ཐོ་བས་བསྣུན་པའི་དངོས་པོ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་མེད་པ་ཐོ་བས་བསྣུན་པའི་དངོས་ པོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དབུ་མའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་བཀག་པའི་ ཕྱིར་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱང་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་བུམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་མེད་པ་དང་། དབུ་མ་པས་བུམ་པ་མེད་པར་ཐོ་བས་བསྣུན་པའི་དངོས་པོ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།མུ་གསུམ་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་མི་སྐྱེ་སྟེ། །སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་ བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། དངོས་མེད་དངོས་མེད མི་སྐྱེའོ།

所谓的芽这个无实法不从具有种子特征的实法中生起，因为在生起之前是无的缘故，或者因为不可言说的缘故，如同其他那样。这些按顺序配合为有法、所立法、能立法和比喻。譬如，除了所谓芽的无实法之外，瓶子、毛毯等无实法，因为在生起之前是无的缘故，或者因为不可说是有无的缘故，不从具有种子特征的实法中生起。同样，所谓芽的无实法也因为在生起之前是无的缘故，或者因为不可说是有无的缘故，不从具有种子特征的实法中生起。
或者，无实不从实法生起，因为是无的缘故，譬如兔角那样。这是表明第二句不合理的另一个比量。这些也按顺序配合为有法、所立法、能立法和比喻。譬如，兔角因为是无的缘故不从实法生起，同样，无实法也因为是无的缘故不从实法生起。
如果说：瓶子虽然是无，但从锤击中产生，这使得（你的论证）不确定。这是对方对中观派'不从实法生起，因为是无的缘故，如同兔角'这个能立因提出不确定性过失的话。他们说：这里瓶子破碎后虽然是无实法，但后来从锤击的实法中产生，这是可见的。因此，是应该说因为是无的缘故，如同兔角那样无实法不从实法生起呢？还是说因为是无的缘故，如同无瓶从锤击的实法中产生那样，无实法从实法生起，这是不确定的，所以中观的能立因不成立。
对此说法的回答，注释者说：并非不确定，因为已破除瓶子的生灭，而且因为将此作为主张，故无相违品。究竟义中已破除瓶子的生灭，所以对方无有比喻，而且中观派将瓶子无从锤击实法中产生这一点也作为主张，所以无有相违品，因此中观派的能立因并非不确定。
为了说明第三句不合理，因此说：同样，实法不从无实生，因为已说明过失的缘故。因为已说明实法和无实法相违的过失。又为了说明另一个比量，或者说无实法不是实法的因，因为未生的缘故，如同兔角。这些也按顺序配合为有法、所立法、能立法和比喻。譬如，兔角因为未生的缘故不是实法的因，同样，无实法也因为未生的缘故不是实法的因。为了说明第四句不合理，因此说：同样，无实不从无实生。

།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གྲགས་པའི་གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ་རི་བོང་གི་རྭ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནམ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལས་མི་སྐྱེ་བར་གྲགས་པའི་གནོད་པས་གནོད་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མུ་བཞིས་གཅིག་ལ་གཅིག་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེ་དག་མཐོང་བ་ནི་གཏི་མུག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བདག་ལས་སམ། གཞན་ལས་སམ། གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བཞི་ཡོད་ན་དེ་བདག་ལས་སམ།གཞན་ལས་སམ། གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་པས་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ ཡང་།དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན། །བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི། །ཡོད་མིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དང་པོ་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། ། དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་པས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་ དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིན་ནོ། །དུས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེས་ན་དེ་གསལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པས་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྔར་དོན་དམ་པར་དུས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དེ་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་དགོངས་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་དགུ་པ། ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས བླངས་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན།རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དངོས་དེ་ནི། རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་ནི་མི་འཇིག་ པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།མི་རྟག་པ་ནི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ཁས་བླངས་ན་འཇིག་པ་དང་། མི་འཇིག་པར་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་རྟག་པ་དང་ཆད་ པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་། །ཆད་པར་མི་འགྱུར་རྟག་མི་འགྱུར། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡི་འབྱུང་འཇིག་གི་།རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ།

说到'因为会被比量和共许的过失所损害'，无实法不从无实法生，如同兔角不从石女儿生，或如同虚空之花不从龟毛生，因为会被共许的过失所损害。如是，生灭二者以四句相互无生，所以见到它们是由愚痴而见，并非胜义谛。
又说'是从自生，还是从他生，还是从二者生呢'，是说若有其他四种生灭，它们是从自生，还是从他生，还是从二者生呢，这些都不应理，所以生灭二者是不存在的。为了说明这个道理，'于此'：诸法不从自生，也非从他生，从自他二者生，亦不存在。怎么说呢？如是在最初已广说完毕。如前在观缘品中说：'非自非从他，不从二生无因生，诸法于何时，毕竟不可得。'既然如此，你说如何生呢？就是说不生的意思，这是总结。
因此如是，由于生灭二者不存在，所以因的根本义不成立。这是量果，如是胜义中生灭二者不存在，所以前在第一品中，对方说'胜义中时间确实存在，因为是生灭的因。此中若是不存在者，则非生灭之因，如蛇足。时间是随顺生灭的因，所以时间在胜义中确实存在，因此由于有明显存在的缘故，因成立故所欲义成就'，这个因的根本义不成立。论师前说由于胜义中时间无自性，所以是明显的因，因为这个因不成立，所以胜义中内法无自性的宗义成立。
第六十九品。现在为了显示若如对方所许胜义中诸法有自性，则会有常见断见过失，说'若许胜义中诸法有自性，则会有常见断见过失。为什么呢？如是彼法：因为成为常与无常。其中常法因为不灭故成为常见，无常法因为灭故成为断见。'如是诸法是常与无常的自性，若许此则从灭与不灭的角度会有常见断见过失。
此中有人说：虽许诸法存在，不会成为断，也不会成为常。为什么呢？如是：因为果因生灭的，相续即是有。

།དེ་ལ་རྒྱུ་འགག་བཞིན་པ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆད་པར་མི་ འགྱུར་ལ།འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་འགག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་སྲིད་པ་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་རྒྱུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགག་བཞིན་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འབྲས་རྒྱུའི་འབྱུང་འཇིག་གི་།རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་གྱུར་ན། །འཇིག་ལ་ཡང་སྐྱེ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ནི་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཟད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཚིག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་འཇིག་པ་ནི་འགགས་པ་ཟད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་འཇིག་པ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། ས བོན་ཚིག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ས་བོན་ཚིག་པ་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འཇིག་པ་ཡང་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་ མཛད་པས་དགོངས་སོ།།ཇི་སྟེ་སྔར། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ལ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་ཁས་བླངས་ལ། ད་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ཐལ་བར་སྐྱོན་འདོགས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ དག་ན་རེ།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྔར་བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་སྐད་ཁས་བླངས་ལ། ད་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་སྐྱོན་འདོགས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་ འགྱུར་བས་དེ་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྔར། གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་བྱུང་བ། །རེ་ཞིག་དེ་ནི་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པ་དེར་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྟག་ པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་ མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་བ་ལ་དོན་དམ་པར་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱེད་ནི་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡིན་ པས་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉི་གར་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཁྱེད་ཀྱི་ཀླན་ཀ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

对此，因为在因灭的同时果生起，所以不会成为断灭，已生的果因为因灭的缘故，所以不会成为常住。这是外道说：虽然承认事物存在，也不会成为常见和断见，因为如果有实在见就会合理存在轮回，如是因为果生起和因灭的原因就是轮回。对此，因为因会灭，所以不会成为常住的过失，因为在因灭的同时果会生起，所以不会成为断灭的过失。这是他们所说的话。
对此说法的回答，注释者说：此处解释，如果因果生灭的相续是轮回的话，因为灭了就不会再生，所以因会成为断灭。因为已灭就不会再生，就像烧焦的种子一样。这样理解。如是因灭就是已灭尽，因为对此也没有再生，所以会成为断见。
其中，因灭是有法，成为断见是所立法，因为无生是能立法，如同烧焦的种子是譬喻。就像承认烧焦的种子是实在的话，因为它不会再生，所以会成为断见一样，如果承认因灭是实在的，因为它也不会再生，所以会成为断见，这是经典作者的意趣。
如果说：之前承认'任何依于何者而生，彼非即是彼，亦非异于彼，是故非断非常'，而现在说有常断的过失是不合理的。这是外道说：你们中观派在之前观察我和法的时候，承认证成非常非断，而现在对我们说有常见断见的过失是不合理的。
对此说法的回答，此处注释者说：这是不好的，因为那是显示世俗谛实相的特征是非断非常，而胜义谛中因为是无生的缘故，所以不会有常断的过失，因此这不是要点。我们之前所说'任何依于何者而生，彼非即是彼，亦非异于彼，是故非断非常'，是显示世俗谛实相的特征是非断非常，这也是显示对不执著实在者来说，即使在世俗中也不会有常见断见的过失。
我们之前所说'非从他知、寂静、无戏论、无分别、无异义，此是实相之特征'，也是显示胜义谛实相的特征因为是无生的缘故，所以不会有常断的过失。这也是显示对不执著实在者来说，即使在胜义中也不会有常见断见的过失。你们是执著实在的，所以承认实在的话，在世俗和胜义两者中都会有常见断见的过失，因此你们的诘难不是要点。

།གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་ དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གྲངས་ཅན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། དཔེར་ན་འོ་མ་ཉིད་ཞོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་འོ་མ་ཉིད་ཞོ་མ་ཡིན་པས་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འོ་མ་ལས་ཞོ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུའི་ བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་ བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དགག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ལ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དེ་དགག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་རྟོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཟིན་པ་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ཀྱང་མི་འདོད་པས་གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ ད་དུང་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པས་ཕྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་ སུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར།ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གང་གི་ཕྱིར་གདུ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་གསེར་གྱི་རྫས་དེའི་བག་ལ་ཞ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ གསེར་དེ་ཉིད་ལས་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བག་ལ་ཞ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ལྡོག་པ་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་ འགྱུར་བ་དགག་པ་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཆོས་ངེས་པར་གནས་པ་འགའ་ཡང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་དེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་དགག་པ་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡང་ གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར།ནམ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྟག་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །དངོས་མེད་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ།

数论派说：'因为因本身转变为果的自性，所以虽然承认事物存在，也不会成为常见和断见的过失。'这是说，主张转变的数论派说：'比如牛奶本身转变为酸奶的自性，因为牛奶本身不是酸奶所以不是常见，因为酸奶不异于牛奶所以也不是断见，同样，因为因本身转变为果的自性，因和果不能说是同一或相异的缘故，所以虽然承认事物存在，也不会成为常见和断见的过失。'对于他们这样的说法，作为回答，此处注释者说：'这也不好，因为没有能证明有转变的推理，而且已广说破除彼义故。'因为你们没有能证明有转变的推理，而且我们已经广说破除彼义故。
'若认为未转变者会转变'这是说，因已转变为果的自性，数论派也不承认其再转变为果的自性，所以如果此处数论派认为因尚未转变为果的自性而后来会转变，这也不合理。为了说明这点，说：'未转变者不会转变，因为是未转变故，如兔角'，因为被推理所破故。这些依次配合为有法、所立法、能立法和比喻，如兔角因为未转变为果的自性故不会转变，同样，因未转变者也因为未转变为果的自性故不会转变，因为被此推理所破故，这也不合理。
如果此处数论派这样说：'因为手镯等法会融入金质之中，所以不是常见；因为从彼金中又生起臂环等其他法，所以不是断见。'作为对这个引申的前说的回答，此处注释者说：'因为不能说明具有融入性质的其他法的还灭，以及已说破除转变故。'因为任何决定存在的法都无转变，所以不能说明彼义，而且已说破除彼义故。
另外，'若事物有自性存在'等，是说：另外，如果如对方所许，胜义中事物有自性存在，因为自性不舍弃自体的缘故，则永远不会成为无事，这样一来也会成为常见之过。为了说明这点，说：'若事物有自性，则不应成无事。'

།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་སྟོང་ པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མེ་གྲང་བར་འགྱུར་བ་མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་ནི། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་གྲང་བར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་པས་དེས་ན་རྟག་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ད་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྲུབ་པས་གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བར་སྐབས་ཀྱི་དོན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་ཞིག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ། དེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་པས་གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ།གཞན་ཡང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད། །སྲིད་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་རྐྱེན་ཕྱི་མ་ མེད་པས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་གདབ་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལན་གདབ་དཀའ་བས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆད་ པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། སྲིད་པའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་རྐྱེན་ཕྱི་མ་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་རྐྱེན་ཕྱི་མ་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད་པར་ འགྱུར་བའི་ལན་གདབ་དཀའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན།འགགས་པ་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་འགགས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལན་གདབ་དཀའ་བས་དེ་ལྟ་ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་འདི་ སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད་པར་གྱུར་ན་གྱུར་ཀྱང་སླ་སྟེ།སྲིད་པའི་རྒྱུན་གྱི་དུས་ན་ཆད་པ་དེ་མེད་པས་སྐྱོན་མེད་པར་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཆད་པར་གྱུར་ན་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། འཁོར་བའི་གནས་ སྐབས་ན་ཆད་པའི་སྐྱོན་དེར་མ་གྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཆད་པར་གྱུར་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་ མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པས་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བསམ་པ་བསྟན་ཏོ།

说此等言：'若诸事物有自性'是有法，'不应成为无事物'是所立法。'因为自性不完全空故，譬如火不应成为冷'是从中引申的能立法和譬喻。如同火因不舍弃自性故不应成为冷一样，事物若有自性，因不舍弃自性故不应成为无事物，因此将成常见。
现在，因为事物是有生灭法故，已成立无自性，因此为显示如是见者不会堕入常见与断见之义故说：'生即是有事物，灭即是无事物，由见此故，因此成立事物无自性，因为是有生灭法故。'此说明事物是无自性的，因为舍弃自性故，如同彼之他者，因此显示如是见者不会堕入常见与断见。
复次，'涅槃时断灭，因轮回流完全寂灭故。如阿罗汉最后心心所无后缘故不生'，此答难以破。此说：若如对方所许，胜义中事物有自性，则于涅槃时因轮回流完全寂灭故将成断灭，此答难以破，如是亦将成断见。
其中'若事物有自性'是有法，'涅槃时将成断灭'是所立法，'因轮回流完全寂灭故'是能立法，'如阿罗汉最后心心所无后缘故不生'是譬喻。若许有事物，如同阿罗汉最后心心所无后缘故不生，因轮回流完全寂灭故，于涅槃时成断灭难以破斥；同样，若许有事物，灭时因轮回流完全寂灭故，于涅槃时成断灭难以破斥，如是将成断见。
若作是念：'若于涅槃时成断灭，虽成亦可，因为轮回流时无彼断灭故无过'，此说若对方作是念：若于轮回位成断灭则成过失，因为轮回位无彼断灭过失，故虽于涅槃位成断灭亦无害。此显示对方虽许有事物，认为轮回位现在最后有连结未来初有故不成断灭之意。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཉིད་ལ་ཆད་པའི་སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་ པས་ཆད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར།ཕྱིས་ཆད་པ་ཡང་ཐར་པའི་གེགས་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྒྱུན་གྱི་དུས་ན་ཆད་པ་དེ་མེད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྔར་ཁོ་བོས། གལ་ཏེ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡི་འབྱུང་འཇིག་གི་།རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་གྱུར་ན། །འཇིག་ ལ་ཡང་སྐྱེ་མེད་པའི་ཕྱིར།།རྒྱུན་ནི་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཉིད་ལ་ཆད་པའི་སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་པས་ཆད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གྱི་དུས་ན་ཆད་པ་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་ཁྱེད་ན་རེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད་པར་གྱུར་ན་གྱུར་ཀྱང་སླ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟེར་བས། ཁྱེད་ཕྱིས་ཆད་པར་ལྟ་བ་འདི་ཡང་ཐར་པའི་གེགས་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་བཞིན་དུ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་མི་འཐོབ་པས་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ཙམ་གྱིས་ ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་མགུ་ན་གཞན་ཡང་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དག་བསྟན་ནས།དེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ད་ལྟར་ གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མི་མགུ་ན་འདིར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དག་ལ་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་པ་མ་འོངས་པའི སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་དེ་དག་ལ་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།དབུ་མ་པ་ལྟ་བུ་གང་དག་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ལྟ་བ་དག་ལ་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་ནི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ བ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ལ།དོན་དམ་པར་ནི་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་མེད་ལ། རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པའི་མཇུག་གི་སྲིད་པ་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ། མ་འོངས་པའི་སྲིད་པའི་ སེམས་པ་སྐྱེ་བ་དང་པོ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་སེམས་དང་། མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་འགག་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། འགག་བཞིན་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་ དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་མུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་རེ་ཞིག་མུ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ། ཐ་མ་འགགས་ པར་གྱུར་པ་ནི།།སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་འགགས་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱོགས་ ཡིན་ནོ།།འགགས་པའི་ཆོས་ནི་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་འགགས་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ།

对于这样说的回答，在此作解释。这是不好的，因为已经说明了在先前的轮回相续中就有断灭的过失，所以是断见；之后的断灭也是解脱的障碍，所以不是无过失的。
关于'在轮回相续时没有断灭所以无过失'这一说法，我之前已经说过：'若果与因的生灭之相续即是轮回，则由于灭后无生，相续将成断灭。'由此已经说明，若执著事物实有，则在轮回相续中就有断灭过失，是断见，因此你们不能说在轮回相续时没有断灭而无过失。
而且你们说：'即使在涅槃时成为断灭也无妨'等等，你们这种后来的断见也是解脱的障碍，如同顺世外道一样不能获得善趣和解脱，所以不是无过失。
如果仅此还不满意，那就再听其他的。这样已经说明了承认实有就会有常见和断见的过失。即便如此，有些对方认为虽然承认实有，但在轮回状态下，现在最后有的心与未来第一有的心相续相连，所以不会成为断灭。如果他们对此不满意，那么此处对于承认实有者来说，在轮回相续状态时，现在最后有的心与未来第一有的心没有相续相连，所以对他们来说会有断见的过失。
而像中观派这样观察诸法无自性的人，在轮回状态时，现在最后有的心与未来第一有的心的相续相连如幻而有，所以不会成为断灭；而在胜义中，由于这些无自性，既没有相续相连，也不会成为常见。
为了说明这一点，说道：'此中，现在有的最后即是最后有，未来有的第一心即是第一有。'这是说明了现在最后有的心和未来第一有的心的特征，通过现在最后有的心已灭、未灭、正在灭与未来第一有的心不相续相连的三种情况，说明承认实有者会有断见的过失，而说无自性者则不会有常见和断见的过失。
首先为了说明第一种情况，说道：'其中，最后已灭者，不与第一有相连'，这是立宗。这是说明现在最后有的心已灭与未来第一有的心不相续相连的立宗。这是宗。'已灭的法即是已灭'，这是说明现在最后有的心已灭与未来第一有的心不相续相连的能立法因即是已灭，这是宗法。

།དེའི་ ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ།སྲིད་པ་ཐ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ནི་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། སྲིད་པ་ཐ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ཡང་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ།སྲིད་པ་ཐ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །མུ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་ པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་མ་འགགས་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མའི་སྐྱོན་ དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། མ་འགགས་པ་ཡང་རྒྱུ་སྲིད་པ་ཐ་མ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བས་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་མ་འགགས་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འོག་མས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར། ཐ་མ་འགགས་པར་མ་གྱུར་པ། །སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །འདིར་ཡང་དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་མ་འགགས་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏེ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །མ་འགགས་པའི་ཆོས་ནི་མ་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་ མའི་སེམས་མ་འགགས་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ནི་མ་འོངས་ པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ།མ་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ནི་ མ་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ཡང་མ་འགགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །མུ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་སེམས་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དག་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ ཀྱང་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་འགག་བཞིན་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

因此，就胜义而言，推理是最后有已灭不与未来第一有结生，因为是已灭的缘故，或因为是最后有的缘故。譬如阿罗汉最后有已灭一样。这些依次配为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如阿罗汉最后有已灭因为是已灭的缘故，或因为是最后有的缘故不与未来第一有结生，同样现在最后有已灭也因为是已灭的缘故，或因为是最后有的缘故不与未来第一有结生。
为了说明第二边的前宗，若说'因为承许最后有已灭与未来第一有结生故无过失'。这是对方说：'我们承许现在最后有心未灭与未来第一有心结生，所以你前面的能立过失在我们的宗上是没有的'这样的话。
对此说法的回答，此处注释者说：'未灭也因为因最后有未坏的缘故，将如下面所说有过失，所以不是无过失。'这是说因为因未灭时果不可能生起，所以将为下面的推理所破，因此不是无过失。
为了说明这一点，说：'如是最后未成灭，不能结合第一有，此中也是安立彼为宗。'这表明安立现在最后有心未灭不与未来第一有心结生的宗。未灭法即是未灭性，这说明现在最后有心未灭不与未来第一有心结生的能立法因是未灭性，这是宗法。
因此这里的推理也是：就胜义而言，最后有已灭不与未来第一有结生，因为是未灭的缘故，譬如现在有一样。这些依次配为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如现在有因为是未灭的缘故不与未来第一有结生，同样现在最后有已灭也因为是未灭的缘故不与未来第一有结生。
为了说明第三边的前宗，若说'最后有正在灭时与未来第一有结生'。这是对方说：最后有心已灭和未灭确实不与第一有结生，但是最后有心正在灭时能结生的话。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། །གལ་ཏེ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ། །དང་པོ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ནི། །འགག་བཞིན་པ་ནི་ གཅིག་འགྱུར་ཞིང་།།སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར། །འགག་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དག་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་སྲིད་པ་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་སྲིད་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་དང་དང་པོ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཉིང་མཚམས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱོན་བཏགས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྲིད་པ་དང་པོ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷས་བྱིན་གྱི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ཡང་།ལྷ་སྦྱིན་གྱི་སྲིད་པ་དང་པོ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དག་ནི་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་། སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། སྲིད་པ་ ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གཞན་བསྟན་ཏེ།འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་མ་གཏོགས་པར་འགག་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་པ་ནི་འགག་ པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་འགག་བཞིན་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ། འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དག་མ་ཡིན་ཡང་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འགག་བཞིན་པ་འགགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་གོང་དུ་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་མེད པས་དེ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་འགག་བཞིན་པ་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་ མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཐ་མའི་སེམས་འགགས་པ་དང་།མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་དག་སྲིད་པ་དང་པོའི་སེམས་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།

对于如此所说，注释者在此回答说：'这也不好，如果最后灭时，初始生起的话，正在灭的是一个，正在生的又是另一个。正在灭和正在生是不同的，因为如不同相续的有。'这样说明若成为两个有的过失，这是不应理的。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如不同相续的有是不同的缘故成为两个有一样，最后有正在灭和初有正在生也是不同的缘故成为两个有，这是不应理的。
若说'因为如是承许故无过失'，是说对方说：'最后有和初有二者虽然不同，但也结生相续，这是我们所承许的，所以你们所说的过失于我方无有。'
对此所说，此处注释者回答说：'这不应理。提婆达多最后有与提婆达多初有不结生相续，因为是异故，如耶若达多最后有。'
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如耶若达多最后有因为异于提婆达多初有故，不与提婆达多初有结生相续。同样，提婆达多最后有也因为异于提婆达多初有故，二者不结生相续。
复次，已灭和未灭二者不应是正在灭的缘故。这是对前面对方所说'最后有正在灭与未来初有结生相续'的另一个回答。除了已灭和未灭外无有正在灭，故彼无有结生相续。
若说'正在灭是趋向于灭'，是对方证成有正在灭的言说。他们说：'所谓正在灭虽非已灭和未灭二者，但是趋向于灭，所以是确实存在的。'
对此所说，此处注释者说：'不应理，因为已经回答过了。'正在灭非趋向于灭，在前面一切情况中已经说明了，因为无有正在灭故，彼与初有不结生相续。
同样，正在生也不应是正在生性，如同最后有的心识正在灭不应理一样，初有的心识正在生也非已生、未生及趋向于生任何一者，因为不应理故，最后有的心识已灭、未灭和正在灭等与初有的心识正在生也无有结生相续。

།དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་སྐྱེ་ བཞིན་དག་།ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའང་ཡོད་མིན་ན། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་གང་ལ་འཆི་འགྱུར་བ། །དེར་ནི་སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་དག་སྲིད་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྲིད་པ་ཐ་མ་དང་།དང་པོ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པས་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ བར་འདོད་ན།འོ་ན་ད་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་གང་དག་ཁོ་ན་ལ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་དག་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་པར་སྔར་བསྟན་པ་ལས་གཞན་ པའི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་ཕུང་པོ་གཅིག་ལ་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཉི་ག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ཁས་བླངས་པ་ལས་འབྲོས་ཁུང་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ ཡོད་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་མི་འཐད་པས་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དབུ་མ་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་མེད་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སྲིད་པ་ཐ་མ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་འདི་ལྟར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་མཐོང་བས་དེ་ཡང་གང་ལས་རིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་དག་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ། ཡོང་ནི་རེ་ཞིག་སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ གང་ལས་རིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེས་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་འཐད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་སྐྱེ་བཞིན་དག་།ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་ བའང་ཡོད་མིན་ན།།ཕུང་པོ་གང་ལ་འཆི་འགྱུར་བ། །དེར་ནི་སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་། །མ་འགགས་པ་དག་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འཐད་ དོ་ཞེས་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་སྔར། ཐ་མ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ནི། །སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །ཐ་མ་འགགས་པར་མ་གྱུར་པ། །སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔར། གལ་ཏེ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ། །དང་པོར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ནི། །འགག་བཞིན་པ་ནི་གཅིག་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་གཞན་དུ་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

因此，如果正在灭和正在生二者不能同时相连，那么将如何呢？在哪个蕴体将要死亡，在那里也将会产生出生。这是不可接受的，因为在一个事物上同一时间不可能有两种相违的本性。这句话是这样解释的：如此，如果最后有的灭已灭、未灭和正在灭等与第一有的正在生不能结生相连，同样地，如果对方认为最后有和第一有相连而有轮回相续，不会成为断见的话，那么现在将如何呢？如此则将导致在哪些蕴体上死亡，就在那些相同的蕴体上也产生出生的过失。因为如前所说，已灭、未灭和正在灭等与正在生结生相连是不合理的，除此之外不可能有其他的出生，所以在同一蕴体上将同时有死亡和出生二者，对于接受这一点别无他途。
这是不可接受的，因为在一个事物上同一时间不可能有两种相违的本性。因此，如果执著实有，轮回相续也不合理，将成为断见。对于中观派来说，因为依缘假立、自性空如幻、阳焰、影像等诸法没有一性和异性的执著，所以不会成为常见和断见。
或者，对于那些这样说的人：'虽然不能说最后有与第一有如此结生相连，但是既然已经看到第一有的出生，那么它也将从合理的因缘中产生'，为了他们而解释这个问题。这句话是这样解释的：另一方面，对方有些人这样说：'已灭、未灭和正在灭的最后有与第一有没有结生相连，这与我们有什么关系？但是第一有的出生是存在的，它也将从合理的因缘中产生，因此轮回相续也合理，所以虽然承认实有也不会成为常见和断见。'为了这些人，论典作者说：'如果正在灭和正在生二者不能同时相连，在哪个蕴体将要死亡，在那里也将产生出生。'这是前面这个偈颂的解释。
为了说明这个道理，'最后有已灭和未灭与第一有结生相连是不合理的'这已经说过了。这是如前所说：'最后已灭者，不与初有连，最后未灭者，不与初有连。'如果说最后有正在灭与第一有结生相连，对于这种说法也已经以推理说明过了，如前所说：'若最后正灭，与初生相连，正灭将成一，正生成为他。'

།ཡང་ན་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ་འགག་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་པ་ཐ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོར་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔར་བསྟན་པ་ལས་གཞན་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པ་ཐ་མ་ནི་འགག་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་པོར་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་ཡང་འགག་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས། གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་སྐྱེ་བཞིན་དག་།ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའང་ཡོད་མིན་ན། །འོ་ན་དེ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕུང་ པོ་གང་ལ་འཆི་འགྱུར་བ།།དེར་ནི་སྐྱེ་བ་འང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་དེ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་པར་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་ བཞིན་པ་དག་སྲིད་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།ཕ་རོལ་པོ་དག་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་དག་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ། ཡོང་ནི་རེ་ཞིག་སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་ ཡོད་དེ།དེ་ཡང་གང་ལས་རིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེས་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་འཐད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། འོ་ན་ད་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་གང་དག་ཁོ་ན་ལ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་དག་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་པར་སྔར་བསྟན་པ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་ཕུང་པོ་གཅིག་ལ་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ཁས་ བླངས་པ་ལས་འབྲོས་ཁུང་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཡོང་ནི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་དེ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་པར་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱུན་ཡང་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་ ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བརྟག་པ་སྔ་མས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། འགག་བཞིན་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་ནས་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །བརྟག་པ་ཕྱི་མ་འདིས་ནི་ཕྱོགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མི་འཐད་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དགག་པ་བསྟན་ཏེ།ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དབང་གིས། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་། །འགྲོ་བའི་རྒྱུན་ནི་མི་རིགས་ན། །དུས་གསུམ་དག་ཏུ་གང་མེད་པ། །དེ་ན་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱུན། །ཞེས་མཇུག་ བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ལ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ལ། ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་།མ་འགགས་པ་དང་། འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་མི་རིགས་སོ།

或者最后有的灭时，与第一有不相连接，因为是正在灭的缘故。如阿罗汉最后心识，这是说明最后有灭时与第一有不相连接的推理，与前面所说不同。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如阿罗汉最后有因为是正在灭的缘故，不与第一有相连接，同样最后有灭时也因为是正在灭的缘故，不与第一有相连接。因此如此所说的道理，'若正灭正生，二者不相连，那将如何？在何蕴死亡，彼处亦生起。'这是不应理的。若认为与第一有相连而生起，已说明与彼相连不应理。这是说，如是若最后有已灭、未灭、正灭等与第一有正生相连是不存在的一样，
对方说最后有已灭、未灭、正灭等与第一有不相连，于我何用？然而第一有的生起是存在的。彼从何处合理，即从彼处生起，因此有的相续也合理，所以承认事物存在也不会导致常见和断见。若问现在如何？如是则应成在何蕴死亡，即在彼蕴也生起，因为已灭、未灭、正灭等与正生相连不应理如前所说，除此之外别无生起可能，所以一蕴中死亡和生起二者皆生起，对此承认别无逃避之处。这是不应理的。
然而若认为与第一有相连而生起，已说明与彼相连不应理，因此说第一有的生起存在，相续也合理是不对的。对此，前面的观察安立最后有已灭、未灭、正灭三方面，说明与第一有不相连。后面这个观察则说明这三方面不应理的同时，对方说第一有的生起存在故有的相续也合理的破斥。差别即是存在的。因此依据如是所说的证成，'如是三时中，轮回相续不应理，三时中若无，如何有相续？'作为总结。
如是因为第一有相连不应理，相续无断无常的说法并非胜义，对承许也无害，这是立宗和破斥部分的总结。因此如是观察时，最后有已灭、未灭、正灭与第一有相连不应理，故三时中有的相续不应理。

།དུས་གསུམ་དག་ཏུ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གང་མེད་པ་དེ་ད་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་དུ་འཐད། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་རྒྱུན་ལ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་དོན་དམ་ པ་མ་ཡིན་ལ།དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་མི་འཐད་པར་བཤད་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་དུས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་ བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་དོན་དམ་པར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྨྲས་པ་དགག་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ། རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། བཅོམ ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ལ་འཆི་བའམ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཆི་བ་འམ་སྐྱེ་བ་ མེད་དོ།།གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཆི་བ་འམ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཙལ་བའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བཏགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམས་པའི་ སྐབས་སུ།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྔར་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

三时中无有轮回相续，如今怎能成立为轮回相续？若无有轮回相续，生灭又怎能存在？若无有生灭，外道所说的时间等就不能成立。因此，外道所说的相续无断无常的言论并非胜义谛，中观宗说胜义谛中轮回相续不成立，也不会违背所承许。
此品的意义是：外道在第一品中说'胜义谛中时间确实存在，因为是生灭的因'，通过指出此因的过失来说明时间不成立，从而显示生灭无自性。这是总结和量果。
在此第二十一品观察生灭品中，此品的量果是：外道在此品开始说'胜义谛中时间确实存在，因为是生灭的因'，通过破除空性相违品的特征来显示生灭无自性。
为了说明显示生灭无自性有何功德，以及为了遣除他人所说'仅以干枯的理论论典而成立'的说法，此处也应以可信圣教来成立。因此，《般若波罗蜜多胜力降伏所问经》中说：'胜力降伏，色无死亦无生。如是受想诸行及识无死亦无生。色受想诸行及识无死亦无生，此即是般若波罗蜜多。'等等，这些都已成立。如是，这些可信圣教的成立即是显示生灭无自性的功德和依据。
这些作为此论所应详细解说的对境而显示，也是依据大师的智慧波及注释者的智慧。
《中观根本慧论·般若灯论》中由阿阇黎清辨所造的《观生灭品第二十一》广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
今为通过破除空性相违品的特征，依胜义谛寻求如来身义而造第二十二品。此处'依'字表示入于所立宗的因义，以及与下文相连的意义，词义如前。其中，就入于所立宗的因义而言，说'今为破除空性相违品的特征'，是因为论主在造第一品缘起品时立宗说'一切法无生'，此处论主也是依于前所立宗的因义而如是说，空性是自宗。

།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ ཤུ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བསྩལ་བའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་ པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་ གང་ཡིན།རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར།ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་ བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འདིར་སྨྲས་པ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ ཅིག་མའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡང་དེའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ།

其不相顺的方面是反驳者的立场，即是说，宣说诸事物有自性存在。其特征是说，对方为了成立诸事物有自性存在而建立的前宗，如下所说，胜义中色等诸事物确实有自性，因为是事物的缘故，譬如如来身。等等，以诸事物有自性存在而成立的比喻，即是显示如来身在胜义中有自性存在。
所谓'以其遮破'，是指依据遮破彼义而造第二十二品。依据下文所说义理，由于胜义中观察如来身的缘故而造第二十二品。如来观察品第二十二的下文内容，是明显显示如来法身胜义和色身世俗在胜义中皆无自性，依此而如是说。
此品的果为何？以何方式获得此果？如来法身胜义和色身世俗在胜义中皆无自性的明显显示即是此品之果，以遮破空性违品之特征的方式获得此果，因此注释者在此品衔接处首先显示方便和方便所生之果。
为显示所说空性违品之特征，经部和毗婆沙师在此说：'胜义中色等诸事物确实有自性，因为是事物的缘故，譬如如来身。'如来胜义法身是金刚喻定心刹那之后所生的解脱道智慧刹那。世俗色身也因是其所依而称为如来身。

།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་ པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་ དམ་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པ་པ་ནི་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ཐ་མའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་ པོ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་སོགས་པས་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་ དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྩལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་ བཤད་པ།གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་གཏོགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འདོད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ན་ནི་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཇེ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ ཐ་སྙད་དུ་གཏོགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འདོད་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་ཀྱང་ལུང་ལས། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་བུར་དག་དང་མཚུངས། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་ འདྲ་བ་སྟེ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་བཞིན། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཆུ་ཀླུང་སྐལ་ལྡན་ཤིང་རྟའི་འགྲམ་དང་ཉེ་བ་དྲང་སྲོང་སེར་སྐྱའི་བསྟི་གནས་སུ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་གི་སྲས་པོ་རྒྱལ་ བུ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་སྟེ།དེ་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ན་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ ལ་ཕན་པ་དང་།སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དག་ཁས་བླངས་པས་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེ། གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ ཁོ་ནར་འདོད་ན་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱིས་དཔེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཇེ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

因此，以上述理由的力量，胜义中色等诸法唯有自性存在，这就是所说的。这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻、合说及结论。譬如如来法身胜义和色身世俗是事物，由于是事物故唯有自性存在，如是色等诸法也因是事物故唯有自性存在。其中如来胜义法身是一切有学位最后金刚喻定之后所生无学解脱道智慧，那也是如来身，如来世俗色身是以三十二大士相及八十随好等为标志，那也因是法身之基故称为如来身。由于彼等是事物故胜义中唯有自性存在，如是色等诸法也因是事物故胜义中唯有自性存在。
为了通过遮破空性的相违品差别而宣说胜义中如来二身无自性，对此所说的回答，论释者说道：'此中所说，若是属于世俗智慧认为诸法和如来唯有自性存在，则是成已成。若是胜义中，且应观察如来'等。
若对方以属于世俗言说的智慧认为色等诸法和如来二身唯有自性存在，则我等中观师也依经所说：'色如聚沫聚，受如水泡性，想如阳焰相，诸行如芭蕉，识如幻化事，日亲如是说。'又说：'在雪山王南方吉祥车河岸边迦毗罗仙人居处，有释迦王净饭之子名一切义成太子。若不出家则将成为统领四洲具七宝的转轮王，若出家则将成为无上佛陀，利益众生，安乐众生，成为天人之导师。'我等承许这些，因为这些在我方也成立，所以你们的能立成为成已成故不应理。若认为胜义中彼等唯有自性存在则不成立，对此且应观察你们的譬喻如来。'

།དེ་ལ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་བརྟགས་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཀག་པས་དེ་ཡང་བཀག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐུ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པ་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་ པས་མཚོན་པའི་ཕུང་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བཀག་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པ་པ་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བཀག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་པོ་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐུའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བས་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཅི་ཞིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་སྐུ་མིན་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་ཏེ། སྐུའི་དོན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ཇི་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ སྐུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སོ་སོར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེར་དེ་མིན། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་སྐུ་ལྔ་ན་མིན།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་མེད། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོ་སོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་འདོད་པ་དང་བཅས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་སྨོས་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་ཡིན། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཚིག་ཙམ་ཞིག་སྨོས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པར་མི་མངོན་གྱི། ཕུང་པོ་རྣམས་ཉི་ཚེ་དགག་ པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པར་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགག་པའི་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བར་འདོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་སོ་སོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེས་ན་འདིར་ ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པ་དང་།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་མེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་པར་དམ་བཅའ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དམ་བཅའ་བ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

在此，由于外道依据后一种观点，为了破除此观点，此处智慧也包含在蕴中，因此通过破除蕴体性的如来，也破除了智慧，因此说'非身'等。如来的法身胜义谛解脱道智慧也包含在世俗谛色身三十二相好等所表征的蕴中，因此通过破除世俗谛色身蕴体性如来的胜义无自性，也破除了胜义谛法身智慧的胜义无自性，因此论师说：'非身亦非离于身，于彼无身彼亦无，如来不具有诸身，如来究竟为何者？'这是第一个偈颂。
其中'身'的含义就是'蕴'的含义，这表明如来身的含义就是五蕴的含义。阿毗达磨中说蕴的含义是积聚的含义，即色、受、想、行、识五蕴的体性。
五蕴是什么呢？不是如来。这是对偈颂中'非身'的详细解释。如果问身的含义是否就是五蕴，答：不是如来，即不是色身和法身体性的如来。
'如来'这个词应当分别解说，即在'非身亦非离于身，于彼无身彼亦无，如来不具有诸身，如来究竟为何者？'所有情况下，蕴不是如来，如来不异于蕴，如来中无蕴，蕴中无如来，如来不具蕴，因此胜义中如来是什么呢？应当如此分别解说。
为什么要这样分别解说呢？因为想要明显词义。如果不说'如来'这个词，而只说'非蕴，非异于蕴'等，就不明显是破除如来的词义，而会被理解为仅仅是破除蕴的词义。这个偈颂的内容是想要明显破除如来的词义，所以应当分别解说'如来'这个词。
因此这里宣说五种立宗：蕴不是如来，如来不异于蕴，如来中无蕴，蕴中无如来，如来不具蕴。其中首先为了说明第一个立宗，说'蕴不是如来'，意思是不是如来的体性，这是立宗的安立。这是宗。

།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་ཉིད་དང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དང་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་དེ་དག་ཡིན་པར་བསྟན་ ཏེ།དེ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་དཔེ་དག་ངོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་རྣམས་བཞིན་ནམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པས་མཚན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་ཉིད་དང་། མིག་གི་ཡུལ་ཉིད་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ རྣམས་བཞིན་ནམ།ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་བཅས་ པ་དང་།དཔེ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཕྱོགས་སུ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་སུ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

诸蕴之法即是蕴性、生灭法性、所作性等，这就是因。这是说明诸蕴非如来的能立法因即是彼等，这不是宗法。
譬喻是由此所决定的凡夫诸蕴等，这是说明诸蕴非如来的譬喻是由宗和宗法所决定的，立敌双方共许的有法凡夫诸蕴等，这是同品喻。
如是说明了宗、宗法和譬喻后，现为显示比量，此处比量是：胜义中诸蕴非如来，因为是蕴性故，是生灭法性故，如凡夫诸蕴或如外在地等。
这些依次配为有法、所立法、能立法和譬喻。如凡夫诸蕴或外在地等，因为是蕴性故，是生灭法性故，非如来。如是，具相好等的如来诸蕴，因为是蕴性故，是生灭法性故，非如来。
同样也应说'因为是所作性等因故'，这样配释：胜义中诸蕴非如来，因为是所作性、眼境性、有碍性、喜乐与热恼因性等故，如凡夫诸蕴或如外在地等。
或者，胜义中诸蕴非如来，因为遮遣彼等生起故，遮遣色等实有性故。这是立宗，前例的因也配此二者。首先以彼等为蕴品，说明遮遣如来。
现在以智慧为品，为说明遮遣如来故。或者单以智慧为品而说：胜义中智慧非如来，因为是生灭法性故，是智性故，如凡夫智慧。
这些也依次配为有法、所立法、能立法和譬喻。如凡夫智慧因为是生灭法性故，是智性故，非如来。如是，如来解脱智慧，因为是生灭法性故，是智性故，非如来。

།འདིར་གལ་ཏེ་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་སངས་རྒྱས་པ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་ སོགས་པས་མཚན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་ནི་བདེན་ཏེ། དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོན་པ་འོད་སྲུངས་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ལུས་གཡང་གཞི་དང་། རལ་པ་དང་། ཤིང་ཤུན་ལ་སོགས་པས་ མཚོན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་།དེ་དག་ནི་ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཤེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུས་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྨད་འཚོང་མའི་ལུས་དང་། གླང་བུའི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དམ་བཅའ་བ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ནི་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཡིན་པར་བསམས་ནས་བདག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ།སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཏེ། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་བདག་དགག་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་དམ་བཅའ་བ་དང་པོས་ཕུང་པོ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་དང་། འདིར་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ གཞན་ཡིན་པར་སེམས་ཤིང་།དེ་ཡང་བདག་ཏུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་པ་འདི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཅི་ཞིག་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐུ་ལས་ གཞན་མ་ཡིན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ལས་སེར་སྐྱ་དང་རྐང་མིག་དང་གཟེགས་ཟན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དབུ་མ་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་བདག་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ ལ་སོགས་པས་མཚན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་པས་དེ་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་བཅའ་བ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྐུ་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གངས་ལ སྨན་དག་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྐུ་མེད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གངས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཏི་སེ་ལ་སྨན་གྱི་རིགས་དག་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།གཞི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གངས་ལ་སྨན་ཡོད་པ་ལས་བཟློག་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

在此，如果外道们这样说道：'你们佛教徒们所说的如来之身相好等所表征的诸蕴，以及解脱智慧都不是如来，这是正确的。因此，我们的导师迦叶波等人的身体所具有的衣衫褴褛、发髻、树皮等所表征的诸蕴，以及他们对法与非法等的证悟智慧才是如来。'对此应当这样回答说：'即使在世俗谛中，迦叶波等人的诸蕴和智慧也不是如来，因为他们是以食物维生等的有身者，因为他们具有邪见等的心识，就如同妓女的身体和驴子的心识一样。'
为了说明第二个论点，由于外道们认为如来异于诸蕴而想要证成为我，为了他们而说此：'如来不异于身'。因为没有能证明异于诸蕴的如来存在的推理，并且如同否定异于诸蕴的我一样，那也被否定了。前面以第一个论点否定了诸蕴不是如来，这里外道们认为如来异于诸蕴，并且想要证成为我，为了否定这些而说此第二个论点。
如果问：到底是什么不异于诸蕴？答：是如来。为了说明这点，说道：'如来不异于身'。为什么呢？因为在外道中的迦毗罗、足目、食米等人的诸蕴之外，没有能证明有所谓如来即我存在的推理。并且如同中观派有'若异于诸蕴，则无蕴相'等用来否定异于诸蕴之我的推理一样，也有用来否定如来异于具有相好等标志的诸蕴的推理：'若异于诸蕴，则无蕴相'。这说明在胜义谛中如来不异于诸蕴，因为无蕴相的缘故，如同石女儿一样。
为了说明第三个论点，正因为未能成立如来异于诸蕴，所以说'彼无身'，如同雪山有药一样。在此，如果问：如来缺少什么？答：诸蕴。为了说明这点，说'彼无身'。如同雪山之王冈底斯山有诸药物一样，如来并不具有诸蕴，因为如来本身就未成立。这里的推理是：在胜义谛中，如来不具有诸蕴，因为如来不异于诸蕴的缘故，如同与雪山有药相反的情况一样。

།དམ་བཅའ་བ་བཞི་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེར་དེ་མེད། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པའི་ནགས་ཚལ་དག་ན་སེང་གེ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེར་དེ་མེད་ཅེས་གསུངས་ ཏེ།ཇི་ལྟར་སེང་ལྡེང་གི་ནགས་ཚལ་ན་གཅན་གཟན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནགས་ཚལ་ན་སེང་གེ་ཡོད་པ་ལས་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དམ་བཅའ་བ་ལྔ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན། །ཇི་ལྟར་ནོར་ཅན་ནོར་དང་ལྡན་ པ་དེ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ཞིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐུ་ལྡན་མིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནོར་ལྷ་ནོར་ཅན་ནོར་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནོར་ཅན་ནོར་དང་ལྡན་པ་ལས་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་ དམ་བཅའ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་གང་མི་སྲིད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཆོམ་རྐུན་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ན་གང་ཡང་དེ་ཡིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཆོམ་རྐུན་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ ཆོམ་རྐུན་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་གང་ཡང་ཆོམ་རྐུན་པ་ཡིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར།ཆོམ་རྐུན་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་པོར་འདོད་པ་དག་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ ན་གང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དཔེ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དཔེར་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེས་བུའམ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་དང་དབང་ཕྱུག་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་ལ་རིགས་པས་བརྟགས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེས་བུའམ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་པོར་འདོད་པ་དག་ལ་ཡང་ རིགས་པས་བརྟགས་ན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

为了说明第四个论点，'彼处无彼'。如同在树木丛林中有狮子那样。此处也问：在诸蕴中何者不存在？为了说明是如来不存在，故说'彼处无彼'。就像在刺树林中有野兽之王狮子那样，在诸蕴中并不存在如来，因为所住的如来本身未成立。此处推理为：胜义中如来并不存在于诸蕴中，因为如来不异于诸蕴的缘故，如同与林中有狮子相反的情况。
为了说明第五个论点：'如来非具身，如同具财者具有财物那样'。此处也问：如来不具有什么？说'非具身'。如同财神具财者具有财物那样，如来并不具有诸蕴，因为能主如来本身未成立。此处推理为：胜义中如来不具有诸蕴，因为如来不异于诸蕴的缘故，如同与具财者具有财物相反的情况。
现在为了说明这五种论点的总结：'因此，以五种方式观察时，不可能存在的如来是什么？'通过所说的论证方式观察时，所谓如来实不存在，此为文义。为了以譬喻说明这点：'譬如对于专事盗贼者观察时，因为任何都不能成立为彼，故盗贼是什么？'如同对于被称为盗贼者观察时，因为任何都不能成立为盗贼，故盗贼是什么？即不存在。同样地，对于经部和毗婆沙师承认如来为实有者，以五种方式观察时，因为任何都不能成立为如来，故如来是什么？即胜义中无自性。
为了说明其他譬喻：'又如离开诸蕴，何者是补特伽罗或自在天？'譬如对于承认补特伽罗和自在天为因者，以理观察时，离开诸蕴外无所谓补特伽罗或自在天，故彼是什么？同样地，对于承认如来为实有者，以理观察时，除了这五种方式外，无所谓如来，故彼是什么？以此说明总结。


།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་གྲུབ་པས་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བརྟགས་ན་མ་གྲུབ་པ་སྔར་མདོ་སྡེ་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ སྒྲུབ་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་དམ་བཅའ་བ་མ་གྲུབ་པས།བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྔར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ དུ་དམ་བཅས་པའི་དགོངས་པ་གྲུབ་པོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་པའོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སྒྲུབ་པ་དེས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལས་གཞན་དག་ན་རེ། དེ་བཞིན གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཀྱིས། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ནི་བདེན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དགག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ལ། བརྟེན་ནས་གདགས་པར་འདོད་ན་ ནི།འོ་ན་དེ་ལྟར་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་འདོད་ན་འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་པས་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།

好的，这段文字继续讨论了“如来”的本质，以及如何通过逻辑推理来证明“如来”的空性。这段文字也反驳了其他学派的观点，并强调了“如来”的非有非无的特性。我将尽力将其翻译成汉语，并解释其中的关键概念：


“为了显示量果，因此，如果如来没有成立，那么就会有论证不完整的过失。这样说，如果用五种方式来考察如来，如来没有成立，那么，以前的经部和分别说部认为，在究竟意义上，色等事物具有自性，因为它们是事物，例如如来的身体。因为论证的例子没有成立，所以对方的论证有例子不完整的过失。因此，在究竟意义上，色等事物具有自性的主张没有成立。因此，造论者成立了以前在究竟意义上，色等事物没有自性的观点。

第七十品。

其他人说，‘如来依赖于蕴而成立，所以你们的论证不会损害我们’。这里，在自己的宗派之外，其他人说，‘如来既不是蕴，也不是与蕴不同的东西，因为不能说它是同一或异体。你们说，‘非身，非异于身’，这是真的。因为如来依赖于蕴而成立，所以你们否定同一和异体的论证不会损害我们’。

为了回答他们的说法，解释者说，‘如果你们想说佛依赖于蕴而存在，那么，它就没有自性’。这表明，如果你们想说如来依赖于蕴而存在，那么，它就是依赖于其他事物而存在，因此，它没有自己的自性，所以如来没有自性，也不是实有。为了显示这一点，‘如来没有自性，也不是实有’，这是它的意思。‘这是为了确立主张’。”


*   **如来 (དེ་བཞིན་གཤེགས་པ)：** 指的是佛陀的十种称号之一，意思是“如实而来”。
*   **量果 (ཚད་མའི་འབྲས་བུ)：** 指的是通过逻辑推理所获得的结论。
*   **自性 (ངོ་བོ་ཉིད)：** 指的是事物自身所具有的、独立的、不变的本质。
*   **蕴 (ཕུང་པོ)：** 指的是构成众生的五种要素，即色、受、想、行、识。
*   **经部 (མདོ་སྡེ་པ)：** 指的是佛教的一个学派，强调经文的权威性。
*   **分别说部 (བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ)：** 指的是佛教的一个学派，强调对事物的分析和区分。
*   **实有 (རྫས་སུ་ཡོད་པ)：** 指的是真实存在的、具有自性的事物。
*   **同一 (དེ་ཉིད)：** 指的是事物与自身相同。
*   **异体 (གཞན་ཉིད)：** 指的是事物与自身不同。
*   **论证 (སྒྲུབ་པ)：** 指的是通过逻辑推理来证明某个观点。
*   **主张 (དམ་བཅའ་བ)：** 指的是所要证明的观点。



1.  **如来的空性：** 如来没有自性，也不是实有，因为他依赖于蕴而存在。
2.  **逻辑推理的重要性：** 通过逻辑推理，可以证明如来的空性，并反驳其他学派的观点。
3.  **蕴的非自性：** 蕴本身也没有自性，因为它们是依赖于因缘而产生的。
4.  **非有非无：** 如来既不是有，也不是无，而是超越了有无的二元对立。
5.  **反驳其他学派：** 这段文字反驳了经部和分别说部认为事物具有自性的观点。


这段文字继续深入探讨了“如来”的本质，以及如何通过逻辑推理来证明“如来”的空性。它体现了佛教的智慧和对空性教义的深刻理解。理解这段文字需要一定的哲学基础和对佛教概念的了解。








དེས་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་འདོད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་རྫས་ཉིད་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏེ་དེ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཁོངས་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་ རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་ན་ཡོད་དེ།རྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དཔེ་ནི་དེའི་དབང་གིས་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་བུམ་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་བུམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་དང་།དཔེ་དག་ངོ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནམ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། དཔེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ནི་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་དང་།བུམ་པ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་འདིར་ སྨྲས་པ།གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་ལས། །གང་ཞིག་བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ། །དེ་བློ་མེད་པ་བུམ་ཆུ་བཞིན། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་ཡིན། །དོན་དམ་ཡོད་པ་དོན་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དེས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་ཞིག་པ་དང་བློས་ གཞན་སེལ་བ་ན་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་དག་ལ་དེ་དག་ནི་བློ་ཡོད་པས་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་།སྔར་རྫས་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་།དཔེ་དེས་བུམ་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ། ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་གང་ཞིག་པ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་དང་། བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་ཆུ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་གང་ཞིག་པ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན།དངོས་པོ་གང་ཞིག་པ་ལ་དངོས་པོ་དེའི་བློ་མི་སྐྱེ་བ་དཔེར་ན་བུམ་པ་ཞིག་པ་ལ་བུམ་པ་དེའི་བློ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། བློ་གཞན་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་ཆུ་ ལྟ་བུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན།བློས་དངོས་པོ་གཞན་བཙལ་བ་ལ་དངོས་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གང་ཞིག་པ་དང་། བློ་མི་སྐྱེ་བ་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་འམ་ལྟེང་ཀ་ནས་བཅུས་པའི་ཆུ་ལ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྟེང་ཀའི་བློ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། བློ་གཞན་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果认为如来是依据诸蕴而假立的，则从自性上无自性，且非实有，这是所立宗。'宗法在其中'是说，证成如来无自性和非实有的宗法因在此所立宗中，即依他假立和非实有。
譬喻是由此而来的火轮和瓶子，这是说，证成如来无自性和非实有的譬喻，是由宗和宗法而来，为立论者和对论者双方所共许的火轮和瓶子法，这是同法喻。
如是显示了宗、宗法和譬喻后，为显示比量故说：此中比量为'胜义中如来无自性且非实有，因为是假立故，如火轮；又因为非实有故，如瓶子'。
这些依次配合有法、所立二法、能立二法和二个譬喻。如火轮因是假立故无自性，瓶子因非实有故非实有，如是如来也因依诸蕴假立故无自性，因非实有故非实有。
有些无知者说：'若从相上，某法为智所遣除时，彼智不生如瓶水，彼为世俗有，胜义有如实际。'若以此破实有性，于我等无害。因为瓶子坏灭及为智所遣除时，异于彼等之色等有彼等智，故彼等是实有。
这是此处毗婆沙师们对前述中观师'胜义中如来非实有，因为非实有故，如瓶子'之因和喻的反驳，说此因喻既不能成立瓶子非实有，也不能成立如来非实有。
他们说，阿毗达磨相中，若坏时无彼智如瓶子，及智遣余时无彼智如水，彼为世俗有，胜义有则异于彼等之义。世俗有即假有，胜义有即实有。
其中，坏时无彼智如瓶子之世俗有的相为何？谓某法坏时彼法之智不生，如瓶子坏时，瓶子之智不生，其他智亦不生，此即世俗有，称为假有。
智遣余时无彼智如水之世俗有的相为何？谓智寻求他法时彼法之相为何？某法坏时智不生，如从海或瓶中取水时，海和瓶之智不生，其他智亦不生，此亦世俗有，称为假有。

།དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གང་ཞིག་པ་དང་བློས་བསྩལ་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པའི་བློས་སྐྱེ་བ་དཔེར་ན་བུམ་པ་ཞིག་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པ་གྱོ་མོའི་ བློ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དང་།རྒྱ་མཚོའམ་ལྡེང་ཀ་ནས་བཅུས་པའི་ཆུ་ལ་བློས་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྟེང་ཀ་བསྩལ་ཀྱང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཆུའི་བློ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ།གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་དེའི་སྒོ་ནས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ཞིག་པ་དང་། བློས་གཞན་སེལ་བ་ན་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ མེད་པས་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བུམ་པ་ཞིག་པ་དང་།བློས་གཞན་བསྩལ་བ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་གྱོ་མོ་དང་ཆུ་དག་ལ་དེ་དག་གི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་གྱོ་མོ་དང་ཆུ་དག་དོན་དམ་པར་ རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་མ་ཞིག་པ་དང་།རྒྱ་མཚོ་དང་ལྟེང་ཀ་བློས་མ་བསྩལ་བ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་དག་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་བུམ་པ་ ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཆོས་ མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་གང་ཞིག་པ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་ཆུ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་པ་དང་བློས་བསྩལ་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་དཔེར་ན་བུམ་པ་ཞིག་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པ་གྱོ་མོའི་བློ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ འམ་ལྟེང་ཀ་ནས་བཅུས་པའི་ཆུ་ལ་བློས་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྡེང་ཀ་བསྩལ་ཀྱང་དེ་དག་ལ་གཞན་པ་ཆུའི་བློ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པར་འབྱུང་བས།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ ཉིད་དེའི་སྒོ་ནས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ཞིག་པ་དང་བློས་གཞན་སེལ་བ་ན་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བུམ་པ་ཞིག་པ་དང་། བློས་གཞན་བསྩལ་བ་དེ་དག་ལས་ གཞན་པའི་གཟུགས་གྱོ་མོ་དང་ཆུ་དག་ལ་དེ་དག་གི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་དེ་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེས་ན་ཇི་ལྟར་གྱོ་མོ་དང་ཆུ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་མ་ཞིག་པ་དང་།རྒྱ་མཚོ་དང་ལྟེང་ཀ་བློས་མ་བསྩལ་བ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེས་ཇི་ལྟར་ གྱོ་མོ་དང་ཆུ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་མ་ཞིག་པ་དང་།རྒྱ་མཚོ་དང་ལྟེང་ཀ་བློས་མ་བསྩལ་བ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་གང་ཞིག་པ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་དང་བློ་གཞན་སེལ་བ་ལ་དེའི་བློ་མེད་ པ་ཆུ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེས་གནོད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་མ་ཞིག་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་ལྟེང་ཀ་བློས་མ་བསྩལ་བ་དག་དང་གྱོ་མོ་དང་ཆུ་དག་སྤྱིར་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པས་ཕ་རོལ་ པོ་དག་གི་རྟོག་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

如果问什么是胜义有的特征，即所谓'胜义有是异于彼等之义'，那就是：某一事物毁坏及心识分别时，仍能生起异于彼等的认知，比如瓶子毁坏后仍能生起异于彼的陶土的认知，又如从海洋或池塘取水，心识分别海洋和池塘时，仍能生起异于彼等的水的认知，这就是胜义有，即实有。
因此，你们中观派所说'由于非实有，如瓶子'的说法，如果是依据我们阿毗达磨的特征来否定实有性，那对我们并无损害。为什么呢？因为瓶子毁坏及心识分别他法时，对彼等不生彼等之认知，所以彼等是世俗假有；但瓶子毁坏及心识分别他法时，对异于彼等的陶土和水等生起彼等之认知，所以彼等是胜义实有。
因此，如同陶土和水是胜义实有一样，未毁坏的瓶子以及未被心识分别的海洋和池塘等也是胜义实有，所以你们所说'由于非实有，如瓶子'的因和喻都不成立，因此胜义中瓶子也是实有，如来也是实有。
对此说法的回答，此处注释者说：'这是不好的，因为实有为特征所破故。'这是针对前面他方依据阿毗达磨特征所说：毁坏时无彼认知如瓶子，分别他法时无彼认知如水，是世俗有；毁坏及心识分别时仍生异于彼等之认知，如瓶毁仍生陶土认知，从海洋池塘取水分别时仍生水认知，是胜义有。
你们中观派说'由于非实有，如瓶子'，如果是依据我们阿毗达磨的特征来否定实有性，那对我们并无损害。为什么呢？因为瓶子毁坏及心识分别他法时，对彼等不生彼等之认知，所以彼等是世俗假有；但瓶子毁坏及心识分别他法时，对异于彼等的色法陶土和水等生起彼等之认知，所以是胜义实有。
因此，如同陶土和水是胜义实有一样，未毁坏的瓶子以及未被心识分别的海洋和池塘等也是胜义实有。对此所说，如同陶土和水是胜义实有一样，未毁坏的瓶子以及未被心识分别的海洋和池塘等也是胜义实有的这个主张中的实有，被阿毗达磨特征所说的'毁坏时无彼认知如瓶子，分别他法时无彼认知如水，是世俗假有而非胜义实有'所破除，因此未毁坏的瓶子、未被分别的海洋池塘以及陶土和水等总的特征相同，不能成立为实有，所以他方的这种想法是不好的。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་པ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་གནོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་བུམ་པ་ཞིག་པ་ན་གྱོ་མོ་ལ་གྱོ་མོའི་བློ་སྐྱེ་བས་གྱོ་མོ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་བུམ་པ་ཞིག་ པ་ལ་བུམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་བུམ་པ་ཞིག་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེས་གནོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དེ་གང་གི་ཚེ་བུམ་པ་ཞིག་པ་དེ་ལ་བུམ་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་རྫས་སུ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་གྱོ་མོ་དེ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་དེ་ལ་གྱོ་མོའི་བློ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ནམ་ཞིག་ན་གྱོ་མོ་དེའི་གྱོ་དུམ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་དེ་ལ་དེའི་བློ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་འདིས་བསྒྲེས་ནས་གྱོ་དུམ་དེའི་ཆ་ ཤས་དུམ་གྲུགས་དང་།རྡུལ་དང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། ཕྱོགས་ཆ་མེད་པའི་རྡུལ་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་ཞིག་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་དེ་དག་ལ་དེ་དག་གི་བློ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བུམ་པ་ཞིག་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་དེ་དག་གི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་མ་ཞིག་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དཔེར་ན་བུམ་པ་རྫས སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་དགོངས་པ་འགྲུབ་བོ།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་བུམ་པ་དང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཞིག་པ་ལ་དེ་དག་གི་བློ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ བདེན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་དག་མ་ཞིག་པ་ལ་དེ་དག་གི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་མ་ཞིག་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་ཁྱེད་མི་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་ འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེའི་བློ་མེད་པ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གང་མ་ཞིག་པ་དེ་ལ་ཡང་དེའི་བློ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་གང་ཞིག་པ་དེ་ལ་ཡང་དེའི་བློ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུའོ།

为了说明此义，说'某个已毁坏者实体存在是有过失的'这句话。由此表明：对方认为瓶子毁坏时，因对瓦片生起瓦片的认知，故瓦片是实体存在。对此，以阿毗达磨的定义'瓶子毁坏时不生起瓶子的认知，故毁坏的瓶子是世俗假立而非胜义实体存在'为定义而予以破斥。
这样配合：当瓶子毁坏时，因不生起瓶子的认知，故非实体存在。同样，后来当瓦片毁坏时，也因不生起瓦片的认知，故也非实体存在。同样，后来当瓦片的碎片毁坏时，也因不生起其认知，故也非实体存在。
以此方式类推，当瓦片碎块、尘埃、细尘、极微尘，乃至无方分的最细微尘毁坏时，也因不生起彼等的认知，故彼等也非实体存在。因此，对方认为除毁坏的瓶子外，对瓦片等其他色法生起彼等认知者，胜义中实体存在，同样未毁坏的瓶子也实体存在的主张，为阿毗达磨的定义所破斥，故对方的主张不成立。
因此，论师所立'如同瓶子非实体存在，如来也非实体存在'的宗义得以成立。此处，若对方说：'瓶子和瓦片等毁坏时因不生起彼等认知，故胜义中非实体存在，此说诚然。然而，未毁坏时因生起彼等认知，故未毁坏者胜义中实体存在，此为阿毗达磨定义所说。若你不承认，则违背自宗'。
对此前主张的回答中，注释者说'为确定无彼认知，故未毁坏者也无彼认知'。'也'字表示'毁坏者也无彼认知'之义。

།འདིས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་ལས། །གང་ཞིག་བློས་གཞན་ སེལ་བ་ལ།།དེའི་བློ་མེད་པ་བུམ་ཆུ་བཞིན། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱི་དེའི་བློ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཁོ་བོས་འདིར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དེའི་བློ་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། གང་མ་ཞིག་པ་དེ་ལ་ཡང་དེའི་བློ་མེད་པར་ འདྲ་བས།དེས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་པ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པས་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་གང་མ་ཞིག་པ་ལ་ཡང་དེའི་བློ་མེད་པས་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ མི་འགྱུར།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་གང་ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་དེ་ལ་དེའི་བློ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བློས་མ་བསྩལ་བ་ལ་དེའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་དག་སེལ་བ་ལ་གཞན་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་དེ་ལ་དེའི་བློ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློས་ གཞན་བསྩལ་བ་དང་མ་བསྩལ་བ་ལ་ཡང་དེའི་བློ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དབུ་མ་པ་ནི་གཞན་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྩལ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་དོན་དམ་ པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེལ་བ་ལ་གཞན་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པས་དེས་ན་བློས་གཞན་བསྩལ་བ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པ་ཆུ་ལྟ་བུ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་གཞན་པ་བློས་མ་བསྩལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ་དེའི་བློ་མེད་པས་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློས་གཞན་མ་བསྩལ་བ་ལ་ཡང་དེའི་བློ་མེད་པར་འདྲ་བས་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་བུམ་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ཏེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྫས་དེ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་ཆོས་མངོན་པ་བདག་ཉིད་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་དབུ་མ་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པར་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་ བུམ་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ཡང་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྫས་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

这是说明：从《阿毗达磨》的性相中说：'凡是以分别心遮遣他法者，如同瓶中之水无有彼心，此即为世俗有。'关于此处'无有彼心'之词，为了我在此确定理解，不仅仅是已坏之物无有彼心，未坏之物也同样无有彼心。
因此，如同瓶等已坏之物因无有彼心而非实有，同样未坏之物也因无有彼心而非实有，这并不违背胜义阿毗达磨的这一观点。
此处若对方说：'虽然已坏和未坏之物因无有彼心而非实有，但除了以分别心遮遣他法而无有彼心之外，对未被分别心遮遣者有彼心生起，此为胜义实有。'对于这一前主张，此处注释者说：'因为承许遮遣具有所依及其他诸法即为遮遣他法。'
这表明：如同已坏和未坏之物因无有彼心而非实有，同样被分别心遮遣和未被遮遣者也因无有彼心而非实有。
怎样理解呢？中观派认为'遮遣他法'的含义是：如同诸法自性胜义无生而遮遣一样，诸法及其所依因也以胜义无生的方式遮遣，称为遮遣他法。因此，以分别心遮遣他法而无有彼心如水一般，除此相违品外别无未被分别心遮遣的事物。
如同以分别心遮遣他法而无有彼心故非胜义实有，同样未被分别心遮遣者也同样无有彼心，故也非胜义实有。
他人说：'胜义中瓶是实有，因为是所知故，如色。所知即是所了知的异名。'这是阿毗达磨师随顺声明论师的观点，针对中观师所说'非实有故，如瓶'的比喻，指出所立法空的过失并成立瓶为实有的推理语。
这些依次为有法、所立法、能立法、譬喻和结合的论式。即如色因是所知故为实有，同样瓶也因是所知故为实有。
如何以所知的因由成立为实有呢？其结合的论式为：'因为是所知，而所知即是所了知的意思，此为实有故。'

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྡ་སྤྲོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དག་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ ཡིན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།འདིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རྫས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ཏུ་རུང་བས། དེས་ན་གཟུགས་དང་བུམ་པ་དག་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་བུམ་པ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་ཐམ་ལག་གིས་བུམ་པ་དང་གཟུགས་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས། ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས། གང་ཞིག་བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ། །དེའི་བློ་མེད་པ་བུམ་ཆུ་བཞིན། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་འདིར་རེ་ཞིག་ཁུངས་སུ་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་རང་གི་ལུང་བོར་ཏེ་བྱུང་རྒྱལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ རོལ་པོ་དག་གིས་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་མེད་པས་བུམ་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས། གང་ཞིག་བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ། །དེའི་བློ་མེད་པ་བུམ་ཆུ་བཞིན། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ ཁུངས་དེ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་ཚུལ་གྲུབ་མོད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་ཚུལ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་ཁས་ལེན་པས་དེ་ཉིད་ཆོས་མངོན་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཁྱེད་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་དུ་ནི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་གང་ཞིག་ཀྱང་དེའི་བློ་མི་འཇིག་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་པ་ན་དེའི་བློ་མེད་པ་དེ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས། གང་ཞིག་བློས་གཞན་སེལ་བ་ལ། ། དེའི་བློ་མེད་པ་བུམ་ཆུ་བཞིན། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ན། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཀྱང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་དེའི་བློ་མི་འཇིག་པའི་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ ཡོད་པ་ཡིན་ལ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་པ་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཞིག་པ་དེ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པས་དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་འགལ་ལོ།

为了说明此义的出处，故说'因为从定义中可知，语言词根是所应了知的义'这句话，因为从语法学的定义中可知，语言词根是所应了知的义。在此，所应了知即是所应了解的义，而彼是实体，因此以'因为是所知'的因由可以成立为实体存在，所以色和瓶等因为是所知而成立为实体存在。
为了说明此义的总结，故说'瓶等也成立为实体存在，故如瓶和水般是世俗有的说法也无出处'这句话。如是以语法学派的理论成立瓶和色为实体存在，因此对法的定义中所说'若以心遣除他法，彼心不存如瓶水，彼即是世俗所有'之说，此处暂且不作为依据。
对此所说的回答，此处注释者说'此亦不善，因为胜义中色不成立为实体存在故无有譬喻'。他方虽随顺语法学派的理论而舍弃自宗教证随意而说，但在我方，因为胜义中色不成立为实体存在，所以他方所说'譬如色'的譬喻不成立，故瓶也不成立为实体存在。
因此对我等而言，对法的定义中所说'若以心遣除他法，彼心不存如瓶水，彼即是世俗所有'的教证并非不存在。现在如是胜义的对法之理虽已成立，我等也承许世俗的对法之理，为了说明'你们这些不通达对法的人且听'，故说'世俗中以如是所说的定义，一切事物虽是假立存在，然若某法其心不灭即是实体存在，若某法彼心不存即是假立存在而安立'。
世俗中以对法的定义所说'若以心遣除他法，彼心不存如瓶水，彼即是世俗所有'，一切事物虽是假立存在，然而其中若细分，瓶等事物中若某法如完好的瓶等其心不灭的完好瓶等即是实体存在，瓶等中若某法灭时如瓶等彼心不存的毁坏即是假立存在而安立，因此世俗中不违对法的定义。

།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱི་ཤེས་བྱ་ཡིན་ཡང་ རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།འདི་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་བྱ་ཡིན་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་དུ་བུམ་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ད་རྫས་སུ་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ན་ནི་གྲགས་པ་དང་ལུང་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྫས་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་ པ་དང་།ལུང་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་བུམ་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། དཔེར་ན་བུམ་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ དམ་བཅས་པའི་དགོངས་པ་གྲུབ་པོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གདགས་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་བློ་ལ་ངེས་པར་ གཞག་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་གདགས་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེ་དག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ སྒྲུབ་ན་ནི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་དེ་དག་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཟད་ཀྱི། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ད་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དག་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བློ་ལ་ངེས་པར་བཞག་ནས།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཅོས་མ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་འཁྲུལ་པས་བྱས་ཤིང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

虽然无实法也是以无实法的方式为所知，但由于不是实有，所以是不定，这句话是说明对方所说的因'是所知故'是不定的。在此，兔角等无实法虽然也是以无实法的方式为所知，但可见它们并非实有，因此，是否仅仅因为是所知，就如同色法一样，瓶子成为实有呢？还是因为是所知，如同兔角等一样，瓶子成为非实有呢？由于不定，对方的这个因不合理。
现在，如果认为是实有，则会被共识和教证所违背，这也不合理。这是说，如果对方以'是所知'这个词来认为兔角等无实法也是实有的话，则会被世间共识和教证所违背，所以这也不合理。
如此，由于瓶子实有未成立，论典作者以'如同瓶子非实有一样，如来也非实有'这样立宗的意趣得以成立。
其他人说：五蕴虽然是假立的对象，但并非无自性，而且它们是如来假立的所诠，因此，在心中确立如来那个非人为的自性之后，若要证明如来无自性，这就是成立已成。以'诸蕴是所作故'等，是说明其他主张依他起自性存在的人们，对于中观派先前所说'胜义中如来无自性，因为是假立故，如同火轮'这个因和喻，如果是用来证明遍计所执自性的如来无自性，则是成立已成；如果是用来证明依他起自性的如来无自性，则无有譬喻。
他们说：如此，五蕴虽然是假立如来的对象，但它们仅仅是无遍计所执自性，而非无依他起自性。对此，现在你们中观派在心中确立如来那个非人为的依他起自性的如来不是无自性之后，若要证明人为的遍计所执自性的如来无自性，这就是成立已成。因为对我们来说，诸蕴是由遍计所执的错乱所作、所生，所以已成立它们无遍计所执自性。因此，若要证明遍计所执自性的如来无自性，这就是成立已成。

།འོན་ཏེ་གཞན ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ནི་དཔེ་མེད་དེ།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་དཔེ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ། ཁྱོད་ ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དེས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི།དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་དེ་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་ གཞན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས།དེས་ན་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་དང་། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པས། དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་ན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ལ་དཔེ་མེད་ན་ཡང་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ མི་སྒྲུབ་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་ནི་གདབ་མི་དགོས་སོ།།དཔེ་མེད་དེ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོའི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།དབུ་མ་པའི་དཔེ་མེད་དེ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ཉིད་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མགལ་མེ་གཅིག་འགྲེང་གི་རྩེ་མོ་ལ་འཁོར་ལོ་མེད་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་བསྐོར་བའི་དབང་ གིས་འཁོར་ལོ་འདྲ་བར་མཐོང་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་དང་སྟེང་དང་འོག་གི་ནམ་མཁའི་ཆ་དང་མགལ་མེ་ལ་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ ལྟར་ནམ་མཁའི་ཆ་དང་མགལ་མེ་ལ་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་བཞིན་དུ་བརྟེན་ནས་འཁོར་ལོར་གདགས་པ་ཡིན་པས་ཁོ་བོའི་དཔེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཕུང་ པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

然而，如果要否定从他缘所生的事物，即从其他因缘所生而获得自性的事物，那么就没有比喻了。因为一切事物都具有从他缘所生的特性，所以我们认为如同火轮一般，凡是眼识等无分别行境的色等诸法，都是具有自性的。这是在说明，如果要证明依他起性的如来无自性，就没有比喻。
他们说：你的因和喻若要否定依他起性的如来，即从他缘所生、从因缘所生而获得自性的如来，那么你所说的'如同火轮'这个比喻就不成立。因为一切事物都具有从他缘所生的特性，虽然从自性来看是无生的，是无自性的，但由于是依他起的事物，所以具有自性。因此，我们认为如同火轮一样，色、声、香、味、触以及眼、耳、鼻、舌、身识的无分别行境，远离遍计，依他起性的事物在胜义中也是有自性的。所以你说'由于是假立的缘故无自性，如同火轮'这个比喻是不成立的。
如此，若是成立已成之法，则因有过失，若无比喻，则有能立不全的过失。因为中观派的因不成立，所以依他起性的如来在胜义中并非无自性。
对于这种说法，此处论释者说：'这是不好的'等言。中观派不仅仅是要证明遍计所执性的如来在胜义中无自性，所以说'成立已成之法'这一说法不需要回答。
对于说'无比喻'的说法需要回答。对方认为依他起性的如来在胜义中有自性，并证成火轮的色等有自性，而中观派说'无比喻'，这是不好的。为什么呢？这里说'火轮本身就是错乱'，因为在一根火把的顶端本无轮相，由于快速旋转而见到似轮相，这是错乱，因为无自性，所以我的比喻并非不成立。
为了说明这一点，说道：'由于承许以空性为喻，即实际上、上方、下方虚空部分和火把都无轮之自性'。如此，虽然虚空部分和火把中无轮之自性，但依缘而假立为轮，所以我的比喻成立。
譬如火轮因为是依缘假立故无自性，如是如来也因为依蕴假立故无自性，这样所立命题得以成立。

།མགལ་མེའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དཔེ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། འཁོར་ལོ་ ཉིད་མེད་ཀྱང་མགལ་མེའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྲུབ་པས་དབུ་མ་པའི་དཔེ་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཁོ་བོས་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་མིག་གི་བལྟ་བ་དགག་པ་བཞིན་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། སྔར་ ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔར་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་ པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར།ཁོ་བོའི་དཔེ་གྲུབ་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ཉམས་ཤིང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ དགོངས་པ་གྲུབ་པོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ལ། །བརྟེན་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ག་ལ་ཡོད། བདག་གི་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པས་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ལས་འགྲུབ་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ལ། །བརྟེན་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་གཞན་ གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།ཡང་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་གཞན་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སྒྲུབ་པ་དེས་མི་གནོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་བསམ་པ་བླངས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་ལ་ བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་ན་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དངོས་བརྟེན་ནས། །གདགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སོ།།དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །དེ་ནི་བདག་ཉིད་མེད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ནི་རྨ་བྱའི་མདོངས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ།གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ་ནི་ བདག་ཉིད་མེད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了遮遣火轮等形相的生起而说，这也是与'成立比喻'相连。如果对方说：'虽然没有轮，但由于有火轮等形相，所以成立有依他起自性，因此中观派无有比喻'。对此，我已在前面无生品中予以遮遣，所以并非无有比喻。
'由于遮遣实有性'也是如此相连，即在蕴的观察品中已遮遣实有性。同样，'如同遮遣眼见那样遮遣了眼识等所缘境色等'也是如此相连。前面对方说：'如是我等认为火轮形相等是眼识无分别的所缘境，这些唯有自性'的回答也是如此，因为这在前面处观察品中已经遮遣。
由于我的比喻成立，所以主张依他起自性存在者的宗义已破，论师所说'如同火轮无有自性，如是如来也无有自性'的密意已经成立。首先，以'若佛依蕴无自性'这半偈颂显示如来非从自性有。现在为了显示也非从他事有，而说'若无自性者，何从他事有，由于自事物的事物依他而成立为他性'之密意。
所谓如来的自事物的自性若存在，则依此，其因缘等可成立为他事物，则应从彼他事物中成立。然而以'若佛依蕴无自性'的理由，由于无有自事物，因缘等也不成立为他，所以如来也不从他事物中成立。
又以'复次'等，是承接前面他人所说'如来依蕴而成立，故你们的证成对我们无害'的前宗，显示如来若依蕴假立则不应有自体的另一种证成。其中，'若依他事而假立'是有法，'彼不应有自体'是所立法，'由于依他事而假立'是能立法。'如幻士'是譬喻。'彼无自体，无有自性'是结语。
譬如幻化人由于依靠孔雀羽毛等特征的依他起事物而假立，故不应有自体。如是如来也由于依靠蕴的特征的依他起事物而假立，故不应有自体。凡是依靠而假立者，即无有自体，无有自性，此为结语。

།དེ་ལྟར། གང་ཞིག་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར། །དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་སྔར་བསྟན་བཅོས་ མཛད་པས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་དགོངས་པ་གྲུབ་པོ།།ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་གྲུབ་པས་དཔེ་ཉིད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ བ་ལ་འདིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །གཞན་དངོས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འདོད་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཅན་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་དེའི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་མངོན་པར་བྱས་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གྲུབ་པ་དེས་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་གྲུབ་པས་དཔེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འདི་བཤད་དེ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དངོས་པོར མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དཔེའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་དགོངས་པ་གྲུབ་པར་སྦྱར་རོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་གྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་ གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པས་ཤགས་མ་ཐེབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཡང་ནི་བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་དཔེ་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

如是，任何无有自性者，如何能成为如来？这是为了说明诸法有自性的譬喻之结论。任何依他而假立、无有自性者，于胜义中实不存在，因此他方所说的诸法有自性的譬喻'如来'是不存在的。
因此，论证缺乏譬喻之过失确实存在，这是量果。如是，于胜义中如来无自性已成立，故先前他方所说'于胜义中色等诸法定有自性，以是事物故，如同如来身'的论证缺乏譬喻之过失确实存在，因此论师先前所立'于胜义中色等诸法无自性'之宗义已成立。
或者，他方又说：'即使不从自性成立，但从他事物成立，因此譬喻成立，故诸法定有自性'，对此解说：
若无有自性，他事物如何能存在？正因为自性不成立，故所谓他法之因缘不存在，因此从彼等所生之他事物亦不存在。
此说明：他方虽说如来不从自性成立，但从其他事物，即以任何因缘分别显现如来性的成佛法、地、波罗蜜多、菩提分等而成立，因此如来已成立，由于譬喻成立，所欲证明之义已成立。为破除此说，论师说此半偈：如来既无自性成立，则成佛诸法亦不成立为他事物，故从彼等所生之如来亦不存在。
因此，譬喻之过失确实存在，这是量果。于胜义中遮破成佛诸法而说明如来无自性，故他方论证缺乏譬喻之过失存在，由此论师之宗义成立。
于此有说：虽未确定如来之自性，但因其存在故譬喻成立，无过失。此乃他方所说：虽然我等未能确定如来之自性是否从蕴中以一性或异性或自性或他事物而成立，但因我等佛教徒有导师如来存在，故譬喻成立，因此我等论证无缺乏譬喻之过失。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག་།མ་རྟོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་དེ་གང་། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་འགྲུབ་པ་ནི། དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡིན། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ ལས་འགྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ། ཉིད་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་ན་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སོ་ན་གནས་སོ། །གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲུབ་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མ་གྲུབ་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་ཉན་ཐོས་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་ བསྟན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྲང་ན། རྣམ་པ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་སྔ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ད་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ།།བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་འགའ་ཡོད་ན།།སྔ་རོལ་བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་སོ། །དེ་ནི་ད་གདོད་བརྟེན་འགྱུར་ཞིང་། །བརྟེན་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་ལ་རག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་གནས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ ན་ནི་དེ་ད་གདོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ཞིང་།བརྟེན་ནས་བརྟེན་པའི་གཞི་དེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་ལ་རག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

对此所说的回答中，论释者说道：'此处说明，未了知自性与他性，如来为何？彼即非有。'由于未了知自性与他性的事物在胜义中不能成立为有，因此不是无过失的。
又如世间若有事物，从自体性而成立者，如火之热性；从他体性而成立者，如瓶子。如来以如是所说之相，既未从蕴中成立为一性或异性，也未从自体性和他体性中成立，除此等相外，如来是什么？彼即非有。
除自性与他性外的事物在胜义中不能成立为有，因此你的论证不能避免缺乏譬喻的过失。
犊子部众说：如来是依蕴假立，不可说为一性或异性，既非蕴之自性，亦非他性。因此，如来已成立，以如是所说的比量，诸法非无自性未成立。
此处声闻犊子部说：如来是依蕴假立，已成立不可说为与蕴一性或异性，因此我们的譬喻已成立，你们中观派以如是所说的比量，诸法无自性未成立。这是他们所说的话。
对此所说的回答中，论释者说道：'在胜义中，是如来或非如来者，是依如来诸蕴假立的吗？'
此说明在胜义中，是如来或非如来者，是依如来诸蕴假立的吗？两种情况都不合理，这是显示两种观察。
其中，首先为显示第一种观察不合理而说：'若是如来，则依彼无义。'即若为成立如来性而应依如来诸蕴，若先前已是如来，则依蕴无义，因此不合理。
为显示第二种观察不合理而说：'若非如来，则如是，若不依蕴，有某如来，先前以他自性，彼当依止，依止从彼成。'
若在不依诸蕴之前，有以他自性安住的某如来，则彼当依止如来诸蕴，依止已从彼成为如来。若如是，即对方说：'应当如是。'这是他们所说的话。

།དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མེད། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་གནས་པ་ འགའ་ཡང་མེད་དེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ མི་འཐད་དོ།།ད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ། གང་ཞིག་མ་བརྟེན་ཡོད་ཡིན་པ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེས་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སོ། །དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གཞན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ། ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་ བྱེད་པས་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་ལ།བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དམ་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པོ།།ཅི་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་བླངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་འདི་སྐད་ཅེས། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མེད། ། དེ་ནི་ད་གདོད་བརྟེན་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དཔེར་ན་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལྟ་བུས་མཚན་དང་དཔེ བྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་བཀང་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་བླངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡོད་ན། །དེ་ནི་ད་གདོད་བརྟེན་ འགྱུར་ཞིང་།།བརྟེན་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་ལ་རག་།ཅེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་འདི་སྐད་ཅེས། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མེད། །དེ་ནི་ད་གདོད་བརྟེན་འགྱུར་ཞིང་། །བརྟེན་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ནའོ། ། དེ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་སྐད་ཟེར་བ་དེ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་གྲང་ན་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕྱོགས་དེའི་ལན་ནི་སྔར་དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པས་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ།

为了说明这不合理，说道：'不依靠诸蕴，任何如来都不存在。除了取蕴之外，如来不能成立。'因为不依靠诸蕴，在之前没有任何如来以其他自性而存在，因为除了取蕴之外如来不能成立。如此，任何如来都不存在，这就是非如来，这也不合理说它是依靠如来诸蕴而假立的。
现在应当说明对此的推理。其中，'某物不依靠而存在，是如来的自性'是有法。'它如何能成为取蕴？它不会取如来诸蕴'是所立法。'因为不是如来'是能立法。'如同异于彼者'是譬喻。譬如异于如来的凡夫不是如来，因此不取如来诸蕴。同样，某物若不依靠诸蕴而存在为如来自性，也因为不是如来，所以不取如来诸蕴。
不取则不依靠，不依靠则不是依之假立。因此对方说'如来是依诸蕴假立，不可说是一体或异体'的主张不成立。如果认为非如来取了如来诸蕴后会成为如来，而说：'若不依诸蕴，任何如来都不存在。彼当依止已，从彼而成就。'
也就是说，如果对方认为某物在依止如来诸蕴之前不是如来，例如像圣弥勒那样圆满相好，积集资粮后，取了如来诸蕴而成为如来。如先前论著所说：'若不依诸蕴，有任何如来，彼当依止已，从彼而成就。'与此相反而说：'若不依诸蕴，任何如来都不存在。彼当依止已，从彼而成就。'
为了破斥如此想法和说法，此处注释者说：'此中应当如是说：是蕴的自性？还是他性？'这表明非如来是如来诸蕴的自性？还是异于如来诸蕴的他性？两者都不合理，这是显示两种观察。其中，为了说明第一种观察不合理，说：'若是蕴的自性，前面已经回答。'对这种观点的回答在前面'若是如来，则依止于彼无义'中已经说明。

།བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ན་ནི་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་བླངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས ཤིང་ལོག་ཐབས་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བཤད་པ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་བླངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ལོག་ཐབས་སྨྲ་བ་དེ་རིགས་པ་ མ་ཡིན་པར་སུན་དབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཡང་བཟླས་ཏེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་། གང་ཞིག་མ་བརྟེན་ཡོད་མིན་པ། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེས་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེར་ལེན་འགྱུར། ། དེས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་སོ། །མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།ད་ནི་བརྟག་པ་དེ་གཉི་ག་བསྣན་པའི་ཚད་མ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་ བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་ པར་མི་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་མི་འཐད་པས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཡོད་དམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ སྔ་ཕྱི་འཐད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了说明第二种观察方式不合理，如果说是他性的话，那么它是不存在的，因为不是蕴的自性，就如同兔角一样，如前所说。这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。就如同兔角因为不是蕴的自性而不存在一样，他性也因为不是蕴的自性而不存在，所以认为取如来蕴而成为如来的这种说法是不合理的。
又说，为了显示因为不是蕴的自性而认为取如来蕴成为如来的这种说法不合理的比量，重复前面所说的半偈颂来说明。其中，'不依他而有，非是蕴相者'是有法。'彼如何能取'，即不能取，是所立法。'因为不存在'是能立法。'如同虚空花'是譬喻。就如同虚空花因为不存在而不能取如来蕴一样，任何非蕴相者也因为不存在而不能取如来蕴。
现在为了显示加入这两种观察的其他量，说：胜义中如来在生起之前不存在者不能取如来的取蕴，因为在生起之前不存在的缘故，如同非如来一样。这些也依次是有法、所立法、能立法和譬喻。就如同非如来因为在生起之前不存在而不能取如来的取蕴一样，如来在生起之前不存在者也因为在生起之前不存在而不能取如来蕴。
如果说，因为轮回无始无终，而且如来也不能说是一性或他性，所以前后不合理，因此'因为在生起之前不存在'这个因的意义不成立。这是对方对中观派的因'因为在生起之前不存在'提出不成立的过失的话语。他们说，如果轮回有始有终，如来也可以从蕴中说为一性或他性，那么前后就合理，你们的因'因为在生起之前不存在'也就能成立。但是我们佛教徒不如此承许，所以你们的因义不成立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་ བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་དུ་གཏོགས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཐད་པ་གཞན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཁོ་བོས་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱེད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི།གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ནས་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར། གང་ཞིག་མ་བརྟེན་ཡོད་མིན་པ། །དེས་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པར་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ནི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ལ་ཕུང་པོ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གཅིག་ སྟོན་ཏོ།།ཉེ་བར་བླངས་པ་མ་ཡིན་པ། །ཉེ་བར་ལེན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ནི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་ངོ་། །ཐ་སྙད་དུ་ ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་སྔར།གང་ཞིག་མ་བརྟེན་ཡོད་མིན་པ། །དེས་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གི་དོན་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འདིར་ཚིག་གི་དོན་གསལ་བའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་མེད་དེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གང་ཟག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གང་ཟག་མེད་དོ།

对于这样所说的回答，在此解释说：这是不好的，应当知道，在名言中作为分别心的对境的如来在生起之前是无有的，因为是有为法的缘故，譬如瓶子。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。应当了知，譬如瓶子因为是有为法，在生起之前是无有的，同样，在名言中作为分别心对境的如来也因为是有为法，在生起之前是无有的。
如是在名言中已成立无有，作为因相而说的缘故，以及如来也在如来蕴之前存在而说明的缘故，这是似不成立。这是其他正理的总结，即如是我在名言中说明生起之前无有已成立为因相的缘故，以及对你来说没有证明如来在生起之前存在的比量的缘故，我的因相是似不成立，而是以明显和真实性来成立的。
如是，'若法不依他存在，如何能有所取者'，这表明如来或非如来若不依蕴而有，则不会有取蕴。现在为了说明能取者若未取则非蕴，无蕴的如来什么也没有，故说'复次'等一个偈颂。'未被取者，如何成所取'，这表明能取者未取的不是蕴。那么是什么呢？能取者所取的才是所取，这也是如此。
在名言中若是如此，那么如前所说'若法不依他存在，如何能有所取者'的方式已说明是不可能的。'无所取者'，即无所取的自性，因为不是能取者的意思。这是无蕴非能取者的词义，空的意思。
为了说明如此的如来什么也没有，故说'如来什么也没有'。为了详细解释这个意思，'复'字是总摄能取者和所取的意思，即说明如来无有如来的自性的词义。因为所取蕴中无有能取者如来的自性，所以如来不是以自性和实体而有。
为了说明这个比量，在此依词义明显的力量，比量是：五蕴中无有补特伽罗，因为是所作性故，譬如瓶子。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如瓶子因为是所作性故，其中无有补特伽罗，同样，五蕴也因为是所作性故，其中无有补特伽罗。

།དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། བདེན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་སྔ་མ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་ཡང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མེད་པར་གསུངས ཏེ།དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མེད་པར་མ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་དམ་ཞེས་ཞུས་པ་ན་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་དེས་དེ་དགག་པ་ཡང་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་པའི་ནང་ནས་དེ་བཞིན གཤེགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་ བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ལྟ་བུ་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མེད་པར་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མེད་པར་མ་གསུངས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གཞན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་ནས་མེད་དམ་ཞེས་ཞུས་པ་ན་མེད་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་ཁོ་བོ་ཅག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡང་ཡོད་པས་ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁང་པ་བརྩེགས་མའི་ནང་ནས་སྐྱེས་པའི་ཤིང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུའི་རོའི་བྱེ་བྲག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་གེ་ཕྱི་ མས་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུའི་རོའི་བྱེ་བྲག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དཔེས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་བྱུང་བའི་མཐའ་ནི་སྔོན་རྒྱལ་པོ་ཞིག་།གནས་བརྟན་པི་ལིན་དའི་བུའི་གན་དུ་འོངས་ཏེ་སྨྲས་པ། འཕགས་པ་འདྲིའོ། །འདི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་དག་ནི་མང་དུ་སྨྲའོ། །གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དྲིས་ཤིག་རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་བདག་རྟག་གམ། འོན་ཏེ་མི་རྟག་།གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་ཡང་ཁྱོད་ལ་འདྲིའོ། །འདི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་དག་ནི་མང་དུ་སྨྲའོ།

同样地，也应当说明是由于缘起性、无常性、正确性、错误性、疑惑知识的对境性、喜悦性、遍受苦的因性、真实证悟性等理由。这是说明前面所立宗的这些理由，应当如理配合，这是语义。
犊子部又反驳说：'胜义中如来确实存在，因为未说如来不存在。在此，凡是不存在的，如来都说其不存在，比如外道所遍计的我。如来未说不存在，当他人问及如来涅槃后是否不存在时，说那是不予记说，以此言词也否定了不存在，因此胜义中如来确实存在。所以这是独立的比量，也有相违因的无误害。'这是犊子部以佛陀未记说的十四无记法中'如来不存在'未记说为因，证成胜义中如来存在的言词。
这些应当依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻、近所引的引申和结论。即在此，如同外道所遍计的我等不存在者，如来说其不存在，而如来未说不存在，且当他人问及如来涅槃后是否不存在时，为否定不存在而说那是不予记说，因此胜义中如来确实存在。
如是不予记说是我们不共于你们中观派的独立比量，因此你们中观派证成如来不存在的因与我们证成如来存在的因二者相互矛盾无误的害，所以不如你们所许是一向决定。
对此所说，此处注释者回答说：'以如来未记说楼阁中生长的芒果味的差别等，因为因义相违的缘故，这是不合理的，因此无有后来的诤论所害，也非独立比量。'这是以芒果味差别未记说的比喻说明对方的因'因为未说如来不存在'其义相违。
其缘起是：从前有一位国王来到上座毗邻陀子处说：'圣者，我问。如是沙门多言。'上座说：'大王请问。'国王说：'我是常还是无常？'上座说：'我也问你，如是国王多言。'

།རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། འཕགས་པ་དྲིས་ཤིག་དང་། གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱི་ཁང་པ་བརྩེགས་མའི་ནང་ནས་སྐྱེས་པའི་ཤིང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་དག་ཅི་འདྲ། རོའི་བྱེ་བྲག་ཅི་བྲོ། རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོའི་ཁང་པ་བརྩེགས་མའི་ནང་ན་ཤིང་ཨ་མྲ་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་མེད་ན་འབྲས་བུ་དག་གི་རོའི་བྱེ་བྲག་ལྟ་ཡོད་རེ་སྐན། གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཤིང་ཨ་མྲ་ཇི་ལྟ་བར་བདག་ཀྱང་དེ་ལྟའོ། །རོའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཡང་དེ་ལྟའོ་ཞེས་འབྱུང བའི་ལུང་གི་དཔེ་དེས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མེད་པའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཁྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མེད་དོ་ཞེས་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོགས་པས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་བསྩལ་བའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་བསྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཁྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་ལ། གཏན་ཚིགས་ནི་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ ཡིན་པས།ཁྱོད་ཀྱི་རྟོག་གེ་ཕྱི་མ་དེས་ཁོ་བོ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིས་དངོས་པོ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ཡང་ཡིན་པས་ཁྱེད་འབའ་ཞིག་གི་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་ དེ་ཡང་གྱི་ནའོ།།གོས་དམར་སྡེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པས་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་འདི་ནི་ཡུམ་གྱིས་མ་བཏགས། ཡབ་ཀྱིས་མ་བཏགས། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱིས་མ་ བཏགས་ཏེ།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་གོས་དམར་ སྡེ་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།གོས་དམར་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཟངས་མའི་གླེགས་བུ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཡི་གེར་བྲིས་པས་གོས་དམར་སྡེ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །ཚིག་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།འདི་ན་སྦྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལྟ་བུ་གང་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པས་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

国王说：'圣者请问吧。'长老说：'你的楼阁内生长的芒果树结出的果实是什么样的？味道如何？'国王说：'我的楼阁内连芒果树都没有，哪里会有果实的味道呢？'长老说：'正如芒果树一样，我也是如此。正如味道一样，常与无常也是如此。'
这个经典比喻说明，世尊未作解答是表示'不存在'的意思。因此，在这里你们说'如来未作解答，所以不存在'这个论据，用来推断如来是未解答的，由于如来不存在而否定其存在，你们的立论在有法的本质和特征上有否定的过失。你们认为如来存在，而论据却证明不存在，这是自相矛盾的，这是不合理的。
你们后来的论证对我没有任何损害。十四种未解答的事物表明这些事物是不存在的，这也是我们的经典所说的，不是你们独自的推理。因此，犊子部的论证也是错误的。
红衣部说：'胜义谛中如来确实存在，因为是依缘而假立的。凡是不存在的，就不是依缘假立的，比如蛇足。如来是依靠解脱无上的蕴相续流而假立的。如经中所说：'佛'这个名号不是母亲安立的，不是父亲安立的，也不是诸天安立的。那么是怎样的呢？诸佛世尊的名号是从解脱的究竟而来的'等等。
因此，胜义谛中如来确实存在。这是声闻红衣部以'是依缘假立'为因，证明胜义谛中如来存在的论述。红衣部之名是因为他们将三藏文字书写在铜板上而得名。他们也是主张补特伽罗实有的学派，认为如来胜义谛中实体存在。
这些论述依次包含了有法、所立法、能立法、异品喻例、联系运用和总结。即：如同蛇足这样不存在的东西不是依缘假立的就是不存在的，而如来是依靠解脱无上的蕴相续流而假立的，所以胜义谛中确实存在。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་སྔར། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེས་དཔྱད་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར། རྣམ་པ་ལྔས་ནི་བཙལ་བྱས་ན། །གང་ཞིག་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དུ། །མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ། །ཉེ་བར་ལེན་པས་ཇི་ལྟར་གདགས། །དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ ཉིད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་གདགས་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་ འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་འདོད་པ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁྱེད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །དོན་ འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པས་གདགས་པར་བྱ་བ་དག་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་ པ།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་གང་ཟག་དང་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས།དབུ་མ་པས་སྔར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་མི་རུང་བའི་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་སྨྲའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ དག་གི་གཞི་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།

对于如此所说，解释者在此解释说：如同胜义中如来不成立一样，之前已经以'非身亦非异于身，彼中无身彼中无，如来不具有身体，如来究竟是何者'进行了观察，因此：
以五种方式寻求时，于自性与他性中，不存在的如来者，如何由取蕴安立？
在胜义中如来的自性等等所说的，如来以五种方式寻求时，从诸蕴中既非一性也非异性而不成立，以取蕴如何在胜义中安立为如来的自性？这表明因的意义不成立且相违。
如果有所安立，则如同瓶等存在一样，如来也将成为实有，如此则违背所许。这是说，你们要成立如来在胜义中实有，如果如来是所安立，则如同瓶等一样就不是实有，如此则违背你们的所许意义。
因为是所安立的缘故，此因的意义在胜义中也不成立。意义相违性也存在，因为瓶等由取蕴所安立者是在世俗中存在的缘故。这表明对方的因在胜义中不成立，在世俗中则是相违。
其他人说：'无有取蕴的如来毫无所有'这种说法不合理等等。这是说对方以蕴是能取者补特伽罗具有的因，说明如来的蕴也具有能取者如来，因此中观师前说无有非能取者自性的如来是不合理的立论。
为了说明这一点我说：如来的取蕴必定具有能取者，因为是取蕴的缘故。此处若不具有能取者则非取蕴，如龟毛等。如来的五取蕴是佛不共法等无漏法的所依，因此以所说因的力量，如来的取蕴必定具有能取者，其能取者即是如来。

།དེ་ཡོད་པས་དཔེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ ཕུང་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་འདི་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལྟ་བུ་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྤུ་སོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་ཀྱི། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་མེད་པ་དག་གི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བཤད་པ། གང་ཞིག་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ། ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །ཉེ་བར་བླང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་བླང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་སྔར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་ཉེ་བར་བླངས་པ་དང་ཉེ་ བར་ལེན་པ་པོ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་སྐད་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་འགྲུབ་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་མ་གྲུབ་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་འགྲུབ་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ མ་གྲུབ་པ་དང་།འགལ་བའི་སྐྱོན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་དངོས་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ཡོད་རེ་སྐན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་གཞན་ལས་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་འགྲུབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་ཡང་བསྟན་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ མེད་པའི་འཐད་པ་ནི་སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ།བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡང་སྔར། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ག་ ལ་ཡོད།།ཅེས་བསྟན་ཟིན་པས་འདིར་ཡང་བཟླས་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན། དེ་ལྟར་ཉེར་བླང་ཉེར་ལེན་པོ། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

由于有此，所以成立比喻，故说'所欲义已成'。这是以蕴为取的因，显示推理能成立有取者，这些依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻、合、结。如在此，如龟毛等非所取者，彼无取者等，诸蕴是所取故有取者，如来蕴亦是佛不共法等大功德无漏之所依故，具大我性者即是如来。
由于有此，我等之喻成立，故说诸法自性存在之所欲义已成。对此所说之答复，注释者说：'此中所说，凡是所取者，即是所取。彼无自性，无所取自性'之义。这表明诸蕴无所取自性，故对方之因义不成。
为显示其正理故说：'如前已广说，所取无所取自性，因有所待故，如取者'。如前在观察所取与取者品中已说此义。因此，'因是所取故'之因，其义不成且相违，此为结论及量果。对方之因，胜义中不成，世俗中相违。
若谓所取从他事成立，故无如前所说过失。此是对方说：诸蕴虽不从我事成立，然从其他因缘事成立，故我等之因无不成及相违过。对此答复，此处注释者说：'此亦不善。从我事无者，岂从他事有？所取定非从他有'之义。
这表明诸蕴无自性故，诸因缘不能成立为他，故亦不从他成立。从他无生已如前说故不须再说，即诸法从他无生之理，如前在观缘品中说：'不从自生亦不从他，不从二生亦非无因，诸法于一切处一切时皆无生。'及此品中亦如前说：'若无自性者，岂从他事有？'已说故此不须重复。
是故如是观察时：'如是所取及取者，一切种皆空。一切种'即由自性、他事、一性、异性等。这显示蕴与补特伽罗无自性之结论。

།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་དག་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེས། སྟོང་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོང་པ། ཇི་ལྟ་བུར་ན་འདོགས་པར་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ པ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་དག་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྟོང་པ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་དོན་དམ་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་གཅིག་པ། འདིར གཞན་དག་ན་རེ་ད་ལྟར་དབུ་མ་པ་དག་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྟོང་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོང་པ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ན། ལུང་ལས་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་ བར་གཤེགས་པ།འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དག་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་ འགྱུར་རམ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དབུ་མ་སྨྲ་བ་དག་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟོབས་བཅུ་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་དག་གིས་གསལ་བར་གྱུར་པ།བཀའ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གིས་བཀུར་བ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་དེ་ལྟར་འདོགས་པར་བྱེད་པས་ལུང་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་སྟོབས་བཅུ་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་དག་གིས་གསལ་བར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་ལ། བཀའ་འགྲོ་བ་ མཐའ་དག་གིས་བཀུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དང་ལེགས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མཆོག་དང་ལྡན་པ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་བཅུ་ནི་གནས་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ དང་།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཤི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།

因此，以如是通达所取和能取的胜义谛真实性者，以空性而如来空，怎么会执著呢？这是说，通达胜义谛真实性的瑜伽师们了知蕴和补特伽罗无自性空性，以此无自性空性的如来于胜义中不作安立名言和执著。
第七十一卷。此处，有人说：'现在中观师们不以所取和能取空而安立如来空，那么对于经中所说：世尊是如来、应供、正等觉、明行足、善逝、世间解、调御丈夫、无上士、天人师、佛世尊，应当忆念这些'等说法，岂不是违背所承许的教证吗？
对此前主张，注释者回答说：中观论师们依据五蕴，随顺世俗名言而安立世尊一切智者具足十力、不共法、无畏等不可思议稀有功德光明所照耀，其教法为一切众生所恭敬。以如是世俗安立，故不违背教证。
其中，'世尊一切智者具足十力、不共法、无畏等不可思议稀有功德光明所照耀'表明世尊无上圆满的自利功德，'其教法为一切众生所恭敬'表明世尊无上圆满的利他功德。
'世尊'是因为降伏四魔和具足六种殊胜。'一切智者'是因为具足一切种类中最胜，现证一切智智。十力是：处非处智力、业异熟智力、种种胜解智力、种种界智力、根胜劣智力、遍趣行智力、禅定解脱三摩地等持一切杂染清净出离智力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力。

།མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་ བརྒྱད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་དང་། ཅ་ཅོ་མེད་པ་དང་། བསྙེལ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་། འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་།དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི འཇིགས་པ་དང་།ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ མི་འཇིགས་པའོ།།སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་དང་། མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཆོག་མཁྱེན་པ་དག་བསྡུ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། དཔྲལ བའི་དབྱེས་མཉམ་པ་དང་།མཛོད་སྤུ་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ལ་བའི་རྫི་མ་ལྟ་བུ་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བ་དང་། ཚེམས་མཉམ་པ་དང་། ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་དང་། ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དང་། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། ལྗགས་ ཤིན་ཏུ་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་དང་།ཚངས་པའི་དབྱངས་དང་ལྡན་པ་དང་། དཔུང་མགོ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་དང་། བདུན་མཐོ་བ་དང་། ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་དང་། པགས་པ་སྲབ་ཅིང་མདོག་གསེར་འདྲ་བ་དང་། བཞེངས་བཞིན་དུ་མ་བཏུད་པར་ཕྱག་པུས་མོར་སླེབས་པ་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་ ད་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དང་།སྤུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་ཤིང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དང་། བརླ་ལེགས་པར་ཟླུམ་པ་དང་། ཞབས་ལོང་མོའི་ཚིགས་མི་མངོན་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་ དང་།ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་དང་། སོར་མོ་རིང་བ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཡངས་པ་དང་། བྱིན་པ་རི་དྭགས་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུའོ།

所谓'不共'是指佛陀的十八种不共法：即如来无错乱、无喧哗、无忘失、心不离定、无种种想、无不择舍、意欲不退、精进不退、正念不退、禅定不退、智慧不退、解脱不退、解脱智见不退、一切身业智慧为先导并随智慧而行、一切语业智慧为先导并随智慧而行、一切意业智慧为先导并随智慧而行、于过去世无著无碍智见而入、于未来世无著无碍智见而入、于现在世无著无碍智见而入。
所谓'无畏'是指如来的四无畏：即于一切法现等正觉无所畏惧、于漏尽智无所畏惧、于说障法决定无异无所畏惧、于说一切圆满成就决定之道如实无所畏惧。
'等'字所含摄的是大丈夫三十二相、八十种随好、四种一切种清净、四种不共念住、三种无护、大悲、无忘失法性、永断习气、一切种、最胜智。其中大丈夫三十二相是：顶髻圆满相、发右旋相、额广平正相、眉间白毫相、眼如青莲相、具四十齿相、齿齐平相、齿密致相、齿洁白相、具最上味相、颊如狮子相、舌广长薄相、具梵音相、肩圆满相、七处高满相、胸宽广相、皮薄金色相、立时手自然过膝相、上身如狮子相、如尼拘陀树身量相称相、一一毛孔生一毛右旋相、身毛上靡相、阴藏密隐相、腿圆满相、踝骨不显相、手足掌柔软细嫩相、手足网缦相、手指纤长相、手足掌具轮相、足安住相、足跟广相、小腿如瑿泥耶鹿王相。

།དཔེ་བྱད་ བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ནི།སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་དང་། སེན་མོ་མདོག་སྣུམ་པ་དང་། སེན་མོ་མཐོ་བ་དང་། སོར་མོ་རྣམས་ཟླུམ་པ་དང་། སོར་མོ་རྣམས་རྒྱས་པ་དང་། སོར་མོ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང་། རྩ་མི་མངོན་པ་དང་། རྩ་མདུད་མེད་པ་དང་། ། ལོང་བུ་མི་མངོན་པ་དང་། ཞབས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་དང་། སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། ངང་པའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། གཡས་ཕྱོགས སུ་ལྡོག་ཅིང་གཤེགས་པ་དང་།མཛེས་པར་གཤེགས་པ་དང་། མ་ཡོ་བར་གཤེགས་པ་དང་། སྐུ་འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་དང་། སྐུ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྐུ་རིམ་པར་འཚམ་པ་དང་། སྐུ་གཙང་བ་དང་། སྐུ་འཇམ་པ་དང་། སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མཚན་རྫོགས་པ་དང་། སྐུ་ཁོ་ ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང་བ་དང་།གོམ་པ་སྙོམས་པ་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་མདོག་ཅན་དང་། སྐུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། སྐུ་རྒྱས་པ་དང་། སྐུ་ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེས་པ་དང་། གཟིགས་པ་རབ་རིབ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དཀུ་ཟླུམ་པ་ དང་།དཀུ་སྐབས་ཕྱིན་པ་དང་། དཀུ་མ་རྙོངས་པ་དང་། ཕྱལ་ཕྱང་ངེ་བ་དང་། ལྟེ་བ་ཟབ་པ་དང་། ལྟེ་བ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་མཛེས་པ་དང་། ཀུན་སྤྱོད་གཙང་བ་དང་། སྐུ་ལ་སྨེ་བ་དང་། གནག་བག་མེད་པ་དང་། ཕྱག་ཤིང་བལ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་དང་། ཕྱག་གི་ རི་མོ་མདངས་ཡོད་པ་དང་།ཕྱག་གི་རི་མོ་ཟབ་པ་དང་། ཕྱག་གི་རི་མོ་རིང་བ་དང་། ཞལ་ཧ་ཅང་ཡང་མི་རིང་བ་དང་། ཞལ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དང་། ལྗགས་མཉེན་པ་དང་། ལྗགས་སྲབ་པ་དང་། ལྗགས་དམར་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་ང་རོ་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་དང་། གསུང་སྙན་ཅིང་མཉེན་ལ་འཇམ་ པ་དང་།མཆེ་བ་ཟླུམ་པ་དང་། མཆེ་བ་རྣོ་བ་དང་། མཆེ་བ་དཀར་བ་དང་། མཆེ་བ་མཉམ་པ་དང་། མཆེ་བ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང་། ཤངས་མཐོ་བ་དང་། ཤངས་གཙང་བ་དང་། སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྤྱན་ཡངས་པ་དང་། རྫི་མ་སྟུག་པ་དང་། སྤྱན་དཀར་གནག་འབྱེས་ཤིང་པད་མའི་འདབ་མ་རངས་པ་ ལྟ་བུ་དང་།སྨིན་ཚུགས་རིང་བ་དང་། སྨིན་མ་འཇམ་པ་དང་། སྨིན་མའི་སྤུ་མཉམ་པ་དང་། སྨིན་མ་སྣུམ་པ་དང་། སྙན་ཤལ་སྟུག་ཅིང་རིང་བ་དང་། སྙན་མཉམ་པ་དང་། སྙན་གྱི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་དང་། དཔྲལ་བ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་དང་། དཔྲལ་བ་དབྱེས་ཆེ་བ་དང་། དབུ་ ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་།དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་གནག་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་སྟུག་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་འཇམ་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་མི་འཛིངས་པ་དང་། དབུ་སྐྲ་མི་བཤོར་བ་དང་། དབུ་སྐྲ་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་དཔལ་བེའུ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པས་བརྒྱན་པ་དང་། སྡོང་རིས་དག་གོ། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི་གུས་པར་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་དང་། གུས་པར་ཉན་པ་དང་། གུས་པར་མི་ཉན་པ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་པའོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་བཞི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པའོ།

八十种妙好相是：指甲如铜色，指甲有光泽，指甲高耸，手指圆润，手指丰满，手指渐细，脉络不显，脉络无结，踝骨不显，双足平正，行步如狮子，行步如大象，行步如鹅王，行步如公牛王，右旋而行，行步优美，行步不摇晃，身体柔软庄严，身如擦拭光洁，身体匀称，身体清净，身体柔软，身体极为清净，相好圆满，身体四肢宽大优美，步伐均匀，身体极显年轻，身体不萎缩，身体丰满，身体极为端严，肢体分明，目光清澈无翳，腰身圆润，腰身适度，腰身不凹凸，身体挺直，脐深，脐右旋，一切庄严，行为清净，身无黑痣斑点，手如棉絮般柔软，手纹明显，手纹深邃，手纹修长，面容不过长，面现庄严相，舌柔软，舌薄，舌红色，具象吼声，具雷音声，语言悦耳柔和，牙齿圆润，牙齿锋利，牙齿洁白，牙齿整齐，牙齿渐细，鼻高耸，鼻清净，眼睛清净，眼睛广大，睫毛浓密，眼白黑分明如莲花瓣，眉毛修长，眉毛柔软，眉毛整齐，眉毛润泽，耳垂丰厚修长，双耳对称，耳根不坏，额头分明，额头宽广，头顶圆满，头发如蜂黑亮，头发浓密，头发柔软，头发不乱，头发不散，头发香气芬芳，手足具有吉祥纹、如意纹、卍字纹及树形纹饰等。
四种一切清净是：处所清净、所缘清净、心意清净、智慧清净。
三种不共念住是：对恭敬听法者心平等、对恭敬听法与不恭敬听法者皆平等。
四种无护是：如来身业行为清净，即如来身业无不清净；如来语业行为清净，即如来语业无不清净；如来意业行为清净，即如来意业无不清净；如来生计清净，即如来生计无不清净。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྲོག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གང་ཟག་མེད་པ དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཞི་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ང་ཡིར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་ཤི་འཕོས་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འོང་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས དེ་ལྟར་མ་མོས་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དང་།ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་རྩོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་ཞིང་ལམ་ཉམ་ ང་བར་ཞུགས་པ་དང་ལམ་གོལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་ནི་བརྐམ་ཞིང་འདོད་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་སྟེ། ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་བུ་དང་། སྨན་དང་། ཁྱིམ་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་ལ་སྲེད་པས་ཁོལ་བ་སྟེ། སྙིང་པོ་ མེད་པ་ལ་སྙིང་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་མི་རིགས་པས་འཚོ་བ་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་འདྲིད་པར་གནས་པ་དང་། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་བདག་ཅག་ནི་ཆོག་ཤེས་པའོ་སྙམ་དུ་ འཛིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཁྱིམ་གྱི་གནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་རྟག་ཏུ་དགའ་བར་གཟིགས་ནས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། བསྒྲུབ་པས་ཉེ་བར་ གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་གཏང་ཞིང་གང་འདི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དམན་ པ་ཚོལ་བ་ཡིན་གྱིས་དེ་དག་ལ་གང་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་བློ་མོས་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའོ།།བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཛད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་། མཛད་པའི་ཐབས་ཐམས་ཅད་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྙེལ་བ་མི་མངའོ། །བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བསྐྱོད་པ་དང་། གཟིགས་པ་དང་། གསུང་བ་དང་། གནས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མངའ་བ་འདྲ་བའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མི་མངའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཆོག་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་གསུམ་པོ་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། ཐ་མ་གཉིས་མཁྱེན་པ་ནི་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།དང་པོ་མཁྱེན་པ་ནི་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཏོ།

如来的大悲有三十二种：一切法无我，一切法无众生，一切法无命，一切法无补特伽罗，一切法无作者，一切法无住处，一切法无根基，一切法无我所，一切法无主宰，一切法无实体，一切法无生，一切法无死亡转生，一切法非烦恼性，一切法离贪欲，一切法离嗔恚，一切法离愚痴，一切法无来，一切法无去，一切法无造作，一切法无戏论，一切法空性，一切法无相，一切法无愿。然而众生对此不生信解，因此如来对众生生起大悲。
哀叹世间众生互相争斗，为害心所缚，住于嗔恚；世间众生具有颠倒，入于险恶之道，住于邪道；世间众生贪婪，为欲望所压制，不知满足而掠夺他人财物；这些众生为子女、妻子、家庭、财物、粮食的贪爱所役使，于无实质中妄执为有实质；这些众生以不正当方式谋生，互相欺诈；这些众生不知满足，虽享受利养、恭敬、偈颂，却自认为知足；
如来见到这些众生常乐住于家庭之处——痛苦之器、烦恼之源，因此对众生生起大悲。一切法皆由因缘而行，以修行为近住之相，然而众生不能如是了知；众生舍弃无执著的殊胜智慧、殊胜涅槃，而寻求声闻乘、缘觉乘等下劣之乘，为使他们缘念佛智，应当令其心向广大。因此如来对众生生起大悲。
不忘失法性有四种：于一切事业、一切境界、一切方便、一切时中皆无忘失。永断习气亦有四种：于行、视、言、住皆无现似烦恼的行为。
遍知一切种相与最胜智，是对诸法三聚——有意义的、无意义的、非有意义非无意义的——皆圆满证悟。后二者的智慧是一切种智，初者的智慧是最胜智，由此显示具足一切种相最胜的一切智智圆满证悟。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དཔལ་ གྱི་མགུར་ནས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་དང་།བསྟན་པའི་ཆོས་བཀའ་སྩལ་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གིས་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀུར་བ་ནི་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་སྨྲ་བ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པར་དེ་དག་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་འདོགས་པར་བྱེད་པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གང་ཟག་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་ན་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ང་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ། ཡོངས་སུ་ཤེས་བྱ་ཡོངས་ཤེས་ཤིང་། །སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པར་གྱུར། །བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྒོམས་ཟིན་པས། །བཟོད་ ལྡན་དེ་ཕྱིར་ང་སངས་རྒྱས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཏགས་པ་དང་།ལུང་ཁས་བླངས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་ལྡོག་པ་མེད་དེ། སོ་ན་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དོན་དམ་པར་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པ་ཁོ་ནར་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ལ་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལུང་དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ལུང་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པ་ཁོ་ནར་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ངན་པ་མིག་ནད་ན་བས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་མི་ བཟོད་པ་བཞིན་དུ་སྟོབས་བཅུ་དྲི་མ་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་མཛད་པའི་གསུང་མ་ནོར་བའི་འོད་ཟེར་མི་བཟོད་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།མུ་སྟེགས་བྱེད་གླང་པོའི་རིགས་ཅན་ངན་པ་དཔེར་ན་མིག་ནད་ན་བས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་ལ་ བརྟག་པར་མི་བཟོད་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོབས་བཅུ་དྲི་མ་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཆ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་མཛད་པའི་གསུང་མ་ནོར་བའི་འོད་ཟེར་ཉན་པར་མི་བཟོད་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དག་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལས་སྐྱེས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ། སེང་གེ་ཅང་ཤེས་ལྟ་བུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་ལྟ་བུས་སྣ་ནས་གཟུང་ཞིང་ཚར་གཅད་པ སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་རེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།

如来的教言是从通达真实性的吉祥语中所宣说的胜义法、道法和教法。对此等法，一切众生依各自信解而恭敬，以修行等来供养。中观论师们在世俗谛中依五蕴安立名言，随顺世俗而施设诸法。
为显示如此施设并不违背所许，因此说'当一个人出现时，是为了利益众多众生、为了众多众生的安乐而出现'等。同样，'依止我这善知识，众生从生法的轮回苦中得到解脱'等。又如'已遍知所应知，已断除所应断，已修习所应修，故我为具忍佛'等教证也不违背所许。
若对方说：'因为胜义中未承许，所以前述过失并未消除'，这是对方说中观派依五蕴随顺世俗安立一切智者及承许教证，由于胜义中未承许，所以前述违背所许的过失仍然存在的说法。
对此，论释者回答说：'因为没有能证明胜义中彼等存在的推理，且正是未如此承许而破除，故无过失。'意即：你们没有能证明胜义中如来及这些教证存在的推理，而且我们正是未在胜义中承许如来及这些教证存在而破除，所以我们不存在违背所许的过失。
邪恶外道如同眼疾患者不能忍受日轮光芒一般，不能忍受具十力无垢轮照亮一切地的无误教法光芒。此说外道如同患眼疾者不能观察日轮光芒一般，不能听闻具十力无垢轮照亮三有一切分的如来无误教法光芒。
这些说如来非一切智者的人们，对大乘中观从如来教法中生、显明般若波罗蜜多法门、如同良马狮子般的论师，以建立如来为一切智者的理证如同铁钩般钩住其鼻而降伏。
因此他们说：'如来非一切智者，因为是人故，如同其他人一般。或者，如来智非一切智智，因为是智故，如同凡夫之智一般。'

།ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་། སྐུ་ཕྱོགས་ སུ་བྱས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལ་འདིར་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་མི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པར་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་མི་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མི་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་ དང་།དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པར་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།དེའི་ཕྱིར་འདིས་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་དག་ཇི་སྙེད་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་དེ་དག་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་ཏེ་མིག་གི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ ཐམས་ཅད་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ།།མི་ཕལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེའི་སྐྱོན་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དཔེ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དཔེ་མི་ཕལ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བླངས་པ་དེ་ དག་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་མཚོན་པའི་དཔེར་རུང་བ།མི་ཕལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེའི་ ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་མེད་པས་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་ གི་འདོད་པ་གྲུབ་པོ།ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་བ་དང་། རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་སུན་ཕྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཁྱེད་ཚར་བཅད་ཅིང་བདག་ཅག་རྒྱལ་བར་བྱས་སོ།

或者说如来身是一切智智慧的基础，因为是身体的缘故，如同凡夫的身体一样。这些是以如来为主、以智慧为主、以身为主，证成如来非一切智的三种推理。这些也依次配合法、所立法、能立法和譬喻。对于这样的说法，此处论释者说：'若是说胜义谛中如来非一切智者，则因是人的理由不成立，因为法身远离人等戏论，且出世间无漏法聚不属于三界的缘故。'
这是对方以如来为主，说'如来非一切智，因为是人的缘故，如同其他'的破斥，并证成如来是一切智。此处若对方说胜义谛中如来非一切智，则对方的因'是人'不成立。为什么呢？因为胜义谛中如来是法身，法身远离人等戏论，法身中无有一切众生之法，且胜义谛中如来出世间无漏法聚十力等殊胜功德也不属于三界，故胜义谛中如来非人性不成立。
不仅仅是'因为是人'的理由不成立，'因此应知所作性等因的过失'，即对方说'如来非一切智，因为是所作性'等任何理由，都不能成为胜义谛中如来非一切智的因，如同'声是常，因为是眼所取'一样，都有不成立的过失。
'也应说凡夫等喻的过失'是说对方的譬喻不成立。对方说'如同其他'而取凡夫等为喻，在我方胜义谛中一切法无生的立场下，能显示如来非一切智的譬喻——凡夫等非一切智也不存在，故应说对方譬喻依据不成立的过失。
如是对方在胜义谛中无有能成立如来非一切智的因和喻，故成立胜义谛中如来是一切智，以此我方所许成立。破斥对方的能立和自立比量，破除了以一切智成立非一切智，因此我们已经折服你们并使我们获胜。

།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ ཚིགས་དང་།དཔེའི་སྐྱོན་དག་དང་། དེའི་གཏན་ཚིགས་འཛིན་པ་ཉིད་དང་། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་འདིར་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པ་པའི་བདེན་པ་གང་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མི་རྒྱུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཤེས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ རོ།ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་བརྗོད་ན་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྐུའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྐུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྐུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་ ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་འདིར་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་དམ་ པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ལུས་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པས་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ ལྟར་དོན་དམ་པར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于智慧方面，也应当以同样的方式指出因明和譬喻的过失，以及执持因明本身、有所缘等过失。这是说，对于他方以'如来智慧并非一切智智，因为是智慧的缘故，如同凡夫的智慧'这样以智慧为方面来证成非一切智的论点进行破斥，并证成如来智慧即是一切智智。
对此，若说胜义谛中如来智慧非一切智智，则他方所立'因为是智慧'的因不成立。为什么呢？因为在胜义谛中连智慧都不行，更何况说识，在此无有智慧生起，所以'因为是智慧'这一因的意义不成立。
所说'如同凡夫的智慧'这个譬喻也不成立。为什么呢？因为在胜义中凡夫的智慧也是无生，故有譬喻所依不成立的过失。
不仅仅是'因为是智慧'这一因的意义不成立，若他方说'如来智慧非一切智智，因为是能取的缘故，因为有所缘的缘故'等因，这些在胜义中也因无生而不成立，应当指出不成立的过失。
对于身方面，因明和譬喻的过失也是如此。这是说，对于他方以'如来身非一切智智之所依，因为是身体的缘故，如同凡夫的身体'这样以身为方面来证成非一切智的论点进行破斥，并证成如来身即是一切智智之所依。
对此，若说胜义谛中如来身非一切智智之所依，则他方所立'因为是身体'的因不成立。为什么呢？因为在胜义中如来非有身者，故身体不成立，因此'因为是身体'这一因的意义不成立。
所说'如同凡夫的身体'这个譬喻也不成立。为什么呢？因为在胜义中凡夫的身体也是无生，故有譬喻所依不成立的过失。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་བསྒྲུབ་པ་སུན་ཕྱུང་བས་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དོན་ དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་ཉིད་དང་སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་སྙད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟས་གཙང་གི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་འདི་ལ་མི་ཉིད་དང་སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་གྲུབ་པས།དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་གང་ཡིན། ཅི་ཐམས་ཅད་ནི་མི་མཁྱེན་ལ། ཆུང་ཟད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་སྨྲས་ སོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དེས་ཅི་ཞིག་མི་མཁྱེན་པར་འདོད་ཅེས་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་མཁྱེན་ལ། ཆུང་ཟད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་དེས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཞིག་མི་མཁྱེན་པར་འདོད་ཅེས་དྲི་བར་ བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་ལས་འདས་པའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་དེ་མི་མཁྱེན་ཏོ་ཞེ་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ་དེས་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཡང་མཁྱེན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་དེ་མཁྱེན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་མཐིལ་དུ་ནོར་ བུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་མཐིལ་དུ་ཤེལ་སྒོང་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ བཞག་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མཁྱེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་མཁྱེན་ཏོ།།དབང་པོ་ལས་འདས་པ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་ དབྱུང་བ་དང་།རྔུབ་པ་དྲན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། རིག་པ་གསུམ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལག་མཐིལ་དུ་ནོར་བུ་དྲི་ མ་མེད་པ་བཞག་པ་བཞིན་པས་དེ་ལྟར་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ།།ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ང་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དེ་དེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚིག་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྒྲ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

如是暂时破斥他方论证，以此成立胜义如来一切智性。此中若他方作如是言：'胜义如来虽无人性及说者性，故彼为一切智，然世俗如来生于净饭王族，于彼成立人性及说者性，故彼非一切智。'此前主从义趣而出，为答此故，今造释者说：'非一切智'此立宗之义究竟为何？为不知一切而知少分耶？抑或一丝一毫亦不知耶？作此二种观察。
其中若许第一种观察，当问彼等认为何者不知？若他方许'非一切智'即不知一切而知少分，当问彼等认为不知何等一切？
如是问已，彼等若言：'若谓超越根境者。'即答彼不知。为答此故，为证彼亦知超越根境，故示随理推度：'彼知彼故，以是所知故，如置无垢宝等于掌中。'
此等依次配合为有法、所立法、能立法及喻，譬如一切智掌中所置无垢水晶等，以是所知故而彼知之，如是超越根境诸法亦以是所知故而彼知之。
何等为超越根境？即：五蕴、十二处、十八界、不净观、出入息念、四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道支、缘起、三解脱门、三明、四圣谛、四圣种等，世尊知晓如是等超越根境诸法，以是所知故，如掌中所置无垢宝，如是以自在随理推度力，成立世尊一切智性。
复次，世尊所说'我是一切智'中，一切智性之声所诠义一切智性是有，以彼说故，如其言故，是故一切智性之义亦如其声而有。

།འོན་ཏེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་། གྲགས་པས་གནོད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དམ་བཅས་པའི་དེའི་དོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཁྱེན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་གྲགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་མི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ད་འདིར་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པས་གནོད་ པར་འགྱུར་ཏེ།མི་ཡིན་ན་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་འགལ་བས་མ་གྲུབ་པོ། །ཇི་ལྟར་གྲགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པས་མི་རུང་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཁྱེན་པའི་དཔེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཅན་དག་ལས་ བླངས་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་ན་དུད་འགྲོ་ཟས་དང་། གནས་དང་། ཉལ་བ་དང་། འཁྲིག་པའི་འདུ་ཤེས་བཞི་པ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་དག་ཙམ་ཤེས་ན་མི་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཤེས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་དེ་ འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་གྲུབ་པོ།།གཞན་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཐ་སྙད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟས་གཙང་གི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་འདི་ལ་མི་ཉིད་དང་། སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་གྲུབ་པས་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་སྔ་རོལ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གི་ནུབ་མོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ ནས་གང་གི་ནུབ་མོ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐ་ན་ཡི་གེ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་གསུངས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ སྟེ།དབུགས་འབྱུང་བར་ཡང་མི་མཛད། དབུགས་རྔུབ་པར་ཡང་མི་མཛད། རྣམ་པར་རྟོག་པར་ཡང་མི་མཛད། རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་ཡང་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གི་ཤུགས་ཀྱིས། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ གསུང་ཡང་འབྱུང་ལ།ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གསུང་བརྗོད་པ་མི་མངའ་བས་སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ།

然而如果按照后一种观点来理解的话，则会有前说的过失和世间共识的过失。这是说，如果对方认为'完全不知任何事物'的话，那么就会有前说的过失和世间共识的过失，这是不合理的。
怎样会有前说的过失呢？因为之前承许'因为是人故'。也就是说，之前对方承许'如来不是一切智者，因为是人的缘故，就像其他人一样'，现在又承许'完全不知任何事物'，这就与之前承许的观点相违背。因为若是人，就不可能完全不知任何事物，所以这个论点自相矛盾而不成立。
怎样会有世间共识的过失呢？因为凡夫等作为比喻不合理，因为他们也知道某些境。这是说，之前对方说'如来不是一切智者，因为是人的缘故，就像其他人一样'，用凡夫等有知识的人作为完全不知任何事物的比喻，这与世间共识相违背。
比如，在这个世间上，即使是畜生也知道食物、住处、睡眠和交配这四种认知，更何况是人等其他众生对某些境的认知。因此，这个论点与世间共识相违背而不成立。
另外，对方说'世俗谛中的如来生于净饭王族，已成就人性和说法者性，所以不是一切智者'这个说法也不成立。因为《妙法白莲经》中说：'世尊亲口说，在无数劫以前就已现证无上正等正觉。'所以即使从世俗谛的角度来说，也是清净的天性，不是人性，因此人性不成立。
《如来秘密教示经》中说：'寂慧，如来从证得无上正等正觉之夜，直到入无余涅槃之夜，期间未说一字。为什么呢？寂慧，如来恒时安住等持，不出气，不入气，不作分别，不作观察。因为以往愿力的力量，自然成就，能满足众生的心愿的语言也会显现，也会宣说三乘的安立。'所以即使从世俗谛的角度来说，也无言说，不是说法者，因此说法者性不成立。
因此，我们的立场没有承许上的过失。

།ཇི་སྟེ་གཞན་དག་གིས་ འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དུ་གཏོགས་པ་དང་།མ་གཏོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་མཁྱེན་ཏོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ལོག་པའི་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ལྷ་ཆེན་ པོ་དང་།ཁྱབ་འཇུག་དང་། རྐང་མིག་དང་། འཕེལ་བ་དང་། སེར་སྐྱ་དང་། གཟེགས་ཟན་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན།ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་ལོག་པའི་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལོག་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཁྱེན་པར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་སྟེ་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངན་པ་མཁྱེན་པའོ་ཞེ་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སྟོན་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ དང་།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་པ་དག་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། འདི་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོན་པ་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སྟོན་པ་རྫོགས་བྱེད་ལ་ སོགས་པ་དག་རྒྱུ་མེད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་པ་དག་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་ངན་པ་མཁྱེན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ རམ།འོན་ཏེ་ངན་པར་ཤེས་པས་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡང་གྱི་ནའོ། །དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་ནི་རྒྱལ་དཔོག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མུ་སྟེགས་དཔྱོད་ པ་ཅན་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་གསང་བ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ལས་འཇིག་རྟེན་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ།རིག་བྱེད་འབའ་ཞིག་ཡོང་གི་རྟག་པ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་མེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཅན་གཞན་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཅན་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཅན་ཡིན་པར་ཟད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་གི་གཞུང་དེ་ཡང་འདི་ན་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པ་རྒྱལ་དཔོག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རིགས བྱེད་ཀྱི་མཐའ་སྨྲ་བར་ཟད་ཀྱི།རང་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་རིག་བྱེད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་རྒྱལ་དཔོག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ཀྱང་གཞུང་མི་ཚུགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དེ་དག་ལ། འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་ ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁྱེད་ན་རེ་རིག་བྱེད་འབའ་ཞིག་ཡོང་གི་རྟག་པ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་མེད་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཅན་གཞན་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཅན་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཅན་ཡིན་པར་ཟད་ཀྱི། ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།འོ་ན་ཤེས་པ་ཅན་གཞན་དག་ལས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ། གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ།

如果其他人说：'如同他人知晓属于过去、未来、现在以及不属于三时的事物那样，世尊并不了知'，这是对已成立之事的重复论证。因为他们以邪知而错误地了知所知。这是说，假如外道们说：'大自在天、遍入天、足目仙人、增长天、迦毗罗、食米齑仙人等，如何了知属于三时和不属于三时的诸事物，世尊就不了知，所以不是一切智者'，这是对已成立之事的重复论证。大自在天等以邪知而错误地了知所知的数量和实相，而世尊以正确的智慧了知，这在我们的教法中已经成立，因此这种说法不合理。
如果说'不了知'是指'了知恶法'，那么我们的导师是一切智者这一论证，以及其他论师们自己导师的所有因相都成为不定因。这是说，假如外道们说：'不是一切智者，因为了知无因、不相顺因、常见、断见等恶法'，这是不定因。因为在此，外道们主张他们的导师如遍入天等是一切智者，但是见到遍入天等由于了知无因、不相顺因、常见、断见等恶法而不是一切智者。因此，是应该由于了知恶法而如来不是一切智者呢？还是由于了知恶法而遍入天等不是一切智者？所有因相都成为不定因，所以这种说法也不成立。
对于胜论派来说，由如胜论师等而成为不定因。这是说，依据持密续的胜论派的教法，世间上根本没有所谓的一切智者。唯有吠陀是永恒的，没有其他作者，不是一切智者。其他有知者中，有些具有正知，有些具有邪知而已，并没有其他任何一切智者，因此如来也不是一切智者。他们的这种教法，在此也可见胜论派的导师如胜论师等仅是宣说吠陀的究竟，自身并非一切智者。因此，是应该由于吠陀不是一切智者而如来不是一切智者呢？还是应该由于胜论师等不是一切智者而成为不定因？由此教法也不能成立。
因此，为了显示对他们的诘问，首先应当对这些被愚痴所蒙蔽的人们如是询问：'请说由何者，即了知何种本性，才能称为具有正知？'你们说：'唯有吠陀是永恒的，没有其他作者，是一切智者。其他有知者中，有些具有正知，有些具有邪知而已，并没有其他任何一切智者，因此如来也不是一切智者。'那么，在其他有知者中，请说由何者，即了知何种本性，才能称为具有正知？

།དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་ པ་ན།དེ་དག་གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདིའོ་ཞེས་དེ་དག་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་སྨྲ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོན་པ་རྒྱལ་དཔོག་ལ་སོགས་པ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཁྱེད་ ཀྱི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་སྨྲ་ནའོ།།དེ་དག་དེ་སྐད་སྨྲ་ན། འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་དེ་དག་ལ། དགག་པ་སྐབས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་དག་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།འདི་ན་རྒྱལ་དཔོག་ལ་སོགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་ཀྱང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་བཞིན་དུ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ རྒྱལ་དཔོག་ལ་སོགས་པ་དག་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་བཞིན་དུ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རིག་བྱེད་ཉིད་ལས་གང་ཞིག་གླང་པོ་ཆེ་ཐལ་ཀར་མཆེ་བ་དྲུག་དང་ ལྡན་པར་སྤྲུལ་ཏེ།ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ཤིང་འཁྲུངས་ནས་ཤེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་ཐམས་ཅད་འཐུང་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཟླ་གཞན་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་རྒྱ་ཆེར་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གྲུབ་པོ། །གང་དག་མཁས་པར་རློམ་པས་འཁྲུལ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛེས་ལྡན་མ་གསོད་པ་མ་སྦྲན་པའི་ཕྱིར་ དང་།བྲམ་ཟེའི་བུ་མོ་དྲེགས་མས་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དམར་ཅན་གྱི་བུ་འཇིག་པ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ཞེས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷས་བྱིན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་བདག་ཉིད་ཀྱང་འཁྲུལ་པས་ཕུང་བར་བྱེད་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་ལམ་ལོག་པར་གཏོང་བ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མི་ཕལ་པས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ལུང་སྟོན་པ་དང་། མཛེས་ལྡན་མ་གསོད་པ་དག་སྦྲོན་པ་དང་། དྲེགས་མའི་ སྐུར་པ་ཟློག་པ་དང་།དམར་ཅན་གྱི་བུ་ཇིས་འཇིག་པ་དང་། འཁོར་བའི་མཐའ་སྟོན་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བཟློག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་དེ་དག་མི་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

当如是问时，如果他们说'此之本性是这个'，执持他们的宗义而说，即是当如是问时，他们这样说：'我等导师如胜论师等，此之本性是具有正确知见；你们的导师如来，此之本性是具有错误知见。'他们执持自宗而如是说。
若他们如是说，论释者对他们应当广说如何破斥之理。此中，胜论师等及其他凡夫，因无明而见为具有错误知见。因此，如来岂会因无明而如其他凡夫一样具有错误知见？抑或胜论师等因无明而如其他凡夫一样具有错误知见尚不确定，故如来具有错误知见未得成立。
又从吠陀中说：'某人化现为六牙白象，入于母胎，出生后饮尽一切所知之海，此即是世间一切智者。'此无他故，应广说如来即是一切智者之决定因相。由此，一切智性得以成立。
某些自诩为智者的迷惑者说：'如来非一切智者，因为未记说未记说之事，未预言孟姝杀人，未能避免梵女胜慢诽谤，未确知赤色城子之灭亡，自承不知轮回之前际，以及提婆达多出家等缘故，如同凡夫。'此乃外道中有些人虽非一切智却自诩为一切智，不仅自误且误导他人走入邪道者，欲证成如来非一切智者之推理。
此等应当依次配合法、所立法、能立法及喻。譬如凡夫不知未记说之事、不知孟姝杀人、不能避免胜慢诽谤、不知赤色城子何时灭亡、不能宣说轮回边际、不能阻止提婆达多出家等，故非一切智；如是，如来亦不知彼等，故非一切智。

།དེ་ལ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་འང་མ་ཡིན། མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་དེ་ལུས་དེ་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཛེས་ལྡན་མ་གསོད་པ་མ་སྦྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པའི་ཕྱིར་ཤཱཀྱའི་བུ་མོ་མཛེས་ལྡན་མ་བསད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཆག་སར་བོར་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྔར་མ་སྦྲན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བྲམ་ཟེའི་བུ་མོ་དྲེགས་མས་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པའི་ཕྱིར་ཤིང་གི་གཞོང་བུ་ལྟོ་བར་གླན་ཏེ་གཡོགས་ནས་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདུན་དུ། དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མས་བདག་སྦྲུམ་པར་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་བཟློག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གྲོང་ཁྱེར་དམར་ཅན་གྱི་བུ་འཇིག་པ་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཆུའམ་མེས་འཇིག་གོ་ཞེས་གསུངས་པས་གཏན་ལ་བབ་པར་ཆུའམ་མེ་གང་གིས་འཇིག་པ་ངེས་པར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ ཁས་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གིས་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷས་བྱིན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ན། དེ་དག་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ བྱེད་པར་འགྱུར་བར་མི་མཁྱེན་ནས་དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

关于未记别的事物称为未记别者，即是指这十四种未记别之事，也就是：世间是常或世间无常，亦常亦无常或非常非无常，
世间有边际或世间无边际，亦有边际亦无边际或非有边际非无边际，
如来涅槃后是有或如来涅槃后是无，如来涅槃后亦有亦无或如来涅槃后非有非无，
命即是身或命异身异，这些未记别之事，如来也未予记别。
关于美女未预先告知杀害一事，是指婆罗门为诽谤世尊，杀害释迦女美女后抛尸于世尊经行处，如来未预先告知此事。
关于婆罗门女慢女诽谤一事，是指她为诽谤世尊，在腹部绑上木盆遮掩，在大众面前说：'沙门乔达摩使我怀孕'，如来未加制止。
关于红城子毁灭未确定一事，是指世尊说此城将为水或火所毁，但未确定究竟是水灭还是火灭。
关于自认不知轮回之前际不可见一事，是指当他人问及轮回前际是否可见时，世尊说不可见，因此承认自己不知。
关于提婆达多出家一事，是指不知他出家后会造成僧团分裂而允许其出家，因此如来非一切智。

།སྩོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་འདི་སྐད་ཟེར་བ་དག་བསྡུ་སྟེ། ཤེས་བྱ་མཐའ་ ཡས་ཀུན་ཤེས་མིན།།ཤེས་བྱེད་གཞན་ཡོད་ཐུག་པ་མེད། །གཅིག་གིས་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱར་མི་ནུས། །སྦྱོར་བ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། །བསྟན་བཅོས་ཀུན་ཤེས་ག་ལ་ཡིན། །རིག་བྱེད་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཀློག་པ་གང་དག་མི་སྲིད་ ཕྱིར།།འཇིག་རྟེན་དག་ན་མི་རྣམས་དང་། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ལའང་ཀུན་མཁྱེན་མེད། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའམ། །གལ་ཏེ་མི་ཤེས་ཀུན་རིག་མིན། །མ་འོངས་པ་དག་མི་ཤེས་ཕྱིར། །ཀུན་རིག་མེད་པ་ཁོ་ནར་སེམས། །གང་ཕྱིར་ཀུན་མཁྱེན་སུན་འབྱིན་པ། །ཁོ་བོ་ ཉིད་ཀྱང་ཤེས་མ་གྱུར།།རྡོ་སྒྱོགས་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡི། །ལྷས་བྱིན་བསྡུས་པར་གྱུར་ཕྱིར་དང་། །གླང་པོའི་དབང་པོ་འོང་བ་ཡི། །མ་འོངས་པ་དག་ཤེས་མ་གྱུར། །སྐུར་འདེབས་མཛེས་ལྡན་གསོད་པ་དང་། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བསྟན་མ་གྱུར། །གང་ཕྱིར་དང་པོ་ཉིད་ནས་ནི། ། དགེ་སློང་བསྲུང་བ་མ་བྱས་ཕྱིར། །བདུད་ཀྱི་ལས་ནི་མི་ཤེས་པས། །སཱ་ལའི་གྲོང་དུ་ཞུགས་པ་དང་། །བྲམ་ཟེ་བརྗེད་པར་གྱུར་ནས་ནི། །ནས་རུལ་བྱིན་པ་ཟོས་པར་གྱུར། །བསླབ་གཞི་འཆའ་བའི་སྔ་རོལ་དུ། །ལྟུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དག་།ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བྱས་མ་གྱུར། །དེ་ཕྱིར་མ་འོངས་ཤེས པ་མིན།།ན་ཚོད་དང་ནི་རིགས་དང་རུས། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དང་། །ཐོས་དང་ཤེས་དང་འབྲས་བུ་ཡིས། །ཕྱུག་པའི་རྐང་ལ་ཕྱག་བྱར་རིགས། །གང་ལ་ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་བ་ཡི། །ཆོས་དེ་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་འདོད། །སེམས་ཅན་སྐལ་ལྡན་མི་ཤེས་ཤིང་། །ད་ལྟར་བྱུང་བའང་མི་ཤེས་ཕྱིར། ། ལྔ་པ་དང་ནི་བཟང་སྡེའི་ཚོགས། །ད་ལྟར་ག་ལ་འཁོད་ཅེས་འདྲི། །ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྲན་པའི་ཕྱིར། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཤེས་མ་གྱུར། །གང་ཕྱིར་རེངས་བྱེད་སྒྱུ་རྩལ་ཤེས། །ཤི་བ་དག་ཀྱང་ལྷས་བསྟན་པ། །དེ་ཕྱིར་འདས་པ་མི་ཤེས་པས། །དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མིན། །གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་པར་འགྱུར བ་ནི།།མེ་འམ་ཆུས་ནི་མ་ངེས་པས། །ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཅན་ནི། །ཀུན་མཁྱེན་མིན་པར་གསལ་བར་ཤེས། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་གྱུར་ན། །གཞན་ལ་འདྲི་བ་མི་རིགས་གྲང་། །དེས་ནི་དགེ་སློང་ཚོགས་རྣམས་ལ། །ད་ལྟར་ཅི་སྨྲ་འཁོད་ཅེས་དྲི། །མུ་སྟེགས་འདི་དག་ངོ་ཚ་མེད། །ང་ནི་ ལུས་ཅན་མཆོག་ཡིན་ཞེས།།བདག་སྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་བྱེད་པ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་མཁྱེན་ཡིན་པར་འདོད། །ངས་ནི་སྔོན་བྱུང་མ་ཡིན་པའི། །འཕགས་ལམ་སྙིང་པོ་ཐོབ་གྱུར་ཅེས། །སྔ་ཕྱི་འགལ་བའི་ཚིག་སྨྲ་བ། །ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་ཡང་དམ་བཅས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས། སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་ དག་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་རྒོལ་བ་དེ་དག་གིས་སྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པའི་དོན་དམ་པར་བརྟགས་ནས། སྐྱོན་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་ གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དག་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

等字表示外道为证明如来非一切智者而说的论据如下：'所知无边故非知，能知他者无穷尽，一者因与非因等，不能了知一切法，无有修习所缘故，岂能通达诸论典，一切吠陀经典中，读诵皆不可得故，世间所有诸人类，外道亦无一切智，或生贪欲及嗔恚，若有无知非遍知，以不了知未来故，定无一切智者想，由于破斥一切智，我亦不能知晓故，提婆达多掷石时，不知其会被摄受，大象将来之事情，未来之事不能知，诽谤孙陀利杀害，为何未能预先说，由于最初之时起，未能守护诸比丘，不知魔业所为故，入娑罗聚落之时，婆罗门忘失正念，食用陈腐之稻谷，于制学处之前时，诸堕罪之安立等，为何未能预先制，是故不知未来事，年龄种姓与血统，具足戒律功德者，多闻智慧与果德，应当礼敬其足下，于法生起疑虑时，谁愿宣说彼等法，不知有缘众生故，现在之事亦不知，五比丘与贤众部，今在何处有人问，由天人来告知故，现在之事不能知，由于能知咒术故，死者亦为天所示，是故不知过去事，故非一切智者也，城邑将毁灭之时，火或水灾不决定，具有疑惑语言者，明知非是一切智，若是一切智者时，询问他人不应理，彼向比丘众人问，今说何事安住否，此诸外道无惭耻，我是有情中最胜，自赞毁他作是事，如何堪为一切智，我得昔所未有之，圣道精要而成就，前后相违语言者，如何堪为一切智。'
这些也是论据，因此说如来非一切智者。
对此所说之回答，此处注释者说：'应当观察彼等所立之义，并应阐述如前所说之过失，以及应当随理阐述因与喻之过失。'此处彼等论敌破立并证成如来非一切智性时，应当观察对方所立之真实义，并应阐述如前所说之过失，以及应当随理阐述因与喻之过失。

།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛེས་ལྡན་མ་གསོད་པར་མ་སྦྲན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྲམ་ཟེའི་བུ་མོ་དྲེགས་ མས་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དང་།གྲོང་ཁྱེར་དམར་ཅན་གྱི་བུ་འཇིག་པ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ཞེས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷས་བྱིན་རབ་ཏུ་ཕྱུང་བ་དང་། ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་ཀུན་མཁྱེན་མིན། །ཤེས་བྱེད་གཞན་ཡོད་ཐུག་པ་ མེད།།གཅིག་གིས་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱར་མི་ནུས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་པའི་དཔེ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་མི་ཕལ་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འདིར་ཐ་སྙད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་ བཅས་པ་དེའི་དོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་གང་ཡིན།ཅི་ཐམས་ཅད་ནི་མི་མཁྱེན་ལ། ཅུང་ཟད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཁྱེན་པ་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དེས་ཅི་ཞིག་མི་མཁྱེན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་དབང་པོ་ལས་འདས་པའོ་ཞེ་ན། དེས་དེ་མཁྱེན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་མཐིལ་དུ་ནོར་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ།།འོན་ཏེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་། གྲགས་པས་གནོད་དེ། དེ་མི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་ གྲགས་པས་མི་རུང་སྟེ།དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་དགག་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་སྤྱིར་གདབ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གིས། ཤེས་བྱ་ མཐའ་ཡས་ཀུན་ཤེས་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སུན་འབྱིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་ལན་གདབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁས་རྟག་ཏུ་ནི། །གཟུགས་དངོས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འདྲ་བས། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ པར་འདོད།།ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་མཉམ་པའི་ཕྱིར། །ཐུབ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྲུབ། །ཐུབ་པ་མེད་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལུང་ལས་ཡེ་ཤེས་ཆ་ཕྲར་གསུངས། །གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ན། །བདག་ནི་ཤེས་ལྡན་གླེན་པ་ཞེས། །རང་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །བདག་ཉིད་ཤེས་ པ་འགལ་བ་མེད།།ང་ནི་བདག་དང་ལྔ་ཡིན་ཞེས། །དེས་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམ་པར་མཁྱེན། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་མཁྱེན་ཏེ། །མར་མེས་བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་ནོ། །གཅིག་གིས་དོན་རྣམས་མང་པོ་དག་།རྣམ་པར་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྣང་། །གང་ཕྱིར་སྟོན་པ་སྤྱན་ལྡན་པ། །དམུས་ལོང་ མང་པོ་རྣམས་ལྟར་མིན།།རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་བཤད་པ་ལ། །སྦྱོར་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི། །རིག་བྱེད་ཉེར་ཞི་མ་ཡིན་པས། །དེ་ཕྱིར་མཁྱེན་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འཆི་མེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །རིག་བྱེད་རྣམས་ལ་ཞི་ཡོད་ན། །མི་རུང་དེ་ནི་ལོག་པ་སྟེ། །མི་རྟག་རྟག་པར་ རྟོག་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་འཆི་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མེའི་གནས་དག་ཏུ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་ཟླ་བ་ཉ་བ་མཐོང་གི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། ཟླ་བ་བཞི་བཞི་ཞིང་ཟླ་བ་བཞི་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། ཟླ་བ་དྲུག་དྲུག་ཅིང་ཕྱུགས་འདོགས་པའི་ མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་།ལོ་རེ་རེ་ཞིང་སྨན་སོ་མའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཞིང་མེ་མཆོད་པ་འདོད་པ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྨྲས་པ། དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་ལོའི་བར་གྱི་མིང་དུ་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是说道，若于此处说胜义中如来非一切智者，则以未记说之事物未记说故，以未预言美女将被杀故，以婆罗门女傲慢诽谤故，以未确知红色城市之子将毁灭故，以自身承认不知轮回之前际不可见故，以提婆达多出家故。
'所知无边非遍知，能知他者无穷尽，一者不能知一切，因果运行皆难知'等理由之义不成立。
何以故？如是胜义中未记说之事物等皆不生故。如同凡夫之喻亦不成立。何以故？如是胜义中凡夫亦不生，故有所依不成之过失。
若说世俗中如来非一切智者，则所立'非一切智'之义究竟为何？是不知一切而知少许耶？抑或一点也不知耶？
若如第一种情况，则认为他不知何者？若说超越感官者，则他知之，以是所知故，如同掌中无垢宝等。
若如第二种情况，则违背前宗，且为世间共识所违。以承认彼非非人故，以凡夫等喻为世间共识所不容，因彼等亦知某些境故，如前所说理应如理破除。
首先这些是对一切诤论的总体回答。现在对前宗论者以'所知无边非遍知'等诤论理由，当一一作答：
'如虚空恒时，遍及诸色法，如是智如空，遍及诸所知。智与所知等，故成一切智，无有非能者，经说智微细。'
'以于此世间，我知者愚者，于自智生起，自知无相违。我与五为一，数论皆遍知，自性亦遍知，如灯照自身。'
'一知诸多义，现见亦遍知，以佛具慧眼，不同众盲人。宣说佛教法，无缘之加行，非为寂吠陀，是故知未说。'
'若谓有不死，吠陀有寂灭，不然彼颠倒，无常执为常。'
因为他们所计无死即是无常，如说于火处每半月见满月而行供祭，每四月行四月祭，每六月行牲祭，每年行鲜药祭，每百年行火祭欲行等所说，彼等于世间为年限之名称，皆住于无常性故。

།རིག་བྱེད་རྣམས་ ལ་དོན་གསུམ་ཏེ།།ཤིས་བརྗོད་བསྟོད་དང་ཆོ་གའོ། །དེ་ལ་ཤིས་པ་བརྗོད་པ་ནི་མཐོ་རིས་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་།བར་སྣང་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་།ས་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་།ཆུ་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྟོད་པ་ནི་མདོག་སྔོན་མགྲིན་པ་དམར་པོ་དང་། ཁ་དོག་ནག་པོ་སྦྱིན་སྲེག་ཟ། །འབྱུང་པོ་ཀུན་གྱི་ མུན་སེལ་བ།།དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་སོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོ་ག་ནི་མར་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་དང་། འབྲུའི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་གང་དུ་ཡང་ཐར་པ་མི་འཐོབ་པོ། །གཞན་ཡང་རིག་བྱེད་རྣམས་ནི་སྔ་བའི་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་ཉིད་འདོད་ན། །མི་ཤེས་ ལོག་ལྟ་ལ་སོགས་པ།།ཅི་ཕྱིར་དེ་དག་ཚད་མ་མིན། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གང་བྱུང་བ། །དེ་དག་ཚད་མར་ཁྱོད་འདོད་ན། །ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ཡང་དག་ལྟ། །དེ་ཡང་ཚད་མར་མི་རིགས་འགྱུར། །གཞན་ཡང་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་ནི། །རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་སྔ་བ་སྟེ། །འདི་ལྟར་མར་མེ་མཛད་ལ་སོགས། །བདེ་གཤེགས་ གྲངས་མེད་འདས་ཕྱིར་རོ།།ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པ། །དོན་མེད་དེ་ཤེས་ཅི་ལ་དགོས། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། །ཀུན་མཁྱེན་མིན་པས་གཉི་ག་སྐྱོན། །དེའི་ལན་དུ་བཤད་པ། དཔེར་ན་དེད་དཔོན་ལམ་དང་ནི། །ལམ་མིན་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་གིས། །ལམ་ངན་ ཡོངས་སུ་སྤོང་བྱེད་ཅིང་།།བཟང་པོའི་ལམ་དུ་འཛུད་པ་ལྟར། །སྟོན་པས་ཞི་བ་ཐོབ་མཛད་ཕྱིར། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ལམ་ཡང་མཁྱེན། །རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་མཁྱེན་ཏེ། །ལམ་ངན་བཞིན་དུ་བསྟན་མ་མཛད། །དཔེར་ན་འབྲས་ཀྱི་དོན་དུ་ནི། །ཞིང་གི་ལས་ལ་བརྩོན་བྱེད་པ། །འབྲུ་རྣམས་ འཐོབ་པར་འདོད་མོད་ཀྱི།།སོག་མ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སྟོན་པ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གྱུར་པ། །རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཆུབ་པར་བཞེད། །དེ་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། །རིག་བྱེད་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ། །ཕྱིན་པ་ཡོད་མིན་གང་སྨྲས་པ། །སྟོན་ པ་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི།།དང་པོ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་གྲུབ། །ཇི་ལྟར་ལ་ལས་མི་ལྡོབ་པ། །མཐོང་ནས་ཉིན་བརྒྱ་ཀློག་བྱེད་པ། །འགའ་ཡོད་མིན་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟར། །ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་འདི་དེ་དང་འདྲ། །ཇི་ལྟར་ཚེ་ནི་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། །འཆི་བའི་རྒྱུ་ནི་འདོད་བྱེད་ཅིང་། །དེ་དག་སྤང་ཕྱིར་ཤེས་ བྱེད་ལྟར།།གར་ལ་སོགས་པ་ཤེས་དེ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་མིས་ནི་དུག་དག་གིས། །མི་རྣམས་འཆི་བར་ཤེས་གྱུར་ཀྱང་། །གང་ཕྱིར་དུག་དེ་མ་ཟོས་ན། །འཆི་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལྟར། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་། །གར་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་།མཁྱེན་ ཀྱང་ཆགས་དང་སྡང་མི་འགྱུར།།གར་ལ་ཀུན་སྤྱོད་སྤངས་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སུན་འབྱིན་པ་ཁོ་བོ་ཡང་ཤེས་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་། འདིར་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་གྱུར་པས། །དེས་ནི་རྒྱལ་བ་སུན་འབྱིན་པ། །མ་འོངས་ཁྱོད་ནི་རྣམ་མཁྱེན་ཏེ། ། མིང་བརྗོད་ཅིར་ཡང་དགོས་པ་མེད། །རབ་བྱུང་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཡི། །རྒྱུ་ཡིན་པར་ནི་རབ་མཁྱེན་པས། །དེས་ནི་དགེ་འདུན་འབྱེད་འགྱུར་ཡང་། །དེ་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་སྤངས་མ་མཛད། །རྡོ་སྒྱོགས་འཕེན་པ་གང་ཡིན་པ། །དེའི་ཚེ་སྟོན་པའི་ཕྲིན་ལས་ནི། །སྨས་འགྱུར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡི། །རྣམ སྨིན་འབྲས་བུ་དེ་འདྲ་ཡིན།།སྟོན་པས་སྐུར་འདེབས་གང་ཡིན་པ། །མཁྱེན་ཀྱང་གསུངས་པར་མ་གྱུར་པ། །དེར་ལུང་བསྟན་ན་ལས་དེ་ཡི། །འབྲས་བུ་ཆུང་ཟད་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཛེས་ལྡན་འཆི་འགྱུར་བ། །མི་མཁྱེན་མ་བསྐྱབས་ཕྱིར་ཞེ་ན། །ཇི་ལྟ་ཐུབ་པ་མངའ་མཛད་ན། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་འདའ། །གྲོང་དུ་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ནི། །བདུད་ཀྱིས་ཀླན་ཀ་བཙལ་བྱས་པ། །འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་གཟུང་ཕྱིར་ཏེ། །དེར་ནི་ཞལ་མཐོང་སྣང་ཕྱིར་རོ།

吠陀有三种内容：吉祥语、赞颂和仪轨。其中吉祥语是指'愿天界安宁、愿虚空安宁、愿大地安宁、愿水界安宁'等等。
赞颂是指'蓝色身躯红色颈、黑色容貌食火供、能除一切众生暗、恒常遍行于一切'等等。
仪轨是指酥油供养、谷物供养等，以这三种内容都不能获得解脱。
另外，如果认为吠陀因为古老就是量，那么无明、邪见等为什么不是量？如果你认为现在所生的是量，那么智慧和正见也不应成为量。
再者，吠陀诸法比佛陀教法更早，因为燃灯佛等无数如来已经涅槃。
对方说：如果吠陀等无义，为何需要了知？如果不了知，则非遍知，两者都有过失。
对此回答：譬如船长通晓正道与非道，舍弃恶道而引导至善道。同样，导师为获得寂灭而通达八正道，也遍知吠陀诸法，但不像恶道那样宣说。
譬如为获得稻谷而精进耕作，虽想获得谷物，稻草也会生长。同样，导师圆满佛陀通达一切论典，也通达吠陀诸法，因此牟尼是遍知。
所说'没有通达一切吠陀的彼岸'，已证明导师是最初持有吠陀者。
就像有人说'见到某人不能读书，就说没有人能读百日'一样，你的这些话与此相似。
如同为了护持生命而了知死亡原因，为了断除而了知，同样也了知舞蹈等。
如同人们虽知毒能致人死亡，但因为不食用毒物而不会死亡。同样，如来虽通达舞蹈等论典，但不会生起贪嗔，因为已断除舞蹈等行为。
对于所说'我也不知遍知者的过失'，此处已说明特征，以此破斥佛陀，未来你是遍知，不需要说任何名称。
因为完全了知出家是灭苦的因，所以虽然会导致僧团分裂，也未舍弃提婆达多。
投掷石块时，导师的事业不会白费，那样的果报必定成熟。
导师虽知诽谤但未说，因为若授记则彼业果将变小。
若说因不知妙贤将死而未救护，如果牟尼有能力，一切众生都将涅槃。
入城之后魔寻过失，是为摄受世间，因为彼处能见到尊颜。

།གླང་པོ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་ནི། །འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། །བཅོམ་ལྡན་གྲོང་དུ་ཞུགས་གྱུར་ཅིང་། ། ཐུབ་པ་མི་མཁྱེན་གཤེགས་མ་ཡིན། །ཆོ་འཕྲུལ་དག་ཀྱང་མཐོང་གྱུར་ཅིང་། །ཆོས་ཀྱང་ཐོས་པར་གྱུར་པ་ན། །དེ་ཡི་བསོད་ནམས་འཕེལ་གཟིགས་ནས། །རྒྱུ་སྐར་བཟང་པོ་བསྡུ་བ་མཛད། །ལམ་མགོ་གསུམ་པོ་བསྟན་ཕྱིར་དང་། །གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་སྤང་ཕྱིར་དང་། །ལས་ལམ་ཐམས་ཅད བསྟན་པའི་ཕྱིར།།བསླབ་པ་སྔར་ནི་བྱས་པ་ཡིན། །གཞན་ཡང་། གསོ་སྦྱོང་བསྟན་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །ཉེས་སྤྱོད་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ནི། །སྡོམ་པ་ཀུན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་ནི། །བསླབ་པ་དག་ནི་བཅའ་བར་བཞེད། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་བསྟན་ཅིང་། །རྐང་ལག་ལེགས་པར་སྡོམ་ཕྱིར་དང་། ། དགེ་སློང་གིས་ནི་ཆོས་བཞིའི་ཕྱིར། །བསླབ་པ་དག་ནི་བཅའ་བར་བཞེད། །གང་ཚེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ནི། །དགེ་སློང་རྣམས་ལས་བསླབ་ཚོགས་མཛད། །ལྟུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། །ཉེས་པའི་ཚུལ་དང་མཐུན་ཕྱིར་རོ། །གང་ཕྱིར་ན་ཚོད་རིགས་དང་ནི། །རུས་ལ་སོགས་ལས་བཙུན་མི་སྒྲུབ། །བསྙེན པར་རྫོགས་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས།།དེ་ཕྱིར་ན་ཚོད་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །གང་ཕྱིར་བསྙེན་རྫོགས་རིགས་ཀུན་ལ། །ཐ་དད་མེད་པར་སྟོན་བྱེད་པ། །དེ་ཕྱིར་རུས་དང་རིགས་གྱུར་པའི། །ཁྱད་པར་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚུལ་ལས་ཕྱག་བྱ་བར། །འདོད་ན་དེ་ཕྱིར་བསྙེན་རྫོགས་ལ། །ཕྱག་བྱར་འོས་ ཏེ་བསྙེན་རྫོགས་ཏེ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །འགྲན་པའི་ཕྱིར་དང་རྨོངས་པའི་ཕྱིར། །གླེན་ཕྱིར་སྲེད་པའི་ཕྱིར་དང་ནི། །དེ་བཞིན་བསྟོད་ཕྱིར་ནོར་འཐོབ་པས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱག་མི་བྱ། །འགྲན་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ནི། །ཐོས་དང་ཤེས་ལ་བརྩོན་བྱེད་ན། །ཐོས་ཤེས་འབྲས་བུ་ ཚུལ་ཡིན་པས།།ཅི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱག་མི་བྱ། །གཞན་ཡང་། ཇི་ལྟར་ཕ་དང་ཕུ་བོ་དག་།འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཡང་། །གཞོན་ནུ་ཐོབ་ཤེས་ལྡན་པ་ལ། །ཕྱག་བྱར་རིགས་པ་མ་ཡིན་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་དང་པོ་བསྙེན་རྫོགས་པ། །རྒན་ཕྱིར་ཕྱག་བྱར་འོས་པར་འདོད། །ཐོས་ཤེས་ལྡན་ པས་དགེ་སློང་ཉིད།།ཕྱིས་ནས་ཐོབ་ན་གཞོན་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཐོས་ཤེས་ཡོན་ཏན་གྱིས། །ཕྱུག་པ་ཕྱག་བྱའི་འོས་ཡིན་ན། །ན་ཚོད་ཡོན་ཏན་མཉམ་པ་དག་།གང་ལ་གང་གིས་ཕྱག་ཀྱང་བྱ། །འབྲས་བུ་མངོན་ཤེས་སྤངས་པ་དག་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཤེས་དཀའ་བས། །དེ་ལ་ཕྱག་བྱར་མ་ གསུངས་ཏེ།།མཉམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱག་མི་བྱ། །སྟོན་པ་ཐུགས་ལས་ཆུང་མཛད་པ། །སྐལ་ལྡན་ཐུགས་སུ་མ་ཆུད་མིན། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཀུན་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། །དེ་ཤེས་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །རངས་བྱེད་སྒྱུ་རྩལ་ཤེས་བཞི་དང་། །ལྔ་པ་བཟང་སྡེ་འཁོད་པ་དག་།སྟོན་པས་བརྩལ་ བ་མ་མཛད་དེ།།སྐལ་ལྡན་ཉིད་ལ་གཟིགས་པ་མཛད། །གང་ལ་བརྩལ་བ་མཛད་པ་དེར། །མཁྱེན་པ་འཇུག་པར་རིགས་པ་ཡིན། །དེ་གཉིས་ཤི་དང་གནས་པ་དག་།མགོན་པོ་རང་གིས་མཁྱེན་པར་གྱུར། །གང་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་པ་ལ། །ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ། དེ་ཕྱིར་ངེས་པར་མ་གསུངས་ཏེ། མགོ་གཅིག་ལུང་མ་བསྟན་དེ་བཞིན། །བསླབ་པ་བཅའ་བར་མཛད་པ་དང་། ཆོས་དོན་བཤད་པར་མཛད་སླད་དུ། །ད་ལྟར་ཇི་སྨྲ་འཁོད་ཅེས་རྨས། །མཁྱེན་བཞིན་དུ་ནི་རྨས་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་མི་ཤེས་ཚུལ་གྱིས་ནི། །ཟན་ལ་འགྲོ བར་སྤངས་སམ་ཞེས།།འདྲི་བ་མི་རིགས་མ་ཡིན་ལྟར། །སྟོན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ང་མཆོག་ཡིན་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ། །སེམས་ཅན་སྤྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། །བག་ཡོད་པ་དང་བདེར་འགྱུར་ཞིང་། །མངོན་པར་དགའ་བར་མཛད་ཕྱིར་རོ། །མུ་སྟེགས་ངན་ཅེས་གང་གསུངས་པ། །འདྲེན་པ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི།།རྗེས་སུ་བརྩེ་བས་དེ་དག་ནི། །ངན་སོང་ལམ་ངན་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །སྔ་ཕྱི་འགལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དོན་ཤེས་མིན་པ་ཁྱོད་སྨྲས་ཏེ། །འཕགས་ལམ་རང་བྱུང་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར། །ལུས་ཅན་གཞན་ལ་སྔོན་མ་བྱུང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་འཕགས་པའི་ལམ། །དབྱེར་ མེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཁྱེན།།སྔོན་གྱིས་སངས་རྒྱས་རྗེས་གཤེགས་པས། །དེ་ཚེ་རྙིང་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། །དེ་ལྟར་སུན་འབྱིན་པ་སྔར་སྨྲས་པ་དེ་དག་གི་ལན་གདབ་པར་བྱའོ།

为了调伏大象以及为了摄受世间，世尊入于城中，并非智者不知而行。
当见到神变并且听闻佛法时，见其福德增长，即摄受善星宿。
为显示三道之始，为断一切不善，为显示一切业道，故先制定学处。
复次，为显布萨，三种恶行以及为一切律仪，故欲制定学处。
为显示念住，为善护手足，为比丘四法，故欲制定学处。
当初首次为诸比丘制定学处时，建立诸堕罪是随顺过失之理。
因为年龄、种姓等不能成就尊贵，依止圆具戒，故宣说年龄。
因为显示圆具戒于一切种姓无有差别，故种姓与家族的差别不应理。
若欲依戒律礼敬，则应礼敬圆具戒，因为圆具戒是一切戒律之基础。
为了竞争、愚痴、愚昧、贪欲，以及为了赞誉获财，故不应礼敬彼。
若为竞争及欲望而精进闻法与智慧，闻慧果实即是戒律，为何不礼敬彼？
复次，如同父亲和兄长，虽无世间智慧，对年少具智者，不应礼敬一般。
故先受圆具戒者，因年长应受礼敬，具闻慧比丘后得，则为年少。
若以多闻智慧功德，富足者应受礼敬，年龄功德相等者，谁应向谁礼敬？
果位神通断除者，凡夫难知，故未说应礼敬彼，平等者亦不礼敬。
导师示现轻微，非不入具缘心中，如是持一切法，而知此极为稀有。
令喜四种技艺，及第五善军安住，导师未作劝勉，唯观具缘者。
于所作劝勉处，智慧趣入应理，彼二死亡与住世，怙主自己已知。
因为城邑毁坏，无有决定，故未决定宣说，如是一分无记。
为制定学处，及解说法义，问今说何住，虽知而问。
如以不知之理，问是否舍弃食，询问不应理般，导师与此相同。
宣说'我最胜'，是为令众生欢喜，及为令谨慎安乐，令生欢喜故。
所说'外道恶'，导师对诸众生，以悲悯故，为遮恶趣恶道。
所谓前后相违，是汝不解义而说，因圣道自然故，其他有情前未有。
八支圣道，如来无别而知，随前佛足迹而行，故说彼时为旧。
如是应答前说诸破斥。

།ཇི་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྟེ་ ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ནའོ། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་གི་སྟོན་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འདི་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་རང་གི་སྟོན་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་པར་མཐོང་བས། དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་དག་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་དག་བཞིན་དུ་ཁྱེད་རང་གི་སྟོན་པ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བག་རྐྱོང་སྟེ་སྨྲ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བག་རྐྱོང་སྟེ་སྨྲ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲི་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། གལ་ཏེ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དག་གམ། ཚིག་གི་དོན་དྲུག་གི་རྫས་དག་གམ། གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུའོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་དག་འདོད་པའི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དག་གམ།བྱེ་བྲག་པ་དག་འདོད་པའི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་གི་རྫས་དག་གམ། གྲངས་ཅན་དག་འདོད་པའི་གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུའོ་ཞེ་ནའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྲོག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱར་མི་རུང་སྟེ།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་སྤྱི་བོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེའམ། རྟ་ཉིད་ཅེ་འམ། བ་ལང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཆེན་པོ་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ཁྱད་ པར་མེད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ། །དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། དེས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏེ་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེས་སྤྱི་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པས། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །སྤྱི་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ནི་བསྟན་ཀྱང་ཟིན་ལ་སྟོན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་འདི་ ཉིད་ལས་སོ།

如果说'由于一切是未记别的缘故'而说出这个理由的意思是：如果对方这样说：'如来不是一切智者，因为对一切都未记别，就像普通人一样'而说出这个理由。
对此回答说：'即便如此，由于自宗导师也是不确定的'。这里外道自宗的导师们也都被看到是对一切未记别的，因此，是由于一切未记别的缘故，如同普通人一样，如来不是一切智者呢？还是由于一切未记别的缘故，如同普通人一样，你们自己的导师不是一切智者呢？这是不确定的，所以这个理由也是不合理的。
'如来是无颠倒智者'这样坚定地说，这是总结和量果。由于如实无颠倒地了知所知的一切数量和一切实相，所以成立为一切智者，应当这样坚定地说。
以'一切是什么'这句话，是为了显示对方理由中'由于一切未记别的缘故'这一点是不成立的，因此提出询问其词义是什么。
当这样询问时，'如果说是命等，或者是六句义的实体，或者是胜论和数论'的意思是：如果对方说'一切'是指裸形外道所承许的命等，或者是胜论派所承许的六句义的实体，或者是数论派所承许的自性和神我。
为了否定这一切不是，说：'因为它们不是如此的自性存在，所以它们不是一切'。命等那些并非如此自性存在，因为是未生的缘故，如同虚空之花，因此它们不是一切，所以不能说'因为如来对此未记别，所以不是一切智者'，因为理由的所依不成立。
如果说是共相，意思是：如果对方说'一切'是指有性、马性、牛性等大共相和别共相，即是对一切事物或某些事物无差别的词义，由于对此未详细记别，所以不是一切智者。
为了否定这点，说：'彼如实通达彼等无自性'。如来如实通达那些共相是无自性的，由于记别为无自性，所以对方理由的内容不成立。
如果问：如何通达共相是无自性的？说：'如是已说且当说'，即在此论中已说过也将要说明。

།དཔྱོད་པ་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མུ་ སྟེགས་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པས་དེ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས། དེ་སྟོན་པ་གཟེགས་ཟན་ལ་སོགས་ པ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས་དེ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་དག་ནི་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་གང་ཡིན། ཅི་ཐམས་ཅད་ནི་མི་མཁྱེན་ལ་ཅུང་ཟད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཁྱེན་པ་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དེས་ཅི་ཞིག་མི་མཁྱེན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་དབང་པོ་ལས་འདས་པའོ་ཞེ་ན། དེས་དེ་མཁྱེན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱི ཕྱག་མཐིལ་དུ་ནོར་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ།།འོན་ཏེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པ་དང་། གྲགས་པས་གནོད་དེ་དེ་ནི་མི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པས་ མི་རུང་སྟེ།དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་དག་གི་དམ་བཅས་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།

有些正理派论师说道：'如来的经典并非是由一切智者所说，因为具有作者的缘故，就如同胜论派等的论典一样。'这是外道正理派中的一些人所说。他们以如来经典具有作者的理由，主张非一切智者所说，由此论证说法者如来也非一切智者的言论。
这些分别是所立法、所成立法、能成立法和譬喻，按顺序配合。譬如胜论派等的论典，因为具有作者，所以是非一切智者所说，因此其说法者食米外道等也非一切智者。同样，如来的经典也因为具有作者，所以是非一切智者所说，因此其说法者如来也非一切智者。他们如是说道。
对于他们这样的说法，此处造论者回答说：'应当像前面那样观察他们所立宗义的含义后指出过失。'这是说，首先应当观察'非一切智者所说'这一立宗的含义是什么？是说不知一切而知少分呢？还是说完全不知任何东西？
如果承许第一种观点，那么认为他不知道什么？如果说是超越感官的对象，那么他是知道的，因为是所知故，就像在掌中放置无垢宝珠等一样。如果承许后一种观点，则违背前说和世间共识，因为已承许'非如是故'，而且凡夫等譬喻也不成立，因为他们也知道某些境。这样观察他们所立宗义的含义后，应当像前面那样指出过失。

།རིག་བྱེད་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བཀླག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་ བསྟན་བཅོས་བཞིན་པས་རིག་བྱེད་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པ ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་བཀླག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱང་བཀླག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་རིག་བྱེད་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། །དེས་ན་རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་དག་གི་ལུང་ལས། རིག་བྱེད་ལ་ནི་མི་སྨྲ་གང་། །རིག་བྱེད་ལ་ནི་མི་སྣང་གང་། །ཐམས་ཅད་མེད་པར་ བརྗོད་པར་བྱ།།རིག་བྱེད་འདྲ་བའི་ཐོས་པ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་རིག་བྱེད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ པས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས་དེ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་རིག་བྱེད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་ པ་དེ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་མ་ཡིན་པས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ བཅས་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ།དེ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་གཉིས་པ། ཇི་སྟེ་རིག་ བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་བྱེད་པ་པོས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

吠陀是有作者的，因为是应当被诵读的，就像毗湿奢等人的论典一样，因此吠陀也是有作者的，这个因由是不确定的。这是为了说明对方的因由'因为有作者'是不确定的，所以显示弥曼差学派的吠陀也是有作者的推理。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结论。就像毗湿奢等人的论典因为是应当被诵读的所以是有作者的一样，弥曼差学派的吠陀也因为是应当被诵读的，所以是有作者的，因此证成吠陀也是有作者的。
因此在吠陀论者的经典中说：'凡是在吠陀中未说的，凡是在吠陀中未显的，一切都应说为无，没有与吠陀相似的闻法。'因为认为吠陀是一切智的缘故，所以暂且因为有作者的缘故，就像毗湿奢等人的论典一样，如来的一切教法不是一切智者所说的，那么说法者如来将成为非一切智者吗？
还是因为有作者的缘故，就像弥曼差学派认为吠陀是一切智一样，如来的教法是一切智者所说的，那么说法者如来成为一切智者是不确定的，因为对方的因由'因为有作者'是不确定的缘故，如来的教法不是非一切智者所说的这个所立义未成立，所以如来的教法也是一切智者所说的，说法者如来也证成是一切智者。
第七十二卷。如果说吠陀的语言不是造作的，因为不记得作者的缘故，这是弥曼差学派以'因为不记得作者'为因由来成立吠陀的语言不是作者所造作的语言。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。对此说法的回答，注释者说：'这是不好的，因为难以显示因的周遍。'吠陀的语言不是造作的，因为不记得作者的缘故，就像某某一样，因为难以显示因的周遍的譬喻，所以这是不好的。

།ཇི་སྟེ་ཁྲོན་པ་རྙིང་པའི་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཁྲོན་པ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ དཔེར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་སྟེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། རིག་བྱེད་ཡོད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ། བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་པ་མི་རུང་བས་ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲེས་ཀྱང་། གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་།།ལུང་ལས་ངེས་བརྗོད་ནི་རི་བོ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ལ། སྙན་ཚིག་དག་ནི་རི་བོ་སྙན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ལ། སྲིད་སྲུང་ཉི་མའི་རྒྱུད་ནི་རི་བོ་སྐལ་ལྡན་ཕུག་རོན་ཅན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རང་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱོད་པ་ཅན་དག་གི་གཏན་ཚིགས་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་རང་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་དག་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ལས་ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིག་བྱེད་ནི་རི་བོ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་ལ། སྙན་ཚིག་གི་ རིག་བྱེད་དག་ནི་རི་བོ་སྙན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བྱས།སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ཉི་མའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རི་བོ་སྐལ་ལྡན་ཕུག་རོན་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་ཡང་གནས་དེ་དག་ཏུ་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས། དཔེར་ན་ཁྲོན་པ་རྙིང་པའི་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་ཡང་དེ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ པར་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་བྱེད་པ་པོ་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དེའི་དོན་ཡང་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་གསལ་བ་དག་གིས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་ན་རེ་རིག་བྱེད་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཡོང་གིས་ ཡོད་པ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བརྡ་སྤྲོད་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཡོང་གིས་ཡོད་པ་རྟག་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་དེ་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་མི་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ནམ་པ་ནི་ནི་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ལྷ་ཡུལ་དང་མི་ཡུལ་དུ་གསལ་བར་བྱས་པ་བཞིན་དུ་རིག་བྱེད་ཀྱང་ རི་བོ་ངེས་པ་དང་།སྙན་པ་དང་སྐལ་ལྡན་ཕུག་རོན་ཅན་དག་ཏུ་རིག་བྱེད་ཀློག་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གསལ་བར་བྱས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཕྱོགས་དེས་ཀྱང་མི་ནུས་ ཏེ།གསལ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རིག་བྱེད་མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས། གྲངས་ཅན་གྱི་གསལ་བ་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ དག་ནི་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དུ་ཚིག་གི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབུ་མ་པས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དག་ནི་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དུ་ཚིག་གི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པ་ཅན་གྱི་ རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་ཀྱང་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དུ་ཚིག་གི་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

如果说不记得古井的作者，虽然古井是被造的，但即使不记得其作者，也不能说它不存在，因此不能作为非人为的例子。如果说像虚空之花等的作者不记得一样，那么要证明吠陀存在而无作者，以虚空之花等不存在的事物为例，其作者不记得是不合理的，因此你们的论证无论如何都不能成立，因为没有能随顺因的譬喻。
经典中说明，确言在确定山中造作，诗歌在悦耳山中造作，守护太阳传承在具缘鸽山中造作，因此因的意义对自身也不成立。这是说明密行者们以'因为不记得作者'为因来证明吠陀语言非人为的论证，对他们自身也不成立。
从吠陀论者自己的经典中说，确言吠陀在确定山中造作，诗歌吠陀在悦耳山中造作，守护吠陀太阳传承在具缘鸽山中造作。虽然不记得这些作者，但经典中说在这些地方造作，就像虽然不记得古井的作者，也不能证明它不是人为一样，你们以'因为不记得作者'为因来证明吠陀语言非人为的论证，其意义对你们自身也不成立。
如果说显现者们无过失的话，这是说明弥曼差派说：吠陀不是任何人造作的，本来就存在且恒常，就像语法学不是任何人造作的，本来就存在且恒常，但在世间无人知晓且不明显时，由帝释天或波尼尼等在天界和人间显明，同样吠陀也在确定山、悦耳山和具缘鸽山由一些诵读吠陀者显明，因此我们的因无不成立过失。
对此说法，此处注释者说：以此观点也不能成立，因为如前所述能破除显现。吠陀不明显者不能显明，因为不明显的缘故，如同虚空之花。如前所述能破除数论派的显现一样来破除。
吠陀语言是人为的，因为为了使所欲理解的义易于理解而显示语言次第的缘故，如同数论派论典的语言。这是说明中观派证明吠陀语言是人为的推理，这些是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。如同数论派论典的语言是为了使所欲理解的义易于理解而显示语言次第，故为迦毗罗等所造，同样弥曼差派的吠陀语言也是为了使所欲理解的义易于理解而显示语言次第，故为某作者所造。

།རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་གོ་སླ་བ་ཉིད་དུ་ཚིག་གི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ནི་དཔེར་ན་རིག་བྱེད་ལས། མ་ནོ་ཛྱོ་ཏི། ཛུ་ཤཱ་ཏམ། ཨ་ཛྱ་སྱ། པྲི་ཧསྤ་ཏི། མ་ནོ་ཛྱོ་ཏི། ཛུ་ཤ་ཏམ་ཤ་ཏམ། ཛུ་ཤ་ཏམ། ཨ་ཛྱ་སྱ་ཡ། ཨ་ཛྱ་སྱ། བྲི་ཧསྤ་ཏི། མ་ནོ་ཛྱོ་ཏི་ཛྱོ་ཏི། ཛུ་ཤ་ཏམ། ཛུ་ཤ་ཏམ། ཛུ་ཤ་ཏམ། ཨ་ཛྱ་སྱ། ཨ་ཛྱ་སྱ། བྲི་ཧ་སྤ་ཏི། ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཡན་ལག ལྷག་མ་དག་འདོད་པ་ཉིད་དང་།གཟུང་བ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། དཔེ་དེ་དག་གཏན་ཚིགས་འདི་དག་གིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་ནི་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར སྦྱར་རོ།།དཔྱོད་པ་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བརྟགས་པའི་སྒྲ་ལ་ནི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དབང་པོའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་རྟག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་དབང་པོའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །སྒྲ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཡན་ལག་གི་ལས་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔྱོད་པ་ཅན་གྱི་གཞུང་ལས་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཡོང་གིས་ཡོད་པ་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བག་ལ་ཞ་ཞིང་འདུག་པ། རྐན་དང་། མཆུ་དང་། སོ་དང་། ལྕེ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡན་ལག་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལག་རྩིས་ནི་དེའི་བསྒྱུར་བ་ལས་ཐ་སྙད་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ ཡང་སྨྲ་བ་ལས་ཐ་སྙད་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཕྱོགས་དང་དཔེ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདིས་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ལྷ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དགག་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་དགག་པའི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་འདིས།དཔྱོད་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དག་ནི། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཡོང་གིས་ཡོད་པ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་རིག་བྱེད་འདོན་པ་དག་གི་རྒྱུད་ལ་མི་གསལ་བར་གྱུར་པ་ན་ཚངས་པས་གཞུང་བསྲངས་ཏེ། གསལ་བར་བྱས་པས་རིག་བྱེད་ནི་ལྷ་ཉིད་ ཀྱིས་གསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དགག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

为了使所要理解的义理容易明白，现在说明词句的次第，例如在吠陀中说：'摩诺久帝、殊沙担、阿久亚斯亚、布利哈斯帕帝、摩诺久帝、殊沙担沙担、殊沙担、阿久亚斯亚雅、阿久亚斯亚、布利哈斯帕帝、摩诺久帝久帝、殊沙担、殊沙担、殊沙担、阿久亚斯亚、阿久亚斯亚、布利哈斯帕帝'等等。
同样，如前所说的其余支分，应当广说推理：由于具有欲求性、所取性、所诠性、具有意义性、成立法性等理由。这是说，前面所说的其余支分，即有法、所立法和譬喻，也应当由这些因来成立。
例如：吠陀语言是所作性，因为具有婆罗门的欲求等性质，如同数论派的论典语言。
对于胜论派所分别的声音，声音无自性，因为是感官所取，如同色法。这是说明破斥胜论派教义中认为吠陀声音有常住自性的推理。这些也应当依次配合有法、所立法、能立法和譬喻。譬如色法因为是感官所取而无自性，同样声音也因为是感官所取而无自性。
声音不是显现，因为是认识的因，如同肢体动作。这是说明破斥胜论派教义中所说：吠陀声音本来存在，潜藏在语根中，通过上颚、嘴唇、牙齿、舌头等动作而显现的推理。这些也应当依次配合有法、所立法、能立法和譬喻。譬如所谓肢体动作即手势，因为是由其变化而成为言说理解的因，不是显现而是所生，同样声音也因为是由说话而成为言说理解的因，不是显现而是所生。
同样，也应当广说推理：由于有性、所诠性、所知性、成立法性、欢喜与忧恼的因性等理由。这是说，前面的宗和喻的因也包括这些。
应当理解这也破斥了他们所说的'这是由本来不存在的神显现'的主张。这是说，由前面破斥显现的推理，也应当理解破斥胜论派教义中所说：吠陀语言是无人造作、本来存在、常住的，因为在世间上，当诵读吠陀者相续中不明显时，梵天校正教法而使之显现，所以吠陀是由神显现的主张。

།རིག་བྱེད་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པས་བྱས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཚེ་བ་དང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཆང་འཐུང་བ་ཆོས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ པར་སིག་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་རིག་བྱེད་དག་བྱེད་པ་པོས་བྱས་པ་ལྟ་ལོས་ཀྱང་ཡིན་གྱི། བྱས་པའི་ནང་ན་ཡང་བྱེད་པ་པོ་སྡིག་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཞིག་གིས་བྱས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་པར་སིག་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་བྱི་སྨྱིལ་ལ་སོགས་པས་སྲོག་ཆགས་ལ་འཚེ་བ་དང་། བུ་སྲིང་དང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་། ལྐོག་ཏུ་མྱོས་ཀྱང་བླའི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ཆང་འཐུང་བ་དག་ཆོས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར།བྱེད་པ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པས་བྱས་པར་ཤེས་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དཔྱོད་པ་ཅན་དག་གི་རིག་བྱེད་ཀྱང་ཟླ་བ་བཞི་བཞི་ཞིང་ཟླ་བ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་དང་། ཟླ་བ་དྲུག་དྲུག་ཅིང་ཕྱུགས་འདོག་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱུགས་ཁ་འདོག་ཅིང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པས་སྲོག་ཆགས་ལ་འཚེ་བ་དང་།གོ་ས་བེ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པའི་ཚེ་མ་དང་བུ་སྲིང་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཅེར་བུར་ཕྱུང་ཏེ། ཕྱུགས་བཞིན་དུ་རྐང་ལག་བཞི་ས་ལ་བཙུགས་ཤིང་རྩཝ་ཟ་བ་ལྟར་ བཅོས་ཏེ་མངལ་གྱི་སྒོར་ལྕེས་འདག་པ་དང་།བཤང་བའི་ལམ་དུ་སྣོམ་པ་དང་། འཁྲིག་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བུ་མེད་པ་ལ་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་རང་གི་དབང་པོ་དུལ་བར་བྱ་བ་དང་། མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ནི་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱུགས་བཞིན་དུ་མ་ སྲིང་ལ་སོགས་པ་དང་འཆོལ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་།སཽ་ཏ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཚེ་ཆང་དང་བཅོས་པའི་ཆང་དང་བག་མེད་པར་འཐུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཆང་འཐུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡིན་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།བྱེད་པ་པོ་སྡིག་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཞིག་གིས་བྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་འཚེ་བ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གསང་སྔགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དུག་ཟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་ན་རེ་རིག་ བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་བསད་དེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བར་འབྱུང་བས་ནི་སྡིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱུགས་འདོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པའི་ཚེ་ར་དང་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་བཅིངས་ཏེ་ཁ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་བསུབས་ནས་ཀྱེ་ཕྱུགས་མཐོ་རིས་སུ་སོང་ཤིག་། ཁྱེད་ཀྱི་མིག་དག་པར་བྱའོ། །རྣ་བ་དག་པར་བྱའོ། །སྣ་དག་པར་བྱའོ། །ལྕེ་དག་པར་བྱའོ། །ལུས་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་བསད་ནས་མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ན་ཕྱུགས་དེ་ཉིད་དང་། མཆོད་བྱིན་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་བདག་དང་། དེའི་ཤ་ཟོས་པ་དང་། གསུར་བསྣམས པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དུག་གསང་སྔགས་ཀྱིས་བསད་དེ། ཟོས་ན་མི་དུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་བྱེད་ལས་ཕྱུགས་ བསད་དེ།མཆོད་སྦྱིན་བྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་། ཧེ་པ་ཤོ་སྭར་གཾ་གཙྪ། ཏེ་ཙཀྵུ་ཤུདྡྷ་མི། ཤྲོ་ཏ་ཤུདྡྷ། མིགྟ་ན་ཤུདྡྷ་མི། ཛིཧྭ་ཤུདྡྷ་མི། ཀཱ་ཡཾ་ཤུདྡྷ་མི། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱིས་བསད་དེ། མཆོད་སྦྱིན་བྱས་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

应当了知吠陀是由破戒者所造，因为宣说杀生、非梵行以及饮酒为正法。如同波尸迦等论典一样。这是说，虽然弥曼差学派的吠陀是由作者所造，但在所造之中也推断是由破戒恶人所造。
这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如波尸迦等论典中以猫等杀害生命，以与女儿妹妹交合等非梵行，以'暗中醉酒亦可'等宣说饮酒为正法，因此知是由破戒者所造。
同样，弥曼差学派的吠陀也是每四个月举行名为'第四月'的祭祀，每六个月举行名为'牲祭'的祭祀时杀牲行祭而伤害生命；在举行名为'牛祭'的祭祀时，与母亲、女儿妹妹等一起裸露，如同牲畜四肢着地，装作吃草的样子，以舌头舔阴道、嗅肛门、过度行淫等；说无子者不得生天，为调伏自己的根，上生天界之道是要有子，如同牲畜般与母妹等杂交等非梵行；在名为'索摩祭'的祭祀时，无节制地饮用酒和调制酒等，宣说这一切都是生天因的善法。
因此应当了知是由破戒恶人所造。若说论典中所说的杀生并非非法，因为有咒语摄持，如同食毒一样。这是说弥曼差派说，吠陀论典中说杀牲祭祀并非罪过，因为在'牲祭'时，捆绑羊牛等，遮盖其眼耳等一切根门，以'嗟！牲畜往生天界！愿净汝眼！愿净汝耳！愿净汝鼻！愿净汝舌！愿净汝身！'等咒语加持后杀之祭祀，则牲畜本身、行祭者、施主、食其肉者、闻其香者等一切皆得生天。
这些是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如毒以咒语杀而食用则无毒性，同样吠陀中杀牲祭祀也以'嗟！牲畜往生天界！愿净汝眼！愿净汝耳！愿净汝鼻！愿净汝舌！愿净汝身！'（梵文：he paśo svargaṃ gaccha | te cakṣu śuddhāmi | śrota śuddha | miktana śuddhāmi | jihvā śuddhāmi | kāyaṃ śuddhāmi）等咒语杀而祭祀，故非非法。他们如是主张。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་ དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྡིག་ཅན་བྱུང་རྒྱལ་དུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དག་སྤྱོད་པ་ལ་བྲམ་ཟེ་བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མས་གསང་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་ཀྱང་དེ་དག་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པར་མ་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇེ་རེ་ཞིག་གསང་སྔགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན དུག་ཟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་བྱེད་ལས་འབྱུང་བའི་འཚེ་བ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་གསང་སྔགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་དུ་རིག་བྱེད་ལས་འབྱུང་བའི་འཚེ་བ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ ངེས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གསང་སྔགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པས་མི་རུང་ངོ་།།ད་ནི་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཚེ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། བསམས་བཞིན་དུ་མ་ནོར་བར་གསོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐ་མལ་པ་ ཕྱུགས་གསོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆོ་ག་མ་གཏོགས་པར་ཐ་མལ་པར་རྔོན་པ་དང་། ལིངས་པ་དང་། འདྲེན་གཏོར་དང་། འདོད་ཞེན་ དང་།ཤ་ཁོན་ལ་སོགས་པས་ཕྱུགས་གསོད་པ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ་མ་ནོར་བར་གསོད་པའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཅན་དག་གི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཚེ་སྲོག་ཆགས་ལ་འཚེ་བ་ཡང་བསམས་བཞིན་དུ་མ་ནོར་བར་གསོད་པའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་ཕྱུགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་ཕྱུགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མི་དགེ་བའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངན་འགྲོར་འགྲོ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆེད་དུ་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་གསོད་པ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་རིག་བྱེད་ལ་གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མི་དགེ་བའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་འདིར་གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་སྨོས་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨོས་པར་གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པར་གྱུར་ན་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་སོ།

对于这样说的回答，此处作如是解释：这不是好的，因为以偷盗、邪淫等而不确定。这是说，恶人随意所说的话语不是好的，因为在此世间行持偷盗、邪淫等十不善业和五无间罪等，即使数百千万婆罗门以密咒加持，也未见那些成为非不善业，因此，难道仅仅因为以密咒摄持的缘故，如同食毒一般，吠陀中所说的杀生就不是非法了吗？
或者说，因为以密咒摄持的缘故，如同十不善业和五无间罪等一样，吠陀中所说的杀生成为非法是不确定的，所以你们的因——'因为以密咒摄持'是不确定的，故不应理。
现在为显示以比量成立此义而说：杀生是恶趣之因，因为是有意而无误地杀害，如同普通人宰杀牲畜一样。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如除了祭祀仪轨之外，普通猎人、屠夫、渔夫、贪欲者、怨恨者等宰杀牲畜，因为是有意而无误地杀害，所以是恶趣之因。同样，行持者在祭祀时伤害生命，因为是有意而无误地杀害，所以也是恶趣之因。
或者说，在祭祀处所行持具有杀害相的行为是恶趣之因，因为是在允许杀害他者的前提下所作的特殊行为，如同在非祭祀处所行持具有杀害相的行为一样。这是说明另一个比量，用以成立行持者在祭祀处所宰杀牲畜等具有杀害相的行为是恶趣之因。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如在非祭祀处所宰杀牲畜等具有杀害相的行为，因为是在自心允许杀害他者的前提下所作的不善特殊行为，所以是恶趣之因。同样，在祭祀处所为了祭祀而杀害牲畜等具有杀害相的行为，因为是在吠陀允许杀害他者的前提下所作的不善特殊行为，所以也是恶趣之因。
对此，若问：为何在此处说'因为是在允许杀害他者的前提下所作的特殊行为'这两个因的特征？若不说'因为是特殊行为'，而仅仅说'因为是在允许杀害他者的前提下'，由于没有行为的特征，则不能成为宗法因，所以说'因为是特殊行为'。

།གལ་ཏེ་གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨོས་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ བ་ཉིད་ཡིན་ན་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་སྨོས་ཏེ།རིག་བྱེད་ལས་གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མི་དགེ་བའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如果只说'因为是行为的差别'这样的话，那么由于布施等行为的差别而成为往生天界的因，或者由于杀生等行为的差别而成为堕入恶趣的因，就会变得不确定，
因此说'如果以许可杀害他人为前提，因为是行为的差别'这两者。
这就是说，如果以吠陀所许可的杀害他人为前提，因为是不善行为的差别，所以是堕入恶趣的因。

།གལ་ཏེ་འདིར་མི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་དཔེར་ན་ཆུ་ ཆེན་པོའི་རྒྱུན་གྱིས་ཁྱེར་བ་ན་རྩཝ་ཀ་ཤ་དང་།ཀུ་ཤ་ཙམ་ལ་འཇུ་བ་དང་འདྲ་བར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་འདི་ལ་འདི་སྐད་ཅེས། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་ པ་འདི་ལ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡིན་པས་དེས་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་མི་བྱེད་པས་ཁྱེད་ན་རེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི བྱ་བ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་བསྒྲུབ་པ་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་ཀྱང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་སྦྱིན་པའི་མེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་གིས་བྱས་པའི་མེ་དང་། མཆོད་པའི་མེ་ ཞེས་བྱ་བ་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཐབ་ཁུང་གསུམ་པོ་དག་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྦྱིན་སྲེག་མཁན་དག་ཀྱང་ཐབ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ཉིད་དུ་ཕྱུགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ།མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་ཕྱུགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཚེ་ བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ནས་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཐབ་དེ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་པས་དེ་ན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཁོ་བོས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱི་ནང་དུ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་ཡིན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡིན་པས།དེས་ན་ཇི་ཙམ་དུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། དེའི་དོན་དུའམ། དེའི་ཆེད་དུ་ཕྱུགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་ན་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཐབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་རུང་། ཐབ་ ངོགས་སུ་ཡང་རུང་།མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱི་ནང་རོལ་དུ་ཡང་རུང་། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་རུང་། དེའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་རུང་། ཕྱོགས་གཞན་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གསོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་སྒྲུབ་པ་དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དེས་ནི་དཔེར་ན་ཆུ་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་གྱིས་ཁྱེར་བ་ན་རྩཝ་ཀ་ཤ་དང་ཀུ་ཤ་ཙམ་ལ་འཇུས་པས་ཕ་མི་ལོན་པ་དང་འདྲ་བར་མཆོད སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པོ།།གང་དག་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་པས་ཀྱང་སྡིག་ཆེ་བར་རིག་བྱེད་སྨྲ་བའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་ འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལྟར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བསྟན་བཅོས་ལས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེར་དཔྱོད་པ་ཅན་སྲོག་ཆགས་ལ་འཚེ་བ་སྡིག་ཅན་ཟང་ཟིང་འདོད་པ་གང་དག་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་པས་ཀྱང་སྡིག་ཆེ་བ་རིག་བྱེད་སྨྲ་ བའི་ཐམ་ལག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དག་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མའི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བདེན་པས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལྟར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།

假如在此有不通达者，譬如被大水流冲走时抓住茅草和吉祥草一般，对于杀生等恶行是趋向恶趣之因的这个论证，他们如是说道：'你们中观师主张供祭处的杀生等恶行是趋向恶趣之因'这个论题中，'供祭处'这个词的语法分析是'供祭处之内'的意思，因此我们也不在供祭处内做杀生等恶行，所以你们说'供祭处的杀生等恶行是趋向恶趣之因故不应为之'的论证，犯有成立已成之过而不应理。
如是，我们的教典中所说的'供祭处'是指普施火、居士火和供养火这三个供火坑，我们的供火者也不在这三个火坑内杀牲畜等行杀生，而是在供祭处外的其他方向杀牲畜等行杀生，然后将肉等投入这三个火坑内供火，因此不是趋向恶趣之因。
对此应当如是回答：此处我所说'供祭处'这个词的语法分析不是'供祭处之内'的意思，而是'为了供祭处'的意思。因此，只要是为了供祭处、为其目的、为其而杀牲畜等行杀生，无论是在供火坑内也好，火坑边也好，供祭处内也好，供祭处外也好，供祭处方向也好，其他方向也好，这一切都是趋向恶趣之因。因为预先允许杀害他者，是行为的特征，如同非供祭处的杀生等恶行一样。因此我的论证不是成立已成，你的论证如同被大水冲走时抓住茅草和吉祥草一般，不能成立'供祭处的杀生等恶行非趋向恶趣之因'。
有些人比世间外道更有大罪过，随顺吠陀论者的支分，说'供祭处的杀生等恶行不同于非供祭处的杀生等恶行那样是非法，因为论典不说非法故，譬喻不成立'。这是指那些婆罗门论者、杀害众生、有罪过、贪求财物、比世间外道更有大罪过、随顺吠陀论者支分的人们，说中观师前述论证中'如同非供祭处的杀生等恶行'这个譬喻因所立法空而不成立。他们说：'非供祭处的杀生等恶行是趋向恶趣之因这点是真实的，但供祭处的杀生等恶行不同于非供祭处的杀生等恶行那样是非法。'

དེ་དག་ན་རེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བདེན་པས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལྟར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ན། འདི་ལྟར་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་ལ།རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་བློ་གྲོས་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པ། མི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ གཙོ་ཆེར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གཏམ་འདྲེ་བར་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ལུགས་དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཉམས་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་ཆུད་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གཏམ་འདྲེ་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ དག་བདག་ཉིད་ཉམས་པ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་།གཞན་དག་ཆུད་ཟ་བར་བྱེད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ལུགས་དགག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ ལ་དེའི་གནས་ལ་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྦྱིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་དཔེ་སྔ་མ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་མི་སྟོང་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྱིན་པ་ ནི་དགེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ལ་སྦྱིན་པ་དེའི་གནས་མཆོད་པ་དང་།དྲིན་བསབ་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བ་དག་ལ་ཆོས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ལ་འཚེ་བ་དེའི་གནས་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལ་བཅིང་བ་དང་།བསུབ་པ་དང་། མཚོན་གྱིས་གདབ་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། ཤ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སུ་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི དཔེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པར་འཚེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱིས་མི་སྟོང་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

他们说：'非祭祀处的伤害性质的行为是恶趣之因，这是真实的。但在祭祀处的伤害性质的行为，不同于非祭祀处的伤害性质的行为那样是非法。为什么呢？因为在祭祀处的伤害性质的行为出自吠陀论典，而吠陀论典是可信的教言，因此不会宣说非法，所以在祭祀处的伤害性质的行为不是恶趣之因。因此，你所举的非祭祀处的伤害性质的行为的比喻，由于所立法空无所有，故不成立。'
对于他们这样的说法，此处注释者说道：'这些是顺从世间外道、未经智慧训练、具有喜好不善行为之心的人们的行为，主要是在成立这些，所以不应与之交谈。然而，还是要宣说破除他们的观点。'
这是说，由于他们自身堕落且使他人毁灭，所以不应与之交谈。然而，出于对他们自身堕落的悲悯，以及为了阻止他们使他人毁灭，所以要宣说破除他们的观点。
为了说明破除的推理，说道：'凡是在祭祀处的伤害性质的行为，在今生对其对象产生何种果报，在来世也会对行为者产生同样的果报。因为是特殊的行为，如布施一样。'
这是说明，由于在祭祀处的伤害性质的行为是恶趣之因，所以中观派前面的比喻不是无有所立法，这是说明能成立的推理。这些依次配合法、所立法、能立法和譬喻。
譬如布施是善的特殊行为，所以在今生对布施对象行供养、报恩、慈悲等，施予法、财物、无畏的果报是什么样，在来世也会对施主产生同样的果报。同样，凡是在祭祀处的伤害性质的行为，因为是不善行为的特殊形式，所以在今生对其伤害对象牲畜等的身体所作的束缚、殴打、用刀刺杀、夺命、烧肉等果报是什么样，在来世也会对行为者产生同样的果报。因此，在祭祀处的伤害性质的行为是恶趣之因，所以我的比喻'如同非祭祀处的伤害性质的行为是恶趣之因'这一所立法不空，是成立的。

།གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཕྱུགས་མཆོད་སྦྱིན་དུ་སྤྱད་པ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཆེད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ གང་གི་ཆེད་དུ་སྦྱར་བ་དེའི་ཆེད་དུ་སྤྱད་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་སྦྱིན་བདག་གིས་བྲམ་ཟེའི་ཆེད་དུ་འབྲས་ཆན་སྦྱར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་དང་། པར་སིག་དང་། མོ་གོ་ཤ་དང་། མུ་སུལ་མན་དང་། ཏར་སག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་ཕྱུགས་ ལ་སོགས་པ་དུད་འགྲོ་རྣམས་མཆོད་སྦྱིན་དུ་སྤྱད་པ་དང་།མིས་བཟའ་བའི་རྐྱེན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་མཆོད་སྦྱིན་དུ་སྤྱད་པ་དང་། མིས་ཟོས་པ་ལ་སྡིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་ བ་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་གིས་ཕྱུགས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆེད་དུ་སྤྲུལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ། སྤྲུལ་པ་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། བྱས་པར་ ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དུད་འགྲོའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་ལྷ་མཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་སླུ་བའི་ཚིག་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུད་འགྲོ་ཕྱུགས་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་སྐྱེས་པ་བདེ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་ཤ་ཁོན་མེད་པ་འཆི་བས་འཇིགས་སྐྲག་པ་ མྱ་ངན་བྱ་བར་འོས་པ་དག་བསད་པས་ལྷ་ལྷའི་ཕྲེང་བ་དང་།བྱུག་པ་དང་རྒྱན་དང་། གོས་འཆང་བའི་གཟུགས་ཅན་བདུད་རྩི་མཆོག་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རོ་ཞིམ་པའི་ཟས་ཟ་བར་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དགའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱུགས་དག་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆེད་མ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆེད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཆོད་སྦྱིན་ཉིད་དེའི་ཆེད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱུགས་དག་ཀྱང་བཞོ་བ་དང་བཀལ་བ་ལ་སོགས་པས་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་ སྦྱིན་གྱི་ཆེད་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མཆོད་སྦྱིན་ཉིད་དེ་དག་གི་ཆེད་ཡིན་པས་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཕྱུགས་མཆོད་སྦྱིན་དུ་སྤྱད་པ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཆེད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དེའི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཅན་དག་རིག་བྱེད་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཡོང་གིས་ཡོད་པ་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཞུང་སུན་དབྱུང་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་དགག་པའོ། །ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསྒྲུབ་པའོ།

有人这样说：'用牲畜作祭祀供养并非非法，因为这正是它们的用途。某物用于其本来目的就不会成为非法之因。比如施主为婆罗门准备的米饭一样。'这句话是指示数论派、波斯人、摩羯人、穆斯林、突厥等人的典籍中说明用牲畜等畜生作祭祀供养，以及作为人类食用的条件，因此用它们作祭祀供养和人类食用都无罪过的教义。
这些分别是有法、所立法、能立法、引申运用和譬喻，应当依次配合。对于这样说的回答，此处注释者说：'这是不好的。说某人为祭祀创造了牲畜这一说法不成立，因为未承认有任何造物者预先动念而造作。'
为了说明用畜生祭祀能令神灵欢喜这种说法是欺骗世人的言语，他说：'谁会相信杀害这些投生为畜生、恶趣、邪道的众生——它们极少安乐、无辜、惧怕死亡、值得怜悯——能使那些戴着天神花环、涂香、装饰、穿着衣服形象的神灵，那些享用最悦意甘美食物、具大富贵的神灵欢喜呢？'
为了说明这种推理，他说：'牲畜不是为了祭祀而存在，因为是用来享用的，就像祭祀的果报一样。'这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。
比如祭祀的果报如生天等是用来享用的，所以不是为了祭祀而存在，因为祭祀本身才是为此而作。同样，牲畜也是用来挤奶、驮运等享用的，所以不是为了祭祀而存在，因为祭祀本身才是为它们而作。因此，那些说'用牲畜作祭祀供养并非非法，因为这正是它们的用途'的人，其理由的含义是不成立的。
同样，也应当广说关于存在性等理由的推理，这是说那一方的理由也包括存在性、可言说性、可知性、成就法性、欢喜与折磨之因性等。
如此说明了驳斥数论派认为吠陀是无人造作、本来存在、常住、一切智的教义。这只是略说一部分而已，这是关于否定祭祀的内容。'附带说明已足够'是指建立一切智性的内容。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་དཀའ་བ་ལྷ་དང་། མིའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཀུར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོབས་བཅུ་མངའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་ མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་གླང་པོའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་སེང་གེའི་སྒྲ་ལྟ་བུའི་ལུང་གིས་ཚར་བཅད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །གཏམ་ཧ་ཅང་འཕྲོས་པས་ ཆོག་གིས་སྐབས་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་སུན་དབྱུང་བ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གིས་ད་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། འདིར་སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་སྤྲོས་པར་ཡང་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པ་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ལན་དུ་འདིར་བཤད་པ་དེ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་བདེན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྤྲོས་པས་མ་བསྟན་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་དེ་མི་རྟོགས་པས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ ཐ་སྙད་དུ་སྤྲོས་པས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་མ་བརྟེན་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་དོན་དམ་པར། སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། །མི་ སྟོང་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ཞིང་།།གཉིས་དང་གཉིས་མིན་མི་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་སྐད་སྤྲོས་པར་བྱ་ཡང་མི་དགོས་པ་ཞིག་ན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས།གདགས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་བཀྲུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲི་མ་དག་བཀྲུ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་སྟོང་པ་དང་།མི་སྟོང་པ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤྲོས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལྟ་བའི་ལིང་ཏོག་ གཞིག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མེད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་པར་རང་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གཉི་ ག་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་ཡང་རུང་བའི་མཐར་ལྟུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ལ་རྣམ་པར་ལྟོས་པས་གཉི་གར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་གྱི་དུག་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་བཀྲུ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་བཞི་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། མི་མཐུན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་བཀྲུ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་ མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

因此，如是一切智者难以如实宣说诸法无自性，为天人导师所尊敬，即是世尊具足十力者，此为总结及量果。如是以如来狮子吼般教言降伏外道象种等诸论敌之言论，由此成立如来为一切智者。言论已过于延伸，现当入于此处分，此说明破斥非一切智者之说及成立一切智性已足，今当入于胜义中成立如来无自性之分。
于此有言：汝许诸法无戏论，又说诸法为空，因此成违所许，此为他方对中观派诽谤违背所许之语。
对此回答说：此诚然，表示诸法无戏论确实为真。胜义中虽无戏论为真，然若不以世俗中空性等戏论宣说，修行者不能了知，为令通达胜义之方便，故以世俗戏论而说。为成立此义，若不依'诸法皆空'之教，修行者仅从闻所生慧亦能了知诸法皆空者，则于胜义中'不说空，亦不说不空，不说二俱，亦不说非二'。如是表明若尔则不须作如是戏论。
然非如是，故为与福德智慧二资粮相顺，为令修行者如是了知，以空性等言说，为假名义而说。为洗除非真实分别垢染故。此说明非如是故，为圆满二资粮及洗除恶见垢染，于世俗中以空性等言说宣说空、不空、二俱、非二俱皆无过失。
今为显示世俗中宣说空性等之必要，故说：首先为破除见之茧，当说所知为空。为断除无见，当说如幻如阳焰般之体性不空。由于胜义中无自生故，及以幻等体性而生故，亦当说二俱。为完全断除任一边执，由依二谛观察故，为除二见过患毒害故，为通达胜义谛故，亦当说非二俱。
是故如是为洗除非真实分别垢染而说空性等。此为总结所说四种必要，为洗除彼四种违品故，说空、不空、二俱、非二俱。

།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་མི་མཐུན་པ་དེ་དག་སྤང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་དངོས་པོར་རང་བཞིན་ཡོད། །སྟོང་མཐོང་ཡོན་ཏན་ཇི་ཞིག་ཡོད། །རྟོག་པས་བཅིངས་པ་མཐོང་བས་ན། །འདིར་ནི་དེ་ཉིད་གདགས་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ པར་གྱུར་ན་སྟོང་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ཞིག་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ཡོན་ཏན་འགའ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ཡོད་ལྟ་བ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་དེ་དག་སེལ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ལྟ་བ་སེལ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་ རྟོག་པས་བཅིངས་པ་མཐོང་བས་ན།།འདིར་ནི་དེ་ཉིད་དགག་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་མི་སྟོང་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས། འཁོར་བར་བཅིངས་པས་བཅིངས་པ་དག་འདི་ན་མཐོང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་སྟོང་པར་རྟོག་པས་ འཁོར་བར་བཅིངས་པའི་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་འདིར་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་རྒྱུ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལན་ཀྱང་།རྟོག་པས་བཅིངས་པ་མཐོང་བས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱིམ་ཐབ་གཞན་དུ་སོང་བའི་ཆུང་མས་རང་གི་ཁྱིམ་ཐབ་ཤི་བའི་གཏམ་ཐོས་པའི་འོག་ཏུ་ད་ཙམ་བདག་གི་ཁྱིམ་ཐབ་བུད་མེད་གཞན་དང་འཁྲིག་ཅིང་འདུག་གོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་ སྐྱེས་ན་གཞི་མེད་པའི་རྟོག་པ་དེས་རང་གི་སེམས་ལ་ཕྲག་དོག་དང་།ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པས་བཅིངས་པ་དག་འདི་ན་མཐོང་བས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་རང་གི་རྟོག་པས་བཅིངས་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་འདིར་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི།ངོ་བོ་ཉིད་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡང་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལགས་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དག་རྣམ་པར་གཞག་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་གཉིད་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་ན་བདག་ཉིད་སྦྲུལ་གདུག་པས་ཟིན་ཏེ་ཤི་བ་ལ་ཐུག་པ་ལས་དུག་སྨན་ཟོས་པ་དང་བདག་ཉིད་དུག་མེད་ པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་དུག་ཀྱང་མེད་སྨན་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དངོས་ རྣམས་ཡོད།།དོན་དམ་དུ་ནི་དངོས་པོ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཞུས་པ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མཆིས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དངོས་ཉིད་མེད་ལ་གང་འཁྲུལ་པ། །དེ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའོ།།ཞེས་གསུངས་པས་གང་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཁྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

为了说明以空性等来断除那些违品的依据，如同所说'空性能出离一切见'这样的话。为了说明此依据是圣天论师所造，又说：'若法有自性，见空有何德？由见分别缚，于此应破彼。'这样说的意思是，如果诸法胜义中以自性而有，那么见空性有什么功德呢？这样的话，因为自性是不会改变的，所以见空性就不会有任何功德，然而见空性有获得涅槃的功德，因此诸法不是以自性而有。
假设有人说：'如果诸法无自性，那么见空性又有什么功德呢？如果诸法存在，则由见空性能遣除诸见，所以见空性有遣除诸见的功德。'对此回答说：'由见分别缚，于此应破彼。'这句话的意思是，虽然一切法是空性，但由于执著非空的分别，而被轮回所束缚，在此见到被束缚者，因此应当破除以非空分别而束缚轮回的这种分别，所以见空性是有功德的。
因此，对于那些说'如果诸法胜义中不存在，烦恼和清净怎么可能无因而有'的人，回答也是'由见分别缚'这句话。比如，一个丈夫外出的妻子听到丈夫死亡的消息后，又生起'现在我的丈夫正与其他女人交欢'的分别念，虽然没有事实根据，但这种分别使自己的内心生起嫉妒和嗔恨而被束缚，在此可见，虽然事物并不存在，但由自己的分别而被束缚，这种分别就是烦恼的因，所以应当破除。
如果依他起性存在的话，由于自性不能舍弃，烦恼的断除也将不可能。如是，圣者须菩提向世尊请问：'世尊，如果一切法胜义中是空性的话，那么如何安立凡夫乃至阿罗汉？'世尊回答说：'须菩提，譬如有人在梦中被毒蛇咬死，服用解药后知道自己无毒，而实际上既无毒也无药，同样，在胜义中诸法虽不存在，但可以假立为有烦恼和无烦恼的差别。'
《楞伽经》中也说：'世俗中有法，胜义中无法。'圣者大慧请问：'如果胜义中无自性，那么世俗谛是否存在？'世尊回答说：'于无事实中，所起诸迷乱，即是世俗谛。'由此说明，对于无实事而不了知，执著为有自性的迷乱，就是世俗谛。这个无自性即是胜义，因为诸法无自性，所以能获得涅槃。

།གལ་ཏེ་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤྲོས་པ་བྱེད་པས་སྤྲོས་པ་ཡང་མ་སྤངས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་ཡིན་པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ལས་གཞན་ པའི་སྤྲོས་པ་དགག་པར་འདོད་པས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་ཞེས་པ་དགག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རང་ཉིད་སྒྲ་མི་འདོད་པས་གཞན་དག་གི་སྒྲ་དགག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་མ་ འབྱིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཡང་ན་དོན་དམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ལ་དོན་དམ་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་བྱས་ནས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་དོན་དམ་པར་ནི་ སྤྲོས་པ་མེད་མོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་སྤྲོས་ན་དོན་དམ་པ་མི་རྟོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟོན་ཏེ།འདིས་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་དོན་དམ་པ་ཉེ་བར་བཏགས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ སྟོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོག་ནས་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་བསྟན་མི་ནུས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པའི་ སྐབས་ནས་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་མི་སྟོང་པ་དགག་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེར་མ་བསྟན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མེད་པར་དགག་པ་བསྟན་གྱི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་མ་བསྟན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ཡང་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྟག་པའམ།མི་རྟག་པའམ། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པའམ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པའམ། འཇིག་རྟེན་ མཐའ་མེད་པའམ།མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པའམ། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་འགྲུབ་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ དང་ཕུང་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་པོའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྲུབ་པས་བདག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ།རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཞི་བ་འདི་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ མ་སྐྱེས་པ་ཞི་བ་འདི་ལ་རྟག་པ་དང་།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་ལ། ཀུན་རྫོབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཞི་བ་འདི་ལ་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པའི་དཔེར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

如果有人说：'以说'二者皆非'而作戏论，故未断除戏论'，这是对方说：'二者皆非'也是戏论，因此有违背所承许之过失的话语。
对此回答说：'为了要遮遣其他戏论而如此说也无过失'，因为是要遮遣'二者皆非'之外的空与不空之说。
为了说明这个道理的比喻：'譬如自己不想发出声音，为了制止他人发声而说'不要出声'，这样说也无过失'。
或者，为了显示胜义谛的因的世俗智慧，在特殊的世俗智慧上假立胜义，而立宗说'诸法胜义中为空'，因此无过失。这是对前文'胜义中虽无戏论，但若不在世俗中戏论则不能了知胜义，故从世俗门中显示胜义空性'的另一种解释。
这表明：在显示胜义的世俗智慧上假立胜义，而说'诸法胜义中为空'的承许中无有过失。
为了说明此理的出处，说：'如下文所说：若不依世俗，不能显示胜义'，这出自《观四谛品》。
另外，'仅为遮遣不空而说空性而已，并非主要显示成立空性，故无过失'，这是说因为显示无遮而非非遮，所以无过失。
因此如是，如来虽自性空，但有些人这样说：'此中如来是常、无常、亦常亦无常、非常非无常？同样，世间有边、无边、亦有边亦无边、非有边非无边？以是之故，如彼等成立，我亦当成立，诸法亦当成立。'
这是说主张我与蕴为实有者们说：以'如来必定是常、无常等四者之一'为因，成立胜义如来实有，由此也成立我实有；以'世间必定是有边、无边等四者之一'为因，成立世俗如来实有，由此也成立诸法实有的话语。
为此解释道：'寂灭中何有，常与无常等四？寂灭中何有，有边无边等四？'这是说：在此自性不生的寂灭如来中，即在胜义如来法身自性不生的寂灭中，不可说常、无常等四种；在世俗如来色身胜义中自性不生的寂灭中，不可说有边、无边等四种。因此对方的因不成立，故不能以如来为例来成立我与诸法有自性。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་ན་དཔེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མེད་ པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ལ། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་ མེད་ལ་སོགས་བཞི།།ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཞི་བ་འདི་ལ་སྟེ། རྟག་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔར་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་དང་།རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནམ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་འདི་ལ་རྟག་པ་དང་མི་ རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པའམ། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ། མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པའམ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའམ། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ ཡོད་པའམ་མཐའ་མེད་པའམ།མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པའམ། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་གང་གི་དངོས་པོར་ཡང་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས། འཇམ་དཔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། །ད་ནི་གང་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པའི་འཛིན་པ་དམ་པོ་ཅན་ དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་ལ། གང་དག་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་བྱེ་བ་དག་ལ་ནི་རྟོག་པ་དེ་དག་མེད་པའི་སྐབས་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐབས་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

为了说明这个道理，'因为如果因得以成立则喻例也能成立'这是语句的剩余部分。意思是说，由于常、无常等因不成立，所以如来的喻例也不成立。
因此，不共因本身就是相违的，这是说，胜义中对方的常、无常等因，在如来中都不存在，由于不共故而不成立。在世俗中则显示与胜义能立相违。
或者，如前所说的能立，世尊是依缘而假立、自性空性的，'常与无常等四边，寂静中何处有？边与无边等四边，寂静中何处有？'在无自性、非实有的寂静中，常与无常等四边在此中是不存在的，这是词义。
如前所说，胜义中如来无自性且非实有，因为是假立故，譬如火轮，或者因为非实有故，譬如瓶子。如是显示世尊是依缘假立、自性空性，其中无有常、无常等，因此对方的这些因不成立。
因此，如来非常、非无常、非亦常亦无常、非非常非无常，世间非有边、非无边、非亦有边亦无边、非非有边非无边，这些都不是，因为胜义中如来无生的缘故。这是总结和量果。
胜义中如来不能说是十四无记法中的任何一法，因为无生的缘故。为了说明此理据，如经中所说：'文殊，无生无灭是如来的异名。'如是所说。这是引用《入一切佛境界智光庄严经》中所说。
现在对于那些习于分别、执著坚固者对如来有无等起分别，以及那些开启真实智慧眼者无有这些分别的两种情况要予以说明。首先为了说明第一种情况而说：'有些人这样说：胜义中如来确实存在，因为涅槃后说无是无记故。如同石女儿这样的不存在者，是没有这样的能立，因此胜义中如来确实存在。'等等。
这表明前说，这些依次配合为有法、所立法、能立法、异品喻例和总结。

།དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་བློ་གྲོས་ཅན།གང་གིས་འཛིན་སྟུག་བཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་ཅེ་འམ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་ཅེ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་ཅེ་འམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། སྐབས་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་བྱེ་བ་དག་ལ་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་དེ་ལ། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་ནས་ནི། །ཡོད་དོ་ཞེ་འམ་མེད་དོ་ཞེས། །བསམ་པ་འཐད་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཡུལ་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པས་སྔར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་ཡོད་དོ།།ད་ནི་སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་སྐུ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བློ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དག་གིས། གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་འདས་ཤིང་། །ཟད་པ་མེད་ལ་སྤྲོས་བྱེད་པ། །སྤྲོས་པས་ཉམས་པ་དེ་ཀུན་གྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་མི་འགྱུར། །སྤྲོས་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དམུས་ལོང་གིས་ཉི་མ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ་། །གང་གིས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཕགས་པ་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་གང་དག་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དང་། བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ དེ་དག་ཀྱང་སྤྲོས་པ་ཡིན་པས་དེས་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས། གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་འདས་ཤིང་། །ཟད་པ་མེད་ལ་སྤྲོས་བྱེད་པ། །སྤྲོས་ པས་ཉམས་པ་དེ་ཀུན་གྱིས།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། གང་རྣམས་གཟུགས་སུ་ང་མཐོང་ཞིང་། །གང་དག་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པས་སྤོང་བར་ཞུགས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་ཡིས་ང་མི་མཐོང་། །ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ།

为此而说此义：由于种种分别念的习气所熏染的智慧者，
被执著所执取的人，对于涅槃，会产生如来是否存在、是否不存在的分别念。
即分别思维：如来涅槃后是否存在？如来涅槃后是否不存在？如来涅槃后是亦存在亦不存在？如来涅槃后是非存在非不存在？
为显示第二种情况，对于开启真实智慧眼的人来说，对于本性空性，思维佛陀涅槃后是否存在或不存在，都是不合理的。因为分别念的心识对于无境之处是不会生起的。
因此，在此也有因的过失和喻的过失。这是总结和量果。对方的因'涅槃后不存在'是无记的缘故，这个因不成立，如前所说诸法有自性的比喻'如来身'也不成立，有这些过失。
现在为了显示执著戏论者不能见如来，因此说：有、无、常、无常、色身、法身、经典身、相、所相、因、果、智慧、所证、空、不空等戏论，
凡是对超越戏论、无尽的佛陀起戏论者，被戏论所损害的这些人，都不能见如来。如同盲人见不到太阳一样，被戏论损害智慧眼的人都不能见如来，因为如来应当从法性中观见。
为显示此义的依据，所以说：如是，谁见缘起，谁即见法；谁见法，谁即见佛。如《稻秆经》中也如是说。
或者，有些人观见具足相好庄严的色身，以及属于经典的十二分教法等教法，认为这些就是如来，这些也是戏论，为显示以此不能见胜义如来，
或者说如来是色身，如来是教法身等，'凡是对超越戏论、无尽的佛陀起戏论者，被戏论所损害的这些人，都不能见如来。'
为显示此义的依据，如经中说：'若人以色见我，以音声求我，是人行邪道，不能见如来。'如《金刚经》中如是说。

།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དངོས་ པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་དཔེ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་ཉིད་གང་། །དེ་ནི་འགྲོ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་ཉིད་མེད། །འགྲོ་འདི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དེ་ཀུན་བརྟགས་པ་མ་ལུས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁ་ཅིག་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁ་ཅིག་ནི་མཚན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ ཉིད།ཁ་ཅིག་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་རྟོགས་པར། ། གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དེར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕུང་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་བརྟག་པའི་སྐབས་དེར་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་བཞིན གཤེགས་པའི་ཁམས་དང་།དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་དེར།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ བསྟན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་དངོས་ པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁམས་བརྟག་པའི་སྐབས་དེར་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

如同如来无自性一样，为了通过意义的力量显示这些众生也是无自性而作结语。因此，如是详细观察时，对于说如来是诸法有自性的比喻，'如来之实性是什么，即是此等众生之自性；如来无实性，此等众生无自性'。
为了说明其详细解释，又详细观察时，'非身亦非异于身'等，说明无自性，由于一切遍计无余皆无自性故说无自性。
为了显示遍计自性，其中遍计自性是蕴、界、处、相、相之所依、因、果、有、无、一性、异性等之体性。
有些人遍计如来胜义谛中是蕴之自性，有些人遍计是界之自性，有些人是处之自性，有些人是相之自性，有些人是相所依之自性，有些人是因之自性，有些人是果之自性，有些人是有之自性，有些人是无之自性，有些人是一性之自性，有些人是异性等之自性，这些仅仅是遍计自性而已。
由于胜义谛中无有自性，所以显示彼等体性的如来与这些众生也无自性。
其中，首先为了显示如来遍计为蕴之自性是无自性，于此'不了知色之因，则不能缘色'，如彼处所说的方式，由于诸蕴无自性故，其体性的如来也无自性，如蕴观察品中如是宣说的方式。
为了显示如来遍计为界、有、无、相所依、相之自性是无自性，'虚空相之前，虚空少许亦不存在'等，如同彼处详细观察六界时，非有、非无、非相所依、非相，由于有等无自性故而显示无自性。
如是，如来遍计为识界等体性时，详细观察亦非有、非无、非相所依、非相，由于有、无、相所依、相无自性故，是无自性，如界观察品中如是宣说的方式。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པའི་སྐབས་དེར་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།གཞན་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བཀག་པས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདུས་པ་ཅན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་ བརྟག་པར་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་ པར་སོང་བ་དང་།མ་སོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དགག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་ གྱིས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟ་བར་འགྲོ་བ་འདི་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་ཉིད་མེད། །འགྲོ་འདི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། འགལ་ བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དོ།

为了显示如来是处所的自性而遍计为无自性，如同在处所观察中显示诸处所无自性之外，无有能见者等，如是以处所为自性的如来也是无自性，故说如来无自性，是以处所观察品中所说的方式。
为了显示如来一性和他性等自性等遍计为无自性，如同在火与薪观察中以遮除一性、他性及不可说性而说彼等无自性，如是具有智慧相的如来、所知和佛功德聚相、具聚如来以及法界如来等也因无一性、他性及不可说自性故，如来无自性，是以火与薪观察中所说的方式。
为了显示如来因果等自性遍计为无自性，由于在无生品中遮除生等，以及在去来观察品中遮除去来等，因生等无自性故，如来无自性，是以彼等品中所说遮除因果、生灭、去来等作用的方式。
所谓'如来如是，此有情世间亦无自性'，是总结'如来实无性，有情亦无性'之义。
因此，由于无同品故，因义不成立及相违，此为此处之结语。对方欲成立胜义中色等诸法有自性，以如来身为同品喻，因彼不成立有自性故无同品，故对方所立因'是事物故'在胜义中不成立，在世俗中相违。

།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་བསྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་བལྟ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་མདོ་སྡེ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བརྩལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བདེན་པ་པོས་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སའི་ཁམས་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ ཅན་དང་།སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་མཐོང་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ངར་འཛིན་པ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ང་ཡིར་འཛིན་པ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་མཚན་མ་རྣམས་མ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ ཞིག་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སུན་ཕྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསལ་བའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དམིགས་ སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་པ་དང་། བློ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། གཉི་ག་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ།

此处所说的论义，是通过指出对方在第一品中所说的论证过失来显示如来法身。这是总结和量果。
在这第二十二品'观如来品'中，将论义视为量果，是因为在本品开始时经部和毗婆沙师说：'胜义中诸法自性实有，因为是实法的缘故，譬如如来身。'通过说明此譬喻中如来自身无自性而显示如来法身。
如是，蕴、界、处、相、所相、因、果、有、无、一性、异性等一切所分别的自性，于法身中皆不存在，通过遮遣这些而成立如来法身。
如此，在圣'谛者品'中说：'具寿舍利子，见色非见如来，乃至见识非见如来。见地界非见如来，乃至见风界非见如来。见我非见如来。见众生、命、养育者、士夫、补特伽罗非见如来。见我执非见如来。见我所执非见如来。见相非见如来。具寿舍利子，如是不见诸相即是见如来。见无执著非见如来。见无实非见如来。见真实际非见如来。'
因此，'非身非离身，于彼无身彼亦无，如来不具身，何者是如来？'等言句并非否定如来，而是通过显明胜义法身和世俗色身无自性的意义，说明如来法身不可得。
为说明此如来法身教法有何功德，以及为遣除他人所说'仅以干枯论理而成立'之说，此处当以可信圣教为依据而成立。
因此，在圣《楞伽经》中说：'大慧，非常非无常，非果非因，非有为非无为，非智非所知，非所相非能相，非蕴非离蕴，非能说非所说，非一非异非俱相关，凡是不可得者，即超越一切戏论。'

།གང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་དང་། སྐུ་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ རྣམ་པ་དྲུག་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ་ལ། ནམ་མཁའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་མཉམ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལ་མེད་པས་དེ་དག་དང་མི་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་ གཞག་ནས་གཞན་དང་མི་མཉམ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་མཉམ་པར་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན། སྙན་དངགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་མེད་པ་ལ་དེ་ཉིད་དཔེར་གཞག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲ་སྒྲོགས་ཀྱི་བུ་དང་རངས་བྱེད་ཀྱི་བུའི་གཡུལ་སྤྲད་པ་ནི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཀྱི་ བུ་དང་རངས་བྱེད་ཀྱི་བུའི་གཡུལ་ཉིད་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་འམ།ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་དཔག་མེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འགྲོ་བ་གཞན་དང་མི་མཉམ་པ་དེ་དང་འདིར་མཉམ་པས་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ། །ཡང་ན་མི་མཉམ་པ་ནི་གང་དག་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་སྟེ། དེ་དག་སྐུ་འདི་ལ་མཉམ་པས་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ། །ཡང་ན་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་ཕན་ཚུན་མཉམ་པ་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི་དེ་དག་དང་མི་མཉམ་ཏེ། མི་ མཉམ་པ་དེས་མཉམ་པར་གྱུར་པའི་སྐུ་ནི་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། གང་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ལྷག་པ་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་མེད་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོན ཏན་རྣམས་ཀྱི་གོང་ན་ལྷག་པ་གཞན་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལྷག་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཀྱི། དམའ་བ་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་བུ་མོའི་བཞིན་ཟླ་བ་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདྲ་བ་མེད་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་གཞན་ལ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ ལྟར་ཡོན་ཏན་མཉམ་པ་ལ་འདྲ་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལ་ངར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུང་བའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་ལ་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུན་མི་དམིགས་པ་དེ་དྲི་མ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉི་ག་མེད་པར་ བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བ་དག་ཡོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་དེ་གཉིས་མེད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ་ བསྟན་ཏོ།

从'超越一切戏论者即是如来'等所说的这些都是成立的。同样在《圣如来密意显示经》中，'寂智，如来身'等所说，显示如来法身九种相，色身五种相，教法身一种相，二身四种相，以及法身其他六种相。
其中法身九种相：所谓虚空身，是显示智慧于所知无碍，如同虚空遍及一切事物，同样从法身因所生的智慧遍及一切所知故。所谓不等等身，是显示与一切如来身平等，因为如来功德是其他非如来者所无，以不等于彼等的如来为喻，显示与其他不等的如来平等。
譬如在诗歌特征中，对于无其他相似方面者以其自身为喻，如说'声声子与喜作子的战斗如同声声子与喜作子的战斗'。或者说此处与无量光如来等法身不等于其他众生而平等，故为不等等。或者说不等是指对于有恩者生贪著、对于害己者生嗔恨者，于此身平等故为不等等。
或者说所缘相与其他所缘相互平等，而空性所缘与彼等不等，以此不等而成平等之身即是不等等。所谓超胜一切世间身，是显示功德最胜性，因为凡是功德最胜殊胜者即称为世间超胜故。
所谓一切众生随顺真如身，是显示一切众生是如来藏，因为法身空性相随顺一切众生故。所谓无喻身，是显示功德无有更胜余者，因为以功德殊胜者为喻，而不以低劣者为喻，如说'少女容颜如月'。
所谓无似身，是显示其功德他者所无，因为功德相等称为相似故。所谓清净身，是显示无能取分别，因为凡是无我执分别者即许为清净故。所谓无垢身，是显示无所取分别，因为凡是无我所执分别且不见外境者即许为无垢故。
所谓无烦恼身，是显示能取所取二种分别皆无，因为若有烦恼及所烦恼则成烦恼，而空性一味故无彼二者则不成烦恼故。暂时以上显示如来法身九种相。

།གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དྲི་མས་མ་གོས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་ གྱིས་མ་བྱུང་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །གསུང་རབ་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ གཅིག་ནི།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་རབ་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐུ་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ལ། ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁས་ཁྱབ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་སྟོན་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐུ་དེ་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ སེམས་སྙོམས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐུ་དེ་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བར་གདུལ་བའི་དབང་གིས་སྐུ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །གཡོ་བ་མེད་པ་དང་རློམ་སེམས་མེད་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐུ་དེ་གཉིས་ཉིད་བདག་དང་གཞན་གྱི་རློམ་སེམས་དང་བྲལ་ཞིང་ གདུལ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལས་མི་གཡོ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ནི་སྐུ་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་གཞན་རྣམ་པ་དྲུག་ལ། མི་གནས་པས་གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུང་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ ཏོ།།གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་བསྟན་ཏོ། །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་།སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །མིག་ལས་མ་བྱུང་བ་དང་། རྣ་བ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། སྣས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྕེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ལུས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་། གསུང་དང་། ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

色身的五种特征：所谓'自性光明之身'，是说明不被卵生之生处污染。所谓'自性无生之身'，是说明不被胎生之生处所摄。所谓'自性无起之身'，是说明不属于湿生之生处。所谓'不与心、意、识相混之身'，是说明无烦恼因的化生之生处。所谓'如幻、阳焰、水月本性之身'，是说明由往昔愿力以及福德、智慧等缘所生的化身本性。这些就是如来色身的五种特征。
言教身的一种特征是：以'由空性、无相、无愿而出离之身'来说明，应知这是以三解脱门等教法的特征来说明言教身。
二身的四种特征：所谓'遍十方虚空之身'，既说明法身空性的特征，也说明色身神变的显现。所谓'于一切众生平等之身'，是说明这两种身对利益众生心平等。所谓'无边无际之身'，是说明这两种身于轮回中随所化众生而示现。所谓'无动无执之身'，是说明这两种身离自他执著，于无量所化众生的利益不动摇。这些就是二身的四种特征。
法身的其他六种特征：所谓'以无住而住获得不动之身'，是说明不可得的特征。所谓'非色、受、想、行、识本性之身'，是说明与五蕴特征不同。所谓'非地水火风所分之身'，是说明非由四大所成的特征。所谓'非生起、非非生起、非大种所分之身'，是说明非大种本性。所谓'与一切世间非真实、非非真实法不相顺之身'，是说明非业、烦恼、生的特征。所谓'非眼所生、不依耳、非鼻所识、非舌所分别、非具身之身'，是说明自性身的本质。
这些等如来身、语、意秘密的教法也都是成就的。

།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྒོ་མཐའ་ཡས་པས་ གྲུབ་པའི་གཟུངས་ལས།སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འབའ་ཞིག་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ལས་མི་མཐོང་བ་དང་། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། དུས་དང་། རུས་དང་། རིགས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཁོར་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ལས་མི་མཐོང་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་ འདྲ།།མཚན་མར་འཛིན་པ་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟག་མེད་དགེ་བ་ཡིན། །ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། །འདི་ལ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་མེད་ཀྱང་། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་དུ་གཟུགས་བརྙན་ཀུན་ནས་ སྣང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ཕུང་པོ་བརྟེན་པའི་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །གང་གིས་གང་དུ་མཐོང་བ་མེད། ། གང་གིས་གང་དུ་གང་མ་མཐོང་། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་བསྟན་བཅོས འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་གསུམ་པ། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་ པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་མཛད་པས་འདིར་ ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྔར་ཇི་ལྟར་དམ་བཅའ་བ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་ བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།

同样在《圣无量门成就陀罗尼》中说道：'唯当修习忆念佛陀，不见如来之色相，不见非色相，不见相好，不见戒律，不见禅定，不见智慧，不见解脱，不见解脱智见，不见时间，不见种姓，不见家族，不见出生，不见眷属，不见自相，不见他相，这就是忆念佛陀。'等等所说的这些也是成立的。意思是说，远离所说的这些分别念，就是忆念佛陀。
同样在《圣一切佛境界智慧光明庄严经》中说：'如来恒常无生法，一切诸法如善逝，执著相好愚者智，世间行于无有法。如来无漏即善法，如同法界之影像，此中实无如来体，普现世间诸影像。'等等以二谛方式宣说如来身的这些道理也是成立的。
同样在《圣楞伽经》中说：'依蕴圆满佛，何人何处不见彼，何人何处何不见，此应如何为宣说？'等等所说的这些也是成立的。如是这些可信的经典成立，是宣说如来法身此论的功德和依据。这些也显示为此论所应详细解释的对象，这也显示了大师的智慧广大以及注释者的智者身份。
这是由阿阇黎清辨所造的《中观根本慧论注·慧灯论》中，如来品第二十二广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
第七十三品。现在，同样由于以破除空性的相违品类差别来显示颠倒无自性的意义之力，而开始第二十三品。此处'之力'一词，应当理解为进入立宗的因义，以及与下文相连的意义，词义如前。其中，就进入立宗的因义而言，说'现在，同样由于以破除空性的相违品类差别'等。论师在造《观缘品》第一品时立宗说一切法无生，此处论师也是依据先前如是立宗的因义而如是说。'同样'是指如前所说的方式。空性是自宗。其相违品是对方的立场，即胜义中诸法有自性的主张。

།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འོག་ནས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་དུ་ རྟོག་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས།།སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་ པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན།རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་ པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་དུ་ རྟོག་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས།།བསྟན་བཅོས་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལུང་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དེ་དག་ ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ལ། མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཞེ་སྡང་ཀུན་དུ་འབྱུང་། གཉི་གའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་གཏི་མུག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྦྱར་རོ།།ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་གི་མ་བརྟེན་པར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི་།སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ།དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་གྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱར་བའི་སྒྲ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་འདིར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། འོ་ན་དམ་བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་དཔེ་བསྟན་པས་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་གིས་དཔེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དག་བསྟན་པས་དམ་བཅས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་མངོན་ནོ།

所谓'其差别'是指，对方为了证成诸法胜义中有自性的主张差别，如下所说：'贪欲、嗔恚及愚痴，皆从分别而生起，净与不净颠倒见，依止彼等而生起。'以此说明胜义中蕴等诸法确实有自性，因为依因缘而生的缘故，如贪等烦恼一样。这些都是能成立的论述。
'为破彼'是指为了破除此论而造作第二十三品，这样理解。依据下文所说的意义，为了显示颠倒无自性之义而造作第二十三品。此第二十三品'观察颠倒品'下文所说的内容是为了显示颠倒无自性而说的。
若问此品的果为何？以何方式获得此果？显示颠倒无自性是此品的果，以破除空性相违品差别的方式获得此果。因此，此处注释者在品的衔接处首先显示了方便及方便所生之果。
为了说明所说的'空性相违品差别'，此处说：'贪欲、嗔恚及愚痴，皆从分别而生起。'此是论中所说，经典中说贪等是从不如理分别而生。
为了详细解释此义，说：'贪欲、嗔恚及愚痴，彼等依次，净与不净颠倒见，依止彼等而生起。'即依止净颠倒而生贪欲，依止不净颠倒而生嗔恚，依止二者颠倒而生愚痴。
'依止'一词表示决定义，即唯依止净与不净颠倒而生起，非不依止而生。但不应理解为唯依止净与不净颠倒，因为还有不如理作意等其他生起因缘的缘故。此说明'依止'一词应与'依止'相连，而不与'颠倒'相连。
如是，'此是同法喻句'表明贪等依因缘而生故有自性，此处是为了证成胜义中蕴等依因缘而生故有自性的同法喻句。
若问宗与因为何？故说'由所立法及能立法力显示譬喻，余支显然'。由所立法'胜义中蕴等确实有自性'及能立法'依因缘而生故'的力量，显示贪等依因缘而生故胜义中有自性的譬喻，由此宗与因等余支显然可知。

།དེ་ནི་དེའི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་ ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་རང་གི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གང་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ གྱི།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་དེ་དགག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བཤད་པ། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་འབྱུང་བ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་མི་འགྲུབ་པར་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པར་དམ་ བཅའ་བ་བསྟན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པར་དམ་བཅའོ། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མེད། །ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་ པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་ བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཐ་སྙད་པའི་དཔེར་རྟོག་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་དཀའ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་དེ་ཐ་སྙད་པར་གྲུབ་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དཔེ་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་དཀའ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འགལ་ བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཐ་སྙད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་དེས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཐ་སྙད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་ན་ནི་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་གྲུབ་ཟིན་པས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། བདག་དེ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

为了说明其后所作的推理，因此，推理是就胜义而言诸蕴等确实是有自性的，因为依因缘而生的缘故，譬如贪欲等。若是无自性者则不依因缘而生，譬如虚空之花。诸蕴等是依各自因缘而生，因此以所说因相之力，就胜义而言诸蕴等确实是有自性。
这些是有法、所立法、能立法、同品喻、异品喻、比量和结论，应当依次配合。此中如虚空之花等不依因缘而生者即是无自性，贪欲等是依因缘而生故就胜义而言确实是有自性，同样地，诸蕴等也是依因缘而生故就胜义而言确实是有自性。
为了遮破空性之相违品的特征，显示颠倒无自性，对此所说，论释者回答说：'此中所说，凡是依于可爱与不可爱颠倒而生者，即是你们所举贪欲等烦恼的譬喻。'这是说明对方的譬喻不成立而破斥的方面。
'彼等无自性'，因为如前所说的道理，这是说贪欲等虽依因缘而生却无自性的宗。因为如前所说的道理，凡是依他法之因缘而假立者即无自性，故立宗说彼等无自性。
'是故烦恼非真实'，'真实'即是'胜义'的异名。这是说明结论：如是因为贪欲等依可爱等而生故无自性，因此诸烦恼就胜义而言即是无自性。
因此有能立譬喻不完备的过失，这是量果，说明对方的譬喻'如贪欲等'不成立。若视为世俗谛的譬喻则难以回答所立法不完备，因为就胜义而言诸烦恼无自性。
这说明若对方的譬喻在世俗谛中成立，则所立法'就胜义而言诸蕴等确实是有自性'在譬喻中不存在，难以回答，因为就胜义而言诸烦恼无自性，故显示相违。
若是成立世俗谛的自性则是成立已成，这是说明对方的譬喻若是要成立诸蕴等有世俗谛的自性，则对中观派而言已经成立，故有成立已成之过。
又复等，是说若有烦恼贪欲等的所依即我存在，则依此而有的诸烦恼也应当存在，然而此我不存在，故诸烦恼也不能成立。

། དེའི་ཕྱིར། བདག་གི་ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་ཉིད་ཅེས་ཐ་སྙད་གདགས་པའོ། །དེ་འགྲུབ་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ ལ་ལྟོས་པས།ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དེ། འགྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་ལྟོས་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་ཚུལ་ལ་ལྟོས་པས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར། བདག་དེ་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྟེན་བདག་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།མེད་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྟེ། མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྟེན་པ་ནི་རྟེན་ཡོད་ན་ཡོད་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྟེན་བདག་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདིར་རྟེན་བདག་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྟེན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་རྟེན་དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་རྟེན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་ན། དེ་ལ་ བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་དེ་ དག་འགའ་ལས་འབྱུང་།།དེའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེའི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྟེན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བདག་དེའི་ཡོན་ཏན་ དང་།ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་གི་རྟེན་བདག་དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བདག་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་དེ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ནི་སྔར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ གཏན་ཚིགས་ནི་རྟེན་བདག་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྔོ་བསངས་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྔོ་བསངས་ཉིད་ནི་དེའི་རྟེན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཀྱང་ དེ་དག་གི་རྟེན་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此说'我的有性无性'，贪等烦恼的所依'我'这一有性和无性的施设。为显示其不成立，从胜义和世俗的角度来看，都不成立。为了显示这一点，'又'字表示确定之义，即不成立。从胜义的角度来看不成立有性，从世俗的角度来看不成立无性，因为所依不成立。
如是，'彼我为烦恼诸，有性无性何能成？不成立'之词义，即如是贪等烦恼所依之我的有性和无性不成立，则依此的烦恼诸有性和无性如何成立？不成立。为显示其理由，'所依若有能依方有故'是其意趣。所依烦恼诸若有所依我则有，此处所依我不成立，故依此的烦恼诸亦不成立，此为意趣。
为明此义而说：贪等烦恼亦依某我而生，然彼等之所依亦不成立。若彼等之所依我不存在，则依此之烦恼诸何有？丝毫烦恼亦不存在，故对方之喻不成立，胜义中蕴等决定有自性之所立义不成立。
因此说'彼等烦恼从某生，因是其功德及其所受用'，贪等烦恼亦依某我而生，因为烦恼诸是彼我之功德及所受用。'彼亦不得成'说明彼等之所依我亦不成立。
若问如何？'如是于我观察品中已观察'说明我如何不成立，如是前面在取者与所取观察品中已观察。如是此中显示烦恼诸之法即无所依。以此显示烦恼诸不存在之法即因是无所依我。
为显示其比量故说：'是故比量为：胜义中贪等不存在，因无彼等所依故，如石女儿之青色性'。此中法、所立法、能立法、喻依次配合。如石女儿之青色性因无其所依石女儿而不存在，如是贪等烦恼亦因无彼等所依我而不存在。

།རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྲེལ་པ་འགྲུབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་དེའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྟེན་སེམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་འགྲུབ་པས་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག གི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པས།སེམས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྐྱེན་བརྟག་པ་དང་། ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པས་སེམས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་དངོས་ པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པར་སྨྲ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་པ་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་མེད་ལ།སྣམ་བུ་ལ་ཡང་བུམ་པ་མེད་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སོ་སོ་ན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་མེད་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སོ་སོ་ན་ཡོད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ། ཁྱེད་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འདོད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འམ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་གྲངས་ན།བརྟག་པ་གཉི་ག་ལྟར་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་ པས་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ད་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་དེས་ན་བུམ་པ་འདིའི་སྔོ་བ་ཉིད་དང་དམར་བ་ཉིད་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ བཤད་པ་གལ་ཏེ་འགའ་མེད་ཇི་ཞིག་ཡོད་རྟེན་བུམ་པའམ།སྣམ་བུ་འགའ་ཞིག་མེད་པར་བརྟེན་པ་སྔོ་བ་ཉིད་དམ། དམར་བ་ཉིད་ཇི་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེའི་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྟེན་སེམས་མེད་པར་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

自宗有些人说：'虽然无我，但是心的烦恼等'这种关系是成立的。因为烦恼是彼心的法，所以对主张无我的人来说，因的意义不成立。这句话的意思是：自宗有些人说，虽然贪等烦恼的所依是无我的，但因为它们的所依心是存在的，所以烦恼是心的法这一点是成立的，因此对主张无我的人来说，中观派所说的'因为无有所依'这个因的意义是不成立的。
对此回答说：因的意义并非不成立，因为已遮破心的生起，已破除识的自性，已遮破其实有性，所以心不成立。在观察缘品和观察蕴品等中已遮破了心的生起、自性和实有性，所以心不成立，因此我的因的意义并非不成立。
有些实事论者说：'我们是主张由于互无而无实物的自性，所以烦恼是不存在的'这一点成立，因此心所与诸法无自性的关系也不成立。这句话的意思是：主张互无而承许诸法有自性的人说，比如瓶中无布，布中也无瓶，由于互无故说无自性，但瓶与布的自性在各自处是存在的。同样，心中也无烦恼，烦恼中也无心，由于互无故说无自性，但心与烦恼的自性在各自处是存在的，所以贪等烦恼是成立的。
对此论释者回答说：'因此说此：你们承许瓶布等无有彼外实物的自性，此是生起有实无实显现分别的因，是实有还是无实呢？'等等。你们承许由于互无而无实物，这是生起有实无实显现分别的因，是实有还是无实呢？两种观察都不应理。
首先为显示第一种观察不应理，说：'若是实有则违背所立'。因为之前立宗说由于互无故无实物，现在却说是实有。为显示第二种观察不应理，说：'若是无实，则此瓶的青性和赤性等这种关系不存在，所以将无有言说，因此说：若无有任何所依瓶或布，如何有所依的青性或赤性？'若是无实，则无有'此是彼'这种关系，所以烦恼不成立。
为显示此义，说：'任何烦恼都不存在，如石女儿等无实法的自性'。意思是说：无有所依心，则所依的烦恼不存在。

།དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བས་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།རྟེན་སེམས་མེད་པར་བརྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བས། ཕ་རོལ་ པོ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་འདི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ།སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་ལུས་ལྟ་བཞིན་ཉོན་མོངས་རྣམས། །རང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིའོ། ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཉེ་བར་བསྩགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བའོ། །རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ན་རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པའི་དོན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དག་གོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་རྣམ ལྔར་མེད།།ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྲེག་པ་དང་སྲེག་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་གཞན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་པར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ལ་མེད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་མེད་ ལ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རང་ལུས་ལྟ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་ལྔར་མེད། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ ཕྱིར་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།

如是不欲，因此非有不能作为譬喻，故无所欲义成就，此为结语及量果。
无心所依而有能依烦恼诸者不欲，因此烦恼非有不能作为譬喻，故对方说：'胜义中蕴等诸法定有自性，因依因缘而生，如贪等'之所欲义不得成就。
为自部诸者亦当说此等，如前如来观品中：'非身非异身，于彼无身彼亦无，如来非有身，如来为何者？'以如来为方便，如来于诸蕴以五相求不可得而说，如是此中亦以烦恼为方便，于烦恼者以五相求不可得，及以烦恼者为方便，于诸烦恼以五相求不可得而说。
其中首先以烦恼为方便，为显示于烦恼者以五相求不可得故，'如观自身诸烦恼'，'自'即我与我所。'身'即名色积聚之异名。'观自身'即缘自身之烦恼见。'如观自身'即与观自身相似，如'非身非异身，于彼无身彼亦无，如来非有身，如来为何者？'诸烦恼亦如是。'诸烦恼'即以损害义而为烦恼者。
'于烦恼者以五相无，于烦恼心'，诸烦恼非烦恼者，因遮彼异性故，及烦与能烦应成一性过故。诸烦恼非异于烦恼者，如前遮异性故，及无诸烦恼亦应成烦恼性过故。诸烦恼于烦恼者无，烦恼者于诸烦恼亦无，诸烦恼非与烦恼者相应，因无异性故。如是说诸烦恼于烦恼者以五相无。
今为显示以烦恼者为方便，于诸烦恼以五相求不可得故，'如观自身烦恼者，于烦恼以五相无。'烦恼者于诸烦恼以五相无亦当如是配释而说。
其中因诸烦恼无故，于喻所立法不具足性之过失，此显示对方所说'胜义中蕴等诸法定有自性，因依因缘而生，如贪等'之喻中，所立法'定有自性'不具足性之过失。

།ཡང་གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་མིན་པ། །དེའི་ཚེ། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་གང་དག་ཡིན། ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི བསྟན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་དཔེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དོན་དམ་པ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་ ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཡང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་པོ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ གཞི་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྲུབ་པས་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་པ་དང་། དྲི་དང་ཆོས་དག་རྣམ་དྲུག་ནི། །རྣམ་པ་དྲུག་གོ་། དེ་དག་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན་གཞི་སྟེ། འདི་ལ་གནས་པས་གཞི་སྟེ། དེ་དག་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའོ། །སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲག་ཏུ་རུང་བའོ། །དྲི་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྣམ་དུ་རུང་བའོ།།རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱང་དུ་རུང་བའོ། །རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱར་རུང་བའོ། །ཆོས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་གི་གཞི་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གང་གི་གཞི་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་ ཆགས་དང་ནི་ཞེ་སྡང་དང་།།གཏི་མུག་གིས་ནི་རྣམ་པར་རྟག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྡང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེད་པའོ།།གཏི་མུག་ནི་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཆོས་ནི་གཞི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་གཞི་ཡུལ་དྲུག་པོ་དག་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གཞི་མེད་དེ། དཔེར་ན་ལོང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།

又复当知，在我方，美与不美颠倒，自性中本不存在。因此，依于美与不美颠倒，所生诸烦恼等，'生起'等词之余，是说诸颠倒非自性而有，故依颠倒因不生贪等烦恼，此为所说。
因此，胜义中诸烦恼法非依他而生，故于喻中能立法不具足之过失。此说对方以'胜义中诸蕴等唯有自性，因为依因而生，如贪等'所说之喻中，能立法'依因而生'不具足之过失。
自部亦作反驳等，是说自部认为色等六境是贪等烦恼生起之所依，依彼等生起烦恼得以成立，故于喻中所立及能立法不具足之过失不存在之语。
为显示此义，色声味触香法六种，为六种。何为彼等？为所依，依此而住故为所依，从彼等生起之义。
为显色等之词义，色者谓可造色。声者谓可诠表。香者谓可嗅。味者谓可尝。触者谓可触。法者谓能持自相。
为显彼等为所依，问：此六种为何之所依？答：贪欲及嗔恚，愚痴等恒时。
为显贪等之词义，贪欲者谓能贪著，即增上贪著。嗔恚者谓能嗔恨，即于诸有情生起损恼心。愚痴者谓能令迷惑，即无明。
此说颠倒法有所依，即前偈显示依颠倒生起贪等之能立因，即彼等生起之所依六境存在。
为显其比量，故胜义中依美与不美颠倒所生之贪等，定是有法，以有彼等之所依故。此中若胜义中非有者则无所依，如盲人眼识。

།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་གཞི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཡོད་པས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྲུབ་པས་དཔེའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་།ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་ལོང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གཞི་མེད་ཀྱི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་གཞི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ ཡུལ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་ རེག་པ་དང་།དྲི་དང་ཆོས་དག་འབའ་ཞིག་པ། །འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མ་བསྒོས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཐ་སྙད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟག་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་དང་། དུས་ངེས་པ་དང་། རྒྱུ་ངེས་པ་མེད་པར་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རེ་ཞིག་པར་འདོད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་ཆོས མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་དང་། འགལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་དང་། ལོག་པར་སྣང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ། །བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། སྡུག་པ་དང་ནི་མི་སྡུག་པ། །འབྱུང་བར་ཡང་ནི་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། །དོན་དམ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ བསྡུ་བ་དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།

由于贪欲等烦恼有颠倒认知的所依，因此以前述理由，由于有颠倒认知，依此而生起诸烦恼得以成立，故无譬喻过失。这些是有法、所立法、能立法、异品喻、合说及结论，应当依次配合。此中如盲人眼识是不存在的，彼无所依，而贪欲等则有颠倒认知的所缘境，因此贪欲等确实存在，故我等之喻无有所立法与能立法不具足之过失。
对此说法，论释者回答道：色声味触香法等唯是空无自性，'唯'是指无自性，即连自性的气味都未沾染。由此说明对方之因'由有所依故'不成立，因为胜义中色等唯是无自性故。若问：世俗中依于色等颠倒认知，岂不生起贪欲等烦恼吗？为此，也不否定世俗谛，如是：色等诸法如同干闼婆城、阳焰、梦境。
世俗谛中依于如同干闼婆城、阳焰、梦境的色等，于颠倒错乱者亦生起贪欲等烦恼。为显示此三喻境之差别：'如干闼婆城'是指与无有确定处所、时间及因而为所缘相符合。'如阳焰'是指虽自性空，由于执著而追求，与缘起事相符合。'如梦境'是指虽无自性，暂时性地成为因果事相符合。
今于胜义中依彼等不生贪欲等，故说明对方之因'由有所依故'不成立且相违，因为如是色等如幻化人，与虚妄显现相符合。如影像，与不待作者之作用而生相符合。是故，何有可爱与不可爱生起？即不会生起，因为胜义中无自性故。
因此，胜义中由于所依不成立，因义不成且相违，此为结论及量果。对方之因'由有所依故'于胜义中不成立，于世俗中则有相违过失。

།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྡུག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པ་མི་སྡུག་པར་ གདགས་པར་བྱ་བའི་སྡུག་པ་དེ་མི་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་སྡུག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་སྡུག་པར་གདགས་པར་བྱ་བའི་མི་སྡུག་པ་དེ་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཤིག་བསྒྲུབ་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་པ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པ། །མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །མི་སྡུག་པར་ནི་གདགས་བྱ་བ། །མི་སྡུག་པ་གང་འདི་ནི་མི་སྡུག་པའི་ཞེས་མི་སྡུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འོ་བུ་ཅག་ གིས་གདགས་པར་བྱ་བའོ།།སྡུག་པ་མ་ལྟོས་ཡོད་མིན་པས། །སྡུག་པ་དེ་མི་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྡུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་མ་ཡིན། །མི་སྡུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་ཡང་དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ སྡུག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།བསྒྲུབ་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་བཞིན་དུ་མི་སྡུག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་ནི། སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པའོ། །སྡུག་པ་ཞེས་ནི་གདགས་བྱ་བ། །སྡུག་པ་གང་འདི་ནི་ སྡུག་པའོ་ཞེས་སྡུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འོ་བུ་ཅག་གིས་གདགས་པར་བྱ་བའོ།།མི་སྡུག་མ་ལྟོས་ཡོད་མིན་པས། །མི་སྡུག་པ་དེ་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་སྡུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཕྱིར་མི་སྡུག་འཐད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་ སྡུག་པ་ཡང་སྡུག་པ་དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། མི་སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པས་གཏི་མུག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །འདོད་ཆགས་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། །མི་སྡུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ཞེ་སྡང་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་དག་ མེད་པ་ཁོ་ནས་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་དག་བརྗོད་ན་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བདག་མེད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་ བ་དང་།མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པར་འཛིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་གཏན་ཚིགས་ དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་དཔེས་དོན་དམ་པར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་ བའི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

另外，所谓'其他'等词，是说依靠可爱而施设不可爱为不可爱的那个可爱，离开不可爱是不存在的，因此可爱不合理；依靠不可爱而施设可爱为可爱的那个不可爱，离开可爱是不存在的，因此不可爱不合理，这样显示两种论证。
其中，首先为了显示第一个论证而说：'依靠可爱而称为不可爱者，应施设为不可爱'，即我们应当施设为'这是不可爱的'这样的不可爱本性。'不依靠可爱则不存在'，意思是说那个可爱离开不可爱就不以可爱的自性而存在。'因此可爱不合理'，意思是说因为没有不可爱，可爱也不依靠它而成为可爱性，所以不合理。
为了显示第二个论证而说：同样，依靠不可爱而成立可爱为'可爱'。'应施设为可爱'，即我们应当施设这个可爱为'这是可爱的'这样的可爱本性。'不依靠不可爱则不存在'，即那个不可爱离开可爱就不能成立为不可爱的自性。'因此不可爱不合理'，意思是说因为如此可爱不存在，所以不可爱也离开那个可爱就不能成为不可爱性。
现在，如此可爱不存在则贪欲不会生起，不可爱不存在则嗔恨不会生起，这两者都不存在则愚痴不会生起，为了显示这个总结而说：'因此如此，若可爱不存在，贪欲怎能生起？若不可爱不存在，嗔恨怎能生起？'因为它们不存在，愚痴也不存在，仅由它们不存在，它也不存在而成立。
说这些并非没有过失，因此如前所说的能立的过失是无法避免的，这是量的果。
这里有人说：胜义中可爱和不可爱的颠倒确实是存在的，因为世尊在经中说过。世尊在经中所说的是存在的，如无我性一样。经中说'于无常执为常，于无我执为我，于苦执为乐，于不净执为净，这是颠倒'，这些是存在的。因此，胜义中可爱和不可爱的颠倒确实是存在的。这是自部以世尊在经中说有颠倒的能立，以及说有无我性的譬喻，来说明胜义中可爱和不可爱的颠倒确实存在的语句。
这些依次配合为有法、所立法、能立法、同品喻、近所引的关系和总结。如世尊在经中所说的无我性确实存在一样，世尊在经中所说的这些颠倒也确实存在，他们如是主张。

།དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།འདིར་བཤད་པ་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡོད་ན་ཐ་སྙད་པའི་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་སྒྲུབ་པ་ལ་ནི་སྒྲུབ་པ་འདི་རུང་ངོ་། །དོན་དམ་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མེད་དོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡོད་ན།དེ་དག་ལ་ཐ་སྙད་པའི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་སྒྲུབ་པ་ལ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྒྲུབ་པ་འདི་རུང་ངོ་། །ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ པ་ལ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྒྲུབ་པ་འདི་མི་རུང་སྟེ།དོན་དམ་པར་དེ་དག་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བདག་མེད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་རུང་བར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་གང་ཡང་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ལན་བཏབ་ཟིན་པས། བདག་མེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་སྐད་བསྟན་པས་སོ། ། དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མེད་དེ། དོན་དམ་པར་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་སོ། །འདིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་སོ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་གཉི་ག་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་ཅག་ དབུ་མ་པ་ཡང་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ ལན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ།གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ལ་རྟག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་པ་ཞེས། །མི་རྟག་པ་རྟག་པ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་ཡིན་ན། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏོ།

对于如此所说，论释者回答道：'若有人在此错误地论证说，在世俗谛中苦与不苦的颠倒是可以成立的，但在胜义谛中则不成立。'
若有人错误地论证说在世俗谛中也无颠倒，对于他们而言，在证成世俗谛中苦与不苦的颠倒时，你们的因和喻的论证是可行的。我们中观派在胜义谛中证成颠倒无自性时，你们的因和喻的论证则不可行，因为在胜义谛中这些都不成立。
首先，关于胜义谛中对方所举的世尊在经中所说的喻例，如无我性等，为了显示其不合理，已在'诸佛说无我，也无有无我'中予以回答。由于无我性不成立，故无有喻例。这是因为在前文考察我与法时已如是宣说。
为了显示胜义谛中对方所说的'因为世尊在经中说故'这一能立不合理，说道：'也无有因，因为我们中观派未承许在胜义谛中经典说有颠倒故。'
此处颠倒有二种：随顺轮回的和随顺涅槃的。其中，随顺轮回的是：于无常执为常等。随顺涅槃的是：于无常执为无常等。
这两者都是颠倒，因为都应由获得无分别智而断除，因为是其违品故。这表明我们中观派也承许这两者在世俗谛中都是颠倒。
若对方说：'于无常等见为无常等，因为不是颠倒，所以不应是颠倒'，这是对方说：'随顺轮回的四颠倒在世俗谛中是颠倒是合理的，但随顺涅槃的怎么会在世俗谛中是颠倒呢？'的回答。
对此论释者问：'所谓颠倒，其义为何？'对方回答说：'若于无常颠倒执为常的含义。'这是对方说随顺轮回的四颠倒是颠倒的含义。
对此论释者为显示若执无常为常等，由于空性的事物中无有常性，它们也是世俗谛中随顺轮回的颠倒，故说：'若执无常为常'，即于无常以常性空的事物执为常。'若如是执著是颠倒'，即若如是了知，因为缘于颠倒义故是颠倒。这表明增加了对方所许的宗义。

།ད་ནི་དབུ་མ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཁོར་བ་ དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན།སྟོང་ལ་རྟག་པ་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མིན་པས། །སྟོང་པ་ལ་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་ཏེ།དཔེར་ན་གལ་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་ཇི་ལྟར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ལ་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་འདོད་ཅེ་ན། སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།སྟོང་ལ་རྟག་པ་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་བསྟན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་ན་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཁོར་བ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།ད་ནི་གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན། གལ་ཏེ་མི་རྟག་མི་རྟག་ཅེས། །མི་རྟག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་མིན་ན། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་གཞུང བསྣན་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་དབུ་མ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན། སྟོང་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ལ་མི་ རྟག་པར་འཛིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། དེའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྟག་པར་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ པོའི་དམ་བཅས་པའི་དོན་ལས་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་མངོན་ཏེ།དཔེར་ན་གལ་ཏེ་བུམ་པ་བྱས་པ་མི་རྟག་ན་སྒྲ་བྱས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྟོང་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་བསྟན་ཏོ། ། ད་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེ་ནི ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་ནོ།

现在中观派自身为了显示这些在世俗谛中是随顺轮回的颠倒，因此说：'于空无有常，执著岂非倒？'空性中常性也以自性空的缘故，于空执常怎么不是颠倒呢？那就是颠倒的意思。比如若离三界贪欲，怎么不是解脱呢？
如果问：怎样承许胜义中空性的常性也是自性空呢？如前所说，因为无生，如涅槃一样。这是'于空无有常，执著岂非倒'的道理。首先，他们说如果执著无常为常等，那些是世俗谛中随顺轮回的颠倒。
现在，如果执著无常为无常等，如此则于空性诸法中无常性不存在，所以这些也是世俗谛中随顺涅槃的颠倒，为了显示这一点而说：'若执无常无常'，即于以无常性空的无常说'无常'。'如是执不倒'，即如是了知不缘颠倒义故非颠倒。这也显示了他方所许的宗义。
现在中观派自身为了显示这是世俗谛中随顺涅槃的颠倒，因此说：'于空无无常，执著岂非倒？'于空性中无常性也以自性空的缘故，于空执无常怎么不是颠倒呢？那也是颠倒的意思。因为是分别性的缘故，如执常一样。
如此，这里是有机会的言说，所以显现与他方所立义相违的言词义。如说：'若瓶是所作无常，声是所作为何不成无常？'这显示了'于空无无常，执著岂非倒'的道理。
现在为了显示执著无常为无常等，因为是分别性的缘故，是随顺涅槃的颠倒的推理，这里的能立语是：胜义中知'色无常'是颠倒，因为是分别性的缘故，如知'色常'一样。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
如执著无常色为常，因为是分别性的缘故，是随顺轮回的颠倒；同样，执著无常色为无常，因为是分别性的缘故，也是随顺涅槃的颠倒。

།གལ་ཏེ་ འདུ་བྱེད་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་གཟུགས་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་བཞིན་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་བཞིན་དུ་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་ དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཤེས་པ་དང་།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་ པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་མིག་སྟོང་པར་ཤེས་པ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་ པ་དེའི་དོན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དེ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཐར་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མིག་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

如果有人说'诸行空'这样的分别知是不确定的，这是对方说中观派的因是分别性，所以是不确定的话语。在此，虽然'诸行空'这样的分别知是分别性，但因为见到不颠倒，所以难道仅仅因为是分别性，就如同'色是常'的认知那样，'色是无常'的认知就成为颠倒吗？或者因为是分别性，如同'诸行空'这样的分别知那样，'色是无常'的认知成为不颠倒是不确定的。
对此，论释者回答说：'那也是颠倒，所以无过失。''诸行空'这样的分别知，在世俗谛中是随顺涅槃的颠倒，因此没有相违的方面，所以我们的因无不定过。
如果这样，空性智慧也不能获得解脱，因为是颠倒的缘故，如同对内处境界认知为乐等。这是对方说：如果这样'色是无常'的认知和'诸行空'的分别知都是颠倒，那么瑜伽行者的空性智慧也因为是颠倒而不能获得解脱的过失。
这些依次配合法、所立法、能立法和譬喻。如同对内处境界色等认知为乐等是颠倒故不能获得解脱，同样瑜伽行者的空性智慧也因为是颠倒而不能获得解脱的过失。
对此论释者回答：'此中所立义为何'，即以此询问'不能获得解脱'这个立宗的含义。如果说眼空的认知不能获得解脱，这是成立已成，因为解脱是以无分别智获得的缘故。这是说，如果对方立宗的含义是瑜伽行者从闻思所生的有分别知认知眼等为空，这不能获得解脱，这是成立已成，因为在我们的立场中，解脱也是以无分别智获得的，眼空的认知因为是颠倒，所以已成立不能获得解脱。

།ཅི་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེ་ན་ནི་དེའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ ཉིད་དེ།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱིས་པའི་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་ བྱུང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། རང་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདི་ན་ཁྱེད་ཀྱི་འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ནི་ཅི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ ལས་བྱུང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་མ་ངེས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།རང་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་པ་མེད་པ་དག་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་ཁྱེད་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་མི་གནོད་དེ། རང་ལ་དཔེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཀྱང་དབུ་མ་པ་ལ་མི་གནོད་དེ། འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ཡང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

如果说是无分别的话，由于未成立其颠倒知的缘故，因此能立之义不成立。这是说，如果对方主张瑜伽师修习所生的无分别智不能获得解脱的话，对方所说的因'是颠倒知'这一意义不成立，因为未成立瑜伽师修习所生的无分别智是颠倒知的缘故。
如果说空性智虽是无分别，但不能获得解脱，因为无分别的缘故，如同凡夫眼识一样。这是对方对瑜伽师修习所生的无分别智提出的过失之语，说它因为无分别，如同凡夫的眼识一样不能获得解脱。这些依次配合有法、所立法、能立法和譬喻，即如同凡夫眼识因为无分别而不能获得解脱一样，瑜伽师修习所生的空性无分别智也因为无分别而不能获得解脱。
对此，论释者回答说：'对自身而言因的意义不确定。由于灭尽智修习所生者不确定的缘故。'这是说，你们的灭尽智修习所生者既是无分别，又能获得解脱，由此可见，是否因为无分别，如同凡夫眼识一样，瑜伽师修习所生的空性无分别智就不能获得解脱？还是因为无分别，如同你们的灭尽智修习所生者一样，瑜伽师修习所生的空性无分别智能获得解脱？这是不确定的。因此你们的因'由于无分别'这一意义对自身来说是不确定的，所以不合理。
对自身而言因的意义也不成立，因为空性智以本性分别而是分别的缘故。这是说明对方的因'由于无分别'这一意义对自身不成立，因为瑜伽师修习所生的空性智以知的本性而是分别，如同无心者一样，对你们自身来说未成立其无分别性的缘故。
比量也不能破除，因为对自身无有譬喻的缘故。这是说，对方的比量'空性无分别智也不能获得解脱，因为无分别的缘故，如同凡夫眼识一样'也不能破除中观派，因为对方的譬喻'如同凡夫眼识'也以知的本性而是分别的缘故，对方自身未成立其无分别性，因此无有譬喻的缘故。

།གཞན་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་གལ་ཏེ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཐར་པ་མི་བྱེད་པའོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་ བཅས་པ་དེའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེས་ཐར་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཐར་པ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ།མངོན་སུམ་གྱི་བློ་དག་གིས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེས་དོན་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། འདི་ན་མངོན་སུམ་གྱི་བློ་དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མངོན་སུམ་གྱི་བློ་དག་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གདབ་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གདབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐར་པ་མི་བྱེད་པའོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ནི་བྱས པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་བློ་དག་གིས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གལ་འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐར་པ་མི་བྱེད་པའོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་རང་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད། མངོན་སུམ་གྱི་བློ་དག་གིས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

又问'不能获得解脱'这句话的含义是什么？这是针对前面外道所说的空性无分别智也不能获得解脱的论断，询问其含义是什么，从而提出两种可能性的观察。
如果说是'不能产生解脱'，那就是成立已成，因为解脱本非所造。这是说，如果外道所立的论断含义是：空性无分别智因为不能产生解脱，所以不能获得解脱，那就是成立已成之事，因为在我方立场中也承许解脱非所造。
如果说是'不能如实了知'，那就是对自身不确定，因为通过现量认识也不确定。这是说，如果外道所立论断含义是：空性无分别智因为不能如实了知无常等义，所以不能获得解脱，那么外道的因'无分别故'对自身就不确定，因为现量认识虽然是无分别，但能如实了知色等诸法，所以到底是因为无分别故，如同婴儿眼识一样，空性无分别智也不能如实了知无常性；还是因为无分别故，如同现量认识能如实了知色等诸法一样，空性无分别智也能如实了知无常性，这是不确定的。因此外道的因'无分别故'对自身不成立，所以不应理。
以上说明了对'空性智慧不能获得解脱'这种说法的回答。
现在要说明对'无分别智也是颠倒认识'这种说法的回答，所以说：'对于那些说无分别智也是颠倒认识，因为无分别故，如同眼识的人，也应当知道如此回答。'
这是说，又问'不能获得解脱'这句话的含义是什么？如果说是'不能产生解脱'，那就是成立已成，因为解脱本非所造。如果说是'不能如实了知'，那就是对自身不确定，因为通过现量认识也不确定。这个论式也可用来回答那些说'无分别智也是颠倒认识，因为无分别故，如同眼识'的人。
这样表明：问'是颠倒认识'这句话的含义是什么？如果说是'不能产生解脱'，那就是成立已成，因为解脱本非所造。如果说是'不能如实了知'，那就是对自身不确定，因为通过现量认识也不确定。应当如此理解。

།ཅི་སྟེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་དག་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་ཡང་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཚད་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་ལྷས་བྱིན་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་བློ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་ལ་བརྟེན་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི་བློ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་དཔེ་མེད་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་རོ་གཅིག་པས་མཚན་ཉིད་ གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐ་སྙད་དུ་བྱིས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།དོན་དམ་པར་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་རྗེས་སུ་དཔག་ པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་སྐབས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གི་།དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་འཛིན་པ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་། བདེ བ་དང་སྡུག་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་སྐབས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་པ་དག་ལ། བདག་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་པ་དང་བདག་ མེད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།མི་སྡུག་པར་འཛིན་པ་དག་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར། གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་པ་ཞེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་ཡིན་ན། །སྟོང་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མི་ རྟག་མི་རྟག་ཅེས།།དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་མིན་ན། །སྟོང་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གཞན་དག་གིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྨྲས་པ་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཛིན་པ་པོ་དང་། གཟུང་བ་དག་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་གསུམ་པོ་དེ་དག་མེད་དེ་དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ།

如果有人主张现量知是有分别的，说道：'现量知是有分别的，因为是知，因为是量，如同比量知'，这是以现量知是知和是量的理由，来证明现量知如同比量知一样是有分别的说法。
为了破斥这个，对他们应该这样说：'天授的现量知是无分别的，因为是现量色境的认知者，因为依靠眼根，如同婴儿的眼识。'就像婴儿的眼识因为是现量色境的认知者，因为依靠眼根而无分别一样，天授的现量知也是如此。
因此，世俗谛中这些知识是不确定的，胜义谛中则无有譬喻，因为比量等诸知也是以远离和一味为特征的。这是说明对方的因——'因为是知'和'因为是量'这些在世俗谛中如同婴儿的眼识一样是不确定的，而在胜义谛中对方的譬喻'如同比量知'是不成立的总结。
'附带说明即可，应当依据此处的情况'，这是说明如同在世俗谛中与轮回相应的四颠倒是颠倒一样，与涅槃相应的四颠倒也是颠倒的附带说明即可。这是如同对无常执为常和执为无常是与轮回和涅槃相应的颠倒一样，对于我、乐、净等也应当如此宣说的此处情况。
为了说明这个意思，说道：'如同对无常执为常和执为无常是颠倒一样，对于我、乐、净等执为我、乐、净和执为无我、苦、不净也都应说是颠倒。'如前所说：'若执无常为常者，是为颠倒见解时，空中无有无常故，执取何能非颠倒？若执无常无常者，是为非颠倒见时，空中无有无常故，执取何能非颠倒？'这是说明对无常执为常是与轮回相应的颠倒，对无常执为无常是与涅槃相应的颠倒，其余诸法也应当如理类推。
其他人增益所承许的对境而说：'执取确实是存在的，因为有能执、执者和所执的缘故。凡是不存在的，就没有这三者，如同兔角一样。'

།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ནི་ཤེས་པ་གང་གིས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཛིན་པ་པོ་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་དང་། གཟུང་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་པར་སྔར་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་འདིར་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་བྱེད་པ་པོའི་ཚིག་གི་ཐམ་ལག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེ་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་།བྱེད་པ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་བྱ་བ་ལ་ནི་གསུམ་ཡོད་པས་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། གང་གིས་འཛིན་ དང་འཛིན་གང་དང་།།འཛིན་པ་པོ་དང་གང་གཟུང་བ། །ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ། །དེ་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་ཤེས་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བས་འཛིན་པའི་ བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་བྱེད་པའོ། །འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་ པ་འདེབས་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའོ།།འཛིན་པ་པོ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ་དེ་ལས་གཞན་པ་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །གང་གཟུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེ་དག་ནི་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་བསྟན་ཟིན་པས་དེས་ན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །འཛིན་པའི་བྱ་ བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་ལས་དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་མེད་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། ལོག་པའམ་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནི། །འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོ་ན་དོན་དམ་པར། གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་ཅིང་། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཡོད། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཡང་ ན་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་གདུགས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་ན་གདུགས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་བྱིས་པ་འདི་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ ཕ་རོལ་པོ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

对于颠倒执著，有能执著的任何识，执著者蕴体，以及所执著的色等是存在的，因此以所说的因的力量，颠倒执著确实是存在的。这是自部宗派们先前承许颠倒执著烦恼存在的意思，在此借用声明论者的作者语词支分而增益，用以证成它们存在的语句。
这些是有法、所立法、能立法、异品喻、近所引的引申和结论，应当按顺序配合。这不像兔角那样，对于不存在的事物，作者、作业和所作业是不存在的，而对于颠倒执著的行为，三者是存在的，所以它也确实存在。
对此所说的回答，注释者自身在此解释说：'能执著和何执著，执著者与所执著，一切寂灭故，因此执著不存在。'这表明颠倒执著的能作、作业、作者和所作四种识都寂灭，所以执著的行为是不存在的。
为了详细说明这一点，说道：'能执著是缘于事物自相和共相的识'，这是能作。'何种执著是增益和诽谤的自性存在'，这是作业。'执著者是名色自性或异于此的我'，这是作者。'所执著是色等'，这是所作业。
为了显示这一切都寂灭，说道：'这些已如其处显示为自性空，因此能执著等一切寂灭。'因此为了显示执著的行为不存在，'因此执著不存在。'如同执著的行为，作者、能作和所作业这些存在性的能立因和喻例都不成立，这是其意趣。
现在为了显示由于无执著，轮回和涅槃相应的两种颠倒都不存在，因此说道：'如是，若无邪执或正执，于常与无常等。'如是由于无二种颠倒执著，为了显示瑜伽师具有的二种颠倒者也不存在。
那么，胜义中，'于谁有颠倒，于谁无颠倒？'安住于无分别智慧行境者，由于不生起常无常等的认知，这是其意趣。
或者，有人这样说：'颠倒确实存在，因为具有颠倒者存在的缘故。譬如有具伞者则有伞，同样由于具颠倒的凡夫们存在，因此颠倒确实存在。'这是他方以具颠倒的凡夫存在的因，用来证成颠倒也存在的语句。

།དེའི་ལན་དུ་འདིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ། ལོག་པའམ་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནི། །འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་ཅིང་། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཡོད། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ལ་ལྟོས་ན་འདི་ན་ཕྱིན་ཅི ལོག་དང་ལྡན་པའོ།།འདི་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་དང་། གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དཔེ་ཡང་མེད་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བཅས་པར་འདོད་ན་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ པའམ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བཅས་པར་འདོད་ན་དེ་ཡང་གང་ཟག་འདི་གསུམ་ལས་གཅིག་ཡིན་གྲང་ན་གསུམ་ཆར་ཡང་དེ་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་ མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཕགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟག་པ་གསུམ་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །སྐྱོན་གཉི་ གར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་བརྟག་པ་གསུམ་པ་མི་འཐད་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ།ཁྱོད་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་བློ་མེད་པར་གྱིས་ལ། གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྲིད་པ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མ་སྐྱེས་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ རྣམས་སྐྱེ་མེད་ན།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ག་ལ་ཡོད། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་བདག་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ན།དོན་དམ་པར་བདག་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།

为了回答这个问题，在此说明并非有颠倒，因此也不存在与颠倒相应之事，为了说明这一点而说此话。若无执著于颠倒或正确，两者都如前所述以证成方式未能成立生等。同样地，'何者有颠倒，何者无颠倒'，相对于颠倒而言，此处有颠倒相应者，此处有不颠倒相应者，这些也如同颠倒一样并不存在。意思是说，有颠倒者和无颠倒者都是不存在的。
因此，胜义中因的内容不成立且无有譬喻，世俗中则是内容相违。这是总结和量果。又有，若认为此颠倒相应者具有颠倒，那么它是已成为颠倒的，还是未成为颠倒的，还是正在成为颠倒的呢？这是说，若认为具颠倒之补特伽罗具有颠倒，那么此补特伽罗是这三者中的哪一个呢？三者都不合理，这是显示三种观察。
其中，首先为了显示第一种观察不合理而说：'对于已成为颠倒者，颠倒是不可能的。'因为对于已具有颠倒者再具有颠倒将成无义。为了显示第二种观察不合理而说：'对于未成为颠倒者，颠倒是不可能的。'因为已离彼等，如圣者。为了显示第三种观察不合理而说：'对于正在成为颠倒者，颠倒是不可能的。'因为将有两种过失。
如是三种观察都不合理，为了显示具颠倒之补特伽罗实不存在而说：除了已成为颠倒、未成为颠倒、正在成为颠倒之外，具颠倒之补特伽罗不合理，因此说：'你应无偏执心，自己详细观察，于何者颠倒可能。'意思是说具颠倒者实不存在。
因此，因和喻的过失如前所说，这是总结和量果。又，当胜义中如所说的方式由于道理力故显示一切法无生时，这是以另一种方式成立：由于胜义中诸颠倒无生故不存在，因此具颠倒者也不存在。为了显示此义而说：'诸颠倒若未生，如何能存在？'意思是说不能存在，因为未生的缘故。'诸颠倒若无生，具颠倒何处有？'具颠倒即是与颠倒相应的意思。
因此，因等过失即是彼等，这是总结和量果。又，这是显示：若胜义中有我等，则知我等也应非颠倒，然而胜义中我等实不存在，因此知我等是随顺轮回的颠倒。

། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར། གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་། །རྟག་དང་བདེ་བ་ཡོད་ན་ནི། །བདག་ཤེས་སྡུག་ཤེས་རྟག་ཤེས་དང་། །བདེ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན། །ཤེས་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་བདག ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།བདག་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་བློ་བདག་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར། གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་། །རྟག་དང་བདེ་བ་མེད་ན་ནི། །བདག་མེད་མི་སྡུག་མི་རྟག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་བསལ་བས་སམ། དེ་དག་ལ་ལྟོས པ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་དག་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མི་བྱེད་ན་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་མཐོང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་དག་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་གཞི་མེད་པས་བདག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་བཟློག་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ན་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བཞེད་པས་བཤད་པ།དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས། །མ་རིག་པ་ནི་འགག་པར་འགྱུར། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས་བདག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ རིག་འགག་པར་གྱུར་ན་ནི།།འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་འགག་པར་འགྱུར། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་སྦྱར་ཏེ། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་པའམ། མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དངོས པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་པའམ།མེད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་མི་འཐད་པའི་གླགས་ཡོད་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལ་སྤོང་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།དེས་ཅི་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །གང་ཟག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ལའི་ཞེས་མ་སྨོས་ཀྱང་སྐབས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏོ།

为了说明此义，胜义中，'假若有我和可爱，常和乐存在的话，知我、知爱、知常、知乐就不是颠倒。因为所知不是颠倒'，这是其密意。此处'知我'等词，是说明因为安住于我等之上，所以是知我等的意思。'知我'等词，是表明缘取我等境的心识执我等颠倒的意思。
'如是'等词，是说明胜义中无我等，因为我等不存在，所以于无我中见我等颠倒也不存在。为了说明此义，胜义中，'假若无我和可爱，常和乐的话，无我、不净、无常、苦也就不存在。'无我等自性是遮遣我等，或者依于彼等而成立无我性等，这是其密意。
因为无我等不成立，于何处见我等成为颠倒？如是若不作为，则连见树桩为人的颠倒也不存在。这是说明胜义中无我等，所以无我等也不存在，因为无我等成立，所以无有见我等的所依，因此见我等的颠倒也不存在。
因为颠倒性不成立，所以因等不存在的过失难以遮止，这是总结和量果。现在为了说明如是通达颠倒无自性的瑜伽师一切烦恼寂灭的功德，如果问：'那么对于如是常无常等颠倒和非颠倒对瑜伽师不成立，因此彼等分别断除时有何功德生起？'为了说明如前所说方式的果，故说：
'如是颠倒灭，无明乃得灭。'因为颠倒的因是无明，所以颠倒灭时，见我等的因无明得灭。'无明若灭时，诸行等得灭。'行等是指行、识、名色、六处、触、受、爱、取、有、生、老死等。因此如是通达无自性则烦恼寂灭得以成就。
说主张有自性的立场中，彼等烦恼是有还是无等，是说明诸法有自性的立场中，烦恼是有或无，对如是分别者，说明断除烦恼不应理有机会。其中首先为了说明有中断除不应理，'有何过？若某者烦恼，彼等有自性。'虽未说'某有情'，但从上下文可知，这是说明补充他方的宗义。

།ད་ནི་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ བ་མི་འཐད་པའི་གླགས་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡོད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །ཡོད་པར་གྱུར་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་སྤོང་བ་མི་འཐད་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་མེད་པར་གྱུར་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུའམ། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །འདིར་ཡང་། གང་ཟག་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ལའི་ཞེས་མ་སྨོས་ཀྱང་སྐབས་ལས་ ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མི་འཐད་པའི་གླགས་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། །མེད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །མེད་ པར་གྱུར་པའི་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྤང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མེད་པས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ལ། རྟ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཀྱང་རྟ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ ཉིད་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་སྤོང་བར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དངོས་པོ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལ་སྤོང་བ་འགྲུབ་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པར་གྱུར་པ་གང་གི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ དོན་དེ་བསྟན་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཡོད་པར་གྱུར་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དང་། མེད་པར་གྱུར་པར་རྟོག་པ་ལ་དེ་དག་སྤོང་བ་མི་འཐད་པའི་གླགས་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་སྤོང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་པའམ།མེད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མི་འཐད་པའི་གླགས་ཡོད་པར་བསྟན་ནས། འདིར་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་སྤང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་ མེད་དང་།སྐྱེས་པ་དང་། གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་ན་ཆུང་བཞིན་ཏེ། སྐྱོན་རྟོགས་པ་ལ་དེ་དག་སྤོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱོན་རྟོགས་པ་ལ་དེ་དག་སྤོང་བ་ཡོད་པས་སྤང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱོན་འདོགས་པ་ལ་དེ་དག་སྤོང་བ་ཡོད་པས་སྤང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་།རང་གི་སྒྲུབ་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་ བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

现在为了显示他们断除烦恼不合理的过失，'如何能够断除？'如果问如何不能断除，'谁能断除存在的？'意思是已经存在的东西因为本性不会改变。
现在为了显示对不存在的断除不合理，'如果是不存在的，如同兔角，或者如同相互不存在的特征，那么即便如此，如果某些烦恼是无自性的。'这里虽然没有说'某些不存在的补特伽罗'，但应从上下文理解。这也显示了对方的论点。
现在为了显示他们断除烦恼不合理的过失，'如何能够断除？'如果问如何不能断除，'谁能断除不存在的？'不存在的东西因为是不存在的自性所以不能断除，就像虚空中的花朵因为不存在所以不能断除不存在的自性，马的无自性也不能断除马的不存在自性。
如果认为已经存在的烦恼通过对治生起而得以断除，所以没有过失，这是对方认为对已经存在的事物可以成立断除的想法。为了显示这不合理，说'对已经存在的，通过对治生起如何能断除，这个道理难以说明'，因为已经存在的东西本性是不会改变的。
在这里，对于认为烦恼是存在的或不存在的观点，显示断除它们不合理的过失，所以显示烦恼的法是可断除的。这是说明对方主张有自性的立场中，烦恼要么是存在的要么是不存在的，显示对这样的观点断除烦恼不合理的过失后，这里中观派以胜义谛证成烦恼无自性的法即是因。
为了显示其推理，'因此，推理是：胜义中烦恼无自性，因为是所断除的缘故。譬如幻师所化的女人、男人和所造的少女一样，对于了知过失者有其断除。'这些依次配合为有法、所立法、能立法、譬喻和结合。
就像幻师所化的女人等，因为对了知过失者有其断除所以是所断，因此无自性。同样，烦恼也因为对了知过失者有其断除所以是所断，因此无自性。
这里本品的含义是通过说明对方立论的过失和显示自己立论无过失，显示颠倒是无自性的。这是总结和量果。在这第二十三观颠倒品中，本品的含义作为量果来看就是通过否定空性的相违品的特征而显示颠倒是无自性的。

།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ། རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་ བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར།འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། འདིའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་སྒྲུབ་པའི་གཟུངས་ལས། ཇི་ལྟར་ངག་འདི་གཟུགས་ཅན་མིན། །ཀུན་ནས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལྟར། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་ གཟུགས་ཅན་མིན།།གཏན་དུ་དམིགས་སུ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་ངག་འདི་ཡོད་མ་ཡིན། །ནང་དང་ཕྱི་ན་མི་གནས་ལྟར། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་ཡོད་མིན་པ། །ནང་དང་ཕྱི་ན་གནས་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གོང་མས་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ལ།འོག་མས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འགའ་ ཡང་མེད་དེ།སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའམ་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་ པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་སུ་མི་སྣང་ཡང་ཀུན་དུ་མཁྱེན་ ལ།གཉིས་སུ་མ་མཛད་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ཅིང་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་བསྟན་བཅོས་ འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་བཞི་པ། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས། འཕགས་པའི་ བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམས་པའི་སྐབས་སུ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས།འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། སྔར་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།

为了说明颠倒无自性有何功德，以及为了消除其他人说'这只是干巴巴的论理著作而已'的说法，在此也要建立可信的经典依据。为此，在《圣无边门陀罗尼》中说：'如此语言无形相，完全不可得，如是烦恼无形相，永远不可得。如此语言本不存，内外皆不住，如是烦恼本不存，内外皆不住。'等等，这些都已成立。上面的偈颂说明烦恼非色法，下面的偈颂说明烦恼非实有。
同样，在该经中又说：'舍利子，遍知烦恼即是真如。其中根本无有任何烦恼，众生因颠倒而有烦恼。颠倒本身并不存在，不存在的事物就没有存在的成就或特征。舍利子，如是了知即是清净。'等等，这些也都已成立。
同样，在其他经典中说：'如来证悟并宣说烦恼非实有，虽不显现为色法却遍知一切，虽不二分别却现前证得，也无所得。'等等，这些也都已成立。如是，这些可信的经典成就即是宣说颠倒无自性的功德和依据。
这些是本论所要详细解释的对象，这也显示了大师的智慧广大以及注释者的智慧。由阿阇黎清辨所造《中论根本慧论注·般若灯论》中《观颠倒品第二十三》广释，由阿阇黎观自在行造圆满。
第七十四品。现在同样要以破除空性的相违品类差别，依据宣说圣谛无自性的意义而开始第二十四品。此处'依据'一词表示承接前文的誓言之因，也要与后文相连，词义如前。其中就承接誓言之因而言，说'现在同样要以破除空性的相违品类差别'，是因为论主在《观缘品第一》中立誓一切法无生，此处论主也是依据之前的誓言而如是说。空性是自宗，其相违品是对方宗，即主张诸法有自性者。

།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ། འོག་ནས། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ ཅིང་འཇིག་པ་མེད།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དྲུག་གིས་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དག་བསྟན་ནས། རང་གིས་ དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ ཏེ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་ གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན།འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་ སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར།ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། ། འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །སྟོང་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས། འཕགས་པའི བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་ མེ་ཏོག་ནི་སྟོང་པའི་ཕྱིར།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཀུན་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་འདི་ལྟར་ འགྱུར་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མེད་པ་དང་། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ལས། དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་པ། །དེ་ཡང་མེད་པས། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མེད་ན་དེ་འགོག་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར།འགོག་པའི་བདེན་པ་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་མེད་ན། འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་མེད་པས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་མེད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

所谓'其差别'是指，对方为了成立诸事物自性存在的前宗，在下文中说：'若是一切皆空者，则无生亦无灭，于汝则成无四圣谛'等六颂，显示了对中观宗胜义中说诸法无自性的过失语，然后自己以'诸法胜义中有自性，因为是有生灭法故'等论式，显示了成立诸法有自性的推理。
'为破彼'是指为了破除彼义而造第二十四品，这样连接。依据下文所说的意义，由于显示四圣谛无自性的意义而造第二十四品。因为此品下文所说的意义是显示四圣谛无自性，所以依此而如是说。
此品的果为何？以何方式获得彼果？显示四圣谛无自性是此品的果，以破除空性违品差别的方式获得彼果，因此注释者在此品衔接处首先显示了方便、方便所生果。为了显示所说的空性违品差别，此处说：'依汝所说之理，若一切皆空，则无生亦无灭。因为是空，如同虚空花'，这是他的想法。
此说明依你们中观派所说的道理，若一切皆空，则无生灭，因此将有四圣谛等不存在的过失，这是显示有过失语的推理。其中依次配合法、所立法、能立法及喻，如同虚空花因为是空故无生灭一样，若如是一切皆空，也因为是空故无生灭，则有四圣谛等不存在的过失，他如是说。
为显示彼义，因此有如下过失：因为无生灭，未生者非是苦故无苦谛，因彼不存在，则彼集非是集，彼亦不存在故无集谛，若无集则无彼灭故无灭谛，若无灭谛，则无趣向灭的以正见为先导的道，故亦无道谛，因此说：'四圣谛于汝，皆成无所有。'

།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས། །རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མི་འཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ རྣལ་འབྱོར་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་ བྱ་བ་དང་།ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འཐད་པས། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་སྤང་བ་དང་། །བསྒོམ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དག་།འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འཕགས་ པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པའམ། འཕགས་པར་བྱེད་པའི་བདེན་པའམ། འཕགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བདེན་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་།མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་བསྒོམ་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་གཉིས་བསྣོར་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབ་པའི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་བསྣོར་བ་ནི་ཚིག་བདེ་བར་བྱས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི། འགོག་པ་ སྔར་བསྟན་པ་ལ་ལམ་ཕྱིས་སྨོས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་དེ་ལྟར། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་མེད་པས་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་ཡང་ཁྱོད་ལ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། འཕགས་ པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།འབྲས་བུ་བཞི་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་ བུ་བཞི་ཇི་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར་བའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐྱོན་གྱི་བུད་ཤིང་དག་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གྱིས།མཐོང་བའི་མེས་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་མེད་ན། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་བཞི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། འབྲས་བུ་མེད་ན་འབྲས་ གནས་མེད།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་མེད་ན། ལམ་ལ་ཡང་གནས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞུགས་ པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞུགས་པ་དག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་མེད་ན། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་ཕྱེད་ཅིང་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པས་འདུས་པའི་ཕྱིར་རམ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དག་ གིས་འདུས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་མཚན་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གྲགས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས།གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གང་དག་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་བཤད་པ་དག་ གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མེད་ན། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། འཕགས་པའི་བདེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

由于没有四圣谛，瑜伽师对于彻底了知、断除、现证、修习这些的精进努力将成为不能获得的过失，为了说明这一点，因此，对于那些害怕生死的瑜伽师们，对于四圣谛的彻底了知、断除、现证、修习的对境，即遍知苦、断除集、现证灭、修习道的精进努力是不合理的。因此说道：'由于没有四圣谛，彻底了知与断除，修习与现证等，都将不会合理。'
为了说明'圣谛'这一词的详细解释，'圣谛'是指圣者们的真理，或者使人成为圣者的真理，或者既是圣且是真理，所以称为圣谛。'真谛'即是真实、无误的同义词。
这里把修习和现证两者颠倒，是由于偈颂韵律的缘故，这样说明颠倒是为了语句优美，而实际上是先说灭谛后说道谛。
另外，如此由于没有四圣谛，也将成为没有四沙门果的过失，为了说明这一点：'又由于你没有这些，因为没有这四圣谛，四果也不存在。'即是预流果、一来果、不还果和阿罗汉果。
为了说明由于没有四圣谛，四沙门果如何不存在的道理：因为应当以见道和修道之见火焚烧身见、疑惑、戒禁取见等九十八种随眠过失的薪柴。
为了说明如果没有四沙门果，住于果位的四种补特伽罗也将不存在的过失，如此：'若无果则无住果者。'即是住于预流果、一来果、不还果和阿罗汉果的那些人。
为了说明如果没有住果者，也将成为没有住于道位者的过失：'入道者也不存在。'入道者即是住于预流等道位的人。
如此，为了说明如果没有八种补特伽罗，僧宝也将不存在的过失：如此则世尊的声闻众，作为众生福田，不为魔等所坏，不依赖他人而集会，或因戒定慧解脱及解脱知见而集会，在世间中以'僧伽'之名广为人知者也将不复存在，因此说：'若无八补特伽罗，彼等不存在则无僧伽。'以道和果的差别而详细解说的即是八补特伽罗。
如此，为了说明如果没有僧宝，法宝也将不存在的过失，又说：'由于无诸圣谛故，妙法亦不存在。'

།དེའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་མེད་ན་ཐབས་ཀྱང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་དགེ་འདུན་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་མེད་ན། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །ཆོས་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་བསྲེག་པ་ལ་འཇིབས་པ་དང་། དགེ་འདུན་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་གྱུར་པའམ། རྟོགས་པར་མཛད་པ་དེ། མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཡོངས་སུ་ཤེས་བྱ་ཡོངས་ཤེས་ཤིང་། །སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པར་འགྱུར། །བསྒོམ་པར་བྱ་བ བསྒོམས་ཟིན་པས།།བཟོད་ལྡན་དེ་ཕྱིར་ང་སངས་རྒྱས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཡོད་མིན་པ། །ཡོད་མིན་མ་ལུས་རྟོགས་གྱུར་ཅིང་། །ཡོད་ མིན་ཆོས་རྣམས་སངས་རྒྱས་པ།།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིང་གདུལ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་པར་མཛད་པས་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ དེ་ཡང་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།རྟོགས་པར་བྱེད་དུ་གཞུག་པ་གདུལ་བ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར། དེ་སྐད་སྨྲ་ན་དཀོན་པའི་མཆོག་།གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་སྨྲ་ན་ཞེས་བྱ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་པ་དང་། རིན་ཆེ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོའི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ཆོས་ཉིད་དང་། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ནི། །ཀུན་ལའང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ གྱིས་གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པ་མེད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་སྡེ་པ་གཞན་དག་མི་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་ལ་གླགས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྡེ་པ་གཞན་དག་ཉིད་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གི་དོན་ཏེ་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明其道理，说道：'若无从方便所生，方便也不可能存在。'
为了说明若无僧宝和法宝，则佛宝也不存在的过失，说道：'若无法和僧众，法是焚烧烦恼薪柴，僧众是证悟者，佛陀如何能存在？必定不能存在。'
为了说明'佛陀'这一词的详细解释，说道：'此处所谓佛陀，是指已证悟诸谛或使之证悟者。如经中所说：'已遍知所应遍知，已断除所应断除，已修习所应修习，故我具忍为佛陀。'或者，由于通达一切法无实性平等性而成佛，如所说：'若人证知诸法皆非有，通达一切非有无余，觉悟非有诸法者，此即名为佛陀也。'或者说，由于自己觉悟并令所化众生觉悟，故称为佛陀。'
为了说明无佛的过失之理由，说道：'彼佛陀也因为无能证智慧、所证之法以及应令证悟的所化众生，故不合理，因此佛陀也将不存在。'
如是，'若作是说者，即是损害三宝'，这是总结。
若问'作何等说'，应知'空性'即是说若中观派说空性，则是损害三宝。'宝'是指稀有、珍贵、令人欢喜、有益、以及对非人等损害的对治之义，这是对'宝'字的详细解释。
又为了说明若说空性也将成为损害世间果报、不善、善法及一切名言的过失，说道：'复次对于果报存在、非法与正法，以及世间言说，一切皆成损害。'
'如是非所许'等，是说若如你们中观派所说的方式，若这一切皆空，则无生灭，故将无四圣谛等，我等其他部派不许如是，因为将有前述过失。这是显示你们中观派说诸法无自性的说法有如是过失。
为了显示从有过失的说法转向其他部派自己所许的内容，说道：'为遮遣如前所说过失，若非空性而有生灭，则显然是有自性以及具有生灭法性，所应成立的法是有自性，能成立的法是具有生灭法性'，这是有过失的说法，因为是有过失的言词。

།དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གལ་ཏེ་སྒྲ་རྟག་པ་ཡིན་ན། མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ་མ་བྱས་པ་ནི་རྟག་པར་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དམིགས་ན་བྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས། ཇི་ སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་བྱས་པ་ཡོད་པས་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ།བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མི་རྟག་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལ་འབྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་འཇིག་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་གང་ལ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལ་བཤད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །སྟོང་ཉིད་དགོས་དང་སྟོང་ཉིད་དང་། །སྟོང་ཉིད་དོན་ནི་མ་རྟོགས་པས། །དེ་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་འདོད་པའི་གཞུང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་ འཇིག་པ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་ཞིང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་མང་པོ་ཡང་ཡིན། དེ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་ པ་ཉིད་ནི་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ།

为了以比喻说明此义，譬如若声音是常住的话，就会成为无为法，因为无为法被认知为常住，若被认知为常住就不会成为有为法，以此说明，如所说过的过失之所以成立，以相反的推理，无常法中有为法存在，所以声音是无常的，因为是有为法，以此可知所成立的法是无常，能成立的法是有为性，这就是此句的含义。
为了说明此推理，此处的论式是：胜义中诸事物确实有自性，因为是生灭法性故。凡是无自性者，未见其有生灭，如虚空花。诸事物中有未生而生，生已而灭，因此以如是所说因的力量，胜义中诸事物确实有自性。这些依次是有法、所立法、能立法、异品喻、结合及结论。此中如虚空花般无生灭者即是无自性，而诸事物有生灭故，因此胜义中诸事物确实有自性。
首先这些是空性的相违品差别，是前宗论者的主张。现在为了通过破除空性的相违品差别来显示圣谛无自性，对此所说，造论者回答道：'于此我说你，不知空性义，及空性性相，空性之目的，是故作是难。'这是说，你这个主张诸事物有自性者，由于不了解我们中观宗所许的空性的目的、空性以及空性的意义，因此说'若一切皆空，则无生无灭'等，说圣四谛等不存在，如是损害大乘。虽然这种说法很多且各种各样，但并非如此。
其中首先为显示空性的目的说：此处空性的目的是息灭一切戏论相。由通达空性而获得息灭一切戏论相的涅槃，这就是空性的目的。为显示空性说：空性是离一切执著故缘无相空性的智慧。这是说，瑜伽行者由修习所生的智慧以无所缘的方式缘于空性，即自性、一切事物空性及空性名言这三者皆是空性。为显示空性的意义说：空性的意义即是真如相。胜义中诸事物无生，这种真如相就是空性的意义。

།ད་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་དག་མ་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་ཞིང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལིང་ཏོག་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་དག་མ་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ།གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨྲ་ཞིང་།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཁུ་ཚུར་གཟས་ཏེ་རྣམ་པ་དུ་མས་འཚོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་གནོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་གང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལིང་ཏོག་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡོགས་པ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པར་ནམ་མཁའ་ལ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་འཆོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་བདེན་པ་གཉིས་ལ བརྟེན་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །དེ་དག་ཀྱང་གང་དང་གང་ཞེ་ན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེའོ། །གནས་སོ། །འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་གཉེན་ཟའོ།།ཟླ་བས་བྱིན་བསྒོམ་མོ། །ཚངས་པས་བྱིན་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དོན་ དམ་པ་ནི་དེ་དོན་ཀྱང་ཡིན་ལ།དམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་དོན་ཀྱང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ དོན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་སྒྲའི་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིར་བསྡུས་ཀྱང་རུང་བའི་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུས་ཀྱང་རུང་ སྟེ།དེའི་དོན་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་སྒྲ་དང་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། དེ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་མཚན་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པ་ཉིད་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་དོན་དམ་པ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་བརྡར་བཏགས་པའི་དོན་དམ་པ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་།དེ་འགོག་པའི་བསྟན་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་ཉེ་བར་གདགས་སོ།

现在由于你没有理解这些，因此说'如果这一切都是空，就没有生起也没有灭尽'等等这样的话，并且说没有四圣谛等，这样对大乘造成损害是由于不如理作意的大愚痴遮蔽了智慧之眼，为了显示这一点，由于你没有理解这些，因此说'如果这一切都是空，就没有生起也没有灭尽'等等这样的话。就像对着虚空挥拳用各种方式攻击一样进行损害。
现在，对于那些被不如理作意的大愚痴遮蔽智慧之眼的人们，他们不了解空性的必要性、空性以及空性的含义，而像对虚空挥拳那样损害大乘，这是不对的。为了显示在这大乘中诸佛世尊的教法是依据二谛而建立的道理是这样的，所以说：'在这大乘中，诸佛的教法，完全依据二谛。这二谛是什么呢？世间世俗谛和胜义谛。'
其中，首先为了显示世间世俗谛的特征，所说：'其中世间世俗是世间的言说，比如色等诸法生起、安住、灭尽，以及提婆行走、毗湿奴亲友吃饭、月授修行、梵授解脱等这些世间言说，因为不颠倒，所以是世间世俗谛。'
现在要显示胜义谛的特征。其中胜义是'既是义又是胜义'，这表明胜义这个词是作为限定语基础的归属，即既是义又是胜义故为胜义。'无分别智慧是胜义'这表明胜义这个词是作为所属关系的归属，即无分别智慧是胜义故为胜义。这样胜义这个词无论是作为限定语基础的归属还是作为所属关系的归属都可以。
为了显示其含义，所说：'具有不从他知等特征。'即胜义的含义是：'不从他知、寂静、不被戏论所戏论、无分别、无差别，这就是真实的特征。'这样显示了胜义的词义和特征是如此。
那么，这与谛这个词的含义和特征如何结合呢？因此说：'胜义本身就是谛性，所以是胜义谛，因为在一切时间和一切方面都如是安住的缘故。'这里也表明了限定语基础的归属。以上已经显示了胜义谛的特征。
现在要显示假立的胜义谛的特征，这也可以假立于无分别智慧这个胜义境的有境、以及它的遮遣教法和智慧上。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཅན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཡུལ་ཅན་ཡང་ཡུལ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པ་སྟེ། དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་དོན་དམ་པའི་སྒྲ་འབྲས་བུ་མང་པོར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་གང་ལ་དབྱུག་པ་ཁྲ་བོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དབྱུག་པ་ཁྲ་བོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་ཡུལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དེ་དེའི་ཡུལ ཅན་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་འབྲུ་མང་པོར་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་འགོག་པའི་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་འགོག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་ རབ་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཏེ།དོན་དམ་པ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དོན་དམ་པའི་སྒྲ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་འཛིན་པ་དེ་འགོག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་ཐབས་འདིས་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་དོན་དམ་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་།ཤེས་རབ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་གདགས་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་བརྡར་བཏགས་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་གང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལིང་ཏོག་ ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པར་ནམ་མཁའ་ལ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་འཚོག་པའི་ཚུལ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་དག་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི། །རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ནི། །ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་མི་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།།གང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལིང་ཏོག་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡོགས་པ་ཐ་སྙད་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡུལ་གྱི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་བརྟག་ པར་མི་བྱ་བ་དང་།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བ་མ་འདྲེས་པ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ནི། ། ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་རྣམ་མི་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་དང་བསྟན་པ་དང་། ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཏིང་ རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明无分别智慧缘取胜义境的道理，说明无分别智慧以无境的方式缘取胜义，因为彼智有胜义境。这说明了胜义之名有多种含义。譬如有斑杖者称为持斑杖者，同样，无分别智慧有胜义境，故其所缘亦是胜义，这说明了多重含义。
为了说明灭谛和般若，说明随顺灭谛的无生等，以及闻所生、思所生、修所生的般若也是胜义，因为是通达胜义的方便且无颠倒。这说明了胜义之名作为境和有境的执著，是随顺灭谛的方便，以此方便能通达非境非有境的胜义，并且说明此般若也假立为胜义。这些说明了假名安立的胜义谛的特征。
现在为了说明某些被不如理作意的重大愚痴遮蔽智慧眼目，不了解空性的意义、空性以及空性的道理，如同对虚空挥拳一般损害大乘，不知二谛差别的人们不了解佛陀世尊甚深教法的真实义，故说：'若人不了知，二谛之差别，彼等不能知，佛说甚深义。'
为了详细解释其义，说明某些被不如理作意的重大愚痴遮蔽智慧眼目的人们，不了解世俗谛和胜义谛二者的差别，即境的相应特征世俗相有所缘不应胜义中分别，胜义相无所缘亦不应世俗中分别的无杂染差别，彼等不了解佛陀甚深教法的真实义。
'彼等不能知，佛说甚深义'中的佛陀、教法和甚深等词的详细解释：佛陀之义如前。教法是指正确宣说欲求获得人天甘露果位者应当遍知、应当断除、应当现证、应当修习的内容，即世尊的教言。甚深是指难以通达执著有无等的智者们所理解的意义。

།ད་ནི་གང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལིང་ཏོག་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཡོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པར་ནམ་མཁའ་ལ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་འཚོག་པའི་ཚུལ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ།བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཐ་སྙད་པར་རྟོགས་ལ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་མཐུན་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ བསྟན་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་སྲིད་པའི་དགོན་པ་ལས་ནམ་ཡང་འདའ་བར་དཀའ་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་དག་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཚུལ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་དེ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་ འགགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཡུལ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ན་ཐ་སྙད་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་བཏབ་ནས། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེའོ། །གནས་སོ། །འགག་གོ། ། ཞེས་བསྟན་པ་ན། དོན་དམ་པར་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་སྲིད་པའི་དགོན་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པས་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་བསྟན་མི་ནུས། །དོན་དམ་པ་དེ་ནི་ ངག་གི་ལམ་དེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པར་བསལ་བ་མེད་པའི་ཡང་དོན་དམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བ་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཡང་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར། དམ་པའི་དོན་ལ་མ བརྟེན་པར།།མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་མི་མཁས་པར་རློམ་པ་གང་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བལྟ་ཉེས་པ་དག་ ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མཁས་པར་རློམ་པ་གང་ཕུང་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་མི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་དངོས་པོར་ལྟ་བ་དང་། བདག་གིས་མཐོང་བར་གྱུར་ཏོ། །མཐོང་ངོ་། །མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་ རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་ནི། སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན།།ཤེས་རབ་ཆུང་ལྡན་ཕུང་བར་བྱེད། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྲོག་གི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་བར་བྱེད་དོ། །བལྟ་ཉེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་མཐོང་བ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

现在，对于那些被不如理作意的大障翳遮蔽智慧眼睛，不了解空性的意义、空性以及空性的义理，如同对着虚空挥拳一般损害大乘，不知二谛差别的人们，当世尊宣说诸法无生无灭是瑜伽师的境界时，他们却执著为世俗谛；当随顺资粮道宣说诸法在世俗中有生等时，他们却执著为胜义谛中也是如此。为了显示这些人难以超越轮回旷野的过患，
对于那些未能善巧通达如来甚深妙道的人们，当宣说诸法无生无灭是瑜伽师无分别智慧的行境，以及是法性如实无颠倒的境界，以无境之方式而趣入时，他们却诽谤说连世俗的生等也不存在。他们认为'若一切皆空，则无生无灭'等等。当宣说在世俗中随顺持戒、修定，诸法有生、住、灭时，他们却执著为胜义中也是如此。这些人绝不能超越轮回旷野。
若问：既然宣说胜义谛就能成就解脱，为何还要宣说二谛？这是外道询问大乘中观宗建立二谛的道理有何必要的话语。对此，论释者回答说：'如是不依世俗谛，不能显示胜义谛。因为胜义谛超越一切言语之道。'这是显示安立世俗谛的必要。
现在为显示安立胜义谛的必要，若不遣除他人遍计分别，则无法通达离诸分别、非从他闻的胜义谛。因此也要宣说胜义谛，如云：'若不依胜义，不能得涅槃。'业、烦恼和生的寂灭相，这是显示涅槃的特征。
现在为显示自部中自诩为智者却于空性见解有误的人们将遭受的过患，那些自诩为智者，从蕴的空性见无实，从蕴的不空性见有实，认为'我已见到、正见到、将见到，诸蕴是空性，空性异于诸蕴，空性中有诸蕴，诸蕴中有空性，空性具有诸蕴'，如是不如理见解、具慢者，'于空性见解错误，具小慧者自毁灭。'因为无分别智慧断绝生命，所以自取毁灭。'见解错误'即是颠倒见解，也就是以有实、无实等方式见解。

།དེ་ ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཕུང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་ཉེས་དང་། །རིག་སྔགས་ཉེས་པར་བསྒྲུབས་པ་བཞིན། །སྦྲུལ་རྒོད་དེ་ཁྲོ་གཏུམ་ཆེ་བ་དུག་དྲག་པོ་གཟུང་ཉེས་ན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཕུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ཨནྡ་རྙིལ་ལྟར་སྔོ་ལ་འཕགས་ཏེ། རང་གི་རྒྱན་གྱི་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར་དག་གིས་བར་སྣང་བརྒྱན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བསམ་པ་བྱས་པས་རིག་སྔགས་ཉེས་པར་བསྒྲུབས་ན་སྒྲུབ་པ་པོ་ཉིད་ཆོ་ག་ཉམས་པས་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་གསང བས་རང་གི་སྡེ་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་འདི་མི་ཤེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པར་དཀའ་ཞིང་གནོད་པ་བྱེད་པར། དེ་ཕྱིར་ཞན་པས་ཆོས་འདི་ཡི། །གཏིང་རྟོགས་དཀའ་བར་མཁྱེན་གྱུར་ནས། །ཐུབ་པའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་བསྟན་ལས། །རབ་ཏུ་ ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན།།ཤེས་རབ་ཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འདིའི་གཏིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བར་མཁྱེན་པར་གྱུར་ནས་ཐུབ་པ་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཐུགས་ཆོས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ལས་སླར་ལོག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚངས་པས་མ་བསྐུལ་གྱི་བར་དུ་ ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མི་མཛད་པ་ལྟ་བུའོ།།ད་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མི་ཤེས་པར་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་འདི་འདོགས་པ་སྐྱོན་དེ་དག་དབུ་མ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ནི་ང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད། །སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིས། །སྤོང་ བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ།།དེ་ནི་སྟོང་ལ་མི་འཐད་དོ། །ཁྱོད་ཁོ་བོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད། །གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་སྐད་སྨྲ་ན་དཀོན་པའི་མཆོག་།གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྐྱོན་དུ་ཐལ་ བར་འགྱུར་བ་དག་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་འཐད་དེ།དོན་དམ་པར་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་སྟོང་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མི་སྟོང་པ་ཉིད་དགག་པས། དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་སྟོང་པར་འདོད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། འདི་ནི་ཡོད་ཉིད་འགོག་པ་སྟེ། །མེད་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས། ཁོ་བོ་མེད་པར་དགག་པ་སྟོན་གྱི། མ་ཡིན་པ་དགག་པ་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་ ལས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ།འོད་སྲུངས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རི་རབ་ཙམ་ནི་བླའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ ལས་ཀྱང་།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྟོང་གྱུར་ན། །གཞིག་བྱར་འགྱུར་གྱི་འཇིག་པ་མིན། །རི་རབ་ཙམ་གྱིས་གང་ཟག་དང་། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གནོད་མི་འགྱུར། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།

为了以比喻说明这个道理，如何造成毁灭呢？就像错误地抓蛇和错误修持咒语一样。如果错误地抓取凶猛的蛇，它暴怒凶猛且毒性强烈，抓取者本身就会遭到毁灭；就像认为天空如蓝宝石般湛蓝高远，想要用自己装饰品宝珠的光芒来装饰虚空，如此错误修持咒语，修持者本身就会因仪轨失坏而遭到毁灭。
现在，对于非法器者，这大乘法自性秘密，为显示自部烦恼者们不能理解此义，因为如是空性难以了知且会造成损害，所以'因此了知劣者难以通达此法之深义，故佛陀之心从说法中完全退转'。了知智慧低劣者难以通达此法之深义，因此佛陀证得菩提圆满成佛后，其心从说法中退转，如同在梵天未请之前不转法轮一样。
现在，为显示自部不了解空性义理而加于中观派的这些过失，这些过失于中观派的空性是不合理的，故说：'你以空性会有过失的推论来诽谤我，这于空性是不合理的。'你对我说空性'若一切皆空，则无生亦无灭'等乃至'若如是说则是损害三宝'等过失推论来诽谤，这于空性是不合理的。因为胜义中无实法的自性也是空，我也不执著无实法为空性，如是密意而说。
为显示此理，以破除他人遍计的不空性而说诸法空，因为有实等自性是空的缘故。也不是成立空性，因为执著空性的分别念也承许为空的缘故。如说：'此是遮遣有性，非是执取无性。'以此方式，我是说无遮，不说非遮的缘故。
为引证此义，经中也说：'迦叶，我说宁可有如须弥山般的我见，不可有增上慢者的空见。'这是《圣宝积经》中所说。同样，《圣密严经》中也说：'若诸法性空，应成能所坏，非是真实坏，如须弥山大，我见不为损。'

།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་མཐོང་། །མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ད་ནི་དབུ་མ་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། དཀོན་མཆོག་ གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྩོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བདེན་པ་བཞི་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་ བུ་བཞི་དང་།འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་དང་། ཞུགས་པ་བཞི་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་བསྡུའོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རུང་བར་ འགྱུར་ཞེ་ན།མིག་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ཡང་། རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་མཐའ་དག་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ སྐྱེ་བ་དང་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དག་གིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་འགོག་པ་ནི་འགོག་པ་སྟེ། དེ་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ། འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དག་གིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགོག་ པའི་བདེན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་འགོག་པ། འཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་ལམ་སྟེ། དེ་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལམ་དང་རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ ཡོད་ན་ཆོས་ཀྱང་འགྲུབ་ལ།རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་བསྟན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་ཉན་ཐོས་ལ་གྲགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ངས་སྔོན་འདི་ནི་ སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་རྗེས་སུ་མ་ཐོས་པ་དག་ནི་མིག་དང་།ཤེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། བློ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདེན་པ་བཞི་ཆར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་ འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་གྲགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་འཇམ་དཔལ་གང་གིས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ།།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པར་མཐོང་བ་དེས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དེས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །འཇམ་དཔལ་གང་ གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་དུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཕགས་པ་ཡེ་ཤེས་གསང་བ་བསྒོམ་དུ་བཅུག་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གྲུབ་ན། ཆོས་དང་ སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།

同样地，不见所谓'色空'，也不见所谓'非空'等所说的，就像般若波罗蜜多中所说的那样。因此，不应执著空性和实有。现在为了显示中观派宣说诸法自性空性时，四圣谛、三宝等一切世俗名言皆是合理的，又说：'于何空性合理，于彼一切皆合理。'此处'一切'是指生等。'等'字所摄的是四圣谛、四沙门果、四住果、四向、三宝、世间果、善法、不善法及一切世俗名言。
为显示这些如何合理，若问：'如何合理？'如同眼等幻化人虽无人之自性，有无等自性虽空，但当具足一切因缘和合时即生起，此即是生，这就是苦。以苦等行相，即苦、无常、空、无我等行相来见到这些，即是苦谛。苦因即是苦集，因为是集起之故。以集等行相，即集起、生起、因缘等行相来见到这些，即是集谛。灭除苦因即是灭，以灭等行相，即灭、寂静、胜妙、出离等行相来见到这些，即是灭谛。
获得灭除苦因之方便即是道，以道等行相，即道、如理、修行、出离等行相来见到这些，即是道谛。因此，如是四圣谛若存在，则法亦成立，由于自生智慧通达这一切，以契合声闻所说故，佛陀亦成立。为显示此义在声闻中广为人知，如说：'诸比丘，我往昔未闻此是苦时，生起眼、智、慧、觉。'四谛皆当如是类推。
现在为显示依大乘方式四谛等如何合理，说道：'如是，胜义中见到如幻事物自性无生等，即是见到圣谛。'为显示此义在大乘中广为人知，如说：'文殊，若见一切法无生，即是遍知苦。若见一切法无住，即是断除集。若见一切法本来涅槃，即是证得灭。文殊，若见一切法无可修，即是修道。'如是所说出自《圣智密修经》。
依大乘方式若成立圣谛，则一切法及诸佛亦得成立，故一切皆合理，此为结语。

།ད་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་གང་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་དག་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ ཐམས་ཅད་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ། གང་ལ་སྟོང་ཉིད་མི་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་འགྱུར། །གང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་རང་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་དབུ་མ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་མི་རིགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཁྱོད་ཉིད་རང་གི་སྐྱོན་རྣམས་ནི། །ང་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བྱེད་པ། ། རྟ་ལ་མངོན་པར་ཞོན་བཞིན་དུ། །རྟ་ཉིད་བརྗེད་པར་གྱུར་པ་བཞིན། །ཁྱོད་ཉིད་རང་གི་སྐྱོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་རྟ་ལ་མངོན་པར་ཞོན་བཞིན་དུ་རྟ་དེ་ཉིད་བརྗེད་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་གང་ལ་སྟོང་ཉིད་མི་རུང་བ། །དེ ལ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མི་འདོད་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་འདི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་རྣམས་དངོས་ཉིད་ལས། །ཡོད་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བྱེད་ན། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་རྣམས། །རྒྱུ་རྐྱེན་ མེད་པར་ཁྱེད་ལའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་ལྟ་བ་དེའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་དང་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་དང་བྱ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང་། །འབྲས་བུ་ ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མ་ལྟོས་པར་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་དེས་སྐྲག་སྟེ། དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གང་ ཡིན་པ་དེ་བརྟག་པའི་ཕྱིར།ཁྱོད་རེ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས། བྱིས་པ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གཟུགས་འཇིགས་སུ་རུང་བ་མངོན་པར་བྲིས་ནས་སྐྲག་སྟེ། འཇིགས་པའི་སྒྲ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དེའི་དོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་གྲང་ན།དེ་ལྟ་ན། དེ་ལ་སྐྲག་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེའི་དོན་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་སྒྱུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་སྐྲག་པ་ཐོང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྐྲག་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་པས།དེ་སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །མིག་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ། །དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་རང་གི་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་།གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་ཀར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་རྣམས་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ ནས།སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འགྲོ་བ་གནས་མ་ཡིན་ལ་སྐྲག་པ་གདུང་བྱེད་པ། །རིགས་མེད་གྲོགས་ངན་དགེ་སྔོན་མ་བསྩགས་བློ་མ་སྦྱངས། །བསོད་ནམས་ མ་ཡིན་ཕུང་པོ་ཆེར་འཕེལ་ཡུན་རིང་དུ།།ཆོས་འདི་ལ་ནི་སྐྲག་འགྱུར་དོན་ཆེན་འདི་ལས་ལྟུང་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།

现在，对于自宗部派等说非空性者，凡是执著有无边见者，为显示一切圣谛等皆不应理，对说非空性者说：'于谁空性不应理，于彼一切不应理。'对说非空性者如前所说一切皆不应理。
现在，对于自宗部派不承认诸法无自性空者，为显示将圣谛等一切不应理之过失转嫁于中观派是不合理的道理而说：'汝等自身诸过失，反欲转嫁于我等，如同骑在马背上，却忘记了马本身。'汝等自身诸过失反而转嫁于我，就如同骑在马上却忘记了所骑之马一样。
现在，为显示'于谁空性不应理，于彼一切不应理'之理由，如何对不承认空性者一切皆不应理，当如是解说：'若见诸法从自性，本来存在而随观，如是则于诸事物，无因无缘汝应许。'从自性而有者不待因缘故。
为显示无因无缘见之理而说：'果与因之自性，作者作业与所作，生起以及灭尽等，于果亦成能损害。'因为不待因缘则果等不得成立。
现在，为观察他方在完全思维空性义后，因空性而恐惧，说其不应理而诽谤舍弃的那个空性是什么而说：'汝且思维空性义，如同画出可怖的夜叉形象后恐惧，而发出惊恐之声一般，此空性为何？'
若空性之义是缘起无自性空如幻，则不应恐惧。为显示此义而说：'若其义为事物无实空性如幻之自性，则当舍弃恐惧。'
于此为何不应恐惧？为显示缘起即是自性空故非恐惧处而说：'如是缘起所生法，即说彼为空性故。眼与芽等诸事物，于因种子等诸缘中，有无自性及他性，非他性及二俱无，胜义中从诸缘起，无自性故无缘起。'说缘起者于世俗中依因缘而起如幻相而已，以无自性故于因缘中亦无生起，此非恐惧处。如说：'于非处所起怖畏苦恼者，无理恶友昔未积福未修慧，非福蕴聚极增长久远时，于此法起怖畏从大义坠落。'

།མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྲག་པའི་ གནས་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་ པ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བས་བདེན་པ་གཉི་གའི་ཚུལ་དུ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་མ་དྲོས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་ རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་མ་སྐྱེས།།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད། །གང་ཞིག་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དེ་སྟོང་གསུམ། །གང་གིས་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་གང་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པས་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟེན་ནས་གདགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པས་རང་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཐ་སྙད་འདོད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དངོས་པོ་གང་དག་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་མིག་དང་། མྱུ་གུ་དང་། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མིག་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས། མྱུ་གུ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ། བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ། སྣམ་བུ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་དང་།མྱུ་གུ་དང་། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །དོན་དམ་པར་ནི་དེ་དག་རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།

眼等的生起是依于世俗谛，这是说在世俗中仅以幻化相而生起的道理，这也不是恐惧的根源。说其为空性是因为离开自性，即如说：'缘起之法，说为空性。'这是说缘起法以二谛方式安立，说为空性是因为依于他缘而生，在二谛方式中也是离开自性，所以是自性空性的意思。
为了说明此义的出处，如《圣龙王无热池所问经》中说：'从缘所生者未生，彼无自性生，凡依缘者即是空，知空性者即谨慎。'同样，如《圣楞伽经》中说：'大慧，依于无自性生的意趣而说诸法皆空。'
所说'缘起之法，说为空性'，即是在世俗中依于诸取而假立，为了显示由于二谛皆无自性故是中道，故说：'此是依缘假立，此即是中道。'
为了说明依缘假立的道理，说：'所谓缘起即是空性，此即是依缘假立。'依缘假立也是在世俗中安立世间和出世间的名言，是依各自的取蕴而假立，为了显示无自性故说：'依世间和出世间名言欲乐，依诸取蕴而假立。'
诸如眼、芽、瓶、毛毯、凡夫、声闻、缘觉、菩萨、如来等所假立的事物，都是依各自的取蕴因缘而假立：眼依于胚胎等假立，芽依于种子等，瓶依于泥土等，毛毯依于毛线等，凡夫依于业和烦恼等，声闻和缘觉依于资粮道和断除烦恼障等，菩萨和如来依于地、波罗蜜多、力、无畏、不共法等而假立。
因此，世间的眼、芽、瓶、毛毯、凡夫等也因无自性而说为空性，出世间的声闻、缘觉、菩萨、如来等见真谛者也因无自性而说为空性。在胜义中，由于这些从诸缘中也完全无生，故因无自性而说为空性。

།དེ་ ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ། དབུ་མའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་མིག་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་།མིག་དངོས་པོ་མེད ཅེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་།འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་སོ། །མཐའ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ། མི་གནས་པ། སྣང་བ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་གནས་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པོ། །ལམ་ནི་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཤེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བརྟེན་ནས གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ།ཐ་སྙད་དུ་ཡང་། གང་ལས་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང་། གཞན་ལས་ ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་།།སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་ཁོ་བོ་ཡང་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་གིས། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གང་གིས་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། རང་གི་བདག་ཉིད ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པས་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན ལ།རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་འཁྲུ་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་ཁྱོད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མའི་འདམ་རྫབ་ཀྱིས་སྦགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་སྦྱོར་བ་ལ་རག་ལས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཙུག་གི་ནོར་བུ་རྐང་པའི་རྒྱན་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་ན་མི་འཁང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་གནས་མ་ཡིན་པར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་དེ་སྐད་སྨྲ་བས་ཀྱང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལ་ནི་གནོད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་ལོག་པར་མ་འདྲེན་ཅིག་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། ། ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明此即是中道之理，此即是中道，因为中道远离生与无生、有与无二边。即是说，非生非不生，非有非无，非常非无常，非空非不空，因此在《般若波罗蜜多经》中说道：'修习中道者，不作眼是实有之想，不作眼是实无之想'等。
在《圣宝积经》中说：'迦叶，有是一边，无是第二边。此二边之中，即是无色、不可示、无碍、不住、非显现、非了别、无所住。'以上皆已成立。道是获得方便智慧之义。
所谓缘起即是空性，依缘而假立，此即是中道。世俗谛中，'依何而生起，彼非即是彼，亦非异于彼，故非断非常'，以此理为中道。胜义谛中，'非从他所知，寂静无戏论，无分别异义，此即实相相'，以此理为中道。
若作是念：我亦说'因缘各别决定力，缘起即是空性说，彼依缘而假立，此即是中道'，认为事物本性从先前未生而生起，此即是事物之自性，如同兔角非有非无，以自性而生起，由远离二边故是中道。
此是他方认为导师所造偈颂之义并非无自性，而是从未生而生起，不可说为二边，故是空性，又有自性生起，故有自性，此有自性即是中道之想法。
为破此见，此中释者说：如是则空性不得成立。此偈是为洗涤分别垢染，若你因为被分别垢染泥污所染著而作如是配释，则是依于配释。譬如将顶髻宝珠系于足上虽能系上，然诸智者会讥笑其置于非处。同样，你如是说虽不能损害此偈，然你所欲义不得成立，因为缘起若有自性则不能成立。
说明缘起与有自性不相应故，莫错解导师所造偈颂之义。为说明此义而说：'由于无有任何非缘起之法，故无有任何非空性之法。'

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་འཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས།གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མ་ ཁྱབ་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་སུ་རུང་བ་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་སྟེ།བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ། གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དག་ལ་མ་ཁྱབ་ཀྱང་སྒྲ་མི་རྟག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་རུང་བས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་ པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་དཔེ་མེད་པས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་དམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པོ། ། ད་ནི་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མ་བཟོད་ཅིང་དངོས་པོར་ལྟ་ན། དེ་དག་ལ་གསོར་མི་རུང་བའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་ཕ་རོལ་པོས་དབུ་མ་པ་ལ་ཚུར་སྐྱོན་བཏགས པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་དང་བཅས་ཏེ་ཕྱིར་དབུལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཐུས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་བཟོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ལ་གསོར་མི་རུང་བའི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་སྤྱིར་བསྟན་ཏོ།

说到'缘起如幻人一样无自性'这样的意思。内外世间和出世间的一切法都是无自性的，因为是缘起的缘故，就像幻化的人一样，这就是其意趣。
如果有人说：对于虚空等非缘起的事物来说，由于没有缘起，因此在同品的一部分上不成立的过失存在。这是对方说：中观派说'因为没有任何非缘起的法，所以没有任何非空性的法'，以此说明缘起如幻人一样无自性的这个因相'缘起'是不周遍的。因为在此虚空等非缘起的事物上没有缘起，所以你们的因相'缘起'在色等同品的虚空等一部分上不成立的过失存在，因此不合理。
对此回答说：这已经回答过了，所以不能作为诘难。即使在同品上不周遍，也可以作为因相，例如'声音是无常的，因为是刚刚发出的缘故'这个因相，虽然对闪电和林中的花不周遍，但仍可以作为声音无常的因相而无过失，因为已经回答过了，所以不能作为诘难。
因此，'诸法胜义中有自性，因为是生灭法的缘故'这个所说的因相既没有随行，又只在相违品上见到，所以是相违。这是总结和量果。对方所说的因相在胜义中因为无有譬喻故是不成立的，在世俗中因为只在胜义的相违品上见到故也是相违的，所以诸法有自性未得成立。
现在，虽然已经以比量证明了诸法胜义无自性，但如果自部的人们不接受而执著实有，那么他们将遭受这样不可救药的大过失，如前对方向中观派指出过失那样，现在将连同根源全部反驳回去。如果虽已以比量证明，但由于比量的力量而不能接受诸法无自性的话，那么你将遭受这样不可救药的大过失。怎样呢？'若一切不空，则无生无灭，四圣谛等法，于你皆应无。'首先总的指出否定四谛的过失。

།ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་ པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྟོང་བར་གྱུར་ན། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་ ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་ཡིན་ན། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ།མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གསུངས་པ་དེ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །མདོ་སྡེ་ལས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་མིན་ན། །ཇི་ཞིག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཀུན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་ཇི་འཕགས་པ་རྫུན་གསུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ བཞིན་ནོ།།དེ་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་གནོད་བྱེད་ལ། །ཀུན་འབྱུང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ལ། །འགོག་པ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོངས་གནས་ཕྱིར། །འགོག་པ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་ལ་འགོག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ དུ་ལམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན།།བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བདེན་པ་བཞི་ མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་མི་འདོད་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་འཛིན་ཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འདོད་པས། ཇི་སྟེ་ལམ་དེ་བསྒོམ་བྱ་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་མེད་ན་ལམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས། གང་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། །འགོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ན།།ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི། །གང་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་འདོད། །སྡུག་བསྔལ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་ཤེས་འགྱུར། །དངོས་ཉིད་གནས་ཤེས་མ་ཡིན་ནམ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འགྱུར་བར་གནས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

现在为了说明若无苦谛将成为过失，如何呢？若苦不是空性，事物的性相就不是所作，因此就不会是缘起，若是如此，即使在世俗谛中也不能了知其存在，更何况胜义谛呢？为此而说：
若非缘起生，苦怎能存在？因为非缘起就无无常性，所以不能成立为苦性，这是其意趣。为此而说：
无常与苦的宣说，于自性中实不存在。经中所说'凡是无常即是苦'，这在有自性中是不存在的。
为了说明若无集谛将成为过失：当如是苦从自性中存在时，若非从自性有，何者将会生起？意思是不会生起，如同说'圣者会说妄语吗？'一样。
因此于空性的违害者，集谛是不存在的。有自性者不依赖因缘的缘故。
为了说明若无灭谛将成为过失：复次，若苦有自性，灭谛则不存在。因为自性恒常安住，灭谛就成为违害。意思是对于非由自性所作而安住者，灭是不合理的。
为了说明若无道谛将成为过失：同样，若道有自性，修习将不合理。修习是对正见等反复生起，而道若由自性圆成就，则生起不合理，因此修习将不合理。
若不欲有四谛不存在的过失，则不应执著有自性，为此而说：若欲完全断除如前所说的过失，若是彼道应当修习，你的事物性则不存在。因为有生起则修习得以成就，而生起若无无自性则不会产生。
如是若无四谛，则将有以道不能获得涅槃的过失，为此而说：如是以前所说的方式，当苦及集，以及灭不存在时，道之灭苦，何者将能获得？因为于未生的苦无有灭的缘故。
现在为了说明若执著有自性则有不能遍知苦的过失：复次，依你的观点，若苦不是由自性遍知，它如何能被遍知？自性安住岂非所知？若苦不是由自性遍知，它如何能被遍知？因为依你们的宗义承许自性是不变而安住的缘故。

།ཀུན་འབྱུང་སྤང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྤངས་པ་ལ་སྤངས་པ་མི་འཐད་པ་དང་།སྲེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྤངས་པ་ལ་དེ་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་དང་། འགོག་པ་མེད་ན་འགོག་པར་ འགྲོ་བའི་ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྒོམས་པ་ལ་ལམ་བསྒོམ་པར་མི་འཐད་པ་དང་།དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པས། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས། །སྤང་དང་མངོན་སུམ་བྱ་བ་དང་། །བསྒོམས་ དང་འབྲས་བུ་བཞི་དག་ཀྱང་།།ཡོངས་སུ་ཤེས་བཞིན་མི་རུང་ངོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་དག་མི་འཐད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་མི་འཐད་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ ཕྱིར་འོང་བ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་སྟེ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་ཡང་འདོད་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མི་གཏོང་ན་དེ་ལ་བརྒལ་ ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཆར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མི་ནུས་ལ།ཇི་སྟེ་ཐོབ་པར་བྱར་ནུས་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་གཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོངས་འཛིན་པས། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཐོབ་ པ་མིན་པ་གང་ཡིན་ཏེ།།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་ནུས་པར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ། །ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་མ་ཐོབ་པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་ཐོབ་པར་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཐོབ་པ་ལ་ ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་གཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་མེད་པས་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་དང་། ལམ་ལ་གནས་པ་བཞི་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། འབྲས་བུ་མེད་ན་ འབྲས་གནས་མེད།།ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་མེད་པས་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྐྱོན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ ལ་སོགས་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་འཐད་པའི་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོ་དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེས་ན་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མེད་ན་ དགེ་འདུན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མེད་ན་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།དེས་ན་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་། སློབ་མ་རྟོགས་པར་མཛད་པས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན་ དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了说明断除集谛、现证灭谛、修习道谛以及四种沙门果不存在的过失，如是，若不能以自性遍知苦谛，则不能遍知过失，其因爱取也不能以自性断除，断除则不合理，由于未以自性断除爱取，则无有灭谛，因此现证灭谛不合理，若无灭谛，则趣向灭谛之道也未以自性修习，修习道谛不合理，如是若无四圣谛，则四种沙门果也如同遍知一般不合理，因此说道：'如是你自己，断除与现证，修习及四果，如同遍知不应理。'
对于非以自性断除、现证及修习者，彼等不合理，对于非以自性现证果位者，现证不合理，因此预流果、一来果、不还果及阿罗汉果等四种果位之现证，如同遍知一般不应理，此为语义。
若欲获得果位，又不舍弃自性有的说法，则应当对此进行观察，此二者皆成立，若果位以自性获得，则不能获得，若能获得，则应当舍弃自性有的说法，此为教示。因此：'执持自性故，果位以自性，非为所获得，如何能获得？'执持自性故，果位非以自性所获得者，彼不能获得。
若谓未获得之事物依缘起力而可获得，如是则未获得者无有获得之自性，故应舍弃自性有的说法。
今为说明如是无有四种沙门果故，无有四种住果者及四种住道者之过失，因此如是：'若无果位则无住果者，入道者亦不存在。'
由于彼等不存在故，说明将成为无有僧宝之过失，因此有此过失：'若无八种补特伽罗，彼等不存在则无僧伽。'若无预流等道果差别所成之殊胜补特伽罗，则亦无有僧宝，此为语义。
为说明因此法宝亦不存在之过失，若无诸圣谛，不仅仅是无有僧伽，那又如何？由于无有诸圣谛故：'正法亦不存在。'若无诸圣谛，则教证与理证之法亦不存在。
为说明因此佛宝亦不存在之过失，如是：'若无法与僧，如何有诸佛？'佛陀乃通达诸法并令弟子证悟而成就，若彼等不存在，则佛陀亦不存在，此为语义。

།ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉི་ག་ལ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་མེད་པའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འདོད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་ བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་ལ། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །ངོ་ བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བཞེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ། ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །སངས་རྒྱས་མིན་པ་གང་ཡིན་དེས། །བྱང་ཆུབ་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་ལ། །བརྩལ་ ཀྱང་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་མི་འགྱུར།།འགའ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་པ། །ནམ་ཡང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །མི་སྟོང་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་མེད། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་བྱས་པ་ལ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་མི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཕྱིས་བྱ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རགས་པ་ཉིད་དང་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་དགག་པའི་ཕྱིར་རགས་པ་ཉིད་དང་གསལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་བྱེད་དེ།གཉི་གའི་ལན་ཀྱང་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གང་དག་ འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱེད་ཅག་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་སྨྲ་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་སྒྲོགས་པར་བྱེད་ན་མ་བྱས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེའི་དཔེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་མ་བྱས པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཐད་དོ་ཞེས་རང་གི་གཞུང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་མ་བྱས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེའི་དཔེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་ བྱ་དགོས་ཏེ།དེ་མ་བརྗོད་དུ་ཟིན་ན་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་མ་བསྟན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་དག་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྡོག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ན། ཁོ་བོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་གང་དང་གང་བྱས་པ་དེ་དང་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།དེ་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།

现在为了显示对于实事师一方，如果承许佛陀世尊是无自性或有自性，这两者都会导致无佛宝的过失，故而说：对于实事师一方，佛陀世尊是无佛性还是有佛性？这会有什么过失呢？如果承许佛性是无自性，那就是成立已成。如果承许佛性是有自性，那么佛陀就不依靠菩提而成佛，所以'你的佛陀不依靠菩提，你的菩提不依靠佛陀'这样的过失就会产生。这是因为自性是非造作的缘故。
为了说明这个道理，为了说明非造作的原因而说：'以你的自性，凡是非佛者，即使精进修习菩提及菩提行，也不能证得菩提。任何善法与非善法，永远都不能造作，于不空性有何所作？自性中无有作用。'这是说明从自性而有的非造作之法不应有作用的缘故。
如果这里数论等其他派别说：'自性以微细和不明显的本质先前存在，后来通过作用的缘故变成粗大和明显的'，为了破除这种观点而说：也不会变成粗大和明显，因为对这两者的回答已经完成了。
有些人这样说：'你们在否定从自性而有的生等，宣说无自性的时候，应当说明非造作中有自性的比喻是什么。'这是说实事师们说：'你们中观师认为有自性是非造作的缘故，所以生等不合理，这样来责难我们；而无自性是由其他缘所造作的缘故，所以生等是合理的，这样来成立自宗。那么，对于非造作中有自性，应当说明什么样的比喻，如果不说明，由于未显示三相因远离相违品，你们前面的因就不能成立。'
对此回答说：'这是不合理的。如果我要遍察相违品，就应当说明因的返体，但我是为了显示无自性而说明因，所以凡是造作的都可见是无自性，如幻化一样。同样，内在的诸法也是造作的，因此它们也是无自性的。'

།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བས་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་མ་བྱས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་བྱས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ནི། དེ་ལས་གཏན ཚིགས་ལྡོག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་དགོས་པ་ཞིག་ན་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་བྱས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་རང་བཞིན་ གྱིས་མི་འཇུག་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཡང་ཡིན་ལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པར་མ་བརྟགས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་ལྡོག་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་སྒྱུ་མ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་སྟོན་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་མ་བྱས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ན། དེ་ ལྟ་བུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཁྱེད་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་ཚིག་དེ་ནི་གྱི་ནའོ།།ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་ བྱུང་བའི།།འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་ལས་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་པར་ཡང་། །འབྲས་བུ་ཁྱོད་ ལ་ཡོད་པར་འགྱུར།།དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་སྟེ་དེ་དག་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡོད། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ལས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་ ཅི་ཕྱིར་སྟོང་མ་ཡིན།།སྐྱེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་གླང་པོ་ཆེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་དུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ནི། ཀུན་ལའང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །བུམ་པ་གྱིས་ཤིག་།ཁང་པ་རྩིགས་ཤིག་།ལྷས་བྱིན་པ་ དཀར་མོ་ཁྲིད་དེ་ཤོག་ཤིག་།མཆོད་སྦྱིན་གླེགས་བམ་ཆིངས་ཤིག་།ཁྱབ་འཇུག་བྱིན་སཱ་ལུའི་འབྲས་ཆན་ཁར་ཙང་བཞོས་པའི་བ་མར་དང་ཟོ་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་ལ བྱ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

如果某些事物存在自性，那么它就是与此相反的无为自性，因此主张有自性者应当以极大的努力说明无为法中存在自性，比如是这样的。因此说'所以那是不合理的'。如果详细观察'由于我说一切事物都是有为的，所以无自性，其相违品无为法中有自性，比如是这样的'这种说法，那么也应当说明因的相违，而我们中观派主张一切事物因为是有为而无自性，对此相违品无为法中有自性，比如是这样的说法是不存在的，因为没有相违品，因不自然趋入相违品就是从相违品返回的方式，对于未观察有相违品的情况，也不必说明因的返回。
我们显示无自性的因'由于是有为故无自性，如幻化'，与此相违的'由于无为故有自性，比如是这样的'某些说法如果存在，那就是你的立场，因此你们主张有自性者应当以极大的努力说明无为法中有自性，比如是这样的，然而你们没有这样的随行，所以你们的这些话是不合理的。
现在为了显示主张有自性者的立场中会有世间果不存在以及有无善恶的过失，所以说'复次，善与不善所生的果报，于你是不存在的。因为从自性而有的不待因故'。为了显示这样也会有果无因生的过失，所以说'因此，善与不善虽无，果报于你却存在'。这样就会与世间和教典相违。
如果认为与彼等相违是不应理的，所以说'善与不善所生的果报，若于你存在，善与不善所生的果报，为何不空？'意思是：已生的是空性，如同幻化的大象一样。这是说明如果承认果从因生，就必须承认自性空。
现在为了显示如果主张有自性就会有损害一切世间言说的过失，不仅如此损害自宗，'对一切世间言说，也都造成损害。造瓶子吧！建房子吧！提婆达多牵白马来！耶若达多装订经书！毗湿奴达多吃用新鲜大米煮的饭和新鲜牛奶做的酥油！'等等一切世间言说也都受到损害，因为瓶子等若从自性而有，作业就成为无义。

།ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ བཤད་པ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པའི། །སྟོང་པ་ཉིད་ལའང་གནོད་པ་བྱེད། །དེ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པས་ན། །བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་འགྱུར་ཞིང་། བྱ་བ་རྩོམ་པའང་མེད་པར་འགྱུར། །བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་མེད་ན། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་བྱེད་ན། །མི་བྱེད་པ་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་ཞིང་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། དངོས་ཉིད་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་རྣམས། །གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་བྲལ་འགྱུར་ཞིང་། ། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་དང་། །ཐེར་ཟུག་ཏུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར། །ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། རིགས་དང་། བོང་ཚོད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྩིག་པ་ལ་བྲིས་པའི་རི་མོ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མི་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཡོད་མིན་ན། །མ་ཐོབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་ལས་དང་ནི། །ཉོན་ མོངས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའང་མེད།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་དེའི་གཉན་པོ་དག་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ནི་གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་པས་ དེའི་ཕྱིར་སྐབས་ཀྱི་དོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བདེན་པ་གཉི་གའི་ཚུལ་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཁས་བླང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མ་དད་བཞིན་དུ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ཁས་བླང་ བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཅན་གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བའི་སྐྱོན་གྱི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཅན། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །མཐོང་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་དང་ནི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ཉིད དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན།།ཐ་སྙད་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་ལ་ལྟོས་པས་མཐོང་བ་དང་། མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བ་དེས་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་ པ་དག་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ་། །གང་གིས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་མཐོང་བ་ ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ།བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་མཐོང་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བདེན་པ་མཐོང་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟགས་པ་སྨྲས་སོ།

现在如果说自性，则缘起也不成立，且会成为对作用、作者、能作者造成损害的过失，为了说明这一点，由于缘起也不成立，因此说道：'对于缘起之空性，也造成损害。由于对此造成损害，任何作用都将不存在，且将无有作用的开始。若无作用和作者，对空性造成损害，则不作也将成为作。'
现在为了说明若说有自性，则众生将离开各种状态且无生灭恒常存在的过失，因此说：'若有实性，诸众生，将离诸种状态，且无生亦无灭，将恒常而住。'离开色、形、种类、大小等各种状态，如同墙上绘画一般，因为非所作故无有坏灭。
现在为了说明不承认空性的立场将有无所得、无苦的终结、无烦恼断除的过失，因此说：'若无有空性，则无所得可得，无有苦的终结，及一切烦恼的断除。'因为无有世间和出世间的所得差别，及无有终结痛苦的业和对治。
由于这些是有漏洞的言论，因此不如是承许，所以为了说明应当承许缘起在二谛方式中无自性，因此说：'由于不如是承许，所以虽然不信，也应当承许缘起无自性生，如幻如阳焰般生起。'
现在为了说明结论：瑜伽师远离实有、无实等见解过失的迷乱，具有智慧眼者，见到缘起无自性者即是见到四圣谛，因此说：'是故如是远离实有、无实等见解过失迷乱，具智慧眼者，若见缘起，彼即见苦、集、灭、道。'依世俗谛和胜义谛的方式，以见与不见的方式，见到如前所说相的缘起者，即以前述生、无生等行相见到彼等四谛。
如同所说：'见到缘起者即见法，见到法者即见佛。'若说除苦等行相外，其他见解非见谛，此乃部派所说：'除四谛十六行相外，其他见解非见谛。'对此说法，注释者以'见谛'之声询问其义。

།།གལ་ཏེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་བཅས་པ་ཉིད་མཐོང་བའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེའི་དོན་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་འཛིན་པའི་བར་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་དང་བཅས་པ་ཉིད་མཐོང་བའོ་ཞེ་ནའོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་ པར་མཐོང་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་འཛིན་པའི་བར་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་དང་བཅས་པ་ཉིད་མཐོང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། མའི་ལ་དུའི་ཚུལ་གྱིས་བྱུང་རྒྱལ་དུ་བརྗོད་དོ་ཅོག་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་འདི་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ལས་འཇམ་དཔལ་གང་གིས ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ།།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པར་མཐོང་བ་དེས་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དེས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །འཇམ་དཔལ་ གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་དུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་བདེན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་ཀྱེ་མའོ་སྡུག་བསྔལ། །ཀྱེ་མའོ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་ཀུན་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགགས་པ་དག་ལ་གཏན་འགོག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དག་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལམ བསྒོམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།མས་བུ་ངུ་བ་བྲིད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པ་སྟོང་པ་བསྟན་ཏེ་འདི་རེ་བུ་ མ་ངུ་བར་ལ་དུ་འདི་ལོང་ཤིག་ཅེས་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རང་གི་སྡེ་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དག་གིས་བྱུང་རྒྱལ་དུ་བརྗོད་དོ་ཅོག་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པ་སྨྲས་པ་དག་ ཕྱིར་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་ པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་སྔར་དབུ་མ་པ་ལ།གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་གདགས་པ་སྨྲས་པ་དག་ལ་དབུ་མ་པས།ཁྱོད་ཉིད་རང་གི་སྐྱོན་རྣམས་ནི།

好的，这段文字继续讨论了如何理解“四圣谛”，以及如何通过空性的视角来理解“四圣谛”。这段文字也反驳了其他学派认为“四圣谛”是真实存在的观点，并强调了“四圣谛”的空性本质。我将尽力将其翻译成汉语，并解释其中的关键概念：


“‘如果说，内六处以不颠倒的、如实的方式被看到’，意思是，如果对方说，‘看到真理’这个词的意思是，内六处，从眼睛看到色，到意识执持法，以不颠倒的方式，看到四圣谛，分为十六种形态，以如实的方式。

为了回答这个问题，解释者说，‘因为我们已经以所说的方式否定了生起，所以，看到苦无生等，就成立了这是圣谛，因此，你们的意愿就失败了’。意思是，因为我们已经以所说的方式，在究竟意义上否定了生起，所以，看到苦无生等，就成立了这是圣谛。因此，你们认为内六处，从眼睛看到色，到意识执持法，以不颠倒的方式，看到四圣谛，分为十六种形态，以如实的方式，是圣谛的意愿就失败了。

为了显示这个道理，‘应该考察，如何看到苦等才是看到真理，而不是像母亲哄孩子一样，随便说说的都要接受’。意思是，这个圣谛，就像经中所说，‘文殊，谁看到一切法无生，谁就完全了解了苦。谁看到一切法不住，谁就断除了集。谁看到一切法永远寂灭，谁就现证了灭。文殊，谁看到一切法无修，谁就修习了道’。

同样，世尊说，‘文殊，如果看到苦是真理，那么，地狱众生也会看到真理，因为他们也会分别说，‘哎呀，苦啊！哎呀，苦啊！’’。同样，梵天也应该这样理解，‘苦、集、灭、道不是圣者的真理，而是，苦无生，集无集，一切法永远寂灭，一切法平等，修习非二之道，这才是圣者的真理’。

等等，应该考察，如何看到苦等才是看到真理，而不是像母亲为了哄孩子不哭，就说‘来，孩子，不要哭，拿着这个’一样，那些执着于实有和非实有等观点的人，随便说说的都要接受。

这里，论述的意义是，为了反驳对方对空性论的指责，首先显示，最初所说的论证只存在于不一致的一方，从而显示圣谛没有自性。这是总结和量果。在考察圣谛的第二十四品中，论述的意义和量果是，对方以前对中观派说，‘如果一切都是空，那么，就没有生起和灭亡，你们就没有四圣谛了’，等等。中观派回答说，‘你们自己的过失是……’。”


*   **四圣谛 (འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི)：** 指的是佛教的基本教义，即苦谛、集谛、灭谛、道谛。
*   **内六处 (ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད)：** 指的是眼、耳、鼻、舌、身、意六种感觉器官。
*   **空性 (སྟོང་པ་ཉིད)：** 指的是一切事物都没有自性，是空无的。
*   **生起 (སྐྱེ་བ)：** 指的是事物的产生。
*   **苦 (སྡུག་བསྔལ)：** 指的是痛苦、不满足。
*   **集 (ཀུན་འབྱུང)：** 指的是痛苦的根源，即贪欲、嗔恨、愚痴等烦恼。
*   **灭 (འགོག)：** 指的是痛苦的止息，即涅槃。
*   **道 (ལམ)：** 指的是通往涅槃的道路，即八正道。
*   **圣谛 (བདེན་པ)：** 指的是圣者所证悟的真理。
*   **梵天 (ཚངས་པ)：** 指的是一种天界的众生。
*   **中观派 (དབུ་མ་པ)：** 指的是佛教的一个学派，强调空性的教义。



1.  **空性视角下的四圣谛：** 真正的四圣谛不是指真实存在的苦、集、灭、道，而是指苦无生、集无集、灭寂灭、道无修。
2.  **反驳实有观点：** 这段文字反驳了认为四圣谛是真实存在的观点，强调了四圣谛的空性本质。
3.  **逻辑推理的重要性：** 通过逻辑推理，可以理解四圣谛的空性本质，并反驳其他学派的观点。
4.  **超越二元对立：** 真正的修行者不执着于任何事物，包括四圣谛，他们超越了有无的二元对立。
5.  **中观派的观点：** 中观派认为一切法都是空性的，包括四圣谛。


这段文字继续深入探讨了如何理解“四圣谛”，以及如何通过空性的视角来理解“四圣谛”。它体现了佛教的智慧和对空性教义的深刻理解。理解这段文字需要一定的哲学基础和对佛教概念的了解。








།ང་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བྱེད་པ། །རྟ་ལ་མངོན་པར་ཞོན་བཞིན་དུ། །རྟ་ཉིད་བརྗེད་པར་གྱུར་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིར་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་ དང་པོར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་རྫོབ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཚངས་པ་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཚངས་པ་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་གི་ཀུན་འབྱུང་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འཕགས་པ་དག་ལ་གཏན་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དག་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལམ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། དབུ་ མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སྷོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་ལྔ་པ། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་ དོན་དུ་བལྟ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་ སུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་སྔར་ཇི་སྐད་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ ཡིན་ནོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།

就像有人骑在马上却忘记了马匹这样的比喻所说，通过遮遣的方式，对方在此论著之初主张'诸法胜义谛中实有自性，因为是生灭法的缘故'等论点，通过显示此胜义能立因在世俗谛中才有，从而说明了圣谛无自性。
对于宣说圣谛无自性有何功德，以及对于有人说此论仅是干瘪的理论著作的说法，为了破除这些，此处也应当建立可信的经典依据。因此，在《圣梵天所问经》中说道：'梵天，以此法门，你应当如是了知：苦、集、灭、道并非圣者之谛，梵天，苦无生才是圣者之谛，集无起才是圣者之谛，一切法永远于圣者处灭尽才是圣者之谛，于一切法平等性中修无二之道才是圣者之谛'等等，这些都已成立。
如是，这些可信经典的成立，即是宣说圣谛无自性的功德与依据。对于这些论著所要解释的对象的宣说，也是依据上师的智慧波及注释者的智慧。
此为阿阇黎清辨所造《中观根本慧论注·慧灯论》中《观圣谛品》，即第二十四品广释，由阿阇黎观自在行者所造圆满。
第七十五卷。现在同样通过破除空性的相违品类差别，为显示涅槃无自性之义而造第二十五品。此处'之义'一词表达决定的因义，应与下文相连。词义如前。其中，就决定的因义而言，说'现在同样通过破除空性的相违品类差别'，是因为论著作者在观缘品第一品开始时立下诸法无生的宗旨，此处论著作者也是依据先前所立宗旨的决定因而如是说。'同样'是指如前所说的方式。空性是自宗，其相违品是对方的立场，即主张诸法有自性者。

།དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་ སྟོང་ན།།འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤངས་དང་འགགས་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་ གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས།དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་འདོད་པ་ལྟར། གལ་ཏེ་ དངོས་པོ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འབྱུང་བ་ དང་འཇིག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་སོ།།དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ལ།དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས། གང་ཞིག་སྤངས་དང་འགགས་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་གང་ཞིག་སྤངས་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་འཐོབ་པར་འདོད།ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པས་གང་ཞིག་འགག་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འཐོབ་པར་འདོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་འགག་ པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་གཉིས་འཐོབ་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

所谓'其差别'是指，对方为了成立诸事物实有自性的前宗，在下文中说：'若此等皆空，则无生亦无灭，何所断及灭，而谓得涅槃。'以此说明对于宣说无自性者，凡是无自性者即无法获得涅槃，因为无生灭的缘故，如同石女儿一般等等，这是说明宣说诸事物无自性者无法获得涅槃。
'为破彼'是指为了破除彼义而造作第二十五品，如是连接。依据下文所说及其意义，为了显示涅槃无自性之义而造作第二十五品，如是说道。因为此第二十五观涅槃品下文所说的意义是显示涅槃无自性，故依此而如是说。
此品的果为何？以何方式获得此果？显示涅槃无自性是此品的果，以破除空性违品差别的方式获得此果，因此论释者在此品衔接处首先显示方便及方便所生之果。
为了显示所说的空性违品差别，此处说：'如你所许，若此等皆空，则无生亦无灭，因为无自性，如同石女儿'，如是思维。这是说明自部有人说：如你中观师所许，若此等诸事物皆空，则无生灭。这些依次配合为有法、所立法、能立法及譬喻。如同石女儿因无自性故无生灭，同样若此等皆空，彼亦因无自性故无生灭，如是思维。
如是为显示因无生灭故有无法获得涅槃的过失，说：'因无彼等故，诸烦恼亦无生灭，具彼等的名色亦无生灭，何所断及灭，而谓得涅槃。这是依有余依涅槃界及无余依涅槃界而说。'这是说，因无彼等生灭故，诸烦恼亦无生灭，故何所断而欲得有余依涅槃界；具彼等烦恼的名色蕴亦无生灭，故何所灭而欲得无余依涅槃界。由断烦恼及灭蕴而有无法获得二种涅槃的过失。

།དེ་ལྟར་དབུ་མ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་གཉིས་འཐོབ་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་ བསྟན་ནས།ད་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ལས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་གཉིས་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་སྤངས་པས་སམ། འགགས་ པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་དེ་ཟད་ཅིང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཕུང་པོ་འགགས་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། མ་ཞུམ་པ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །ཚོར་བ་དང་དུ་ལེན་པ་ན། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། །མར་མེ་ཤི་བར་ གྱུར་པ་བཞིན།།ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན། འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་འདྲ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཀུན་ དགའ་བོས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་སྤང་བ་དང་། ཕུང་པོ་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ཡོད་པས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་ བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་འདི་མ་གཏོགས་པར་གཞན་གྱིས་མི་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་རང་གི་གཞུང་གཟུགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ སུན་དབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ མེད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པ་བརྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་བརྩལ་བའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པ་བརྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་སོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ ཏེ།ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ཡིན་ནོ།

如此说明中观宗主张空性，由于无生灭，故无断除烦恼和由蕴灭而获得的两种涅槃之过失后，现在为了说明实事论者由于有生灭，故有断除烦恼和由蕴灭而获得的两种涅槃，而说'也认为由断除或灭尽而得涅槃'。
为了说明由断除烦恼而获得有余涅槃的依据，而说'如说：贪爱欲乐之爱欲，彼等灭尽离散者，即是涅槃'。
为了说明由蕴灭而获得无余涅槃的依据，而说'如是：以无怯弱心，领受诸感受，其心得解脱，如灯火熄灭'。此为世尊入涅槃时，圣大迦叶问圣阿难：'世尊的涅槃是怎样的？'圣阿难说此偈颂。
如是由断除烦恼和蕴灭而获得的两种涅槃，由于在实事论者处有生灭而获得，故应承许诸法有自性，为了说明此义而说'获得涅槃也唯有自性存在，除此之外他者不能获得，因此应当承许诸法有自性'。此说明自宗。
现在为了说明破除他宗，而说'对于主张无自性者，凡是无自性者皆无获得涅槃，因为无生灭，如石女儿'。此等依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如石女儿因无生灭故无获得涅槃，如是凡是无自性者，因无生灭故无获得涅槃。
为了说明推度无自性的立宗中有寻求获得涅槃差别有法之过失，而说'由推度无自性，因无生灭故，无获得涅槃，由于寻求获得涅槃，故推度无自性的立宗中有寻求获得涅槃差别有法之过失'。此等是空性相违品的差别，是前说宗的教义。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ སྒྱུ་མའི་མར་མེ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་འཆི་བ་ཐ་སྙད་དུ་གཏོགས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡོད་པར་མི་འགལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྐྱེན་བརྒྱུད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དག་གི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཕུང་པོ་དགག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་གཉིས་འཐོབ་པ་ཡོད་པ་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ན་དེ་འཐོབ་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་འཐོབ་པ་ཡང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་བརྩལ་བའི་ཕྱིར།དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ ལན་བཏབ་སྟེ།དབུ་མ་པས་དངོས་པོ་རྣམས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྩལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །གླགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་ པ་དག་དོན་དམ་པར་དཔེ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པས་དབུ་མ་པས་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་པའི་གླགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ལན་བཏབ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དཔེ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ ཡོད་པ་དེས།དབུ་མ་པ་ལ་གླགས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་གང་དག་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་ཕྱིར་བསྒྲིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ལ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤང་དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ལ་ཡང་། གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤང དང་འགག་པ་ལས།།མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་སྤང་བ་དང་འགག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ། དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་བསྟན་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་ནི་སྒྱུ་མའི་མར་མེ་འཆི་བ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་རུང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

为了通过否定空性的相违品的差别来显示涅槃是无自性的，对于如此所说的回答，此处注释者说：
这是不好的。就像幻化的灯虽然离开自性，但作为死亡名言的心识对境而存在并不相违那样，诸行虽然是无自性，但从无始以来的缘起而生，如幻化、阳焰等的无生即是涅槃。
由此说明虽然是无自性，但在名言中有生灭，因此通过断除烦恼和遮遣蕴而获得二种涅槃是存在的，并以比喻说明。
因此，为了说明获得涅槃得以成立，主张有自性者的观点不合理，为了说明获得涅槃也得以成立，应知有自性不合理。
由于未承许诸法是无体性，所以对于立宗无过失。这是对前面他方说：'推度无自性则无获得涅槃，为了获得涅槃，立宗有所立法差别的过失'的回答。
中观派并非如石女儿那样承许诸法是无体性，因此在名言中有获得涅槃，所以立宗无所立法差别的过失。也无可乘之过，因为石女儿等在胜义中不成立为喻。
这是对前面他方对说无自性者说：'凡是无自性者，则无获得涅槃，因为无生灭，如石女儿'的论证，显示中观派说无自性的观点有可乘之过的回答。
在胜义中，他方的喻如石女儿等不成立为喻，因此他方的论证有喻不全的过失，由此不能加诸中观派可乘之过。
现在为了说明他方对中观派所设想的过失反过来施加于他方，又如对诸法无自性的观点，'若一切皆空，则无生无灭，由何断灭而欲得涅槃'那样，对诸法有自性的观点也是：
'若一切不空，则无生无灭，由何断灭而欲得涅槃。'因为自性无有变化，所以断除和灭尽不合理，因此说有自性者，正是由于未见真实性的自性而不合理见到真实性。
为了说明其总结，因此说有自性者难以显示有获得涅槃。
为了显示说无自性有获得涅槃，对于无自性，如幻化灯的熄灭那样，有获得涅槃是合理的。

།ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྩལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་རྗེས་ སུ་དཔོག་པས།།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་བརྩལ་བའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་དམ་བཅས་པ་ལ། །ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ངོ་བོ་ཉིད་བརྩལ་བའི་ སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་སྤང་དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ དེ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྔ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྭ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྔ་མ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་དབུ་མ་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་གང་ཞིག་སྤང་བ་དང་། འགགས་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད་དེ། དེ་དག་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་ན་ནི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས པ་སྤང་བ་དང་།མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྔ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྭ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་དང་། རང་གི་གཞུང་འཛུགས་པའི་ཚིག་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རྔ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྭ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་ པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འདུ་བྱེད་གང་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་ སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ།གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པས་ངེས་པར་གནས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་ལ་དེ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་སྤང་དང་འགགས་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

对于实有自性才能获得涅槃这一推论的立宗，有法为获得涅槃，所立法为实有自性，这其中存在寻求自性的过失，为了说明这一点，以推论获得涅槃，因为有生灭，由于无自性寻求实有自性的缘故。对于推论自性的立宗，有法为获得涅槃，所立法为实有自性，存在寻求自性的过失。
或者对方说：'如果这一切都是空，则无生无灭，因此，何者从断除和灭尽中，而得以涅槃？'如果认为这些有为法能够涅槃，就应当知道这些有为法在胜义中确实有自性，因为通过断除烦恼和名色的灭尽而获得涅槃。对于骡子等无角者则无此等。
这是对空性相违品差别的前说以另一种方式解释的文字。这是说某些自部宗派主张有为法涅槃者说，如果如中观派所许一切皆空，则因为无生无灭，有为法中何者烦恼和蕴的断除和灭尽而得涅槃呢？对他们来说涅槃不合理。如果承认这些有为法能涅槃，就应当知道这些有为法在胜义中确实有自性，因为通过断除烦恼和名色的灭尽而获得涅槃。对于骡子等无角者则无此等。这是破他宗和立自宗的文字。
这些也应当依次配合有法、所立法、能立法和异品喻。此中，凡是骡子等无角者，皆无通过断除烦恼和名色灭尽而获得涅槃，它们是无自性的。凡是有为法通过断除烦恼和名色灭尽而获得涅槃者，应当知道它们在胜义中确实有自性。
对于如此所说，作为回答，此处论师说：'如果这一切不空，则无生无灭。'因为对于实有自性而确定安住、自性不变者，这些都不合理。因此说：'何者从断除和灭尽中，而得以涅槃？'这也是对空性相违品差别遮破前说以另一种方式解释。

།དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་ནུས་པར་ཡང་འགྱུར གྲང་ན།དེ་ཡང་མེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དཔེ་འདུ་བྱེད་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་ནུས་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ཡང་མེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ ཏོ།།ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་བདེན་པ་གཉི་གར་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དྲི་བར་ཡང་བྱ་སྟེ། ཇི་ཐ་སྙད་ དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རམ།འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟག་པ་ གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་།སྤང་བ་མེད་པ་འཐོབ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་འདོད། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་བཤད་པར་བྱའོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ ཚིགས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་།ཕུང་པོ་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འདོད། ཁ་ཅིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ པར་འདོད་པས་དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་པར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་གཞན་ཡང་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྨྲ་བ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ། གཞན་དག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ་གྲངས་ཅན་དང་། བྱེ་བྲག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ།གོས་དམར་སྡེ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།

因此，如果你所说的因有周遍，则能成立所立。然而，这也是不存在的，所以对我方而言，你说有自性的因既是不共，也是义相违。这里说的是，对于那些说诸行涅槃的人们所说的因：'由于断除烦恼和名色灭尽而得涅槃'，如果有周遍的比喻：'诸行在胜义中应知唯有自性，如某某'，则能成立'诸行在胜义中应知唯有自性'这一所立。然而，这也是不存在的，所以对我方而言，你的因是不共的，因此在胜义中不成立，若在世俗中成立，则是义相违。
现在为了显示对方的因：'由于断除烦恼和名色灭尽而得涅槃'在二谛中都不成立，因此应当询问因的含义：'是在世俗中得涅槃，还是在胜义中得涅槃？'这样提出两种观察。其中，首先为了显示第一种观察不合理，所以说：'若是在世俗中，则是成立已成'。为了显示第二种观察不合理，所以说：'若是在胜义中，我们认为：无所断、无所得，无断灭、无常住，无灭尽、无生起，这才是涅槃。'因此，所说的因：'由于断除烦恼和名色灭尽而得涅槃'，其义不成立。
这些偈颂的含义应当互相解释。现在对方为了证明诸法在胜义中有自性而说的因：'由于断除烦恼和蕴灭尽而得涅槃'，在说有得涅槃的人中，有些认为涅槃是实有，有些认为涅槃是非实有，为了显示这两者都不合理地说有得涅槃，所以说：'复次，在这里，说涅槃的人中，有些说涅槃是实有，其他人说非实有，应当观察这两者如何都不合理。'说实有的是说是事物的，即数论派、胜论派、说一切有部、瑜伽行派等。说非实有的是说是无事物的，即赤衣部、经部、顺世外道等。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་གི་གཞུང་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་པོ་མིན། ། རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་མྱ་ངན་ལས འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ན་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཐལ་བར་ འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་ཡི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ནི་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ད་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྒ་ཤི་མེད་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་ སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ། །ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། འདུས་བྱས་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་ སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་ན་སུན་དབྱུང་བའི་ལམ་གཞན་ཡོད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་བྱས་འགྱུར། །འདུས་བྱས་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིས་ ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིས་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ནི་དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་དཔེ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

现在应当观察主张涅槃是实有的那些论师的主张为何不合理。因此说：'涅槃非是实有，将有老死之相故。'说此是因为没有能证明涅槃是实有的推理，若推理为实有，则将导致涅槃具有老死之相的过失。
这表明涅槃不是实有，因为没有能证明其为实有的推理，若推理为实有，则将导致具有老死之相的过失，所以不是实有。
若问：为何推理为实有就会导致具有老死之相的过失？为此说：'无有老死相之实有法。'意思是说实有法必定不离老死之相。
现在为了说明涅槃因无老死故非实有，说：'此非所欲，因为承许涅槃无有老死，所以此说不成。'
为了说明这个推理，说：'胜义中涅槃非是实有，因为无有老死故，如石女儿。因此你的立场中也有因不成立的过失。'这些按顺序配合能表、所立法、能立法、譬喻和结论。
如同石女儿因无老死故非实有，同样涅槃也因无老死故非实有。因此在你主张实有的立场中，'应当了知诸行在胜义中唯有自性，因为断除烦恼及名色灭尽而得涅槃'这一推理的内容不成立。
现在为了说明若涅槃是实有则将成为有为法的过失而证成非实有，说：'或者还有另一种破斥方式。对于说涅槃是实有的人们而言：若涅槃是实有，涅槃将成有为法，而这是不承许的。'
这表明涅槃法非是有为。此偈颂上半句是以非有为性作为能立因来成立涅槃非实有。
若问：为何是实有就将成为有为？为了说明其理由说：'实有非有为，如何有是事？'这是说明相违品的譬喻。此偈颂下半句是通过无有非有为的实有来说明如虚空花般非有为的譬喻。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་ བྱས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ནི་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་ དེ།།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །ཇི་ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བསྟེན་མིན། །དངོས་པོ་ནི་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ནི་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྟན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡིན་ན་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ། དངོས་པོ་བསྟེན་པ་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་མ་བསྟེན་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ནི་དངོས་པོ་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དཔེ་དེ ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་རྭ་ནི་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་གི་གཞུང་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་བསྟན་ཏོ།

为了说明彼之量，故说'涅槃非实有，因为是无为法，譬如虚空花'。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如虚空花因为是无为法故非实有，同样涅槃也因为是无为法故非实有。
现在为了说明若涅槃是实有则应成依他施设，故证成非实有，又有其他修道方式。'若涅槃是实有，如何涅槃非依他？'意思是实有必定是依他施设，若无则不生。
此说明涅槃法非依他施设性。此偈颂上半说明涅槃非实有的能立法因是非依他施设性。
若问为何实有则成依他施设性？为说明其理由，故说：'实有非依他，任何皆不存。'意思是没有任何不依他而存在的实有。
此说明同品喻非有，即此偈颂下半说明涅槃非实有的同品喻是通过实有无有非依他施设而说明如兔角般非依他施设。
为了说明彼之量，故说'涅槃非实有，因为非依他施设性，譬如兔角'。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如兔角因为非依他施设性故非实有，同样涅槃也因为非依他施设性故非实有。
如是首先说明观察认为涅槃是实有者的主张如何不合理。

།ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་གི་གཞུང་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། གོས་ དམར་སྡེ་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲ་བ་དང་།མདོ་སྡེ་པ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཙམ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པ་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གོས་དམར་སྡེ་དག་གི་གཞུང་ལས། ཇི་ལྟར་མར་མེ་ཤི་བ་ནི། །ས་ལ་མི་འགྲོ་མཁའ་ལ་མིན། །ཕྱོགས་སུ་མི་འགྲོ་ཕྱོགས་མཚམས་མིན། །མར་ཟད་ཉི་ཚེ་ཤི་འགྱུར་ལྟར། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡང་། །ས་ལ་མི་འགྲོ་མཁའ་ལ་མིན། །ཕྱོགས་སུ་མི་འགྲོ་ཕྱོགས་མཚམས་མིན། །སྲེད་ཟད་ཉི་ཚེས་འདའ་བར འགྱུར།།ཞེས་སྨྲ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཙམ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཐ་སྙད་གདགས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དག་ལུང་དེ་དག་མི་འཐད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་གཞན་ཡང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྒྲུབ་པས། །གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །དེ་ལ་དངོས་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །མར་མེའི་དཔེས་མར་མེ་ནི་ དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་ཏེ།ཕྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གོས་དམར་སྡེ་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེས་ན། དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མར་མེའི་དཔེས་མར་མེ་ནི་ཕྱིས་ཤི་བ་ན་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མ་ཤི་བའི་དུས་ན་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པས་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

现在应当观察认为涅槃是无实体的那些论点如何不合理。为此，
对于红衣部所说'涅槃如灯火熄灭'的说法，以及经部派仅仅将无生称为涅槃的说法，为此而说：
若说涅槃非实有，无实体如何能成？
如果涅槃是无实体，那么毗婆沙师等所说的无实体即无物质的同义词，怎么能成为胜义善和烦恼寂灭的特征呢？因为无实体如同虚空之花一样，善等是不合理的，而且没有能证明涅槃是无实体本性的推理，所以涅槃不是无实体。
如红衣部的论典中说：'如同灯火熄灭时，不往地上不往空，不往方向及四隅，唯因油尽而熄灭。如是佛入涅槃时，不往地上不往空，不往方向及四隅，唯因爱尽而涅槃。'他们主张涅槃如同灯火熄灭般是无实体。
经部派则说烦恼、名色无生即是涅槃的假名安立，而涅槃本身是无实体。为此而说，如果涅槃是无实体，那么毗婆沙师等所说的无实体即无物质的同义词，怎么能符合'涅槃是胜义善和烦恼寂灭为相的大解脱乐'等教证呢？
因为主张涅槃是无实体的说法与这些教证相违，而且没有能证明涅槃是无实体本性的推理，所以涅槃不是无实体。
又如前所说的论证：'于彼涅槃非实有，于彼无实体亦无。'以灯火为喻，世间共许灯火是实有，因为后来才成为无。这是说，对于红衣部所说'涅槃如灯火熄灭'的论证，
在他们的观点中，涅槃是依于实有的，因此于彼不存在无实体。以灯火为喻，世间共许灯火在熄灭时成为无，说明未熄灭时是实有，同样，这也表明涅槃不是无实体。

།གལ་ ཏེ་འདིར་གོས་དམར་སྡེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དཔེ་མར་མེ་ལས་བླངས་པ་དེས་མར་མེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་སྨྲས་ཀྱི་མར་མེ་ཤི་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲས པས།དེས་ན་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཡང་། གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །ཇི་ལྟར་མྱང་ འདས་དེ་བསྟེན་མིན།།མར་མེ་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟེན་ནས་གདགས་པ་ནི། བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བཤད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་བསྟེན་ནས་གདགས་ པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མར་མེ་ཤི་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བས་དེ་ལྟ་ན་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་བསྟན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ། གང་ཞིག་བསྟེན་པ་མ་ ཡིན་པའི།།དངོས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་མ་བསྟེན་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སངས་རྒྱས་པར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་གཉི་གར་བརྩལ་བས་དེའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ལ་ཁས་བླངས་ པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འོང་བ་དང་ནི་འགྲོ་བའི་ དངོས།།བསྟེན་ཏམ་རྒྱུར་བྱས་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བསྟེན་མིན་རྒྱུར་བྱས་མིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་བསྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་རྒྱུར་བྱས་ནས་གདགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུར་བྱས་ནས་གདགས་པ་ མེད་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པས།དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བཀག་ཀྱང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་བསྟེན་ ནས་འབྱུང་བ་དང་།རྒྱུར་བྱས་ནས་གདགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་ལ། འཁོར་བ་དེ་ཉིད་བསྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུར་བྱས་ནས་གདགས་པ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བཀག་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་འོང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན། འགྲོ་བ་ནི་འགག་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ འགའ་ཞིག་རྒྱུར་བྱས་ནས་གདགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྐྱེན་འགག་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏམ། ཉེ་བར་ལེན་པ་འགའ་ཞིག་རྒྱུར་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་ པར་འགྱུར་བ་ནི་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

假如在此红衣部众如是说道：'我等从涅槃的灯喻中所取，并非如灯是实有而说涅槃是实有，而是如灯灭为无实，说涅槃为无实。因此，如同灯灭一样，涅槃是无实已成立。'对此前主从中引出的回答，此处造论者又说：'复次，若涅槃非实，如何非依止涅槃？'
如同无实之灯依止而假立，正是依止而假立之故。如是解释说：若涅槃如灯灭般无实，则应成为依止而假立，譬如灯灭无实是依实而假立一样，涅槃无实亦应是依实而假立，如此则与涅槃非依止假立的教言相违。
若问：为何若是无实则成为依止而假立？为显示其理由故，即说：'若非依止者，无实亦非有。'说无有任何不依止而有的无实。此中亦以比量：涅槃非无实，以非依止假立故，如兔角。
此处若诸他方说道：'若一切佛教徒皆应许涅槃，而你以有实无实二理推求，是故于你则成违背所许之过。'对此前主从中引出的回答，此处造论者以如是所说之理，胜义中涅槃非有实亦非无实故：
'来去之诸实，依止或因作，彼非依非因，说为即涅槃。'来去诸实依止而生及因作假立者，彼等无依止而生及因作假立，世俗中说为涅槃，故胜义中遮遣涅槃为有实无实，亦无违背所许之处。
此说世俗中来去诸实依止而生及因作假立者是轮回，彼轮回无依止而生及因作假立者即是涅槃，故胜义中遮遣涅槃为有实无实，于我等无违背所许之处。
其中，来为生，去为灭，彼生灭诸实亦依某缘而生，依某取而假立，即名轮回。如是诸行蕴依某缘或依某取为因，以来去方式于五道轮回中如轮形相生灭，故是轮回。

།དེ་ཉིད་རྐྱེན་ལ་མ་བརྟེན་ཏམ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྒྱུར་མ་བྱས་པས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དབུ་ མ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འཁོར་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉི་ག་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པས་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། ད་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཕུང་པོ་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་། གཞན་ཡང་། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དང་། །སྤང་བར་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འབྱུང་བ་ནི་སྲིད་པར་འཁོར་བ་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཕུང་པོ་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉི་ག་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད པའི་མཐར་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཕུང་པོ་འགགས་པས་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཕུང་པོ་འགགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གང་དག་འབྱུང་བའམ། འཇིག་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ དག་གི་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་མེད་མིན་པར་རིགས། །ཞེས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉི་གར་དགག་པ་མཛད་ པས།དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རིགས་པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་དགག་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འབྱུང་བ་ནི་སྲིད་པར་འཁོར་བ་སྟེ།དེ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་དངོས་པོ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པར་དགག་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འབྱུང་བ་ཡང་འཁོར་བའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་དུ་མེད་ཅིང་སུན་དབྱུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ པར་འདོད་པ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དག་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་བསྟན་ཏོ།

由于彼不依缘或不以取为因，五道轮回的来去，以及以轮回方式如轮形般生灭不变，此即是涅槃。如是中观派于世俗言说中承许轮回和涅槃二者皆有，故虽然已遮破胜义中涅槃非是有实无实二者，但于所许亦无有过失。
今为破除前述他方所言'诸法若有自性，则由断烦恼及蕴灭而得二种涅槃，故说有自性者有得涅槃'之说，故又说：'生起以及灭尽，佛说应当断。'生起即是轮回，灭尽即是断烦恼及蕴灭之涅槃，此二者皆是有无二边见故，佛说应当断除。既无有实法相之断烦恼及蕴灭而得实法相之涅槃，亦无无实法相之断烦恼及蕴灭而得无实法相之涅槃。
为显示此之依据，故说：'如经中所说：凡是以生起或灭尽而求出离轮回者，彼等即是不了知者。'
是故涅槃非有实，亦非无实理。此为总结，即由如是世尊自身遮破二种涅槃，故涅槃非是有实亦非无实，于理亦无过失。
若谓生起以应断故当破除，故不应破实有者，此乃他方所说：生起即是轮回，以其应断故当破除，故是实有，不应破除实有为无实。
对此答复，注释者说：'生起亦是实法体性故无过。'生起亦是轮回实法体性，故以无自性故不可断亦不可破，故破其非实有无过失。
暂且以上已说明涅槃是实有及无实二者皆不应理。

།ད་ནི་མུ་སྟེགས་འོས་པ་པ་དག་གི་གཞུང་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པའི་གཞུང་དགག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་ དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཐར་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པས་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་མུ་སྟེགས་འོས་པ་དག་ན་རེ་ཐར་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་ པའི་ཞིང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཡོད་ལ།དེ་ལ་སྲོག་གི་ཚིག་གི་དོན་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱལ་བས་གསུངས་པའི་ཐར་པ་འཚོ་བྱེད་པ། །རྒྱ་སྤོས་དྲི་མ་མེད་པའི་མདོག་དང་ནི། ། འོ་མ་མུ་ཏིག་བ་མོའི་མདོག་འདྲ་ཞིང་། །དབྱིབས་ནི་གདུགས་ཟླུམ་བཀན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་དོན་ནི་ཐར་པ་འཇིག་རྟེན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཞིང་གི་མཚན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེང་ན་གནས་པ་དེའི་ཁ་དོག་ནི་རྒྱ་སྤོས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་། འོ་མ་དང་། མུ་ཏིག དང་།ཁ་བའི་མདོག་འདྲ་ལ་དབྱིབས་ནི་གདུགས་ཟླུམ་པོ་བཀན་པ་ལྟར་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྲོག་གི་ཚིག་གི་དོན་ངེས་པར་གནས་པས་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པས་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བཀག་པའི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ ན།།དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་།ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་མི་རིགས། །དགག་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན། ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་ མས་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ལ་ཕྱེད་འོག་མས་ནི་དེ་མི་འཐད་པར་སུན་དབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་མཐུན་པ་དེ་དག་ཐར་པ་འཇིག་རྟེན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཞིང་གི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་མི་རིགས་ཏེ།ཁྱོད་ཕྱེད་ནི་ཡོད་ལ་ཕྱེད་ནི་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཐར་པ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་དེ་ཡང་ཕྱེད་ཡོད་ལ་ཕྱེད་མེད་པས་ཕྱེད་དཀར་ཕྱེད་གནག་དང་ཟླ་གམ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་སྲོག་གི་ཚིག་གི་དོན་ངེས་པར་གནས་པ་དེ་ཡང་ཕྱེད་ཡོད་ ཕྱེད་མེད་པས་ཕྱེད་ཤི་ཕྱེད་གསོན་པར་འགྱུར་ཞིང་ཁྱོད་ཀྱི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པ་དེ་ཡང་ཕྱེད་ཡོད་ཕྱེད་མེད་པས་ཕྱེད་སྡུག་ཕྱེད་སྐྱིད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུའི་ཐར་པ་དེ་ནི་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ།།ཇི་སྟེ་ཡང་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ལ་བཟླར་མེད་པ་གཏན་དུ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོས་པ་པ་དག་ན་རེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་གཉིས་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི གའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

现在要破斥外道奥萨派论典中认为涅槃是有和无二者本性的论点。首先为了说明他们的前宗以及其他人所说：'解脱既是有又是无，是二者的本性，所以无过失'这种说法。那些外道奥萨派说：'解脱是世间集聚这种成就界的特征所以是有，因为在其中生命语义确定安住所以是有，因为轮回痛苦断绝所以是无。如同所说：'胜者所说的解脱能活命，如同郁金香无垢之色泽，又如牛奶珍珠白雪色，形状犹如撑开的圆伞。'其义是说解脱世间集聚这种成就界的特征安住于一切世间之上，其颜色如同郁金香花、牛奶、珍珠和白雪的颜色，形状如同撑开的圆伞。因为在其中生命语义确定安住所以是有，因为轮回痛苦断绝所以是无，因为是二者的本性，所以你们中观派破斥有无的过失在我们的观点中是没有的。'这就是他们所说的话。
对于他们如此所说的论点，应当观察其如何不合理，为此而说：'若涅槃是有无二者，有和无二者成为解脱是不合理的。'因为否定相违的缘故。若是有怎么会是无？若是无则不能说是有。这是所说的意思。颂词的上半部分显示对方的论点，下半部分显示破斥其不合理。
若涅槃是有和无二者，那么这些相违的有和无成为解脱世间集聚这种成就界的特征是不合理的。你认为一半是有一半是无，如此你所说的白色圆形解脱也将一半有一半无，变成一半白一半黑、如同月牙形；你所说的生命语义确定安住也将一半有一半无，变成一半死一半活；你所说的轮回痛苦断绝也将一半有一半无，变成一半苦一半乐，这样的解脱是不合理存在的。
如果又说依靠观待的力量而是有和无的特征，因为无有身体、根和识所以是无，因为具有永恒无可比拟的快乐所以是有。这是奥萨派说：'涅槃如前所说，依靠观待的力量而是有无二者的特征。'这就是他们所说的话。

།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་དེ་དག་མེད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་བདེ་བ་ལ་བཟླར་མེད་པ་གཏན་དུ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ ནས་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་བདེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་སྔ་མ་གཉིས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ཁྱེད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པའི་འཐད་པ་ལྷག་མ་ནི་སྔར་དངོས་པོར་འདོད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་འདོད་པ་དགག་པའི་ ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་གཉི་གར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་པོ་མིན། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་ཡི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །མྱ་ངན་འདས་ པ་འདུས་བྱས་འགྱུར།།དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །ཇི་ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན། །དངོས་པོ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་འོས་པ་པ་དག་གི་ཐར་པ་འཇིག་རྟེན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཞིང་གི་མཚན་ཉིད་སྲོག་ཚིག་གི་དོན་ངེས་པར་གནས་པ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་།འདུས་བྱས་དང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་ དངོས་མིན།།དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། །གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ཡིན། །དེ་ལ་དངོས་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །ཇི་ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན། །གང་ཞིག་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པའི། །དངོས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འོས་པ་པ་དག་གི་ཐར་པ་འཇིག་རྟེན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཞིང་གི་མཚན་ཉིད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དག་མི་རུང་བ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་མི་རུང་བ་དང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ད་ནི་འོས་པ་པ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་ དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན།།མྱ་ངན་འདས་པ་མ་བརྟེན་མིན། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བརྟེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། དེ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །རྣམ་པ་ དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་འོས་པ་པ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གཉིས་འགལ་བས་མི་རུང་བར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། གང་ཞིག་གང་ལས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། མེ་ཆུའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ཆུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

对此回答解释说那并不好，因为仅仅遮遣身等的生起就已遮遣了它们的无，对于无可比拟的永恒安乐也仅仅通过遮遣有为法的生起而遮遣，又因为没有能证成无为安乐存在的推理，所以这是不合理的。
因为胜义中遮遣了生起，所以前两个所依不成立，又因为你们没有能证成无为安乐存在的推理，所以这也不合理。
'其余如前'是说涅槃是有和无二者自性这种主张的其余过失，如前面破斥实有论和实无论时所说的过失二者都会产生。
这样配合：'涅槃非是有，将有老死相，无有老死等，诸法之体性。若说涅槃有，涅槃成有为，无有诸体性，非是有为法。若说涅槃有，云何非所依，无有诸体性，非是所依者。'
以此理趣，如果优波底派所说的解脱即世间集聚这一成就田的本质，是生命言语之义决定安住，若是实有则有老死之相、有为法及依他假立之过。
'若说涅槃非是有，云何得有无体性，若有涅槃是实有，彼即不应有非有。若说涅槃非是有，云何非是所依止，无有非所依止法，而是无体之存在。'
以此理趣，如果优波底派所说的解脱即世间集聚这一成就田的本质，是轮回痛苦的断绝，若是实无则不应有胜义善及烦恼寂灭之相，不应是无实有，且成依他假立。
现在为显示优波底派所说的涅槃若是有无二者的自性则成依他假立故说：'又复若涅槃，是有无二者，涅槃非无依'，那又如何呢？是有所依，为什么呢？'以依于二故'。因为依于有和无二相。不承许涅槃依于二者，因为难以说明有这样的情况。
现在为显示优波底派所说的涅槃若是有无二者的自性，则有为无为二相相违而不应理故说：'又复若涅槃，是有无二者，涅槃是无为，有无是有为。'
如此，这是显示涅槃法异于有无二相。凡是与某法相异，则不应是彼法的自性，如火与水相异则非水的自性。

།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པ་དེ་དག མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ལ་མི་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ། གཞི་གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པའི་གཞི་དེ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མི་འཐད་པས། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡོད་ན། །ཁྱེད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་གཉིས་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཡོད་པར་མི་ རིགས་པས།དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །སྣང་བ་དང་ནི་མུན་པ་བཞིན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལ་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད། །ཇི་དངོས་པོ་ལ་འམ་འོན་ ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དེ་གཉི་ག་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞི་གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པའི་གཞི་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན།དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ ཞིག་ཡིན།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། འདུས་བྱས་དང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དག་མི་རུང་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་ པ་མི་རུང་བ་དང་།བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་སྔ་མ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་བདག་གིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ པར་འདོད་པ་དག་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་གིས་གཞུང་ཇི་ལྟར་མི་འདོད་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ།དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་པ། །མྱ་ངན་འདས་པར་གང་སྟོན་པ། །རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་པོ་དག་།གྲུབ་ན་དེ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །གཉི་ག་བཀག་པས་དངོས་པོ་ཡང་ མ་ཡིན།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་གྲུབ་ན་དེ་གཉིས་བཀག་པས་གཉིས་ག་མ་ཡིན་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཞིག་ན།དེ་གཉིས་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ག་མ་ཡིན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཤེས་པའམ། བརྗོད་པ་གང་གིས་མངོན་ པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་འམ།བརྗོད་པ་དག་དོན་དམ་པར་དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ན། ཁྱེད་ འདོད་པ་ལྟར་རོ།།དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ཞེས། །གང་ཞིག་གིས་ནི་དེ་མངོན་བྱེད། །དེ་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའམ། བརྗོད་པ་དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་སོ།

他人说道：'凡是有事物和无事物二者存在的地方，那就是涅槃，而不是事物和无事物的本性，因为一个事物中不可能存在两种相互矛盾的本性。'这是说，主张涅槃实有本性的人们说：'某个基础上存在事物和无事物的那个基础就是涅槃。'这种说法也不合理，为了破除这种说法而说：'如果涅槃中，有事物和无事物二者存在，按照你们的观点。这二者是相互矛盾的，相互矛盾的两者不可能同时存在于一处，因此说：这二者不可能同时存在于一处，如同光明和黑暗一样。'因此这种说法也不合理。
由于这与前面的观察推理相同，即'何处有事物和无事物存在？是在事物上还是在无事物上？'这两者都如前所述的方式不合理，所以这也是没有实质的。这是说，如果认为某个基础上存在事物和无事物的那个基础就是涅槃，那么这个基础本身是事物还是无事物？如果是事物，则涅槃就会具有老死的特征，是有为法和依缘而施设的；如果是无事物，则不应该具有胜义善和烦恼寂灭的特征，无事物不应理，也成为依缘而施设的。由于这与前面的观察推理相同，所以这也是没有实质的。
如此，我已经说明了为什么不能接受那些认为涅槃是事物和无事物二者本性的观点。现在要观察为什么不能接受那些说'涅槃既非事物也非无事物'的人们的论点。因此，为了破除那些说'涅槃既非事物也非无事物'的人们的观点而说：'对于那些宣说涅槃既非事物也非无事物的人们，我要详细说明。如果事物和无事物成立，那么这种说法才能成立。'由于否定了两者，所以说既非事物也非无事物，而且没有能证明事物和无事物存在的推理，这就是所说的意思。
如果事物和无事物二者成立，那么通过否定这两者而说的'既非二者的涅槃'也可能成立，但是由于没有能证明这两者存在的推理，所以涅槃也不能成立。现在，由于前面已经从胜义谛的角度否定了能够认知或表达'既非事物也非无事物的涅槃'的认知或言说，所以由于没有能显现的方式，涅槃也就不存在。为了说明这一点，又说：'如果涅槃是既非事物也非无事物，如你们所承许的那样。既非事物也非无事物，究竟由什么来显现它？'因为前面已经否定了能显现它的认知或言说，所以应当这样理解。

།ད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་མངོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་ ཡང་།བཅོམ་ལྡན་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ནས། །ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང་། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ བཞུགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་།ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང་། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་ན་ཡང་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྲོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུས་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་དེ་དག་མ་བཀག་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་ པོ་བཅུ་བཞི་པོ་དག་དེ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞིང་བཀག་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། གཉི་ག་ ཡིན་པ་དང་།གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པས་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་ན་ནི། འདུ་བྱེད་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིས་འཇིག་པ་རྣམས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ལ་ནི་ཁྱད་ པར་ཅན་རྣམས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་མ་མཐོང་སྟེ།དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་བཞིན་ནོ།

现在以十四种不可言说之法，说明涅槃非是实有，亦非无实，不可言说。涅槃既非实有亦非无实，因为无法显现，所以说明涅槃非是存在。为此，又说：
'世尊入涅槃之后，不显现为有，如是，亦不显现为无，或二者皆是，或二者皆非。'
如来涅槃之后，不显现为有，为无，亦有亦无，非有非无。因为这些都是不可言说的。这是说明无余涅槃既非实有亦非无实的观点的否定。
'世尊住世之时，不显现为有，如是，亦不显现为无，或二者皆是，或二者皆非。'
如来住世之时，不显现为有，为无，亦有亦无，非有非无。因为这些都是不可言说的。这是说明有余涅槃既非实有亦非无实的观点的否定。
如是，'生命即是身体'与'生命与身体是别异'等不可言说之法，正因为未被否定，所以涅槃不成立，因此能立之义不成立这一过失并不存在。这是结论。
十四种不可言说之法，因为是不可言说且被否定，所以涅槃既非实有亦非无实这一点因为无法显现而不成立。
如是，涅槃为实有、为无实、为二者皆是、为二者皆非都不成立，所以先前对方说：'若认为这些有为法是涅槃，则应知这些有为法在胜义中确实有自性，因为断除烦恼、灭尽名色而获得涅槃'的能立之义不成立这一过失并不存在。
此处有人说：'在胜义中涅槃确实存在，因为殊胜者们为获得涅槃而趣入断除生老死等。对于不存在的事物，未见殊胜者为获得它而趣入，如龟毛一般。'

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་དེ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་འཁོར་བ་ནི་སྤོང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ལེན་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ གང་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ནི་གཞན་གྱིས་གཞན་འཐོབ་པ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ལག་པས་རྐང་པ་སླེབས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དག་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་མེད་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཁོར་བ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །དམིགས་སུ་མེད་པར་ མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས།གཉི་ག་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་བསྟན་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཁོར་བ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་འཐད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཁོར་བ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ།མྱ་ངན་འདས་མཐའ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །མཐའ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་དང་། །སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ནི། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།ནམ་མཁའ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དབྱེར་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བཤད་པས་མེད་པ་ནི་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ལུང་ལས།མདོར་ན་ཆོས་ནི་མི་འཚེ་སྟེ། །མྱ་ངན་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད། །འདིར་ནི་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་ཅེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བས་ སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པས་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

为了证得涅槃，殊胜者们修习道路，因此胜义中涅槃确实存在。这是说外道认为瑜伽师为了证得涅槃而修习道路，舍弃轮回而取涅槃，以轮回和涅槃有差别的理由，认为胜义中涅槃确实存在。
这些是有法、所立法、能立法、异品喻、合说和结论的次第。如同龟毛这样的不存在者，殊胜者们不会为了获得它而趋入；而对于涅槃，殊胜瑜伽师为了证得它而修习道路，因此胜义中涅槃确实存在。
对此论释者回答说：若有差别则可见以此得彼，如以手触足。但在我方胜义中轮回和涅槃无有如此差别，故无为证得涅槃而趋入。由于胜义中轮回和涅槃无差别，故无为证得涅槃而趋入，因此外道的因不成立，胜义中涅槃不存在。
为说明此义，为何呢？如是：轮回于涅槃，无有少差别；涅槃于轮回，无有少差别。以无所得平等性，二者皆无所得故。
若问如何无所得？为此说：如彼等所计自性无所得，如是已说。因此'为证得彼而趋入故'此因义不成且义相违，此为结论。
为显示涅槃与轮回无差别之理，为说明涅槃与轮回无差别而说：涅槃边际即，是为轮回边，边际即是真如、法性、空性等异名。彼二少许差别，极微亦非有。以法性无差别故，如虚空虽有方位差别而性相无别。
此中有说：经中说空性能出离一切见，而你说涅槃无自性，无性不应是见的对治。这是外道说：经中说'略说不害法，涅槃即空性，此二唯独是，诸如来所说。'故空性即是涅槃，经说彼能出离一切见，因此彼确实存在。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་བ་ནི་མུན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མར་མེ་སྣང་བ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་ གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དཔེ་མེད་པས་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྔར། མར་མེ་དག་ནི་གང་དང་ནི། །དེ་འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད། །ཅེས་བཤད་པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བ་མུན་པའི་གཉེན་པོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དམིགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་ན་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དམིགས་སུ་མེད་ན་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་པས་དེ་ལ་དེ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉི་ག་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ ཏེ།དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ ཉིད་ཀྱིས།ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་ འདིས་ནི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་བཀག་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། འདིར་དངོས་པོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་བཀག་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་དབུ་མ་པ་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་ ཡིན་གྱི།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ནི་མེད་པར་ལྟ་བ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཐའ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་བགེགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །མི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་དོན་མེད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་འོད་སྲུངས་གང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་བར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ མ་གྲུབ་པས་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ སྨྲས་པའི་དཔེ་དང་དམ་བཅས་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་དག་མ་གྲུབ་པར་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ།

为了说明对此的推理，因此涅槃确实是存在的，因为是对治，如同光明一样。这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。如同光明因为是黑暗的对治而确实存在一样，涅槃也因为是一切见的对治而确实存在。
对此所说的回答，此处论释者说：'这是不好的，因为胜义中灯光的光明性和实有性都不成立，由于无有譬喻故能立不完备。'如我们先前所说：'灯与其所在处，黑暗皆不存。'由于已遮破诸法生起，光明作为黑暗的对治不成立，因此你的能立中有无譬喻的过失而不应理。
一切法不可得即是空性，它也被说是执著的对治，若所缘义不可得，则于彼境的能缘也不存在。由此说明涅槃即是空性，它也是出离一切见的对治，由于能所二者皆不可得，故不应执著所取能取的自性。由此说明对方的宗不成立。
此处若对方说：'那么所说的涅槃空性是有还是无？'作为前主张的隐含问题，对此论释者回答：'非有，因为无生，如同虚空花。亦非无，因为已说遮破故。'以此能立'空性非有，因为无生，如同虚空花'说明遮破有见。
空性也非无，因为遮遣事物而说无事物，此处事物本身不可得，故非遮遣它而成立无事物。中观者是显示无遮的方式，而非说非遮，因为已说遮破故，由此说明遮破无见。因此执著空性是不应理的，这是总结遮破对空性二边的执著。
为说明此理由，智者们为了遣除一切法一切相不可得的障碍而断除空性见。愚者们则执著它为有无，成立无义。
为说明此教证，如说：'迦叶，我说执空性见者不可救药。'如《圣宝积经》中如是说。因此如是空性不成立，故'因为是对治'的因不成立，这是总结及量果。首先由此依次说明了对方先前所说'涅槃确实是有，因为是对治，如同光明'的譬喻、宗和因皆不成立。

།ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་བཤད་པས་མེད་པ་ནི་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ལྟ་བ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་དག་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་གྲང་ན། ལྟ་བ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ དེ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ།འགགས་པར་གྱུར་དང་མཐའ་སོགས་དང་། །རྟག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དག་།མྱ་ངན་འདས་དང་ཕྱི་མཐའ་དང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགགས་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ དང་།འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར།དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགགས་པར་གྱུར་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བའོ།།མཐའ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བའོ། །རྟག་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་།རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བའོ། །ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་ལྟ་བ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ།མཐའ་ཡོད་ཅི་ཞིག་མཐའ་མེད་ཅི། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མཐའ་མིན་མཐའ་མེད་མིན་པ་ཅི། །དེ་ཉིད་ཅི་ཞིག་གཞན་ཅི་ཡིན། །རྟག་པ་ཅི་ཞིག་མི་རྟག་ཅི། །རྟག་དང་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་ཅི། །གཉི་ག་མིན་པའང་ཇི་ཞིག་ཡིན། །རྣམ་ པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་ན་གཞི་མེད་པ་ལ་དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་། །གང་ལ་རྣམ་རྟོག་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་རྣམ་རྟོག་ག་ལ་ཡོད། །རྣམ་བརྟག་ རྣམ་རྟོག་ཟད་གྱུར་པས།།བསྟན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཐ་སྙད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་རྟོགས་ན་ནི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་རྟོགས་ན་ ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དབང་པོ་དང་བསམ་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དུས་དང་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པས་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་མེད་ན་སྒྲུབ་པ་དེ་མི་འཐད་[(]ཏེ[,]དེ[)]། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ།

现在，对方说道：'既然说空性是能从一切见解中出离，而你说涅槃无自性，那么无就不应该是见的对治。'为了说明这些见解胜义中并不存在，因此其对治也不合理，或者说，如果胜义中这些见解存在的话，其对治也应该合理，但是这些见解并不存在，为了观察这一点而说：
'灭与边际等，常等诸见解，依于涅槃及，后际与前际。'
也就是说，如来灭后有等见解，世间有边等见解，世间常等见解，这些都是见解的形态。这些也都是依于涅槃、后际和前际，因为无自性的缘故，其对治空性也不存在。为了详细说明这一点：
所谓'灭'是指如来涅槃后有、无、亦有亦无、非有非无的见解。'边际等'是指世间有边、无边、亦有边亦无边、非有边非无边的见解。'常等'是指世间常、无常、亦常亦无常、非常非无常的见解。这些见解依次依于涅槃、后际和前际，无自性，这样说。
如此，这些见解若无自性，为何显现？为此，由于颠倒分别串习过患，已经说明分别和所分别事物无自性，因此一切事物皆空：
'何有边何无边际，何为有边无边际，何非边非无边际，何为此性何为他？何为常何为无常，何为常与无常二，何为非二皆非者？'
因为无有所分别事物，无有所依，故无彼等分别，如是密意而说。
为了说明此理据，经中也说：'于彼无分别者，彼岂有分别？所分别分别尽，教法得解脱。'
若理解为世俗因，则如前过失。也就是说，对方的因'是对治故'若理解为世俗因，则如前相违之过。
其他人说：'胜义中涅槃确实存在，因为为了证得彼果，世尊也观待根基、意乐、信解、时间和处所而说法的缘故。若无彼果，则修行不合理，如兔角。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྱད་པའི་གཉེན་པོར་བཀའ་སྩལ་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པས་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་།བསམ་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་ལ་ལྟོས་པས་ཆོས་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་གང་མེད་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་གཉེན་པོར་བཀའ་སྩལ་པས། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་གལ་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་འདོད་ན་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་ བ་སྟེ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་གོང་མས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ལ་ཕྱེད་འོག་མས་ནི་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་ པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

世尊为了获得涅槃而宣说八万四千法蕴作为对治，因此由于其存在，胜义中确实存在涅槃。对方说，以世尊根据众生根器、意乐、信解、时节、地域而宣说佛法存在的理由，来证明涅槃存在的论据。这些依次是有法、所立法、能立法、异品喻、合说和结论。譬如兔角这样的不存在之物，世尊并未为获得它而宣说佛法。为了获得涅槃，世尊宣说八万四千法蕴作为清净行为的对治，因此涅槃确实存在。
对于这种说法，此处论释者回答说：此处若认为'因为胜义中宣说佛法'这一能立是胜义谛，则不应理。在我方，'一切所缘悉寂灭，诸戏论皆寂静，佛于何时何处，未曾为谁说何法。'上半偈颂显示胜义谛的特征，下半偈颂显示佛陀在胜义中于任何时处都未对任何补特伽罗宣说任何法，因此显示对方能立义不成立。

།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ན་ཡུལ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་བྱ་བ་ བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཟད་ཀྱི། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྲིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། གང གི་ཚེ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གནས་གྱུར་པ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དག་གི་གཞུང་དགག་པ་བསྟན་ཏེ།འདིར་དབུ་མ་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གཞན་ལས་འབྱུང་བས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྨྲ་བ་དང་། བསམ་པ་ལས་འདས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་ པ།།མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་ལ་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྲོས་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་ བར་ཞི་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དེ་ལ་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་།ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་སྟེ། དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པའི་དོན་དམ་པ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་ཏེ། །སེམས་ ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཞི་བ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་འབྱུང་། སྤྲོས་པ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པས། གང་གི་ཚེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཞི་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི གང་དུ་ཡང་།།སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པར་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་། བརྗོད་ པའི་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུའང་གང་ཟག་སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་ འགའ་མ་བསྟན་ཏོ།

为了说明其详细内容，说道'一切所缘寂灭'是因为当无所缘境时，无境就无所缘，以及因为是有为法，如同所缘等等。这说明了瑜伽行派认为，当遍计所执性因无自性而不可得，且依他起性也不作为根据而不被如实见到时，一切所缘即为寂灭。这仅是遍计所执相无自性，而依他起相是存在的。
只要对依他起执著遍计所执自性，就属于杂染分；当对依他起不执著遍计所执自性时，则是清净分。依他起自性的转依无变化圆成实，无颠倒圆成实即是真如和真实智，这些在胜义中也存在的主张应予以破除。
在此中观派的立场，胜义中能缘所缘二者都是无自性的。这二者在世俗谛中是缘起的方式所成的有为法，因从他缘而生，无有从自性生，如同所缘境无自性一样，能缘心也无自性，因此依他起和圆成实的一切所缘都已息灭，这就是一切所缘寂灭。
这就是胜义谛离相无相、不二、不可言说、超越思维言说、无生，是圣者们各自证悟的'不生不灭，法性等同涅槃'之义。
'寂灭戏论'是因为既无所缘境，于彼境界中言说相的戏论也不起故。这表明由于一切所缘寂灭，于不可思议界中，意言和语言相的戏论不起，故为戏论寂灭。这就是所说境和心行处灭的胜义，'由所说灭故，由心行处灭故'之义。
'寂静'是因为远离一切损害。业和烦恼的损害从分别生，分别从戏论生，戏论被空性所灭。当所说和心行处灭时，证悟不生不灭的法性等同涅槃时，远离一切损害即为寂静，这就是说明了胜义的特征。
'诸佛于何时何处亦未对任何人说任何法'是因为胜义中一切法皆非遍计所执性而不成立，且不可言说。这说明了胜义中无遍计所执性和言说性，所以胜义中佛于任何时处对任何补特伽罗都未说任何法，从而显示对方的因不成立。或者，'诸佛于何时何处亦未对任何人说任何法。'

།ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཀུན་ བརྟགས་ཀྱི་བརྗོད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་ན།མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་འདི་དག་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་དུ་ནི་སྟོན་པས། ཐམས་ ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་བསྩགས་པ་ལས་ངེས་པར་འཁྲུངས་པ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་སེམས་ཅན རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ཐེག་པ་གསུམ་པ་ལྡན་པའི་གསུང་འབྱུང་ཞིང་།དེའི་དབང་གིས་ཉན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སྟོན་པ་བདག་ཅག་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་སྙམ་དུ་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཁྱད་པར་དང་གསུང་གི་ཁྱད་པར་ དང་།གདུལ་བྱའི་ཁྱད་པར་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལས་སྐུ་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་མིན།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་འགའ་ཡང་མེད་ལ་གང་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་གང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པས་དེ་ལྟར་དེ་དག་ རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པའི་སྐབས་སུ་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པ་དང་།གནས་སྐབས་དང་ཉན་པ་དང་། ཆོས་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ ཡང་།གང་ཟག་སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཟག་ པ་མེད་པ།སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བྱ་བ་མེད་པས་སྟོན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་གང་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་གཡོ་བ་མེད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་ པ་ཡིན་པས་ཉན་པ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་མེད་པས་དོན་དམ་པར་ཉན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།གང་དུ་གང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡང་། དོན་དམ་པར་བོང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། སྟོན་ པ་དང་ཉན་པ་དང་གནས་སྐབས་དང་།ཆོས་དག་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ།

所谓'法性真实唯是自证，而言说是遍计所执的共相境，因此法性真实不是所说的对象'，是说法性真实唯是自证，而不是遍计所执的言说所能显示的对象。
胜义中佛陀于任何时处对任何补特伽罗都未说任何法，因此显示对方之因义不成立。
若有人说：'如果世尊未说任何法，为何有此等三乘相应的经典等？因此将成害违自许'，对此回答：然而，就世俗谛安立而言，佛陀为利益一切众生，于无量千劫积集福慧资粮所生，如同具足种种形色的如意宝，无分别中无功用，随众生意乐而出三乘相应之语，由此缘故，听闻者迷惑地认为'导师为我等说法'。
这是说，世俗中由于导师的殊胜、语言的殊胜及所化机的殊胜而有三乘相应法的宣说。
或者，'佛陀于任何时处，未对任何众生说任何法'，是如同'非身非异身，离身无有身，如来不有身，云何有如来'所说的方式，胜义中无有所谓导师如来的任何自性，也无有何处可说、对谁可说及何法可说，因为如是彼等非实有。
这是依前文如来品中所说的方式，显示导师、时处、听者及诸法无自性且非实有，因此胜义中佛陀于任何时处对任何补特伽罗都未说任何法，由此显示对方之因义不成立。
或者，'佛陀于任何时处，未对任何众生说任何法'，是说诸行无作者，而无漏诸行蕴、断除二障、佛不共法等之所依即是佛陀，彼无有作用故不应理说法，所说对象亦是有漏无漏无动诸行蕴，无有听闻领受等言说，故胜义中无有听闻领受者，所说处所及所说法亦如瓦砾和幻化，
这是说一切诸行无作者，而导师、听者、时处及诸法皆是诸行蕴的差别，因此胜义中佛陀于任何时处对任何补特伽罗都未说任何法，由此显示对方之因义不成立。

།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱི་དབང་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་བསྩགས པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་མཐུ་ཉིད་ལས་མོས་པ་དང་།དབང་པོ་དང་བསམ་པའི་དབང་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གསུང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ། ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་མཛད་པ། དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཕྲིན་ལས་ལྟ་བུར་འབྱུང་གི་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མི་མངའ་བ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད པ་སྤྱོད་པ་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་མཐུ་ཉིད་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་།དབང་པོ་དང་། བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྲིན་ལས་ལྟ་བུར་བྱུང་བར་ཟད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་ གང་དུ་ཡང་།།སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ནས། ཡི་གེ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་གྱི་དྲང་ སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པས།སངས་རྒྱས་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ལ་སོགས་པས་ གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རང་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ནས་ཡི་གེ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་གསུང་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་། གང་ཟག་སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས། ཕ་རོལ་ པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་རྣམས་བདག་ཉིད་དེ་དང་དེ་དག་གིས་གཏན་དུ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཤེས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནམ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་དང་དེ་དག་གིས་གཏན་དུ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང ཞིག་།མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནམ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གང་གི་གཟུང་བར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས། ཕ་རོལ་པོ དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ལས་བླངས་པའི་ཆོས་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ གཟུང་དུ་མ་མཆིས་ཤིང་།བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ།

所谓'这样'是指由于往昔愿力的力量，以及菩萨行菩萨行时以四摄事所摄受的众生，生起善根、积累、成熟的因缘力量，随顺众生的意乐、根器和意愿而说法，这种说法等布施等基础，具足六十支分，令一切众生欢喜，这如同如来的事业般显现。而如来恒时安住三昧，任运成就，无有寻伺，所以不应有所作为。
这是说，如来往昔的愿力，以及往昔行菩萨行时以四摄事所摄受的众生成熟的因缘力量，随顺众生的意乐、根器和意愿，如来的说法如同事业般显现而已。如来恒时安住三昧，无有说法等作为，所以究竟而言，佛在任何时候对任何人都未曾说任何法，因此显示对方论证的内容不成立。
或者，'佛在任何处对任何人都未说任何法'是指佛世尊将往昔仙人所说之法以自己的神通现见，如实无增减地宣说。一切法都是往昔仙人所说，是随顺宣说前佛所说而已。
这是说，诸佛世尊如是宣说，是将往昔仙人如来燃灯佛等所说之法以自己的神通现见，如实无增减地宣说，除此之外别无所说，所以究竟而言，佛在任何时候对任何人都未说任何法，因此显示对方论证的内容不成立。
或者，'佛在任何处对任何人都未说任何法'是指究竟而言，诸法以彼等自性皆空的缘故，任何法都不是以自相或共相为对境的认识之本性所能执取的对象。
这是说，究竟而言，诸法以自相和共相的自性皆空的缘故，任何自相或共相之法都不是现量识以自相为对境或比量识以共相为对境所能执取的，所以究竟而言，佛在任何时候对任何人都未说任何法，因此显示对方论证的内容不成立。
为了说明此义的出处，如经中说：'世尊如来从燃灯如来处所得之法，实无所得。为什么呢？因为一切法皆不可执取、不可言说。'这是引用《圣金刚般若经》中的教证。

། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་དྲུག་པ། འདིར་མུ་སྟེགས་ཅན་ངན་པ་སྤོབས་པ་རློམ་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཚུལ་གྱིས་སྤ་བཀོང་བ་ངན་གཡོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་སྐྱོན་བཅབ་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དབུ་མ་པས།དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་སྟེ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེས། རང་གི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དབང་པོ་དང་། བསམ་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དུས་དང་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པས་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དང་། འདིར་མུ་སྟེགས་ཅན་ངན་པ་སྤོབས་ པ་རློམ་པ་དབུ་མ་པའི་འཐད་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཚུལ་དེས་སྤ་བཀོང་བ་ངན་གཡོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དག་གིས་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པས་རང་གི་སྡེ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་ཡང་སུན ཕྱུང་བས་ད་འདིར་བདག་ཅག་གིས་ཅུང་ཟད་ཅིག་མ་སྨྲས་སུ་ཟིན་ན།དབུ་མ་པས་བདག་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་སུན་ཕྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པས་སྤོབས་པ་སྤ་བཀོང་བ་ངན་གཡོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་སྐྱོན་བཅབ་པའི་ཕྱིར་བྱུང་རྒྱལ་དུ་འདི་སྐད་ ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཡི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་རུང་སྟེ། །གང་ཕྱིར་དོན་དམ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །ཆོས་ནི་བསྟན་པར་མ་བྱས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་བྱ་བ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན།དེའི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་ཚུལ་གྱིས། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ།།ཞེས་བཤད་པས་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་འདི་སྙམ་དུ་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་མ་བསྟན་པས། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ པའི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་མི་རུང་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པས་དེའི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་རུང་ངོ་སྙམ་ན།དེའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིའང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་སྤྲུལ་པས་སངས་རྒྱས་མིན། །དེས་ནི་ཆོས་ ཀྱང་བསྟན་མ་བྱས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་སེམས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དེས་ཆོས་ཀྱང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཁྱེད་དབུ་མ་ པ་འདི་སྙམ་དུ་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་གཏོང་བ་མངའ་བས། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ཆོས་བསྟན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་རུང་ངོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་དུ་ནི་མི་རྟོག་པའི། །སྟོང་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་འདོད་དོ། །གང་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱེད་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་མེད་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྙིང་རྗེ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ།

第七十六卷。在此，外道恶者自负傲慢，为了掩盖自宗见解的过失而说的话，是针对中观派以前所说的'一切所缘皆寂灭，戏论寂灭即为寂，佛陀于此诸法中，未曾对人宣说法'这种以最上乘方式阐明诸法本性空性的教法。由此，其他部派等说：'胜义中涅槃确实存在，因为世尊为了证得涅槃，观待根器、意乐、信解、时间和地点而宣说佛法'，这种说法的能立因不成立。
在此，恶劣外道自负傲慢，被中观派以最上乘方式阐明诸法本性空性的正理所折服，这些随顺邪曲恶行者心想：'既然中观派已经破斥了自部主张涅槃存在的论证，如果我们在此不说点什么，中观派必定也会破斥我们的宗义'。出于这种想法，这些随顺邪曲恶行的傲慢者为了掩盖自宗见解的过失而随意说道：
'无分别佛陀的大乘教法不应理，因为胜义中佛陀未曾宣说法故。'这些外道如是说道：'如果佛世尊是无分别的，那么他所说的大乘教法就不应理。为什么呢？因为按照你们中观派的说法：一切所缘皆寂灭，戏论寂灭即为寂，佛陀于此诸法中，未曾对人宣说法。由于胜义佛在任何时候对任何补特伽罗都未曾宣说任何法。'
对此，你们中观派或许会想：'虽然胜义佛未说法，无分别佛陀的大乘教法不应理，但化身佛说法，所以他的大乘教法是应理的。'因此他们又说：'化身佛说法也不应理，因为彼无心等故，故化身非佛陀，彼亦未说法。'意即化身佛的大乘教法也不应理。为什么呢？因为化身无心等，所以化身既非佛陀，也未说法。
对此，你们中观派或许会想：'胜义佛虽无分别，但具有通达空性的无分别智慧和不舍一切众生的大悲心，由智慧和悲心的力量而说法的大乘教法是应理的。'因此他们又说：'胜义中无分别，于空不许悲，因无所缘众生，故无有佛陀。'意即胜义中无分别佛陀不应有通达空性的智慧和大悲心。

། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་གང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེ་རྟོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་འདི་སྙམ་དུ་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ལ་སྙིང་རྗེའི་གཞི་ལས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་སྙིང་རྗེ་ཡོད། །སྨད་འཚོང་ངུ་བར་བྱེད་དང་འདྲ། །སྨད་འཚོང་རྣམས་ཀྱི་ངུད་མོ་ གང་།།དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྙིང་ནས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ན་དེ་ནི་བསམ་པ་ཐག་པའི་སྙིང་རྗེ་མ་ཡིན་གྱི། སྨད་འཚོང་མ་ངུ་བར་བྱེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྨད་འཚོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ངུད་མོ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཕྱོན་མ་པ་དག་བྲིད་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་བག་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།སྙིང་ནས་གཅུགས་པས་ངུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྩོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་པ་དང་། བདེན་ པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ཁ་ཟེར་བའི་ཚིག་ཅ་ལེ་ཅོ་ལེ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་སྨྲ་བ་གཞན་དག་བསྡུ་སྟེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལ་འདིར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས། །མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚུལ་ཉིད་སྨྲས་ པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་མི་མངའ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས། དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྨྲས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྐུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་ཀྱང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བཟོད་པ།གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐུགས་དམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཡི་གེ་དང་ངག་དང་ཚིག་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གསལ་བར་མཛད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་ འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཐུགས་དམ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡི་གེ་དང་ངག་དང་། ཚིག་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གསུང་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ།

为什么呢？因为既然没有可悲悯的众生，空性中也就没有悲悯心，又因为没有所证悟的法，空性中也就没有证悟的佛。对此，你们中观派认为，化身佛在世俗谛中有悲悯心，从悲悯心的基础上生起无上菩提心，并且具有通达一切法的智慧。为此说道：
'如果有世俗悲悯心，如同妓女哭泣一般，妓女们的哭泣，那并非发自内心。'
如果化身佛有世俗谛的悲悯心，那就不是发自内心的悲悯，而是如同妓女哭泣般的悲悯。为什么呢？因为妓女们的哭泣是为了在世俗中诱惑嫖客而做作的，并非发自内心的哭泣。
'等等'是指外道们说佛陀非一切智，大乘不存在，不承认二谛安立的方式等诽谤佛陀的杂乱言论，以及从自宗见解中所说的其他观点，这些都是空性的相违品的其他差别。
对此说法的回答中，此处注释者说：'此中因为没有胜义的相，以一相之故，佛陀也不存在，大乘也不存在。胜义是无二智慧的行境，我们的宗义已经说明。'这是说明世尊无分别，无说法。
如此，在我们的教法中，因为胜义无相，以一相之故，胜义中佛陀也不存在，大乘也不存在，因为胜义是无二智慧的行境。胜义中佛陀在任何时候对任何补特伽罗都未说任何法，这就是我们宗义所说的。
如来无分别身中，对一切化身都能利益，以利他、造福的誓愿所熏习，以及往昔愿力的力量，一切时处都会显现。依此而有文字、语言、词句相顺的语言之法，以及外道、声闻、缘觉所共的补特伽罗无我，及不共的显明波罗蜜多等圆满，以最胜乘利益众生，这就是大乘。
这是说明，从如来无分别身中，依誓愿和愿力而生起的化身，依此而有如前所说的文字、语言、词句相顺的语言，这就是大乘，由此说明化身佛所说的大乘是存在的。

།དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཡོད་ན་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་གསུང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཡང་བསྟན་པ་དག་གི་མཛད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ པས་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་གསུང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བསྟན་པ་དག་གི་མཛད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་ པས།དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་མ་བསྟན་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་བསྟན་པ་ཡོད་པས་གྲགས་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ནི། བྱེད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་སྒྲའི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་ན།གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་མེད་པའི་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་པ་ནི་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་ བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཡང་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་ན།གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྲུལ་པས་བསྟན་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ངེས་ པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།འདི་ནི་སྤྲུལ་པ་དག་གི་བསྟན་པ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་འབྱུང་ཡང་བྱེད་པ་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་བྱེད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པས་བསྟན་པ་དག་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་བྱེད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བསྟན་པ་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བོང་བ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པས་བསྟན་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་འདིས་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བསྟན་པ་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་བོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ཡང་བསྟན་པ་རུང་བར་མཐོང་བས། དེས་ན་ཇེ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པ་ལ་བསྟན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བོང་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བསྟན་པ་མི་རུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果有胜义佛陀，则会生起宣说教法的语言，因此承许导师即是教法的作者，所以也没有共识的过失。这是说，依于无分别的胜义佛陀而生起化身，从化身生起宣说教法的语言，因此承许诸佛世尊是教法的作者，所以虽然胜义中佛陀未说法，但在世俗谛中有说法，因此也不违背共识。
假如有人这样想：如来的教法，其作者如来是具有分别的，因为是语言的自性，由他人意乐力而生起的缘故，如声闻等的教法。这是对方说如来的教法是具有分别的作者所造，因此不应有无分别佛陀的大乘教法的说法。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。
譬如声闻等的教法是语言的自性，由他人意乐力而生起的缘故，其作者声闻等是具有分别的；同样，如来的教法也是语言的自性，由他人意乐力而生起的缘故，其作者如来是具有分别的。
对此说法的回答，此处论释者说：这不合理，因为被化身的教法所不定的缘故。这是说明对方的因不确定，因为见到化身的教法虽是语言的自性，由他人意乐力而生起，但其作者是无分别的。
因此，是语言的自性，由他人意乐力而生起的缘故，如声闻等的教法，如来的教法是具有分别的作者所造呢？还是语言的自性，由他人意乐力而生起的缘故，如化身的教法，如来的教法是无分别的作者所造？这是不确定的，所以对方的论证不合理。
这也回答了'无分别中不应有教法，因为无分别的缘故，如石头'这样的推理。因为被化身的教法所不定，即见到化身虽无分别也有教法，所以是无分别的缘故，如化身而有教法呢？还是无分别的缘故，如石头而无教法？这是不确定的，因此对方的论证也不合理。

།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ།ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་ན་ཡང་ལན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་ན་ཡང་། དེའི་ལན་ནི་སྔར་བདག་ དང་ཆོས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་བསྒྲུབ་མི་ནུས་པར་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ།གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་པས། རྗེས་སུ་དཔག་པ་འགལ་བས་བཟློག་ པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཟློག་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ བསྟན་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་བཟློག་པར་མི་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་བསྟན་པ་ཡང་ཟློག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ནི་གསུང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཐ་སྙད་དུ་མཛད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ ཟློག་པར་མི་བྱེད་དེ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གསུང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་སྙད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་མཛད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས། །སངས་རྒྱས་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཡི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་རུང་སྟེ། །གང་ཕྱིར་ དོན་དམ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས།།ཆོས་ནི་བསྟན་པ་མ་བྱས་ཕྱིར། །སྤྲུལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འང་མི་རུང་སྟེ། །དེ་ལ་སེམས་ལ་སོགས་མེད་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའང་སངས་རྒྱས་མིན། །དེས་ནི་ཆོས་ཀྱང་བསྟན་མ་བྱས། །ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་སུན་དབྱུང་བ་ཅི་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྔར་ ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས།།དོན་དམ་དུ་ནི་མི་རྟོག་པའི། །སྟོང་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་འདོད་དོ།

说'因法本身对自方未成立'是指，对方的因法'无分别故'这一点对他方自身未成立，因为对方未承认佛陀是无分别的缘故。
如果对方反驳说：'因为在他方立场上成立的就是因法，所以因法的内容并非未成立'，那么回答方式如前所述。这是说，假设对方这样说：'虽然在我们自己的立场上未成立佛陀是无分别的，但在你们中观派的立场上成立佛陀是无分别的就是因法，所以我们的因法内容并非未成立。即使对自方因法未成立也能表达所欲证明的内容，因为在他方立场上成立，就如同双方共许的法一样。'即便他们如此反驳，
对此的回答如前在观察我法时所说，仅仅在他方立场上成立的法相不能成立所要证明的内容，这是确定的。因为对任何一方未成立的缘故，如同对他方未成立一样，以相违的推理遮破，因此因法内容未成立这一点并未失效。
说'化身佛在胜义中不可说是异于佛陀，因此不能否定世俗佛'是指，对方说'因为胜义佛未说法，所以大乘不应理'这一说法也是不对的，因为化身佛在胜义中不可说异于胜义佛的缘故，不能否定胜义佛的化身佛说法。如是，在世俗中世尊的化身为众生利益而行事的缘故。
也不能否定他所说的法。说'在胜义中佛是语言之因，在世俗中成立为作者'是指，也不能否定胜义佛在世俗中说法，因为法身是语言之因，且在世俗中成立为说法的作者。
首先，以上是对前面对方所说：'佛陀无分别故，大乘不应理，因为胜义佛未说法故。化身佛也不应理，因为他无心等故。因此化身也非佛陀，他也未说法。'这些论证的适当破斥。
现在对于前面对方所说：'在胜义中无分别的空性中不承认悲心。'

།གང་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱེད་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་མེད་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མེད། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་སྙིང་རྗེ་ཡོད། །སྨད་འཚོང་ངུ་བར་བྱེད་དང་འདྲ། །སྨད་འཚོང་རྣམས་ཀྱི་ངུད་མོ་གང་། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྙིང་ནས་མིན། ། ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒྲུབ་པ་དག་སུན་དབྱུང་བ་ཅི་རིགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྤྲོས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་རྗེ་མི་མངའ་བའམ། ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐུགས་རྗེ་དང་ཐུགས་རྗེའི་གནས་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། འདི་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚུལ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྤྲོས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐུགས རྗེ་དང་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ན་རེ་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སེམས་ཅན་དང་ཐུགས་ རྗེ་ཡང་ཡོད་པས།གཞི་དེ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཡོད་དེ་དེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་པའི་ཐུགས་དམ་བཞེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་དགོངས་པའི་ཐུགས་ རྗེ་མངའ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་ཐུགས་ཐག་པ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་མ་བུ་ལ་བྱམས་པ་བུ་གཅིག་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ ཐུགས་རྗེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྨད་འཚོང་མ་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་ལ་མི་དགར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཁྱེད་ན་རེ་གལ་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ན་ནི་བསམ་པ་ཐག་པའི་སྙིང་རྗེ་མ་ཡིན་གྱི། སྨད་འཚོང་མ་ངུ་བར་བྱེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་ཟེར་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་ཐུགས་ཐག་པ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྨད་འཚོང་མ་ལ་སྙིང་རྗེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེ་ལ་ཁྱེད་མི་དགར་ཅི་ཡོད། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐུགས་རྗེ་ མངའ་བ་སྨད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྤུའི་ཁུང་བུ་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་དག་མཚན་ཉིད་འདྲར་ཟིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་བཞིན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཡང་སྨད་འཚོང་མའི་ངུད་མོ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང་སྨད་འཚོང་མའི་ངུད་མོའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ སྨད་འཚོང་མ་ལ་མེད་ན་ནི་འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ནི་སྨད་འཚོང་མའི་ངུད་མོ་དང་འདྲ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་སྙིང་རྗེ་ཡོད། །སྨད་འཚོང་ངུ་བར་བྱེད་དང་འདྲ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱུང་རྒྱལ་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ཚོགས་པར་དབྱུང་ བ་མ་ཡིན་པ་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ནི་ཐུགས་ཐག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྨད་འཚོང་མའི་ངུད་མོ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ ཀྱིས་ཐུགས་ཐག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྨད་འཚོང་མའི་ངུད་མོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

对于'对谁生起悲悯，因无众生故无佛，若有世俗悲悯，如同妓女啼哭般，妓女们的哭泣，并非发自内心'这些论述，应当适当地予以破斥。因此，就胜义谛而言，如来无有戏论，故如来既不具有大悲，也不能说具有大悲，因为无有戏论分别，且因为无有大悲及大悲所缘的众生，故大悲不存在，具有大悲者也不存在。这也是在阐明我们的宗义。这表明了就胜义谛而言，因如来无有戏论，且因大悲和众生皆不可得，你说'就胜义谛而言，不分别的佛陀不具有空性智慧和大悲'，这正是在阐明我们的宗义。
就世俗谛而言，我们承认有众生和大悲，以此为基础，世尊也存在，依此而发愿为众生成办种种利益安乐。这表明了就世俗谛而言，化身佛具有发自内心关怀众生的大悲。
其中，大悲的特征是因他人痛苦而发自内心地感到痛苦，就如母亲对独子的慈爱一样，诸佛菩萨对一切众生也是如此。这阐明了大悲的特征。
若说'如果妓女也有这样的大悲，有何不可'，是针对你说'如果化身佛在世俗谛中有大悲，那就不是发自内心的大悲，而是如同妓女啼哭般的大悲'的回应。如来的大悲并非如此，其特征是因他人痛苦而发自内心地感到痛苦，即使在世俗谛中，妓女若有如此大悲，你又有何不满？这表明不应贬低世俗谛中具有的大悲。
虽然如此，就如毛孔与虚空虽有相同的特征，但差别极大一样，世尊的大悲也不同于妓女的啼哭，因为是经过无量千劫修习而达到究竟，且遍及一切众生界。这说明了在世俗谛中如来大悲与妓女啼哭的特征是不同的。
如果妓女不具有前述世尊大悲的特征，那么说'世尊的大悲如同妓女啼哭，若有世俗悲悯，如同妓女啼哭般'这样的说法是不合理的。这表明不应随意发表带有过失的言论。
若说'佛陀的大悲不是发自内心的，因为是世俗的缘故，如同妓女的啼哭'，这是对方以佛陀大悲是世俗的因，来证成其不是发自内心的，如同妓女啼哭一般的论述。

།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། བུ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།འདི་ན་མ་བུ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དག་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་ཡང་བསམ་པ་ཐག་པ་ཡིན་པར་མཐོང་བས། དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བུ་ལ་བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དག་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཐུགས་ཐག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྨད་འཚོང་མའི་ངུད་མོ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཐུགས་ཐག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་ དག་གི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ནི་རབ་ཏུ་ཞེ་སྡང་བའི་སྒྲེགས་པའི་དྲི་ང་བའི་ཚིག་ཀུན་ཏུ་བརྗོད་པ་ན། རང་གི་བསམ་པའི་བདག་ཉིད་ངན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ངན་པ་སྤོབས་པ་སྤ་བཀོང་བ་ངན་གཡོའི་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྐྱོན་བཅབ་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་སྨྲས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ཏོ།།འདིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དག་ན་རེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ཉིད་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཡང་གཏོགས་ཏེ། དེ་ནས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་མཚན་ཉིད་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ཉིད་ཀྱི་ཤར་གྱི་རི་བོའི་སྡེ་དང་ནུབ་ཀྱི་རི་བོའི་སྡེ་དག་ལས་ཀྱང་འཕྲལ་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ པོ་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མི་སྣང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དགེ་སློང་ནད་པ་ལ་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་གནང་བ་སྣང་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མི་སྣང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་བུ་རམ་ཟར་གནང་བ་སྣང་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་མི་སྣང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མཚན་མོ་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་ དང་།གནས་གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བར་གནང་བ་སྣང་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་མི་སྣང་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། མདོ་སྡེ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ པ་དང་།མ་བརྟགས་པར་འགོག་པ་དག་ཡོད་པར་འདོད་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མེད་པར་འདོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དེ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ཉིད་སྣང་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མི་སྣང་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ ཐུབ་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་དྲུངས་ཕྱུང་བ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཞལ་གྱི་པད་མ་ནས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།སྡེ་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁོ་བོས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་སྡེ་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁོ་བོས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་སྡེ་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁོ་བོས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ།

对此进行解释的人说那并不好，因为对孩子的慈爱等悲心是不确定的。这表明对方所说的'因为是世俗谛的缘故'这个意思是不确定的。在此，虽然母子之间的慈爱等悲心是世俗谛，但可见是发自内心的，因此，是否仅仅因为是世俗谛的缘故，就如同母子之间的慈爱等悲心一样，佛陀的大悲心也是发自内心的呢？还是因为是世俗谛的缘故，就如同妓女的哭泣一样，佛陀的大悲心不是发自内心的呢？因为是不确定的缘故，对方的论证并不好。
因此，外道们说出充满嗔恨的恶臭言语时，正是显示了自己内心的邪恶本性。这是说明邪恶的外道们为了掩盖自己教义的过失，而说出带有过失的言语的过患。
在此，声闻乘者们说大乘不是佛说，因为不属于十八部派，如同数论等外道的教法一样。这个理由也是不成立的。因为大乘是包含在大众部所说的'大基'中的，其中出现了十地经和般若波罗蜜多的内容；并且在大众部的东山住部和西山住部中也明确出现了般若波罗蜜多等大乘经。
而且，所有部派的三藏互相之间也有不同：有些部派认为允许病比丘非时食用食物，有些部派则不认为；有些部派认为允许非时食用糖，有些部派则不认为；有些部派认为允许夜晚与未受具足戒者同处而眠，有些部派则不认为。这些怎么会不是佛说呢？
在经藏和阿毗达磨中，有些部派承认过去、未来、虚空、真如、择灭、非择灭是实有，有些部派则认为是非有；有些部派见到人无我，有些部派则不见。这些怎么会不是佛说呢？
此外，这大乘确实是从释迦牟尼佛——已断尽烦恼障和所知障及其习气，通达一切所知的莲花口中所说，应当如此认知。因为我说它是包含在四部之中，就如同八支圣道一样。正如八支圣道因为我说它包含在四部之中而是佛语一样，大乘也因为我说它包含在四部之中，所以是佛说。

།གཞན་ཡང་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པ་དག་གི་འཇིག་རྟེན་འདས་སྨྲ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞི་ཆེན་པོ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མ་མོ་དང་། ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ མ་ཡིན་ན་སྡེ་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་མི་གཏོགས་ཤིང་།སྡེ་པ་དག་ཀྱང་དཔེར་ན་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དག་བཞིན་དུ་ཀློག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་གང་ཟག་གཉིས་ལ་ཕྱག་ བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དགེ་སློང་ཆེས་རྒན་པ་ལའོ་ཞེས་འབྱུང་བས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱག་བྱ་བའི་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྔ་པ་དག་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པས་དགེ་སློང་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་ཅིང་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་སློང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་ཀྱང་ཆོས་ལ་སྤྱོད་འགྱུར་ཞིང་། །ཞི་ཞིང་དུལ་ལ་ལེགས་སྡོམ་ཚངས་སྤྱོད་ལ། །འབྱུང་ པོ་ཀུན་ལ་དབྱུག་པ་སྤངས་གྱུར་ན།།དེ་ནི་བྲམ་ཟེ་དགེ་སྦྱོང་དགེ་སློང་ཡིན། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གཞི་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་མཆོད་པས་མཆོད་པར་བྱ་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱག་ བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་།།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་ན་དེ་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་ལུང་ལས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ནི་བདེན་ན། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་ གྱི་དབང་གིས་མཚན་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་གང་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་པ་གང་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དོ་ལ་གང་ཞིག་དག་པས་ཡོངས སུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རུང་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཤེས་པར་བྱ། །དང་པོ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན། །གཉིས་ པ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཏེ།།ཐ་མ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན། །མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བ་དང་། །དོན་དམ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གསུམ་པོ་དག་།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཉིད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་ཡོད་པར་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན། གཉིས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན། ཐ་མ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། མིང་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

此外，大众部的出世部派的大藏经基础中，多有大乘的根本典籍和十地经等。如果这些不是佛陀的教言，则不应归属于四部之中，诸部派也不应如同数论派所说的自性、神我和二十五谛那样去诵读，但事实并非如此，因此大乘是佛陀的教言。
再者，关于所说'应向两种人顶礼：如来和最长老的比丘'，而说菩萨不应受礼拜之说法是不合理的。因为正如五众进入无过失而成为比丘一样，诸菩萨也是通过证得欢喜地等而进入无过失，因此也是比丘。
此外，世尊也说：'虽饰以装严而行法，寂静调柔善护梵行，于诸众生舍弃刀杖，此即是婆罗门、沙门、比丘。'
又在大藏经基础中说：'入第八地的菩萨应当如同如来一样受供养礼拜，堪为如来般应受礼敬。'附带说明到此为止。
瑜伽行派说：'一切所缘悉寂灭，戏论寂灭即为寂，诸佛于何处，于谁亦未说任何法。'如果这是真实的，那么否定作为证悟方便的依他起性是不应理的。
这里瑜伽行派说，经中所说'一切所缘悉寂灭'等偈颂若是真实，你们中观派否定作为证悟方便的依他起性的特征是不应理的。这是说，'一切所缘寂灭'是指当证悟圆成实性时，凡夫所遍计的一切所缘都寂灭了。证悟一切所缘寂灭的方便是：若有依他起性，则离遍计所执性而清净时，成为圆成实性，这就是一切所缘寂灭。若无依他起性，则何者能通过清净而成为圆成实呢？因此，否定作为证悟一切所缘寂灭的方便的依他起性是不应理的。
如果这样，那么是什么样呢？'应知三种自性，初为遍计所执性，二是依他起性，三是圆成实性。由相、生及胜义无自性故，三种自性皆许无自性。'这是说，在这大乘中，按照瑜伽行派的观点，应当了知有三种自性：第一是遍计所执自性，第二是依他起自性，第三是圆成实自性。这三种自性由五法所摄：名称、因相、分别、真实智慧和真如。

།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མིང་གིས་བསྡུས་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྡུས། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་མིང་དང་བརྡར་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་དང་བརྡར་སྒྲོ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་ སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།།སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།།དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་ པ་ཡང་ཡིན་ལ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པའང་། དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།

其中遍计所执自性是由名称所摄，依他起自性是由因相和分别所摄，圆成实自性是由真实智慧和真如所摄。
这三种自性也由三种无自性性按照次第而成为无自性性：遍计所执自性是以相无自性性而成为无自性性，依他起自性是以生无自性性而成为无自性性，圆成实自性是以胜义无自性性而成为无自性性。
其中相无自性性之无自性性，即所谓遍计所执自性，是诸法的自性和差别，以名言和概念假立的一切，仅仅是名言和概念的假立而已，并非如其所显现那样存在，故以相无自性性而成为无自性。
生无自性性之无自性性，即所谓依他起自性，是诸法缘起的自性，一切染污和清净的基础，由于是从他缘而生，故无有从自性中生起，因此以生无自性性而成为无自性。
胜义无自性性之无自性性，即所谓圆成实自性，是诸法的真如，既是胜义，又是无自性，于此由于胜义无自性故以胜义无自性性而成为无自性。

།དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་གཉི་གར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གང་གི་ཚེ་དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་མ་ཞི་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ། གང གི་ཚེ་དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི།དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ དང་།ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དབུ་མ་པས་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། མེད་པར་བཤད་པ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤིང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤིང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ བསྟན་པ་ཁོ་ནས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ བ་འདི་རིགས་པ་དང་ལུང་དག་གིས་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཡིན། དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་ པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན། །དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།

如是三种自性以三种无自性性依次为无自性性，故一切自性以一切无自性性为无自性性者非也。遍计所执自性以相无自性性于一切种皆无故不可得，依他起自性以生无自性性虽为无自性，然分别及诸行因缘杂染清净二种状况皆非无有，若于彼执著为遍计所执自性时，以一切所缘未寂故成杂染，若于彼无执著为遍计所执自性时，以一切所缘寂灭故成清净。
而圆成实自性以通达而无所分别，无颠倒故圆成，即真如及真实智圣者各自证知之自性，胜义谛中实有。若中观者说彼所证知之方便依他起自性为无者不应理。为显示彼之差别，故说：'若时遍计所执自性以无故不可得，依他起自性亦不执为因缘故不如实随见时，尔时一切所缘寂灭。'
即瑜伽师等于遍计所执自性如空花般以无故不可得，依他起自性亦不执为遍计所执自性之因缘故，以于彼无执著为遍计所执自性之理而不如实随见时，即是通达圆成实自性，故彼即是一切所缘寂灭，胜义中为有。
对此所说，此中注释者言：'应与彼等共同观察'，即是否仅以宣说三种自性即成一切所缘寂灭？抑或以缘起方式安立二谛，以胜义中一切事物无自性性故成一切所缘寂灭？应以理教观察此义。
此中瑜伽行派所许三种自性之相为何？彼等以三种无自性性如何观察为无自性？为显示初番观察故说：'其中遍计所执自性为何？彼以相无自性性为无自性者云何？'
若遍计所执自性是于诸法自性及差别等世俗分别，即如自性分别是色受等分别。

།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་ དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མིང་དང་བརྡར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཟུགས་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཆུང་ ངུ་དང་།ཆེན་པོ་དང་། ཚད་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚོར་བ་པ་དང་། ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མིང་དང་། བརྡར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་ཡུལ་ལ་གློ་བུར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ པར་བསྟན་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་པ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་ ཅིང་།ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་མི་དམིགས་པ་ན་དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་ལ་མཚན་མ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པས་ཡུལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འཛིན་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་ མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལྔ་པོ་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་མིང་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཡང་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པ་གང་གི་ཁོངས་སུ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་བཞིན་ཀུན་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་དེས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་ལ་སོགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལ་སོགས་པའོ།

特别是分别，即是所谓可见和不可见等的分别。这句话是瑜伽行派所说的遍计所执自性的特征。其中，对自性的分别是色、受、想、行、识的特征，即是可成为色、能感受、能取相、能造作、能了别。地、水、火、风的特征是坚性、湿性、热性、轻动性等，对此等施设名言概念而起分别。
特殊分别是：色有可见与不可见、有碍与无碍。受有乐、苦、不苦不乐。想有小、大、无量。行有与心相应和不相应。识有依止所生、能感受、决定等，对此等施设名言概念而起分别。
这两种自性和特殊分别，都是由他缘所生的诸行因相，是对杂染和清净境界暂时增益的自性，这就是遍计所执的特征。
由于其相无自性故成为无自性，是因为不摄入五种因相等之中。这是瑜伽行派所说的遍计所执自性，说明其如何以相无自性故成为无自性。
此遍计所执自性于色等五境的可意、不可意等因相中，不取为相而不缘为境之自性，不取为表征而不缘为境之差别。如是于境之自性和差别不取为相与表征故不缘境界，因此不生起能取的诸识，这就是所谓不摄入五种因相等之中。
因此是相无自性。或者，所谓不摄入五种因相等之中，是指在因相、名、分别、正智、真如这五法中，虽然遍计所执无自性是以名所摄，但由于相无自性故，如同名本身不摄入任何因相等中一样，遍计所执自性也因不摄入因相等五法中，故是以相无自性而成无自性。
如是遍计所执自性若是以相无自性故成无自性，那么它如何能成为杂染呢？为此说：虽然它如是不存在，但由名入于义而成为杂染。名即是能诠说色等、瓶等、人等的声音。义即是色等、瓶等、人等。

།མིང་དོན་ལ་ འཇུག་པ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། མི་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་མི་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པའི་མིང་གིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་ལ་གློ་བུར་དུ་འཇུག་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་དོན་ལ་གློ་བུར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འདི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་མི་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་དེ་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་འདིར་དབུ་མ་པས་བཤད་པ། དེ་ལ་འདིར་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ཏེ།ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་པས་ མི་རུང་བར་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

名称与对境的关系是：以'色'等声音表达色等，以'瓶子'等声音表达瓶子等，以'人'等声音表达人等。
从名称与对境的关系而产生烦恼是：遍计所执的名称突然加诸于依他起的对境并增益，由此凡夫对依他起的对境执著为遍计所执的名称，从而产生烦恼。
若问如何由此产生烦恼？为此说道：'如同名称与对境的关系那样，凡夫执著其本性'。即如同遍计所执的名称突然增益并加诸于依他起的对境那样，凡夫们对依他起的本性执著为'这是色等'、'这是瓶子等'、'这是人等'等遍计所执的本性，由此门径凡夫产生烦恼。
瑜伽行派如是说遍计所执的本性、相无自性以及由此产生烦恼的方式。对此，中观派解释说：
若说意识表达和语言表达的'色'等遍计所执的本性不存在，则是诽谤事物，因为这是诽谤意识表达和语言表达。
这是说，瑜伽行派说遍计所执的本性以相无自性而无自性，若说以'色'等本性和差别的意识表达分别以及语言表达假立的遍计所执本性以相无自性而无自性，则是诽谤世俗谛中依他起的本性，这是不应理的。
为什么呢？因为意识表达分别属于识蕴，语言表达假立属于行蕴，这二者是依他起的事物，不应在世俗谛中诽谤它们。
因此，瑜伽行派说意识表达和语言表达的遍计所执本性在世俗谛中以相无自性而无自性，这是诽谤世俗谛中依他起的事物，所以是不合理的。

།ཇི་སྟེ་གང་ཡང་རུང་བས་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་འདྲ་བས་བློ་གྲོས་འཁྲུལ་ པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ལ་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དགྲ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཇི་སྟེ་བྱིས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་།ཚིག་ཏུ་ བརྗོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ།དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐག་པ་དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ཕན་ཕུན་ཙམ་གྱི་ཚེ་ན་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བའི་རྣམ་པ་འདྲ་བས་བློ་གྲོས་འཁྲུལ་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་དུག་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཐག་ པ་དེ་ལས་གཞན་པ་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་དུག་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྟེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་སེལ་བར་འདོད་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་གྲགས་པའི་གནོད པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་དུ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་མེད་ཀྱང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ཉིད་ལ་སྦྲུལ་ཡོད་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་སེལ་བར་འདོད་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྟེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དབུ་མ་པའི་ ཚུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་སྦྲུལ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ན་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྤང་བར་འདོད་པས་དོན་ དམ་པར་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་སེལ་བར་བྱེད་ན་དབུ་མ་པའི་ཚུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སྨྲས་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཁོ་ནས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་སྦྲུལ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果有人说，这两者的遍计所执性是不存在的，就如同绳子上的蛇一样，那么遍计所执性并非不存在。因为在绳子上由于形状相似而产生错觉，虽然遍计所执的对象不存在，但在世俗谛中盘绕的蛇并非不存在。
瑜伽行派主张遍计所执自性是以相无自性的方式无自性的，如果任何凡夫对意识所表达和语言所表达的这两者的对象所遍计的遍计所执性，是以相无自性的方式无自性的，就如同在绳子上遍计为蛇的遍计所执性是不存在的一样。这种说法在世俗谛中是不合理的。
为什么呢？因为当在昏暗中看到绳子时，由于形状与盘绕的蛇相似，虽然凡夫的认识产生错觉，将其遍计为具有剧毒的盘蛇，这种遍计的对象并不存在，但在世俗谛中，除了那根绳子之外，对于真实盘蛇的身体而言，遍计它具有剧毒的这种对象并非不存在。
因此，瑜伽行派所说的意识表达和语言表达这两者的对象的遍计所执自性，在世俗谛中是以相无自性的方式无自性的这种说法，在世俗谛中遍计所执自性并非以相无自性的方式成立为无自性，所以这种说法也是不合理的。
如果说在世俗谛中盘蛇也没有蛇的存在，这将违背共识。也就是说，如果瑜伽行派为了消除'在世俗谛中盘蛇并非不存在，所以遍计所执自性不能成立为以相无自性的方式无自性'这个过失，而主张在世俗谛中盘蛇也没有蛇的存在，这将违背共识而不合理。
为什么呢？因为在世俗谛中，虽然绳子上没有蛇，但在盘蛇本身上有蛇的存在，这是世间共识。因此，瑜伽行派为了消除'在世俗谛中盘蛇并非不存在，所以遍计所执自性不能成立为以相无自性的方式无自性'这个过失，而说在世俗谛中盘蛇也没有蛇的存在，这违背了共识，所以也是不合理的。
如果说在胜义谛中否定事物的存在是随顺中观派的观点，因为在胜义谛中蛇并非实质性存在，也不从自性中生起。这是说，如果瑜伽行派为了避免'在世俗谛中说盘蛇没有蛇的存在'将违背共识的过失，而主张在胜义谛中盘蛇没有蛇的实体存在，这是随顺中观派的说法，那么仅以三自性来成立一切所缘皆寂灭的论述就不合理了。
为什么呢？因为在胜义谛中蛇并非实质性存在，也不从自性中生起。这是依据缘起的道理，在胜义谛中一切事物都是无自性的，以这种方式一切所缘都成为寂灭。

།དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་སྦྲུལ་ འཁྱིལ་པ་ལ་སྦྲུལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ན་གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བ་སྤང་བར་འདོད་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་སེལ་བར་བྱེད་ན་ནི་དབུ་མ་པའི་ཚུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཁོ་ནས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བར འདོད་པའི་གཞུང་ཉམས་པས་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཐག་པ་དང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་པ་ལ་མ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་ཐག་པ་དང་སྦྲུལ་གྱི་བློ་སྐྱེ་ན་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དང་རང་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པར་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཐག་པ་དང་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་བློ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐག་པ་དང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་མེད་ན་དེ་དག་ལ་མ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་ཐག་པ་དང་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར།ཇི་སྟེ་སྐྱེ་ན་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་ཐག་པ་ལས་བླངས་པ་དེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་རང་ལ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་ཡུལ་མེད་པར་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐག་པ་དང་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་མེད་ན་ཐག་པ་དང་ སྦྲུལ་གྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྱིལ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་རང་ལ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་ནང་གི་བློ་འཁྲུལ་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པའི་དཔེ་ཡང་རང་ལ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་རང་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་མེད་ཀྱང་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ ཡུལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དཔེར་རུང་བའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འདོད་པའི་ དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ནི་ ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སྔར་བདག་དང་ཆོས་བརྟགས་པའི་སྐབས་སུ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པར་ངེས་པར་བཟུང་ སྟེ།།གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་པས། རྗེས་སུ་དཔག་པ་འགལ་བས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་འདོད་པ་ནི། སློབ་ དཔོན་གྱིས་དབུ་མ་པའི་ཚུལ་འཐད་པ་དང་བཅས་པ་བཀའ་སྩལ་པ་ཉིད་འདོད་པར་བྱ་སྟེ།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པ་ཁོ་ནས་ཡུལ་དེ་ལ་ཡིད་དང་ཚིག་གི་བརྗོད་པས་འཇུག་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་དག་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་འདོད་པ་དག་གིས་ནི་སྔར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་བདག་དང་ཆོས་བརྟགས་པའི་སྐབས་སུ།།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ།

如此，瑜伽行派在世俗谛中若说盘绕的蛇中无蛇，则会违背世间共识。为避免此过失，他们想要从胜义谛中否定事物，这就是随顺中观派的说法。这样一来，就违背了他们自宗'三自性唯能缘一切寂灭'的宗义，因此这也是不合理的。
若说在绳子和盘蛇处虽然完全未见到，却能生起绳子和蛇的认知，这就违背了对方和自己的认知根据。瑜伽行派说虽然绳子和蛇等外境在世俗谛中不存在，但仍会生起如此错乱的认知。如果世俗谛中绳子和盘蛇等境不存在，那么在完全未见到这些境的情况下，怎么会生起绳子和蛇等的认知呢？
如果说能生起，那么在绳子上生起蛇的错乱认知就是遍计所执自性，以绳子为例来说明遍计所执自性，这个例子对瑜伽行派自己来说是完全不成立的，说明没有境是不合理的。为什么呢？因为如果没有绳子和盘蛇等外境，就不会生起绳子和蛇的认知，那么'遍计所执自性就像在绳子上生起蛇的认知'这个用来说明的例子对自宗来说就完全不成立，所以是不合理的。
如此，瑜伽行派认为没有外境而由内心错乱分别的是遍计所执自性，但这个例子对他们自己来说完全不成立，所以这也是不合理的。
这里，如果瑜伽行派说：'虽然我们自宗因为外境不成立而没有能说明的例子，但在你们中观派的立场上，世俗谛中外境如幻而有，这可以作为我们的说明例子。因此，虽然我们说遍计所执自性如同在绳子上生起蛇的错乱认知这个例子在自宗不成立，因为自宗因不成立，但仍可以说明所要表达的意义，因为在他宗成立，就像两派都承认的法一样。'对于这个预设的对方观点，注释者回答说：'在前面已经说明过，任何一方不成立的就不是因。在世俗谛时应当承许两派都承认的能诠。'
在前面观察我和法的章节中已经确定，仅在他宗成立的因法不能成立所要证明的义，因为对任何一方不成立，就像对他宗不成立一样，因为违背比量而遮遣，所以因义不成立这一点是确定的。
想要说明遍计所执义不存在的人，应当接受上师所说的中观派的合理道理。因为仅仅遮遣所诠的自性，就能遮遣意识和言语对该境的趋入。这是说，那些想要说明遍计所执义的自性不存在的人，应当接受前面上师在观察我和法的章节中所说的'由所诠遮遣，由心行境遮遣'的道理。

།མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་དབུ་མ་ པའི་ཚུལ་འཐད་པ་དང་བཅས་པ་བཀའ་སྩལ་པ་ཉིད་འདོད་པར་བྱ་སྟེ།དེར་ལས་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་སྤྲོས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ལ།དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་ནི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་ལ། །དེ་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་འགག་གོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་རྟོགས་པས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་འཁྲུལ་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། མིང་ནི་གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་མིང་དུ་འདོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་མིང་ནི་སྒྲར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཡང་གཏོགས་ལ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཡང་གཏོགས པའི་ཕྱིར་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོལ་བ་པ་དང་། འདུ་བྱེད་སེམས་པ་ཡིན། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དྲན་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། སྡོང་དུམ་ལ་མིར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པས་མེད་པ་མ ཡིན་ནོ།

所说'无生亦无灭，法性等涅槃'，这是以中观正理而宣说的。如说'彼由业惑尽得解脱，业及烦恼从分别生，彼等戏论从戏论起，以空性得以灭'。所说戏论是遍计所执性，以空性得以灭的道理即是'由所诠转故，由心行境转故，无生亦无灭，法性等涅槃'。戏论由空性而灭，彼复由所诠转而灭。所诠转复由心行境转。心行境转复由证悟无生无灭的法性等同涅槃而转，故此即显示大乘中观以理证成遍计所执义无自性的方式。
'若谓遍计所执无相'，此说瑜伽行派言：'遍计所执相是无，因为是颠倒，譬如将树桩错认为人'。此中法、所立法、能立法及喻依次配合：如树桩错认为人因是颠倒故无，如是遍计所执相亦因是颠倒故无，是故遍计所执性是相无自性。
对此，论释者回答说因义不成：名摄属色蕴及行蕴，自性、寻伺及随念分别亦摄属识蕴及行蕴。此说明瑜伽行派'遍计所执相无'之因'是颠倒故'不成立。何以故？遍计所执是诸法自性差别的假名安立及分别增益，其中名非声故摄属色蕴，又是心不相应行故摄属行蕴，因此不同于树桩错认为人之颠倒，非无。
分别有三种：自性分别是从五识现前而生，寻伺分别是意识寻求及思心所，随念分别是意识决定及念心所，彼等摄属识蕴及行蕴，故不同于树桩错认为人之颠倒，非无。

།དེས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ཡིན་ ནོ།།གཞན་ཡང་ཐ་སྙད་པའི་རྗོད་པ་འཇུག་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མི་འཐད་དེ། སྐྱེས་བུ་འཕྱོན་མ་པས་གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་ ན་ཆུང་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་བཞིན་པས།མིང་གི་དབང་གིས་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་མིང་དོན་ ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་དོན་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རིགས་ པར་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མི་རིགས་ཤེ་ན། མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་བརྗོད་པ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ་དོན་དམ་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་འཕྱོན་མ་པས་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་ན་ཆུང་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པ་ན་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་པས་དོན་དམ་པར་ནི་མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་ལས་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་ལས། དོན་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཀྱི།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་རིགས་སོ།

因此，瑜伽行派所承许的遍计所执相，即使在世俗谛中也不是以无自性的方式而成为无自性，而是在世俗谛中色法、心和心所的自性如幻、如阳焰、如梦般存在。
此外，世俗言说的运作是以所诠义的自性和差别为对境，而胜义中遮遣了所诠义的自性和差别，所以执著的烦恼是不合理的，就如同嫖客了知画像少女无我性一样。
不应该由名言的力量而执著于义，应该是由非如理作意而合理。这是在说明瑜伽行派所说'遍计所执自性虽然如此不存在，但由名言趣入义而成为杂染，如同名言趣入义那样，愚者们执著其自性'，即遍计所执的名言由他力趣入义门而执著于义并成为杂染的说法是不合理的。
若问何以不合理？所谓名言趣入义是世俗言说的运作，它是以所诠义的自性和差别为对境，而胜义中遮遣了所诠义的自性和差别，所以就像嫖客了知画像少女无有女性自性时不生贪欲等烦恼一样。
因此，胜义中不会由名言趣入义而执著于义并成为杂染，世俗中也不应该由名言趣入义而执著于义并成为杂染，而应该是由非如理作意而执著于义并成为杂染才合理。

།དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྟགས་པས་དེ་གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པས དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་སྟེ་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་མེད་ཀྱང་སྦྲུལ་ཉིད་ལ་སྦྲུལ་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་མེད་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་འཁྲུལ་པའི་བློ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཡུལ་མེད་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཐག་པའི་ཡུལ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པས་མེད་ཀྱང་ཐག་པའི་ཡུལ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པ་ལ་ཀུན་བཏགས་པའི་འཁྲུལ་པའི་བློ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡོང་དུམ་ལ་མིར་འཁྲུལ པ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དུ་འདོགས་པ་དང་། བློས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཐ་སྙད་དུ་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མིང་དོན་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མིང་གིས་དོན་བརྗོད་པ་ལས་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཀྱིས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་དོན་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་ཚུལ་མི་འཐད་པས། འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པའི་ཚུལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་དང་། མི་ནུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར བརྟགས་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་དག་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཚུལ་འདི་འདོད་པར་བྱའོ། །ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ཉིད་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་པ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་བསྟན་ཏོ།

如是瑜伽行者们认为遍计所执性以相无自性而为无自性，若认为意言和语言的自性是遍计所执，而以相无自性为无自性，但意言和语言的自性是依他起事，若说它以相无自性为无自性，则成诽谤依他起事，故不应理。
若说意言和语言二者之义是遍计所执性，而它以相无自性为无自性，则不能成立遍计所执性为无，因为意言和语言二者之义是依他起自性，譬如虽然绳上无蛇的遍计义，但蛇上无蛇的遍计义并非无，故不应说它以相无自性为无自性。
说无外境而生遍计错乱识也不应理，因为若无境，则不能成立如绳上错乱为蛇的识生起之喻，虽然绳境上错乱为蛇是颠倒，但并非无绳境，故不应说无外境而生遍计错乱识。
遍计相是颠倒故，如树桩错乱为人，说以相无自性为无自性也不应理，因为自性和差别的安立名言以及分别心是色法和心心所法，故它们在名言中不如树桩错乱为人般无相。
说名言趣入义而成杂染也不应理，因为不应由名言诠义而执著于义成杂染，而应由非如理作意而执著于义成杂染故。
如是瑜伽行者们的观点不合理，此中大乘中观的观点是：名言中安立世俗谛的体系，即内外诸法如幻、阳焰、梦境般，由因缘力缘起，以能作所作和不能作所作的方式而说为真实和非真实，对此由非如理作意而执著为有事无事等而成杂染，若见彼等胜义无自性则成清净，故应当接受此殊胜乘的观点。
今为显示瑜伽行者们所说依他起自性生无自性，即诸法缘起自性为杂染清净之所依，在世俗和胜义中有的安立不合理故，如是说第二观察'彼依他起自性又是何者'，此显示观察所谓依他起自性又是何者。

།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ གིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དག་གིས་དབང་བྱ་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཡང་ཡིན་ལ།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཡང་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་གཞི་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་བཅས་ཕྱིར་དང་། །གཞན་དུ་གཉིས་པོ་མེད་ཕྱིར་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །གཞན་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མིང་དང་བརྡར་ཐ་སྙད་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གློ་བུར་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།ཀུན་ནས་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས། མཚན་མ་དང་བཅས། མངོན་རྟགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ནི་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་། རོ་དང་། དྲི་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པར་བཏགས་པ་གདགས་པར་བྱ་ཞིང་། རྒྱུ་སྤུན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་སྣམ་བུར་བཏགས་པར་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ མཚན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་བཏགས་པའི་བར་དུ་གདགས་པར་བྱ་སྟེ།བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བར་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་སྐྱེ་མཆེད་ བཞི་དང་།རྒྱུ་སྤུན་དང་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། གཞན་དུ་གཉིས་པོ་མེད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ནའོ། །གཉིས་པོ་མེད་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། གཞན་དུ་གཉིས་པོ་མེད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པར་གཞན་དུ་བརྟགས་པ་གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་ལ།དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཞན་དུ་བརྟགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'诸法缘起自性是一切杂染和清净的所依'，是瑜伽行派所说的依他起自性的特征。其中，依他起自性的特征是诸法缘起自性由其他因缘所支配和产生，它既是贪等烦恼杂染的所依，也是无贪等善法清净的所依。当处于杂染状态时，是世俗谛所摄；当处于清净状态时，是胜义谛所摄。如果没有所谓的依他起自性这一事物，则无有所依和无因而不能成为杂染和清净，因此依他起自性确实存在。
为了说明此理，故说：'由有所依因，无二故及见，烦恼所缘故，许有依他起。'所谓'所依'是指瓶子、毛毯乃至佛世尊等名言施设和分别所假立的遍计所执自性。它是有因由的，即有因、有依、有相、有标志，其因由即是依他起自性。
其中，因为依托色、味、香、触四处为因由而假立瓶子，依托棉线为因由而假立毛毯，依托成佛之因法而假立佛等。凡是瓶子、毛毯乃至佛世尊等假立，都是言说中的遍计所执自性；而其所依的因由，即四处、棉线乃至成佛之法等，则是依他起自性。由于遍计所执自性是依托依他起自性的因由而假立的，因此依他起自性是存在的。
又'无二故'也说明依他起自性存在。'无二'是指若无依他起自性，则无杂染和清净二者。因为若无依他起自性，则有无杂染和清净二者的过失，所以依他起自性是存在的。
或者，'无二故'是指凡夫对依他起自性所遍计的能取所取二者是不存在的。如说'唯有虚妄分别，于中二取都无'，即三界心心所的虚妄分别即依他起自性是存在的，而其中所遍计的能取所取即遍计所执自性是不存在的，因此依他起自性是存在的。

།གཞན་ཡང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་ བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གཞི་མེད་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོའི་ལུས་ལྟ་བུ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཡུལ་གྱི་བཟང་མོའི་ལུས་ལྟ་བུ་གཞི་ཡོད་པ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་ དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་གང་ ཡིན་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་དེ་སྐད་ཟེར་བ་དེ་ལ་འདིར་དབུ་མ་པས་བཤད་པ།འདི་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་འདོད་ལ་རག་སྟེ། དེ་སྟོན་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བརྒྱུད་པ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་འདོད་ལ་རག་སྟེ།དེ་སྟོན་པ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་དོན་མེད་ དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་འདོད་དེ། འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་དོན་དམ་པར་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པར་ འདོད་ན་ནི་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་རྐྱེན་བརྟགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེས་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པའི་ ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་བཅས་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཏགས་པ་ རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།འདིར་བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཅི་ཕན་ཏེ། གཞི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

此外，'由于遍计所缘故'，这句话也说明依他起自性是存在的。因为无有所依的石女儿身体之类，不会成为贪欲等烦恼的所缘，而有所依的美女身体之类，则会成为贪欲等烦恼的所缘，因此承许依他起自性是存在的。瑜伽行派认为所谓依他起自性，是诸法缘起的自性，是一切杂染和清净的所依，他们如此主张。对此，中观派解释说：
对此，如果承许依他起自性属于世俗谛，那就随你承许，说明这点是无意义的。这是说，如果瑜伽行派承许所谓依他起自性，即内外诸法无始无终的因缘相续，由他缘所生的缘起，是属于世俗谛的存在，那就随你承许，说明这点是成立已成立，所以无意义。
为什么呢？因为我们也承许世俗中世尊为了遮遣诽谤因果者的执著，以及为了获得善趣和解脱，宣说诸法从因缘所生是存在的。如世尊说：'须菩提，这一切唯是世间言说中有，胜义中则无所有。'因此成立已成立的过失，所以不应理。
如果是胜义中，则非缘起，因为在'观生品'中以理论遮遣了生起。这是说，如果瑜伽行派承许胜义中有所谓依他起自性，即诸法缘起的自性，是一切杂染和清净的所依，则那不是缘起。为什么呢？因为前面在'观缘品'中说：'不从自他生，不从共非因，任何法任何时，生起皆非有。'以此理论遮遣了胜义中的生起。
'由有所依而假立故'这个理由也不是宗法，因此因的意义不成立。这是说，瑜伽行派以'由有所依而假立故'作为依他起自性存在的理由，这不是依他起自性存在这一所立宗的法，因此因的意义不成立。在此，有所依而假立对依他起自性有何帮助？因为所依不同，不能作为理由，所以因的意义不成立。

།ཇི་སྟེ་བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པས་བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་ཡང་། བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་བཅས་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཞེས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་ བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་གྱི།ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཞེས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན། གཟུགས་ཞེས་བཏགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས།དཔེར་ན་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཏུ་བྱས་ཏེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཞེས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་དཔེ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དཔེར་ན་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་དུ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དཔེ་ངེས་པར་གཟུང་དུ་རུང་བ་མེད་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། གལ་ཏེ་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་བདུན་པ། གང་དོན་དམ་པར་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པར་སྨྲ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་གང་དག་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གལ་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་དོན་དམ་པར་མིང་དང་གཟུགས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པས་དབུ་མ་པ་ལ་གནོད་པ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱོགས་དེས་དབུ་མ་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་མེད་དེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་དམ་པར་མིང་དང་གཟུགས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果说'有标记和理由'是证明依他起自性胜义中存在的能立法因，因此由于有标记和理由，所以依他起自性在胜义中存在的话。即便如此，由于胜义中依他起自性的存在未得成立，因此法因的所依不成立，所以这也是不合理的。
如果说'由于有标记和理由'这句话是同法喻的语句，因此推理是：胜义中凡是被标记为'色'的，都是有理由的，因为是被标记的。如果这样说的话，就是说瑜伽行派所说的'由于有标记和理由'这句话不是证明依他起自性存在的法因语句，而是同法喻的语句。
因此推理是：胜义中凡是被标记为'色'的，都是有理由的，因为是被标记的，就像某某一样。同样，胜义中凡是依他起自性的，也是存在的，因为是被标记的，就像被标记为'色'一样。这是表达推理的语句。
为了说明这不合理，此处注释者说：'由于没有如此这般的随行，所以法因的意义不成立。法因的意义也是相违的，因为法因是普遍陈述的缘故。'这是说瑜伽行派将'由于有标记和理由'作为依他起自性存在的同法喻语句，
说'胜义中凡是被标记为色的，都是有理由的，因为是被标记的，就像某某一样'这样的推理中，'就像某某一样'这个譬喻无法确定，所以法因的意义不成立。这是因为将一切标记作为前提，除此之外没有可确定的譬喻，由于无有譬喻故法因的意义不成立。
如果说世俗中'因为是被标记的'这样普遍陈述法因，则与意义相违，所以不合理。
第七十七品。对于胜义中名色无生的立宗，那些提出立宗过失的人，如果说是以推理而有所违害的话，这是说某些瑜伽行派对中观派立'胜义中名色无生'的宗，认为有立宗过失的人们，如果说'胜义中名色是存在的'作为前提，以推理来说明对中观派有所违害的立场。
为了说明他们的推理立场对中观派没有违害，此处注释者说：'正因为如此，对此推理无有违害。'这是说由于瑜伽行派的立宗没有法因和譬喻，所以对中观派的立宗推理没有违害。因为瑜伽行派的推理'胜义中名色是存在的'这个立宗没有法因和譬喻的缘故。

།ཇི་སྟེ་གྲགས་པས་གནོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལེན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་ པས་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་བཀག་པས་གྲགས་པས་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འདིར་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་མིང་དང་ གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་བཅས་པ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་འདིར་སྐབས་མེད་དེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་འདིར་དོན་དམ་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ཕྱིར།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་དབྱེ་བ་ཡོད་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱང་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མེད་ལ། དེ་མེད་པས་ཇི་ཞིག་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ འགྱུར་ཏེ།བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་མེ་ཏོག་དག་གི་དྲིས་ཏིལ་མར་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དྲི་བསྒོ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལ་བསྒོ་བར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་ཡང་མེད་ན།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མི་འདོད་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་དང་། གྲགས་པས་ གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དགག་པ་བྱས་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་ལུང་དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་དོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ལྡན་ཁམས། །ས་བོན་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡོད་པས་ན་ འགྲོ་ཀུན་དང་།།མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པར་འདོད་དེ་ཡང་དག་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ལ། མ་དག་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ས་བོན་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་བ་ཀུན་དུ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཐོབ་ཅིང་རྣམ་པར་ བྱང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པར་འདོད་ན།དབུ་མ་པས་དེ་མེད་པར་བགག་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

如果说名言会产生妨害，以'这在最初已经回答'这句话是说，假如瑜伽行派说中观派主张胜义中名色无生，这个主张会被世间共识所妨害。对此，已经回答说由于未破除世俗谛，因此不会被名言所妨害。
如果说现量会产生妨害，以'这也没有机会'这句话是说，假如瑜伽行派说中观派主张胜义中名色无生，这个主张会被现量所妨害。这也没有机会，因为我未承认胜义中有现量所取的对境。
以'胜义无二故，何者何能成染净'这句话是说，瑜伽行派说依他起自性是诸法缘起的自性，是染污和清净的所依。对此，由于胜义中无二，所以没有染污和清净，因此它们的所依依他起自性也不存在。这是说，如果有差别，则会有染污和清净，但胜义中诸法无生故无差别，因此无染污和清净。
而且，即使在世俗谛中，若无离心之外的事物，则无烦恼，无烦恼则何者何能成染污？因为所修和能修的事物是从异体而成，如同以异体的花香熏染芝麻油和头发等，而非自体熏染自体，因此无烦恼者，如何能成清净？
此处如果瑜伽行派说中观派主张胜义无生，也不承认染污和清净，因此会违背承许和共识。对此，注释者说，主张胜义无生并非诽谤染污和清净。我是破除胜义中的染污和清净，而非世俗谛中的，因此不违背教证和世间。
非诽谤，如经中说：'无始时相续，一切种子依，有此故有趣，及得涅槃证。'他们认为这是依他起，若清净则称为法界，若不清净则称为烦恼。这是瑜伽行派说中观派主张胜义无生非不是诽谤染污和清净，因为经中说无始时相续的界是一切种子所依，由此而有轮回染污和涅槃清净，他们认为这是依他起，而中观派破除它的存在，所以是诽谤染污和清净的说法。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། མདོ་སྡེ་ལས་དེ་ སྐད་གསུངས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།མདོ་སྡེ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། དེའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་གསུངས་པ་མ་ ཡིན་གྱི།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་གདགས་པས་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ལུགས་ལས་འདིའི་འབྲས་བུ་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་དེ་སྐད་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ན་སེམས་དང་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ དུས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསེར་དང་དངུལ་གྱི་ཁམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཏེ། ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ས་བོན་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པ་དང་མ་གཏོགས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རྒྱུད་ལྔ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟར། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་གཞན་ཡིན་པར་ནི་ཚད་མ་དག་གིས་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དེས་ནི་ལན་མི་ཐེབས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེའི་དོན་དབུ་མ་པས་བཤད་པ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པས་ཚད་མ་དག་གིས་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ས་བོན་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དེས་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས པར་འགྱུར་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེས་ནི་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ལན་མི་ཐེབས་སོ།

对于如此所说，此处解释者说道：'经中如此宣说是为了阐明世俗谛的道理。'
虽然经中如此宣说是真实的，但其意义并非是世尊从胜义谛的角度宣说杂染和清净的所依——依他起自性是存在的，而是为了从世俗谛的角度阐明世间和出世间的因果关系，世尊在经中如此宣说'此是此果'的建立。
为了详细解释其义，说道：'具有无始时'是因为识从无始以来就存在的缘故。此处所说的心、意、识从无始以来就存在，因此称为'具有无始时'。
'界'是因为是圣法之因，如金银之界。因为是预流果等果位之因故称为界，界的含义是源泉之义，因为从其中生起的缘故。
'是一切种子之所依'，是因为是三界所摄及不摄、善与不善习气种子的所依故。此界是世间、出世间以及善与不善一切习气种子的所依处。
'由此故，一切众生'是说由其力量而造作获得诸趣之法时。由于此识的力量造作获得五趣的法时，于一切趣中成为杂染。
'获得涅槃'是说由闻思修所生的无生智而获得不生法性的涅槃故。依止彼识，由三种般若所生的无生智而获得不生法性的涅槃故成为清净。
如是，因为承许偈颂的含义，故中观宗虽说胜义无生，但并未诽谤世俗缘起的杂染和清净诸法。
瑜伽行派说：'以量难以证明偈颂有其他含义，因此不能回答。'意即瑜伽行派难以用正量证明经中所说偈颂的含义异于中观宗的解释。瑜伽行派说具有无始时的界是一切种子之所依，由其存在而使众生成为杂染并获得涅槃清净，这就是依他起自性。他们说这样就能回答中观宗所说'胜义中无依他起自性'的主张，但实际上并不能回答。

།ཇི་སྟེ་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས། བརྟགས་པའི་དངོས་ པོ་མེད་པ་ཉིད།།གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་ཡིན། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པའི་མཐར། །རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་མདོ་སྡེ་ལས་དེ་སྐད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ ལ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་གཞན་གྱི་ དབང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། མདོ་སྡེའི་དོན་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ མིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལས། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཐ་སྙད་དུ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་ པའི་མཐར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། མིང་ནི་གང་དང་གང་དག་གིས། །ཆོས་རྣམས་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། །དེ་ལ་དེ་ནི་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་ མདོ་ལས།ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་གང་དང་གང་དག་གིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་གང་དང་གང་དག་བརྗོད་པའི་ཆོས་དེ་ལ་མིང་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ནི། བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་མིང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཁུངས་གཞན་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ། བསྐྱེད་བྱ་མེད་ཅིང་སྐྱེས་པ་མེད། །རྐྱེན་རྣམས་དག་ནི་གང་དག་ཀྱང་། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཐ་སྙད་དུ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། གཞན་གྱི་དབང་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།འདས་པའི་དུས་སུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ཡང་མེད་ལ། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་འགའ་ཡང་གནས་སྐབས་གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ནི་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་ཁུངས་ གཞན་བསྟན་ཏོ།

再者，经中说道：'所分别的事物是无，依他起是有，若作增益和损减的边执见，则会堕落。'如此说明依他起是有的这句话，是瑜伽行派说：'经中说所分别的事物是无，而依他起的事物是有，对所分别事物本无而执为有的增益，以及对依他起事物本有而执为无的损减，这两种边执见都会导致堕落。你们中观派对依他起事物本有而执为无的边执见会导致堕落，而我们认为依他起的自性是存在的。'
对此说法的回答，此处论释者说：'经中的含义是依他起无有名称，且依他起在世俗谛中如幻如梦般存在。'经中说'所分别的事物是无'的含义是依他起上无有遍计所执的名称。'依他起是有'所说的含义是依他起的自性也不是胜义中存在，而是在世俗谛中如幻如梦般存在，所以我们并非作增益和损减的边执见。
为证明此义，又引用其他经典：'以任何名称，说诸法为何，彼中彼非有，此是诸法性。'此出自《圣转有经》，意为：以任何遍计所执的名称说依他起诸法为何，在彼法中彼名不存在，这就是诸法的法性。由此说明'所分别的事物是无'是指依他起上无有名称的另一教证。
同样，'无所生亦无生，诸缘亦复然，何处皆非有，世俗当宣说。'此出自《圣楞伽经》，说明所谓依他起自性，既无现在未来将被缘生，也无过去已生，诸缘也不在任何时处存在。这表明所谓依他起自性在胜义谛中并不存在，而在世俗谛中可以说存在。由此说明'依他起是有'是指依他起在胜义中不存在，而在世俗谛中如幻如梦般存在的另一教证。

།ད་ནི། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པའི་མཐའ། །རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དབུ་མ་པ་ལ་མེད་པའི་ཁུངས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། གང་ལ་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་མེད་ཅིང་། །འགག་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་པ། །འགྲོ་བ་དབེན་མཐོང་དེ་ ལ་ནི།།ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་སྒྲོ་འདོགས་པར་འགྱུར་ལ་འགག་པ་ཡོད་ན་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་གྱི། རྣལ་འབྱོར་ པ་གང་ལ་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་འགག་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བ་མཐའ་གཉིས་དབེན་པར་མཐོང་བ་དེ་ལ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞིར་གྱུར་པ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེ་མི་འཐད་ཅིང་། དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐུར་པ་ འདེབས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྱེད་ཅག་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཅེས་པ་ནི་ཡང་གཞན་ཡང་དབུ་མ་པས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞིར་འགྱུར་བར་ འདོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་གློ་བུར་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ཁམས་ གསེར་དང་ནམ་མཁའ་དག་།དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། །ཅེས་ཟེར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཁམས་རྙོག་པ་ཅན་སྨན་དང་ཕྲད་ན་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གསེར་དྲི་མ་ཅན་བཞུ་བ་ལ་སོགས་པས་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། ན་བུན་དང་། སྤྲིན་ལ སོགས་པ་དྲི་མ་ཅན་དེ་དག་དང་བྲལ་བས་དག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་དེ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཇི་ལྟར་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་དེ་མ་གྱུར། །ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྣམ་དག་དེ་མ་གྱུར། །འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དེ་གློ་བུར་ གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ན།ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་དག་པར་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ན། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་དབང་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན། ཉོན་མོངས་མ་ཡིན་མི་མོངས་མིན། །དེ་ནི་དག་མིན་མ་དག་མིན། ། སེམས་ནི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་གློ་བུར་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་དག་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གློ་བུར་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

现在，'增益和诽谤二边，分别执著将会破除'这样的过失在中观派是不存在的，为了说明这个根据，同样如《楞伽经》中所说：'于彼无少生，亦无少灭者，见诸法寂静，无有有无边。'
其意义是：若有生则成增益，若有灭则成诽谤。对于瑜伽行者来说，既无少许生，也无少许灭，见到诸法远离二边，于彼既无有性也无无性，不作增益和诽谤二边的分别，因此不会有过失。
如此，瑜伽行派所认为的依他起自性是染污和清净的基础，胜义中有的这种观点是不合理的。中观派宣说胜义中无生，并非是对染污和清净的诽谤。
问：'你们如何说明法界如何成为染污和清净？'这是中观派对瑜伽行派认为依他起自性是染污和清净的基础这一观点提出质疑。
对此，瑜伽行派回答说：'法界不可说为染污或非染污，由于染污垢染是暂时的，如水界、黄金和虚空，认为是清净的。'
譬如水界遇到药物而变清净，黄金通过熔炼等而变清净，虚空远离烟尘、雾霾、云等垢染而变清净。同样，法界也是本性清净，因暂时烦恼而成染污，远离烦恼而成清净。
为了说明其道理，问：'为何不可说为染污或非染污？'答：'若无彼染污，一切众生解脱；若无彼清净，精进无有果。'
意思是：若法界不为暂时烦恼所染，则一切众生应成解脱；若不能远离暂时烦恼而清净，则修行等精进将无果。因此，法界就其本性而言，不可说为染污或非染污，但依暂时烦恼垢染的有无，可说为染污或非染污。
或者，'非染亦非净，非净非不净，心性本明故，烦恼暂时故。'这是说明：由于心性本来光明，故非染污而是清净；由于烦恼是暂时的，故非非染污而非清净。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་བདག་མ་གྱུར། །ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྣམ་དག་བདག་མ་གྱུར། །འབད་ པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར།།དེ་ཕྱིར་རེ་ཞིག་བདག་བརྟག་པ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡོད་དེ། འོན་ཀྱང་འཁོར་བ་དང་ཐར་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་བདག་བརྟག་པ་བྱེད་པ་ མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་འཁོར་བ་དང་།ཐར་པ་དག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བདག་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་ཚིག་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའི་སྐྱོན་སྦ་བའི་ཐབས་ འཐད་པ་མེད་པ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བརྟག་པ་ཁས་བླངས་པ་དེའི་སྐྱོན་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་སྦ་བའི་ ཐབས་འདི་ལྟ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་དེ་མ་གྱུར། །ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྣམ་དག་དེ་མ་གྱུར། །འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར། །ཉོན་མོངས་མ་ཡིན་མི་མོངས་མིན། །དེ་ནི་དག་མིན་མ་དག་མིན། །སེམས་ནི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཕྱིར། །ཉོན་ མོངས་གློ་བུར་ཡིན་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མེད་པ་དེ་དག་མི་འགྲུབ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྣམ་པར་དག་པ་གཉི་གར་བརྗོད་པ་ནི་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་མི་འགྲུབ་པོ། །ཡང་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྟེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་འདོད་ན་ནི་འོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་དག་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཇི་ཞིག་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། དག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于如此所说，在此作解释，这是不合理的。即使是主张有我的人们也认为：'假如我不成为烦恼性的，一切有情将获得解脱。假如我不成为清净性的，则精进将成无果。'因此，暂且虽然没有我的观察，但是轮回和解脱二者也是存在的，因为能够如此反驳。
由于如此，即使是主张有我的人们，虽然没有我的观察，也能成立轮回和解脱二者的存在，因此对于瑜伽行派来说，所谓法界这一词义就是我的本性得以成立，因此瑜伽行派的这些言论是不合理的。
因此，隐藏自宗过失的方法不能成立。这是说，因此瑜伽行派承许自宗所谓法界这一词义的观察，其过失即是：不应说为有烦恼和无烦恼性，隐藏这一过失的方法即是：'假如它不成为烦恼性，一切有情将获得解脱。假如它不成为清净性，则精进将成无果。非烦恼非无烦恼，非清净非不清净，因为心性本来光明，因为烦恼是客尘的缘故。'这些不合理的说法不能成立。
因为没有不可言说的事物，事物是可言说的。因为你们说既是杂染又是清净，这是相违的否定。假如是有烦恼的，怎么会是清净的？假如是清净的，怎么会是有烦恼的？所以这是不能成立的。
再者，假如不是有烦恼的，则凡夫们不会成为杂染的，因为不是有烦恼的缘故。假如承许成为杂染，则不是无烦恼的。同样，假如是清净的，则为什么还要清净呢？因为已经清净了的缘故。

།ཇི་སྟེ་དག་པར་འགྱུར་བར་འདོད་ན་ནི་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་འགྲུབ་ པོ།།གཞན་ཡང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་བསྟེན་པ་དག་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་པར་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་བར་རུང་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་དཔེ།ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་དག་།དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཆུ་དང་། གསེར་དང་། ནམ་མཁའ་ ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་དག་པ་དང་མ་དག་པར་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་བསྟེན་པ་དག་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པར་འགྱུར་བར་རུང་ལ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བར་རུང་བ་དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཆུ་དང་། གསེར་དང་། ནམ་མཁའ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་བསྟེན་པ་དག་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེས་བསྒྲུབ་པའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་བས་མི་རིགས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་དཔེ་དང་། དངོས་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དུ་བ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དཔེ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ བཞིན་པས་དཔེ་དང་དངོས་སུ་མཐུན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་སྣམ་བུའི་རྫས་དྲི་མ་དང་ བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་རྫས་ངེས་པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།ནམ་མཁའི་དུ་བ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ན་ཡང་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་དག་མི་ འགྲུབ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་། ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེར་མི་རུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་དག་མི་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པོ། །ཡང་ན་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དོན་ ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཉམས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

如果想要成为清净，因为不清净的缘故所以不能成立。再者，如同水等依靠因缘而产生差别一样，世俗的识有烦恼和无烦恼的体性生起时，依靠烦恼和俱生，以及无烦恼而不颠倒的智慧俱生，也能成为染污和清净，如是法界非与烦恼及智慧俱生，所以如同水等一样，如是不应成为染污和清净。这是说瑜伽行派的比喻：'如水、金和虚空，清净如是欲清净'，这是不能成立的。
如是我们中观派也在世俗中如同水、金和虚空等依靠因缘而生起清净和不清净的差别一样，世俗识依靠有烦恼和无烦恼的体性生起，与烦恼俱生则成为染污，无烦恼而与不颠倒智慧俱生则成为清净。如是你们的法界非与烦恼和智慧俱生，所以你们的比喻水、金和虚空依靠因缘而生起清净不清净的差别，如是你们的比喻所要证成的如是性成为染污和清净是不合理的，所以你们的比喻不成立，因为比喻和所诠不相符合。
如果说烟雾和尘埃等有无，虚空不是说有垢无垢吗？这是瑜伽行派说如所说的比喻一样，事物法界也如是，所以比喻和事物相符的话语。对此回答说：'不是的，因为已破虚空实有的缘故。'因为虚空如同布的实体有垢无垢般的实体决定存在，所以虚空有无烟雾和尘埃等时也不应说有垢无垢。
即使是实有，也不成立有垢无垢，因为无生灭的缘故，如同法界。这是说明虚空即使是实有，也不适合作为他方的比喻的推理，这些是有法、所立法、能立法和比喻，应当如次配合。如同法界在世俗中即使是实有，因为胜义中无生灭的缘故，不成立有垢无垢，如是虚空也在世俗中即使是实有，因为胜义中无生灭的缘故，不成立有垢无垢。
或者如同虚空成为有垢无垢一样，法界也是染污和清净的假立，所以所欲义失坏。这是说因为是假立，所以你们所欲的胜义义失坏。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་དམ་བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྔར།བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་བཅས་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་། བཏགས་པ་རྒྱུ་མཚན་ བཅས་ཕྱིར་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཞེས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱས་ན་ཡང་དཔེར་ན་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པས།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེར་བྱས་ན་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་གཉི་གར་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་མི་འཐད་པར་དགག་ པའི་ཕྱིར།དེ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་ཞིང་རང་མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་བྱ་ཞིང་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།རང་མི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས། དེ་དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ། ཇི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སམ། གཞན་གྱི་དངོས་པོས་སམ། གཉི་གས་སམ། ཇི་ཡོད་པ་ལས་སམ། ཇི་མེད་པ་ལས་སམ། ཇི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་དཀའོ། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དོན་དམ པར་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་ན།རྣམ་པ་དེ་དག་གཅིག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་གྲང་ན། སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ སྐྱེ་བ་བསྟན་དཀའོ།

对于'由于观待杂染所缘'这句话，其立宗和因的过失如前所述。这是指，先前瑜伽行派所说的'由于观待杂染所缘'作为依他起自性存在的理由，如同之前'由于有所依据的假立'这句话一样，由于不是宗法，因此能立不成立。
即便是'由于有所依据的假立'这句话作为同法喻，若说'胜义中凡是被假立为色的，都是有所依据的，因为是假立的缘故'，也因为没有'譬如这样'的随行关系，所以能立不成立。能立的意义也相违，因为理由说得太过普遍。
同样地，'由于观待杂染所缘'这句话也因为不是宗法，即使作为同法喻，也因为没有随行关系，所以能立不成立且意义相违，这些过失如前所述。
首先，以上已经说明了瑜伽行派所说的'依他起自性是诸法缘起的自性，是杂染和清净的所依，它在二谛中都是存在的'这种主张是不合理的。
现在为了破斥'由于生无自性故是无自性'这种主张不合理，因此问道：'这个生无自性是什么样的呢？'
若说'由缘力而生，自身不生的就是生无自性'，这是瑜伽行派说依他起自性是由相应的其他缘的力量所支配和产生的，而不是自生，所以是生无自性的说法。
对此这样说：'胜义中它如何是由缘力而生？是由自性而生？还是由他性而生？还是由二者而生？是从已有中生？还是从无中生？还是从亦有亦无中生？'在所有这些方面，按照前面所说的道理，由于都无生，所以难以证成由缘力而生。
也就是说，如果依他起自性在胜义中是由缘力而生，那么它应当从这些方式中的某一种而生，但是按照前面无生品中所说的道理，由于在所有这些方面都无生，所以难以证成胜义中由缘力而生。

།ཇི་སྟེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བ་སྤྱིར་བརྗོད་ན་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། གཉི་ག་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། ཡོད་མེད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བ་དབུ་མ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤྱིར་མཐུན་པར་བརྗོད་ན་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པས། དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པས། དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པའི་བསྟན་བཅོས་ ཀྱི་ཚུལ་ནི།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ སྟོན་ན་ནི།དེ་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས། ཁྱེད་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་མ་ སྐྱེས།།ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ ལ།དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དེ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པར་ཁས་ལེན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས།དོན་དམ་པར་དེ་ཡོད་པར་འདོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ ཤིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པ་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་ནས།ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ཞེས་སྨྲས་པ། དེ་མི་འཐད་པར་བརྟག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་ པ་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ པས།དེས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དབུ་མ་པས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྨྲས་སོ།

如果像幻化等的生起那样，说是不可言说的生起的总说，则是成立世俗谛。这是说，如果瑜伽行派认为依他起自性在世俗中如同幻化等的生起那样，是不可说为自性、他性、二者、有、无、亦有亦无的生起，与中观派等共同说的话，则是成立世俗谛，因此不应该说胜义中依他起自性的生起以无自性性而有无自性性。如此在世俗中，以缘力所生如同幻化等那样无自性生起的说法，也是随顺中观派的说法，因为中观论典的宗旨是'缘起所生法，我说即是空'，说明诸法无自生的缘故。这是说，如此在世俗中显示以缘力所生如同幻化等那样无自性生起，则是随顺中观派的说法，所以你们应当说明胜义中依他起自性是存在的。
如果说无自性生起就是无自性，因为契经中说'若从缘生即不生'，与此语相顺的缘故。这是瑜伽行派说，由他缘力所生故无自性生起，即是无自性性，经中如是说故，这既是生起无自性性，又是胜义中存在的说法。对此，论释者回答说：'即便如此也是随顺中观派的说法，因为否定从自性生起的缘故。'这是说，如果承认无自性生起即是无自性性如经中所说，即便如此也是随顺中观派的说法，所以应当说明为何认为它在胜义中存在。
前面瑜伽行派说，当遍计所执因无自性故不可得，依他起自性亦不执为因相而不如实随见时，即是一切所缘寂灭。对此，已说明遍计所执自性、其相无自性性、依他起自性、其生无自性性如瑜伽行派所计度的不合理性之后，现在对瑜伽行派所说'依他起自性亦不执为因相而不如实随见'这一说法，为显示其不合理，而问'如何瑜伽行派不执依他起自性为因相而不如实随见'。
若说'如其所现即如是不存在'，这是瑜伽行派说，依他起自性如其所现即如是不存在，因此不执为遍计所执的因相而不如实随见。对此中观派问：'为何说它如是不存在？'

།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི། དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་ རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ན།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། དབུ་མ་སྨྲ་བ་པའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གཏང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་མེད་དེ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་ཚུལ་ནི། རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་ མ་བཞིན།།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ དུ་ཡོད་ལ།དོན་དམ་པར་ནི་དེ་ལྟར་མེད་དེ། བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་པས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞན་གྱི་དབང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས། ཁྱོད་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ པར་འདོད་པ་གཏང་དགོས་པ་ཡང་ཡིན་ལ།དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུར་ཡོད་ལ། དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གལ་ཏེ་གཉིས་པོ་དག་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་པོ་དག་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ ཅེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལ་དབུ་མ་པས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་དང་། ལན་གདབ་པ་ཡང་སྔར་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི། དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་མེད་དེ། བརྟེན་ནས་ སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི།འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་གཉིས་པོ་དག་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་ རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྟེ་གཉིས་པོ་དག་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་མེད་དེ། བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ།

对此，瑜伽行派说道：'如果说因为胜义中如此不生的缘故'，那就是随顺中观派的说法。这意味着，如果说依他起自性如其所显现那样在胜义中不生，因此如其所显现那样是不存在的，那就是随顺中观派的说法。这样的话，就必须放弃'胜义中依他起自性存在'的说法。
如果说'如其所生那样不存在，因为是依缘而生，如幻等'，那么这样的话，依他起既非存在，又是随顺中观派的说法。因为中观派的教法是：'如梦如幻化，如同干闼婆城，如是生住灭，已作如是说。'
如果瑜伽行派说：'依他起自性在世俗谛中如同幻等一样从他缘而生而存在，但在胜义中如此不存在，因为是依缘而生，如同幻等无自性，所以如其所显现那样是不存在的'，那么这样的话，依他起在胜义中既非存在，你也必须放弃'胜义中依他起自性存在'的主张，而且这种说法也是随顺中观派的说法。因为中观派也认为在世俗谛中生住灭如梦、如幻、如干闼婆城般存在，但在胜义中是无自性的。
如果说'因为二者都非成立，所以如其所显现那样不存在'，是指瑜伽行派说：'因为能取所取二者都非成立，所以如其所显现那样不存在。'对此，为什么二者非成立的质难和观察仍然如是存在？这是说，对此中观派的质难观察和回答，如前所说'如果因为胜义中如此不生的缘故，那就是随顺中观派的说法。如果说如其所生那样不存在，因为是依缘而生，如幻等，那么这样的话，依他起既非存在，又是随顺中观派的说法'这样所说的道理，在这里也同样适用：如果说'因为胜义中二者如此非成立的缘故'，那就是随顺中观派的说法。
如果说'二者如其所生那样不存在，因为是依缘而生，如幻等'，那么这样的话，依他起既非存在，又是随顺中观派的说法，这些道理同样存在。

།ཇི་སྟེ་ཡང་ འདི་སྙམ་དུ།དོན་དང་སེམས་ཅན་རྣམ་རིག་པ། །སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །རབ་ཏུ་སྐྱེའོ་དེའི་དོན་མེད། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་དུ་འཛིན་པ་མི་འགྲུབ་པོ་སྙམ་ན་ཡང་དོན་དེ་བསྟན་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྟེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ འདི་སྙམ་དུ་དབུས་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་དང་།སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་དང་། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཟད་ཀྱི།དེའི་དོན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ནི་དེ་མེད་དེ། ཡུལ་དེ་མེད་པས་ན་དེ་ལ་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་ནི་མེད་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་ འབྱུང་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་འགྲུབ་བོ་སྙམ་ན་ཡང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ན་དོན་དེ་བསྟན་དཀའ་བས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དོན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་ན་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་རུང་གི་དོན་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དག་མེད་ན་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།དེ་དག་མེད་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་མི་ ནུས་པས་དེ་མི་རུང་ངོ་།།འོ་ན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོར་ཡོད་ལ། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ བར་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་བསྟན་པར་མི་དཀའ་སྟེ། །མདོ་སྡེ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལས་ཡུལ་དང་།དབང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་དོན་དེ་བསྟན་པར་མི་དཀའ་སྟེ། འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་ མོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་སྣང་བར་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་ཚིག་ གཞན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སེམས་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་མེད་པར་དགག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་ མོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དགག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལས། ཁྱེད་ཀྱིས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་གཞན་དུ་ལོག་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ།

再者，如果这样想：'对境和有情诸识，显现的识，极为生起。彼之对境无，彼无故彼亦无。'以此认为因为无对境的缘故，执为因相不成立的话，那么这个道理也是难以说明的。
也就是说，如果瑜伽行派想：如《辨中边论》所说，'对境'即是五境，'有情'即是五根，'我'即是染污意，'诸识'即是六转识，显现的识即是阿赖耶识，仅仅是从彼等相而生起，彼之外境对境是不存在的。因为对境不存在，所以能取也不存在，因此所取和能取二者都不存在，而非真实的遍计执是成立的。
由此认为因为无外境的缘故，依他起自性不执为因相，故不如实随见得以成立。然而，若无外境对境，则此义难以说明而不应理。因为如此，若有对境和有情之相，则我与诸识也能生起，若无对境和有情即是境和根，则我与诸识即染污意和转识也不能生起，若彼等不存在，则阿赖耶识也不能说明其存在，故不应理。
那么此义如何？在世俗言说中，境、根和识等如幻等一样，是内外事物而存在，胜义中彼等无自性，故依他起自性也不如实随见。
若说不难说明，因为经中说：'佛子，如是三界唯是心'的缘故。这是瑜伽行派说：虽无外境，但从阿赖耶识中显现为境、根、染污意和转识的诸识极为生起的道理不难说明，因为在《圣十地经》中说：'佛子，如是三界唯是心'的缘故。虽无外境，但境、根、识等三界显现是应理的。
对此说法的回答，此处论释者说：'此非答复，因为经文已作他义解释'。《圣十地经》中说'佛子，如是三界唯是心'，是为了遮遣离心之外的作者和受者而说'唯是心'，并非为了遮遣外境而说'唯是心'。因为你们错误解释了经文的其他含义，所以这不是答复。

།གཞན་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ གིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ནི་མེད་ལ་ནང་གི་སེམས་འབའ་ཞིག་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ཡོད་ན་དེ་དག་གིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན།ཁྱེད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བསལ་ཞིང་ནང་གི་ སེམས་ཙམ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་ལུང་ཡང་མེད་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་དུ་ཡོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མི་རིགས་ལ།དོན་ དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ཡང་མི་རིགས་པས་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ནི་མི་འདོད་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་མེད་པས་མི་ རིགས་པར་བཀག་པ་དང་།འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་ཡོད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཙཻ་ཏྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རང་གི་བག་ཆགས་ཐོབ་པས་འཇུག་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རང་གི་བག་ཆགས་འཐོབ་པས་འཇུག་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་སེམས་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཙཻ་ཏྲ་ལ་སོགས་ པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་བག་ཆགས་འཐོབ་པས་འཇུག་པའི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་ཙཻ་ཏྲ་དང་མཻ་ཏྲ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་དང་། མཆོད་ཕྱིན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པ་དག་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་པ་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་དང་།འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་སུ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཙཻ་ཏྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བག་ཆགས་ཐོབ་པས་འཇུག་པའི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་ཙཻ་ཏྲ་དང་མཻ་ཏྲ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་ དང་མཆོད་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པ་དག་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ད་ནི་ལུང་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལས། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བར། །སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་སྣང་བས་ན། ། སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཙམ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

另外，'所要证成的对象不是现量所能了知的，是由教证和比量来成立'这句话的意思是：你们所要证成的对象，即外境和感官是不存在的，而唯有内心才存在这一点，不是现量所行境，那么如果有教证和比量，就应该由这些来成立。然而你们既没有能够遮遣外境而显示唯有内心存在的教证，也没有能够证成这一点的比量。因此，在世俗谛中，不应该像幻术等一样，去遮遣那些作为现量所行境的外境和感官等对象；在胜义谛中，也不应该说依他起自性是存在的，所以这不是正确的回答。
如此，瑜伽行派在世俗谛中也不承认外境和感官的存在，而在胜义谛中却承认依他起自性的存在，对于这种主张，由于没有教证和比量的支持，已经予以否定。
在此，瑜伽行派展示了证成外境不存在的比量和教证。首先为了说明比量，他们说：'如果识是空无遮特罗等对象的，因为有运行的缘故，因为是果的缘故，因为是无常的缘故，因为无动摇的缘故，因为是时时运行的缘故，就如同由获得自己习气而运行的梦中之心一样。'这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。
比如，由获得自己习气而运行的梦中之心，因为有运行，因为是果，因为无常，因为无动摇，因为时时运行，所以是空无遮特罗等对象的。由于是依靠获得自己习气而运行的缘故，即使没有外境，遮特罗、梅特罗、天授、祭授等外境虽然不存在，却显现于自相续中。同样，阿赖耶识也因为有运行，因为是果，因为无常，因为无动摇，因为时时运行，所以是空无遮特罗等对象的。
由于是依靠获得自己习气而运行的缘故，即使没有外境，遮特罗、梅特罗、天授、祭授等外境虽然不存在，却显现于自相续中，由此可以比量推知外境是不存在的。
现在为了说明也有教证，他们说：'如经中说：外境显现实非有，如身受用及住处，由心显现种种相，故我宣说唯是心。'因为《楞伽经》中如是宣说，所以他们认为通过这些教证和比量可以成立唯心。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་ཀྱང་མི་འགྲུབ་ལ།དེ་དག་གི་ལུང་ཡང་ལོག་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་སེམས་ཙམ་དུ་མི་འགྲུབ་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙཻ་ཏྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ མ་ཡིན་ལ།སེམས་ཙམ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དགག་པ་མ་ཡིན་པར་ལུང་དང་རིགས་པ་གཞན་དག་གིས་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཙཻ་ཏྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེའི་དོན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཙཻ་ཏྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཉིད་འདོད་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཀུན་གཞི རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་བག་ཆགས་ཐོབ་པས་འཇུག་པའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་དང་།སེམས་ཅན་དང་། བདག་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ནམ་ཞེས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཞུང་བསྣན་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྟོན་ན་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་དཔེར་རང་གི་བག་ཆགས་ཐོབ་པས་འཇུག་པས་ རྨི་ལམ་གྱི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་རང་གི་བག་ཆགས་ཐོབ་པས་འཇུག་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་སེམས་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དམ་བཅས་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ལས་ དཔེ་ནི་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་དེས་ནི་དོན་དམ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་སྟོན་ན། དཔེ་མེད་པས་མ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་ རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་སྟོན་ན་གྲགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བས་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྟེ་ཐ་སྙད་དུ་ན་ནི་གྲགས་པས་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྐྱེ་ བར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ ལྟོས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྟོན་ན་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ལས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སེམས་ཀྱང་མི་འཇུག་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་གསུངས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འཇུག་ པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于如此所说的回答，在此通过解释者本身，瑜伽行派的比量也不能成立，由于错误解释他们的教证，外境空唯识也不能成立，而是在世俗谛中外境是存在的，因此识并非空无柴特罗等境，所说唯心的教证也是为了遮遣离心之外的作者、受者等，而非遮遣外境，为了以其他教证和正理来建立而说明。
对于'识是空无境'这一立宗其义为何等之问，此中首先显示对瑜伽行派立'识是空无柴特罗等境'这一立宗其义为何的观察。
若其义是不依外缘而从习气种子因生识的话，这是说若瑜伽行派立'识是空无柴特罗等境'这一立宗的含义如瑜伽行派自己所许，是不依外境缘而由阿赖耶识自身获得习气的转起种子因，从阿赖耶识本身生起境、有情、我、了别等境、根、染污意及转识等吗？这是说明对方宗义的补充。
现在为显示其不应理，故说'若是胜义中不依外缘而生识则无喻'。这是说明瑜伽行派以'如由自身获得习气而转起的梦心'为喻在胜义中不成立，因为胜义中由自身获得习气而转起的梦心本身未生的缘故，所立法喻不成立，故对方的立宗义不成立。如此，从相上说，喻是依二者共许的所立法和能立法而说的缘故。
首先以此说明若是显示胜义中不依外缘而生识，则因无喻故不成立。现在为显示若是显示世俗中不依外缘而生识，则为共许所违而不成立，故说'若是名言中则为共许所违'。因为名言中识依境、根等外缘而生是共许的缘故。
同样，瑜伽行派的因——'因为有转起'、'因为是果'、'因为无常'、'因为无动'、'因为时时转起'等，若是显示胜义中不依外缘而生识的因，则于任一方都不成立。如此，我们的经中说：'什么是胜义谛？即心也不行，何况文字'，因此你们的'因为有转起'等诸因在我方胜义中不成立的缘故。

།ཇི་སྟེ་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་ཐ་སྙད་དུ་སྟོན་ན་ནི་གྲགས་པས་གནོད་དེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་ པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་རང་མི་སྐྱེ་བར་གྲགས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་མིག་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར། ནོར་གསུག་ཀྱང་འཇལ་ཞིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་ལྟ་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་ སམ།ལྷའི་དབང་གིས་སམ། དང་པོ་ལུང་ཕོག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་ངེས་པ་ ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།འདི་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐོས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ལྷའི་བྱིན་གྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེ་བ་དང་།དང་པོ་གཞན་གྱིས་ལུང་ཕོག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས། དེས་ན་རེ་ཞིག་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་བག་ཆགས་ཐོབ་པས་འཇུག་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་ སེམས་ཇི་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ། ལྷའི་དབང་གིས་སམ། དང་པོ་ལུང་ཕོག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་བཞིན་དུ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཐ་སྙད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐོས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དག་མི་འདོད་ན་ནི་དེ་ལ།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་སྐྱེ་བར་ཁྱེད་ཅག་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ལ། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་དོན་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་ སྟོན་ན།དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་དོན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཙཻ་ཏྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རང་གི་བག་ཆགས་ཐོབ་པས་འཇུག་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་མ་གྲུབ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་དམ་བཅས་ པའི་དོན་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ལུང་ལས། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བར། །སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ན། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་ང་སྨྲའོ།

如果在世俗谛中宣说这些因，则会被世间共识所违害。比如在世间中，不依赖境、根等外在缘而有识的运行等，众所周知是不会自生的。因为在世间中，眼睛观看外境等的缘故。即使在计量财物时也要观察外境，因为承许识是依赖外在缘而生。
通过'佛陀的加持力或天神的加持力，或者最初得到教诲的分别念所生起的诸识的因义不确定性'这句话，是在说明瑜伽行派的因——'有运行的缘故'等这些是不确定的。因为在此，依靠佛陀加持力的缘故，声闻等听闻佛法后获得预流果等果位时所缘的识会生起；依靠天神加持力的缘故，缘善与不善的识会生起；依靠最初他人教诲的分别念而生起的识，这些都是不依赖外在缘而生起的。
因此，首先，由于是有运行等的缘故，是否会像获得自身习气而运行的梦识一样，识不依赖外在缘而生？还是说由于有运行等的缘故，像通过佛陀的加持力、天神的加持力，或最初得到教诲的分别念所生起的诸识那样，识是否依赖外在缘而生是不确定的？因此对方的这些因是不合理的。
如果瑜伽行派在世俗谛中不承认通过佛陀加持力，声闻等听闻佛法后获得预流果等果位时所缘的识的生起，那么对此会有'佛陀出世无义'的过失而不合理。因为你们承许不依赖佛陀出世、说法等外在缘，也会生起缘预流果等果位的识。
而且如此的话，对你们来说，'世俗谛所摄的境相也将成为无'这句话是说，如果像瑜伽行派所许那样，即使在世俗谛中也说识不依赖境、根等外在缘而生，那么对此会有世俗谛所摄的境——境和根等也将成为无相的过失，这是不能接受的。
首先，以上已经说明了瑜伽行派的推理'识是空离外在对境的，因为有运行的缘故、是果的缘故、无常的缘故、无动的缘故、时时运行的缘故，如同获得自身习气而运行的梦识'，其因和喻都不成立，从而显示了无外境的主张不成立。
现在瑜伽行派从经典中说：'外境显现实非有，如身受用及住处，心有种种显现时，我说唯是心而已。'

།ཞེས་གསུངས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་གིས་ལུང་དེའི་དོན་ ལོག་པར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི།དེའི་དོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་དེ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ལུང་ལས། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ དུ་ཡོད་པ།ལུང་ལས། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བར། །སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་སྣང་བས་ན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སེམས་ལས་གཞན་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཟ་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུང་ལས། སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ལུང་ལས། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་ གྱི་དོན་གྱི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལོག་པར་སྣང་བར་མ་གཏོགས་པ་ལ་སྒྱུ་མ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་།གནས་འདྲ་བའི་སེམས་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བས་སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་ཀྱི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུས་ཉེ་བར་ཁ་སྒྱུར་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ལོངས་ སྤྱོད་དང་གནས་ལྟ་བུར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུང་ལས།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བར། །སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བས་ན། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དཔེར་ན། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མི་ཤེས་པ་ལ་སྒྱུ་མའི་ གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཅི་འདྲ་བའི་སེམས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷས་བྱིན་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཡུལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཅི་འདྲ་བའི་སེམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་སྣང་ཞིང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་ཀྱི་རྣམ་ པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་ཆགས་པའི་དབང་གིས་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྣ་ཚོགས་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡུལ་རྣམས་དང་། གནས་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་སྣང་སྟེ། དེ་དག་ནི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་གཞན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་སྒྱུ་མ་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུར་རང་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་སྣང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ནི། མེད་པར་སེམས་ ཀྱི་དབང་གིས་དབང་པོ་དང་བློ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ན་ནི།རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་མེད་པ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་དང་བློ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་དག་ནི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ནི་སྣང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་ཞེས་གསུངས་ པའི་མདོ་སྡེའི་དོན་ཀྱང་སེམས་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ལུང་ལས་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་ པ་དང་།སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཙམ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དགག་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དགག་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། དེས་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ཡུལ་དགག་པ་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱར་མི་ནུས་སོ།

由此所说，那些证明外境不存在的人错误解释了这段经文的含义。其含义是：由于外境在胜义谛中不是自性存在的缘故，外境的对象不是自性存在。经中说：'外境显现是不存在的'，以及世俗谛中外境诸境如幻等存在。经中说：'如身受用处所，心现种种相'，以及除心之外无作者和受者，故经中说：'我说唯是心'。应当显示世俗谛中外境的对象是存在的。
因此，'由于不是自性存在的缘故，外境的对象虽非自性存在'这句话，显示了经中'外境显现是不存在的'这句话的含义，因为在胜义谛中它不是自性存在的缘故。除了错误显现为外境对象的自性以外，如同不了知幻化一般，由于生起如同身、受用和处所的种种心，而显现为种种心，并且由于被如同身、受用和处所的影像所染，故说'也如同身、受用和处所'，这显示了经中'如身受用处所，心现种种相'的含义。
在世俗谛中，譬如对于不知幻化形象无自性的人显现种种幻化形象的种种心一样，对于提婆达多等不了知外境对象无自性的人们，显现与种种境相应的种种心，并且由于心执著于身、受用和处所的行相，所谓'身'即种种色蕴，所谓'受用'即诸境，所谓'处所'即种种世界也显现。这些除了内心的行相之外，如同幻化等的外境事物，是从各自的因缘而生的存在。
为了显示这个道理，说：'若无彼者，则不应如是显现，如同兔角不会显现一样。'若外境诸境是不存在而由心的力量显现于根识和心识，则如同兔角等不存在的事物也应当显现于根识和心识，然而它们并不显现，而外境诸境却显现，所以不是不存在。
世尊所说'唯心'的经典含义，也是由于除心之外无作者和受者的缘故，承许说'唯是心'，因此不应如此决定。这显示了经中'善男子，此三界唯是心'以及'我说唯是心'的含义。所说'唯心'是遮遣作者，而非遮遣对境，因此不能决定如对方所许是遮遣境。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ཡིད་ལ་མ་ཟིན་པ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་ངེས་པར་མཛད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་འདི་ སྙམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཤིང་ལྗོན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི།བྱེད་པ་པོ་འམ་ཚོར་བ་པོ་ནི་མེད་དོ་སྙམ་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱ་བ་མངོན་པར་འགྱུར་གྱི། གང་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་བྱ་བ་ཡང་དམིགས་སུ་ མེད་དོ་སྙམ་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་ཏེ། སེམས་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་ནི་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་མཛད་ནས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཙམ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དགག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའི་དོན་དགག་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་དགོངས་པ་དགྲོལ་བ་ནི་ས་དྲུག་པའི་སྐབས་ཉིད་ནས།དེ་སྐད་གསུངས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་ཞེས་གསུངས་པའི་སྒྲ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དགག་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། ཡུལ་དགག་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ ཀྱང་།བྱེད་པ་པོ་དགག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་རྒྱུ་དང་ཕུང་པོ་དང་། །དེ་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྡུལ་དག་དང་། །གཙོ་བོ་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པ་པོ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་འདིར་སེམས་ཙམ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་རིག་གི་།གང་ཟག་དང་། རྒྱུ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། རྐྱེན་དང་། རྡུལ་ཕྲན་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དབང་ཕྱུག་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་བྱེད་པ་པོར་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོར་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ། ཁ་ཅིག་ནི་རྐྱེན། ཁ་ཅིག་ནི་རྡུལ་ཕྲན། ཁ་ཅིག་ནི་གཙོ་བོ། ཁ་ཅིག་ནི་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པ་པོར་རྟོག པ་དེ་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། སེམས་ཙམ་གྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་པས། སེམས་ཙམ་དུ་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དེས་ཀྱང་སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བྱེད་པ་པོ་དགག་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། ཡུལ་དགག་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས། དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་དངོས་པོ གཟུགས་ཅན་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

为了说明瑜伽行派未能领会的其他可靠经典依据，以及论师们所确定的解释，从菩萨第六地中说：菩萨观察十二缘起的生灭时，这样想：'唯有苦蕴，成就苦树，而无作者和受者。'他又这样想：'由于执著作者而有作业，若无作者，则胜义中亦无所作业。'他又这样想：'如是三界唯是心识，由心识所分别，由心识所造作，而无自在天等作者。'如是确定后说：'善男子，如是三界唯是心识。'所说'唯'字，应知是遮遣作者，而非遮遣境。
如《十地经》中说：'善男子，如是三界唯是心识'，此经意趣的解释，即在第六地中已如是宣说，因此'唯心'之言是遮遣作者之义，而非遮遣境之义。
同样，在《楞伽经》中也说遮遣作者：'补特伽罗、因、蕴、缘、微尘、胜性、自在天等作者，我说唯是心识。'此处应知唯心即是作者，而补特伽罗、因、蕴、缘、微尘、胜性、自在天等非是作者。如是诸论师中，有说补特伽罗是作者，有说因是作者，有说蕴是作者，有说缘是作者，有说微尘是作者，有说胜性是作者，有说自在天是作者，彼等皆非作者，而是由心识所分别，由心识所造作，故说'我说唯是心识'。由此经文亦可知'唯心'之言是遮遣作者之义，而非遮遣境之义。
有人说：'色法等事物是心的本性，因为是识的对境，如等无间缘。'此是瑜伽行派证成色法等事物是心的本性的言论。其中依次配合法、所立法、能立法及譬喻：如等无间缘因为是识的对境故是心的本性，同样色法等事物因为是识的对境故是心的本性，由此成立无外境。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལེན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དག་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཞིན་པས། དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་སོ་སོར་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཉིད་དེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པར་མཐོང་བས། དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ འདོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་སོ་སོར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པོ།།ཇི་སྟེ་འདི་སྐད་ཅེས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་སོ་སོར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་བརྗོད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་བརྗོད་ ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

对于这样说的回答，在此解释说：'由心所法而成不定'。
这是表明瑜伽行派所说的'因为是识的对境'这个理由是不定的。因为在此，虽然心所法是识的对境，但可见它们并非是心的本性，所以，是识的对境这个理由，就像等无间缘一样，物质性的事物是否成为心的本性呢？还是说，因为是识的对境，就像心所法一样，物质性的事物不是心的本性呢？这是不定的。
对方的能立之义不成立。'即使说色等是心和心所的本性'这句话，是表明瑜伽行派这样说：色、声、香、味、触等是心和心所的本性，因为是识的对境，就像等无间缘一样，所以物质性的事物是心的本性。
对此回答说：'由心和心所各自不定'。即使如此，对方的理由'因为是识的对境'也是不定的。因为在此，虽然是识的对境，但可见心和心所的本性是各别的，所以，是识的对境这个理由，就像等无间缘一样，色等是否成为心的本性呢？还是说，因为是识的对境，就像心和心所彼此的本性不是一样，色等被认为是心和心所的本性的那些，心的本性的色等不是心所的本性，心所本性的色等也不是心的本性，由此各自不定。
因此，以色等是识的对境这个理由，不能成立它们是心的本性。
如果这样说：'心所法是心的特殊状态，因为心和心所的本性无别，所以心和心所并非各自不定'，对此回答：如果说胜义中心和心所的本性是一，这是成立已成立的，因为胜义中一切法无二故。如果说世俗中心和心所的本性是一，这与你们的宗义相违。

།ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཚུལ་ནི། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་བྱེ་བྲག་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡུལ་དེ་ལ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ།དོན་དེའི་བྱེ་བྲག་རིག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་དང་འགལ་བས་ཐ་སྙད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐ་སྙད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་གོ་ཞེས་དམ་བཅའ་ན།སྔར་དཔེ་མེད་པ་དང་། གྲགས་པས་གནོད་པ་དང་། མ་ངེས་པ་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་དོན་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་འདིའི་ཡུལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ཡིན་ནམ་འདུས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་འདོད་པ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དག་གང་གི་གཞུང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ།ཇི་གཟུགས་ཀྱི་བློ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འདིའི་ཡུལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་འདུས་པ་ཡིན་གྲང་ན། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡུལ་དུ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་གཞུང་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྱི་གཟུགས་གཅིག་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ཀྱང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་འདུས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་འདུས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་འདུས་པ་ཡང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདུས་པ་སྤྱི་ལ་གདགས་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགོག་པར་བྱེད་ན་ ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཐ་སྙད་དུ་ནི་གྲགས་པས་གནོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཐ་སྙད་དུ་ནི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问你的宗义如何，那么，由于说'于彼对境见义为识，彼之差别为心所'，于彼境见义之体性仅是识，了知彼义之差别是心所，这与你的宗义相违，因此世俗中心与心所不应是一体。
如前所说的过失也存在，即若主张世俗中色等境是心与心所的体性，且心与心所是一体，则如前所说无有譬喻、世间共识所违、不确定性、佛陀出世无义、世俗谛所摄义不显现等过失皆有，故不应理。
有些人说：'此中，此色识之境是一极微色还是和合色'等，这是瑜伽行派等认为无外境者对中观派等承许世俗有外境者说：凡是主张色识之境是外色的宗派，此色识即眼识之境是一极微色还是和合色？两者都不应理，故外境不存在，这是建立的论述。
其中，首先为显示一极微外色非色识之境的论述而说：'其中，一极微色非色识之行境，因不显现故，如眼根'。这些依次配为有法、所立法、能立法及譬喻。如眼根因不显现故非色识之境，如是一极微色亦因不显现故非色识之境。
现为显示和合极微色非色识之境的论述而说：'若是和合，则彼非色识之境，因非实有故，如二月显现'。这些也依次配为有法、所立法、能立法及譬喻。如二月显现因非实有故非色识之境，如是和合极微色亦如军队、森林、车等，因是假立于和合之总相而非实有故，非色识之境。
对此所说，此处注释者回答：若破胜义中眼识缘色性及色为眼识所缘性，则是成立已成。若说世俗中则为共识所违，因为胜义中境与识无生在中观宗亦已成立，而世俗中境与识存在为世间共识故。

།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ དབང་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབུ་མ་པས་སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་གང་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་འདིའི་ཡུལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ཡིན་ནམ།འདུས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་ གཅིག་གམ།འདུས་པ་དག་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅའ་བ་དེའི་དོན་ཀྱང་ཅི་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་དག་མ་ཡིན་ན། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་མེད་པས་ཡུལ་ ཇི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་ལྟར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡུལ་གཞན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་སྔར་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མེད་པར་དམ་བཅའ་ལ། ད་ནི་དེའི་ཡུལ་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་དག་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་རང་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྟག་པ་གཉིས་པ་ལྟར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡུལ་མེད་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ཡུལ་མེད་ པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ལ་ཡུལ་མེད་དོ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡུལ་མེད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ལ་ཡུལ་མེད་དེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དཔེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡུལ་མེད་པ་གཞན་ འགའ་ཞིག་ལས་བླང་དགོས་ན་དཔེར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་བློ་གཞན་དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཡུལ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་འདིའི་དཔེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་བློ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་བསྩགས་པ་ དང་།བསྩགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཅིག་པུ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་འདིའི་ཡུལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ཡིན་ནམ། འདུས་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པས། གཟུགས་ཀྱི་བློ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་ བསྩགས་པ་དང་བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཅིག་པུ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་དེ་གཉི་ག་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དང་།གཞི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ།

对于'极微尘不是感官识别的对境'这一论断的含义是什么？这是说中观派先前对瑜伽行派所说的'此处色法的认知，其对境是单一极微尘的色法呢？还是积聚的色法？'这样说的人，对于单一极微尘的色法或积聚的色法都不是色法认知的对境这一论断的含义是什么？
如果色法认知的对境不是极微尘的色法，那是否存在其他对境？还是说既不是极微尘的色法，也没有其他对境，因此完全没有对境？这样提出两种观点进行考察。
首先，为了说明第一种观点不合理，所以说'如果存在其他对境，则违背前宗'。你先前主张色法认知无对境，而现在承认其对境不是极微尘的色法而是其他对境，这样就违背了自己的前宗。
为了说明第二种观点不合理，所以说'如果无对境，则无喻例，因为色法认知作为主张，无对境未得到成立'。因为你主张色法认知无对境，所以色法认知无对境未得到成立，因此你的论证'色法认知无对境'这一主张的喻例也必须从其他无对境的色法认知中获取，而作为喻例的其他色法认知也是色法认知，因此无对境未得到成立，所以不能作为这个'色法认知无对境'论证的喻例。
此外，关于'认知缘取积聚的极微尘色法和非积聚的单一色法作为主张'等，是说先前瑜伽行派说'此处色法的认知，其对境是单一极微尘的色法呢？还是积聚的色法？'对于色法认知缘取积聚的极微尘色法和非积聚的单一色法作为主张，说这两者都不成立的这两种主张，都存在因的内容不成立、已成立者重复成立以及所依不成立等过失。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་དང་པོའི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཅིག་གི་དུས་ལ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། བསྩགས་པའི་གཟུགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཞན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པ་གཅིག་པུ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་སྣང་བའི་བློ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་བློ་ཡོད་པས་དེ་མི་སྣང་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཀྱི་གཟུགས་བསྩགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཅིག་པུ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མི་མང་པོའི་ལག་རུབ་ཀྱིས་སྡོང་པོ་ཆེན་པོ་བཤལ་བའི་དུས་ན་མི་མང་པོ་དེ་དག་གཅིག་གི་མཐུས་གཅིག་ལ་ཕན་བཏགས་པ་སྤྱིའི་མཐུས་སྡོང་བུ་དེ་བཤལ་ནུས་པར་གྱུར་པ་ ན་མི་མང་པོ་དེ་དག་ལས་མི་གཅིག་པུའི་མཐུ་རེ་རེ་ནས་མི་སྣང་ཡང་སྤྱིར་སྣང་བའི་ཚེ་ན་མི་གཅིག་པུ་དེའི་མཐུ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་མཐུ་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་བསྩགས་པ་མང་པོ་འདུས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློས་དམིགས་པའི་དུས་ན རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་མང་པོ་དེ་དག་གཅིག་གི་གཟུགས་ཀྱིས་གཅིག་ལ་སྦྱར་ཅིང་ཕན་བཏགས་པ་ན་སྤྱི་འདུས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་མང་པོ་དེ་དག་ལས་གཅིག་པུའི་གཟུགས་རེ་རེ་ནས་མི་སྣང་ཡང་སྤྱིར་སྣང་བའི་ཚེ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་པུ་དེའི་གཟུགས ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་གཟུགས་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་པས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།ཕྱོགས་དང་པོའི་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དུས་ལ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བསྩགས་པ་ མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དེ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ནི། གཟུགས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ གཏན་ཚིགས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་བསྩགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཅིག་པུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་བསྩགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་བསྩགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་ཕྱོགས་ ལ་ཡང་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

首先为了说明第一方面因的意义不成立的过失，在某时因的意义不成立，即积聚的色法极微的色法被其他所益，即使是单一的也能产生显现自体的认识，因为有彼认识故，彼不显现性不成立。
这是说明前瑜伽行派所说：'其中单一极微色不是色识的对境，因为彼不显现，如眼根'的因'不显现故'的意义不成立。
如是，即使是未积聚的单一极微色也能产生显现自体的认识。如何呢？譬如众人合力搬运大树时，众人以一力互相帮助，以共同之力能搬动该树时，虽然众人中每个人的力量单独不显现，但在总体显现时，单一之人的力量也产生显现自体的认识，因为其力量非不显现。
如是，当多个积聚极微色聚合时为色识所缘时，众多极微色以一色相互连结帮助，总体聚合成为彼色识的对境时，虽然众多极微色中每一个色单独不显现，但在总体显现时，单一极微色也产生显现自体的认识，因为其色非不显现，所以'不显现故'之因的意义不成立。
为了说明第一方面因成立的能立过失，在其他时则是成立能立，因为未承许未积聚色为眼识的对境。
这是说明前瑜伽行派所说：'其中单一极微色不是色识的对境，因为彼不显现，如眼根'的因'不显现故'是成立能立。
如是，我们中观派也未承许未积聚的单一极微色为眼识的对境。
为了说明对其他部派来说也是成立能立，阿毗达磨中说：'十种有色是积聚'，因此未积聚者不成立为境之事物。
这是说明瑜伽行派的因'不显现故'对其他部派的立场来说也有成立能立的过失。

།ཕྱོགས་དང་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་དམ་འཆའ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པའི་བློ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་ བློ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པས་དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ ཚིགས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་པས། དེས་ན་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་བློ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་བློ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཉིད་མེད་པས། དེས་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས ལ་བློའི་ཡུལ་འདུས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གི་སྤྱི་སྟེ་འདུས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་པ་དེ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་སྟོན་ཏེ། སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་ འདུས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འགྲུབ་སྟེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་དང་། ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བློས་སྐྱེད་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དང་།རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པ་དང་། སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འདུས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདུས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་དམ་བཅས་པས་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པའི་བློ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་བློ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了显示第一个因的所依不成过失，对于主张'无缘于色法而生起色法之识'，由于'不缘色法之识并非眼根识'不成立，因为彼不显现之故，此因的所依不成。
此说明瑜伽行派前说：'极微色法不是色识的对境，因为彼不显现，如眼根'，此因'不显现故'的所依不成。
前瑜伽行派说'极微色法不是色识的对境'，即是主张无缘于色法而生起色法之识，因此不缘色法之识并非眼根识不成立，故无色识，因此对方的因'不显现故'所依不成，因为色识本身不成立。
对于所说'色法聚集为识的对境也非实有故'，如前有承许过失。此说明前瑜伽行派所说'若是共相即聚集，则非色识对境，因为非实有故，如二月显现'的第二方面，也有因义不成、成立已成、因的所依不成等过失，如前所说。
前瑜伽行派承许极微色法聚集非色识对境的因'非实有故'不成立，因为虽非实有，军队、森林、车等是色识所生的对境故。
'非实有故'也是成立已成，因为中观派和其他部派也未承许聚集是实有故。
其所依也不成，因为说'聚集非色识对境'即是承许无缘于色法而生起色法之识，故不缘色法之识并非眼根识不成立，因此'非实有故'因的所依不成。

། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ བརྒྱད་པ།ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཡང་གལ་ཏེ་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་རང་དང་གཞན་ལ་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ཅི་སྟེ་འདུས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་ སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དཔེ་དེ་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་འདུས་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་རྫས་སུ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་དེ་རང་དང་གཞན་ལ་མི་འགྲུབ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁྱེད་ཅག་གི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་སྨྲ་བ་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ དང་།ཁོ་བོ་ཅག་ཕྱི་རོལ་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཟླ་བ་གཉིས་པ་སྣང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第七十八卷。若说月亮显现为二是实在的外境，那么这对于自宗和他宗都不能成立，因为这样的外境是不可能存在的。这是针对瑜伽行派前面所说的'如果是和合的话，那就不是色识的对境，因为不是实体存在，就像显现为二月那样'这个比喻来说明其不能成立。
你们所说的'如同显现为二月'这个比喻，如果是说外境实在，由于不是实体存在，所以不是色识的对境，同样地，极微和合的色法虽然是外境，但由于不是实体存在，所以不是色识的对境。如果这样成立的话，你们的这个比喻对于自宗和他宗都不能成立。
因为，对于你们唯识宗否认外境实在的自宗来说，显现为二月这样的外境是不可能存在的；对于我们主张外境实在的他宗来说，显现为二月这样的外境也是不可能存在的。

།འོན་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བློ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འོན་ཏེ་ ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་ཡིན་གྱི།ནང་གི་སེམས་ཡིན་ལ། དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་འདུས་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། ནང་གི་སེམས་ཡིན་ལ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ ཟླ་བ་གཉིས།གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ནང་གི་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁྱེད་ཅག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཟླ་བ་ གཉིས་སུ་སྣང་བ་བློ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་གྱིས་སྟོང་པར་སྟོན་ན་ནི་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བའི་བློ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཁྱེད་ན་རེ་ཇི་སྟེ་འདུས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་གཟུགས་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སྒྲུབ་པ་དེས་གལ་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མ་ཚང་ བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བའི་བློ་ནི་དེའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱི་རོལ་ན་ཟླ་བ་བཞི་པོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་མཐོང་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བའི་བློ་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ཟླ་བ་བཞི་པོ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ལ་ མ་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ།སྐྱེས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་ སྟོན་པ་དེ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་བཞིན་ པས།ཐ་སྙད་དུ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་མཛད་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲས་པ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་མེད་ཀྱི། ནང་གི་སེམས་ནི་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ནི་གཟུང་ བའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་།འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ཕྱི་རོལ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ལ། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་ སྣང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་ཆ་གཅིག་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་།ཆ་གཅིག་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་སྟེ། དེ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པས།

若说月亮显现为二是心识，则因为未成立其非实有，故有能立法不全之过失。这是说，如果你说'如同月亮显现为二'这个比喻不是外境，而是内心，因为它非实有故不是色识的对境，同样地，极微聚合的色法也不是外境，而是内心，而你认为它实有的二月，不是色识的对境，这就有能立法不全之过失。
如何呢？说'月亮显现为二是内心'这一点，你们唯识论者认为心与心所是实有的二月显现是心识，因为未成立其非实有，所以你们的比喻'如同月亮显现为二'这个例子中，缺少'因为非实有'这个能立法，故不应理。
如果是说明色识空无色法之义，则有比喻中所立法不全之过失。因为见到二月的心识不能成立不依赖外境对象而生起。这是说，先前你说'若是聚合，则非色识之境，因为非实有故，如见到二月'这个论证，如果是要说明色识空无色法之义，即眼识中没有外境之色法，那么你的比喻就有所立法不全之过失。
如何呢？眼识见到二月的心识是依其境的外在原有的四个月亮为所缘，然后才生起见到第二个月亮的心识，因此见到二月的心识不能成立不依赖外在的四个月亮所缘而生起，所以你的比喻二月显现是依赖外境所缘而生起的，在这个比喻中缺少所立法'色识不依赖外境所缘而生起'，即说明色识空无色法之义，有不全之过失，故不应理。
另外，所说的识并不具有所缘缘即色识所显现的色相，因为具有眼根之因，如同显现为其自体一样。因为在世俗谛中诽谤所缘缘，故与所作边际相违。这是说，依据唯识宗的宗义，外境是不存在的，而内心是存在的，诸识生起时具有所取相显现和能取相显现两个方面。
其中所取相显现是识本身显现为如同境相的外在所缘缘，能取相显现是该识依于所取相显现而生起为能取的体性，因此识本身的一分显现为所取相，一分显现为能取相。由于这二者本质相同，所取与能取二体不可分。

དེ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པས། གཟུང་ བའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་ལ་སེམས་ཉིད་དམིགས་ཏེ།སྐྱེ་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ནི་མེད་ཀྱི། ནང་གི་སེམས་འབའ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ད་འདིར་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་ཅིང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།མིག་གི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རང་གི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་སྨྲ་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་ མཛད་པའི་མཐའ་ལས་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་འདོད་པའི་གཞུང་དེ་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་མིག་གི་ རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་ཡང་མིག་གི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར དམིགས་པའི་རྐྱེན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེའི་ ཕྱིར་རང་གི་མཛད་པའི་མཐའ་ལས་མིག་དང་།གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་བས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་སྨྲ་བའི་ཚུལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བ་ལུང་དང་རིགས་པས་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

由于这二者本性相同的缘故，所取和能取的自性无二无别，所以所取的显现分就是能取的显现分的所缘缘，因此心本身缘于心本身而生起，外境是不存在的，唯有内心存在，他们如是说。
现在在此处破斥他们的宗义，证明识之外的所缘缘外境是存在的。唯识论者所承许的识的能取显现分，并不具有所缘缘所取显现分，因为具有眼根的缘故。
譬如能取显现分自身的自性，不具有所缘缘自身的自性一样。若说外境不存在，即使在世俗谛中也是诽谤所缘缘，因此与《阿毗达磨俱舍论》中所说'依眼色等生起眼识'相违。
唯识宗在世俗谛中也承许外境不存在的宗义，与理、教、量都相违背，所以不应理，如是显示。
这些也是依次配合法、所立法、能立法、譬喻和总结。譬如眼识能取显现分自身的自性，因为具有眼根的缘故，不具有所缘缘眼识能取显现分自身的自性。
同样，对方所承许的眼识能取显现分，因为具有眼根的缘故，不具有所缘缘眼识能取显现分自身的所取分。
如是，因为若如唯识宗所承许外境不存在，即使在世俗谛中也是诽谤所缘缘，所以与自宗《阿毗达磨俱舍论》中所说'依眼色等生起眼识'相违，因此不应理。
所以，应当决定承许中观宗所说的方式：在世俗谛中，依靠所缘缘外境而生起内识，这是由教理所成立的。

།གལ་ཏེ་འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མེད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་མཛད་པའི་མཐའ་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་ སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་མེད་པར་མི་འཐད་པས་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་དེ་ནི་ གནས་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་པར་མི་འཐད་པས་རྒྱུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རིགས་དང་།དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ གི་ཚེ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའི།དེ་མེད་ན་མི་སྐྱེ་བས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པོ། །ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་བྱས་ནས། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །མི་ དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས།།མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་མེད་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ།ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད་ཅིང་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་འགྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཕྱོགས་དེའི་ལན་ ནི་བཏབ་ཟིན་ཏེ།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དམིགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དམིགས་པ་སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁྱེད་ ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྔར་ ཁོ་བོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་མེད་པར་མི་འཐད་པས་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་ཅེས་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་ཉིད་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་སྔར་དབུ་མ་པས་རྒྱུ་ཡོད་ན་ལྟ་བ་མེད་པར་མི་འཐད་པས་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་དེ་ཉིད་དབུ་མ་པ་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ཉམས་སོ།

假设在此瑜伽行派说道：'即使没有外境所缘缘，阿赖耶识本身显现为境的自性就是所缘缘，因此不违背所作的结论'，这是前主张从中引出的。对此，论释者回答说：'识由自性决定安住，因此有因时不应无见，故无所缘不成'。若阿赖耶识是所缘缘，则在未转依之前由自性决定安住，因此有因时不应无见色之识，如同因阿赖耶识恒常存在一样，缘于彼的眼识也应当恒常生起。
然而事实并非如此，当外境所缘缘近住时，从近住而生起眼识，无彼则不生，故无外境所缘缘不成。若作是念：'依于所缘，无所缘生，依于无所缘，无所缘生'而认为无过失。此说明瑜伽行派认为，依据唯识宗的宗义，依靠所缘即唯心的了知，生起无所缘即了知无境，依靠了知无境，成为无所取，由于彼无故彼亦无的方式，成立无外境所缘缘，故无过失。
对此论释者回答说：'此主张的回答已经完成，若唯识性的生起得以成立，则彼亦应成立，然彼实未成立故。'即依所缘生无所缘，依无所缘生无所缘若得成立，则汝之主张亦应成立，然我等已遮破了胜义生故，汝之主张不成。即使彼存在，'如何识成无'之理仍然如是安住。此说明即使唯识存在，如我先前所说'识由自性决定安住，因此有因时不应无见，故无所缘不成'之理仍然如是安住，故无外境所缘缘不成。
若说由于无生故无境，则此即是随顺中观派所说。此说明若对方对先前中观派所说'有因时不应无见，故无所缘不成'的回答是：由于胜义无生故无外境，因此识不生，则此即是随顺中观派所说，故唯识宗义已失。

།གཞན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་བྱས་ནས་གལ་ཏེ་དེ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་འདོད་ན་ནི་འདི་ལྟར་འདམ་རྫབ་འཁྲུ་བ་བས་མི་རེག་པར་ཐག་བསྲིང་ བ་བཟང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་དགག་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་ལ།ཕྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དུས་སུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཙམ་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ལན་ཡིན་ཏེ།དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་བྱས་ནས་ཕྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དུས་སུ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཡོངས་ སུ་གཏོང་བར་འདོད་པ་ནི་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དྲི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དཔེར་ན་དང་པོ་འདམ་རྫབ་ཀྱི་དྲི་མས་སྦགས་ནས། ཕྱིས་དེ་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་བས་དང་པོ་ནས་འདམ་རྫབ་ལ་མི་རེག་པར་ཐག་བསྲིང་བ་བཟང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དང་ པོ་ཡུལ་འགོག་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ལ་ཕྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་འགོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླང་བ་དང་།དོར་བའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པའི་དྲི་མས་སྦགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པའི་དྲི་མས་སྦགས་པ་འཁྲུ་ བར་བྱེད་པ་པས་དང་པོ་ཉིད་ནས་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་མི་རེག་པར་ཐག་བསྲིང་བ་བཟང་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབུ་མའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་བཟང་གི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་བླང་དོར་དུ་བརྟག་པའི་ཚུལ་དེ་ནི་མི་རུང སྟེ།ལུང་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའམ་འགག་པ་འཚལ་བ་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མ་མཆིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་པ་དེ་དག་ལ་འཁོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་མ་ མཆིས་སོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ལགས་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལགས་པའི་སླད་དུའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། རིགས་ཀྱང་། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཆུད་ཟད་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ དུ་ཡང་དག་ལྟ།།ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་འགྲོལ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉི་ག་སྒྱུ་མ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱར་རུང་ལ།དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱར་རུང་བས་ཐ་སྙད་དུ་ཡུལ་ནི་མེད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉེ་བར་བླང་བ་བྱས་ནས་དོན་དམ་པར་དེ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ གི་ལུགས་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་དང་པོར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་ལ། རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་ན་ཡང་མཇུག་ཏུ་དོན་གཅིག་ཏུ་འདུ་བས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དང་པོར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྒོམ་པར་བྱེད་ན་ནི་རིམ་པ་ཁོ་ནས་བདག་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་ཅིག་ཅར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་སེར་སྣ་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ ན་བླང་དོར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་ལས་སུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཅིག་ཅར་དབུ་མའི་ཚུལ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

此外，如果在接受唯识之后又想要舍弃它，就如同与其先染上泥污后再洗净，不如从一开始就远离不碰触为好。这是对某些瑜伽行派所说的'最初在进入世俗谛时应否定外境而承许唯识，之后在现证胜义谛时连唯识也要舍弃'这种说法的回答。
最初在进入世俗谛阶段接受唯识之后，如果到了现证胜义谛时想要完全舍弃唯识，这是进入大乘中观和阐明二谛真实性的过失。就像与其先染上泥污后再洗净，不如从一开始就远离不碰触为好一样。
最初否定外境而承许唯识，之后又舍弃唯识，这种以生起和遮遣的方式执取和舍弃的边见，是被执著二边的过失所染污。与其洗净被执著二边过失所染污，不如从一开始就远离二边过失为好。因此，龙树菩萨所教示的二谛安立的中观之理最为殊胜，而某些瑜伽行派所说的取舍之理是不合理的。
经中也说：'世尊，对于那些寻求某法生起或灭尽的人，佛陀是不会出现的。世尊，对于那些从实有中寻求涅槃的人，是不能真实超越轮回的。为什么呢？世尊，因为一切相的寂灭、一切动摇的止息，才是涅槃的缘故。'
理论上也说：'此中无所除，亦无少所加，如实见如实，见实得解脱。'为了说明这个道理，所说'如同了知对境无自性一样，也应了知识也是无我、无生'。
在世俗谛中，应知境和识二者如幻等是存在的；在胜义谛中，也应知这二者是无自性的。因此，说'在世俗谛中外境不存在而唯识存在'以及'在世俗谛中接受唯识后在胜义谛中想要舍弃它'的这些观点都不是好的。
这里，如果瑜伽行派说'首先修习外境无我，然后逐渐修习识无我，最终归结为一义，所以没有过失'，作为对这个前主张的回答，注释者说：'如果首先修习外境的对境，然后逐渐修习识和智慧的对境，由于是以次第方式证悟无我性，因此不必吝惜最初就同时修习。'
这样就远离了取舍的过失，不会成为二分法的过失，所以应当一开始就承许中观之理。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་མི་མཐོང་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་ སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་འགྲུབ་བོ།།ད་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་ཟེར་བའི་ གཞུང་དགག་ཅིང་བརྟག་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིན། དེ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དབུ་མ་པས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་མ་གྲུབ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྟེ་ཐ་སྙད་དུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་རྗེས་ སུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གཏང་དགོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། གཉིས་དངོས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན། །དངོས་པོ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་དབུས་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དེ་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ལ་འདིར་ཡང་འཐད་པ་གང་གིས་གཉིས་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་བྱས་ནས། ། མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །མི་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་འཐད་པས་གཉིས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། ཕྱོགས་དེའི་ལན་ནི་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཉིས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས ནི་མཚན་ཉིད་ལས་དགག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མེད་པ་དགག་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པའོ།

因此，如此遍计所执和依他起不见是不合理的，所以一切所缘寂灭是不成立的，这是前两个观察的总结。因此如此观察时，瑜伽行派说：'当遍计所执性因无自性故不可得，依他起自性也不执为因由而不如实见时，那时一切所缘寂灭'，这是不成立的。
现在瑜伽行派说圆成实自性即是诸法真如，胜义无自性性的无自性是一切所缘寂灭，若胜义中有的话，为了破除此论而说第三观察。同样，'那个所谓圆成实自性又是什么'这句话，表明要观察圆成实自性是什么，它以胜义无自性性的无自性是怎样的。
若问'什么是诸法真如'，这是瑜伽行派说圆成实自性是依他起自性上不执著遍计所执自性，即是缘于依他起诸法真如的清净智慧，这是他们的主张。
为了说明中观派认为这不合理，说'那么，胜义中这些法本身不成立，则这些法性也不合理，不是吗'。这意思是说，胜义中依他起诸法不成立，故彼等真如也不合理，因此圆成实自性也不存在。
如果说：'世俗中如梦般生起的有法，胜义中并非如此存在，这就是诸法真如'，那么这就是承认无自性生，实际上就是随顺中观派的说法。这表明如此则必须放弃胜义中有圆成实自性的主张，因为非有性本身不是实体性故。
如果认为圆成实自性并非不存在，因为它是无二实相，如所说：'二实无实性，空性为实相'，这是瑜伽行派说圆成实自性胜义中非无，是以无二为相，如《辨中边论》中如是说。
对此回答说：'于此又以何理由是无二'。若说：'依所缘起，生无所缘，依无所缘，生无所缘'，这是对方说依唯心了知而生无境了知，依无境了知而成无所取，'彼无故彼亦无'的理由而成无二。
对此回答说：'此立场的回答已经说过了'，即以胜义中遮破生起而已。'这个所谓无二的遮遣'等，从相而言遮遣有二种：无的遮遣和非的遮遣。

།དེ་ལ་མེད་པར་དགག་པ་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་མེད་དོ་ཞེས་དགག་པས་རྒྱལ་རིགས་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་པར་བྲམ་ཟེ་མེད་པར་དགག་པ་ཉི་ཚེ་ཙམ་ཞིག་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་ཡིན་ པར་དགག་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པས་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཉི་ཚེ་ཙམ་མི་སྟོན་པར་རྒྱལ་རིགས་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདིར་ཡང་གཉིས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་འདི་གལ་ཏེ་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་ན་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ གཉིས་མེད་དོ་ཞེས་དགག་པ་ཉི་ཚེ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱའི།དེ་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་ན་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པ་ལས་གཞན་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པས་མེད་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ན་སྐུར་པ་ འདེབས་པའི་མཐར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཟུང་བར་མི་རིགས་པས་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་དོན་འདི་ལ་དགག་པ་གཉི་གའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་ན་ནི་དེ་གཉིས་མེད་པར་ དགག་པ་ཁོ་ནས་མཐུ་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ།མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་དགག་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ལྟར་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་ན་གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པར་དགག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི།དེ་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གཉིས་མེད་པ་ལས་གཞན་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་། སྐུར་པ་འདེབས་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འོན་ཏེ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ སྒྲུབ་པ་གཙོ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དོན་ཡིན་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པ་ལས་གཞན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སྟོན་པས་མེད་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་ན། སྐུར་པ་ འདེབས་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདིར་ནི་མེད་པར་དགག་པ་འདོད་པར་བྱའོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་འདོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེད་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དོན་དམ་ པར་འདྲ་བར་གྱུར་ན་ཆད་པར་ལྟ་བ་བསྒྲུབས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་བསྒྲུབས་ན་གཏན་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པ་ལས་གཞན་པའི་དོན་དམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་བསྒྲུབས་ན་གཏན་ཆད་ པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཡོད་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་ན་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ལ། མེད་པ་མེད་པར་བསྒྲུབས་ན་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་ བོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་དབུ་མ་པས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ལ་དྲི་བ་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན་རྣལ་འབྱོར་ སྤྱོད་པ་པ་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་དུས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་ལ་ སོགས་པར་ཐ་སྙད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

关于这个，无遮是以遮遣为主，例如说'没有婆罗门'这样的遮遣并不成立有刹帝利，而仅仅显示婆罗门的无遮。非遮是以成立为主，例如说'非婆罗门'这样的遮遣不仅仅显示非婆罗门的遮遣，而是成立为刹帝利。在此，如果'无二'这个遮遣是无遮的意思，那么所取和能取二者无的遮遣仅仅显示这些，而不应成立无二实相的特征。如果是非遮的意思，则从所取和能取二者无中成立其他无的实相，如此成立无为有就会成为诽谤边，因此也不应执取，所以想要说明的这个意义以两种遮遣的方式都不能说'有无二实相的特征'。
为了说明这点，如果是无遮的意思，则仅仅以遮遣二者为无而力尽，因为无的过失不是遮遣为主，所以胜义中不是无，因此说'如是无二实相'是不合理的诽谤。这表明如果是无遮的意思，则仅仅穷尽于遮遣所取和能取二者，而不存在二者无的其他实相特征，所以不应成立无二之外的无实相而诽谤。
如果是非遮的意思，则因为成立为主而显示无实相，这是不希望的，因为是诽谤边。这表明如果是非遮的意思，则显示所取和能取二者无之外的无实相为有，如此成立无为有就会成为诽谤边，所以这是不希望的。在此应当承许无遮而不应承许非遮。
为了显示其过患，兔角无也不是无实相，如果与胜义中相同，就会成立断见。这是说，如果成立兔角无之外的无实相，就会成为断见，同样如果成立所取和能取二者无之外的胜义无实相，也会成为断见。因为成立有为有会成为常见，成立无为无会成为断见。
'其不缘清净性又是如何'这句话是说，你们说真实见者观察圆成实性清净，因此瑜伽行派被中观派问到：'这圆成实的所缘清净性又是如何？'如果说'以无分别自性'，这是当被如是问到时，瑜伽行派说'以无分别自性是圆成实的所缘清净性'的话语。因为在胜义位时，以真实智慧缘真如时，无有诸法自性和差别等世俗分别的自性，以此为其所缘清净。

།དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་ཡུལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ འདི་ནི་འདིའོ་ཞེས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པས་ཡུལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཅན་དེ་ཡང་ ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་འདི་ནི་འདིའོ་ཞེས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་པས་ཡུལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་སྟེ།དམིགས་པ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ དག་པ་ཉིད་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེ་རིགས་པ་དང་འགལ་བས་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་ལུང་དང་འགལ་བས་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་ལས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མི་འཇུག་ན་ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བ་ མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་ཡང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྩོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་ མདོ་ལས་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་ལྷ་མོ་ལ་དྲིས་པ།ལྷ་མོ་ཁྱོད་ཡུན་ཇི་སྲིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར། ལྷ་མོས་སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་གནས་བརྟན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ན་བདག་ བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།།གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷ་མོ་ཁོ་བོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ། །ལྷ་མོས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གནས་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ནི་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了说明这是不合理的，具有所缘的智慧并非是无分别的，因为虽然不分别'这是这个'，但是由于有境相显现，就如同眼识一样。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和比喻。就如同眼识虽然没有分别的分别和随念的分别，虽然没有'这是这个'这样对诸法的自性和差别等的言说分别，但由于有自性的分别，因为有境相显现，所以不是无分别。
同样，你们所说的真实智慧缘于真如，虽然因为没有遍计所执的自性的执著，而没有'这是这个'这样对诸法的自性和差别等的言说分别，但因为是有所缘的，由于有境相显现，就有成为非无分别的过失，所以不能说'以无分别的自性，其所缘是清净的'。
因为有所缘就不是无分别的缘故。首先，这些瑜伽行派认为胜义中真实智慧缘于真如是清净的这种观点，因为与理相违而不合理。
现在为了说明与经典相违而不合理，经中说：'什么是胜义谛？连智慧也不行，何况文字'，又说：'无所见即是见真实'，又说：'梵天，如来的菩提是无所缘的'等等，与这些也相违。
等等的词，是指在圣无垢称所说经中，长老舍利子问住在圣无垢称家中的天女：'天女，你经过多长时间将现证圆满菩提？'
天女说：'当长老具有凡夫法时，我就将现证圆满菩提。'
长老说：'天女，我将具有凡夫法是不可能的。'
天女说：'尊者舍利子，同样，我现证圆满菩提也是不可能的。为什么呢？因为菩提是无住的，所以任何人现证圆满菩提是不可能的。'

།གནས་བརྟན་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷ་མོ་འོ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། ལྷ་མོས་སྨྲས་པ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཡི་གེ་དང་། བགྲང་བ་དང་། བརྡའི་ཚིག་བླ་དགས་ ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་ནི་འགའ་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་བདེན་པ་པོས་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་བདེན་པ་པོ་ལ་སྨྲས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་མཉེས་པར་ བྱས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྐང་ཞིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ།བདེན་པ་པོས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་བམ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཞིག་དམིགས་ན་ནི་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱའོ།།གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་སྨྲས་པ། བདེན་པ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་གིས་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ཡང་མ་གྱུར་ཏམ། བདེན་པ་པོས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བགྲང་བར་བྱས་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དག་བསྡུས་ཏེ། ལུང་དེ་དག་དང་ཡང་འགལ་ལོ། །རྟོགས་པར་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དེ་འཇུག་པ་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་བྱ་དང་།ཤེས་པ་གཉི་ག་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་མེད་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་སྨྲ་བའི་ཚུལ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་ཉིད་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཁུངས་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་དཔེར་ན་ཐག་པ་བསྡོགས་པ་ ལ་སྦྲུལ་དུ་འདུ་ཤེས་པས་ཐག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་ན་སྦྲུལ་གྱི་འཇིགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ རིགས་པས་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཐག་པ་བསྡོགས་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་བློ་སྐྱེས་ན་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་སྐྱེའི། དེའི་བློ་མ་སྐྱེས་ན་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱོན་ཆ་མི་མཉམ་པ་སྐྱེས་ན་ནད་དུ་འགྱུར་གྱི། དེ་ མ་སྐྱེས་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འདོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།

上座说道：'天女啊，那么佛世尊不是如恒河沙数那样现前圆满成佛，并且正在现前圆满成佛，以及将要现前圆满成佛吗？'天女说道：'所谓过去、未来、现在诸佛，这些都是文字、数目和言说的假名，究竟义中实无任何现前圆满成佛。'等等所说。
在《圣谛者所说品》中：'具寿大迦叶对谛者说：善男子，你既已令诸如来欢喜，为何你自己不圆满资粮而现前圆满成佛？谛者说道：大德迦叶，如果我执著于菩提或现前圆满成佛，我才会现前圆满证得无上正等正觉。'
上座大迦叶说道：'谛者，难道不是有如恒河沙数的菩萨发愿后现前圆满成佛了吗？'谛者说道：'大德迦叶，具增上慢的众生们如此计数，但究竟义中菩提不可得，菩萨也不可得。'等等所说。
总结这些教证也相违。所证无生，如是智慧也无生，故成立无入。这表明了胜义中所知与能知二者皆无生，因此瑜伽行派所计的真实智慧不入真如得以成立。
世尊说以与所知无别的智慧通达一切，这也是成立的。因此，依止中观派的说法方式才是善妙的。这是无入成立的功德、教证和结论。
假如认为：如同见到绳索本性则蛇的恐惧平息一样，由见真如则烦恼寂灭，因此应当缘于法界。这是他方欲以正智缘于真如的立论词。
为显示这不应理，如同于盘绕的绳索生起蛇想则因邪解而生恐惧，若不生此想则因正解而无恐惧；如同诸大种不平衡则成疾病，若无不平衡则无痛苦。同样，不应认为生起缘真如的智慧。这说明了以无所缘的方式修习不住道的方法。



དེས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། རྟག་པ་ དང་།ཆད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། དོན་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚུལ་དུ་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་ ཉེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ བདག་ཅག་གིས་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་གསོལ་བའི་ཚེ།འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་དག་བདག་ཅག་གིས་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་མཆི་བ་འདི་ནི་ལོག་པར་སྨྲ་བ་ལགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་ དུ་ཞེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་གང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བགྱི་བའི་ཆོས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཡང་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་སླད་དུ་བདག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་བགྱིད་དོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།འཇམ་དཔལ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་ནས་ཇི་ཡང་མ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནར་ལངས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་ པས།།སངས་རྒྱས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད། །མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་ངེས་གྲོལ་བ། །དམིགས་མེད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟོད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ།།ད་འདི་མན་ཆད་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ། བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བ། རིགས་པ་དང་། ལུང་གཞན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་དམིགས་ན། ཇི་ལྟར་དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྟོག་གེ་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་གོམས་པའི་ཉམས་མེད་པ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ། །དེ་ལ་རིག པ་དང་ལུང་གིས་དམིགས་པ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤེས་བྱ་དང་དེ་ཁོ་ན་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ པས་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཡང་ དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

这是教示以无所缘的方式修持无住之道。为了说明其道理，说道：'诸法在一切方面都不成立，这是诸法的真实性。由于这在一切方面都不会成为所缘境的实体，所以不应成为所缘。'
即内外诸法在胜义中，生灭、常断、来去、一异等一切方面都不成立，这就是真实性。由于这在真实智慧以及如是真如的趣入方式等一切方面都不会成为所缘境的实体，所以不应成为所缘。
如是在《圣海慧问经》中，世尊对所有菩萨宣说要受持正法时，当其他所有菩萨都说'我等当受持正法'之时，文殊师利童子说道：'世尊，这些菩萨说我等当受持正法，这是邪说。为什么呢？因为在现证圆满正觉时所说的任何可受持之法都不存在。世尊，因此我不以受持正法而执取。'世尊说：'文殊师利，善哉善哉。坐于菩提道场时，正是以一无所得而起。'
为了说明无所缘的教证，文殊师利童子对世尊赞颂道：'佛具虚空相，虚空亦无相，能所相解脱，礼敬无所缘。'这是出自《圣入一切佛境界智光庄严经》。
从此以下，将说明如是以无所缘方式修持无住之道时，遣除他人邪解的疑惑，以及用其他理证和教证来成立。如果有人这样想：'如果如来不缘法界，那么如何通过证悟法界而成佛呢？'这是执著所缘的论师们由于没有无所缘真实的修习经验而如是思维。
为了以理证和教证说明无所缘的真实义，说道：'由于一切法在一切方面都不成立，所以遍智的境界即是真实性。'即通过所知、真实性、境界和智慧无生的方式证悟法界而成佛。如所说：'诸如来的菩提是以无所证而显现。'
这表明遍智慧也非真实性的有境，诸法的真实性也非所缘境，证悟此平等性而显现者即是佛世尊。

།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ནི་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་ཅན་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་ བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་མདོ་སྡེ་ལས་དོན་ དམ་པ་ནི་བརྟག་པར་མི་ནུས་པ་དང་།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དགག་པ་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕྱིར་ཟློག་པའི་ཚིག་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ལུང་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བཀག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་དེ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་བརྟག་པའི་སྒྲུབ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འོ་བུ་ཅག་གཉི་ག་ལུང་ལ་བརྟེན་པར་འདྲ་ཡང་ཁྱེད་ལ་ནི་ལུང་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པས་དོན་དམ་པར་སྟོན་པར་ཡང་མི་ནུས་ཀྱི། ཁོ་བོ་ལ་ནི་ལུང་དང་མཐུན་པའི་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པས་དེའི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བཀག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པ་པ་ཡང་འགྲུབ་བོ།།དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་དེ་ནི་རྟོག་གེ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བརྟག་པའི་བསྒྲུབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་།དེ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་བསྟན་དགོས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་གླན་ཀ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔྱད་པ་རྒྱས་པར་ནི་དབུ་མའི་སྙིང་པོ་འདི་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་ནས་ རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པའི་གཞུང་བསྟན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་མི་འཐད་པར་དཔྱད་པ་རྒྱས་པར་ནི། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་མའི་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དབུ་ མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་ནས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་རོ།

为了说明瑜伽行派所认定的真实智慧和真如的否定，说'缘真如的智慧不应是胜义境，因为是有为法的缘故，如同眼识'。这是显示瑜伽行派所认定的缘真如的真实智慧在胜义中不是智慧的推理。
这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同眼识因为是有为法而不应是胜义境一样，瑜伽行派所认定的缘真如的智慧也因为是有为法而不应是胜义境。
同样，其所缘的真如也是具有欺诳性且非真实，因为是所缘的缘故，如同色法。这是显示瑜伽行派所认定的真如所缘是具有欺诳性且非真实的推理。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同色法因为是所缘而具有欺诳性且非真实一样，真实智慧的所缘真如也因为是所缘而具有欺诳性且非真实。
如果说：'由于经中说胜义是不可思议且非寻思境界，所以不应以推理来说明。'这是对方中观派用前两个推理否定真实智慧和真如的反驳语。
对此，注释者回答说：'虽然胜义不是推理的对象，但通过契合圣教的推理力，遮遣一切分别而成立无分别智慧，所以推理并非不重要。因为除此之外没有其他检验真实与非真实的方法，所以这种反驳不合理。'
虽然我们双方都依赖圣教，但你们没有契合圣教的推理，所以也不能显示胜义；而我有契合圣教的推理，通过其力量遮遣一切分别，从而也能成立胜义的无分别智慧。
因为这样成立，所以虽然胜义不是寻思者推理的对象，但这种推理并非不重要。因为在世俗谛中，除了推理的明晰性和真实性之外，没有其他检验真实与非真实的方法，所以也需要用推理来说明，因此你的反驳不合理。
详细的考察将在《中观心论》的'入瑜伽行派真实性品'中与瑜伽行派一起进行。这是说明大乘中观派的教义以及分别唯识宗教义不合理的详细考察，将在阿阇黎清辨自己所著的《中观根本颂·中观心论释·思择焰》中的'入瑜伽行派真实性品'中阐述。

།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་སྟེ། འདི་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་རང་གི་སྡེ་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་རིགས་པ་དང་རིགས་ པ་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞར་ལ་བཤད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་བསྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་བལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་ པ་མེད།།གང་ཞིག་སྤང་དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད་ན་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྔ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྭ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པ་དག་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན།གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤང་དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ། ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་དག་ལས། །མྱ་ངན་འདས་མེད་མྱ་ངན་འདས། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་བསྟན་པ་མཛད། །ནམ་མཁའ་མདུད་པ་བོར་བྱས་པ། །ནམ་མཁའ་ཉིད་ཀྱིས་བཀྲོལ་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བཟོ་མཁན་སྐུད་པ རིང་པོས་འདྲུབས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པའི་སྐུད་པ་དེ།ནམ་མཁའ་ལ་འཇུར་མདུད་འཆའ་བ་ནམ་མཁའ་ཉིད་ལས་འགྲོལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་མཛད་ཅིང་། དེ་དག་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་བསྟན་པ་མཛད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅུང་ཟད་མེད། །བསྟན་པར་བྱ་བའང་ཅི་ཡང་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། འཕགས་པ་ཚངས་པས་ཞུས་པའི མདོ་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འཚལ་བ་དེ་དག་ལས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མ་མཆིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་པ་དེ་དག་ལ་འཁོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་མ་མཆིས་སོ། ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ལགས་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལགས་པའི་སླད་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་གཏི་མུག་ཅན་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་པ་དེ་དག་ནི ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་ལྟུང་བ་ལགས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན། ཏིལ་དག་ལས་ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་དག་ལས་མར་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་པ་དེ་དག་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ལགས་པར་བདག་སྨྲའོ།

附带说明即可。这是为精进者与自部共同辨别正理与非理而略作阐述。这是附带说明的结语。
此处本品的意义是通过指出他方在品初所说的论证过失，从而显示涅槃无自性。这是结语和量果。
在这第二十五观涅槃品中，本品的量果义理是：他方在品初说：'若一切皆空，则无生亦无灭，何所断何所灭，而说为涅槃？'以此说明对于主张无自性者，从无自性中不能获得涅槃，因为无生灭的缘故，如同石女儿。
若认为诸行可以涅槃，则应知诸行在胜义中确实有自性，因为通过断除烦恼和灭尽名色而获得涅槃。如同骡等无角者，不能说彼等无角。对此论证过失，以'若一切不空，则无生亦无灭，何所断何所灭，而说为涅槃？'等语显示涅槃无自性。
对于显示涅槃无自性有何功德，以及对于有人说此论述仅是干瘪的论理著作的说法，为了破除此说，此处也应以可信圣教为依据而成立。因此说：'一切大乘经中，世间怙主宣说，无涅槃涅槃，如同虚空解开，虚空中打的结。'
譬如工匠用长线做缝纫工作时，虚空中打的结从虚空中解开一样，世尊现证圆满菩提后，也宣说涅槃等非实有法在世俗言说中存在，同时也宣说它们在胜义中无自性。如说：'此中无所除，亦无少所立，于实见真实，见实得解脱。'
同样，在《圣梵天所问经》中说：'世尊，若有人寻求任何法生灭，彼等不得佛陀出世。世尊，若有人从实体中寻求涅槃，彼等不能真实超出轮回。何以故？世尊，因为一切相寂灭、一切动摇息灭即是涅槃。世尊，愚痴者从实体中寻求涅槃，彼等虽于善说法律中出家，却堕入外道见。世尊，若有人如从芝麻出油、从牛乳出酥那样寻求一切法本来涅槃者，我说彼等是增上慢外道。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཆོས་འགའ་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འགགས་པར་མི་བགྱིད་ཅིང་ཆོས་འགའ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འཚལ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་ མི་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དོན་ནི་གང་ཟག་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གང་དག་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་རྟོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དག་ལ་དཔེར་ན་ཏིལ་དང་།འོ་མའི་དངོས་པོ་ལས་ཏིལ་མར་དང་། མར་གྱི་དངོས་པོ་ཚོལ་བའི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་བསལ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་དངོས་པོར་གྱུར་པ་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་པས་སྤོང་བར་ཞུགས་པ་ སྟེ།དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་། འཁོར་བ་ལས་འདའ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འཐོབ་པ་ཡང་མེད་དེ། མི་གཏི་མུག་ཅན་དེ་དག་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་སྣང་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་ལྷུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་ཡང་དག་ པར་ཞུགས་པ་གང་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ཞིང་ཆོས་འགའ་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འགག་པའམ།འཐོབ་པའམ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལས།རབ་འབྱོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་འཁྲུག་གློང་བ་ཡིན་ཏེ། ང་ཡང་ དེ་དག་གི་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་ངའི་ཉན་ཐོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། བློ་ཡིས་རྣམ་པར་གཞིགས་ན་ནི། །བརྟགས་པ་མེད་ཅིང་གཞན་དབང་མེད། །གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ མིན་ན།།ཇི་ལྟར་བློས་ནི་རྣམ་པར་བརྟག་།དངོས་ཉིད་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །ཀུན་གཞི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །བྱིས་པ་ངན་རྟོག་རོ་འདྲ་བས། །དེ་དག་རྣམ་པར་བརྟགས་པར་གྱུར། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་ གྲུབ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་། གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་ཐམས ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

世尊说瑜伽行者正确趣入时，不生起任何法，也不灭除任何法，不获得任何法，也不证悟任何法等等这些话也是成立的。其意义是：那些具有增上慢的补特伽罗，观想诸法生灭，从实体中寻求涅槃，并且如同从芝麻和牛奶的实体中寻求芝麻油和酥油一样，从众生相续的实体中，通过清除烦恼等垢染而欲求获得真如实体的人们，他们是以颠倒方式趣入断除的。对他们来说，既没有佛的出现，也没有从轮回中解脱，也没有获得涅槃。那些愚痴的人们虽然看似在这善说的律法中出家，但实际上已堕入外道见解。
正确趣入的瑜伽行者，观一切法平等，不欲求任何法的生灭、获得或证悟，显示他们已趣入无住涅槃界。同样，在《般若波罗蜜多经》中广说：'须菩提，涅槃也如幻如梦。'同样在《圣菩提藏经》中说：'舍利子，那些从实体中寻求涅槃的人们是愚痴的，我不是他们的导师，他们也不是我的声闻。'同样在《圣楞伽经》中说：'以智慧观察时，无遍计无依他，若无成就实体，如何以智观察？无实性无识，无有阿赖耶，如愚者恶分别，彼等成遍计。'等等这些教说都是成立的。
如是这些可信的教证成立，是显示涅槃无自性的功德和依据。这些由此论所解释的对象，也是依据上师亲口所说的智慧波动和解释者的智慧。由阿阇黎清辨所造的《中观根本论释·慧灯论》中《观涅槃品》第二十五品广释，由阿阇黎观自在律仪所造圆满。
现在同样由空性遮破违品差别而显示世俗缘起义故，开始造作第二十六品。此处'由...故'的词义，应视为趣入立宗的因义，以及与下文相连的意义，词义如前。其中就趣入立宗的因义而言，说'现在同样由空性遮破违品差别'者，论师在造作观缘品第一品时立宗说一切法无生，此处也是依据论师先前如何立宗的因义而如是说。'同样'是如前所说的方式。空性是自宗。

།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འོག་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་ཁྱོད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར། སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་།།སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འབྱེར་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བ་ངན་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་འཇིག་རྟེན་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་སྙན་པར་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་སུན་དབྱུང་བར་འདོད་པས།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཐ་སྙད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན། རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པར་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདི་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏེ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འབྱེར་བར་བྱེད་པ།ལྟ་བ་ངན་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ཐུགས་ཆུད་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་སྙན་པར་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ ཀྱིས་དེ་སུན་དབྱུང་བར་འདོད་པས།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འབྱེར་བར་བྱེད་པ།ལྟ་བ་ངན་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྙན་པར་གྲགས་པ་ཡོད་ལ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ནི་དེ་སུན་ དབྱུང་བར་འདོད་པས།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སྨྲས་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ཚིག་དེ་ལ་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་ཏོ།

其不相顺之方面是对方的立场，即是说主张诸法有自性。'其差别'是说对方为了成立诸法有自性而安立前宗，下文说：'你在前一品中说：佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法。'这是因为世尊宣说缘起，驱散外道群鹿，息灭恶见过患，通达此理，世尊于世间称为佛陀而美名远扬，因此你们想要破斥而说：'佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法。'所以这将成为自语相违。
'为破彼'是说为了破除彼义而造作第二十六品。依据下文所说义理，是说为了宣说世俗缘起义而造作第二十六品。十二有支观察品第二十六品下文所说的内容是宣说世俗缘起，因此依此而如是说。
此品的果为何？以何方式获得彼果？宣说世俗缘起是此品的果，以破除空性违品差别的方式获得彼果，因此注释者在品的衔接处首先说明方便与方便所生果。为了说明所说'空性违品差别'，此处说：'你在前一品中说：佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法。'这是因为世尊宣说缘起，驱散外道群鹿，息灭恶见过患，通达此理，世尊于世间称为佛陀而美名远扬，因此你们想要破斥而说：'佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法。'所以这将成为自语相违。
这表明对方说：世尊宣说缘起，驱散外道群鹿，息灭恶见过患，通达此理，世尊于世间称为佛陀而美名远扬，而你们中观派想要破斥而说：'佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法。'所以你们的言说将成为自语相违。这是说明前宗。

།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་ ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱིར། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི། །ལས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བར་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་སྤྱིའི་དོན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། ། ཞེས་སྨྲས་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་རི་དགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འབྱེར་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བ་ངན་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་སྙན པར་གྲགས་པ་དེ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚིག་སྔ་མ་དེ་ལ་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ད་འདིར་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ད་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་པོ་དེས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་བདག་མེད་པ།གཡོ་བ་མེད་པ། སྐད་ཅིག་མ་དག་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེས་བསྒྲིབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེབས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་གང་ཟག་བསྟན་ཏེ། དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ།།འདིར་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མ་བསྒྲིབས་པས་ནི་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ། །མ་རིག་ པས་བསྒྲིབས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁོ་ན་ཞེས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱུ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ། །མ་རིག་པ་ཁོ་ནས་བསྒྲིབས་པས་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་ གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི། མ་རིག་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་འབའ་ ཞིག་གཟུང་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ན། མ་རིག་པ་གཟུང་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བ་དང་། དུང་གི་མ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་དཔུང་དང་བཅས་པ་གཞན་ གྱི་ཡུལ་འཁོར་ལས་རྒྱལ་བ་ལ་འཁོར་དཔུང་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྲོག་ཆགས་དུང་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨད་རྣམས་མཚོ་ལ་རྐྱལ་བ་ན་མ་མོས་ཐོག་དྲངས་པ་ལ་བུ་རྣམས་ཕྱིར་བརྒྱུད་དུ་ཕྲེང་བ་ཐབས་སུ་ འགྲོ་བ་ན་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་ཡིན་ཡང་མ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུང་གི་མ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི།མ་རིག་པ་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་སྨོས་སོ།

现在为了通过破除空性的违品差别来显示世俗缘起，对于如此所说的回答，此处由注释者本人所说：'因此解说：由于无明遮蔽而再有，故三种行，由彼等造作诸业，而趣轮回。'等等。
此处总义是，我们中观派就胜义而言，如说：'一切所缘寂灭，戏论寂灭即为寂。'依此而说：'佛于何处，于谁亦未说任何法。'然于世俗中，承许有佛世尊通达缘起，如同驱散外道群鹿般息灭恶见过患之教法，以此闻名于世间为佛陀，承许此事也不违背我们前说。
因此，今当广说十二缘起支之体性、次第及联系等。今当说明第一偈颂中所说'无明缘行'之体性、次第及联系等。其中，无明即是与明相违之法，或因不知十二缘起支无我、无动、刹那性故称为无明，此说明无明之体性。
'被彼遮蔽'即是被覆盖，此说明被无明所蔽之补特伽罗。由此造作诸行，此说明次第及联系。此处应当确定唯被无明遮蔽才造作诸行，未被遮蔽则不造作。'唯被遮蔽'之词义如是显示。
但不应确定唯造作诸行，因为识等余支亦有此因。此说明不应连接'唯诸行'之词。亦不应确定唯由无明遮蔽，因为还有其他烦恼存在，此说明不应连接'唯无明'之词。
此处若有人问：若诸行有无明以外的烦恼为因，为何唯取无明？答：虽然贪等烦恼亦是诸行之因，但取无明是因为它是主要的，如同王之胜利及螺母之行走。譬如国王与军队一起战胜他国，虽有眷属军队，但因国王为主要故说'王胜'。又如名为螺的生物之母众游泳时，由母领头，子众后随成列而行，虽都在行进，但因母为主要故说'螺母行'。如是，虽然贪等其他烦恼亦是诸行之因，但因无明为主要，故说'无明缘行'。

།ཇི་སྟེ་ ཡང་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་ཕྱིར་རིགས་ན།དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་དེ་སྙམ་དུ་དོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། མ་རིག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷའི་ཕོ་བྲང་ན་ལྷ་ མོ་དང་རྩེ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་པས་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཡང་བརྒྱུད་པས་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འཁོར་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་མི་དགེ་བ་ཡིན་པས་དེར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ནི་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པས་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་པ་རང་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་ པས་འགྲོ་བ་རྒྱུད་ལྔ་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡང་སྲིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཡང་སྐྱེ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་དོན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེའི་དོན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་སྦྱར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སམ། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཀྱིས་ མཚོན་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དགུར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ལས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འགྲོ་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལས་དེ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འགྲོ་བར་འགྲོའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྲོ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡོད་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་འགྲོ་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུའོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་འགྲོ་བ་རྒྱུད་དྲུག་པོ་དག་བསྟན་ཏོ།

假如有人这样想：'不善业行是从无明因而生'这种说法是合理的，因为愚痴是不善的。那么善业行又是如何呢？这是其他人心生疑惑的话语。
对此回答：就像具有无明的天界宫殿中，想要享受与天女嬉戏快乐而行善一样，无明也是间接的因，因为轮回是胜义的不善，所以属于轮回的善业也是不善，因为无明是造作这些的因，所以没有过失。因为无明是造作这些善业行的因。
'再有'是指存在因果相续关系而再次存在，即'再生'的意思。这是说明五蕴存在着自身因果相续关系，五道轮回再次存在，即是'再有'，是'再生'的意思。
'为了再有'是为了再次存在的意思，这是说为了这个目的而造作三种行。
'行'是指造作诸行，这说明了行的本质。
'三种'是指福行、非福行、不动行的差别，或者身行、语行、意行的差别，这是说明以数量表示的含义。
'所造作的'是指福等小、中、大的差别，这说明三种行各有小等差别分为九种。
'以这些业趣向'是指趣向福德、趣向非福德、趣向不动的趣向，这说明以福德、非福德、不动趣向的业，依次趣向福德、非福德、不动的趣向。
首先这些说明了以无明缘造作诸行，以行趣向诸趣。
现在，行如何趣向诸趣呢？为了说明'行缘识'，说'缘行之识，趣入诸趣'，这也说明了行缘识的本质、次第、关联等，即缘行的识趣入趣处。
'缘行'是指有行缘的识叫做缘行识，这说明'行缘识'的词义就是缘行的识的意思。
'识'是指分别了知诸法，这说明了识的本质。
'诸趣'是指天等种类的趣向的诸趣，这说明了六道轮回。

།འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །འདིར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏོ།།འདུ་བྱེད་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ། ། རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་བའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྐྱེན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས ངེས་པར་མི་གཟུང་བའི་དགོས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་བཅས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྐྱེན་དང་ ཡང་ལྡན་པ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འཐོབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲིད་པ་དག་གི་བར་ན་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡོད་པས་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ནས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་མར་མེའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འགྲོ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་ སྲིད་པ་དག་གི་བར་ན་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུན་མེད་པར་འདོད་དོ།།དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་ པའི་ཁམས་ཉིད་དང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་གི་བར་ན་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཉིད་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་གི་བར་ན་ཡང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་ གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་མེད་དེ།འཆི་བའི་སྲིད་པ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་སྲོག་ཆགས་པད་པའི་འགྲོས་བཞིན་དུ་ཐོད་རྒལ་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་དོ།

'将趣入'是指'将出生'的意思，这表明由诸行为缘的识趣入并结生于诸趋处，应当如此理解其次第和连接。
此处不应执著'唯有诸行为缘的识将趣入'这样的说法，这是说明不应连接'唯有诸行为缘的识'这样的词语。
也不应执著'不是唯有诸行为缘的识将趣入'这样的说法，这是说明不应连接'唯有诸行为缘的识'这样的词语。
也不应执著'唯有诸行为缘的识将趣入'这样的说法，这是说明不应连接'唯有诸行为缘的识'这样的词语。
为了说明不应如此三种方式执著的必要性，说道：'因为诸心所也将趣入，因为阿罗汉虽有诸行但不结生后有，因为也有爱等诸缘的缘故'，应当如此依次说明不应执著的必要性。
那么应当如何执著呢？应当这样理解：由诸行为缘的识及诸心所，除阿罗汉相续外，具有爱等诸缘，将结生于诸趋处。
在此诸论师的见解有所不同。有些人说：以所谓中有的名色相续获得趋处的境界。其他人则说：由诸行为缘的识以生起的方式获得趋处。
关于'由诸行为缘的识将结生于诸趋处'这一说法，圣者说一切有部等论师认为：以所谓中有的名色相续获得趋处的境界。即从色界死后，往生色界或无色界的诸有之间，有所谓中有的名色相续，从死有到中有和生有，如灯焰相续般连续而行。从无色界死后，往生无色界或从色界往生无色界的诸有之间，则认为无所谓中有的相续。
大众部等论师则认为：由诸行为缘的识以生起的方式获得趋处。如同从无色界死后往生无色界或色界的诸有之间无中有一样，从色界死后往生色界或无色界的诸有之间也无所谓中有的名色相续，认为从死有到生有如青蛙跳跃般跳跃而行。

།དེ་ལ་སྔ་མ་དག་ན་རེ་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་གང་དུ་འགག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཐོབ་པར་ འདོད་དེ།གཟུགས་ཅན་ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཆོས་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་གང་དུ་འགག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ སྐྱེ་བ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ན།འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པར་འདོད་པས། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཉིད་དང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་གི་བར་ན་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་མེད་ལ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཉིད་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཤི་འཕོས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་གི་བར་ན་ནི་བར་མ་དོའི སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡོད་དོ།།ཡང་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཆི་བའི་ཡུལ་ནས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གསོན་པོའི་གནས་སྐབས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡོད་པར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་གཞན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གསོན་པོའི་གནས་སྐབས་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཆི་བའི་ཡུལ་ནས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་ ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་གང་དུ་འགག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་ཡང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཆི་བའི་ཡུལ་ནས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཐོབ་ པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཉིད་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕྱི་མ་པ་དག་ན་རེ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་འཆི་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་ནི་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་ བར་དུ་མ་ཆོད་དེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་མེད་པར་འཆི་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་དེ་བཞིན་དུ གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་འཆི་བ་གཟུགས་ཅན་དང་།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དག་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས། གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ སུ་སྐྱེ་བ་ལ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དག་ལ་ཡང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེས་ནི་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་ པར་བསྟན་ཏོ།

对此，前者说道：有形众生灭尽处的色身相续生起，是相续不断地在他处生起而获得他处。因为若是有形者则随行于流转相续之故，譬如灯火。这是圣一切有部等诸位阿阇黎证成中有存在的比量。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如灯火是有形者，随行于流转相续之故，相续不断地在他处生起而获得他处。如是，有形众生灭尽处的色身相续生起，也是有形者，随行于流转相续之故，相续不断地在他处生起而获得他处。
因此，从无色界死亡转生到无色界本身和有色界的死有和生有之间，没有名为中有的名色相续。而从有色界死亡转生到有色界本身和无色界的死有和生有之间，则有名为中有的名色相续。
或者说，依于色的名色相续从死亡处往生到其他处，因为如同活着时的状态一样。这是圣一切有部等诸位阿阇黎主张中有存在的立宗的另一个能立法和譬喻。譬如活着的状态是依于色的名色相续从死亡处往生到其他处，相续不断地在他处生起而获得他处。如是，有形众生灭尽处的有形相续生起，也是依于色的名色相续从死亡处往生到其他处，相续不断地在他处生起而获得他处。因此，从有色界死亡转生到有色界本身和无色界时有中有。
后者说道：在有色界的死有和生有之间并非被其他有隔断，因为具有漏故，譬如无色界的死有和生有。这是大众部等诸位阿阇黎证成无中有的比量。这些也依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。譬如从无色界死亡转生到无色界和有色界的诸有，因为具有漏故，不被其他有隔断。如是，从有色界死亡转生到有色界和无色界的诸有，也因为具有漏故，不被其他有隔断。
因此，如同从无色界死亡转生到无色界本身和有色界时无中有一样，从有色界死亡转生到有色界本身和无色界时也无中有。这表明因为不被其他有隔断故无中有。

།ཡང་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལུས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ལུས་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དགེ་འདུན་ ཕལ་ཆེན་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ལུས་ནི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ལུས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལུས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ དང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ལུས་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེས་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལུས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ལུས་མ་ཡིན་པས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཡུལ་ གཞན་འཐོབ་པས་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས།འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་ལུང་ལས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་ཅི་རེ་ཞིག་ འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གང་དུ་འགག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་ པ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་གང་དུ་འགག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་ཆགས་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བས་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བར་མ་དོའི་སྲིད་ པ་མེད་པར་ཡང་ཁ་ཏོན་དང་།མར་མེ་དང་། རྒྱ་དང་། མེ་ལོང་དང་། སྐད་དང་། མེ་ཤེལ་དང་། ས་བོན་དང་། སྐྱུར་དག་གིས་ཕུང་པོའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་འཕོ་བར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཐད་པ་དེས་ཀྱང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མེད་པར་ གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་མ་ཡིན་པ་ན་རེ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་དག་ལ་སྐྱོན་དེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པས་རང་ཉིད་དེ་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་ན་རེ་ཕྱི་མ་པ་དག་གིས་སྔ་མ་པ་ དག་ལ་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པས་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ངེས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་བཏགས་པ་དེ་སྔ་མ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་པ་དག་ལ་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་དེ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དོན་གྱིས་གོ་བ་ལས་དཔག་ན་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཉིད་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །དེ་དག་གིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།

或者，对于有情众生死有之后立即所生之身不是中有身，因为是异熟果，且属于苦谛，如同现前受用之身。这也是大众部等诸师用来证明无中有的另一种推理。
这些应当依次配合法、所立法、能立法和譬喻，如同现前受用之身因为是异熟果且属于苦谛而非中有身一样，有情众生死有之后立即所生之身也因为是异熟果且属于苦谛而非中有身，因此也说明无所谓中有。
这表明死有之后立即所生之身不是中有身，所以无中有。
另外，意生身因为能获得他处而随顺相续流转，因此因不确定故中有不成立。这是大众部等诸师对圣一切有部等诸师的特殊理由'因为随顺相续流转'的不定性之证明语。
他们说，此处经中说意生身虽无色而能获得他处也随顺相续流转，因此，是否因为随顺相续流转，如同灯火般，有情灭处之色相续生起相续不断而生于他处获得他处？
还是因为随顺相续流转，如同意生身获得他处般，有情色身灭处之色相续生起不相续而生于他处获得他处，因为不确定故中有不成立。
为显示其合理性，他们又说：'无中有，应由智者以诵经、灯火、印、镜、声音、火晶、种子、酸等不移转蕴相续而了知。'意思是以此理由也成立无中有。
其他人说，若是无色则因随顺相续流转，因为是特殊理由故前者无此过失。这是其他人即论师清辨自己说，后期论师对前期论师说意生身获得他处随顺相续流转故因不确定而中有不成立的因过失。
前期论师的理由是'若是有色则随顺相续流转，如同灯火'，因为是特殊理由故前期论师无不定过失。由此可知，论师清辨自己承许有中有。
以上解释了'行缘识'。

།ད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་གྱུར་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་གཞོལ་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞོལ་བར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ འཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ།།འདིར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་མིང་གི་རྐྱེན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ནའི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་སེམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ ཅན་ཁོ་ནའི་མིང་དང་གཟུགས་ཅེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བར་བསྟན་ཏོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་དང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། གཟུགས་སུ་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་མིང་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་དུ་མ་ གཏོགས་པ་འཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་གྱུར་ན། །སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་མཆེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་མཆེད་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག ནི་མིག་དང་།རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཡུལ་ཁ་དོག་དང་། གཟུགས་དང་བ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་ལྡན་པའོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་བར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་ཡུལ་སྒྲ་ལ་ སོགས་པ་དང་།གཟུགས་དང་བ་དང་། རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་གནས་དང་ལྡན་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་འགགས་མ་ཐག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་དང་། སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ།

现在为了说明'识缘名色'，说'当识入住时，名与色得以生起'等。这也说明了识缘名色的本质、次第和联系等。应理解为'由识为缘而名色得以生起'。
'名'是指趣入诸趣或为烦恼所趣，即四种非色蕴，这说明了名的本质。'色'是指可成为色的，即四大种及所造色，这说明了色的本质。如是，应知由识为缘而名色得以生起的次第和联系。
此处也不应执著仅由识为缘的名色，因为无明等也是其缘，这说明不应执著'唯识为缘的名色'。也不应执著'唯名色为识之所缘'，因为化生者的六处也以识为缘，无色界的名也以识为缘，这说明不应执著'唯名色为识之所缘'。
也不应执著'唯识为缘的名色'，因为阿罗汉最后心不为缘，这说明不应执著'唯识为缘的名色'。那么应如何理解？应理解为：由识与无明等为缘的名色，以及化生的六处，无色界的名（除阿罗汉相续）得以生起。这些说明了'识缘名色'的含义。
现在为了说明'名色缘六处'，说'当名色生起时，六处得以生起'等。这也说明了名色缘六处的本质、次第和联系等。应理解为'由名色为缘而六处得以生起'。
'处'是指识生之门增长，这说明了处的本质，即六根各自令其识生起之门增长广大。'六'是就内六处而言，即眼、耳、鼻、舌、身、意等处。
眼处具有色境、净色及眼识所依。耳等乃至身处也具有声等境、净色及耳等识所依。意处是六识聚刚刚灭去者。这说明了诸处的数量、各自本质和特征，应知这些得以生起的次第和联系。

།འདིར་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་མིང འབའ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་ཞེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཁོ་ནའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་མིང་དང་གཟུགས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཁོ་ནའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་མི་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དེ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་།མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཐོབ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རེག་པའི་གནས་སོ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དེ་ལས་སོ།།རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྲད་པ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། མཚན་ཉིད་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། རེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཚོར་ བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་ཉིད་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འོག་ནས། མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེག་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེག་པའི་རྒྱུའི་མིག་དང་གཟུགས་ནི་སྔ་ནས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་མི་དགོས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ། བརྟེན་ནས་རེག་པའི་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་ནི་བཤད་མི་དགོས་པས། དྲན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའི་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དངོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་བརྟེན་ ནས།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ཏེ། །དེ་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའི་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་དང་ དྲན་བྱེད་ལ་བརྟེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་མཚམས་སྦྱར་བའི་གནས་སྐབས་གང་གི་དུས་དང་སྦྱར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་དུས་ན་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་དུས་དང་སྦྱར་རོ།

在此也不应执著仅是名色为缘的六处，因为行等也是其缘，且化生众生的六处也仅以名为缘的缘故。此说明不应说'仅是名色为缘的六处'。
也不应执著'唯有名色为缘的六处'，因为名色也是触等的缘故。此说明不应说'唯有名色为缘的六处'。
也不应执著'唯以名色为缘的六处'，因为阿罗汉最后的名色非为缘故。此说明不应说'唯以名色为缘的六处'。
那么应如何执著呢？应说'以名色、行等为缘的六处，以及除阿罗汉相续外的触等将会生起'。这些说明了'以名色为缘的六处'。
现在为了说明'以六处为缘有触'，说道'依于六处，由此生触'。这也说明了以六处为缘有触的体性、次第和关联等，应说'将生起以六处为缘的触'。
'依于'是指获得住处。'由此'是指由六处，即由彼处。
'触'是指接触，即将感受乐受、苦受、不苦不乐受，其性相下文将说。这说明了触的体性，即是受的因的意思。
'性相下文将说'是指触的性相在下文'眼、色及识，三者和合，即是触'中说明。
其中触的因——眼和色本已存在，故不需成立其生起。为说明彼识如何生起，说道'依于眼、色及作意，唯是生起'。即应说'依于眼、色及作意，彼触因之识唯是生起'。
其中眼和色不需解释，'作意'即是意识作用。
如是为直接说明依于眼、色及作意生起触因之识，说道'如是依于名与色，识将生起'。'名'是指作意，'色'是指眼和色。即应说'如是依于眼、色及作意，彼触因之识将生起'。
如是说明依于眼、色及作意将生起识，这是在有支相连的何时与何相应呢？因此说道'于趣入之时'，即与'以六处为缘有触'生起之时相应。

།དེ་ལྟར་མིང་དང་ གཟུགས་བརྟེན་ནས།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མིག་དང་། གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་དམིགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ།རྣ་བ་དང་། སྒྲ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དྲན་བྱེད་ནི་མ་སྨོས་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཤེས་ པར་བྱའོ།།འོ་ན་འདིར། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དེ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་རེག་པ་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་རེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་སྟོན་པར། །མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་བརྟེན་ནས། །རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་སྨོས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་དགོས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རེག་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་རེག་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་རེག་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་རེག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་སྟེ་དེ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དབང་གིས་རེག་པ་བརྟག་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དེ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ སྐབས་སུ།མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་བརྟེན་ནས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་གཅིག་བླ་ཐབས་སུ་སྨྲས་པ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྱིར་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེའི་ཁྱད་པར་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ནི་རེག་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་གི་དབང་གིས་རེག་པ་བརྟག་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེག་དེ་ལས། ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ཀྱང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། རེག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་རིག་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་ བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་རེག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ།

如是依于名与色，识即得生起。这是说，如同依靠眼、色和作意而生起眼识一样，为了说明其余处也是如此，所以说：如同依靠眼和色而生起缘取色的识，同样地，依靠耳和声，乃至依靠意和诸法而生起意识。虽然未说作意，但应知依前所说之理，在一切处都是识生起的缘。
那么在此，'依于六处，从彼生触'之句所说触的内容中，不说触的本体，而说'依眼色作意，唯从彼生起。如是依名色，识即得生起'，说明识如何生起，这是为何需要？为此说：'为欲说明六处之果生起'。为欲说明触如何生起，因为要显示触生起的缘是根、境和识。
现在为显示触的真实相，若问：'那么触是什么？'答：'眼、色及识，三者和合者，即是所谓触。'这显示了触的本体。如是理解六处缘生触的次第和关联。
为详细说明彼义，所说'三者'即根、境和识。'和合'即聚集为一，这就是触。说'眼'等是为了显示差别，因为依彼等容易了解触。
在'依于六处，从彼生触'所说六处缘触的内容中，附带说'依眼色作意，唯从彼生起。如是依名色，识即得生起'这一偈颂，是为显示触的因之差别。虽然总的说是六处缘触，其差别是依根、境和作意而生识，当识生起时，境、根和识三者和合即是触。这是能生三种受的因，因为依彼等容易了解触。
以上显示了六处缘触。现在为显示触缘受，说'从彼触，受即得生起'等。这也显示触缘受的本体、次第和关联等，即应知触缘受皆得生起。'受'是了别义，即三种领受。'皆生起'即显现生起，意思是说由触缘而生受。这表明了触缘受生起的次第和关联。

། དེ་དག་གིས་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྟེ། །ཚོར་བའི་དོན་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ སོགས་པ་སྟོན་ཏེ།ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཚོར་བའི་དོན་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རལ་གྲིའི་སོ་ལ་སྦྲང་རྩིའི་ཐིགས་པས་བསྐུས་ པ་མངར་བའི་རོ་ཡུན་ཐུང་བ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མནོག་ཆུང་ལ་ཉེས་དམིགས་ཆེ་བ་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དེ་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ།།ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་འདོད་པས་དེ་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར་བར་རིགས་ན།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེ་འདོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་དེ་སྐད་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ལན་དུ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འདོད་པའི་སྲེད་པ་སྐྱེ་བས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྲེད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན། །རྣམ་པ བཞི་པོ་ཉེར་ལེན་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བླངས་པ་ ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྲེད་པ་འཕེལ་བ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པའོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་།བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་དང་མིང་དང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྲེད་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་བདུན་ཅུ་དགུ་པ། ད་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེར་ལེན་ཡོད་ན་ལེན་པ་པོའི། །སྲིད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་ལེན་པའི་རྐྱེན གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྲིད་པར་བྱེད་པས་སྲིད་པའོ། །ཡང་ན་སྲིད་པ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ། ། འབྱུང་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སྲིད་པའི་རྒྱུའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་བདེའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྲིད་པ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ།

那些是说明以触为缘而有受。现在为了说明以受为缘而有爱，所说'以受为缘而有爱，对受的对境生起贪爱'。这也说明了以受为缘而有爱的自性、次第和关联等，应当理解为由受为缘而生起爱。爱即是欲望的特征，这说明了爱的自性。'对受的对境生起贪爱'说明无闻愚夫如同舔食涂抹在剑刃上的蜂蜜滴一样，不了知暂时甜味的变苦是过患大而利益小，而对此生起贪爱，这样说明了受为缘生起爱的次第和关联。
如果有人想：乐受是有益的，所以体验时会反复希求而生起贪爱是合理的，但苦受体验时是有害的，所以不会希求，那么怎么会以此为缘而生起贪爱呢？这是他人如此询问的话语。对此回答：即使是苦受，体验时也会生起与之相关的欲爱，所以没有过失。这些说明了以受为缘而有爱。
现在为了说明以爱为缘而有取，所说'若生爱则有取，四种是近取'。这也说明了以爱为缘而有取的自性、次第和关联等，应当理解为由爱为缘而生起近取。近取是因为执取而称为近取。有些人说爱的增长即是近取。其他人说为了获得受用而努力即是近取，这说明了近取的自性。
'四种'是指欲取、见取、戒禁取和我语取的特征，这说明了数量、名称和各自的特征。这样说明了以爱为缘生起近取的次第和关联。这些说明了以爱为缘而有取。
第七十九卷。现在为了说明以取为缘而有有，所说'若有近取，则能取者的有将生起'。这也说明了以取为缘而有有的自性、次第和关联等，应当理解为由近取为缘而生起有。有即是业有，因为造作有而称为有。或者有即是生起，是生起和出生的异名。能引生有的业即是有，因为以因安立果的缘故，如说'诸佛出世安乐'一样，这说明了有的自性。这样说明了以近取为缘生起有的次第和关联。

།འདིར་ཡང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གཞན་དག་གི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རེག་པ་དང་སྲེད་པའི་བར་གྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ཅན་ཁོ་ན་ཞེའམ།རྐྱེན་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གཏོགས་པ་དག་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་གི་བྱེ་བྲག་བཅུ་གཉིས་ཐུབ་པས་གསུངས་པ་དེ་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སུ་འདུས་ཏེ། གསུམ་པོ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས། མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་གསུམ་པོ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་གཉིས་ནི་ལས་ཡིན། ལྷག་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་གཉིས་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གཏོགས་ པ་ཡིན།སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་གཉིས་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ལས་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གཏོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དག་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་གཏོགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་ཡིན་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་གིས་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ད་ལྟར་གྱི་མཐར་བལྟས་ པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་སྲིད་པ་ཡོད་པས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི།དེ་མེད་ན་དེ་མི་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་དག་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དམ།ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པས་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེས་པས་སྲེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྲེད་པ་མེད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པས། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྲིད་མི་འགྱུར། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕུང་པོ་ གསུམ་པོ་ལ་ཡང་ད་ལྟར་ཡོད་པ་འཇིག་ན་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ།ཡོད་པ་འཇིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཁོ་ནའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལ་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་གཉིས་ ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་བལྟས་པ་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་བརྒྱད་ནི། ད་ལྟར་གྱི་མཐར་བལྟས་པ་ཡིན། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་གཉིས་ནི་མ་འོངས་པའི་མཐར་བལྟས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་མཐར་བལྟས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དག་འཇིག་ཅིང་ཤི་འཕོས་ཏེ།འགགས་ན་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ་ཡོད་པ་འཇིག་པའི་སྦྱོར་བ་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གལ་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་ པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པས་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་སྲེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྲེད་པ་མེད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

在此，对于触等，不应执著为仅是缘起或仅是有缘，因为由缘而有缘起，且彼等也是其他的缘故。此说明从触至爱之间的支分，不应执著为仅是有缘或仅是缘，因为它们具有二者的本质。
识等属于现在时的，是从无明和行所说的因而生。此说明缘起十二支中，佛所说的业、烦恼、苦三者，如其所应归纳为：无明、爱、取三者是烦恼，行与有二者是业，其余是苦。
这些又归纳为三世：无明和行二者属于过去时，从识等八者属于现在时，生与老死二者属于未来时。从此处说明归纳为三世，此中现在时的识等八者是从过去时的无明和行的因而生，未来时的生和老死是现在因的果。
以上说明了'以取为缘而有有'。现在将说明'以有为缘而有生'。其中，首先说明若有现在际的取则有有，由此而有未来的生，若无则不生。
因此，若依止善知识、听闻正法、如理作意，以苦等行相见诸行是行苦性，或以空性见诸行无生时，则由生起真实智慧而不生爱，无爱则不取著，若无取著则得解脱而不再有。
缘起三世中，现在所有灭时显示果，有灭的相应也唯是现在时的相应。此说明缘起三世中，无明与行二者是观待前际，从识至有八者是观待现际，生与老死二者是观待后际。
其中，现在际的识等所有结生者灭尽死亡时，显示未来果生，有灭的相应即所谓有也唯是现在时的相应。因此，若依止善知识、听闻正法、如理作意，声闻瑜伽师以苦等行相见诸行是行苦性，大乘瑜伽师见诸行以空性无生时，则由生起真实智慧而不生爱，无爱则不取著，得解脱而不再有。

།ད་ལྟར་གྱི་མཐར་བལྟས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན། སྲིད་པ་ཡོད་ཅིང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་སྲིད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ། འདིར་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྲིད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའི། ཕུང་པོ་ལྔ་ཁོ་ན་སྲིད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར མི་བྱ་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་མཐར་བལྟས་པའི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་མིང་ཅན་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་པས་མ་འོངས་པའི་མཐར་བལྟས་པའི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་སྟོན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་སྟེ།ཕུང་པོ་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒ་ཤི་དང་ནི་མྱ་ངན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་དག་གིས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དེ་དག་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དག་གོ། །མྱ་ངན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ནང་གི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ཆུད་ཟོས་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་དུ་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་སྨྲེ་ཞིང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་ནི་ལུས་ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཚོར་བའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ ཀྱི་མི་བདེ་བ་ཚོར་བའོ།།འཁྲུག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་འཁྲུག་པས་འཁྲུག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་སྐྱེ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་ནི། །འབའ་ ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པར་ གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ བསྟན་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པས་དབུ་མ་པས་དོན་དམ་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ།

如果有现在取着的执取，就有存在，并且由于存在的缘故而产生生，为了说明这个道理，说'有执取则有存在'，那么它的性质是什么呢？存在即是五蕴。在此，对五蕴相续也称为五蕴，应当确定五蕴就是存在，而不应确定只有五蕴是存在，因为无色界的存在是四蕴的缘故。这是说，现在取着的业有，作为未来五蕴之因而具有五蕴之名的，称为存在。由于它的存在，而产生未来取着的生，应当如是理解。
为了说明这个道理，说'从存在产生生'。这也说明了存在缘生的体性、次第和联系，应当理解为由存在为缘而产生生。所谓生，是因为生起而称为生，即是从未生起的蕴而生起。这说明了生的体性，如是由存在为缘而产生生，这是次第和联系。这些说明了由存在为缘而有生。
现在，由生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等，如是唯一的大苦蕴生起。为了说明这个道理，说'老死以及忧愁等'。这些也说明了由生为缘而有老死等的体性、次第和联系等，应当理解为由生为缘而有老死等生起。
为了说明这些，老死是指变化和毁坏的原因。忧愁是指由离开所爱而产生的，具有内心焦灼的性质。悲叹伴随痛苦，其中悲叹是指依靠叙述所失去的亲爱者功德的言语，即是悲伤和叹息。痛苦是指身体的不适感受。不悦和烦恼中，不悦是指心的不适感受。烦恼是指身心的扰动。
'这些从生而生起'是指如是所说的老死等从生而产生。'如是唯一的苦蕴生起'中，苦蕴即是苦的积聚的意思。'唯一'是指不与乐混杂的意思。'生起'是指产生。
属于世俗谛的蕴的生起，这是世俗缘起。究竟义中则如无生品中所说的方式是不存在的，因此不违背所承许。这样说明了十二缘起支顺行的方式是世俗的，不是胜义的，因此中观者究竟义中'佛于何时何处，未曾对任何人，宣说任何法。'

།ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་ལས་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས། ། ལས་རྣམས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་འཁོར་བ་ཡི། །རྩ་བའི་འདུ་བྱེད་འདུ་མི་བྱེད། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱོན་མཐོང་བ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་སྔར། མ་རིག་སྒྲིབ་པས་ཡང སྲིད་ཕྱིར།།འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི། །ལས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བར་འགྲོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ལས་བཟློག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་སྒྱུ་མ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ རྐྱེན་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་དེ་དག་གི་སྐྱོན་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ།དེ་ཕྱིར་མི་མཁས་བྱེད་པ་ཡིན། །མཁས་མིན་དེ་ཉིད་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་ བའི་རྩ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།མཁས་པ་རྣམས་ནི་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་མེད་པས་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། ། མ་རིག་པ་འགགས་པ་དེ་ཐབས་གང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་འགགས་པ་དེ་ཡང་། མ་རིག་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ལུས་པར་དགག་པས་བསྒོམ་ཞིང་གོམས་པར་བྱས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགགས་ན་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་དང་དེ་ནི་འགགས་གྱུར་པས། །དེ་དང་ དེ་ནི་མངོན་མི་འབྱུང་།།འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་སྔ་མ་དེ་དང་དེ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་འགགས་པར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་དེ་དང་དེ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བ་འགགས་ པས་རྒ་ཤི་འགག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་འགག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་ཡང་དག་པར་འགག་པ་དེ་ཡང་བདེན་པ་གང་གི་དབང་དུ་གསུངས་ པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

对于所说的这些，不会损害所承诺的内容，这是为了说明。首先，这些是为了说明世俗缘起顺序的特征。现在要说明世俗缘起逆序的特征。因此，
如果问：如此生起的相续如何停止？为此解释说：由于无知者，造作诸业，因此智者不造作轮回的根本行。由于见到诸行过患，如实了知的缘故，不再造作诸行。
这是对前面所说'由无明遮蔽故，再有后世故，造作三种行，由彼等业趣诸趣'的反面说明。为了详细说明这一点，无知者对于如幻如阳焰般的诸行，由于无始以来的因缘相续而生起，因为未见其过患，为了一再感受快乐而造作，所以说：'是故无知者造作，非智者因见实故。'
因此，无知者造作轮回根本的诸行，而智者则不造作。为什么呢？因为见到了实相的缘故。为了说明'因为见到了实相'这一点，是因为生起了对治，断除了烦恼障和所知障的无明的缘故。
现在为了说明'无明灭则行灭'，说：'若无明灭时，诸行亦不生。'因为无有因缘，如无种子则无芽。
为了说明无明以何方便而灭，说：'无明得以灭，是由修彼智。'即通过修习缘起所缘的空性智慧，以了知法无我性为境，以所说的方式完全否定诸法自性而修习熏习。
如是由无明灭而行灭时，为了说明其余有支也次第灭，说：'彼彼得灭故，彼彼不复生。'由于前前有支如行等灭故，后后有支如识等不复生起，从'行灭则识灭'乃至'生灭则老死灭'皆不复生起。
现在为了总结，说：'纯大苦蕴，如是永灭尽。'
为了说明如是永灭是依据何谛而说，说：是依据世俗谛而说的。就胜义谛而言，无明等缘起支本不生，故亦无灭。

།ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དབུ་མ་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་སྐྱོན་ བསྟན་པའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཀའ་སྩལ་པས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་དབུ་མ་པ་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་ཁྱེད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདས་མ་ཐག་པར།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འབྱེར་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བ་ངན་པའི་སྐྱོན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་སུན་དབྱུང་བར་འདོད་པས།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་སྨྲས་པའི་སྐབས་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ལན་བཏབ་པས་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ བཅུ་གཉིས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི།ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་སྔར་དབུ་མ་པས། དོན་དམ་པར། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ཁས་བླངས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ལན་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་བཏབ་པས་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་།དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ པས།དེའི་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་འགག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། འགག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་ པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་། འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ཡང་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་དང་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར བའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

现在为了说明对方对中观派所立的过失之回答的总结，说道：'由于世尊宣说胜义清净的缘起，未曾承许，故无承许之过失。'
此前对方对中观派如是说道：你们在前面的品中说'佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法'，这是因为你们了知世尊宣说缘起，能使一切外道兽群惊散，能息灭恶见过患，因此世尊在世间被称为佛陀，你们为了破斥这点而说'佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法'，因此有承许之过失。对此说明无有承许之过失。
此处品的意义，是对方在品初所立过失的回答中说明了世俗缘起，这是总结量果。在此第二十六品观十二有支品中，品义作为量果是：对方在此品初，中观派先前依据胜义'诸所缘寂灭，戏论寂灭寂'而立'佛陀于任何处，于任何人，皆未说任何法'，对此承许过失的回答，论主说明了世俗缘起。
对于说明世俗缘起有何功德，以及为了遣除他人所说'仅以干枯的理论论典成立'的说法，此处也当以可信圣教为依据而成立。因此，世尊说：'缘起无生，故名外缘起。何处无生，彼处岂有灭？了知无灭故，了知缘起。'等如是所说皆得成立。如是可信圣教的成立，即是说明世俗缘起的功德与依据。
对此等论典所应解释的对象的宣说，也是依据大师的智慧以及注释者的智慧。
此乃由阿阇黎清辨所造中观根本注释《慧灯论》中第二十六品观十二有支品广释，由阿阇黎观自在行造圆满。
现在同样由于以破除空性违品差别而说明见解为空性之义，而造第二十七品。此处'由于'一词，应视为承许的因义以及与下文相连之义，文义如前。

།དེ་ལ་དམ་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམ་པའི་ སྐབས་སུ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་བཅའ་བ་མཛད་པས་འདིར་ཡང་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པས་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །གནས་འདི་སྐད་ཅེས་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་ འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན།རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར། ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་ཡོད་པ མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། །འཇིག་རྟེན་ལྟ་གནས་སྲིད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་ པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རི་ བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གང་ལྟ་བུའི་གནས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡིན། ཀུན་འབྱུང་ཡང་ཡིན། འཇིག་རྟེན་ཡང་ཡིན། ལྟ་བའི་གནས་ཀྱང་ཡིན། སྲིད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

关于进入所立誓言的因义，现在如此由于破除空性的违品差别而说。论师在开始造作观缘品第一品时，立誓诸法无生，此处也如前论师所立誓那样，由于进入彼之因义而如是说。'如是'即如前所说之理。空性是自宗。其违品是对方之宗，即是说诸法有自性。'其差别'即是他方安立诸法有自性之前宗。
此处说：'胜义中五取蕴确实有自性，因为是见处故'等等。'破彼'即是由于破除彼而造作第二十七品，如是配释。由于下文所说义，由于显示见为空性之义而造作第二十七品。此第二十七观见品下文之义是显示见为空性，故由此而如是说。
此品之果为何？以何方式获得彼果？显示见为空性是此之果，以破除空性违品差别之方式获得彼果，因此释论者于此品衔接处首先显示方便、方便所生果。为显示所说空性违品差别，此处说：'胜义中五取蕴确实有自性，因为是见处故。此中若是无者则非见处，如兔角。五取蕴是见处，如阿毗达磨说：彼是苦与集，世间见处有。'
故由如是所说因力，胜义中五取蕴确实有自性。彼等即是有法、所立法、能立法、异品喻、引申结合、结论，如其次第配释。此中如兔角无者非见处即是无，五取蕴如阿毗达磨说：'彼是苦亦是集，亦是世间，亦是见处，亦是有'故，胜义中确实有自性，如是说。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་དགག་པས་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་[(]གྱིས[,]ཀྱིས[)]། འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་སྤྱིའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བའི་གནས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡུལ་ལ་དམིགས་ཤིང་གནས་པ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་དེ་དག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མི་འགྲུབ་པས་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དོན དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་དག་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདས་པའི་ དུས་ན་བྱུང་ཞེས་དང་།།མ་བྱུང་འཇིག་རྟེན་རྟག་སོགས་པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱུང་བར་གྱུར་ཀྱང་གྱུར་ལ་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱུང་བར་ གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན།བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་དོན་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་སྔ་མ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས། སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།འདིས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་དག་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ནི་གང་ཟག་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་།འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིའི་གཞི་ལས་ཕྱི་མ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་སྦྱར་རོ། །ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་འཛིན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ རྣམ་གྲངས་སོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་སྔ་མའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།མ་འོངས་དུས་གཞན་འབྱུང་འགྱུར་དང་། །མི་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་སོགས་པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་ཡང་ འགྱུར་ལ།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི།ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱི་མ་མ་འོངས་པའི་ དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡིན་ནོ།

为了通过遮破空性的相违品的差别来显示空性见解，对于如是所说的回答，注释者说'此处所说'等。此处总义是为了显示对方的因'是见解所依'不成立，首先见解是缘于前际对境而住，由于这些见解本身即是空性，所以'是见解所依'这个因不成立，因此所要成立的主张'胜义中五取蕴是实有'也不成立。
其中，首先为了显示什么是依于前际的见解、见解的性相是什么、前际是什么、依于它是什么样，说道：'过去时生起'等。'于世间常等，诸见即是依，前际所摄者。'我于过去时生起、未生起、亦生起亦未生起、非生起非未生起，以及世间是常、世间是无常、亦常亦无常、非常非无常，凡是这些见解都是依于前际。
'见解'与'执著'等词义无别。'前际'即前世，相对于现在诸蕴而言，过去时生起的诸蕴即是前际。'依于它'即是缘于它。这就显示了什么是依于前际的见解、见解的性相是什么、前际是什么、依于它是什么样。
其中，依于前际的见解是我于过去时生起等四种，以及世间是常等四种。这些也是从前四种基础上相应产生后四种。见解的性相即是执著、执取、贪著等异名。前际即前世。依于它即是缘于它。
现在为了显示什么是依于后际的见解、见解的性相是什么、后际是什么、依于它是什么样，说道：'未来他时将生起，不生世间边际等，诸见即是依，后际所摄者。'我于未来他时将生起、不生起、亦生起亦不生起、非生起非不生起，以及世间有边、世间无边、亦有边亦无边、非有边非无边，凡是这些见解都是依于后际。
'见解'与'执著'等词义无别。'后际'即后世，相对于现在诸蕴而言，未来时将生起的诸蕴即是后际。

།དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་བྱུང་བར་གྱུར་པའི་བདག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ སྔོན་གྱི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚེ་སྔ་མའི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྔོན་གྱི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱིས་ད་ལྟར་གྱི་བདག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྔོན་གྱི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྷས བྱིན་ཉིད་ཀྱི་ད་ལྟར་གྱི་བདག་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚེ་སྔ་མའི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ།།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཁས་བླངས་པས་དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་ཀྱང་བདག་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་ གཏན་ཚིགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བའི་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཁས་བླངས་ནས་སྨྲ་ན་ནི།ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར། ཁྱེད་ཀྱི་བདག་ནི་གང་ཞིག་ ཡིན།།ཕུང་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བདག་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ བདག་གི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྔར་བཀག་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར།སྔོན་གྱི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་པར་མི་འཐད་པས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་པས་བསྟན་པ་བྱས་པའི་ཚེ་ཅི་སྟེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པའི། །བདག་ཡོད་མ་ཡིན་བྱས་པའི་ཚེ། །རིགས་པས་བསྟན་པ་ བྱས་པའི་ཚེ།།ཅི་སྟེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ན། བདག་མེད་པར་སྨྲ་བས་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་ཁས་ལེན་པར་ཟད་ཀྱི། བདག་ནི་ཁས་མི་ལེན་པས་འདིར་བཤད་པ། ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་ཡིན་ན། །ཁྱེད་ཀྱི་ བདག་ནི་མེད་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་སྨྲ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བས་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་ཁས་ལེན་པར་ཟད་ཀྱི། བདག་ནི་ཁས་མི་ལེན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་རྟོགས་ན་བདག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓'依止'就是说'缘于彼'。这里说明了依止后际的见解是什么，见解的特征是什么，后际是什么，依止而生起的我的取著，也就是说五蕴中现在的取著即五蕴，由于是不同的，所以不能说'这就是彼'。
为了说明其推理，所以说'因此可以推理：天授的前世之我并非现在之我，因为取著不同的缘故，如同祭施的我一样，所以前世之我并非现在之我'。这些依次是有法、所立法、能立法、譬喻和结论。
如同祭施的前世之我因取著不同而非天授现在之我一样，天授的前世之我也因取著不同而非天授现在之我，所以前世之我并非现在之我。
这里对方说：'我承认非取著相的我，因此虽然取著不同，但我并不不同，所以中观派的因'因取著不同'不成立'。对此，论释者认为：'如果承认非取著相的我而说，除了取著，你的我是什么？除蕴之外的我是不存在的，这已经被破除了'。
除了五取蕴之外的所谓我这个事物是不存在的，因为除蕴之外的我的事物已经被破除了，所以前世之我并非现在之我是不合理的，因此'我们的因——因取著不同'并非不成立。
现在，当中观派以理证说明除取著外无我时，如果执我论者认为若无我则不合理，而执取著即是我，为了说明这也不合理，所以说：'当以理证说明除取著外无我时，如果执我论者认为若无我则不合理而执取著即是我，无我论者也只是承认取著而已，并不承认我，所以这里说：'如果取著即是我，你的我就是无'。'
如果你说取著即是我，那么因此我们无我论者也只是世俗谛中承认取著而已，并不承认我，所以你的我确实是无。
如果说'取著即是我'，是对方说：'为什么执取著即是我就成为无我呢？这样你们中观派自己承认的取著就是我。'对此，论释者说明这是不合理的，并说明了为什么取著不是我。

།དེ་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ནི་གང་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་ བར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་སྦྱར་རོ། །ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ལྟ་བ་དེ་དག་མི་འཐད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་དཔྱད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།འདིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་རེ་ཞིག་།འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར། །ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་ཇེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་གྱུར་ཅེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་གང་གིས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ཉིད་འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཐ་དད་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ ཆོས་ཅན་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ལས་གཞན་པ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཐ་དད་པས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་ ལྔ་པོ་འདི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་ཐ་དད་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་གྱི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་མ་ཡིན་པས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། ། ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ལུས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱང་བདག་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཐ་དད་པས བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ།ལུས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱང་བདག་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པའི་བདག་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཐ་དད་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་བདག་དེ་ཁོ་བོས་སྔར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་བས་ཁོ་བོའི་གཏན་ཚིགས མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་བདག་སྤྱིར་ཁས་བླངས་ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་པས་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་བདག་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་ཡིན་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་ དབྱུང་བ་དེའི་ལེན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་བདག་སྤྱིར་ཁས་བླངས་ནས་སྨྲ་ན་ནི།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་འགྱུར། །དུས་དང་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་དང་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་དོན་དམ་པར་ ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།

关于依后际的见解，即认为'我将在未来时中出现'等四种见解，以及'世间有边'等四种见解。这些见解中，后四种是从前四种依次产生的。
见的特征是执著、执取、贪著等的异名。'后际'是指来世。'依于彼'是指缘于彼。
首先已经说明了依前际和依后际的见解。现在要说明这些见解是不合理的。因此，首先从依前际的见解开始分析。
在此，对于依前际的八种见解中，首先要说明'我在过去时中生起'这种见解是不合理的。因此说'我在过去时中生起，这种说法不合理'。
为了说明其推理，用什么理由呢？为此解释说：'前世中所生起的，此即非是彼。'由于时间不同，由不同业所生，如同其他一样，这是其意趣。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，应当依次配合。譬如，与天授不同的祭授的五蕴，由于时间不同，由不同业所生，所以不是天授的五蕴。同样，天授前世中所生起的五蕴，由于时间不同，由不同业所生，所以不是天授现在的五蕴，因此'我在过去时中生起'这种见解不合理。
有人认为：'虽然身体和感官不同，但由于我是同一的，所以那就是我。'这是对方说：'你们中观派说前世中所生起的五蕴不是现在的五蕴，因为时间不同，由不同业所生，如同其他一样'这种说法不对。虽然身体和感官不同，但由于我是同一的，所以前世所生起的我就是现在的我，因此中观派的理由'由于不同'和'由不同业所生'是不成立的。
对此说法的回答是：'即便如此'，即使如此，由于你们的我已被我们先前破斥，所以不能说'彼即是此'，因此我们的理由并非不成立。
在此，对方说：'我们是在对你们中观派承认世俗中成立的我后才这样说的，所以可以成立前世所生起的我就是现在的我。'对此，论释者回答说：'如果承认一般的我而说，则取蕴成异，因为时间和业不同'，这是其意趣。
即使如此，由于时间和业不同，前世所生起的...在胜义中是不承认的。在胜义中不承认取蕴即是我。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར། དེ་ནི་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་ ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་རིགས་པ་ གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་། ཉེ་བར་བླངས་པ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུད་ཤིང་དང་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྔར་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟགས་པའི་སྐབས་སུ་བུད་ཤིང་དང་མེ་དག་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་འདིར་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་ཀྱང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བདག་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ཁྱེད་ ཀྱིས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། བདག་ལ་ལྟོས་ནས་བདག་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་བདག་ མེད་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ།།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་བདག་མེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འདོད་ན། འོ་ན་དེ་ལྟར་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་ དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། འདི་ལྟར། དེ་ནི་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་བདག་ཡིན་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ བདག་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ལས་གཞན་གང་ཡིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་དེ་ཡང་བདག་མ་ཡིན་ ཏེ།བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟན་ཏོ། །བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས། །གཞན་དུ་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ གཞན་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་རིགས་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་ལས་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཉེ་བར་ལེན་ པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བུམ་པ་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་པ་དེ་བཞིན་དུ།བདག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།

为什么呢？为了说明其道理，如是：'彼为生灭法，'因此是生灭法性故，取蕴如前非是我自性'这样说道。胜义中取蕴彼非是我，因为是生灭法性故，譬如外在的地等一样。又为了说明取蕴本身非我的其他道理，复次：'如何能成为所取能取？'所取与能取二者非是一体，如前所说的方式，因为是业与作者的缘故，譬如薪与火一样。
这些是法有法、所立法、能立法、譬喻，依次配合。譬如前面火与薪的观察中，薪与火是业与作者故非是一体，如是此处所取与能取者也因为是业与作者故非是一体。
此处他方说道：'如是则你们中观派说我非异于取蕴，也非即是取蕴，由此显示你们主张无我之边。'对此前主张从中引出的回答中，此处论释者说：'非理解为无我，因为依我而成立无我故。'由此说明因为我不成立故无我也不成立，因此也不应理解为无我。
此处他方说道：'若你们中观派如是也不承认取蕴是无我，那么如是则取蕴即是我。'对此前主张从中引出的回答中，此处论释者说：'胜义中不承认取蕴即是我，如是：彼为生灭法，由此遮遣是我性故。'胜义中不承认取蕴即是我，因为是生灭法性故，譬如外在的地等一样。
此处他方说道：'如是你们中观派胜义中不承认取蕴即是我，那么我是无取蕴者。'对此前主张从中引出的回答中，此处论释者说：'其他任何也非是我，因为如是相难以言说故。'异于取蕴的任何无取蕴者也非是我，因为如是相的我无取蕴者即使世俗中也难以言说故。
为说明主张我异于取蕴者故说：'我异于取蕴，不应理。'此说明遮遣我异于取蕴的其他道理。因此，如是我若异于取蕴，则应无取蕴我亦有，因为是他故，譬如异于彼者一样。譬如异于取蕴的瓶因为是他故无取蕴亦应有，如是我若异于取蕴，因为是他故无取蕴亦应有。

།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་ པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཡོད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་གཞན་ན་ལེན་མེད་པར། །གཟུང་ཡོད་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་འདིས་ནི་བདག་གི་ཆོས་ནི་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འདིས་ བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་ གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་ན། གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་ན་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས།དེ་ལྟར་ལེན་ལས་གཞན་མ་ཡིན། དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་མེད་མིན། །མེད་པ་ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས། །ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྔར་བསྟན་པའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་བ་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་ བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་བལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་འདས་པའི་དུས་ ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ད་ནི། འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་གང་གི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ལས་འདི་ གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། གལ་ཏེ་འདི་ནི་གཞན་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ ལྔ་པོ་དེ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་མེད་པར་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་འབྱུང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

在此，对方说道：'同样地，我们认为即使没有取蕴，我也是存在的'。对于这个前主张，作为回答，此处注释者说：
如果是这样的话，'若离取蕴而有我，应当可以被执取，但实际不能被执取'。这是说，如果我与取蕴是异体的话，即使没有取蕴也应当可以被执取，但因为不能被执取，所以说明我与取蕴并非异体。
如此，这里说明了我的法理应可以被执取，但实际不能被执取。论典作者用这半偈颂说明了我与取蕴非异体的能立法因是：理应可以被执取却不能被执取。
为了说明这个推理，因此说：'由此推理，我非异于取蕴，因为理应可以被执取却不能被执取，如同取蕴自身'。
这些分别是有法、所立法、能立法和譬喻，按顺序配合。就像取蕴自身如果异于取蕴自身，理应可以被执取却不能被执取，所以不异于取蕴；同样地，我若异于取蕴自身，理应可以被执取却不能被执取，所以不异于取蕴。
为了说明结论，因此说：'如是，如前所说的方式，如是非异于取蕴，也非即是取蕴，我非无取蕴，也非决定是无'。这是根据前面所说的论证作出总结。
如此首先说明了'我在过去世曾经存在'这种说法是不合理的。这是对依于前际的八种见解中，关于'我在过去世曾经存在'这种见解不合理的总结说明。
现在为了说明依于前际的八种见解中，其他'过去世不曾存在'这种见解也不合理，因此说：'过去世不曾存在，这种说法也不合理'。
为了说明其理由，是什么理由呢？因此说：'前世所生者，与此非异体'。
为什么呢？这是对方提问的话语。作为回答说：'若此成异体，则应离彼生'。
这是说，如果现在的五蕴异于前世所生的五蕴，那么就会有即使没有前世的五蕴，现在的五蕴也能生起的过失。
因此，'这是不应理的，因为承许彼五蕴的生起是此五蕴的缘'。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་འདས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་འདས་པའི་ཕུང་པོ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་འདས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷས་བྱིན་གྱི་ད་ལྟར་གྱི ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་འདས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་ནི་གཞན་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་གནས་འགྱུར་ཞིང་། །རྐྱེན་དེས་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན། སྔོན་གྱི་ཕུང་པོའི་ རྐྱེན་དེས་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་འདི་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་ད་ལྟར་ཡང་སྔོན་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། དེར་མ་ཤི་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཚེ་རབས་གཞན་དེར་མ་ཤི་བ་ཁོ་ནར་གཞན་དག་ཉིད་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞིག་འདིར་ སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་གཞན་འདི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དེར་མ་ཤི་བར་འདིར་སྐྱེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡིན་པའི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་སྐྱོན་འདི་ དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།ཆ་དང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་དང་། །གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ནི། །གཞན་གྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བ་དང་། །དེ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ན་ལས་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ སོ།།ད་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་མིན་ཏེ། །འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་བྱུང་བ་ལས་ འབྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་ན་འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་འདི་ལ་ཇི་ལྟར་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བདག་འདི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་བདག་དེ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་སྐྱོན་གཞན་ཇི་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྔོན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བདག་འདི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཁྱེད་ཀྱི་བདག་དང་ཕུང་པོ་བྱུང་ བ་འདི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྔོན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ།

为了说明其推理，因此推理是：天授的五蕴并非与前蕴不同，因为不是相异相续，是从过去蕴的因而生，如同天授的过去五蕴。这些依次配合为有法、所立法、能立法和比喻。如同天授的过去蕴不是相异相续时，因为是从过去蕴的因而生，所以不异于前蕴。同样，天授现在的五蕴也不是相异相续时，因为是从过去蕴的因而生，所以不异于前蕴。
若此是异者，则无因亦应生。为了说明其过失，不仅仅是无因亦应生这一过失，同样安住转变，因为彼缘不生后蕴不同相，故应如前安住，此为意趣。这说明若是异者，因为前蕴之缘不生此后蕴不同相，故有前蕴如今仍如前安住之过失。
若如是，则未死即应生。意为在彼前世未死即得异体而住，故生于此。这说明若是异者，则有现在异蕴未死于前世即生于此之过失。
为说明异性之其他过失，若如是承许异性则有此等过失：分与业皆成无果，他人所作诸业，他人各自感受，及其他等过失。如是则有业作成无果，及与未作相遇等过失。
今为显示若是异者则不应从无生起，故说：非从无生起，此成过失故。若是异者则不应从无生起。何以故？若许从无生起则有此过失。云何者，是对方问若从无生起有何过失之语。
答曰：我成所作性，从无而生故，如瓶。若现在蕴与我从无生起，则汝之我成所作，从无生起故，如瓶，成此过失。
为说明有何其他过失，所生成无因，因为无能生因即前业与烦恼所集之异蕴故。若现在蕴与我从无生起，则汝之我与蕴有无因生之过失，因为无能生因即前业与烦恼所集之异蕴故。
以上说明依前际之八见中，我于过去世不生之见不应理。

།ད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཀྱང་གྱུར་ལ་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གཉིས་མི་འཐད་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པས། །དེ་ལྟར་བདག་བྱུང་བདག་མ་བྱུང་། །གཉི་ག་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར། །འདས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་ འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བསྒྲུབ་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་དབང་གིས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་སྔ་མ་བཞི་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས། རེ་ཞིག་བདག་མ་འོངས་ པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་སྔ་མ་བཞི་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དག་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པར་ མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ད་ནི། མ་འོངས་དུས་གཞན་འབྱུང་འགྱུར་དང་། །འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །འདས་པའི་དུས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། གཉི་ག་ཉིད་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དགག་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ཕྱི་མ་བཞི་མི་འཐད་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་། གཞན་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །གལ་ཏེ་ལྷ་དེ་མི་དེ་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འདི འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་གཞི་ལས་གལ་ཏེ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་ལྷར་གྱུར་པ་དེ་ད་ལྟར་གྱི་མི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བར་གྱུར་པས་དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་རྟག་པར་ལྟ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ འདི་སྐད་ཅེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལན་དུ། ལྷ་ནི་མ་སྐྱེས་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། །རྟག་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་ལྷར་གྱུར་པ་དེ་ད་ལྟར་གྱི་མི་འདིར་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་ རྒོལ་བ་དག་ན་རེ།བདག་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ལྷ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བདག་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས། རྟག་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་རྟག་ པ་ངེས་པར་གནས་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར།ལྷ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ལུས་ཐ་དད་པའི་བདག་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

现在，对于依据前际的八种见解中，'我在过去时生起也生起，不生起也不生起'这种见解，以及'既非生起也非不生起'这两种见解不合理的道理，为了说明这一点，'既非二者也非非二者，因为已经说明了二者和非二者的过失'。如前所说的论证，'如是我生起、我不生起，二者及非二者，对过去的见解，这些都是不合理的'。依据前面已经说明的论证而作结论。这是对依据前际的八种见解中前四种不合理的总结说明。
现在，对于依据后际的八种见解中，首先'我在未来时将会生起'、'将不会生起'、'将会生起也将不会生起'、'既非将会生起也非将不会生起'这前四种见解，如同前面所说的一样不合理，为了说明这一点，'未来时将会生起，以及将不会生起，这些见解，与过去时相同'。同样地，为了否定一性、异性、二者俱性、二者皆非性。
现在，对于依据前际的八种见解中'世间常住'、'世间无常'、'亦常亦无常'、'非常非无常'这后四种见解不合理的道理将予以说明。首先为了说明'世间常住'这种见解不合理，又说：'若是一性，若天人即此人，如是则成常'等。依据'我在过去时生起'这种见解，会产生'世间常住'这种见解。即是说，如果认为过去时作为天人的我就是现在这个人，那么就会产生世间常住的见解，这也是不合理的。
如果有人问：'如果是这样有什么过失呢？'这是对方的提问。对此回答：'天将成为无生，因为常法无生故。'常法是无生的缘故。这样的话，过去时作为天人的我就不会生为现在这个人，这就是过失，因为常法是无生的缘故。对方说：'正因为我生起而从事天人等的行为，所以说明天人等的我是同一个。'这是对方说：你们中观派说'因为常法无生故'，这正是我们所承许的，因为常住不变的我从事天人等身体的行为，所以天人等身体虽然不同，但我是同一个。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་རྒྱུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དང་ལྡན་ པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲགས་པ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་། ཕྱིས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་བསྟན་པའི་ ཚུལ་གྱིས་བརྟག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲགས་པ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ལན་དུ། དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་འདི་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རྟག་འགྱུར། མིའི་བདག་སྐྱེས་པ་ན་ལྷའི་བདག་ཞིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་པོ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་འདྲི་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལན་དུ། གལ་ཏེ་ལྷ་མི་གཞན་ཡིན་ན། །རྒྱུད ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན། ལྷས་བྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་གི་རྒྱུད་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བས། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་གི་རྒྱུད་དག་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷ་དང་མི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་རྒྱུད་དག་ཀྱང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བས། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་ནི་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པས་འཇིག་ རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་རྟོག་ན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་དང་། དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ། དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན། ཅི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་དོན་དམ་པར་གཏན་ཚིགས་སུ་རྟོག་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཁྱེད་ལ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར གྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་རྟོག་ན་ནི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་དཔེར་ལྷས་བྱིན་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དག་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ།འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁོ་བོས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་སྤྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ།

对于如此所说，此处论释者回答说：'这是不好的，因为具有我作为前行因的缘故而说是无常的缘故，以及未被承认为实有的天等的作业不可能运用的缘故。'意思是说，我作为天等身体的前行因，后来具有天等果的作业，是无常的缘故，以及如前所说的方式，未被承认为实有的天等果的作业也不可能运用的缘故，所以这是不好的。
如果对方说：'假设是一体，如前所说的过失不应理，所以应当了知是他体。'这是对方所说的话。
对此回答：'对此也有此过失，如果天与人非异，如是则成无常，因为人我生起时天我即灭。'如果对方问：'如果如此有何过失？'
对此回答：'如果天人是异体，相续则不应理。因为是异体的缘故，如天授和祭授的我的相续。'意思是说，如果这样则相续一体性不应理，所以不能说我在过去时生起，譬如天授和祭授的我的相续因为是异体故不应理为一相续，同样地，天与人因为是异体，所以我的相续也因为是异体而不应理为一相续，因此'我在过去时生起'这一所依不成立，所以执著'世间是常'的见解不应理。
如果对方说：'如果将相续差别与非相续差别的异体视为因，则因不成立和喻不成立。'这是对方说：'中观派的因'异体故'是什么意思？是相续差别的异体还是非相续差别的异体？这有什么差别呢？如果胜义中以相续差别的异体为因，则因义不成立，因为胜义中于你来说过去与现在的相续差别的异体不成立的缘故。如果以非相续差别的异体为因，则喻不成立，因为如此非相续差别的异体的譬喻不能用天授和祭授的相续差别。'这是他们所说的话。
对于如此所说，此处论释者回答：'因为说的是总的因，所以无过。'意思是说，我未区分相续差别与非相续差别的异体，而是总说'因为是异体故相续不应理'，因为说的是总的因，所以无过。

།གང་དག་ལྷ་ཡང་ཡིན་ལ། མི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ལྷ་ཡིན་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མི་ནི་ཡིན་གྱུར་ན། །དེ་ལྟ་ན་ལྷ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་མི་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་ལས་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་མི་འདི་ཉིད་སྔོན་གྱི་ལྷ་ཡིན་ལ།ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་མི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་ག་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང་དགག་པའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་གཞོགས་ཕྱེད་ ལྷ་ཡིན་ལ།།གཞོགས་ཕྱེད་མི་ཡིན་ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་དེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་ཏེ། །རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱེད་ཤི་ཕྱེད་གསོན་པ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་མི་འཐད་པས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་རིགས་སོ། །གང་དག་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། །གལ་ཏེ་རྟག་དང་མི རྟག་པ།།གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །རྟག་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་མིན། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདོད་ལ་རག་།དེ་དག་བཀག་པས་དེ་ལྟ་བུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་དག་བདག་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་ པ་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དག་དགག་པའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་ཏེ།གལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་གཉིས་བཀག་པས་དེ་ལྟ་བུ་འགྲུབ་པར་འདོད་ལ་རག་ན། དེ་གཉིས་མ་གྲུབ་པས་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་བསྟན་དཀའ་བ་བཞིན་ དུ་དེ་ཡང་འགྲུབ་པར་བསྟན་དཀའ་བས།དེ་ལྟར་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་མ་གྲུབ་པས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་དོན་དམ་པར། གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གང་ནས་འོངས། ། ཅི་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་འགྱུར་ན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོག་མེད་པས། །རྟག་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་ལྷའམ་མི་གང་ཞིག་།ལྷའི་འགྲོ་བའམ་མིའི་འགྲོ་བ་གང་ནས་འོངས་ཤིང་། འགྲོ་བ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཏུ་ལྷ་འམ་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་གང་དུ་གནས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པས་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ཡང་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ནམ། གང་ཟག་གཅིག་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མི་འགྲུབ་པས་དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་བུམ་པར་བྱེའུ་བཅུག་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བདག་ དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པས་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ཡང་མེད་པས་རྟག་པར་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་བུམ་པར་བྱེའུ་བཅུག་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱི་བདག་རྟག་པ་མེད་པས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་ འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྟག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་ལས་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།

对于那些说既是天神又是人的人们而言，为了破斥他们而说：如果一部分是天神，一部分是人的话，那么这样既是天神又是人是合理的。这是针对二元论者的教义，依据生命的类别来说，现在的人就是过去的天神，依据身体的类别来说，现在也是人，为了破斥这种说两者都是的教义而说此话。如果半边是天神，半边是人的话，你们的教义是不合理的。
那么有什么过失呢？如此就会有这样的过失：因为会成为常与无常，这也是不合理的。就像一半死一半活是不合理的一样。因此，两者的本质是不合理的，所以'我在过去时出现'这个论点不成立，因此认为'世间是常'的见解是不合理的。
对于那些说既非常又非无常的人们而言，为了破斥他们而说：如果常与无常二者都成立的话，非常非无常的成立就取决于这个。由于已破斥了这些，因此这样的观点不成立，而且像那些一样难以证明，这是其含义。
为了破斥那些说'我既非常又非无常'的人们而阐述此义：如果常与无常二者成立的话，通过否定这两者而想要成立这样的观点是不可能的。因为这两者不成立，所以那个也不成立；而且就像这两者难以证明一样，那个也难以证明。
因此，由于两者本质的我不成立，所以'我在过去时出现'这个见解的基础不成立，因此认为'世间是常'的见解是不合理的。
再者，就胜义而言，如果某者从某处来，某物往某处去的话，因此它无始故，应成常有，但那也是没有的。如果天神或人从天界或人界而来，往其他某处即天界或人界等处而去的话，因此它无始故也应成常有，但那也是没有的。因为已经说明了否定一个众生或补特伽罗的来去不成立。
这是说，再者，如果胜义中像把鸟放在瓶中那样有这样的我的话，因为它无始故也应成常有，但那也没有，所以不能成立为常。这样，因为没有如同把鸟放在瓶中那样方式的常我，所以'我在过去时出现'这个见解的基础不成立，因此认为'世间是常'的见解是不合理。
因此，如此没有常的意思是，在依据前际的八种见解中，显示认为'世间是常'的见解不合理的结语。

།ད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་ལས་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་རྟག་པ་འགའ་མེད་ན། །མི་རྟག་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། །དེ་ཡང་རྟག་པ་ལ་ལྟོས་པས་སམ། དེ་བསལ་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་ བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་ལས།འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་རྟག་པ་མ་གྲུབ་པས་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་ལྟ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པས། རྟག་པ་འགའ་ཡང་མེད་ན་མི་རྟག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་ལས་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ། མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ཐ་མ་གཉིས་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་པས་དེའི ཕྱིར་བཤད་པ།རྟག་པ་དང་ནི་མི་རྟག་དང་། །དེ་གཉིས་གསལ་བར་གྱུར་པའོ། །གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཀྱང་གྱུར་ལ། བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ ཀྱང་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འབྱུང་ལ།བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་ལས་ནི། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པས་ མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ཕྱི་མ་བཞི་པོ་དག་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ ནོ།།ད་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་སྔ་མ་བཞི་སྔར་བསྟན་པའི་ལྷག་མ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་བཞི་པོ་དག་མི་འཐད་ པར་རིམ་བཞིན་དུ་དཔྱད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་དང་མཇུག་ཅེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དེ་ ཡོད་པ་དེ།ས་བོན་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་ལས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་དང་མཇུག་ཟད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་ན་ས་བོན་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པས་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། མཐའ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་མཐའ་མ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ལས་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ ཡོད་ན།།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། མཐའ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

现在为了说明依据前际的八种见解中'世间无常'这种见解不合理，如果说'将成为无常'，这也不合理。如果没有任何常住，何者将成为无常？这是因为无常依赖于常住，或者由于遮遣常住而成立无常之故。这是说，从'我于过去时生起'这种见解的基础上，会产生'世间无常'这种见解。由于未成立常住的我，因此'我于过去时生起'这种见解的基础不成立，所以'世间常住'这种见解不合理。如果没有任何常住，何者将成为无常？这也不合理，如是显示。
现在为了说明依据前际的八种见解中'亦常亦无常'和'非常非无常'这最后两种见解不合理，因为'二者俱'和'二者皆非'都不合理，所以说：'常住以及无常，及此二者显现。'何者将成为？如是配合。从'我于过去时亦生起亦未生起'这种见解的基础上，会产生'世间亦常亦无常'这种见解。从'我于过去时非生起非未生起'这种见解的基础上，会产生'世间非常非无常'这种见解。这两种见解也因为常住和无常的见解不合理而不成立，如是配合。
如是，首先从前际开始，说明没有常住等四种，这是对依据前际的八种见解中'世间常住'等后四种见解不合理的总结。
现在对依据后际的八种见解中，前四种已如前所说，余下'世间有边'、'世间无边'、'亦有边亦无边'以及'非有边非无边'这四种见解，将依次进行分析其不合理性。
首先为了说明'世间有边'这种见解不合理，如果世间有边际，后世如何成立？'边'即是'际'和'尽'的异名。'有边'是指有其边际，如同种子焦枯般无有相续，这是词义。从'我于未来时将生起'这种见解的基础上，会产生'世间有边'这种见解。此处如果如外道所许，认为世间有边际，'边'即是际和尽的终结，若有此边，则如同焦枯的种子般无有相续，因此无有后世，故'我于未来时将生起'这种见解的基础不成立，因此'世间有边'这种见解不合理。
为了说明其合理性，如是则后世不应理，因为有边际的缘故，如同阿罗汉最后蕴前导而后蕴不生一样。这是说，若世间有边际，后世将不合理，因为有边际的缘故，譬如阿罗汉最后蕴一样，有此过失，所以'世间有边'的见解不合理，如是显示。

།གླགས་ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དང་དེ་ སྒྲུབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དེ་ཡང་ཡོད་པས། འདིས་ནི་ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དེ་ཡང་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་ འགྱུར།།རྒྱུ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་ལས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པ་ལྟར་འཇིག་ རྟེན་མཐའ་མེད་པར་རྟོག་ན་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་དང་མཇུག་ཟད་པ་ཡིན་པས།དེ་མེད་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་མ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་སྟོན་ཏོ། །གླགས་ ཡོད་པའི་ཚིག་དེ་ལས་བཟློག་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།མེད་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་གཉི་གའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡོད་པས། འདིས་ཀྱང་། གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན། །འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ནི། སྔོན་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མར་མེའི་རྒྱུན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེའི་རྒྱུན་སྔ་མ་མར་དང་། རས་དང་བཅས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་མ་རིག་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་དེའི་འབྲས་བུ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར།རྒྱུན་མི་འཆད་པས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་ས་བོན་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་སྐྱེས་པ་ཡང་མི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མར་མེའི་རྒྱུན་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེའི་རྒྱུན་སྔ་མ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་དེ་ དང་རིགས་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེས་པ་ཡང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།མི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་ཉིད་དང་ནི། །མཐའ་མེད་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།མཐའ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐའ་མེད་པར་ལྟ་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ།

为了通过对立于有机会的语言来阐明当前的意义和成就之法，由于后世也存在，这表明前蕴的果是后蕴，因此说明其方面的法是其果存在。由于后世也存在，这表明世间无边的成立方面的法因是其果存在，其推理将在下文说明。
现在为了说明'世间无边'这种见解不合理，因此说：'假如世间无边，后世将如何存在？因为不会产生如因本身那样的果。'从我将来会在他处出生这种见解的基础上，会产生'世间无边'这种见解。在此，如果如对方所愿认为世间无边，所谓'边'是指界限和终点的穷尽，若无此则会无尽地产生，因此不成立我将来会在他处出生这种见解的基础，所以说明'世间无边'这种见解不合理。
为了通过对立于有机会的语言来阐明当前的意义以及证明世间非有边和非无边这两者的同法喻，由于这也存在，因此说明'由于诸蕴相续，此如灯光相似'这是同法喻的语言。
因此这里的关联语是：前蕴相续具有无明，相续不断，因为有其果，如同灯光相续。这表明世间非有边的推理。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同前灯光相续具有油和灯芯，因为有其果而相续不断，同样前蕴相续具有无明和有，因为有其果而相续不断，由于有后世，所以世间不是如同种子焦枯般无相续。
同样，与此类似的果相续生起也非坏灭，因为有其果，如同前灯光相续。这表明世间非无边的推理。这些依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。如同前灯光相续因为有其果而非不坏灭，同样前蕴与此类似的果相续即现在蕴生起，因为有其果而非不坏灭，所以世间无边不是如因本身那样不生果。
因此'有边性以及无边性皆不合理'这表明总结前两个关于世间非有边和非无边的推理。这些从随行的方面说明世间有边见和无边见不合理。

།ད་ནི་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་།མཐའ་མེད་པར་ལྟ་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་། གལ་ཏེ་སྔ་མ་འཇིག་འགྱུར་ཞིང་། །ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་དེ་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་འགྱུར། །ཕུང་པོ་ ཕྱི་མ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་སྔ་མ་མི་འཇིག་ཅིང་། །ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་དེ་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་འགྱུར། །ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་།ཕ་རོལ་པོ་དག་འདོད་པའི་གཞུང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་གཉིས་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། མཐའ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་ འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་།མཐའ་མེད་པར་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ཡོད་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ནི་མེད་གྱུར་ན། །འཇིག་ རྟེན་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་འགྱུར།།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་ལེན་པ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ གིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་བླང་བ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །འདིར་ཡང་ཕྱོགས་གཉི་གར་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་མ་འོངས་པའི་ དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་ལས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ།མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འདི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱོགས་གཅིག་ མཐའ་ཡོད་ལ།སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་དང་། ཉེ་བར་བླང་བ་ཕུང་པོ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ།ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཡང་འགྱུར་ལ། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་ མེད་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ།

现在从反面论述世间有边和无边的观点不合理的道理。因为前面所说的推理不存在，如果说：'假如前蕴灭去，依靠此蕴，彼蕴不生，则世间有边。'因为后蕴永远不会生起。同样，'假如前蕴不灭，依靠此蕴，彼蕴不生，则世间无边。'因为前蕴永远确定存在。因为如此中观派所说的这两种推理不存在，如果按照对方所承许的这两个偈颂，则世间应成有边或无边，然而事实并非如此，所以世间有边和无边的观点不合理。
现在为了说明世间亦有边亦无边的观点不合理，'假使一分有边际，一分无有边际者，世间有边无边成，如是之理不应理。'为什么呢？'云何所取之诸分，一分毁坏一分存，如是道理不应理。'因为前面所说的两方面的推理都能破除。'云何能取之诸分，一分毁坏一分存，如是道理不应理。'这里也是因为前面所说的两方面的推理都能破除。
从我于未来时中将生起亦生起、不生起亦不生起的见地中，产生世间亦有边亦无边的见解。如果按照二边说者所承许的那样，依靠身体的差别而一分有边，依靠命的差别而一分无边，则世间应成亦有边亦无边，然而这也不合理。为什么呢？因为能取者我和所取蕴一分毁坏、一分不毁坏是不合理的，所以我于未来时中将生起亦生起、不生起亦不生起的见地不成立，因此世间亦有边亦无边的见解不合理。

།ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་པ། །གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །མཐའ་ཡོད་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་མིན། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདོད་ ལ་རག་།དེ་དག་བཀག་པས་དེ་ལྟ་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། །བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བའི་གཞི་ལས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད པ་ཡང་མ་ཡིན།མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་འདི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་དག་འདོད་པ་ལྟར། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། མཐའ་མེད་པ་གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་འགྲུབ་པར་ འདོད་ལ་རག་ན་དེ་གཉིས་མ་གྲུབ་པས་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་བསྟན་དཀའ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་བསྟན་དཀའ་བས། དེ་ལྟར་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་མ་གྲུབ་པས་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བར་ལྟ་བའི་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན།མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་མི་འཐད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་དགག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་དེ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དག་།སྟོང་ཕྱིར་རྟག་ལ་སོགས་ལྟ་བ། །གང་དུ་གང་ལ་གང་དག་ནི། །ཅི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ བ་དག་གང་དུ་གང་ལ་གང་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཡུལ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྟ་བ་དང་། རྒྱུ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་དུ་གང་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡུལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྟ་བ་དང་། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། དོན་དམ་པར་ལྟ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་རྟོག་ ན་ནི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་སྒྲུབ་པ་སུན་དབྱུང་བས།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དང་པོར་བསྒྲུབ་པ་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ དོན་དམ་པར་ནི་མི་འགྲུབ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས། བསྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་དེ་ཉིད་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་སྨོས་ནས་ཕྱག་འཚལ་ བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་རྩ་ལག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། གང་གིས་ཐུགས་བརྩེ་ཉེར་བཟུང་ནས། །ལྟ་བ་ ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར།།དམ་པའི་ཆོས་ནི་བསྟན་མཛད་པ། །གཽ་ཏ་མ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་རྩ་ལག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ།

现在为了说明'世间既非有边际也非无边际'这种见解不合理，如是说：'若有边无边二者得以成立，则非有边非无边的成立即取决于此。'由于已破除彼等，故如是成立；又如彼等难以显示，故如是思维。
所说'我于未来时中既非将生亦非不生'这种见解的基础上，产生了'世间既非有边际也非无边际'这种见解。若如说'二者皆非'者所欲，'既非有边际也非无边际'是在有边际与无边际二者成立的情况下才能成立，然而由于彼二者未成立故彼亦不成立；
又如彼二者之成立难以显示，此亦难以显示其成立。如是，由于具有二者本性的我不成立，故'我于未来时中既非将生亦非不生'这种见解的基础不成立，因此'世间既非有边际也非无边际'这种见解不合理。
如是已分别显示依于前际与后际的诸见解不合理后，现在为显示总破一切见解，今为显示胜义中一切见解总体不合理而说此：'又复一切法，空故常等见，于何处何者，何故遍生起？'
又复胜义中由于一切法空故，常等诸见于何处对何者以何因遍生起？由于境、作者、见解及因皆未生故，如是思维。'于何处何者何故'与'境、作者、见解及因'依次配合。
因此，胜义中五取蕴确实是有自性的，因为是见解之所依，如是所说的因义不成立，因为已显示胜义中见解不合理故。若认为是世俗的因，则义相违。此是以破除他方之立而总结遮破空性相违品差别。
如是一切见解不合理，因此他方于此品开始所立如是所说之因，胜义中不成立而世俗中相违，已如是显示。现在论师已如是造论究竟，先作修行供养，说示佛世尊之殊胜性而顶礼。
因此如是通达非真实世俗分别所生诸见是种种苦之种子已，一切众生之怙主佛世尊：'以大悲摄受故，为断诸见故，开示正法者，礼敬彼瞿昙。'如是所说。为显示彼等词义故，'由彼'即是一切众生之怙主佛世尊。

།ཐུགས་བརྩེ་ཉེར་བཟུང་ནས། ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་།ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བླ་ན་མེད་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་དམ་པའི་ཆོས་སོ། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་མེ་ཞི་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་སྟེ་བཟང་བའོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ ནི་གཞན་དག་ལེགས་པ་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའམ།འཁོར་བའི་འཁོར་ལོར་འཁྱམ་པ་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པའམ། རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པའི་མཐུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སོ། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་བཟང་པོའི་ཆོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ལྷ་མོ་དཔལ་ཕྲེང་གི་སེང་གེའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་བླ་དགས་ལགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇིག རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལགས་པའི་སླད་དུ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་བགྱི་ན་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་མཚོ་མ་དྲོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལགས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྟན་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་གྱུར་པའོ། །གཽ་ཏ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གདུང་གཽ་ཏ་མའི་རྒྱུད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ།ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དཔལ་ཕྲེང་གི་སེང་གེའི་སྒྲའི་མདོ་སྡེའི་དོན་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད་འབྱུང་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་མོས་པ་ལ་གཟིགས་ནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཀའ་སྩལ་པ་དེའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ཉིད་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་བརྒྱད་ཅུ་པ་སྟེ་ཐ་མའོ། །ད་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཟིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་ན། ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ཉིད བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིར་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་དག་རང་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་མཐའ་དག་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན བསྟན་པ་དག་རང་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་དེ་དག་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གསལ་བ་དང་།དེ་ཁོ་ན་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཀྱང་།སྨྲ་བ་ངན་པ་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཉམས་པ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་དག་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

'以大悲摄受'这句话，不是为了获得供养恭敬等利益，因为佛世尊是宣说殊胜无上妙法之宝者。
'为断除一切见'这句话，是为了显示一切见都是空性。
'正法'这个词，是因为它既是正且是法，所以称为正法。'正'是指因为息灭了烦恼及习气之火，以及是一切圆满功德到彼岸的因，所以是正即善。'法'是指能令他人持守善法，或能使漂泊生死轮回者得到护持，或能持有思维自他二利圆满究竟无上之力，故称为法。
正法即是善法，也就是大乘。
如此，在圣天女吉祥鬘狮子吼经中说：'世尊，所谓受持正法，是大乘的异名。为什么呢？世尊，因为一切声闻、缘觉乘以及世间、出世间的善法，都是由大乘所开显的。世尊，譬如四大河流是由无热恼池所开显，同样地，世尊，一切声闻、缘觉乘以及世间、出世间的善法，也都是由大乘所开显的。'
'宣说'是指已经宣说。
'乔达摩'是指属于乔达摩种姓，因此以修行供养为先，说'顶礼'。
吉祥鬘狮子吼经的含义是：因为从大乘中生起佛果，而佛陀观察众生意乐而宣说声闻缘觉乘，所以显示大乘才是真正的正法。
第八十函终。
现在论释者为了成立经中所说'了知法如筏喻者，法尚应舍，何况非法'的道理，在此论典的建立中，为了成立和破斥自他宗派中所未承认的胜义谛，以及为了完成整个论典体系，通过推理的明晰性来显示胜义谛。当自他宗派都已成立这些胜义谛后，又通过推理的明晰性来证成这些真实性在胜义中也是无自性的。
为了说明其前行观点，虽然已经显示一切法无自性，但是恶说者由于执著事物有自性的习气，智慧退失如同眼翳者见到不真实的显现一样，为了成立自宗而作出反驳。

།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིར་ཟློག་པར་ བྱེད་པ་དེ་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་ཅེས་འདི་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་ཚད་མ་དག་གིས་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་དེ་ལ།གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་ཚད་མ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟག་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོག་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དག་སྒྲུབ་པ་དང་། སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དག་ལ་རག་ལས་ཤིང་ཚད་མ གཙོ་བོ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ཚད་མ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་ནས།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དག་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དག་གིས་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟག་པར་འདོད་པའི་ དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ད་དུང་མ་རྟོགས་པ་དག་རྟོགས་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟག་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ད་དུང་མ་རྟོགས་པ་དག་རྟོགས་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟག་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ད་དུང་མ་རྟོགས་པ་དག་རྟོགས་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་སྒྲུབ་ པ་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན།དེ་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་བརྟག་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ད་དུང་མ་རྟོགས་པ་དག་རྟོགས་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་ པས་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འོན་ཏེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་།སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ འགྲུབ་པས།ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ལུས་མཐའ་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པས། དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་ཚད་མ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་དག་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པ་ཡང་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ལ་ཚད་མ་དག་ཡོད་པས་དངོས་པོ ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པ་བཞིན་དུ།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་འཐད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

因此，那些反驳者说道：'对于你们用能立和能破的量来观察并证成自宗的这一点，如果能立和能破的量是无自性的话，则它们就没有观察所欲了知的事物真实性的能力，因为是无自性的缘故，就像石女儿的见解等一样。'这是说，对方说：'在这中观论典中，你们中观师认为所立和所破的对象依赖于能立和能破的量，并且量是最主要的，见到这点而对量生起恭敬心后，用能立和能破的量观察并证成自宗，对于这一点，如果你们的能立和能破的量是无自性的话，则它们就没有了知尚未了知的所欲观察的事物真实性的能力，因为是无自性的缘故，就像石女儿的见解等对于所欲观察的事物真实性没有了知尚未了知的能力一样。'这是在说明对方的比量。
其中，依次配合有法、所立法、能立法和喻。比如，石女儿的见解等由于无自性的缘故，对于所欲观察的事物真实性没有了知尚未了知的能力，同样地，如果能立和能破的量是无自性的话，它们也由于无自性的缘故，就没有了知尚未了知的所欲观察的事物真实性的能力。
而如果它们是有自性的话，则如同它们一样，一切事物都将成立，因此在整个论典中所说的比量也成为不定。'这是说，对方说：'如果你们中观师的能立和能破的量是有自性的话，则如同这些量是有自性一样，一切事物也将成立为有自性，因此你们中观师在此论典全文中所说的比量也成为不定，也就是说，或者如同你们的量是有自性一样，一切事物也将成为有自性，或者如同你们的量证成一切事物无自性一样，一切事物也将成为无自性，这是不定的。'
'也'字包含了相违错乱无害的意思，即：如同你们有量而说明一切事物无自性一样，我们也有你们的量是有自性，因此一切事物也是有自性的道理。这就是他们所说的话语。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་གང་ཡིན།ཅི་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་ཉིད་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།འོན་ཏེ་གཞན་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པ་ལ་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ན་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་རང་གི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཞན་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་སྟེ་ཕ་རོལ་ པོ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་གཞན་པ་གཞན་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ།དབུ་མ་པ་ལ་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ནི་ཚད་མ་ ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཏན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མི་འདོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དག་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་ལྟ་བ་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཏན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པས།དེ་དག་ལ་རྟག་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ད་དུང་མ་རྟོགས་པ་དག་རྟོགས་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། དེ་དག་རྟག་པར་འདོད་ པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ།ཐ་སྙད་དུ་སྒྲུབ་ན་ནི་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ཚད་མ་ལ་ སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མཐུ་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་དབུ་མ་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་སྙད་དུ་གྲུབ་ན་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ན་ནི་ཁས་བླངས་པས་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཚད་ མ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于所说的这些话，在此作解释。对于这里所说的等等，对方的因无自性故这一论点的含义是什么？是独立的推理还是破斥他人？如果是独立的推理，对方自己证成一切事物包括量等无自性的话，则是自己不成立；如果是破斥他人，即对中观派诘难说量等一切事物无自性的话，则是他人不成立。
首先，如果对方的因无自性故这一论点是独立的推理，为了说明在自身不成立，若承许因的意义是由于无自性故不存在的话，则因的意义对自身不成立。如果对方的因无自性故这一论点，是承许对方自己的立场上由于量等一切事物无自性故不存在的话，则因的意义对自身不成立，因为在对方的立场上量等一切事物无自性并不成立。
如果对方的因无自性故这一论点是破斥他人，为了说明对他人不成立，如果是他人的话则对他人不成立。如果对方的因无自性故这一论点不是独立的推理而是破斥他人，即对中观派诘难说量等一切事物有自性的话，则对他人不成立。因为我们中观派并不承许量等一切事物如石女儿见解等完全无自性，而是承许在世俗谛中如幻化般由因缘所生而有。
因此，在我们的立场上，世俗谛中能立和能破的量并非如石女儿见解等完全无自性，所以对于尚未了悟这些所许实事的真实性的人们来说，并非没有了悟的能力。现在对方说如果能立和能破的量不是无自性的话，则没有了悟所许实事真实性的能力，如果是在胜义谛中成立则是成立已成，如果是在世俗谛中成立则是违背自许，为了说明这一点。
首先，为了说明若在胜义谛中成立则是成立已成，若说在胜义谛中由于量等无自性而遮遣能力，则是成立已成，因为我们中观派也如此承许。为了说明若在世俗谛中成立则违背自许，在世俗谛中则违背自许，因为你也在世俗谛中承许量等是存在的。

།དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ངན་པ་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཉམས་པ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་དག་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་གླན་ཀ་སྐབས་མེད་ པར་བྱས་ནས།ད་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་དབང་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་དམ་པར་ཚད་མ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ཚད་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་སྟོན་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་བོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བོང་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ ཚད་མའི་ཡུལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་སྟོན་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་སྟོན་པའི་མཐུ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ ཅན་ཉིད་དང་།རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱིར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱ་བ་ བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་བཅས་པ་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འདི་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་ཚད་མ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མཐུ་ཉིད་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱིར་ ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་བྱ་བ་བགག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཚད་མ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་མེད་ཅིང་གཞལ་བྱ་མི་འཇལ་བར་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མར་འགྱུར་བ་དང་གཞལ་བྱ་ ཡང་ཚད་མ་མེད་ཅིང་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་མ་གཞལ་བར་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཞལ་བྱར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཚད་མ་ཡང་གཞལ་བྱ་འཇལ་ན་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་མི་འཇལ་ན་མ་ཡིན་ལ། གཞལ་བྱ་ཡང་ཚད་མས་གཞལ་ན་གཞལ་བྱ་ཡིན་གྱི་མ་གཞལ་ན་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཚད་ མ་དང་གཞན་བྱ་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཚད་མ་རྣམས་སྤྱིར་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ ལག་རྣམས་རེ་རེ་ནས་ཁྱད་པར་ལས་དགག་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ལས་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་མངོན་སུམ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ནི་མངོན་སུམ་དགག་ པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མངོན་སུམ་ཡང་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ།

如是说，对于那些以恶劣言论执著事物自性存在的习气而致智慧衰退，如同眼翳者见到不真实之相，为了成立自宗而作诡辩之人，断除其诡辩之机会后。现在以注释自在地阐明，为了显示胜义中诸量无自性，胜义中诸量也无有能了知所知及显示应信之力，因为是有为法的缘故，如同瓦砾。
这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。譬如瓦砾因为是有为法，所以无有现量所量境的了知力和比量所量境的显示力。同样，诸量也因为是有为法，所以也无有现量所量境的了知力和比量所量境的显示力。
同样，也可广说以有生性、依缘差别性、有灭性、可了知性、可言说性等因的比量推理。因为如前所说的方式已遮遣一般的生起，也遮遣了作用，这表明前面所立的因也包括这些。由此可比量推知胜义中诸量无自性故无有力用。这也是如前在无生品等中所说的方式，遮遣一切诸量等事物的生起和作用。
再者，若诸量有自性，则因自性无所待故，即使无所量、不量度所量，也应自成为量；所量也应在无有能量、未被量度的情况下自成为所量。然而事实并非如此。量是在量度所量时才成为量，不量度则不成；所量也是在被量所量度时才成为所量，未被量度则不成。因此，量和所量二者的性相都非决定安立，而是依赖于特殊言说，具有相待性，所以胜义中无自性。以上已说明遮遣诸量的总说。
现在将显示从差别门中分别遮遣现量、比量和能立支分。为此说：从差别门中应知，胜义中现量无有现量自性，因为依赖根故，如同错乱知。这是显示遮遣现量的比量。这些依次是有法、所立法、能立法和譬喻。譬如错乱知因为依赖根故无有现量自性，同样，现量也因为依赖根故无有现量自性。

།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མངོན་སུམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དང་།དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མངོན་སུམ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དེ་ལ་མེད་དོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ ཏེ།དཔེར་ན་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དམ་བཅས་པ་དེ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་ པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དམ་བཅས་པ་མི་འཐད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དོན་འགལ་བ་ལ་སོགས་པས་མ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དེས་ནི་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ པའི་ཚུལ་ཡིན་པར་འབྱུང་བས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚུལ་གསུམ་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་དང་།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གསུམ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ པའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་དོན་འགལ་བ་ལ་སོགས་པས་མ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་རྟགས་གསུམ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།མི་དམིགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་དང་།མ་གྲུབ་པ་དང་། མ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དག་གིས་མ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

同样地，胜义中推理也无推理的自性，因为是量故，如同现量。这是用推理否定推理的推理。这些也是依次配合为有法、所立法、能立法和喻，如同现量是量故无推理自性，同样推理也是量故，于彼推理量中也无推理自性。
或者，胜义中推理非是量，因为是分别故，如同将树桩认知为人。这是用推理否定推理为量的推理。这些也是依次配合为有法、所立法、能立法和喻，如同将树桩认知为人是分别故非是量，同样推理也是分别故非是量。
现在为显示立宗等能立支分不合理故，说'同样地，对于立宗等能立支分也'等。其中首先为成立立宗不合理故，应当如何显示其相？因此，'彼等所显示的所立即是确定所立，即能立者所欲成立，且未被违义等所违的主张，即是立宗相'。这显示了立宗相。
在因明论中，立宗相是存在于所立的确定方式，因此于彼所立显示的三相中，存在于所立的确定方式、存在于同品的确定方式、不存在于异品的确定方式三者中，是存在于所立的确定方式，这由'即是确定所立'所显示。
如何是存在的确定方式呢？能立者所欲成立且未被违义等所违的主张即是存在的确定，即于所推度的有法上有所立法的主张中，由能立者所欲成立的三种因：自性、不可得、果性，以自性推度无常，以不可得推度无事，以果推度因的因义，未被相违、不成立、不定等过失所违者，即是存在于所立的确定方式，这即是立宗相。

།དེ་ལ་གང་དག་ སྒྲུབ་པ་དང་སུན་འབྱིན་པ་དག་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་པ་སྨྲས་པ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བ་བྱ་སྟེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན། གྲུབ་པའམ་འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དབུ་མ་པས་རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་དག་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་ འདི་སྐད་ཅེས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་རྟགས་གསུམ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མི་དམིགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མི་རྟག་པ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་དེ་གང་ཡིན།ཇི་སྟེ་སྒྲུབ་པའམ་འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བརྟག་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་བསྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་དོན་ མེད་པ་ཉིད་དེ།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟག་པ་གཉིས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དོན་དམ་པར་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འོན་ ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་ གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་། མ་གྲུབ་པ་གཉི་ག་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ།།ཇི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རང་དང་གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ནི་དཔེ་མེད་དེ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ལ་གྲུབ་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་གལ་ཏེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་བདེན་ནོ། །འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གལ་ཏེ་རང་དང་གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱོད་ཟེར་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རང་དང་གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱེད་ཟེར་ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་མེད་དེ།རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ནི་གཞན་ལ་ཡང་མེད་པར་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པས་དཔེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于那些说立论和破斥是胜义谛的人们，应当这样询问：'所要成立的是已成还是未成？'中观师对于正理派等那些说立论和破斥的量是胜义谛的人们，这样说道：'你们想要成立的三种因相，即自性、不可得和果相，用来推理所立法，要成立无常、无实和因等法，如理论典籍所说，那么这所立法是什么？是已成还是未成？'这是提出两种选择。
首先为了说明第一种选择不合理，说：'如果是已成，那么成立它就毫无意义。'意思是如果所立法已经成立，那么再去成立它就毫无意义，因为对已成立的再成立就成了过失。
为了说明第二种选择不合理，说：'如果是未成，那么胜义中它就不是所立，因为是未成立的缘故，就像兔角的弯曲性一样。'意思是如果所立法是未成立的，那么胜义中它就不是所立，因为是未成立的缘故，就像兔角的弯曲性一样。这里依次配合法、所立法、能立法和喻例，就像兔角的弯曲性因为根本不存在所以不是所立一样，未成立的所立法因为未成立所以也不是所立。
这样，已成和未成的所立法都不是能立法的所立，所以胜义中不能成立有命题的性质。如果你认为'对自己和双方未成立的不是所立'，那就成了对已成立的进行成立。如果说'对他人未成立的不是所立'，那就没有喻例，因为在不存在的兔角上没有已成立的法，而且因的意义也是未成立的。
如果对方想：'你们中观师说如果所立已成就无需成立这点是对的。但说如果未成就不是胜义谛中的所立，因为未成立，如同兔角的弯曲性这点是不对的。为什么呢？因为如果你们说对自己和双方未成立的不是所立，那就成了对已成立的成立，因为在我们的立场中也已经成立了对自己和双方未成立的不是所立。如果你们说对他人未成立的不是所立，那你们就没有喻例，因为在你们的喻例兔角的弯曲性中，由于兔角不存在，你们的能立法未成立的性质也就不存在，所以你们的喻例缺乏能立法而不能成为喻例。'

།གཞན་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱེད་ཟེར་ན་དེ་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ།རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་མེད་པ་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ འགྲུབ་པས་ཁྱེད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔེ་ལ་ཡང་སྤྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་དང་།གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དབུ་མ་པས་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོས་རང་དང་གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ་གཞན་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་མ་བྱས་པར་སྤྱིར་མ་གྲུབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དབུ་མ་པས་དཔེ་ལ་ཡང་སྤྱིར་གཏན་ཚིགས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་དཔེ་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་ཡོན་པོ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་རང་དང་གཞན་དང་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལ་གཏན་ཚིགས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་ དཔེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྤྱིར་མ་གྲུབ་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་པ་ ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་ཅིང་།ཚད་མ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྲུབ་པས་དེ་དག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་བྱ་བ་དང་གདུལ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲུབ་ པོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་།མ་གྲུབ་པ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་དེ་གཉི་ག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་ལས་སུ་བྱ་བ་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་པ་མ་བྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ ཅན་གདུལ་བ་ཡང་མ་བཏུལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་བརྟག་པ་མ་བྱས་པར་འདུལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་མི་དགོས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

再者，如果你说'不应成立未成立于他者的所立'，那么你的因的意义也是不成立的，因为这样说'因为你的因不成立'是不合理的，因为兔角的弯曲不存在这一点在他者那里也是成立的，所以说'因为你的因不成立'是不合理的。
因此，由于所立未成立于他者是所立，所以立宗的性相是胜义的，因此诸量也是胜义中有自性，如是一切法也成立为胜义中有自性，所以你在一切论典中所说的诸比量也都是不定的。
对于如此所说，在此作为回答，注释者说：'因为总说因，以及在喻上也总说随行，并且遮遣未成立于他者，所以既非成立已成，也非无喻和无因。'
中观师因为总说因故非成立已成，即如此：我未作'未成立于自及二者皆不应成立'或'未成立于他者不应成立'的特殊分别，而是总说'未成立者不应成立'，因为总说因故非成立已成。
中观师因为在喻上也总说因随行故也非无喻，即如此：在我们的喻'如兔角的弯曲性'上，因为弯曲性不成立，所以它不是所立，因为在自、他、二者诸方显示因随行故，由于喻具有能立法故也非无喻。
中观师因为也遮遣未成立于他者是所立故也非无因，即如此：因为中观师的'因为是不成立的'这一点，因为未成立于他者也是不成立的，所以不是所立，因为显示不成立性是不应成立的因故也非无因。
因此，总的未成立如兔角的弯曲性一样不是所立，所以立宗的性相不成立为胜义，其他诸量也如是不成立，如是一切法也不成立，所以我在一切论典中所说的诸比量也非不定。
如果说'如作业和所化那样能成立所立'，这是说对方说：'你中观师分别所立为已成和未成，然后说二者皆非所立'是不合理的，即如此：譬如不分别作业为已作和未作而作，也不分别所化有情为已调伏和未调伏而调伏，如是所立也不需要分别为已成和未成而能成立所立。

།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་ པ་ཉིད་ཀྱིས།དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ། བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པ་དང་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ཚིག་དེ་ནི་ཁོ་བོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེའི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱ་བ་ཡང་གང་ ཡིན།བྱས་པའམ་འོན་ཏེ་མ་བྱས་པ་ཡིན། གདུལ་བ་གང་ཡིན་བཏུལ་བའམ། འོན་ཏེ་མ་བཏུལ་བ་ཡིན་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ཡང་སྔར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་གྲུབ་པའི་འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལན་ཀྱང་དེ་ལ་གལ་ཏེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་སྒྲུབ་ པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ།།འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་བྱས་པ་དང་བཏུལ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་བྱེད་པ་དང་བཏུལ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འོན་ཏེ་མ་བྱས་པ་དང་མ་བཏུལ་བ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བྱ་བ་དང་གདུལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བྱས་པ་དང་མ་བཏུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭའི་ཡོན་པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ལན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁོ བོས་བྱ་བ་དང་གདུལ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་དང་བཏུལ་བ་དང་མ་བཏུལ་བ་དག་བྱ་བ་དང་གདུལ་བ་མ་ཡིན་ཡང་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། གདུལ་བ་བཞིན་པ་ནི་ནུས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་། གདུལ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་བསྒྲུབ་བཞིན་པ་ནི་ནུས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་ལན་མ་ཡིན་ཏེ། བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པ་དང་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱེད་བཞིན་པ་དང་འདུལ་བཞིན་པ་དང་བསྒྲུབ་བཞིན་པ་ནུས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་བྱས་པའམ་མ་བྱས་པ་དང་། བཏུལ་བའམ་མ་བཏུལ་བ་དང་། གྲུབ་པའམ་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་དང་། ལན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་པས་དེ་ཡང་ལན་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་དམ་བཅས་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དམ་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་སྨྲ་བས་བསྟན་པའི་དམ་བཅས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་བཅས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མི་མཁས་པའི་དམ་བཅས་པ་ཙམ་ཉི་ཚེ་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་སྨྲ་ བས་བསྟན་པའི་དམ་བཅས་པ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དམ་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པ་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཚང་བ་སྨྲས་པ་དག་གི་དམ་བཅས་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་ དམ་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于这样说的回答，此处注释者说道：'这不是回答，因为质难相同且已经作答完毕。'这是说，对方所说的话并非是对我所说的'所立已成就或未成就非所立'的回答。因为如此，是作为还是非作为？是已调伏还是未调伏？这样的质难与前面'所立是已成就还是未成就'的说法相同，且回答也已经说过：如果是已成就，则证成它是无意义的；如果是未成就，则胜义中它不是所立，因为是未成就的缘故，如兔角的弯曲性一样。
在此处也是，如果是已作为和已调伏，则作为和调伏是无意义的。如果是未作为和未调伏，则胜义中它不是所作和所调伏，因为是未作为和未调伏的缘故，如兔角的弯曲性一样。
如果说'不是非回答，因为是功能义的缘故'，这是对方说：我们所说的作为和所调伏如同所立能够成就，这不是非回答。虽然已作为、未作为、已调伏、未调伏不是所作和所调伏，但正在作为和正在调伏是功能义，因此是所作和所调伏。同样，虽然已成就和未成就不是所立，但正在成就是功能义，因此是所立。
对于这样说的回答，此处注释者说：'这也不是回答，因为质难相同且已经作答完毕。'这是说，对于'正在作为、正在调伏和正在成就是功能义'这一说法，也可以问：是已作为还是未作为？是已调伏还是未调伏？是已成就还是未成就？这样的质难和回答与前面相同，所以这也不是回答。
胜义中立宗不是能立，因为是所显示义的立宗故，如同仅说立宗者所说的立宗。这是以比量说明立宗不能证成所立义。这些应当依次配合为有法、所立法、能立法和喻。例如，不通达因明论典而仅说立宗，缺少因、喻等证成支分的立宗，因为是所显示义的立宗故，不能证成所立义。同样，通达因明论典并说出具足因、喻等证成支分者的立宗，因为是所显示义的立宗故，也不能证成所立义。

།དོན་དམ་པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔེར་ ན་མ་ངེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རྐང་མིག་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ནི་ དཔེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྩོད་པ་བྱེད་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཕགས་པས་བྱིན་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གི་གཏན་ཚིགས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་དཔེ་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འགལ་བས་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་འགལ་ བས་བཟློག་པར་མ་གྱུར་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་གཞན་པ་འགལ་བས་བཟློག་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེ་བ་ཐ་མལ་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དཔེར་ན་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་འགལ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་བཟློག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་འགལ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་བཟློག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ མ་ཡིན་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་འགལ་བས་མ་བཟློག་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འགལ་ བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་འགལ་བས་བཟློག་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་ཐ་མལ་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་འགལ་བས་མ་བཟློག་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ འགལ་བས་མ་བཟློག་པ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

胜义中因也不能成立所立义，因为与喻相似故，因为是异品差别故，因为是宗法故，如不定因。此说明因也不能成立所立义的比量。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如足目派的不定因，因为与喻相似故不能成立所立义；诤论者的不定因，因为是异品差别故不能成立所立义；圣授派的不定因，因为是宗法故不能成立所立义。如是，
正理派等其他具有因相的因，也因为与喻相似故，因为是异品差别故，因为是宗法故，不能成立所立义。
胜义中三相因也不能令所立义可知，因为是三相故，如相违所遮。此说明具三相因与相违所遮无别的普通三相因也不能令所立义可知的遮诠比量。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如被相违过失所遮的三相因，因为是三相故不能令所立义可知；如是，非殊胜的未被相违过失所遮的三相因，因为是三相故也不能令所立义可知。
胜义中未被相违所遮的殊胜三相因也不能成立所立义，因为是宗法故，如相违因。此说明三相因或被相违所遮或不被相违所遮无别的殊胜普通因，乃至殊胜的未被相违所遮者也不能成立所立义的比量。
这些也依次配合为有法、所立法、能立法和喻。譬如相违因，因为是宗法故不能成立所立义；如是，未被相违所遮的殊胜三相因，因为是宗法故不能成立所立义。

།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རྟག་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ སྒྲ་རྟག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྒྲ་ནི་རྟག་སྟེ། ལུས་ ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཟེར་བ་དག་གི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟག་པ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ཡང་དེས་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་ བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གི་དཔེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་ནི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་དག་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཚང་བའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་ཚིག་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མི་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་གང་གི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོ་ལ་དེ་ སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་འོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ནའོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ སྔར་དམ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པར་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན།གྲུབ་པའམ་འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཟིན་པས། ད་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་བསྟན་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་ཚིག་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ཡན་ལག་ ཚང་བའི་ཚིག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་ཚང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་ཚིག་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་མ་གྱུར་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་གཞན་པ་རྟོག་གེ་ ཕྱི་མས་གནོད་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་ཐ་མལ་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡན་ལག་ཚང་ བའི་ཚིག་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཡན་ལག་ཚང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཐ་མལ་པ་ཡང་ཡན་ལག་ཚང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྟོག་གེ་ཕྱི་ མས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན།ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་ནི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།

同样，胜义中譬喻不能令所立义得以理解。因为具有所立和能立法的缘故，如说'虚空是常住的，因为是无形体的，如同声音是常住的'，这是表明譬喻也不能令所立义得以理解的遮诣比量。
这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。例如，有些不通晓正理的人说：'声音是常住的，因为是无形体的，如同虚空一样'。他们所说的譬喻虚空虽然具有所立常住性和能立无形体性，但是它不能令声音常住的所立义得以理解，因为具有所立和能立法的缘故，所以不能令所立义得以理解。
同样，正理派等其他学派的譬喻也因为具有所立和能立法的缘故，不能令所立义得以理解。
如果说：'因为已经承许具足支分的语言就是能立，所以没有过失'这是对方说：'你们中观派所说的那些不具足承许、因、喻、合、结等能立支分的论式不能成立所立义，这是比量。但我们承许具足一切能立支分的比量语言就是能成立所立义，所以没有不成立的过失'的话语。
对此回答，此处论释者说：'应当问：具足支分的语言是谁的能立？'这是说应当如此询问对方。
如果说'是所立的'，这是说如果这样询问时对方如此回答。论释者为了显示这不合理而说：'这不是回答，因为那个很难证明的缘故。'这是说，所立本身在前面考察承许的性相时，已经以'所立是什么？是已成还是未成'等说法显示为不合理，现在那个很难证明存在，所以对方的话不是回答。
胜义中具足支分的语言也不能成立所立义，因为是具足支分的缘故，如同被后来的论理所破的一样。这是显示不具足承许等支分的语言，除了不被后来论理所破的特殊情况之外，其他被后来论理所破或未被破的一般情况也不能成立所立义的比量。
这些也应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。例如，被后来论理所破的具足支分语言因为是具足支分的缘故不能成立所立义，同样，非特殊的一般具足支分语言也因为是具足支分的缘故不能成立所立义。
如果说：'如果不是被后来论理所破，具足支分的语言就是能立'，这是对方说：'如果具足承许等能立支分的语言不是被后来论理所破，就能成立所立义'的话语。

།དེའི་ལན་ དུ།འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། དེས་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་མ་ཡིན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་མི་ནུས་སོ།།འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐ་མལ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ཡང་། ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་ཁྱད་པར་ཅན་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས།ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་ཁྱད་པར་ཅན་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་ཚང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀག་ པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་ཡང་ཁོ་བོས་དོན་དམ་པར་ཡན་ལག་ཚང་བའི་ཚིག་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ལ། ཡན་ལག་ཚང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྟོག་གེ་ཕྱི་མས་གནོད་པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་གིས་བཀག་པ་ ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ལ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ཚིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བའི་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སུན་འབྱིན་པའི་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བའི་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པའི་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སུན་འབྱིན་པའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཡང་ཚིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་སུན་འབྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་གཞལ་བྱ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དང་། སུན་འབྱིན་པའི་ཚད་མ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་། དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་གཞལ་བྱ་ཡང་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་འོན་ཏེ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ དག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པས་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་གི་སྐབས་མེད་པས།དབུ་མ་པས་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ལུས་མཐའ་དག་ཏུ་སྔར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་དག་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།ཕ་རོལ་པོ་དག་གི་དཔེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པས་འགལ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ།

对此回答，论释者说道：'这是不能成立的，因为没有如此这般的随行'。虽然具足支分的语言不被后来的论理所损害，但是由于没有同法品的比喻来证成所要证成的义理，因此也不能以推理来证成胜义中有自性。
对此，对方说：'虽然具足支分的普通语言不是能证的法，但是具足支分的特殊语言若不被后来的论理所损害，则是能证成所要证成的义理'。对于这个前主张，论释者回答说：'即使对于具足支分的特殊语言不能证成这一立场，由于是具足支分的缘故，如同被后来的论理所损害一样被遮破，因此这也不合理'。
对此，我立论说：'胜义中具足支分的特殊语言不能证成'，以具足支分为因，以被后来的论理所损害为喻，以因和喻遮破，所以这也不合理。
同样，'胜义中能破没有能破的自性，因为是语言的自性，如同似能破的证成等'，这是说明能破没有能破的自性的推理。
这些应当依次配合为有法、所立法、能立法和譬喻。例如，能破的显现和非真实的似能破的证成等，因为是语言的自性，所以没有能破的自性。同样，能破的显现和真实性也因为是语言的自性，所以也没有能破的自性。
因此，如是由于量等不成立，同样所量也不成立，故前述诸因不是不定。这是总结。由于胜义中能立、能破的总相和别相的量，以及宗等能立支分都不成立，所以所量也不成立。
因此，对于前面对方所说：'若这些有自性，则如同这些一样，一切事物都将成立，所以在一切论典中所说的推理都成为不定'这种说法没有机会。中观者在此论全文中前述的诸因由于没有相违品故非不定，对方所说的'如同推理一样一切事物都将成立'这一比喻不成立，因此也没有无错乱的相违过失。

།ཞར་ལ་བཤད་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཀྱང་། སྨྲ་བ་ངན་ པ་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཉམས་པ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་དག་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་དག་གི་གླན་ཀའི་སྐབས་མེད་པར་བྱ་བ་དང་། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ གཟིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་འདིར་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དག་སྟོན་པའི་ཚད་ མ་དག་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཡང་འདིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་མཐའ་དག་རྫོགས་ཤིང་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ཉིད་གྲུབ་ནས་ཚད་མ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས། བསྒྲུབ་པ་སྨྲས་ པའི་སུན་དབྱུང་བ་བརྗོད་པས་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་སྤྱིའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པའི་སྐབས་འདིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ འདིའི་དང་པོར་འདི་སྐད་ཅེས་དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པའི་སུན་དབྱུང་བ་དབུ་མ་པས་བརྗོད་པས་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་གེ་སྐམ་པོའི་བསྟན་བཅོས་ཙམ་ཉི་ཚེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཁུངས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཞུས་པ་ལས།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་གཟུགས་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ།ལྟ་བའི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལྟ་བའི་ཡུལ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་མཛད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་ལྟ་བ་དེ་དག་དགག་པ་སྨྲས་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དེ་དག་གྲུབ་པ་ནི་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཁུངས་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེས་ ནི་ལུང་གྲུབ་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

所谓'顺便说明即可'是指：虽然之前已经这样显示一切事物都是无自性，但是恶劣论者由于执著事物有自性的习气而智慧衰退，如同眼翳者见到不真实的事物一样，为了建立自宗，
为了遮遣那些反驳者的诡辩之机，以及如经中所说'通达法如筏喻者，法尚应舍，何况非法'的道理，为了成立此论典正文是显示胜义谛实相，为了成立这一点而安立比量、能破及显示真实性的诸量。
在此论典正文全部完成并成立显示胜义谛实相之后，也显示这些量在胜义中无自性，这是该品的结语。
此中本品的意义是：通过说明对方所说的能立的能破来显示空性见解。这是本品的总结语和量果。
在此观察见品第二十七中，本品的意义作为量果来看，是对方在品初如是说：'胜义中五取蕴确实有自性，因为是见处故'等，中观者通过说明对空性差别不相顺品差别的能立的能破而显示见解是空性。
为了说明显示见解是空性有何功德，以及为了遣除他人所说'仅以干瘪的论理论典而成立'的说法，此处也当成立可信圣教的根据。
因此，在《般若波罗蜜多胜力降魔所问经》中说：'胜力降魔，色既非见相亦非离见相。如是受、想、诸行、识亦非见相亦非离见相。色、受、想、诸行、识非离见相，即是般若波罗蜜多'等，这些都已成立。
世尊如是否定五蕴非为见境，因此我所说的破除这些见解并不违背所许。如是成立可信圣教即是显示见解空性的功德和根据。暂时以此显示此经成立的功德。

།ད་ནི་རིགས་པས་གྲུབ་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་དམ་ པ་སྟོན་ཀའི་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ཅན་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ལེགས་པར་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞི་བ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་འདིའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་ པ་དང་།ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པས་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩིའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་དམ་པ་སྟོན་ཀའི་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་ མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ཅན་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་གྲུབ་པ་ཡང་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་རིགས་པས་འགྲུབ་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པས་ གྲུབ་པ་དེ་དག་བསྟན་བཅོས་འདིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་དང་འགྲེལ་པ་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

现在为了显示这以理证成立的功德，如是说道：'通过具足缘起无生等殊胜特征，论典的义理即是无分别智甘露之真如无分别胜义，其境相如同秋日无垢虚空，善寂一切戏论，远离异性及一性，寂静，由自己各别证知，已成立此等显示。'
此论典的义理即是通过显示具足缘起无灭、无生、无断、无常、无来、无去、非异义、非一义等殊胜特征，显示胜义无分别智甘露之真如无分别胜义，其境相如同秋日无垢虚空，寂灭一切戏论而寂静，由自己各别证知，故此亦已成立。
其成立也是此显示空性见解的功德，由此显示是以理证成立的功德。如是以教证和理证成立彼等为此论典所应详细解说的对境，也是依据上师面前的智慧波及造论的智者性而显示。

།ད་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་འདིའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ན་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་མདོར་བསྟན་པ་མ་བྱས་ པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་།དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཐམ་ལག་མང་པོ་དག་གིས་བསྒྲུབ་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ལ་དེའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ངན་རྟོག་རྣམས་དད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོ་ཆེ་བས་དེའི་ ཕྱིར་དེ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ངན་རྟོག་རྣམས་དད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྟན་པ་གཙོ་ཆེ་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་ པ་དང་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དེ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་།།ད་ནི་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་དང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བཞི་བརྒྱ་ཞེ་དགུ་པ་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བྱས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་།དེ་བྱས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་དང་གཞན་ལ་བསྔོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྟག་རྣམ་པར་རྩེན་པ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྣང་མཛད་གཞན་དོན་ མཁས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་མཛད་སླད་དུ།།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་སོགས་མདོ་སྡེ་གསུངས་ཚུལ་གསལ་བར་སྟོན་པ་ན། །ཐུབ་དབང་སྲས་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་གསུངས་པ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡི་རྣམ་བཤད་ལྟ་ངན་ཞི་བྱེད་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་བདག་གིས་བྱས། །ཞེས་བྱ་ བ་འདིས་ནི་བདག་གིས་བྱས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ།།འཇིག་རྟེན་སྣང་མཛད་གཞན་དོན་མཁས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པས་སྣང་བ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྣང་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མཛད་པ་དང་། མཛད་བཞིན་པ་དང་། མཛད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དབང་པོའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་མཁས་ཤིང་ཐབས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་རྣམ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བསྡུ་བ་དང་། མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇོག་པར་མཁས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་མཛད་སླད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་མཛད་པའི་སླད་དུ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རང་གི་སྲས་ ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞལ་ནས་སྐྱེས་པ་ཆོས་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་མཛད་པའི་སླད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་སོགས་མདོ་སྡེ་གསུངས། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་མཛད་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་གསུངས་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་མཛད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་མཁས་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།

现在，如此这般，此论典的内容是宣说胜义谛的真实性，那么在此处若不简要宣说何为真实性，而用比量和破斥的明晰以及众多真实性宣说支分来成立有何必要？对于如是思维的人们，为了显示其必要性而说：'虽然世尊的教法即是真实性，但由于恶慧者们不生信解，故以比量为主，因此当受持此法。'
虽然世尊的教法即是真实性，但由于外道等恶慧者们不生信解，故对他们以比量宣说为主，因此在此处受持具足比量、破斥的明晰、真实性宣说以及息灭恶见网的般若波罗蜜多教法。
现在，作为注释者，阐明阿阇黎尊前所造《中观论·般若》二十七品四百四十九偈颂的注释《般若灯论》的造论方式，以及以三轮清净方式将造论的善根回向自他的方式，故以如虎跃进般的两个偈颂来显示：
'为利世间光明智者众，为令获得正等觉果故，宣说般若波罗蜜等经，明示能仁佛子龙树说，中观论典我今作注解，息灭恶见般若灯论作。'此偈显示我造论的方式。
'为利世间光明智者众'是指安住于大地的菩萨们。他们以清净佛土器世间庄严圆满而作光明，以菩提心智慧圆满而于过去、现在、未来时中作光明、正在作光明、将作光明，为了圆满自身佛法及成熟外在众生，以利他事业而以智慧善巧了知根器次第等，并以四摄等方便法摄受，善巧安立于增上生及决定胜果等，故此显示菩萨功德。
'为令获得正等觉果故'是指世尊为令彼等菩萨获得佛果，即如来为令从自心所生、从口所生、从法所生的诸子获得菩萨道果，而宣说正法，此显示佛陀事业。
'宣说般若波罗蜜等经'是指世尊为令彼等菩萨获得佛果而宣说般若波罗蜜多等大乘经典。大乘经典是为利益菩萨作世间光明及善巧利他者而说，此显示如来教法的方式。

།ཚུལ་གསལ་བར་སྟོན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་གསུངས་པའི་ཚུལ་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་ དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཚེ་ན་སྟེ།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། བདེ་གཤེགས་མྱ་ ངན་འདས་འོག་ཏུ།།ཚུལ་རྣམས་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དུས་དག་འདས་ནས་འབྱུང་བ་ནི། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཤེས་བྱོས། །ལྷོ་ཕྱོགས་བེ་ཏའི་ཡུལ་དུ་ནི། །དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཆེར་གྲགས་པ། །དེ་མིང་ཀླུ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ། །ང་ཡི་ཐེག་པ་འཇིག་རྟེན་དུ། ། བླ་མེད་ཐེག་ཆེན་རབ་བཤད་ནས། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབས་ཏེ། །བདེ་བ་ཅན་དུ་དེ་འགྲོའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་སྤྲིན་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ལིཙྪ་བཱི་གཞོན་ནུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་མཐོང་ན་དགའ་བ་ལུང་བསྟན་པ་ལས་ང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་འདི་རྒྱལ་པོ་མཐར འགྲོ་ཞོན་གྱི་དུས་ན།དགེ་སློང་ཀླུ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ནས་ངའི་བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། རིམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་འོད་ཅེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྟེ། དེས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ ཏོ།།ཐུབ་དབང་སྲས་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བརྙེས་པ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ ལས་གསུངས་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དེ་ཁོ་ན་གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་དད་པ་མཆོག་གིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པ་བསྟན་ཏོ།།དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་དབང་སྲས་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་གསུངས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་གི་ནང་ནས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་དང་། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བཞི་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་དགུ་པ་འདི་ གང་ཡིན་པ་སྟེ།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བྱས་པའི་ཚུལ་སྟོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་བསྟན་ཏོ། །དེའི་རྣམ་བཤད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྟེ།འདི་ནི་དེའི་འགྲེལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ནི་གཞུང་འདི་དེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ལྟ་ངན་ཞི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེས་ནི་འགྲེལ་པ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལྟ་བ་ངན་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་འདིའི་མིང་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་མཛད་པ་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲོན་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ནི་འགྲེལ་པ་འདིའི་མིང་བསྟན་ཏོ།

当明显显示方法时，是指智者龙树上师亲口所说。世尊宣说般若波罗蜜多等经典的方法，即如实明显显示了不了义和了义的真实意义之时。上师亲口所说是在如来圆寂之后显明佛陀教法的方式，因此如《圣楞伽经》中说：'如来涅槃之后，将会有持有教法者，过了一段时间后出现，大智慧者你当知。在南方贝塔地方，有一位大名声比丘，其名称为龙，能破有无二边。在世间宣说我的无上大乘法门后，将证得欢喜地，往生极乐世界。'
又如《圣大云经》中对离车童子见一切世间皆欢喜的授记中说：'在我圆寂后，此人在末法时期成为名为龙的比丘，明显显示我的教法，之后将在清净光世界成为如来智慧光明。'因此显示了上师的伟大。
'能仁王子龙树所说'是指能仁王佛陀世尊之子、获得菩萨初地欢喜地的圣者龙树上师，如其所证悟那样向他人宣说世尊在般若波罗蜜多等经典中所说的方法。上师是以最胜信心成就无上圆满的自他二利者。这显示了上师的事业。
'中观论典'是指能仁王子龙树所说的众多论著中，名为《中观论典·智慧》的二十七品和四百四十九偈颂。这是上师清辨自己所造的《智慧灯论》释论所要阐述的内容。这显示了上师所说的《中观论典·智慧》的论典。
'其释论'是指对《中观论典·智慧》的解释，因为这是其注释。这表明此论是对它的解释。'息灭恶见'是此释论的本质，因为它具有息灭恶见之网的特性。这显示了此注释的本质。
'智慧灯论'是对此释论息灭恶见的命名，因为它是明显阐释上师所造《中观论典·智慧》的明灯，是成就般若波罗蜜多方法者。这显示了此注释的名称。

།བདག་གིས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དག་ཁོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དག་བསྟན་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་ པའི་དྲ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་བཀའ་སྩལ་མོད་ཀྱི།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་མི་རྟོག་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་ནས་ལུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་བཤད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ནི་བདག་གིས་བྱས་པའི་ ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་བསྔོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་འདི་བྱས་དགེ་བ་རབ་དཀོན་གང་ཐོབ་པ། །དེས་ནི་སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་མེད་ཚུལ། །ཚིག་བློ་ཀུན་འདས་མཁའ་ལྟར་དྲི་མེད་མི་རྟོགས་འཇིགས་མེད་དེ་ཐོབ་ནས། །འཇིག་རྟེན་དག་ལའང་ཤེས་ རབ་སྒྲོན་སྣང་མུན་སེལ་མྱུར་དུ་བྱེད་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་འདི་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་དང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བཞི་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་དགུ་པ་མཛད་པའི་མིང་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན བྱེད་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལྟ་བ་ངན་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་འདིའི་མིང་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བདག་གིས་བྱས་པ་སྟེ། དེས་ནི་སྦྱོར་བ་སྟོན་པ་དགེ་བ་རབ་དཀོན་གང་ཐོབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ལས་དགེ་བ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་དཀོན་པ་ རུས་སྦལ་ཞར་བའི་མགྲིན་པ་གཉའ་ཤིང་གི་མིག་ཏུ་ཚུད་པའི་ཚུལ་ལྟར་བདག་གི་འབྱོར་པ་དང་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་རབ་ཏུ་དཀོན་པས་བསྒྲུབས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཐ་སྙད་དུ་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་ཚུལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་ཚུལ་རྟོགས་པར་བྱས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་སྟེ་དེས་ནི་དངོས་བསྟན་ཏོ། །དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་དངོས་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་རབ་ཏུ་དཀོན་པ་གང་ཐོབ་པ་དེས་ཏེ་དེས་ནི་མཇུག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དགེ་བ་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་དཀོན་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་བཅས་པ་གང་ཐོབ་པ་དེས་ནི་འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ ཏོ།།ད་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེའི་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་ཏེ། དེ་ཡང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་སྒྲོན་མས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་མེད་ཚུལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པ་གཏན་སྤངས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཀུན་ གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད།།སྒྲིབ་གཉིས་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

'我所作'这句话是表明阿阇黎胜解作者所作的方式。阿阇黎亲自以偈颂通过推理和破斥而阐明，并宣说真实义，具足息灭恶见网的般若波罗蜜多之理。然而，有些同修者因不了解，为使他们能够理解，故依据经典解释中观论典。由此表明我所作的方式。
现在为了表明回向的方式，说道：'以此所作般若灯论所获极为稀有之善业，愿以此证得佛位，以般若灯通达无所证悟之理，超越一切言语分别如虚空无垢无畏获得已，愿速于世间作般若灯光除暗。'
'所作此般若灯论'是指阿阇黎龙树亲造二十七品中观论典和四百四十九偈颂，其名为'般若'。阿阇黎胜解作者自己对此所作的解释名为'息灭恶见'，此论名为'般若灯论'，是我所作。
'所获极为稀有之善业'是指由造作此般若灯论的善业，如同瞎龟颈项入轭孔般稀有的福德智慧资粮，以自他圆满极为稀有而成就。以世俗供养为先，分别世俗谛真实义的方便力，以如理作意为先，通达胜义谛真实义的智慧力而获得。这是直接宣说。
'以此'是指如是具有加行、正行及后行的极为稀有善业所获得者，这是表示结果。
如是首先以方便智慧力所获得的广大福德智慧资粮极为稀有，具足加行、正行及后行，以此圆满自身佛法及成熟外在有情的方便因圆满。
现在宣说方便因圆满所生之果：自身佛法圆满及外在有情成熟二者。其中首先为了表明自身佛法圆满之果而说'愿证得佛位'。佛位即佛地，佛地是果位，以断证圆满而区分。
为了表明断证圆满而说'以般若灯通达无所证悟之理'。断证圆满是指完全断除烦恼障和所知障及其习气，如《圣佛地经》中说：'一切诸法真如性，二障清净为相故。'这是以般若灯论以无所证悟的方式而证悟。

།ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིག་བློ་ཀུན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས། དངོས་པོ་ཤེས་པ་དེ་ལ་དམིགས། །དབང་ཟད་མི་ཤེས མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ཐམས་ཅད་དུ། །བསྒོམས་པ་ལས་ནི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་རྣམ་ཀུན་དུ། །གཉིས་བསྐྱེད་འབྲས་བུ་ཟད་མི་ཤེས། །སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སྤྲུལ་པ། །སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་ཏེ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་སྒོ་དང་། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་གཉིས་ དང་ལྡན།།ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཚིག་དང་བློ་ཀུན་ལས་འདས་པ་སྟེ་སྤྲོས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ དང་།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཁའ་ལྟར་དྲི་མེད་མི་རྟོག་འཇིགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དག་སྨྲས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ནམ་མཁའ་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ས་བཅུ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྟོབས་བཅུའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུ་མི་རྟོག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་འགྱུར་བར་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སྤྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་བདག་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་ དང་འབྲེལ་པ་དང་།གཉི་ག་དང་འབྲེལ་པའི་སྐུ་འཇིགས་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱུན་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྐུ་གསུམ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས། རང་བཞིན་ཆོས་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །སྤྲུལ་པ་དག་གིས་ཐ་དད་འཇུག་།འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམ་ དག་གི་།ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། མི་རྟོག་པ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་དེ་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བསྔོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བསྔོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཐོབ་ནས། འཇིག་རྟེན་དག་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་དེ་ ཐོབ་ནས་འཇིག་རྟེན་དག་ལའང་མྱུར་དུ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བསྔོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་དག་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ འཐོབ་པའི་སྐལ་བ་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དག་ལའང་ཞེས་སྤྱིར་སྨོས་སོ།

为了显示以圆满智慧所分别宣说，故说'超越语言和心智'。圆满智慧即是由转依所分别的如镜智、平等性智、妙观察智和成所作智。如《圣佛地经》中说：'缘于所知诸事物，力尽不知是其相，如是了知一切中，由修而生诸智慧。于诸众生一切时，二种生果无穷尽。身语意之诸化现，具有方便事业相。三昧陀罗尼门及，无量二种相应故。'此即超越语言和心智，因为超越戏论和分别的境界。
如是以圆满断除和圆满智慧所分别的果，即是三身的本性：法身、圆满受用身和化身。为显示此等，故说'如虚空无垢无分别无畏'等，依次与三身相配。其中法身是以圆满断除所分别的清净法界，以及以圆满智慧所分别的转依本性如镜智二者合一，此即自性身如虚空无垢常住自性。
圆满受用身是修习十地的果报平等性智，及十力本性智慧妙观察智二者合一，此即毗卢遮那身无分别遍知常住自性。化身及语意化现的自性是成所作智，此即与自相关、与他相关及与二者相关的身无所畏利益众生相续常住自性。
关于三身，如《圣佛地经》中说：'自性法圆满受用，及化身等有差别，此即诸佛清净之，法界清净性。'此等即是如虚空无垢、无分别、无所畏。
愿证得如是佛果位，此显示回向方式，即以三轮清净方式，显示回向自身成熟佛法果位。今为显示外在众生成熟之果，故说'证得已，于世间'等。即如是自身证得佛果位已，愿速令世间亦证得此果，显示如是回向方式。'于世间'者，显示一切众生皆具如来藏性，故于一切世间皆有获得圆满断除及圆满智慧果报的根机，随缘而现，故总说'于世间'。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་གྱི་དོན་ལ་མ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྐུ་གསུམ་ཉིད་ལ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་སྒྲོན་སྣང་མུན་སེལ་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར། །ཤེས་རབ་སྒྲོན་མས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་མེད་ཚུལ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཉིད་མཚོན་ཏེ། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །མུན་སེལ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཚིག་བློ་ཀུན་འདས་ཞེས་སྨོས་པ་ཉིད་མཚོན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བསྔོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱུར་དུ་བྱེད་པར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ འཐོབ་པར་བསྔོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས་ལྟ་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་ཐ་མ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །། དབུ་མའི་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ། སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་མི་འཕྲོགས་པའི་མཁྱེན་རབ་དང་ཐུགས་རྗེར་ལྡན་པ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབས་ནས་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་དུ་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་མཛད་པ་དེའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཐེག་པ་མཆོག་ གི་ཚུལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲི་མ་སེལ་བར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་སུན་དབྱུང་བའི་གསལ་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པ།སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་ལེགས་ལྡན་བྱེད་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གི་དམ་པ་མཆོག་བརྙེས་པ། བདག་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བྱོན་པ་རིག་སྔགས་ འཆང་གྲུབ་པའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཤེགས་པ།སྐུ་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་གདན་བགྲོད་པའི་ཐུགས་དམ་ཅན་གྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པའི་སློབ་དཔོན་ཡུལ་ས་ཀེ་ཏ་ན་ནས་བྱུང་བ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རིག་པའི་གནས་མཐའ་དག་ཆུབ་པ། རང་དང་གཞན་གྱི་ གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།དབང་ཕྱུག་དམ་པའི་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དཔལ་ལྷ་བཙན་པོའི་བཀའ་ལུང་གིས། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པ་ཛྙཱ་ན་གརྦྷ་དང་། བོད་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཅོག རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུ་ཆེན་བགྱིས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།འདི་ལ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན། ཤློ་ཀ་ནི་ཉི་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡོད། བམ་པོ་ནི་བརྒྱད་ཅུར་བྱས་སོ།

为了显示外在众生的成熟不仅仅是为了轮回和受用，而是为了成就佛果圆满断证和圆满智慧所分别的三身而成熟，故说'智慧灯光除暗'。'智慧灯光'即如前所说'以智慧灯了知所证无所证之理'，表示圆满断证。'除暗'即如前所说'超越言语心意'，表示圆满智慧。为了显示以这两者所分别的果位三身愿速得到的回向方式，故说'愿速成就'。这是以三轮清净的方式显示回向外在众生成熟的果位获得之理。
阿阇黎胜解作所著《中观根本论释·智慧灯》中《见品》第二十七品最后广释由阿阇黎观自在行者所著圆满。
《中观根本颂·智慧》大乘阿毗达磨建立，显示胜义谛实相，阐明般若波罗蜜多之理，由大师圣龙树具无碍智慧与大悲，开显如来无上乘之理，证得欢喜地后往生极乐净土，于净光世界成为如来智慧光如来所造。其释《智慧灯》成就最上乘之理，清除邪见垢染，显示比量与破斥，开显真实义，由阿阇黎尊者胜解作获得圣观自在最胜果位，超越自他宗义大海，持明成就者往殊胜成就处，今生誓愿趣向金刚座者所著广释。大乘中观阿阇黎，出生于娑鸡多地，婆罗门种姓如同大娑罗树，通达一切明处，精通自他一切宗义的观自在行者所著圆满。
以具最胜自在大王吉祥天子之敕令，由印度堪布大乘中观者智藏和藏地大译师比丘绰果龙幢翻译、校对并审定。此论有二十七品，有二万四千颂，分为八十卷。

